Ta historia rozpoczyna si� pewnego burzliwego dnia, 27 kwietnia 1413 roku, kiedy to lud Pary�a, pod�egany przez oprawc� Caboche'a i profesora Sorbony Cauchona, napad� na pa�ac Saint-Pol. Katarzyna Legoix, c�rka z�otnika mieszkaj�ca przy mo�cie Pont-au-Change, i jej przyjaciel Landry Pigasse znale�li si� przypadkowo po�r�d rozw�cieczonej gawiedzi.
Trzynastoletnia dziewczyna zakochuje si� w m�odym szlachcicu, Michale de Montsalvym, kt�rego buntownicy wiod� na stracenie. M�odzieniec ma siedemna�cie lat i jest niezwykle pi�kny. Katarzyna za wszelk� cen� pragnie wyrwa� go z r�k kata. Przy pomocy Landry'ego i tajemniczego �ebraka Barnaby udaje jej si� odbi� Micha�a i ukry� w piwnicy rodzinnego domu.
Niestety, kryj�wka zostaje odkryta, a Micha� zmasakrowany na oczach Katarzyny przez jej kuzyna, rze�nika Legoixa, w obecno�ci Caboche'a i Cauchona. Ojciec Katarzyny zostaje za kar� powieszony, a jego dom podpalony. Katarzyna wraz z matk� znajduje schronienie u Barnaby w domu przy Dziedzi�cu Cud�w, ale Luiza, siostra dziewczyny, dostaje si� w r�ce zakochanego w niej Caboche'a. Katarzyna decyduje si� na ucieczk� z Pary�a do Dijon, gdzie mieszka jej wuj Mateusz.
Barnaba, Landry i tajemnicza Cyganka Sara ratuj� Luiz�, podst�pem j� porywaj�c, i w ko�cu ca�a rodzina wsiada na ��d�, po czym Sekwan� dociera do Burgundii. Katarzyna chowa w sercu bolesne wspomnienie Micha�a de Montsalvy'ego, kt�rego nie potrafi zapomnie�. Tymczasem Francja pogr��ona jest w wojnie domowej. Karol VI postrada� zmys�y, kr�lowa Izabela kupczy kr�lestwem, a dwie zwalczaj�ce si� strony, Armaniacy i Burgundczycy, z broni� w r�ku walcz� o w�adz�.
Odnajdujemy Katarzyn� dziewi�� lat p�niej jako pi�kn�, m�od� dziewczyn�, kt�ra przybywa ze swym wujem, sukiennikiem Mateuszem, na zakupy do Brugii. Podczas procesji �wi�tej Krwi nachalnie zaczepia j� nieznajomy. Katarzyna policzkuje go, wywo�uj�c zamieszanie i skandal.
Zostaje zatrzymana i postawiona przed oblicze ksi�cia Burgundii Filipa Dobrego, wielkiego amatora pi�knych kobiet. Uroda dziewczyny zwraca jego uwag�. Ksi��� uwalnia Katarzyn�, zapewniaj�c, �e o niej nie zapomni...
W drodze powrotnej do Dijon Katarzyna znajduje rannego rycerza, na kt�rego widok jej serce zaczyna bi� mocniej. Jest on wiernym odbiciem Micha�a de Montsalvy'ego. Dziewczyna zabiera go ze sob� do ober�y, gdzie opiekuje si� nim arabski medyk Abu-al-Khayr, podr�uj�cy po �wiecie w celu pog��bienia wiedzy lekarskiej. Wkr�tce wyja�nia si� tajemnica podobie�stwa rannego rycerza do Micha�a. Jest to Arnold de Montsalvy, brat zmar�ego. Arnolda i Katarzyn� ogarnia poryw nami�tno�ci. Dziewczyna prawie mu ulega, lecz na d�wi�k jej nazwiska Arnold odpycha j� gwa�townie. Poprzysi�g� bowiem niez�omn� nienawi�� do ka�dego, kto zwie si� Legoix, gdy� Micha� zgin�� z r�ki rze�nika o tym nazwisku.
Zrozpaczona Katarzyna opuszcza Arnolda i wraz z wujem wraca do Dijon. Wkr�tce sk�ada jej ho�d znamienita osobisto��, Garin de Brazey, wielki skarbnik Burgundii. Ku swemu ogromnemu zdziwieniu dziewczyna dowiaduje si�, �e ksi��� Filip wyda� jej rozkaz po�lubienia pana de Brazeya.
Katarzyna buntuje si� i aby unikn�� niechcianego ma��e�stwa, usi�uje doprowadzi� do �mierci Garina. Zwraca si� w tej sprawie o pomoc do swego starego przyjaciela Barnaby. Lecz Garin wychodzi z zastawionej na niego zasadzki tylko lekko ranny, a pojmany i torturowany Barnaba ginie.
Katarzyna musi wyj�� za m�� za Garina de Brazeya.
Okazuje si� on do�� dziwnym m�em. Ma��e�stwo pozostaje bia�e pomimo zabieg�w Katarzyny, inspirowanej przez Sar�, kt�ra sta�a si� jej powierniczk� i pierwsz� dam� do towarzystwa. Przyczyna niezwyk�ego post�powania m�a mo�e by� tylko jedna: Garin zachowuje swoj� ma��onk� nietkni�t� dla ksi�cia Filipa! Tymczasem otacza j� zbytkiem i czyni z niej dam� dworu ksi�nej wdowy Ma�gorzaty. Katarzyna wchodzi na dw�r Burgundii.
Podczas zar�czyn siostry ksi�cia Filipa w Amiens tajemniczy rycerz Karola VII wyzywa ksi�cia na pojedynek w imieniu kr�la, gdy� Filip wydaje siostr� za Anglika, odmawiaj�c uznania swego prawowitego w�adcy. Tym rycerzem okazuje si� Arnold de Montsalvy... Wyzwanie zostaje przyj�te. Arnold potyka si� z dzielnym Lionelem de Vendome i z pojedynku wychodzi zwyci�sko, lecz jest ranny. Katarzyna nie mo�e oprze� si� ch�ci odwiedzenia go w namiocie...
Po osch�ym przywitaniu Arnold znowu jej ulega, chocia� s�dzi, �e zosta�a kochank� Filipa. Daje swojej mi�o�ci doj�� do g�osu... i wpada w zasadzk� zastawion� przez Jana Luksemburskiego, dow�dc� wojsk Burgundii. Zostaje aresztowany wraz z przyjacielem de Xaintrailles'em. Jest przekonany, �e to podst�p Katarzyny. Dziewczyna, bole�nie dotkni�ta oskar�eniem, pewna, �e ksi��� nie mo�e by� w to zamieszany, udaje si� do niego, aby donie�� o post�pku Jana Luksemburskiego i uwolni� Arnolda.
Filip ��da, aby zosta�a jego kochank�. Katarzyna zgadza si� z rozpacz� w sercu, chce bowiem ratowa� Arnolda. Ku swemu zdziwieniu noc w ksi���cym �o�u sp�dza jednak sama.
Filip pojawia si� dopiero nad ranem, jest czu�y i troskliwy. Nie pozwala jej wsta� z �o�a, wprowadza do komnaty Arnolda i jego przyjaciela, aby przeprosi� ich w obecno�ci dziewczyny. Katarzyna pojmuje, �e zosta�a schwytana w pu�apk�: Arnold zobaczy� j� w sypialni ksi�cia i ju� nie ma w�tpliwo�ci co do za�y�ych stosunk�w ��cz�cych j� z Filipem. Odchodzi z uczuciem pogardy.
Dla Katarzyny wszystko jest sko�czone. Jakie znaczenie ma teraz spe�nienie pragnienia Filipa?...
- Dzisiaj wieczorem przy�l� po ciebie - zapewnia j� ksi��� i odsy�a dziewczyn� z powrotem.
W ko�cu dlaczego nie?... Katarzyna opuszcza pa�ac i wraca do domu, kt�ry dzieli z przyjaci�k�, hrabin� Ermengard� de Chateauvillain.
Kiedy Katarzyna wr�ci�a do domu handlarza we�n�, dochodzi�o po�udnie. Drog� z pa�acu ksi���cego przeby�a w lektyce, kt�r� sprowadzi� Jakub de Roussay. Ci�kie, sk�rzane zas�ony chroni�y j� przed ciekawskimi spojrzeniami. Zbli�aj�c si� do domu, modli�a si�, by nie zasta� w nim nikogo opr�cz Ermengardy. W szczeg�lno�ci obawia�a si� nie�yczliwego i bacznego spojrzenia m�odej Vaugrigneuse. Chcia�a jak najszybciej znale�� si� sam na sam z przyjaci�k�, kt�rej rady ceni�a coraz bardziej.
Dom wydawa� si� dziwnie pusty i cichy. W sieni natkn�a si� na s�u��c� nios�c� talerz dymi�cej kapusty. Katarzyna wyczyta�a niepok�j w jej spojrzeniu, lecz nie stara�a si� zrozumie� przyczyny. Zapewne dziewczyna musia�a by� z natury strachliwa... Uni�s�szy obiema d�o�mi r�bki sukienki, wbieg�a na ciemne schody. Przez w�skie, gotyckie okienko na pi�trze wpad� promie� s�o�ca, k�ad�c si� na posadzce czerwon�, �yw� plam�. Z parteru, gdzie handlarz we�ny wraz z rodzin� zwyk� spo�ywa� obiad, dobiega�y niewyra�ne odg�osy rozmowy.
Katarzyna przekonana, �e nie ma tu nikogo, pchn�a d�bowe drzwi swego pokoju. Wewn�trz, przy oknie, z r�kami za�o�onymi do ty�u sta� Garin.
- Jak to...? Pan tutaj...? - spyta�a zaskoczona.
Podesz�a do m�a, u�miechaj�c si� nie�mia�o, lecz jej u�miech natychmiast zgas�, gdy� jeszcze nigdy nie widzia�a Garina w takim stanie.
Rysy twarzy wykrzywia� mu grymas w�ciek�o�ci, a k�ciki ust nerwowo drga�y. Jego twarz z czarn� przepask� na oku mia�a w sobie co� demonicznego. Katarzyna poczu�a strach.
- Sk�d wracasz? - wycedzi� przez z�by.
Zacisn�a odruchowo d�onie, chc�c pokona� przenikaj�ce j� do g��bi przera�enie.
- S�dzi�am, �e wiesz... wracam od ksi�cia.
- Od ksi�cia?! Czy�by?!
My�l�c, �e najlepszym sposobem walki z rozw�cieczonym m�czyzn� jest pewno�� siebie, odpar�a zniecierpliwionym tonem: - To zapytaj go o to sam! Zobaczysz, co ci odpowie!
Podesz�a do kufra, w kt�rym sk�ada�o si� czepki i stroiki, i odwr�ciwszy si� ty�em do m�a, zdj�a z g�owy aksamitny toczek, aby go schowa�, lecz w tej samej chwili poczu�a okropny b�l: Garin chwyci� j� za w�osy i poci�gn�� brutalnie do ty�u. Katarzyna upad�a na posadzk� u st�p de Brazeya, instynktownie zas�aniaj�c twarz ramieniem. Garin wbi� palce w jej rami� tak mocno, �e krzykn�a. Pochyli� nad ni� czerwon� z w�ciek�o�ci twarz. W r�ce trzyma� pejcz.
- Od ksi�cia, powiadasz?! Od ksi�cia, ma�a nierz�dnico?! Ca�y dw�r widzia�, jak wchodzi�a� do namiotu Montsalvy'ego! Jan Luksemburski znalaz� ci� w jego ramionach! S�dzisz, �e nie wiem, i� ten przekl�ty Armaniak nie wr�ci� tej nocy do Gizy? W jakiej to spelunce oddawali�cie si� swoim n�dznym chuciom? Oczywi�cie! Nie dowiem si� tego od ciebie! Ale raz na zawsze wybij� ci z g�owy k�amstwa!
Garin przesta� panowa� nad sob� i zanim Katarzyna zd��y�a wtr�ci� cho� s�owo, poczu�a mocne uderzenie bicza. Z krzykiem ukry�a g�ow� w ramionach, kul�c si� przed razami. Garin j�� smaga� jak szalony, bicz przecina� powietrze, spadaj�c na plecy, ramiona i krzy� Katarzyny. Przesta�a krzycze�, aby nie rozpala� sza�u m�a. Ale cisza doprowadzi�a Garina do paroksyzmu w�ciek�o�ci. Chwyci� Katarzyn� za sukni� na karku i mocno szarpn��. Rozdarty materia� ods�oni� plecy i l�d�wie Katarzyny, na kt�re znowu spad� bicz, rozcinaj�c delikatn� sk�r� a� do krwi. Dziewczyna zawy�a z przenikliwego, pal�cego b�lu. Garin ch�osta� �on� bez opami�tania, a jego gniew nie ust�powa�. Katarzyna pr�bowa�a przeczo�ga� si� w stron� mebli, aby si� ukry�, lecz kiedy tylko zbli�a�a si� do kufra, szafy czy ��ka, wyrasta� przed ni� Garin i jednym ciosem ciska� ni� na �rodek pokoju.
Suknia, ca�a w strz�pach, nie chroni�a ju� nagiego cia�a, kt�re wi�o si� pod uderzeniami. Niczym osaczone zwierz� usi�owa�a os�oni� si� przed gradem cios�w. Jak przez mg�� widzia�a przed sob� wielk�, czarn� posta� i rami� unosz�ce si� do kolejnego uderzenia. Garin sapa� przy tym jak kowal przy kowadle. Wydawa�o si�, �e chce j� zabi�. Katarzyna przesta�a czu� sp�ywaj�c� po niej krew i przesta�a krzycze�. Ju� prawie nie czu�a raz�w...
Uczyni�a jeszcze ostatni wysi�ek, zauwa�ywszy uchylone drzwi.
Doczo�ga� si� tam! Ukry� si� za drzwiami! Uciec przed torturami! Nagle jaki� cie� przes�oni� zbawienny otw�r, zaszele�ci�a czerwona suknia... i Katarzyna z cich� skarg� osun�a si� u st�p Ermengardy.
Do uszu na wp� zemdlonej dziewczyny dobieg� okrzyk grozy.
Przeczuwaj�c nadchodz�c� pomoc, uczepi�a si� mocnych n�g ochmistrzyni.
- Na flaki papie�a!!! - zawy�a Ermengarda. - Co to wszystko znaczy?!
Uwolniwszy nogi z u�cisku Katarzyny, t�ga dama ruszy�a do natarcia; jej dwie�cie funt�w �ywej wagi run�o prosto na Garina, spychaj�c go w g��b pokoju. Dzielna ochmistrzyni wyrwa�a mu z r�ki zakrwawiony bicz i cisn�a nim precz, po czym chwyciwszy Garina za ko�nierz kaftana, zacz�a nim energicznie potrz�sa�, miotaj�c przekle�stwa, jakich nie powstydzi�by si� stary wojak. Wielki Skarbnik nie stawia� najmniejszego oporu, pozwalaj�c si� popycha�, prawie nie�� w stron� korytarza, jakby by� wypchan� trocinami kuk��. Zdawa�o si�, �e atak gniewu pozbawi� go zupe�nie si�. Wyrzucaj�c go na korytarz, Ermengarda krzykn�a: - Precz st�d!... I �ebym wi�cej tu pana nie ogl�da�a!
Zamkn�a za nim drzwi, a nast�pnie podbieg�a do bezw�adnej Katarzyny i upad�a przy niej na kolana z wyrazem wsp�czucia na szerokiej twarzy.
Nieszcz�sna Katarzyna znajdowa�a si� w op�akanym stanie. Jej zakrwawione cia�o, pokryte sinoczarnymi pr�gami, by�o prawie nagie; resztk� si� zas�ania�a piersi strz�pami czarnego aksamitu. Spl�tane w�osy przykleja�y si� jej do twarzy, na kt�rej pot miesza� si� ze �zami. Ermengarda sw� bia�� d�oni� odgarn�a delikatnie w�osy przyjaci�ki. Z trudem powstrzymywa�a �zy.
- Bo�e, do jakiego stanu doprowadzi� ci� ten potw�r, moje biedne dziecko! Chwy� si� mojej szyi, zanios� ci� na ��ko.
Katarzyna unios�a r�ce, lecz jej rozorane rami� przeszy� tak ostry b�l, �e pad�a zemdlona. Kiedy odzyska�a �wiadomo��, le�a�a w ��ku ca�a w banda�ach i nie mog�a si� ruszy�. Nadchodzi�a noc.
Otworzywszy oczy, ujrza�a przy kominku Sar�; Cyganka pilnowa�a gotuj�cej si� w kocio�ku strawy. Widok ten przywo�a� w pami�ci Katarzyny wspomnienie sprzed wielu lat. Ile� to razy, budz�c si� w ruderze Barnaby na Dziedzi�cu Cud�w, widzia�a Sar� czuwaj�c� przy ogniu. Wspomnienie dzieci�stwa podnios�o j� na duchu. Spr�bowa�a poruszy� r�k�, odsun�� ko�dr� przykrywaj�c� j� a� po czubek nosa, lecz r�ka okaza�a si� ci�ka jak o��w, a rami� sprawia�o taki b�l, �e nie mog�a powstrzyma� j�ku. W tej samej chwili wp�yn�a do pokoju pot�na sylwetka Ermengardy. Hrabina pochyli�a si� nad chor� i po�o�y�a swoj� mi�kk� d�o� na jej rozpalonym czole.
- Bardzo cierpisz, dziecinko?
Katarzyna chcia�a si� u�miechn��, lecz ten wysi�ek tak�e okaza� si� bolesny. Nie by�o w niej ani jednego mi�nia, ani jednej cz�stki cia�a, kt�re by nie sprawia�y b�lu.
- Jest mi tak gor�co - westchn�a - i jestem ca�a obola�a. Czuj� si� tak, jakbym le�a�a na cierniach. Wszystko mnie pali.
Ermengarda unios�a g�ow� i odsun�a si�, aby przepu�ci� Sar�, kt�ra pochyli�a si� nad g�ow� Katarzyny. Twarz Cyganki mia�a wyraz surowy i dziki.
- Ten potw�r by�by ci� zabi�, m�j aniele, gdyby pani Ermengarda nie nadesz�a w por�! Czu�am, �e co� z�ego wisi w powietrzu, kiedy ujrza�am go dzi� rano. Mia� taki straszny wyraz twarzy...
- Gdzie si� podziewa�a�, kiedy wr�ci�am do domu? - spyta�a Katarzyna s�abym g�osem.
Odpowiedzi udzieli�a Ermengarda.
- Garin zamkn�� Sar� w schowku pod schodami! Wyci�gn�am j� stamt�d dopiero wtedy, kiedy przysz�am do domu. Czyni�a taki harmider, �e trudno by�oby jej nie us�ysze�. S�u�ba nie odwa�y�a si� jej uwolni�, gdy� Garin zagrozi�, �e wrzuci do lochu ka�dego, kto o�mieli si� cho�by kiwn�� palcem. Kiedy wesz�am do komory po szarpie i banda�e, by�a na wp� �ywa ze strachu.
- Czy uspokoi�a� tych biedak�w?
- Wr�cz przeciwnie! - parskn�a hrabina i za�mia�a si� ha�a�liwie. Nastraszy�am ich, �e ksi��� ka�e ich obedrze� ze sk�ry, gdy si� dowie, do czego dopu�cili. Nie wiem, czy w�a�nie nie pakuj� swoich rzeczy.
Katarzyna rozejrza�a si� uwa�nie. Nie by� to pok�j, w kt�rym mieszka�y do tej pory z Ermengard�. Ten by� wi�kszy, wygodniejszy, a na �cianach wisia�y kolorowe gobeliny. Wida� by�o drzwi ��cz�ce go z innym pokojem. My�l, �e znajduje si� poza zasi�giem ciekawskiej Marii de Vaugrigneuse, pocieszy�a chor�. Sara wr�ci�a przed kominek, aby przela� do fajansowej miseczki zawarto�� ma�ego garnuszka. Tymczasem Ermengarda usiad�a w nogach �o�a i opowiedzia�a Katarzynie, jak to wsp�lnie z Sar� nama�ci�y jej cia�o balsamem i owin�y w cienkie pasma p��tna.
- Jeste� ca�a pokryta siniakami i ranami, lecz na szcz�cie �adna z nich nie jest g��boka. Sara uwa�a, �e zostan� tylko ma�e blizny, z pewno�ci� nie na twarzy. S�dz�, niech B�g mi wybaczy, �e tw�j ma��onek oszala�. Co takiego mu uczyni�a�?...
Ermengarda p�on�a z ciekawo�ci, lecz Katarzyna by�a zbyt os�abiona, aby opowiada� o wydarzeniach poprzedniego wieczoru. Unios�a tylko zabanda�owane r�ce, spogl�daj�c na nie ze zdziwieniem. Mia�a wra�enie, �e jest du��, szmacian� lalk�. Jedynie jej starannie zaplecione w�osy, le��ce na pos�aniu, wydawa�y si� �y� i stanowi� cz�� jej cia�a. Westchn�a.
Ermengarda domy�li�a si�, co oznacza�o to westchnienie.
- Masz racj�, nic nie m�w! Jeste� zbyt os�abiona. Opowiesz mi wszystko p�niej! - Po czym sama niestrudzenie zacz�a pytlowa�, jak to Garin, nie odwa�ywszy si� pokaza�, przys�a� przyjaciela, Miko�aja Rolina, aby zasi�gn�� j�zyka. A ona przyj�a go ch�odno, podkre�laj�c, �e osobi�cie czuwa nad pani� de Brazey, kt�ra im mniej b�dzie s�ysze� o Garinie i jego przyjacio�ach, tym szybciej przyjdzie do siebie. Na takie
Katarzyna unios�a brwi ze zdziwienia.
- To ksi��� przys�a� pazia?
- Tak, m�odego de Lannoya. Zdaje si�, �e ksi��� mia� ochot� sp�dzi� dzisiejszy wiecz�r w twoim towarzystwie. Naturalnie, musia�am ci� usprawiedliwi�.
- Co mu odpowiedzia�a�, droga Ermengardo?
- Po prostu prawd�. Powiedzia�am, �e mi�y ma��onek zbi� ci� na kwa�ne jab�ko i �e jeste� na wp� �ywa. Temu dzikusowi dostanie si� nagana, kt�r� sobie popami�ta i kt�ra odbierze mu ch�� do powt�rzenia podobnego czynu!
- Na Boga! - j�kn�a m�oda kobieta, przygn�biona. - Ca�e miasto b�dzie ze mnie kpi�o! Nie odwa�� si� spojrze� nikomu w oczy, je�li si� dowiedz�, �e wych�osta� mnie jak niewolnic�!
- Moja droga, nie zapominaj, �e ma�y de Lannoy jest szlachcicem. Wie dobrze, �e to, co mu si� powierza, nie jest przeznaczone dla innych uszu ni� uszy ksi�cia. Nie pi�nie ani s�owa! Musz� doda�, �e by� wyra�nie oburzony!
Ten ch�opiec ci� uwielbia! Nie zdziwi�abym si�, gdyby si� okaza�o, �e jest w tobie zakochany! Ale teraz musisz to wypi�...
Sara przynios�a miseczk� z naparem z werbeny, do kt�rego dosypa�a gar�� tajemnych zi�. Przy pomocy Ermengardy Katarzynie uda�o si� usi��� na ��ku. Nap�j mia� lekko kwa�ny smak, kt�ry wcale nie wydawa� si� niemi�y. Do tego by� gor�cy i dodawa� si�.
- U�y�am ziela, po kt�rym za�niesz z �atwo�ci� - rzek�a Sara. - Podczas snu nie czuje si� b�lu.
Katarzyna nie zd��y�a jej odpowiedzie�, gdy� w tej chwili otworzy�y si� drzwi i ukaza� si� w nich m�czyzna ubrany na czarno, w czarnej masce na twarzy. Na jego widok trzy kobiety a� podskoczy�y. Stan�� w drzwiach nieruchomo jak pos�g, tylko przez otwory w masce wida� by�o b�yszcz�ce, szare oczy.
- Kim jeste� i czego tu chcesz? - spyta�a Ermengarda, przyjmuj�c postaw� obronn�.
Nieznajomy zdj�� mask�. Ermengarda pochyli�a si� w g��bokim uk�onie. By� to ksi��� Filip we w�asnej osobie. Na jego twarzy malowa�o si� niewymowne os�upienie.
- Czy to pani, Katarzyno? - krzykn�� z niedowierzaniem. - Ale� to niemo�liwe!
Owini�ta banda�ami Katarzyna zacz�a si� �mia�. Wyobrazi�a sobie, jakie wra�enie zrobi�o na Filipie, tak mi�uj�cym pi�kno, jej cia�o spowite banda�ami. Przyby�, s�dz�c, �e znajdzie tu m�od�, cierpi�c� i obola�� kobiet�, a nie szmacian� kuk��. Ksi��� wymamrota�: - Bo�e, nawet nie przypuszcza�em...
- Jest jeszcze gorzej, panie! - przerwa�a Ermengarda, prostuj�c si� z uk�onu. - Pani Katarzyna jest pokryta ranami i posiniaczona od st�p do g��w!
Cierpi bardzo i m�wienie przychodzi jej z trudem...
Filip zaciska� pi�ci, przysi�gaj�c, �e wtr�ci Garina do lochu, �e wyda go katu. Jego oczy ciska�y b�yskawice, lecz r�wnocze�nie, pod wp�ywem emocji, po jego policzkach stoczy�y si� ci�kie �zy. Ermengarda nie zwr�ci�a na to uwagi, Katarzyna patrzy�a jednak z zaciekawieniem na p�acz�cego ksi�cia. W ko�cu hrabinie uda�o si� go uspokoi�. Zauwa�y�a tak�e, �e tylko sama Katarzyna mo�e wnie�� skarg� przeciwko m�owi, i nawet je�li Garin jest brutalem w ma��e�stwie, to jednak jest wzorowym poddanym... Filip da� si� przekona�, �e nie nale�y wywo�ywa� skandalu aresztowaniem Garina.
Usiad�szy na brzegu ��ka, niezwykle ostro�nie uj�� zabanda�owan� d�o� Katarzyny.
- Jestem zrozpaczony, widz�c pani� w takim stanie! Ja, kt�ry czeka�em na ciebie z sercem przepe�nionym my�lami o tobie... Musisz si� leczy� i dba� o siebie. - Odwr�ciwszy si� do Ermengardy, doda�: - Zdaje mi si�, �e moja matka chce si� z pani� widzie�, pani de Chateauvillain!
- W istocie, najja�niejszy panie, ksi�na jest cierpi�ca. Jej stan zdrowia uleg� pogorszeniu i dlatego pragnie ona mojego powrotu.
- Op�nij wi�c powr�t o kilka dni i zabierz ze sob� pani� de Brazey, kt�r� chcia�bym oddali� na jaki� czas od m�a. W Dijon szybko przyjdzie do siebie, a ja, wiedz�c, �e jest pod pani opiek�, b�d� o ni� spokojny. Czy mog� ci j� powierzy�, pani? Jest mi... niesko�czenie droga!
- To dla mnie zaszczyt, panie! - odpar�a hrabina, k�aniaj�c si� ponownie.
Katarzyna nie mog�a nie podzi�kowa� ksi�ciu za jego trosk�.
Perspektywa wyjazdu z Ermengard� by�a poci�gaj�ca. Co za szcz�cie straci� Garina z oczu! By�a r�wnie szcz�liwa, �e straci z oczu... Filipa.
Przynajmniej znajdzie troch� wytchnienia i b�dzie mog�a pomy�le�.
O sobie i swoich sprawach.
Gdy Filip �egna� si� z ni�, wzdychaj�c i roni�c �zy, poczu�a nagle, �e wybacza Garinowi otrzymane razy, gdy� dzi�ki nim perspektywa oddania si� ksi�ciu oddali�a si� raz jeszcze, i to na czas nieokre�lony. Tej nocy nie zostanie jeszcze kochank� Filipa! Jej cia�o, cho� poturbowane, pozostanie nadal dziewicze, takie, jakie chcia�a zachowa� dla tego, kt�rego kocha�a.
Jednak�e, mimo przebaczenia, nie mog�a zrozumie�, dlaczego Garin omal jej nie zabi�, s�dz�c, �e sp�dzi�a noc z innym m�czyzn�. Przecie� ani jej nie kocha�, ani nie po��da� jej cia�a, a nawet przeznaczy� j� dla Filipa. A wi�c dlaczego?
W ko�cu przesta�a o tym my�le�. By�a ca�a obola�a, lecz wkr�tce balsam Sary zacz�� dzia�a�. Min�o zaledwie kilka minut od wyj�cia Filipa, gdy Katarzyna pogr��y�a si� we �nie. Sara usiad�a przy ogniu. Jej czarne oczy wpatrywa�y si� w p�omienie, jakby chcia�y z nich wyczyta� rzeczy niewidzialne. Na ulicy panowa�a cisza. S�ycha� by�o tylko oddalaj�cy si� t�tent kopyt konia Filipa.
Kilka dni p�niej Katarzyna opu�ci�a Arras. Nie powr�ci�a jeszcze do si�, lecz nie chcia�a nadmiernie op�nia� wyjazdu przyjaci�ki. Poza tym pragn�a jak najszybciej wr�ci� do domu i uciec z tego miasta, z kt�rym wi�za�y si� same przykre wspomnienia. Dzi�ki zabiegom Sary i Ermengardy, dzi�ki balsamom, jakimi namaszcza�y dwa razy dziennie jej rany, liczba opatrunk�w mala�a z dnia na dzie�. W dniu wyjazdu zosta�o ich jeszcze trzy czy cztery, jeden na ramieniu, dwa na udach i jeden na krzy�u. Sara powiedzia�a, �e �wie�e powietrze uzdrowi jej pani�. O �wicie ubra�a Katarzyn� ciep�o, gdy� mimo pocz�tku maja powietrze by�o ch�odne.
Na�o�y�a jej ciep�e r�kawiczki z mi�kkiej sk�rki, kt�re od wewn�trz natar�a oliwk�, a g�ow� otuli�a szalem, by zakry� si�ce i podbite oko. Katarzyna mia�a podr�owa� w du�ej lektyce ci�gnionej przez mulice, w kt�rej mog�a si� wygodnie po�o�y�. Ermengarda, pomimo swego zami�owania do jazdy konnej, postanowi�a dzieli� lektyk� z przyjaci�k�, aby dotrzyma� jej towarzystwa. Sara razem ze s�u�b� mia�a jecha� za nimi konno. Ponadto przewidziano eskort�, gdy� w tych stronach by�o niebezpiecznie. Kiedy nad ranem w dniu wyjazdu Katarzyna ujrza�a to wszystko, nie mog�a powstrzyma� u�miechu. Na lektyce widnia� herb ksi���cy, a eskort� dowodzi� Jakub de Roussay, kt�rego rozpiera�a rado�� na my�l o tak przyjemnym zadaniu.
- To b�dzie ju� druga nasza wsp�lna podr� - powiedzia�, witaj�c si� z Katarzyn�, nieco zdziwiony, �e jest tak szczelnie opatulona. - Pierwsza nasza wsp�lna wyprawa by�a tak mi�a, �e na t� ciesz� si� ju� z g�ry!
- Powstrzymaj sw�j zapa�, m�odzie�cze! - wkroczy�a do akcji Ermengarda, zak�adaj�c r�kawiczki. - To ja b�d� si� zajmowa� pani� de Brazey i jestem w stanie zabawi� j� sama! A ty, panie kapitanie, dopilnuj swych ludzi, nocleg�w i drogi! S�dz�, �e wystarczy ci zaj��!
Ofukni�ty w ten spos�b kapitan naje�y� si�. Katarzyna tymczasem poda�a mu r�k�.
- Nie besztaj kapitana zbyt surowo, Ermengardo! Pan de Roussay jest moim oddanym przyjacielem i pod jego opiek� jeste�my bezpieczne.
Kapitan, nieco pocieszony, uda� si� do swoich ludzi, chcia� bowiem wraz z nimi przed drog� wypi� strzemiennego. Tymczasem �adowano baga�e na mulice, a kobiety zaj�y miejsca w lektyce. W obawie przed z�odziejami obie wzi�y ze sob� kuferki z klejnotami. Kuferek Katarzyny ze s�ynnym czarnym diamentem w �rodku wart by� fortun�.
W ko�cu ruszyli. Pogoda by�a paskudna i po polach hula� wiatr. Jakub, zgodnie z rozkazami, prowadzi� orszak okr�n� drog� przez Cambrai, zamiast zmierza� prosto na po�udnie. Chcia� omin�� Peronne i hrabstwo de Vermandois, gdzie przebywali ludzie Karola VII. Kapitan nie zni�s�by, gdyby droga jego sercu Katarzyna wpad�a w ich r�ce.
Towarzystwo Ermengardy, pomimo jej zapewnie�, nie by�o zbyt rozweselaj�ce. Zaledwie u�o�y�a si� na poduszkach obok przyjaci�ki, wierna swoim przyzwyczajeniom zapad�a w g��boki sen i ca�a jej rozmowa podczas jazdy polega�a na pot�nym chrapaniu. Jednak�e na postojach,w ober�ach czy klasztorach, gdzie zatrzymywali si� na nocleg, odzyskiwa�a �ywotno�� i apetyt.
Katarzyna, pozostawiona swoim my�lom, wspomina�a niedawne wydarzenia. Od dnia pobicia nie widzia�a si� z Garinem ani razu. Za to on codziennie zasi�ga� o �onie wiadomo�ci przez s�u��cego lub raz czy dwa razy przez Miko�aja Rolina.
Opr�cz codziennego zdobywania informacji Garin nie uczyni� �adnej pr�by zbli�enia si� do Katarzyny. Wkr�tce dowiedzia�a si�, �e m�� wyje�d�a w interesach do Gandawy i Brugii. Przed opuszczeniem miasta, w przeddzie� jej wyjazdu, nie przyszed� si� z ni� po�egna�. Zreszt� dla niej nie mia�o to najmniejszego znaczenia, a nawet wola�a unikn�� spotkania. D�ugo zastanawia�a si�, co mog�o spowodowa� jego atak sza�u, i dosz�a do wniosku, �e obawia� si� wpa�� w nie�ask� ksi�cia, gdyby ten si� dowiedzia�, �e Katarzyna odwiedzi�a Arnolda w jego namiocie. Nie mog�o by� inaczej.
Bo wzbudzenie w nim zazdro�ci by�o rzecz� raczej niemo�liw�.
Podr� przebiega�a spokojnie, chocia� przejazd przez Szampani� nie nale�a� do przyjemno�ci. Miasteczka zr�wnane z ziemi�, ludzie o wyn�dznia�ych twarzach uciekaj�cy z miejsc po�ogi z resztkami dobytku i zwierz�t, kt�re uda�o im si� ocali�. Grupy uciekinier�w ci�gn�y drogami w poszukiwaniu schronienia na ziemiach Burgundii. Katarzyna i Ermengarda rozdawa�y biedakom, co mog�y, a kapitan de Roussay musia� nieraz si�� przep�dza� wyg�odnia�e hordy otaczaj�ce lektyk�. Ten obraz ludzkiej niedoli napawa� serce Katarzyny przera�eniem.
Pewnego wieczoru, kiedy podr�ni po opuszczeniu Troyes zbli�ali si� ku granicom Burgundii i mieli zatrzyma� si� na nocleg, na drodze ukaza�a si� dziwna grupa ludzi, d�ugi poch�d kobiet i m�czyzn o �niadych twarzach, z oddali wygl�daj�cych na uchod�c�w z pobliskiego miasteczka. Z bliska prezentowali si� niezwykle. Kobiety mia�y na g�owach we�niane turbany, zawi�zane pod brod�,a na sobie kolorowe sp�dnice i koszule z grubego lnu, z g��bokim przeci�ciem pod szyj�. Nios�y ma�e, �niade dzieci, na wp� nagie.
Inne dzieci ko�ysa�y si� w koszykach zawieszonych po bokach mulic. Oczy kobiet b�yszcza�y jak w�gielki, a z�by l�ni�y biel� ko�ci s�oniowej. Na ich szyjach wida� by�o sznury drobnych monet. M�czy�ni mieli czarne brody zakrywaj�ce im prawie ca�� twarz, nosili filcowe, wyp�owia�e kapelusze, krzykliwe, cz�sto podziurawione stroje, a tak�e przytroczone do boku kr�tkie sztylety i miecze. M�wili dziwnym j�zykiem. Za nimi ci�gn�y konie, psy i ptactwo domowe. Id�c, �piewali t�skn� melodi�, kt�r� Katarzyna kiedy� s�ysza�a. Podni�s�szy firank�, wychyli�a si� z lektyki, aby lepiej j� s�ysze�, i nagle zobaczy�a Sar� na mulicy, przemykaj�c� w pobli�u jak b�yskawica.
Cyganka z rozwianymi w�osami i b�yszcz�cymi oczami p�dzi�a w stron� dziwnych w�drowc�w, wydaj�c radosne okrzyki.
- Co jej si� sta�o? - spyta�a wyrwana ze snu Ermengarda. - Oszala�a, czy co? A mo�e zna tych ludzi?
Sara tymczasem zatrzyma�a swoj� mulic� przy m�czy�nie wygl�daj�cym na przewodnika i wda�a si� z nim w rozmow�. By� m�ody i chudy jak tyczka; cho� odziany w �achmany, postaw� mia� i�cie kr�lewsk�.
Katarzyna nigdy dot�d nie widzia�a Sary tak radosnej. Cyganka zwykle �mia�a si� rzadko i m�wi�a niech�tnie. Nie lubi�a traci� czasu ani m�wi� po pr�nicy. Tylko raz, w tawernie Jakuba Marynarza, Katarzyna odkry�a jej prawdziwe oblicze. Teraz, patrz�c na roz�wietlon� wewn�trznym ogniem twarz Sary rozprawiaj�cej w uniesieniu ze �niadym m�czyzn�, uczu�a w sercu niemi�e uk�ucie.
- Mo�liwe, �e zna tych w�drowc�w - odpar�a. - S�dz�, �e w jej �y�ach p�ynie ta sama krew...
- Co takiego? Chcesz powiedzie�, �e ci �achmaniarze ze swoimi no�ami i oczami czarnymi jak w�giel...
- ...s�, podobnie jak ona, Cyganami. Opowiedzia�am ci przecie� kiedy� jej histori�.
Na znak Katarzyny de Roussay zatrzyma� orszak i wszyscy zacz�li przypatrywa� si� Sarze. Serce Katarzyny nape�ni�o si� smutkiem. Cyganka by�a tak zaabsorbowana rozmow� z m�czyzn� o ciemnej cerze, �e zapomnia�a o bo�ym �wiecie. Nagle odwr�ci�a si� i spotkawszy spojrzenie Katarzyny, podbieg�a do niej.
- To s� ludzie z mojego plemienia! - rzuci�a rado�nie. - My�la�am, �e ju� ich nigdy nie zobacz�, lecz spe�ni�a si� stara przepowiednia: plemiona wyruszy�y w drog�, �eby dotrze� a� tutaj. To plemi�, tak jak ja, przyby�o od strony Wielkiego B��kitnego Morza. Ci pochodz� z wyspy Modon spod g�ry Gype, a ja z Cypru, wyspy Afrodyty. Czy� to nie cudowne?
- Owszem - przerwa�a Ermengarda - ale czy d�ugo b�dziemy tu jeszcze stali?
Sara nie raczy�a jej odpowiedzie�, tylko zwr�ci�a si� b�agalnie do Katarzyny: - Prosz� ci�, pozw�l mi sp�dzi� t� noc z nimi. B�d� obozowa� z najbli�szym miasteczku, w kt�rym i my mieli�my si� zatrzyma�.
- Czy to jest a� takie wa�ne dla ciebie?
Sara chcia�a co� odpowiedzie�, lecz Katarzyna mi�kkim ruchem r�ki nakaza�a jej cisz� i u�miechn�a si�.
- Nie musisz nic m�wi�, wydaje mi si�, �e ci� rozumiem. Id� do swoich braci, lecz nie zapomnij o mnie!
Sara nachyli�a si� pospiesznie i musn�a ustami d�o� Katarzyny, po czym szybko pobieg�a do swoich, zostawiwszy mulic� pod opiek� �o�nierza z eskorty. Po chwili do��czy�a do smag�ego m�czyzny. Wygl�da�a tak, jakby odnalaz�a kochanka, jej oczy b�yszcza�y, a usta zdobi� radosny u�miech. Ermengarda pokr�ci�a g�ow�.
- Ciekawa jestem, czy wr�ci do nas jutro rano. Katarzyna zadr�a�a i z niepokojem spojrza�a na hrabin�.
- Dlaczego mia�aby nie wr�ci�? Jej miejsce jest przy mnie...
- By�o! Do tej pory ta kobieta, oderwana od swoich korzeni, od bliskich, nie mia�a nadziei, �e kiedykolwiek ich ujrzy. Ty by�a� jej jedyn� przystani�. Lecz teraz, kiedy odnalaz�a swoich... No, nie p�acz ju� - doda�a szybko, widz�c, �e oczy przyjaci�ki zachodz� �zami. - Ona ci� kocha... i mo�e wr�ci. Ale zatrzymajmy si� jak najszybciej na nocleg. Jestem okrutnie g�odna i na dodatek zaczyna pada�.
Ma�a karawana ruszy�a w dalsz� drog� i wkr�tce ich oczom ukaza�y si� wie�e ko�cio�a w miasteczku, w kt�rym mieli stan�� na noc.
* * *
Cyganie roz�o�yli obozowisko na polu za ober��, w kt�rej zatrzyma�a si� Katarzyna z Ermengard�. Z okna ich wsp�lnego pokoju wida� by�o ob�z.
Po podwieczorku Katarzyna z lubo�ci� przypatrywa�a si� zaj�ciom tajemniczych w�drowc�w. Rozpalili oni wielkie ogniska, na kt�rych poustawiali olbrzymie kot�y. Kobiety, zostawiwszy dzieci ich igraszkom, zabra�y si� do skubania drobiu i obierania jarzyn. Sara usiad�a na pniu obok m�odego przewodnika. Czyniono jej najwy�sze honory i podano straw� zaraz po nim.
Wiosenny zmierzch rozbrzmiewa� radosnymi okrzykami dzieci, za to doro�li nie robili wiele ha�asu. Rozmawiali przyciszonymi g�osami i jedli spokojnie, smakuj�c powoli ka�dy k�s. Czasem wybuchali �miechem i Katarzyna mia�a wielk� ochot� do��czy� do tego zaczarowanego kr�gu. Pomi�dzy trzema drzewami wzniesiono du�y namiot, kt�ry mia� s�u�y� jako schronienie dla kobiet i dzieci. Ale te ostatnie nie mia�y najmniejszej ochoty po�o�y� si� spa�. Niekt�re, na wp� ubrane lub ca�kiem go�e, z okr�g�ymi brzuszkami, biega�y pomi�dzy ogniskami, inne st�oczy�y si� wok� wysokiego ch�opca, kt�ry nastraja� lutni�. Obok kilka dziewcz�t z warkoczami potrz�sa�o tamburynami, nie mog�c doczeka� si� ta�c�w.
Wkr�tce, wraz z dzikim akordem lutnisty, rozpocz�a si� zabawa.
Kilkana�cie dziewcz�t utworzy�o kr�g wok� najwi�kszego ogniska. Spod zwinnych, �niadych st�p zacz�a umyka� ziemia, fruwa�y kolorowe sp�dnice i wirowa�y dooko�a d�ugich nagich n�g, odkrywaj�c je tym wy�ej, im szybszy stawa� si� rytm.
Muzyk ci�gle przyspiesza�, tamburyny d�wi�cza�y pod palcami.
Warkocze tancerek porozplata�y si� na ods�oni�tych smag�ych ramionach.
Kiedy spo�r�d chmur wy�oni� si� blady ksi�yc, taniec rozszala� si� na dobre.
Stopy dziewcz�t fruwa�y tak szybko, �e trudno by�o nad��y� za nimi wzrokiem. Kr�g tancerzy ogarn�a prawdziwa gor�czka. Do ta�cz�cych zbli�y�a si� boja�liwie grupa mieszka�c�w miasteczka. Stan�li w cieniu ober�y i Katarzyna mog�a zobaczy� ich nieufne spojrzenia. Nagle spo�r�d d�wi�k�w tamburyn�w, klaskania w d�onie i ton�w lutni wydoby� si� dr��cy, ciep�y g�os.
- Co to takiego? - szepn�a Ermengarda, kt�ra r�wnie� podesz�a do okna.
- To Sara! To Sara �piewa!
- Przecie� s�ysz�... c� za wspania�y g�os!
Jeszcze nigdy dot�d Sara nie �piewa�a tak, jak tego wieczoru. W zadymionej tawernie Jakuba Marynarza jej �piew by� smutny i t�skny. Tym razem wyra�a� gwa�town� rado�� wolno�ci, bezkresnych przestrzeni i szalonej jazdy konnej. Przy refrenie wszyscy Cyganie wt�rowali jej ch�rem.
Sara wyci�gn�a r�ce do okr�g�ego ksi�yca, kt�ry ca�y wy�oni� si� zza chmur, jakby chcia�a go pochwyci�. �piew i taniec po��czy�y si� w jeden �ywio�, coraz bardziej szalony i dziki.
Niespodziewanie powietrze przeszy� przeci�g�y krzyk i w tej chwili wszystkie tanecznice uczyni�y podobny gest - ich sukienki opad�y na ziemi�, uwalniaj�c szczup�e, �niade cia�a, b�yszcz�ce od potu. W�r�d gapi�w nast�pi�o poruszenie, wie�niaczki popycha�y gwa�townie swoich m��w, kt�rzy wcale nie mieli ochoty wraca� do dom�w...
- Och! - westchn�a Ermengarda troch� z podziwem, troch� z dezaprobat�.
Katarzyna u�miechn�a si� tylko. Cz�sto obserwowa�a podobne widowisko na Dziedzi�cu Cud�w i w tawernie Jakuba Marynarza, i nie gorszy�o jej to wcale. Nie znajdowa�a niczego z�ego w nago�ci tych m�odych pi�knych dziewcz�t. Ich harmonijne kszta�ty by�y dziko pi�kne niczym pos�gi o�ywione sztukami magicznymi. Oczy Cygan�w b�yszcza�y jak roz�arzone w�gle. Ognisko z wolna przygasa�o, ksi�yc przys�oni�y ogromne chmury... Obozowisko ogarnia�y ciemno�ci. Jeden z m�odzie�c�w, kt�ry przykucn�� przy ognisku, rzuci� si� nagle na jedn� z nagich dziewcz�t, porwa� j� w ramiona i uni�s� za k�p� drzew. Po nim uczynili to samo inni.
Sara �piewa�a nadal, a noc wype�ni�a si� westchnieniami...
Ermengarda energicznie odci�gn�a przyjaci�k� od okna i je zamkn�a. Dziewczyna roze�mia�a si�, widz�c zap�onion� twarz przyjaci�ki.
- Ale�, Ermengardo! Czy�by� by�a zgorszona?
- Sk�d�e znowu... lecz wol� nie mie� koszmar�w tej nocy! Taki widok nie przystoi kobiecie w moim wieku ani takiej m�odej jak ty, w dodatku kiedy m�� jest daleko.
Katarzyna milcza�a. Czu�a, �e hrabina ma racj� i �e lepiej nie ogl�da� nocnych bachanali�w. Po�o�y�a si� do ��ka, ale d�ugo nie mog�a zasn��. Do jej uszu dobiega� ci�gle dr��cy g�os Sary i ciche akordy lutni.
* * *
Nast�pnego ranka, natychmiast po przebudzeniu, pobieg�a szybko do okna. Odemkn�wszy drewniane okiennice, wychyli�a si� na zewn�trz, wdychaj�c �wie�e powietrze, lecz spotka� j� wielki zaw�d. Po obozowisku Cygan�w nie zosta�o ani �ladu... z wyj�tkiem wypalonej trawy w miejscach, gdzie wczoraj p�on�y ogniska. Musieli odjecha� o brzasku. W r�owym �wietle poranka wszystko znikn�o jak sen. Nad okolic� zaleg�y cisza i spok�j. Nocne bachanalia rozwia�y si� wraz z dymem ognisk. Katarzyna us�ysza�a ciche gwizdanie pod oknem. By� to jeden z �o�nierzy eskorty.
Postanowi�a go zawo�a�.
- Powiedz kapitanowi de Roussayowi, �e chc� z nim m�wi�!
�o�nierz zasalutowa� i znikn�� za rogiem domu. Chwil� p�niej rozleg�o si� pukanie. Katarzyna, ubrana w poranne giez�o, czeka�a na kapitana przy oknie. Ermengarda le�a�a jeszcze w ��ku. S�ysz�c pukanie, podci�gn�a ko�dr� a� pod nos, spogl�daj�c na przyjaci�k� z wyra�nym niezadowoleniem.
- Czy nie widzia�e� gdzie� Sary dzisiaj rano? - spyta�a Katarzyna wchodz�cego oficera, nie zd��ywszy nawet odpowiedzie� na jego g��boki uk�on.
- Ja nie, ale jeden z moich ludzi widzia�, jak o �wicie odjecha�a z Cyganami na koniu przewodnika.
- Odjecha�a?...
Katarzyn� ogarn�� nagle g��boki smutek i ch�� do p�aczu, jakby by�a ma��, opuszczon� dziewczynk�. Ermengarda mia�a racj�. Wi�zy przyja�ni przesta�y si� liczy� dla Sary wobec zewu krwi, pokusy �ycia w�drownego i wolnego. Katarzyna musia�a si� pogodzi� z tym, w co jeszcze wczoraj nie mog�aby uwierzy�. Spu�ci�a g�ow�, ale Jakub zd��y� ujrze� w jej oczach �zy.
- Och! Pani p�acze! - krzykn�� przej�ty.
- To nic takiego... To zaraz przejdzie... Dzi�kuj� ci, drogi przyjacielu.
Ruszajmy w drog�! Dopilnuj, by wnet wszystko by�o gotowe!
Odwr�ci�a si� w stron� okna, by ukry� �zy. Jakub, onie�mielony, nie pr�bowa� nawet jej pociesza�. Ermengarda da�a mu znak, by si� oddali�.
Kiedy za de Roussayem zamkn�y si� drzwi, wysz�a z ��ka i podrepta�a boso do Katarzyny. Otoczy�a j� ramieniem.
- Chod�, pop�aczemy sobie razem, m�j aniele. Nie my�l tylko, �e Sara ci� nie kocha! Ona jest jak w�drowny ptak. Odlatuje i wraca.
Katarzyna potrz�sn�a g�ow�, t�umi�c �kanie.
- Ona ju� nie wr�ci... Odnalaz�a swoich, jest w swoim �ywiole.
Najbardziej boli mnie to, �e tak odesz�a... bez �adnego po�egnania...
- Mo�e si� ba�a, �e po�egnanie uniemo�liwi jej odjazd. Ubierz si� szybko i ruszajmy! Tutaj jest zbyt smutno.
Godzin� p�niej obie ko�ysa�y si� w lektyce. S�o�ce sta�o ju� wysoko.
Kapitan jecha� tu� przy powozie, nie �mi�c nawet spojrze� na Katarzyn�. By� nieszcz�liwy, nie mog�c zaradzi� jej smutkowi. Orszak sun�� w ciszy.
Oko�o po�udnia przekroczy� granice Burgundii, nie natrafiwszy na �lady Sary ani trupy Cygan�w. Wydawa�o si�, �e rozp�yn�li si� w porannej mgle...
* * *
Katarzyna by�a szczerze zadowolona z powrotu do domu i z odnalezienia Abu-al-Khayra. Ma�y medyk nie opuszcza� prawie swojej pracowni, w kt�rej dzi�ki hojno�ci Garina zgromadzi� wszystko, czego potrzebowa� do do�wiadcze�. Kurierzy z Brugii czy Wenecji dostarczali mu ro�lin, zi�, metali i przypraw, z kt�rych przyrz�dza� balsamy i leki. Widok obanda�owanej Katarzyny obruszy� go, jakby spotka� si� z profanacj� dzie�a sztuki. Tak si� rozz�o�ci�, �e nie �mia�a mu wyzna�, i� to Garin jest temu winny. Wymy�li�a historyjk� o upadku z konia w cierniste krzewy. Abu nie da� jej wiary, lecz przez kurtuazj� udawa�, �e wierzy. Domaga� si� osobistych ogl�dzin ran i chocia� Katarzyna opiera�a si�, zbada� j� dok�adnie, nie wdaj�c si� w �adne komentarze. Jedynie przy ogl�daniu plec�w wyrwa�a mu si� uwaga: - Ciekawe... Co to mog�y by� za krzewy? B�d� musia� sam uda� si� na p�noc, �eby przyjrze� im si� z bliska - rzek� z nut� ironii.
Ma�y medyk by� wielce ukontentowany zastosowanym przez Sar� balsamem z Matarea, najlepszym na wszelkie rany i st�uczenia. Podarowa� Katarzynie s�oik ma�ci sporz�dzonej z migda��w, bulwy irysa Lewantu, wody r�anej, mirry, kamfory i smalcu, kt�r� zaleci� nak�ada� na twarz rano i wieczorem.
Pr�bowa� te� z�agodzi� b�l spowodowany odej�ciem Sary. Katarzyna nie mog�a si� z nim pogodzi�. To brutalne opuszczenie by�o dla niej gorsze od najgorszej zniewagi. I stopniowo jej smutek i �al przemienia�y si� w gniew. Od chwili ucieczki Cyganki w umy�le m�odej kobiety zasz�a zmiana, co� w rodzaju buntu. Mia�a dosy� bycia zabawk� miotan� przez los i manipulowan� przez ludzi. Wygl�da�o na to, �e ka�dy robi� z ni�, co chcia�, nie pytaj�c jej o zdanie. Najpierw Filip, kt�ry uwa�a�, �e ma prawo wyda� j� za m�� wbrew jej woli, po to, aby �atwiej j� zdoby�! Potem Garin, kt�ry o�eni� si� z ni�, nie czyni�c z niej swej �ony i nie racz�c nawet wyjawi� przyczyny takiego post�powania! U jego boku nie wiedzia�a ju�, czy jest podziwianym dzie�em sztuki, czy niewolnic� nale��c� do pana, kt�ry stanowi o jej �yciu i �mierci. Od czasu pobicia przychyla�a si� raczej do tej drugiej hipotezy. Przecie� gdyby Ermengarda nie przyby�a w por�, by�by j� bez najmniejszego wahania zabi� lub na zawsze okaleczy�! A co powiedzie� o Arnoldzie, kt�ry j� przyci�ga� i odpycha� w zale�no�ci od nastroju? Czuj�c, �e Katarzyna go kocha, pogardza� ni�, pozwala� sobie ocenia� jej post�powanie, a nawet jej znajomo�ci, traktowa� j� jak ni�sz� od siebie istot�. W ko�cu Sara, kt�ra zaskarbi�a sobie jej zaufanie i zosta�a jej powiernic�, nagle opuszcza j� bez s�owa i odchodzi z w�drowcami, nawet ich dobrze nie znaj�c...
Ucieczka Sary by�a kropl�, kt�ra przepe�ni�a kielich goryczy.
Katarzyna postanowi�a sko�czy� z uleg�o�ci� i ci�g�ymi ust�pstwami.
Postanowi�a, �e odt�d sama b�dzie kierowa� swoim �yciem, nie troszcz�c si�, czy to si� komu podoba, czy nie!
Abu odczytywa� z twarzy Katarzyny tok jej my�li. Poprawiaj�c opatrunek na r�ce, u�miechn�� si� i powiedzia�: - Twoim g��wnym nieszcz�ciem jest to, �e zbytnio ufasz ludziom.
�ycie jest walk�, w kt�rej ka�da bro� jest dozwolona; jest ciemnym lasem, w kt�rym silniejszy zabija s�abszego, a�eby go po�re�!
- Za�o�� si� - odpar�a Katarzyna z lekkim u�miechem - �e w twoim kraju, panie, �yje poeta lub filozof, kt�ry powiedzia� co� na ten temat!
- O, jest ich wielu, lecz jeden z nich powiada:
Czy�by Hafiza?
- Nie, to s�owa Omara Khayyama... pijaka, kt�ry wiedzia�, co m�wi.
Ucieczka twojej s�u�ki zabola�a ci�, lecz nie mo�esz na to nic poradzi�, wi�c po co si� martwisz? �ycie p�ynie dalej...
Istotnie, �ycie toczy�o si� dalej. Katarzyna podj�a swoje obowi�zki u boku ksi�nej, kt�ra coraz bardziej podupada�a na zdrowiu. Poza tym zajmowa�a si� domem, a tak�e cz�sto odwiedza�a swoj� matk� i wuja Mateusza.
W czerwcu by�a ju� zupe�nie zdrowa. Po ranach nie zosta�o ani �ladu, z wyj�tkiem ma�ej, r�owej blizny po lewej stronie plec�w, na szcz�cie usytuowanej dosy� nisko i nieujmuj�cej pi�kna jej ramionom. Nie mia�a najmniejszej ochoty znale�� si� znowu pomi�dzy Garinem a Filipem, kt�rzy udali si� do Troyes na �lub ksi�niczki Anny z ksi�ciem de Bedford.
Po �lubie Anny Ma�gorzata z Gujenny powr�ci�a do swej matki, a Filip towarzyszy� nowej ksi�niczce de Bedford w drodze do Pary�a, gdzie zamieszka�a we wspania�ym pa�acu rodu des Tournelles. �lub Ma�gorzaty z Richemontem mia� si� odby� w pa�dzierniku w Dijon. Tego �yczy�a sobie panna m�oda, gdy� chcia�a mie� pewno��, �e b�dzie uczestniczy� w nim jej matka z�o�ona chorob�. Katarzyna ucieszy�a si� na t� wiadomo��, bo by�a prawie pewna, �e nie ujrzy Garina przed uroczysto�ci�. Filip, zaj�ty w�asnymi sprawami w Pary�u, zapowiada� sw�j powr�t dopiero na sam �lub.
Garin, jak zwykle, powinien dotrzymywa� mu towarzystwa.
* * *
W gruncie rzeczy osoba Garina i jego sprawy nie obchodzi�y zbytnio Katarzyny, gdy� absorbowa�o j� co innego. M�� zostawi� j� w spokoju i by�o to wszystko, czego od niego ��da�a. Natomiast Filip nie dawa� o sobie zapomnie�. Dwa razy w tygodniu na dziedziniec de Brazey�w przybywa� zdro�ony pos�aniec i osuwa� si� z konia. Zdarza�o si� czasem, �e ko� pada� razem z je�d�cem. I niezmiennie nast�powa� ten sam rytua�: rycerz, przykl�kn�wszy na kolano, podawa� Katarzynie jedn� r�k� list, a drug� pakunek.
Listy ksi�cia by�y kr�tkie. Filip Dobry nigdy nie nale�a� do wielkich epistolograf�w. Kilka czu�ych s��w lub, najcz�ciej, kilka strof zapo�yczonych od poety. Za to podarunki by�y zawsze niezwykle pi�kne, chocia� ksi��� nigdy nie przysy�a� jej klejnot�w. Uwa�a�, �e obrazi�by nimi Katarzyn�. Jedynie m�� albo kochanek mo�e ofiarowa� kobiecie klejnoty.
Przysy�a� wi�c wyroby artystyczne: bursztynowe figurki, pos��ki z nefrytu, kryszta�u lub ko�ci s�oniowej, mieni�ce si� t�cz� barw puzderka - owoce cierpliwo�ci rzemie�lnik�w z Limousin. Kiedy� przys�a� Katarzynie figurk� �onglera w ubranku z czerwonej satyny, podrzucaj�cego i chwytaj�cego z�ocone pi�ki. Wszystko to mog�o zadowoli� kokieteri� m�odej kobiety i wzbudzi� jej zainteresowanie ofiarodawc�. Katarzyna jednak przyjmowa�a podarunki, odpowiada�a wdzi�cznym bilecikiem... i my�la�a o czym� innym.
Od pewnego czasu zauwa�y�a wok� siebie niezdrowe poruszenie. W okolicach domu zacz�li si� kr�ci� jacy� nieznajomi. Kiedy wychodzi�a do miasta, czu�a, �e kto� za ni� idzie. Czasem by� to �o�nierz ze stra�y ksi���cej, czasem prosty mieszczanin, innym razem student lub m�ody kopista z s�siedztwa, nierzadko mnich...
Katarzyn� zacz�o to w ko�cu m�czy� i z�o�ci�, gdy� nie wiedzia�a, komu zawdzi�cza ten nadz�r. Podejrzewa�a Garina, bo kt� inny, jak nie m��, kaza�by j� �ledzi�? Czy� s�dzi�, �e w Dijon, gdzie wszyscy j� znali, mog�aby si� �le prowadzi�? A mo�e chcia� mie� pewno��, �e nie przyjmuje pos�a�c�w Arnolda? W ka�dym razie sprawa ta by�a wielce nieprzyjemna i Katarzyna ubolewa�a, i� nie potrafi wygarn�� raz na zawsze m�owi, co s�dzi o jego zachowaniu. A boj�c si� o�mieszy�, nie chcia�a ��da� wyja�nienia od �adnego ze �ledz�cych j� ludzi. W miar� up�ywu czasu zdenerwowanie Katarzyny wzrasta�o.
Pewnego popo�udnia, kiedy wraca�a do domu z obiadu u pa�stwa Champdivers, rozpozna�a w drepcz�cym jej po pi�tach osobniku przebranym w mieszcza�ski str�j jednego z �o�nierzy stra�y ksi���cej, kt�ra eskortowa�a j� w drodze do Arras. Mimo �e kapelusz z szerokim rondem os�ania� mu twarz, Katarzyna przypomnia�a sobie ten bulwiasty nos pijaka i t� fioletow�, rozleg�� plam� pod lewym okiem.
Rzuci�a wodze konia majordomusowi Tiercelinowi i pobieg�a do pokoju, aby przez okno lepiej przyjrze� si� spaceruj�cemu po ulicy tam i z powrotem cz�owiekowi. Przechadza� si� od pa�acu de Brazey�w do sklepiku mistrza Aubina, wielkiego wytw�rcy pergamin�w, zaopatruj�cego r�wnie� Garina. Przygl�da� si� od niechcenia pi�knym, misternie spreparowanym pergaminom, kt�re zdobi�y wystaw�, odchodzi�, by za chwil� powr�ci�.
Katarzyna nie wiedzia�a, jak ma post�pi�. Gdyby by�a tutaj Sara, pos�a�aby j� na przeszpiegi i szybko dowiedzia�aby si� wszystkiego. Nikt tak po mistrzowsku nie potrafi� wyci�gn�� z ludzi potrzebnych wiadomo�ci. Medyk zbytnio rzuca� si� w oczy, aby wys�a� go z tak� misj�, a sama nie mia�a �mia�o�ci wybada� szpiega. Jego sylwetka skierowa�a podejrzenia Katarzyny na m�odego kapitana de Roussaya, kt�ry zawsze peszy� si� w jej towarzystwie. Postanowi�a w ko�cu sama si� przekona�, jak si� rzeczy maj�.
Oko�o po�udnia uda�a si� do ksi���cego pa�acu, aby podj�� swe obowi�zki u boku ksi�nej Ma�gorzaty. Tym razem brudny i obszarpany �ebrak szed� za ni� krok w krok, a� do bram pa�acu, lecz ona, udaj�c, �e go nie zauwa�y�a, wesz�a do �rodka i uda�a si� do ksi�nej.
Ma�gorzata usn�a w�a�nie po lekkim posi�ku, wyczerpana upa�em letniego dnia. Ermengarda r�wnie� mia�a zamiar uci�� sobie drzemk� i, gdy wesz�a Katarzyna, ledwo powstrzymywa�a opadaj�ce powieki.
- Je�li masz ochot� zdrzemn�� si� w naszym towarzystwie, to nie widz� przeszk�d. W przeciwnym razie id� korzysta� z pi�knej pogody i wr�� do nas p�niej. Jej Wysoko�� z pewno�ci� nie obudzi si� przed trzeci�.
Katarzyna, zachwycona mo�liwo�ci� zrealizowania swego planu, podzi�kowa�a jej i, wychodz�c, oznajmi�a, �e udaje si� do ogrodu odpocz�� na �wie�ym powietrzu. Po czym zesz�a tam i chwil� spacerowa�a brukowanymi alejkami wij�cymi si� w�r�d arabesek niskiego �ywop�otu i sadzawek z rybami. Nast�pnie w�chaj�c ulubione czerwone r�e Ma�gorzaty, zdecydowanie zbli�y�a si� do budynk�w, gdzie znajdowa�y si� �o�nierskie kwatery, a w�r�d nich mia� swoj� tak�e kapitan.
Upa� stawa� si� niezno�ny. W powietrzu roi�o si� od much i os.
Stra�nicy pa�acowi, w przekrzywionych he�mach, maszerowali w miejscu, oparci na lancach. Katarzyna bez trudu dotar�a do schod�w prowadz�cych do kwatery Jakuba de Roussaya. Wewn�trz by�o bardzo duszno, gdy� o�owiane okucia dachu nagrzewa�y si� nadmiernie od s�o�ca. Katarzyna poczu�a sp�ywaj�ce jej wzd�u� plec�w kropelki potu, chocia� tego dnia za�o�y�a lekk� sukienk� z przewiewnego materia�u w kolorze soczystej zieleni, �wie�� jak �r�dlana woda. Jej w�osy, zwini�te nad uszami, by�y uwi�zione w dw�ch srebrzystych siatkach, z kt�rych na czo�o zwisa�a d�uga per�a.
Us�yszawszy rozmow�, przyspieszy�a kroku. Rozpozna�a g�os kapitana; z powodu upa�u musia� zostawi� drzwi swego pokoju otwarte.
- Zostawmy to na razie - m�wi� kapitan. - Podyktuj� ci list do Ja�nie Pana. Ju� dwa dni temu powinienem by� do niego napisa� i nie mog� d�u�ej tego odk�ada�, gdy� dzi� wiecz�r rusza pos�aniec do Gandawy. Jeste� gotowy?
Jestem - pomy�la�a w g��bi duszy Katarzyna, kt�rej instynkt podpowiada�, �e zaraz us�yszy co� ciekawego. Zatrzyma�a si� przed ostatnim schodkiem, gdzie za zakr�tem mog�a by� niewidoczna.
-
Katarzyna poczu�a z�o��, lecz zarazem rodzaj satysfakcji, �e uda�o jej si� zgadn��.
A wi�c to on! - pomy�la�a. - Och, c� za n�dznik! Dyskretny nadz�r!
Przecie� wszyscy mogli go zauwa�y�! Ale pos�uchajmy dalszego ci�gu!
- ...Nad pani� de Brazey - b�kn�� niewidoczny skryba.
- ...
Katarzyna nie mog�a pow�ci�gn�� oburzenia. Nagle w jej g�owie zrodzi� si� i�cie szata�ski pomys�. Teraz ona si� zabawi!...
Uj�wszy w d�onie r�bki sukni, zesz�a bezszelestnie kilka stopni.
Nast�pnie opu�ci�a sukni�, g�o�no zakaszla�a i wesz�a z powrotem, robi�c przy tym tyle ha�asu, ile si� tylko da�o. Gdy znalaz�a si� przed drzwiami, kt�re - jak przypuszcza�a - zasta�a otwarte, ujrza�a stoj�cego w nich Jakuba.
- Pani tutaj? - krzykn�� zaskoczony, czerwieni�c si� a� po czubki uszu.
Katarzyna obdarzy�a go swym najs�odszym u�miechem i zbli�ywszy si�, poda�a mu d�o� wygi�t� jak szyja �ab�dzia, by z�o�y� na niej swe usta.
- Dlaczego nie! - odpar�a krotochwilnie. - Skoro pan mnie nie odwiedzasz, ja postanowi�am odwiedzi� pana. Czy wiesz, �e powinnam si� za to gniewa�? Podr�ujemy razem wiele dni, nie odst�pujesz mnie na krok, a zaledwie przybywamy na miejsce, pan znikasz! To nie�adnie! Nie�adnie z pana strony!
Jakub, purpurowy z zak�opotania, nie wiedzia�, gdzie si� podzia�. Ma�y skryba, w okularach na wydatnym nosie, zerka� ciekawie zza jego szerokich plec�w.
- Powiedz, czy ci nie przeszkadzam - doda�a przewrotnie, wkraczaj�c jednocze�nie do pokoju, aby dobitnie okaza�, �e ma zamiar si� rozsi���.
Jakub cofa� si� przed ni�, a ma�y kleryk zgina� si� w uk�onach, zapewniaj�c, �e zaraz ucieka.
- Ale� nie przeszkadzasz mi wcale - wyb�ka� wreszcie biedny kapitan.
- Ja... w�a�nie pisa�em... pisa�em... list do matki, a obecny tu ojciec Augustyn u�ycza� mi swego pi�ra, gdy� w tej materii nie jestem zbyt mocny.
- Wiem, jeste�, panie, walecznym rycerzem i wolisz miecz od pi�ra odpar�a Katarzyna, obdarzaj�c kapitana kolejnym u�miechem, po czym, rozejrzawszy si� po pokoju, doda�a: - Ale� tu u pana czaruj�co!
W rzeczywisto�ci w pokoju kapitana panowa� okropny ba�agan. Co prawda meble by�y przepi�kne, a tapety �wie�e, lecz wsz�dzie wala�y si� stroje, bro� i butelki. Na stole, na kt�rym kleryk pisa� list, w�r�d porozrzucanych papier�w sta�y brudne kubki i dzban z porowatej kamionki, na kt�rym perli�y si� �wie�e krople wina �wiadcz�ce o tym, �e niedawno z niego korzystano. ��ko by�o niezas�ane, wi�c Katarzyna odwr�ci�a skromnie oczy od tak szokuj�cego widoku. Pomimo otwartego okna w pokoju panowa� niezno�ny zaduch.
- Pani! Ten widok jest niegodny twoich oczu! - zakrzykn�� kapitan. - I w dodatku m�j str�j...
- Ale� nic nie szkodzi. Nawet panu w tym do twarzy. Zreszt� przy takim upale...
W istocie, kapitan mia� na sobie tylko zielone, obcis�e pluderki i cienk�, p��cienn� koszul�, rozche�stan� do pasa. Katarzyna pomy�la�a, �e woli go w takim stroju ni� w od�wi�tnym uniformie czy w zbroi. W tym niedba�ym przyodziewku mia� wygl�d zdrowego i silnego ch�opa, przy czym zalatywa� winem i potem, co nie by�o wcale tak niemi�e...
Katarzyna spojrza�a na dzbanek.
- M�g�by�, panie, pocz�stowa� mnie winem? - zapyta�a, siadaj�c bezceremonialnie na brzegu ��ka. - Umieram wprost z pragnienia, a to wino wygl�da na dobrze sch�odzone.
- To Meursault*...
- A wi�c nalej mi go troch� - rzek�a z uwodzicielskim u�miechem.
*
- Dlaczego tak na mnie patrzysz, panie?
- Bo nie wiem, czy to jawa, czy sen... czy to naprawd� ty, pani, jeste� u mnie, tak blisko...
- Jak to? Jeste�my przecie� przyjaci�mi! A to wino jest doskona�e.
Ale... c� to? W g�owie mi si� kr�ci... Lepiej ju� p�jd�...
Katarzyna wsta�a, lecz nagle z cichym j�kiem przy�o�y�a d�o� do czo�a i zachwia�a si� na nogach.
- M�j Bo�e! Co si� ze mn� dzieje? Czuj� si� dziwnie...
W tym momencie by�aby upad�a, ale Jakub pochwyci� j� w ramiona i nie wypuszczaj�c jej z u�cisku, zmusi�, by usiad�a.
- To nic takiego - uspokaja�. - To tylko ten upa� i to wino! By�o bardzo zimne. Mo�e wypi�a� je zbyt szybko...
- Bo by�am bardzo spragniona. Och! To okropne! Dusz� si�!
Unios�a r�ce do piersi, jakby cienki jedwab stanika zbytnio j� uciska�.
Jakub, chc�c jej pom�c, zacz�� rozsup�ywa� sznur�wki stanika, a Katarzyna osun�a si� bez czucia na pos�anie. Ten ruch uwolni� z gniazdek, prawie pod nosem kapitana, cudowne kr�g�o�ci, kt�rych widok odurzy� go szybciej ni� wino Meursault. Nieszcz�sny Jakub straci� resztki rozwagi i zapominaj�c o niedomaganiu Katarzyny, �cisn�� j� mocno, obsypuj�c poca�unkami nag� pier� i be�kocz�c niezrozumiale.
Katarzyna obserwowa�a go spod przymkni�tych powiek, pozwalaj�c, aby upaja� si� ni� przez kilka chwil. Boj�c si� jednak, �e sama straci g�ow�, postanowi�a po�o�y� kres temu do�wiadczeniu. W ko�cu kapitan, nie b�d�c pi�kny, by� m�ody, przyjemny i silny jak tur. Westchn�a g��boko, odepchn�a m�odzie�ca z si��, kt�ra by go zadziwi�a, gdyby zachowa� cho� troch� rozs�dku. Ale o �adnym rozs�dku nie by�o mowy: Jakub oszala�!
Kiedy Katarzyna unios�a si� z pos�ania, pr�bowa� z powrotem wzi�� j� w ramiona. Odepchn�a go lekko, udaj�c zmieszanie na widok swego stroju w nie�adzie.
- Co mi si� sta�o? O Bo�e!... Pami�tam... straci�am przytomno��... ten upa�... i to wino! Przebacz mi, przyjacielu - przy czym specjalnie podkre�li�a s�owo �przyjacielu". - Zachowa�am si� w spos�b godny po�a�owania. Nigdy jeszcze nie zemdla�am.
Kapitan, niczego ju� nie s�ysz�c, pad� przed Katarzyn� na kolana i gni�t� w swych d�oniach jej r�k�, patrz�c na ni� b�agalnym wzrokiem.
- Pani! Nie odchod�! Zosta�... odpocznij chwil�... Gdyby� wiedzia�a, jak droga mi jest twoja osoba...
Lecz ona, uwolniwszy r�k� z u�cisku, wsta�a i przesz�a kilka krok�w po pokoju.
- Wiem, m�j drogi, wiem - odpar�a omdlewaj�cym g�osem. - Jeste� moim najlepszym przyjacielem. Za�o�� si�, �e w czasie mojego zas�abni�cia opiekowa�e� si� mn� z ca�ym oddaniem, na jakie ci� sta�. Czuj� si� ju� lepiej.
Jakub nadal kl�cza� przy ��ku, nie mog�c znie�� my�li, �e Katarzyna za chwil� odejdzie, �e mu umknie, podczas gdy by� ju� tak blisko spe�nienia dr�cz�cego go od dawna marzenia. Wsta� i podszed� do niej, wyci�gaj�c r�ce.
- Nie odchod� jeszcze, prosz�! Jeste� zbyt os�abiona... Katarzyna tylko potrz�sn�a g�ow�.
- Nie ku� mnie. Musz� wraca�. Nawet nie wiem, jak d�ugo tu zabawi�am.
- Nie jest p�no. Napij si� jeszcze troch� wina - zaproponowa� perfidnie. - Ono postawi ci� na nogi. A poza tym nie powiedzia�a� mi, czemu zawdzi�czam twoj� wizyt�...
- Nie czuj� ju� pragnienia, a pa�skie wino jest zdradliwe, m�j drogi Jakubie! Co to ja mia�am ci powiedzie�?...
Przerwa�a, posy�aj�c mu drwi�cy u�miech. Porzuci�a omdlewaj�cy ton i jej g�os przybra� normalne brzmienie, pe�ne ironii i zjadliwej s�odyczy.
- Chcia�am tylko, aby� mia� o czym donie�� Jego Wysoko�ci Filipowi na temat pani de Brazey! My�l�, �e teraz mo�esz napisa� ksi�ciu, jak pojmujesz spos�b niesienia pomocy zemdlonym damom! Na twoim miejscu, panie, wezwa�abym tu ojca Augustyna! A mo�e wolisz, abym to ja ci napisa�a tw�j list? Umiem �adnie pisa�. M�j wuj Mateusz uwa�a, �e jestem w tej sztuce bieg�a niczym benedyktyn!
Po tych s�owach, zadowolona z powodzenia swego fortelu, uciek�a z pokoju i zbieg�a po schodach na z�amanie karku, nie przejmuj�c si� rozpaczliwymi okrzykami Jakuba. Zatrzyma�a si� dopiero w ogrodzie, aby nabra� tchu.
* * *
Nadesz�y dni, w kt�rych Burgundia potrzebowa�a si� - tak podupadaj�cych - swojej ksi�nej wdowy. Podczas gdy Filip by� zaj�ty we Flandrii, oddzia�y kr�la rozszerzy�y dzia�ania wojenne wzd�u� p�nocnej granicy ksi�stwa. Konetabl John Stuart de Buchan i marsza�ek de Severac napadli na Krawant. Nale�a�o stawi� czo�o niebezpiecze�stwu, Ma�gorzata, zebrawszy resztki si�, wys�a�a swoje oddzia�y pod rozkazy marsza�ka de Toulongeona, a do swego zi�cia Bedforda wystosowa�a list z pro�b� o pomoc.
Wys�aniu listu do Pary�a towarzyszy�a dramatyczna scena, kt�ra rozegra�a si� pomi�dzy ksi�n� Ma�gorzat� i Ermengard� w obecno�ci Katarzyny. Hrabina zarzuci�a chorej, �e wzywa na pomoc Anglika.
Ma�gorzata zwr�ci�a na ni� twarz wykrzywion� b�lem, z pomoc� Katarzyny unios�a si� na poduszkach i wyci�gn�a d�o� do starej przyjaci�ki.
- Burgundia jest w niebezpiecze�stwie, Ermengardo... Burgundia, kt�r� m�j syn, panuj�cy ksi���, powierzy� mi... By�abym gotowa zaprzeda� dusz� diab�u i wezwa� go na pomoc, �eby j� tylko uchroni�, i �eby unikn�a cierpie�! Je�li Anglik, m�� mojej c�rki, oddali niebezpiecze�stwo, z�o�� podzi�kowanie Anglikowi!
Po tych s�owach opad�a na pos�anie, zupe�nie wyczerpana. Ermengarda nic nie odrzek�a. I po raz pierwszy od czasu jej poznania Katarzyna widzia�a j� p�acz�c�, j�, �elazn� dam�, ten �ywy przyk�ad obowi�zkowo�ci i lojalno�ci, jakim by�a wielka ochmistrzyni!
Trzydziestego lipca rozegra�a si� bitwa pod Krawantem, z kt�rej kr�l Francji wyszed� pokonany przez oddzia�y przys�ane przez Bedforda, a dowodzone przez Suffolka. Zrozpaczona Katarzyna dowiedzia�a si� o stratach od Miko�aja Rolina, pomys�odawcy wezwania Bedforda na pomoc.
Przyby� on z�o�y� ksi�nej szczeg�owe sprawozdanie: konstabl Buchan straci� oko, pole bitwy us�ane by�o trupami,wzi�to wielu zak�adnik�w. I tak Katarzyna dowiedzia�a si�, �e Arnold i Xaintrailles tak�e zostali uwi�zieni.
Nie lubi�a Miko�aja Rolina, lecz w tej chwili sta� si� jej nienawistny przez swoj� rado�� i dum�, a tak�e dlatego, �e a� pod niebiosa wychwala� angielsk� pomoc. Rolin znalaz� si� w gronie jej osobistych wrog�w.
Ermengarda wysz�a z komnaty, aby nie skoczy� kanclerzowi do gard�a.
* * *
Ka�dego ranka Katarzyna zwykle udawa�a si� na msz� do ko�cio�a Notre Dame, tak jak to czyni�a, b�d�c m�od� dziewczyn�. Po mszy odwiedza�a matk� i wuja. Lubi�a spacerowa� ulicami wczesnym rankiem, kiedy powietrze by�o jeszcze ch�odne i �wie�e, zanim sierpniowy upa� nie zaci��y� nad miastem. Uczestniczy�a we mszy z tak� �arliwo�ci�, z jak� niegdy� oddawa�a si� rozrywkom. Niesko�czona pot�ga Boga by�a dla niej jedyn� pomoc� w rozwik�ywaniu k�opot�w sercowych i dzie� po dniu Katarzyna b�aga�a niebiosa o wsparcie, kt�rego tak potrzebowa�a.
Po ucieczce Sary podnios�a do rangi pierwszej s�u��cej Perryn�, jedn� ze s�u�ek pomagaj�cych jej przy toalecie. Dziewczyna mia�a osiemna�cie lat, by�a �wie�a, mi�a i ca�kowicie oddana swojej pani, dla kt�rej rzuci�aby si� w ogie� bez wahania. By�a pe�na prostoty i nie stawia�a pyta�. Katarzyna docenia�a te zalety. Perryna zawsze towarzyszy�a jej w porannej mszy.
Ot� pewnego ranka, kiedy jak zwykle modli�y si� w pobli�u kaplicy Czarnej Madonny, zauwa�y�a zbli�aj�cego si� do nich mnicha, kt�ry ukl�k� nieopodal. Mia� na sobie zakurzony habit przepasany grubym powrozem, a twarz prawie ca�kowicie ukryt� pod kapturem. To, co jednak mo�na by�o dostrzec, wydawa�o si� dosy� sympatyczne. Wszystko mia� okr�g�e: nos, usta i policzki. Po chwili uni�s� g�ow� i rzuci� na Katarzyn� �ywe spojrzenie, po czym pochyli� si� nad ni� i wyszepta�: - Pani, wybacz mi niedyskrecj�, czy aby nie jeste� pani� de Brazey?
- Tak, to ja, ale...
Mnich p�ochliwie uni�s� palec do ust.
- Psst. M�w ciszej! Jeste� t�, kt�rej szukam. Przysy�a mnie pani de Champdivers. Przybywam z Saint-Jean-de-Losne i by�bym si� uda� prosto do twego domu, gdybym si� nie obawia� ciekawo�ci twojej s�u�by... a i tego, �e mog� nie zosta� wpuszczony. A wi�c zasi�gn��em j�zyka...
- Maj�c por�k� mojej przyjaci�ki Odetty, nie musia�e� si� obawia�, m�j ojcze, �e nie zostaniesz przyj�ty. Co mog� dla ciebie uczyni�?
- Prosz� o kilka chwil rozmowy... w cztery oczy.
- Wi�c p�jd� ze mn� po mszy. Najwygodniej b�dzie rozmawia� u mnie.
- Lecz... pani Odetta przestrzeg�a mnie, abym unika� pana de Brazeya.
- M�j ma��onek jest nieobecny, wi�c mo�esz si� nie obawia�.
Msza dobieg�a ko�ca. Ksi�dz obr�ci� si� w stron� wiernych, aby udzieli� im b�ogos�awie�stwa. Kiedy znikn�� za o�tarzem, Katarzyna wsta�a i skierowa�a si� do wyj�cia z Perryn� i mnichem. Po chwili znale�li si� w pe�nym s�o�cu na ulicy. Katarzyna szybkim krokiem ruszy�a do domu, rezygnuj�c z odwiedzin u matki. By�a ciekawa, dlaczego Odetta przysy�a pos�a�ca i co takiego ma jej do powiedzenia. Odes�awszy Perryn�, zamkn�a si� z mnichem w swoim pokoju.
- Prosz� - rzek�a, wskazuj�c na krzes�o. - Jeste�my sami, nikt nam tu nie przeszkodzi. Mo�esz m�wi� spokojnie. Co mog� dla ciebie zrobi�?
- Pom�c nam. Ale najpierw powiem, kim jestem. Nazywam si� Stefan Chariot i, jak zapewne domy�li�a� si� po moim stroju, nale�� do zakonu braci mniejszych, za�o�onego przez Franciszka z Asy�u. Mieszkam wraz z innymi bra�mi w Mont Beuvray.
Mnich pokr�tce opowiedzia�, jak dzi�ki renomie znawcy zi� zosta� wezwany do nieszcz�liwego kr�la Karola VI i jak zaprzyja�ni� si� z Odett�, kt�ra piel�gnowa�a szalonego w�adc�. �Ma�ej kr�lowej" spodoba� si� zdrowy, burgundzki rozs�dek tego energicznego, lecz delikatnego mnicha.
Napary, kt�re przygotowywa�, cz�sto przynosi�y ulg� i sen biednemu kr�lowi. Po jego �mierci mnich odjecha� do swojego Mont Beuvray, a Odetta wr�ci�a do rodzinnej Burgundii.
Katarzyna pomy�la�a, �e oboje maj� teraz ten sam sekretny cel: s�u�y� kr�lowi Karolowi VII z takim oddaniem, z jakim s�u�yli jego ojcu.
- S�dzili�my oboje - ci�gn�� mnich - �e b�dziemy bardziej po�yteczni naszemu w�adcy, przebywaj�c w�r�d nieprzyjaci�, ni� pozostaj�c w dobrach kr�lewskich i modl�c si� o zwyci�stwo jego oddzia��w. Pani Odetta i ja byliby�my z pewno�ci� otrzymali go�cin� u Jego Wysoko�ci, lecz woleli�my wr�ci�. Po�o�enie Mont Beuvray w enklawie Chateau-Chinon jest rzeczywi�cie wyj�tkowe. Ten w�ski pas ziemi, nale��cy do ksi�cia Jana Burbo�skiego, jest wci�ni�ty pomi�dzy ziemie burgundzkie - �ci�lej m�wi�c, mi�dzy ksi�stwo Burgundii a hrabstwo Nevers...
- Rozumiem - rzek�a Katarzyna. - Znakomity punkt szpiegowski.
- Raczej punkt obserwacyjny - poprawi� si� brat Stefan - a szczeg�lnie doskona�y punkt przerzutowy.
Katarzyna uwa�nie spogl�da�a na swego go�cia. W promieniach s�o�ca, padaj�cych przez okno, wydawa� si� jej starszy, ni� s�dzi�a w ko�ciele. Co prawda, mia� �wie�� cer�, a sk�ra na jego puco�owatej twarzy by�a r�owa i napi�ta, lecz w k�cikach oczu widnia�y kurze �apki. Jako m�czyzna nie by� zbyt pi�kny, ale jego oblicze ja�niej�ce dobroci� i inteligencj� spodoba�o si� jej. U�miechaj�c si�, przerwa�a jego wyk�ad geografii politycznej: - Rozumiem dobrze te sprawy, lecz nie wiem, co mog�abym uczyni� w tej materii...Brat Stefan skierowa� na ni� swe powa�ne spojrzenie.
- Jak ju� wspomnia�em: pom�c nam. Pani Odetta utrzymuje, �e darzysz pani sympati� Karola VII... i �e jeste� zadomowiona na dworze Burgundii.
Mog�aby� stanowi� dla nas nieocenione wprost �r�d�o informacji... Ale nie marszcz brwi! Zgaduj�, co masz na my�li i co chcesz powiedzie�: nie jeste� szpiegiem, czy� nie?
- Przyjemnie jest s�ucha�, jak ojciec przedstawia sprawy.
- Jednak�e prosz� ci�, pani, aby� chcia�a uwzgl�dni� jedno: sprawa Karola VII jest s�uszna i sprawiedliwa, gdy� jest to sprawa Francji, podczas gdy ksi��� Filip wyci�ga r�k� do naje�d�cy w celu umocnienia w�adzy i powi�kszenia swoich d�br!
Katarzyna s�ysza�a to ju� wiele razy z ust Ermengardy. W dodatku s�owa mnicha by�y wiern� kopi� s��w rzuconych w twarz Filipowi przez Arnolda w Amiens. Mnich m�wi� dalej: - Dla ratowania s�usznej sprawy wszystkie sposoby s� dopuszczalne.
Sprawa kr�la jest z nich najszlachetniejsza i najs�uszniejsza! Jest on pomaza�cem bo�ym. Kto jemu s�u�y, s�u�y samemu Bogu! W godzinie zwyci�stwa potrafi on wynagrodzi� swoje wierne s�ugi... chocia� - doda� z dobrodusznym u�miechem - pani, zdajesz si� nie nale�e� do tych, kt�rzy oczekuj� zap�aty za dobre uczynki.
- M�wi si�, �e kr�l to lekkoduch, zaj�ty ucztowaniem i kobietami.
- W istocie, �a�uj�, �e nie mog� zaprowadzi� ci�, pani, na dw�r.
Uczyni�aby� z niego swego niewolnika... Wybacz, pani, me s�owa, zbyt brutalne w ustach mnicha. Kr�l jest s�aby, to prawda, lecz u jego boku czuwa anio�. W�adza, m�dro�� s� w r�kach kobiety, jego te�ciowej, wielkiej, szlachetnej Jolanty Arago�skiej, kr�lowej Sycylii i Jeruzalem, hrabiny Andegawenii i Prowansji, najszlachetniejszej i najpot�niejszej ksi�niczki naszych czas�w. To jej w�a�nie s�u�� szczeg�lnie, a ona zaszczyca mnie najwy�szym zaufaniem. Mog� ci�, pani, zapewni�, �e jej pami�� jest wierna, umys� sprawny. Jest to wyj�tkowy geniusz polityczny i dobrze jest jej s�u�y�.
- A wi�c... - Katarzyna nie doko�czy�a, gdy� w jej g�owie za�wita�a pewna my�l, my�l tak poci�gaj�ca, �e u�miechn�a si� bezwiednie.
Brat Stefan nie m�g� doczeka� si� odpowiedzi.
- A wi�c?
- Czy uwa�asz, �e je�li przed rozpocz�ciem s�u�by u twojej kr�lowej poprosi�abym j� o pewn� przys�ug�, przysta�aby na to?
- Dlaczego nie? Je�eli to mo�liwe i rozs�dne. Jolanta jest bardzo hojna.
Zawsze mo�esz poprosi�.
- W czasie bitwy pod Krawantem wielu pan�w zosta�o wzi�tych do niewoli przez hrabiego de Suffolka. Kilku z nich... jest moimi przyjaci�mi.
Niech kr�l zap�aci okup za Arnolda de Montsalvy'ego i Jana de Xaintrailles'ego. Je�li wyjd� na wolno��... mo�ecie liczy� na moj� pomoc!
Odetta m�wi prawd�: uwa�am, �e sprawa kr�la jest s�uszna i godna obrony.
Oczy mnicha zaokr�gli�y si� rado�nie. Wsta� i uk�oni� si� nisko.
- Niech ci� niebo b�ogos�awi, o pani! Jeszcze dzi� wieczorem rusz� do Bourges, aby przekaza� kr�lowej twoje pos�anie. Albo jestem w wielkim b��dzie, albo twoja pro�ba zostanie spe�niona! Wiem, �e Jej Wysoko�� bardzo ceni brawur� i lojalno�� tych dw�ch kapitan�w. Mam nadziej�, �e wkr�tce b�d� m�g� tu wr�ci� z dobrymi wiadomo�ciami.
- Zawieziesz mi je do Saint-Jean-de-Losne, gdzie udaj� si�, aby odwiedzi� przyjaci�k�. A teraz b�d� mym go�ciem przy stole. Mamy sobie jeszcze wiele do powiedzenia...
I wyci�gn�wszy d�o� do nowego przyjaciela, Katarzyna powiod�a go do jadalni, gdzie w�a�nie podano kolacj�.
* * *
P�nym wieczorem brat Stefan opu�ci� Dijon, a Katarzyna nast�pnego dnia uda�a si� do Saint-Jean-de-Losne do Odetty. Ksi�na Ma�gorzata udzieli�a jej �askawie kilku dni wypoczynku. Perspektywa tej kr�tkiej podr�y na jakie� siedem, osiem mil, zachwyca�a Katarzyn� jak zapowied� d�ugiej wyprawy. Zostawiwszy pa�ac pod opiek� majordomusa Tiercelina i ma�ego medyka, wyruszy�a rankiem konno w towarzystwie samej tylko Perryny i dw�ch s�u��cych. Powietrze kipia�o rado�ci�. S�o�ce wsta�o nad rozleg�ymi �anami dojrza�ych do zbioru zb�.
Katarzyna spotka�a Odett� nad rzek�, gdzie dawna faworyta dogl�da�a swoich s�u��cych przy praniu. Sama te� mia�a podwini�te r�kawy, nag� szyj� i dekolt, a jasne w�osy zwi�zane lu�no niebiesk�, tak� jak sukienka, wst��k�.
W tym stroju, mimo przekroczonej trzydziestki, wygl�da�a jak m�oda dziewczyna. By�a cienka w talii, ruchy mia�a �ywe i czaruj�cy u�miech.
Przyjaci�ki rzuci�y si� sobie w ramiona i u�ciska�y gor�co.
- Co za niespodzianka! - powtarza�a Odetta. - Jak to mi�o, �e odwiedzi�a� mnie w mojej pustelni!
- My�la�am o tym, od kiedy pani matka powiedzia�a mi o chorobie twojej c�rki. A wczoraj mia�am wizyt�, dzi�ki kt�rej zdecydowa�am si� przyjecha�. Taki pustelnik jak ty...
Odetta rozejrza�a si� niespokojnie woko�o i da�a znak Katarzynie, aby zamilk�a. Nast�pnie ujmuj�c j� za r�k�, poci�gn�a za sob� w stron� domostwa, zostawiaj�c praczki same. Kobiety min�y otwart� bram� i strom� dr�k� zbli�y�y si� do wysokiej wie�y z gotyck� bram�, nad kt�r� widnia� herb.
- Obawiam si�, �e moja siedziba wyda ci si� dosy� ponura - westchn�a Odetta. - Ten zamek nale�y do kapitana miasta, a on sam wynaj�� sobie mieszkanie przy g��wnej ulicy. Jest tu bardzo zimno, ale w lecie ca�kiem zno�nie.
Urlop Katarzyny zapowiada� si� weso�o. Przyjaci�ki mia�y sobie wiele do powiedzenia. Zacz�a Katarzyna, gdy� pi�kna pustelnica p�on�a z ciekawo�ci, aby dowiedzie� si� wszystkich szczeg��w o uroczysto�ciach i przyj�ciach. Dochodzi�a p�noc, a Katarzyna ci�gle jeszcze opowiada�a.
Nast�pnego dnia przysz�a kolej na Odett�. M�wi�a o kr�lu i jego otoczeniu, kt�re tak dobrze zna�a. W ko�cu Katarzyna o�mieli�a si� wspomnie� o Arnoldzie. Odetta cz�sto widywa�a m�odzie�ca na dworze, w otoczeniu ksi�cia Orleanu.
- Nie b�dzie ci �atwo pokona� jego uprzedzenia. Jest twardy, nieprzejednany i diabelsko dumny. Z ca�ego serca nienawidzi wszystkiego, co burgundzkie, i, je�li naprawd� zale�y ci na jego mi�o�ci, b�dziesz musia�a ze wszystkiego zrezygnowa�: z m�a, bogactwa i zaszczyt�w - odpar�a Odetta.
Obie kobiety zadecydowa�y, �e b�d� m�wi� sobie na ty. Ich przyja�� nie potrzebowa�a podpiera� si� dworsk� etykiet�.
- Czy twoim zdaniem nie by�oby rozs�dniej z niego zrezygnowa�? spyta�a Katarzyna, lecz za chwil� sama wycofa�a si� ze swego pomys�u.
- Nie... to niemo�liwe! Nie mo�na nakaza� sercu, aby przesta�o bi�.
- Nie m�wi�, �eby� zrezygnowa�a. Obawiam si� jedynie, �e b�dzie ci ci�ko, �e zabierze to du�o czasu... i b�dzie wymaga�o anielskiej cierpliwo�ci. No c�, wierz�, �e jeste� do tego zdolna. Poza tym jeste� tak pi�kna, �e nie wymknie ci si�, chocia� mo�e si� opiera�.
M�wi�c to, Odetta spogl�da�a na przyjaci�k�, kt�ra w�a�nie wysz�a z rzeki i wykr�ca�a mokre w�osy owini�ta prze�cierad�em. By�o tak gor�co, �e postanowi�y si� wyk�pa�. W tym miejscu Saona, tocz�c swe nurty przy murach miasta, tworzy�a zakole os�oni�te drzewami, tak �e mo�na si� by�o tu wyk�pa�, nie b�d�c widzianym. Odetta i Katarzyna d�ugo p�ywa�y w ch�odnej, przejrzystej wodzie. Nast�pnie wysz�y na brzeg pod os�on� traw i trzcin tak wysokich, �e zas�ania�y ich cia�a a� po szyj�. Odetta owini�ta suchym prze�cierad�em siedzia�a na piasku, a Katarzyna si� wyciera�a.
- Czy... pan de Montsalvy... odnosi sukcesy w�r�d pa�? - spyta�a Katarzyna nie�mia�o.
Odetta roze�mia�a si�, szczerze ubawiona tonem przyjaci�ki, a tak�e jej naiwno�ci�.
- Sukcesy? To zbyt s�abe okre�lenie, moja droga. Nie ma takiej kobiety czy m�odej panny, kt�ra by si� w nim nie kocha�a. Zreszt� wystarczy na niego spojrze�. O�mieli�abym si� twierdzi�, �e to najbardziej czaruj�cy m�czyzna w ca�ej Europie! Kosi damskie serca jak ch�op pszenic�!
- A wi�c - kontynuowa�a Katarzyna, staraj�c si� zachowa� oboj�tn� min� - musi mie� wiele kochanek...
Odetta, przygryzaj�c �d�b�o trawy, bawi�a si�, obserwuj�c zazdro�� widoczn� na niespokojnej twarzy Katarzyny. �miej�c si�, przyci�gn�a przyjaci�k� do siebie, zmuszaj�c, aby ta usiad�a obok.
- Och, ty g�uptasku! Oczywi�cie, �e Arnold nie jest dziewic�, wr�cz przeciwnie. Ale bierze kochanki tak, jak wychyla si� puchar wina, gdy si� ma na niego ochot�. Po zaspokojeniu pragnienia ciska si� go w k�t. Nie wierz�, �eby by�a na �wiecie cho� jedna kobieta, kt�ra mog�aby si� pochwali�, �e sp�dzi�a w jego ramionach wi�cej ni� jedn� noc! Znam takie, kt�re przez niego wyla�y morze �ez... i nadal p�acz�. On nigdy si� nie przywi�zuje.
Uwa�am, �e pogardza kobietami, z wyj�tkiem jednej: mojej matki, kt�r� darzy szczeg�lnym podziwem. Chcesz wiedzie�, co ja my�l�? Powiem ci: je�eli jaka� kobieta zaw�adnie w ko�cu jego sercem, to b�dzie ni� ta, kt�ra siedzi teraz blisko mnie! Trudno�� polega na tym, aby go o tym przekona�. Jedynie pomoc, jakiej udzielisz Jolancie Arago�skiej, mo�e ci� zbli�y� do niego.
Kr�lowa Sycylii bowiem cieszy si� szacunkiem Arnolda, kt�ry jest jej wielce oddany.
* * *
Dni up�ywa�y spokojnie. Przyjaci�ki, czekaj�c na powr�t brata Stefana, od�o�y�y polityk� na bok. Odpoczywa�y, wstawa�y p�no, k�pa�y si� i wygrzewa�y na piasku. Po obiedzie urz�dza�y sobie sjest� albo wraca�y nad wod�, kiedy indziej wyrusza�y konno na pola. Wieczorami, po kolacji, s�ucha�y �piewu pazia lub opowie�ci minstrela. Tak min�y trzy tygodnie, bez specjalnych wydarze�. Pewnego dnia przyby� pos�aniec z listem od Ermengardy, kt�ra pisa�a:
Odetta s�ucha�a lektury z gorzkim u�miechem.
- Podziwiam szczodro�� regenta! P�aci swoim sprzymierze�com tym, co do niego nie nale�y! Saint-Jean-de-Losne nale�y do mnie, a ksi��� nie waha si� go przyj��. Nie troszczy si�, �e mnie zrujnuje!
- Mo�e tego nie zrobi. Z pewno�ci� zachowasz swoje miasto, Odetto zapewnia�a Katarzyna, na co tamta wzruszy�a tylko pogardliwie ramionami.
- Nie znasz Filipa! Jego ojciec podarowa� mi to miasto w podzi�ce za opiek� nad kr�lem Karolem, lecz teraz, kiedy kr�l ju� nie �yje, a ja nie jestem do niczego potrzebna, zabiera bez skrupu��w to, co zosta�o mi podarowane. Filip jest taki sam jak jego ojciec. To chciwiec zachowuj�cy pozory szczodro�ci. Nie potrafi by� bezinteresowny.
- No dobrze - wtr�ci�a Katarzyna - lecz jestem jeszcze ja! Filip utrzymuje, �e mnie kocha. Je�li tak jest, b�dzie musia� mnie wys�ucha�!
Tego samego wieczoru brat Stefan stan�� przed zwodzonym mostem w Saint-Jean-de-Losne i poprosi�, aby go wpuszczono. By� ca�y zakurzony, a z sanda��w wystawa�y mu brudne, podrapane stopy. U�miecha� si� jednak pro-miennie.
- Ciesz� si�, �e was widz� razem - rzek� i pozdrowi� obie panie. - Pok�j z wami!
- I z tob�, bracie Stefanie! - odpar�a Odetta. - Jakie wie�ci przynosisz?
Lecz Siadaj�e najpierw. Zaraz ka�� przynie�� zimnego wina.
- Nie odm�wi�. Droga z Bourges jest d�uga i niebezpieczna. Ca�y czas depta�y mi po pi�tach oddzia�y burgundzkiego kapitana Perrineta Gressarda.
Ledwo uszed�em z �yciem! Za to nowiny przynosz� dobre, wr�cz wspania�e dla pani de Brazey. Kr�l zgodzi� si� wyp�aci� okup za pana de Montsalvy'ego, kt�ry zd��y� ju� stan�� na swoim posterunku w Vermandois.
A jakie s� wasze nowiny?Zamiast odpowiedzi Katarzyna wr�czy�a mnichowi list Ermengardy. Byt to pierwszy jej odruch buntu przeciwko Filipowi, i to uczyniony z pe�n� determinacj�.
Brat Stefan szybko przebieg� wzrokiem alarmuj�cy list hrabiny i rzek�: - Bedford czyni wielkie ust�pstwa... potrzebuje Filipa... tak samo jak kr�l potrzebuje wytchnienia.
- Co to znaczy? - spyta�a Katarzyna z odcieniem wy�szo�ci w g�osie.
Mnich, nie przejmuj�c si� jej tonem, spokojnie odpowiedzia�: - To znaczy, �e ksi��� Filip opu�ci� Pary� i zmierza do Dijon, aby przygotowa� wesele pani z Gujenny... i �e czas odpoczynku sko�czy� si� dla �ony wielkiego skarbnika Burgundii.
Aluzja tak jasna wywo�a�a u�miech na ustach Katarzyny.
- Dobrze. Jutro wracam do Dijon!
- Ja zostaj�! - rzuci�a twardo Odetta. - Je�li ksi��� chce mojego miasta, b�dzie musia� wzi�� je si��, a z jego ruin wydoby� mojego trupa!
- Pani, obawiam si�, �e si� nie zawaha! - wtr�ci� ponuro mnich. - A Saona p�ynie tak blisko, �e ksi��� �atwo pozb�dzie si� cia�a... Z nim nie wygrasz! Po co tak si� upiera�?
- Po to, aby...
Odetta poczerwienia�a, ugryz�a si� w j�zyk, w ko�cu wybuchn�a �miechem.
- Dlatego, bracie Stefanie, �e jest jeszcze za wcze�nie. Masz racj�, nie ma we mnie nic z bohaterki, a wielkie s�owa do mnie nie pasuj�. Zostaj�, bo po prostu czekam na pos�a�ca ksi�cia Sabaudii, kt�ry pragnie pogodzi� wro-gich sobie ksi���t. Po jego odje�dzie udam si� do moich rodzic�w, do Dijon.
Katarzyna wr�ci�a do swego pokoju i sp�dzi�a cz�� nocy przy oknie.
Wzeszed� wspania�y ksi�yc. Pod murami rzeka toczy�a cicho swe wody koloru rt�ci. Dolina Saony pogr��ona by�a we �nie. Od czasu do czasu cisz� m�ci�o dalekie szczekanie psa lub pohukiwanie sowy. Katarzyna czu�a, �e spokojne chwile min�y bezpowrotnie. Nadchodzi�y dni walki i strachu. By�a teraz szpiegiem w s�u�bie kr�la Francji. Dok�d jeszcze mia�a j� zaprowadzi� mi�o�� do Arnolda?
Ka�dego roku w dniu �wi�tego Micha�a Archanio�a Katarzyna udawa�a si� do ko�cio�a pod jego wezwaniem, aby pomodli� si� za dusz� nieszcz�snego Montsalvy'ego, kt�ry, pomimo jej nieuleczalnej mi�o�ci do Arnolda, pozosta� pierwsz�, najczystsz� mi�o�ci�.
Ko�ci� �wi�tego Micha�a znajdowa� si� przy murach miasta i stanowi� dosy� ponur� budowl�. Nad star� naw� wznosi�a si� kwadratowa wie�a, ca�y d� by� drewniany, wida� te� by�o niechlujne poprawki po ostatnim po�arze.
Zgodnie ze swoim zwyczajem Katarzyna nie spieszy�a si� zbytnio. Kiedy wraz z Perryn� wraca�y do domu, s�o�ce sta�o ju� wysoko. Niezwykle o�ywienie przed szeroko otwartymi bramami pa�acu - t�ocz�ce si� mulice i konie, stosy baga�y, ca�a ta krz�tanina, kt�rej przygl�da�o si� ciekawie kilku m�odych kopist�w - wskazywa�o na to, �e wr�ci� Garin de Brazey. Katarzyna nie by�a tym faktem zaskoczona, gdy� spodziewa�a si� przyjazdu m�a lada dzie�.
By�a jedynie niezadowolona, �e pojawi� si� tak wcze�nie, a nie po po�udniu, gdy� wtedy mia�aby wi�cej czasu na przygotowanie si� do rozmowy z nim, kt�rej przebiegu nie mog�a przewidzie�.
W holu natkn�a si� na Tiercelina. Pilnowa� s�u��cych wnosz�cych w�a�nie wielki kufer z �elaznymi okuciami.
- Czy m�j ma��onek pyta� o mnie? - rzuci�a w jego stron�, zdejmuj�c z w�os�w woalk�.
Majordomus uk�oni� si� nisko, potrz�saj�c przecz�co g�ow�.
- Z tego, co mi wiadomo, nie, prosz� pani. Pan Garin uda� si� prosto do swoich apartament�w. Nie widzia�em, �eby schodzi�.
- Dawno przyjecha�?
- Oko�o godziny temu. Czy chcesz, pani, aby ci� zaanonsowa�?
- Nie, to zbyteczne. Musz� si� przebra�. Pan Garin nie lubi zbyt skromnych sukien - doda�a Katarzyna z u�miechem, wskazuj�c na sw�j str�j z cienkiego, bia�ego jedwabiu, po czym wbieg�a po schodach prowadz�cych do jej pokoju.
- Szybko, pom� mi si� przebra� - rzuci�a w kierunku Perryny, kt�ra nie odst�powa�a swojej pani na krok.
Po wej�ciu do pokoju obie kobiety skamienia�y z wra�enia. Ich oczom ukaza� si� bajeczny widok, co�, co przypomina�o jaskini� Ali Baby.
Wszystkie meble znikn�y pod stosem przecudnych tkanin. Z foteli, kufr�w i kredens�w sp�ywa�y potoki kolorowych brokat�w przetykanych srebrem i z�otem, wysadzanych b�yszcz�cymi kamieniami, mieni�cych si� orgi� fantastycznych odcieni. Z baldachimu spada�a kaskada bia�ych koronek flamandzkich z Brugii i Brukseli, uk�adaj�cych si� na kolorowych materiach niczym lawina �nie�na. Po�rodku pokoju sta� szeroko otwarty wielki srebrny kufer wype�niony po brzegi buteleczkami ze z�ota, kryszta�u, nefrytu i karneolu, z kt�rych dobywa� si� niezwyk�y zapach perfum...
Oszo�omiona tym widokiem Katarzyna zrobi�a kilka krok�w, lecz Perryna z otwartymi ustami sta�a na progu jak zakl�ta. Katarzyna odwr�ci�a si� i widz�c, �e s�u��ca schyla si� w uk�onie, zrozumia�a, �e nadchodzi Garin. Co� w niej zadr�a�o, lecz zrobi�a wysi�ek, aby si� opanowa�, prze�kn�a �lin� i zacisn�wszy palce na z�oconym modlitewniku, stan�a wyprostowana, naprzeciwko drzwi, w wyczekuj�cej pozie.
W chwil� potem ukaza� si� Garin i jak zwykle zatrzyma� si� w drzwiach bez s�owa, przygl�daj�c si� swej �onie. Nie zd��y� si� jeszcze przebra� i jego buty do jazdy konnej pokryte by�y kurzem. St�a�e rysy twarzy czyni�y go podobnym do pos�gu. Nagle na jego ponurym obliczu pojawi� si� u�miech.
- Czy pok�j si� pani podoba?
- Ale�... jest wspania�y... Dlaczego to wszystko?
Garin podszed� powoli do Katarzyny i po�o�y� d�onie na jej ramionach.
- Co� mi m�wi�o, �e nale�y ci si�, pani, zado��uczynienie. Jest to danina, kt�r� sk�adam mojej ofierze, wyraz moich wyrzut�w sumienia. To tak�e dow�d, �e my�la�em o pani... - Spokojnie, bez �adnych widocznych uczu�, z�o�y� poca�unek na jej czole, po czym odwr�ci� si�.
- Wyrzuty sumienia? To doprawdy dziwnie brzmi w pana ustach.
- Dlaczego? To w�a�ciwe s�owo. Nies�usznie ci� pos�dzi�em, pani, i �a�uj� tego. Dowiedzia�em si� bowiem, �e tamt� noc sp�dzi�a� u Jego Wysoko�ci... Zreszt� zupe�nie spokojnie...
Oboj�tno�� jego g�osu denerwowa�a m�od� kobiet�.
- Czy mog� spyta�, kto pana tak dok�adnie poinformowa�?
- Kt� inny, jak nie sam ksi���? Powiedzia� mi, �e ofiarowa� ci go�cin�... z wszelkimi honorami. M�j gniew by� wi�c nies�uszny. S�dzi�em, �e� by�a u innego, i raz jeszcze prosz� ci�, pani, o przebaczenie.
- A przecie� widziano mnie, jak wchodzi�am do �tego innego", czy� nie? Kto ci, panie, powiedzia�, �e tak bardzo si� pomyli�e�? - rzuci�a nerwowo Katarzyna.
Jej z�o�� ros�a z sekundy na sekund�. Jeszcze nigdy nie czu�a si� tak poni�ona, traktowana jak przedmiot przez Filipa i jego skarbnika, kt�rzy oboj�tnie decydowali o jej losie.
Garin wybuchn�� �miechem.
- Nikt, jedynie zdrowy rozs�dek i ostatnie wiadomo�ci. S�dz�, �e gdyby istotnie pan de Montsalvy by� wi�niem twojego uroku, nie uczyni�by tego, co zamierza w tej chwili...
- Co masz na my�li, panie? Doniesiono mi, �e wpad� w r�ce Anglik�w w czasie bitwy pod Krawantem.
- W rzeczy samej, zosta� pojmany, lecz kr�l Karol wykupi� go wraz z drugim panem z Owernii. Ale ja mam na my�li jego rych�e za�lubiny...
- Co takiego?
Garin uda�, �e nie zauwa�a, jakie wra�enie wywar�y jego s�owa na Katarzynie. Uj�� w d�onie kawa�ek blador�owej satyny i bawi�c si� nim od niechcenia, m�wi� dalej: - ...z Izabel� de Severac, c�rk� marsza�ka. Zwi�zek ten planowano ju� od pewnego czasu i, jak si� zdaje, przyszli ma��onkowie s� bardzo w sobie zakochani.
Katarzyna wbi�a paznokcie w d�o�, aby nie zawy�. Czyni�a nadludzkie wysi�ki, by nie pokaza� Garinowi, jak okropny b�l sprawi� jej tymi kilkoma s�owami. S�abym g�osem zapyta�a: - Od kogo masz, panie, te wiadomo�ci? Nie s�dzi�am, �e w Burgundii i w Pary�u wszyscy tak �ywo interesuj� si� tym, co si� dzieje na dworze kr�la Karola.
- Moja droga, ale� tak! Je�li zwi�zek ma takie znaczenie. A w tym przypadku ��cz� si� dwie stare i znane rodziny, wi�c ca�a szlachta jest zainteresowana. �lub by� przewidziany na �wi�ta Bo�ego Narodzenia. Ale narzeczeni nie chc� tak d�ugo czeka�. Wesele odb�dzie si� w Brugii za miesi�c. No c�, my�l�, �e to dobre nowiny zar�wno dla mnie, jak i dla ciebie. Je�eli si� �ywi przyja�� dla kogo�... jak ty, pani, dla m�odego Arnolda de Montsalvy'ego, jest si� szcz�liwym, mog�c dzieli� jego szcz�cie. Dla mnie nowina te� jest dobra, gdy� mnie upewnia... daj�c mi odczu� jednocze�nie, jaki by�em wobec pani niesprawiedliwy. Czy mi przebaczysz?
- Oczywi�cie, �e przebaczam. Nie martw si� o to, panie. I dzi�kuj� ci za te wszystkie wspania�o�ci.
- Pomy�la�em sobie - rzek� Garin, sk�adaj�c poca�unek na zimnej d�oni Katarzyny - �e b�dziesz potrzebowa�a nowych stroj�w na to wesele. Musisz pi�knie wygl�da�. Jestem taki dumny, kiedy ci� podziwiaj�!
Komplementy w ustach Garina nale�a�y do rzadko�ci. Katarzyna zmusi�a si�, �eby si� u�miechn��, lecz jej bole�nie zranione serce krwawi�o.
Za nic na �wiecie nie mog�a dopu�ci� do tego, aby Garin zauwa�y� jej rozpacz. Odnios�a wra�enie, i� w bacznym spojrzeniu m�a czai si� oczekiwanie na tak� reakcj�. Zacz�a przerzuca� koronki, kt�re przywi�z�, co pozwoli�o jej mie� spuszczone oczy. Czu�a, �e za chwil� si� rozp�acze.
Garin oddali� si� w kierunku drzwi, lecz na progu odwr�ci� si� i doda�: - By�bym zapomnia�... Ksi��� przysy�a ci pozdrowienia. Prosi� mnie te�, abym ci przekaza�, �e by�by szcz�liwy, mog�c si� z tob� spotka� w najbli�szym czasie.
To, co kry�o si� za tymi s�owami, przekracza�o granice wytrzyma�o�ci Katarzyny. Nie mo�na by�o dobitniej uzmys�owi� jej op�akanej sytuacji, w jakiej si� znajdowa�a. Kim�e by�a ona, c�rka prostaka, w por�wnaniu z tak� Izabel� de Severac. Mo�na by�o kupczy� jej �yciem, handlowa� jej cia�em i jej skromno�ci�... Co za wstyd, co za niegodziwo��! Jak dw�ch m�czyzn mog�o tak post�powa� z niewinn� kobiet�?
Odwr�ci�a si� w stron� Garina z twarz� poblad�� ze z�o�ci; jej oczy p�on�y gniewem.
- Nie spotkam si� z ksi�ciem - powiedzia�a niskim, gard�owym g�osem.
- Pan i pana ksi��� mo�ecie od dzisiaj po�o�y� krzy�yk na tak sprytnie uknutych planach! Co do pana, to wolno panu by� fa�szywym m�em, okrywa� si� ha�b� i popada� w �mieszno��! Ale ja, ma�a mieszczka bez znaczenia, zabraniam panu handlowa� mn� jak jakim� towarem!...
Nagle z jej oczu trysn�y �zy i pokry�y ca�� twarz, lecz jej wzburzenie nie zmala�o. Zagarn�a w ramiona rozrzucone wok� niej materia�y, cisn�a je na pod�og� i depta�a z w�ciek�o�ci�.
- Oto, co czyni� z pa�skimi prezentami! Nie potrzebuj� materia��w, nie potrzebuj� sukien, kt�rych nie b�d� nosi�! Nie zobacz� mnie wi�cej na dworze... nigdy!
Garin przygl�da� si� Katarzynie z lodowatym wyrazem twarzy.
- Nikt nie wybiera swego losu, moja droga... a pani los, w moim przekonaniu, nie jest wcale okropny.
- To pan tak uwa�a, nie ja! Jakim prawem odebra� mi pan wszystko, co stanowi o szcz�ciu kobiety: mi�o��, dzieci...
- Ksi��� pa�a do pani afektem.
- Ale ja go nie kocham, nie b�dzie mnie mia�. A teraz prosz� st�d wyj��! Prosz� wyj��! Czy� nie widzi pan, �e nie mog� znie�� pana widoku!
Czy nigdy pan nie wyjdzie?
Garin otworzy� usta, �eby co� powiedzie�, lecz nie rzek�szy nic, wzruszy� tylko ramionami, wyszed� z pokoju i zamkn�� drzwi. Katarzyna rzuci�a si� na ��ko, szlochaj�c g�o�no. Kaskada koronek spad�a na ni� z baldachimu i okry�a jej rozpacz bia�� mg��. Tym razem wszystko by�o sko�czone, �ycie przesta�o mie� sens. Arnold utracony na zawsze, gdy� kocha inn�, m�od�, pi�kn�, godn� niego kobiet�, mo�e j� szanowa� i mie� z ni� dzieci, z kt�rych b�dzie dumny! A do niej, c�rki z�otnika, �ony uleg�ego Garina, kt�r� widzia� nawet w ��ku ksi�cia Filipa, b�dzie zawsze czu� pogard�. By�a opuszczon� istot� po�rodku pustyni, bez �adnej drogi, bez gwiazd. Nie wiedzia�a, gdzie jest jej ratunek. Nie mia�a ju� nic... nawet ramienia Sary, w kt�re mog�aby wtuli� sw� um�czon� g�ow�. Sara, tak jak inni, wzgardzi�a ni� i odesz�a - tak jak Arnold i Garin, tak jak wzgardzi�by ni� i porzuci� ksi��� Filip, zaspokoiwszy swoj� ��dz�.
Piersi� Katarzyny wstrz�sn�o spazmatyczne szlochanie. �zy pali�y jej oczy... Unios�a si� z wysi�kiem, zapl�tana w zwoje koronek, kt�re chwyci�a ze z�o�ci�, aby je podrze�. Wsta�a powoli, opieraj�c si� o kolumn� �o�a.
Wok� niej wirowa� pok�j, podobnie jak tego dnia, gdy u wuja Mateusza wypi�a za du�o wina. Zauwa�y�a stoj�cy na kredensie kuferek wysadzany niebieskimi i zielonymi kamieniami. Z wyci�gni�tymi r�kami rzuci�a si� po niego jak po sw�j jedyny ratunek, przycisn�a go mocno do piersi i opad�a na pod�og�. Jej serce wali�o jak szalone. Otworzy�a kuferek i wyci�gn�a ma�� kryszta�ow� buteleczk� w z�oconym etui. By�a w niej trucizna, kt�r� ongi� dosta�a od Abu-al-Khayra. Medyk przykaza� pilnowa� jej jak oka w g�owie.
- Zabija natychmiast, bez najmniejszego b�lu - powiedzia�. - To moje arcydzie�o. Zale�y mi, aby� to mia�a, gdy� w tych okropnych czasach ka�da kobieta powinna mie� mo�no�� ucieczki przed potworno�ciami, jakie mog�yby j� spotka�. Gdybym mia� ukochan� �on�, te� ofiarowa�bym jej tak� buteleczk�... Jeste� zbyt droga memu sercu...
Pierwszy i jedyny raz medyk z Kordoby wspomnia� o swoich uczuciach do niej, co g��boko wzruszy�o Katarzyn�, a tak�e wprawi�o j� w dum�, gdy� dobrze znany jej by� niepochlebny s�d Abu o kobietach. Dzisiaj, dzi�ki przyja�ni maureta�skiego medyka, mia�a w r�ku spos�b na ucieczk� przed w�asnym losem, przed przysz�o�ci�, kt�rej nie chcia�a. Wyci�gn�a flaszeczk� ze z�oconej oprawy. P�yn by� bezbarwny i przezroczysty jak woda. Prze�egna�a si� po�piesznie. Jej wzrok spocz�� na du�ym krucyfiksie z ko�ci s�oniowej zawieszonym na �cianie pomi�dzy oknami.
- Przebacz mi, Panie - wyszepta�a.
Unios�a buteleczk� do ust. Za chwil� wszystko b�dzie sko�czone. Oczy si� zamkn�, pami�� zga�nie, a zranione serce przestanie bi�.
Ju� mia�a przechyli� zawarto�� flakonika do ust, gdy nagle czyje� r�ce wyrwa�y trucizn� z jej d�oni.
- Nie po to ci j� da�em, aby� u�y�a jej teraz - zagrzmia� g�os Abu-alKhayra. - Jakie niebezpiecze�stwo ci zagra�a?
- Niebezpiecze�stwo �ycia! Nie chc� �y�!
- Postrada�a� zmys�y? Czy� nie masz wszystkiego, czego kobieta mo�e zapragn��?
- Wszystko, opr�cz najwa�niejszego... mi�o�ci i przyja�ni. Arnold �eni si�... Sara mnie opu�ci�a.
- Masz moj� przyja��, nawet je�li wydaje ci si� ona bez warto�ci. Masz matk�, siostr�, wuja. Jeste� pi�kna, jeste� m�oda, bogata! O niewdzi�czna!
- Co to dla mnie znaczy, je�li jego straci�am, i to na zawsze!
Abu zamy�li� si�, zmarszczy� brwi i poda� r�k� Katarzynie, aby pom�c jej wsta�. Jej zaczerwienione, b��dne oczy, udr�czona twarz mog�y wzbudzi� lito��.
- Teraz rozumiem, dlaczego tw�j m�� przys�a� mnie tutaj, m�wi�c, �e jeste� w niebezpiecze�stwie. Chod� ze mn�.
- Dok�d?
- Chod�, powiadam. Niedaleko, p�jdziemy do mnie...
Potworny b�l, z kt�rym Katarzyna walczy�a od powrotu Garina, z�ama� w niej wszelki op�r. Da�a si� poprowadzi� za r�k� jak dziecko.
* * *
Pok�j medyka bardzo si� zmieni� od ostatniego czasu. Przyby�o w nim wiele rzeczy, kt�re podkre�la�y przepych wystroju: rozrzucone wsz�dzie poduszki, niezwyk�y zbi�r dywan�w pyszni�cych si� orgi� barw. Natomiast wi�kszo�� mebli znikn�a, z wyj�tkiem wielkiego, okr�g�ego sto�u, zajmuj�cego prawie ca�y �rodek pokoju. Pi�trzy�y si� na nim stosy ksi�g, p�ki g�sich pi�r i buteleczki z atramentem. Nad kominkiem i na p�kach sta�y rz�dy fiolek, s�oik�w, retort i buteleczek. W s�siednim pokoju, do kt�rego Garin kaza� wybi� drzwi, znajdowa�y si� worki przypraw i wonnych zi�.
Medyk mia� je zawsze w zapasie. By� tu r�wnie� du�y czarny piec, na kt�rym bulgota�y bez przerwy tajemnicze mikstury. Abu zamkn�� te drzwi starannie i posadzi� Katarzyn� na poduszce w pobli�u kominka, nast�pnie dorzuci� wi�zk� chrustu do paleniska. Buchn�y �ywe, jasne p�omienie.
Wzi�� z p�ki cynowe pude�ko i no�yczki, podszed� do Katarzyny, kt�ra wpatrywa�a si� w ta�cz�ce p�omyki. - Pozw�l, �e odetn� pukiel twych wspania�ych w�os�w - rzek� cicho.
Katarzyna nie odpowiedzia�a, lecz uczyni�a przyzwalaj�cy gest. Medyk odci�� z�ote pasmo przy lewym uchu, po czym trzymaj�c je w d�oni, wypowiada� p�g�osem niezrozumia�e s�owa. Wrzuci� w�osy do ognia i posypa� je szczypt� proszku z cynowego pude�ka. Wyci�gn�wszy r�ce w stron� wysoko strzelaj�cych p�omieni, kt�re naraz przybra�y odcie� niebieskawy, wypowiedzia� zakl�cie, nast�pnie pochyli� si� i wpatrywa� intensywnie w ogie�. W pokoju s�ycha� by�o tylko trzaskanie p�omieni.
Cisz� przerwa� g�os Abu, inny ni� zwykle, uroczysty, podnios�y: - Duch Zaratustry, w�adcy przesz�o�ci i przysz�o�ci, przemawia do mnie g�osem ognia, jego boskiego przewodnika. Twoim przeznaczeniem, m�oda kobieto, jest przej�� przez noc i i�� w stron� s�o�ca, tak jak to czyni nasza matka ziemia. Lecz noc jest g��boka, a s�o�ce daleko. Aby do niego doj�� - co ci si� uda - potrzeba wiele odwagi. Widz� przeszkody... widz� krew, du�o krwi. Twoja droga us�ana jest trupami. Widz� mi�o�� - ale ty przechodzisz, idziesz dalej, wci�� dalej. Zostajesz prawie kr�low�, odrzucasz jednak wszystko, aby zdoby� szcz�cie...
Katarzyna zakaszla�a. Z kominka wydobywa�y si� k��by dusz�cego dymu.
- Czy naprawd� mog� kiedy� by� szcz�liwa? - zapyta�a cichym, przej�tym g�osem.
- Pisane ci jest szcz�cie, najwi�ksze i najdoskonalsze, lecz... co widz�!
Dziwna rzecz, pos�uchaj: osi�gniesz wreszcie upragnione szcz�cie, gdy ujrzysz p�on�cy stos...
- Stos?
Abu-al-Khayr straci� nagle uroczysty i sztywny wygl�d. Szerokim r�kawem otar� czo�o perl�ce si� od potu.
- Nie mog� nic wi�cej powiedzie�. Widzia�em s�o�ce nad stosem, na kt�rym p�on�a ludzka posta�. Musisz by� cierpliwa i sama zbudowa� swoj� przysz�o��. �mier� poprowadzi�aby ci� do nico�ci, a ty jej wcale nie potrzebujesz...
Podszed� do okna i otworzy� je szeroko, by wypu�ci� g�sty dym wype�niaj�cy ca�y pok�j. Katarzyna wsta�a i poprawi�a machinalnie swoj� pogniecion� sukienk�. Jej twarz by�a napi�ta, oczy smutne.
- Nienawidz� tego domu i wszystkiego, co on oznacza.
- Nadchodzi czas winobrania. Jed� do swoich, do matki i mojego szacownego przyjaciela, Mateusza.
- M�� nie pozwoli mi opu�ci� domu.
- Nie sama! Ja pojad� z tob�. Ju� od dawna pragn��em zobaczy�, jak si� u was zbiera winogrona. Pojedziemy dzi� wieczorem, ale najpierw oddasz mi t� buteleczk�, kt�r� tak nierozs�dnie ci da�em.
- To niepotrzebne! Nie u�yj� jej wi�cej... Masz moje s�owo! Ale zale�y mi na tym, aby j� zachowa�.
Po po�udniu, podczas gdy Garin przebywa� u Miko�aja Rolina, Katarzyna wraz z Abu-al-Khayrem opu�ci�a pa�ac, wr�czywszy Tiercelinowi list do m�a. Kilka godzin p�niej przybyli do Marsannay, gdzie Mateusz i Jacquetta przyj�li ich z otwartymi ramionami. Marsannay w czasie winobrania nie by�o dobrym miejscem do leczenia zranionego serca. Z wielu okolicznych wsi nadci�gn�li ch�opcy i dziewcz�ta, aby pomaga� w zbiorach.
Wsz�dzie by�o ich pe�no, spali gdzie popadnie, na sianie w stodo�ach, gdy� by�o jeszcze ciep�o. Zewsz�d dobiega�y �miechy, �piewy i prze�miewki, mniej lub bardziej swawolne. Jak dzie� d�ugi, zbieracze, uginaj�cy si� pod koszami wype�nionymi granatowymi ki�ciami o �ci�le przylegaj�cych do siebie gronach, �piewali na ca�e gard�o:
Sp�dza�a ca�e dni w domu, u boku matki, prz�d�c lub tkaj�c. Lubi�a patrze�, jak rankiem promienie s�o�ca rozdzieraj� zapor� mg�y lub jak wieczorem nad rudymi winnicami zapala si� po�ar zachodu.
Jacquetta nie pyta�a c�rki o nic, kiedy zobaczy�a w drzwiach jej blad�, zm�czon� twarz. Matka zawsze zgaduje cierpienie dziecka, nawet je�li jest ono dobrze ukryte. Stara�a si� wi�c jej dogadza� jak chorej osobie i nigdy nie wspomina�a ani o Garinie, kt�rego nie lubi�a, ani o Sarze, na kt�rej si� bardzo zawiod�a. Katarzyna potrzebowa�a spokoju rodzinnego, ca�kowitego odci�cia od �wiata, do jakiego wesz�a poprzez swoje ma��e�stwo. Natomiast wuja Mateusza i Abu nie by�o wida� ca�ymi dniami. Do p�nego zmierzchu Mateusz przemierza� swoje winnice z zakasanymi r�kawami, staraj�c si� pomaga�, gdzie si� tylko da�o: tu opr�ni� pe�en kosz, tam przy�o�y� r�k� do nape�nienia wozu. A medyk, kt�ry po raz pierwszy zamieni� turban na zwyk�� czapk�, w�o�y� wysokie buty i lnian� opo�cz� na swoje jedwabie, kroczy� przez ca�y dzie� w �lad za swym przyjacielem, przygl�daj�c si� wszystkiemu z wielkim zainteresowaniem i obrywaj�c resztki ukrytych w ki�ciach winogron. Wraz z zapadni�ciem nocy obydwaj wracali do domu wyczerpani, zgrzani, brudni jak nieboskie stworzenia i szcz�liwi.
Katarzyna nie �udzi�a si� jednak, �e ta sielanka potrwa d�ugo. To, �e min�o ju� osiem dni bez �adnych wiadomo�ci z Dijon, by�o czym� nadzwyczajnym. Wcze�niej czy p�niej Garin wezwie j� do siebie, poniewa� by�a stawk� w najlepszej umowie, jak� kiedykolwiek zawar�. Co wiecz�r, gdy k�ad�a si� do ��ka, dziwi�a si�, �e zn�w min�� dzie�, a nie zobaczy�a jego ponurej sylwetki.
Pewnego dnia w Marsannay pojawi� si� brat Stefan, kt�ry bezskutecznie poszukiwa� Katarzyny w pa�acu de Brazey�w i zacz�� si� powa�nie niepokoi�. Rozmowa z m�od� kobiet� w ogrodzie warzywnym wuja Mateusza nie przynios�a �adnych wynik�w. Katarzyna oznajmi�a mu bez ogr�dek, �e nie ma zamiaru wraca� do Dijon, �e nie chce wi�cej s�ysze� o dworze, o ksi�ciu Filipie, a tym bardziej o polityce. �a�owa�a, i� kaza�a uwolni� Arnolda z loch�w, gdy� to jedynie popchn�o go w ramiona Izabeli.
Mia�a za z�e bratu Stefanowi, �e przy�o�y� r�k� do tego uwolnienia i �e sama sta�a si� ofiar� w�asnej naiwno�ci.
- Nie nadaj� si� do takich intryg - powiedzia�a. - Mog�abym spowodowa� same katastrofy.
Ku jej wielkiemu zdziwieniu brat nie nalega�. Pok�oni� si� w pas i powiedzia� �agodnie: - Pani przyjaci�ka Odetta niebawem opu�ci zamek, kt�ry ksi��� jej zabiera. Zamierza wr�ci� do matki. Gdy ostatnim razem j� widzia�em, by�a smutna i przygn�biona. Czy jej tak�e mam powiedzie�, �e nie obchodzi pani jej los?
Do serca Katarzyny wkrad�y si� wyrzuty sumienia. Zacz�a �a�owa� swych egoistycznych s��w i poczu�a, �e z powodu mi�osnego zawodu, cho�by by� nawet bardzo bolesny, nie ma prawa opuszcza� tych, kt�rzy w ni� wierzyli.
- Nie... prosz� nie dawa� jej �adnej odpowiedzi - odpar�a po d�u�szym namy�le. - Ani jej... ani kr�lowej. Na razie potrzebuj� samotno�ci. Prosz� da� mi troch� czasu.
Na poczciwej twarzy mnicha pojawi� si� u�miech, kt�ry zast�pi� wyraz poprzedniego zatroskania.
- Tak, tak... Rozumiem - powiedzia� dobrotliwie. - Prosz�, wybacz mi, pani, moje natr�ctwo, lecz nie zostawiaj nas samych zbyt d�ugo.
Katarzyna, nie chc�c ustala� dok�adnej daty, da�a odpowied� wymijaj�c�.
- P�niej... wr�c� p�niej.
Brat Stefan musia� si� tym zadowoli�.
Nast�pnego dnia zjecha�a Ermengarda, szumnie i ha�a�liwie, jak to by�o w jej zwyczaju. Bez ceregieli uca�owa�a Katarzyn� i Jacquett�, a wujowi przypad�o w udziale kilka komplement�w na temat wygl�du i zadbanego domostwa. Ermengarda ze znawstwem obejrza�a zawarto�� piwnic, spr�bowa�a s�odkiego wina sp�ywaj�cego z prasy, nabrawszy go do pipety tak wielkiej jak waza na zup�, po czym najnaturalniej w �wiecie wprosi�a si� na obiad.
Wuj i Jacquetta, p�czniej�cy z dumy, �e mog� go�ci� tak� wielk� dam�, pobiegli przygotowa� godn� uczt�, a tymczasem Ermengarda, kt�ra przyby�a z zamiarem natarcia uszu Katarzynie, usadowi�a si� obok dziewczyny w altanie ogrodowej, obro�ni�tej winoro�l�.
- Taka wiejska sielanka jest czaruj�ca - zacz�a - lecz pope�niasz wielkie g�upstwo, moja droga. Nie mo�esz sobie nawet wyobrazi�, jak niezno�ne sta�o si� �ycie w pa�acu ksi���cym po twoim wyje�dzie. Ksi��� wiecznie si� z�o�ci...
- Czy to on pani� przysy�a? - przerwa�a sucho Katarzyna.
- Za kogo mnie bierzesz? Mnie si� nie przysy�a! Ja przyje�d�am sama, je�eli uwa�am, �e sprawa jest tego warta. Czy mo�esz mi powiedzie�, co tutaj robisz? Winobranie ma wiele uroku, lecz chyba nie masz zamiaru sp�dzi� zimy na wsi?
- Dlaczego nie? Czuj� si� tutaj lepiej ni� w mie�cie. Ermengarda westchn�a g�o�no. Jeszcze nigdy nie spotka�a kogo� tak upartego jak Katarzyna.
- Pomy�la�am najpierw, �e ten krok podyktowa�a ci twoja kobieca kokieteria. Nie ma nic zabawniejszego, ni� kaza� czeka� m�czy�nie, zw�aszcza je�li ten m�czyzna jest ksi�ciem, nieprawda�? Lecz uwa�aj, �eby� nie przeci�gn�a struny. Cierpliwo�� nie nale�y do zalet Jego Wysoko�ci.
- Niech�e wi�c straci cierpliwo��, to wszystko, czego ��dam! I niech o mnie zapomni, i to szybko!
- Nie wiesz, co m�wisz, pani. Kiedy opuszczali�my Arras, by�a� gotowa si� podda�. A teraz nie chcesz go widzie�. Co si� sta�o? Dlaczego nie chcesz mi tego powiedzie�?
- Dlatego, �e to takie g�upie... Boj� si�, �e mo�esz mnie nie zrozumie�.
- Kobiet� potrafi� zawsze zrozumie� - odpar�a Ermengarda zdecydowanym tonem. - Nawet jej najwi�ksze szale�stwa. Czy�by znowu kry� si� za tym ten de Montsalvy?
Katarzyna stara�a si� ukry� zak�opotanie, bawi�c si� spiralnym w�sem winoro�li, kt�ry zwisa� jej nad g�ow�.
- Ty zawsze wszystko zgadniesz, moja droga. Straci�am go na zawsze...
�eni si�!
Mimo �e w s�owach Katarzyny by�o tyle b�lu i rozpaczy, Ermengarda wybuchn�a �miechem, kt�rego nie mog�a opanowa� przez d�ug� chwil�.
Wielka ochmistrzyni trzyma�a si� pod boki, prawie si� dusi�a, jej twarz poczerwienia�a, a po policzkach sp�ywa�y �zy.
- Ermengardo! - krzykn�a Katarzyna, niemal dotkni�ta. - Czy zdajesz sobie spraw� z tego, �e kpisz ze mnie?
- Ca�kowicie, moja droga! - odpar�a przyjaci�ka, z trudem �api�c oddech. - Ubawi�am si� setnie. A wi�c to wesele naszego bohatera wygna�o ci� na wie� z min� ma�ej zakonnicy. Co� podobnego! Ale� ty jeste� szalona, moje dziecko. Czy to nienormalne, �e m�czyzna z jego pozycj� i nazwiskiem bierze sobie �on�? Ma obowi�zek wobec samego siebie i swojej rodziny: przed�u�y� sw�j r�d. Potrzebuje syna, a kto mo�e mu go da�, je�li nie �ona?
- Przecie� ja go kocham! Chcia�am nale�e� do niego, tylko do niego, tylko jego pragn�am! - krzykn�a Katarzyna, ton�c we �zach, kt�re wcale nie wzruszy�y Ermengardy.
- I to by� tw�j wielki b��d! Taka kobieta jak ty jest stworzona do mi�o�ci, powtarzam ci to od wielu miesi�cy. Tw�j Arnold si� �eni? Wielkie mi rzeczy! Zrobisz z niego swojego kochanka, kiedy tylko ta niem�dra wojna si� sko�czy... i to b�dzie najrozs�dniejsze rozwi�zanie. Na co liczy�a�? �e sama za niego wyjdziesz? Przecie� tw�j m��, moja �liczna, jest przy �yciu i z pewno�ci� nie wybierze si� pr�dko na tamten �wiat. Tak wi�c pozw�l panu de Montsalvy'emu o�eni� si� z jak�� g�upi� g�si�, bogat� i utytu�owan�, kt�ra co roku b�dzie mu rodzi� bachora... a ty zosta� t�, kt�ra zbiera rozkosze zakazanej mi�o�ci, co jest o wiele bardziej ekscytuj�ce ni� proza ma��e�stwa!
Ta dziwna lekcja moralno�ci zbi�a Katarzyn� z tropu, lecz uspokoi�a j� nieco. Ermengarda patrzy�a na �wiat realistycznie, co by�o czaruj�ce i skuteczne zarazem.
- Nie skazuj si� na takie niem�dre �ycie tylko dlatego, �e jaki� pi�kni� si� �eni. Filip ci� kocha, pragnie ci� i b�dzie ci� mia�, wierz mi! Dlaczego odmawiasz sobie troch� przyjemno�ci? Ksi��� jest m�ody, pi�kny na sw�j spos�b, potrafi te� by� czaruj�cy, w ka�dym razie ma w�adz�... i zapewniam ci�, �e �adna z jego kochanek nigdy si� nie skar�y�a na niego, wr�cz przeciwnie. Potem nie mo�e si� ich pozby�! W�a�ciwie... to mi�dzy innymi dlatego przyjecha�am ci� odwiedzi�...
Tak wi�c Ermengarda przyby�a w konkretnym celu. Katarzyna powstrzyma�a kpi�cy u�miech. Zr�czno��, z jak� przyjaci�ka wtr�ci�a ostatnie s�owa, by�a sama w sobie arcydzie�em dyplomacji. Wielk� ochmistrzyni� przys�a�a ksi�niczka Ma�gorzata, zaniepokojona pojawieniem si� w Dijon pani de Presles, tytu�uj�cej si� kochank� Filipa.
- S�dz�, �e pami�tasz t� blondynk�, kt�ra za�o�y�a swoj� szarf� na pier� tego ba�wana Lionela de Vendome'a... To w�a�nie o ni� chodzi powiedzia�a Ermengarda. - To zr�czna intrygantka... i zna swego Filipa na wylot. B�g jeden wie, co jest w stanie uzyska�, je�li zostawisz jej wolne pole do dzia�ania. Je�eli ta kobieta, bez reszty oddana Anglikowi, dopnie swego, dla nas b�dzie to oznacza� same katastrofy. Francja i Burgundia nigdy si� nie pogodz�.
Hrabina wsta�a i k�ad�c bia�� d�o� na ramieniu Katarzyny, doda�a z niezwyk�� �agodno�ci�: - Twoja ksi�niczka wzywa ci� na pomoc, Katarzyno de Brazey. Nie masz prawa jej zawie��. Jest taka chora!Katarzyna spu�ci�a g�ow�, nie odpowiadaj�c. Targa�y ni� mieszane uczucia. Zrozumia�a, �e znalaz�a si� w sercu skomplikowanej intrygi, w kt�rej nie ona by�a najwa�niejsza.
Znamienite osobisto�ci prosi�y j� o pomoc za po�rednictwem jej przyjaci�.
Kr�lowa Sycylii przez Odett� i brata Stefana, ksi�niczka Ma�gorzata przez Ermengard�... Wszyscy m�wili o obowi�zku i donios�ej misji, a wszystkim chodzi�o o jedno: pojednanie Filipa z kr�lem.
Przybycie wuja Mateusza, kt�ry oznajmi�, �e wieczerza gotowa, zwolni�o Katarzyn� od odpowiedzi. Przy stole Ermengarda jak zwykle da�a upust swemu doskona�emu apetytowi i nie wspomnia�a ani s�owem o polityce.
Przy po�egnaniu spojrza�a pytaj�co na Katarzyn�.
- Obiecuj�, �e si� zastanowi�, Ermengardo - rzek�a dziewczyna, staraj�c si� u�miechn��.
I podobnie jak brat Stefan, hrabina chc�c nie chc�c, musia�a si� zadowoli� tak� odpowiedzi�. Po jej wyje�dzie Katarzyna zamy�li�a si�.
Wci�� s�ysza�a s�owa Ermengardy. Dociera�o do niej ich brutalne znaczenie... Przyj�� mi�o�� Filipa... Owego ciep�ego, jesiennego wieczoru Katarzyna poczu�a, �e coraz mniej buntuje si� przeciwko temu pomys�owi.
Aby zosta� sam na sam ze swymi my�lami, wr�ci�a do ogrodu. By�o to jej ulubione schronienie. Wzd�u� niskiego muru, kt�ry oddziela� ogr�d od winnicy, ros�y wysokie sosny, dalej prawie zdzicza�e krzewy r�ane.
Katarzyna skierowa�a si� do du�ej, okr�g�ej studni, kt�ra - jak powiadano pami�ta�a czasy rzymskie, i opar�a si� o ni�. �agodno�� tego jesiennego zmierzchu przynosi�a ukojenie jej duszy.
Nagle dziewczyna zadr�a�a, kiedy jej wzrok spocz�� na kraw�dzi muru; najwyra�niej wida� tam by�o przesuwaj�ce si� czarne pi�ro, kt�re mog�o by� przybraniem m�skiego kapelusza. Pi�ro przesun�o si� w jedn� stron�, potem wr�ci�o. Katarzyna, ukryta w ga��ziach wiciokrzewu oplataj�cych studni�, wstrzyma�a oddech i obserwowa�a jego tajemnicze ruchy. Potem pi�ro zatrzyma�o si� i zacz�o wznosi�. Ukaza� si� szary kaptur, czo�o i dwoje oczu. Nieznajomy rozejrza� si� po ogrodzie ostro�nie, po czym jego g�owa znikn�a, wida� by�o tylko pi�ro przemykaj�ce wzd�u� kamiennego ogrodzenia.
Katarzyna szybko opu�ci�a swoj� kryj�wk� i wspi�a si� na mur. Kiedy dotar�a do kraw�dzi, zobaczy�a m�sk� posta� spowit� w ciemny p�aszcz, oddalaj�c� si� szybkim krokiem w stron� drzew, gdzie czeka� ko�.
Nieznajomy wskoczy� na siod�o, spi�� konia ostrogami i nie ogl�daj�c si� za siebie, ruszy� galopem w stron� Dijon.
Przez d�u�sz� chwil� Katarzyna nie mog�a och�on�� z wra�enia.
Czy�by nocny go�� nale�a� do trupy Jakuba de Roussaya? Widocznie kapitan na rozkaz swego pana kaza� �ledzi� j� nadal. Co do Garina, to mo�na go by�o raczej nie podejrzewa�. Tego ranka przys�a� lakoniczny list, w kt�rym podawa� dok�adn� dat� �lubu Arnolda, uroczysto�� mia�a si� odby� w ostatnich dniach pa�dziernika, i zawiadamia� Katarzyn�, �e kaza� przygotowa� dla niej stroje odpowiednie na t� okoliczno��. Pani Gauberte zna�a jej wymiary, a tak�e upodobania, wi�c mog�a si� zabra� do szycia pod jej nieobecno��. W sumie list by� bardzo spokojny i bezbarwny. Nie, Garin z pewno�ci� nie mia� nic wsp�lnego z wieczorn� wizyt� nieznajomego.
G�os matki wyrwa� Katarzyn� z zamy�lenia. Przyrzek�a sobie, �e na przysz�o�� b�dzie bardziej uwa�a�. Chcia�a zosta� jeszcze kilka dni w Marsannay, chocia�by ze wzgl�du na mi�o�� w�asn�, a�eby nie wygl�da�o na to, �e zbyt szybko podda�a si� namowom Ermengardy.
Ca�y nast�pny dzie� sp�dzi�a w ogrodzie na haftowaniu, lecz praca nad bia�ym, jedwabnym ornatem dla proboszcza Marsannay nie posuwa�a si� zbytnio. Pochylaj�c si� nad p�kiem k�os�w, kt�re mia�a wyhaftowa� z�ot� nici�, bezwiednie kierowa�a wzrok w stron� muru i usi�owa�a dostrzec jaki� cie�, a mo�e przesuwaj�ce si� pi�ro. Na pr�no. Nic opr�cz dalekiego �piewu dobiegaj�cego z winnicy nie zak��ca�o b�ogiego spokoju tego jesiennego dnia. Burgundzka jesie�, niemaj�ca sobie r�wnej w ca�ym kr�lestwie, roztacza�a swoje powaby, a ziemia pyszni�a si� bogactwem i p�odami.
Katarzyna us�ysza�a g�os matki wo�aj�cej j� na kolacj�, z�o�y�a wi�c rob�tk� i niech�tnie opu�ci�a ogr�d, postanowiwszy, �e wr�ci tu, gdy tylko zapadnie zmierzch. Kiedy posi�ek dobiega� ko�ca, wyda�o si� jej, �e s�yszy daleki t�tent kopyt. Nie czekaj�c, a� wuj Mateusz zm�wi modlitw�, wybieg�a ze stanowczym zamiarem, �eby sko�czy� z niepewno�ci� raz na zawsze.
Nikt nie zwr�ci� uwagi na jej nag�e znikni�cie. Jacquetta drzema�a na krze�le, zm�czona po ca�ym dniu prania bielizny, a wuj rozprawia� z Abu na temat przysz�ych zalet wina, kt�re dzisiaj w�a�nie wyciskano.
W przedsionku zobaczy�a oparty o mur kostur wuja. Mateusz zabiera� go zawsze ze sob� do winnicy. Kostur by� z prostej, d�bowej ga��zi, zako�czonej pot�nym s�kiem tworz�cym r�czk�. D�o� wuja przez lata wyg�adzi�a i wypolerowa�a chropowato��, ale kostur pozosta� ci�ki. W r�kach Katarzyny m�g� stanowi� niebezpieczn� bro�. Tak uzbrojona pobieg�a do ogrodu. Nieznajomy b�dzie mia� za swoje...
Lecz nie by�o s�ycha� �adnych odg�os�w. Wie� spa�a spokojnie.
Zapad�a ciemna noc. Katarzyna zrobi�a kilka krok�w w stron� muru, chroni�c si� w�r�d sosen. Ta cisza niepokoi�a j�, gdy� mog�aby przysi�c, �e s�ysza�a odg�os kopyt. A mo�e to by� tylko sp�niony rycerz galopuj�cy do Dijon przed zamkni�ciem bram... Mimo to cicho i nieruchomo czeka�a na swoim stanowisku.
Po up�ywie dziesi�ciu minut us�ysza�a tocz�cy si� kamie� i odg�os krok�w na drodze za murem. Kto� si� skrada�. Wstrzymuj�c oddech, Katarzyna mocniej �cisn�a kostur. Powoli, ostro�nie zrobi�a kilka krok�w na �wirowej alejce, po czym wspi�a si� po kamieniach pod os�on� leszczyny.
Czarne pi�ro poruszy�o si� tu� obok niej. Katarzyna us�ysza�a oddech cz�owieka szukaj�cego odpowiedniego miejsca do pokonania muru.
Wydawa�o si�, �e tym razem nieznajomy by� zdecydowany i mia� zamiar dosta� si� do domu Mateusza.
Z oczami utkwionymi w czarnej postaci, unios�a kostur z uczuciem zadowolenia, jakie ma kot obserwuj�cy niewinn� mysz zbli�aj�c� si� do jego pazur�w. Kiedy w ko�cu g�owa znalaz�a si� w zasi�gu ciosu, uderzy�a z ca�ych si�. Ze st�umionym krzykiem, kt�remu towarzyszy� szelest li�ci i lawina kamieni, nocny go�� zwali� si� na �cie�k�. Katarzyna z satysfakcj� w�o�y�a kostur pod pach� i upewniwszy si�, �e m�czyzna si� nie rusza, posz�a do domu po latarni�.
Kiedy wr�ci�a kilka minut p�niej, jej ofiara zaczyna�a odzyskiwa� przytomno��. Katarzyna schyli�a si�, szybkim ruchem zerwa�a kaptur z czarnym pi�rem, zbli�y�a latarni� do twarzy i zamar�a z wra�enia. Przed ni� le�a� powalony ni mniej, ni wi�cej tylko sam ksi��� Filip we w�asnej osobie.
Katarzyna nie mog�a w pierwszej chwili zrozumie�, co si� w�a�ciwie sta�o, lecz na wszelki wypadek wezwa�a wszystkich znanych jej �wi�tych na pomoc. Na szcz�cie Filip porusza� si�, wi�c na pewno go nie zabi�a. W jaki spos�b mia�a odgadn��, �e pot�ny ksi��� Burgundii ukrywa si� w zwyk�ym uniformie �o�nierza swej w�asnej stra�y? Odzyskuj�c powoli w�adz� w cz�onkach, po�o�y�a d�o� na czole le��cego. By�o ciep�e i nie dostrzeg�a na nim �adnej rany. Filip zawdzi�cza� wiele kapturowi z grubego sukna, kt�re z�agodzi�o pot�ne uderzenie.
Czy nale�a�o biec do domu po pomoc? Je�li Filip tak starannie si� ukrywa�, to z pewno�ci� zale�a�o mu na tym, aby jego obecno�� nie zosta�a odkryta. Podbieg�a do studni, zaczerpn�a wiadro wody i umoczywszy chusteczk�, przy�o�y�a j� do czo�a ksi�cia. Ksi��� otworzy� oczy i u�miechn�� si�, poznaj�c Katarzyn�.
- W ko�cu ci� odnalaz�em, pi�kny w�drowniku - rzek�, �miej�c si�. Dalib�g, nie przysz�o mi to �atwo. Gdzie si� ukrywa�a�? W ka�dym razie musz� przyzna�, �e by�a� dobrze strze�ona... Och! Moja g�owa! - sykn��, przyk�adaj�c d�o� do czaszki. - Co mi si� przytrafi�o?
- Zosta�e� zdzielony w g�ow�, panie.
- Napastnik musia� mie� piekieln� si��. Komu zawdzi�czam t� przygod�?
Katarzyna opu�ci�a g�ow�, by ukry� zmieszanie, i si�gn�a po kostur, kt�ry ukry�a za sob�.
- Mnie, panie, oraz temu... Je�eli mo�esz mi przebaczy� Ksi�cia zaskoczy�a ta odpowied�. Przez chwil� milcza�, po czym wybuchn�� �miechem. Szczerym, prawie dzieci�cym, niemaj�cym w sobie nic ksi���cego.
- Nie przypuszcza�em nawet, �e zas�u�y�em na takie traktowanie, moja droga... To b�dzie najpi�kniejszy guz w moim �yciu. W ka�dym razie najcenniejszy...
Ksi��� usiad� i uj�wszy d�o� Katarzyny, przycisn�� do niej swe usta.
Dziewczyna chcia�a r�k� wyrwa�, lecz ksi��� trzyma� mocno.
- Tym razem nie ma mowy o ucieczce! Jeste� mi co� winna! Kiedy w ko�cu przestaniesz wchodzi� w konflikt z prawem? Gdy spotka�em ci� po raz pierwszy, wywo�a�a� skandal podczas procesji. Nast�pnie wdar�a� si� do mego pa�acu w celu oswobodzenia wi�ni�w... A teraz walisz mnie pa�k�.
Czy nie s�dzisz, �e sta�a� si� moj� d�u�niczk�?
- Przyznaj�, panie, lecz nie wiem, jak mog�abym zado��uczyni�...
- Odpowiadaj�c szczerze na moje pytania. Dlaczego uciek�a�?
Dlaczego zaszy�a� si� na wsi? Kiedy rozstawali�my si� w Arras, my�la�em, �e mi�dzy nami wszystko si� u�o�y�o... i �e mi�dzy nami zapanuje zgoda, �e przesta�a� udawa� buntownika.
Katarzyna powoli uwolni�a d�o� z u�cisku ksi�cia.
- Ja r�wnie� tak s�dzi�am, panie, p�niej jednak zrozumia�am, �e do wielu spraw podchodzimy inaczej. Chodzi mi zw�aszcza o umow� Waszej Wysoko�ci z moim ma��onkiem...
Ksi��� usi�owa� wsta�, lecz nie trzyma� si� zbyt pewnie na nogach i musia� oprze� si� na ramieniu Katarzyny.
- Widz�, �e b�d� musia� kontynuowa� rozmow� na siedz�co - rzek�, u�miechaj�c si� p�g�bkiem. - Podaj mi swoje rami�, przynajmniej raz, i chod�my usi��� gdzie� w spokojnym miejscu. Nie, tylko nie w twoim ogrodzie! Nie chc�, aby kto� nam przeszkodzi� Gdyby� zgodzi�a si� podej�� ze mn� do tamtej k�py drzew, gdzie przywi�za�em konia...
Ostro�nie i powoli udali si� we wskazane miejsce. Katarzyna, targana nag�ymi wyrzutami sumienia, z niezwyk�ym przej�ciem prowadzi�a poszkodowanego, nie zauwa�ywszy, �e ten�e st�pa coraz pewniej.
Wprawdzie nadal opiera� si� ci�ko na jej ramieniu, ale po to, by lepiej czu� zapach w�os�w m�odej kobiety. Kiedy doszli do miejsca, w kt�rym sta� ko�, ksi��� osun�� si� na traw�, poci�gaj�c za sob� Katarzyn�. Ga��zie drzew zas�ania�y niebo, a ich g�ste szpalery zapewnia�y doskona�� kryj�wk�. Noc by�a bezwietrzna, ciep�a, prawie jak w lecie, ale bardziej ciemna. Jedyn� jasn� plam� tworzy�a twarz Katarzyny i jej szyja, przykuwaj�c wzrok ksi�cia. Trzymaj�c jej r�ce w swych d�oniach, Filip wiedzia�, dzi�ki znajomo�ci kobiecych reakcji, �e Katarzyna jest bardzo przej�ta. Za nic nie chcia� jej rozz�o�ci�.
- Porozmawiajmy - rzek� spokojnie. - I za�atwmy nasze porachunki raz na zawsze. Jeste�my ca�kiem sami. Nie ma ciekawskich, nie ma dworu wraz z jego protoko�em. Nie ma ksi�cia i jego poddanej, jest tylko m�czyzna i kobieta. Jeste� ty, Katarzyno, i ja, Filip.
Katarzyna poczu�a, �e ma pustk� w g�owie. Zawsze tak si� dzieje, kiedy �ale gromadz� si� ca�ymi tygodniami. Zaskoczenie jest zupe�ne, gdy w ko�cu mo�na je z siebie wyrzuci�. Poniewa� uparcie milcza�a, Filip zapyta�: - Czy moja mi�o�� jest dla ciebie zniewag�? Czy raczej nie do�� ci si� podobam?
- Ani jedno, ani drugie - odpar�a szczerze. - Twoje uczucie by�oby dla mnie mi�e, gdyby nie przedstawiono mi go jako obowi�zek... W chwili kiedy dowiedzia�am si�, �e mam po�lubi� Garina de Brazeya, zapowiedziano mi, �e b�d� tak�e musia�a...Urwa�a, nie maj�c odwagi ci�gn�� dalej. Ksi��� znowu przyszed� jej z pomoc�, u�miechaj�c si�.
- ...�e b�dziesz tak�e musia�a wej�� do mego �o�a. Czy musz� ci przypomina�, �e sp�dzi�a� w nim... w moim �o�u ca�� noc i �e nic z�ego si� nie sta�o?
- To prawda, Najja�niejszy Panie, przyznaj�, i wtedy nie bardzo rozumia�am...
- A przecie� to proste. Tamtego wieczoru chcia�em wystawi� na pr�b� pos�usze�stwo poddanej. By�a� pos�uszna. A ja by�bym ostatnim z m�czyzn, gdybym to wykorzysta�. Je�li okaza�em si� brutalny, to tylko przez zazdro��. Chcia�em, moje serce, aby� wiedzia�a, �e nigdy nie zmusi�bym ci� do niczego. Pragn� ci� ponad wszystko, lecz bez twojego przyzwolenia nie uczyni� ani kroku.
Pochyli� si� w jej stron�, by m�c m�wi� z bliska. Jego ciep�y oddech pie�ci� pochylony kark dziewczyny. W�r�d otaczaj�cych ich ciemno�ci g�os Filipa by� gor�cy i poci�gaj�cy. Katarzyna czu�a, �e jego s�owa s� szczere, i z trudem broni�a si� przed wra�eniem, jakie wywo�ywa�a w niej melodia s��w mi�o�ci szeptanych w ciemno�ciach. Aby otrz�sn�� si� z oczarowania, postanowi�a przywo�a� do g�osu swoj� uraz�.
- A ten uk�ad, kt�ry zawar�e� z moim m�em?
- Jaki uk�ad? - spyta� Filip, podnosz�c nieznacznie g�os. - Ju� drugi raz wspominasz o tym. Nie zawar�em �adnego uk�adu z Garinem de Brazeyem.
Za kogo nas bierzesz, jego i mnie? Rozkaza�em jednemu z moich najwierniejszych poddanych, by o�eni� si� z dziewczyn� wielkiej urody, lecz nigdy nie zwierzy�em mu si�, �e �ywi� nadziej�, i� ona r�wnie� kiedy� mnie pokocha. Powtarzam: rozkaza�em! A on, jako wierny s�uga, wykona� rozkaz bez dyskusji. Ot i wszystko! Czy pope�ni�em zbrodni�, pragn�c, aby� by�a bogata, aby� dost�pi�a nale�nych ci zaszczyt�w i godno�ci?
Katarzyna zadr�a�a. Filip natychmiast otoczy� j� ramieniem, chc�c os�oni� od zimna. Nie zaprotestowa�a. Wpatrzona w ciemno�ci, odczuwaj�ca jedynie si�� otaczaj�cego ramienia, wyszepta�a: - Zaiste, wierny s�uga... nawet je�li nie prosi�e� go o nic, musia� zrozumie� w p� s�owa. Daj�c mi m�a, mog�e� przypuszcza�, �e b�dzie dochodzi� swoich praw ma��e�skich. Tymczasem tak si� nie sta�o. Wr�cz przeciwnie, nigdy nie chcia� mnie tkn��!
- A wi�c czy�by� si� tego domaga�a?
Katarzyna odwr�ci�a g�ow� w stron� ksi�cia, chc�c lepiej widzie� jego twarz. W jej g�osie zabrzmia�o wyzwanie.
- Chcia�am mu si� odda� pewnego wieczoru. I to w takich okoliczno�ciach, �e �aden m�czyzna by si� nie opar�. Doprowadzi�am go do szale�stwa, lecz w por� si� otrz�sn��, m�wi�c, �e to niemo�liwe i �e nie ma prawa mnie tkn��. Widzisz wi�c, �e traktuje mnie tak, jakbym nale�a�a do ciebie.
Poczu�a z satysfakcj�, �e rami� Filipa zaciska si� wok� niej, ale w jego g�osie nie by�o gniewu, kiedy spyta�: - Powtarzam, �e nigdy nie poruszali�my tego tematu. By� mo�e, m�wi�c te s�owa, my�la� o kim� innym.
- Ale o kim? Lub o czym?
Filip nie odpowiedzia� od razu. D�u�sz� chwil� zastanawia� si�, po czym odpar� kr�tko: - Nie wiem!
Zapad�a cisza. Gdzie� daleko we wsi zaszczeka� pies, w drzewach pohukiwa�a sowa. Katarzynie zdawa�o si�, �e s� sami na �wiecie, ona i ksi���. Przyciska� j� do siebie, a ona opiera�a si� plecami o jego pier�.
Otoczy� j� ramionami, a ona odruchowo po�o�y�a mu g�ow� na piersi.
Chwila ta nape�ni�a Katarzyn� niewys�owion� s�odycz�, tak �e straci�a ochot� na bezp�odne utarczki. Je�li Arnold zapomnia� o niej w ramionach innej, dlaczego mia�aby odrzuca� mi�o�� - tak gor�c� i szczer� - kogo�, kto pragn�� jedynie jej szcz�cia. Z prostego stroju ksi�cia dochodzi� do jej noz-drzy delikatny zapach irysa. Ksi��� ko�ysa� j� �agodnie jak dziecko, a ona by�a mu wdzi�czna za to, �e nie posuwa� si� do bardziej zdecydowanych pieszczot. Czu�a tylko na szyi i we w�osach jego oddech. Zamkn�wszy powieki, spyta�a z trosk�: - Czy boli ci� jeszcze, Najja�niejszy Panie?
- Nie nazywaj mnie najja�niejszym panem. Dla ciebie jestem Filipem.
Chc� zapomnie� o ca�ej reszcie. Nie, ju� mnie nie boli. Przeciwnie, jestem szcz�liwy, szcz�liwy jak nigdy dot�d. Jeste� ze mn�, trzymam ci� w ramionach i nie ranisz mnie ostrymi s�owami. Pozwoli�a� mi m�wi� i nie odepchn�a� mnie. Katarzyno, pi�kna, wspania�a Katarzyno! Czy mog� mie� nadziej� na poca�unek?
Katarzyna u�miechn�a si� w ciemno�ci. Jego pokorny, prawie dziecinny g�os wzruszy� j� bardziej, ni� chcia�aby to przyzna�. Nie by� ju� tym dumnym panem wydaj�cym rozkazy, tym, kt�ry zwr�ci� si� do niej po imieniu, tak jakby ju� do niego nale�a�a. W tej chwili by� tylko zakochanym po uszy m�czyzn�.
Poruszy�a si� lekko, tak �e jej usta znalaz�y si� prawie na wysoko�ci ust Filipa.
- Poca�uj mnie, panie - rzek�a bez najmniejszego wahania.
Nagle wszystko sta�o si� proste. Przypomnia�a sobie nie bez przyjemno�ci, jak wtedy poca�owa� j� w Arras, i kiedy usta Filipa dotkn�y jej ust, lekko westchn�a, zamykaj�c oczy. Instynkt podpowiada� jej, �e z tym m�czyzn�, zarazem zimnym i uczuciowym, rado�� mi�o�ci by�a spraw� pewn�. Ksi��� potrafi� panowa� nad swoimi emocjami, dzi�ki czemu stopniowo doprowadzi� do tego, �e zapomnia�a o bo�ym �wiecie. Jego poca�unek by� niezwykle delikatny. Stanowi� arcydzie�o nami�tno�ci i cierpliwo�ci. W mi�o�ci ksi��� Filip potrafi� by� mistrzem, o jakim marzy pod�wiadomie ka�da kobieta, i Katarzyna, szybko zniewolona t� przemo�n� si��, da�a si� unie�� bez oporu oceanowi pieszczot i rozkoszy. Filip jednak nie poprzesta� na nie�mia�ym poca�unku i niebawem lekki wiatr uni�s� nad zagajnikiem westchnienia i czule szeptane s�owa, a ko� ksi�cia by� jedynym �wiadkiem ca�kowitego zwyci�stwa swego pana.
W chwili gdy Katarzyna pozna�a cielesn� stron� mi�o�ci, jej oczy otworzy�y si� szeroko i spocz�y na sklepieniu z ga��zi szeleszcz�cych jesiennymi li��mi nad jej g�ow�. Przedziera�o si� przez nie srebrzyste �wiat�o ksi�yca, a w nim ukaza�a si� powa�na i napi�ta twarz kochanka. Katarzynie wyda�o si�, �e jest ona nieludzko pi�kna. Jej w�asna twarz ja�nia�a nami�tno�ci�. Filip poca�unkiem zdusi� okrzyk b�lu m�odej kobiety, kt�ry powoli zamieni� si� w przeci�g�y j�k rozkoszy.
W ko�cu rozdzielili si�, Filip ukry� sw� twarz w masie jej jedwabistych w�os�w, kt�re pokry� szalonymi poca�unkami. Katarzyna, g�aszcz�c jego policzki, zauwa�y�a, �e s� mokre od �ez.
- Ty p�aczesz?
- To ze szcz�cia, moja mi�a... i z wdzi�czno�ci. Nie s�dzi�em, �e twoje oddanie si� b�dzie takie wspania�e, takie ca�kowite, �e naprawd� b�d� twoim pierwszym...
Katarzyna po�o�y�a d�o� na jego ustach, aby zmusi� go do milczenia.
- Przecie� powiedzia�am ci, �e m�j m�� mnie nie tkn��. Wi�c kto m�g�by?...
- Jeste� taka pi�kna... Zapewne mia�a� wiele pokus...
- Umiem si� broni� - odpar�a z tak rozkoszn� mink�, �e ksi��� nie m�g� si� oprze� nast�pnemu poca�unkowi.
A poniewa� promie� ksi�yca o�wietli� jej nagie cia�o, wyj�� derk� zwini�t� przy siodle, �eby j� otuli�, i na nowo obj�� j� czule, wybuchaj�c �miechem.
- Gdy pomy�l�, �e dla naszej pierwszej nocy chcia�em wszystkich wspania�o�ci mojego pa�acu, najrzadszych kwiat�w, najwystawniejszej dekoracji... a ofiarowa�em ci jedynie mokr� traw� i jesienny wiatr, od kt�rego mo�esz si� tylko przezi�bi�... O, jakim�e okrutnym jestem kochankiem!
- Nie wierzysz chyba w ani jedno swoje s�owo! - wykrzykn�a Katarzyna, przytulaj�c si� do niego mocniej. - Po pierwsze, nie jest mi zimno, a po drugie, czy� jest dla mi�o�ci oprawa pi�kniejsza od natury? Poza tym, przyje�d�aj�c tutaj, nie mog�e� przewidzie�, �e ci� obij�! Obydwoje wybuchn�li �miechem jak dzieci.
* * *
Filip z niecierpliwo�ci� oczekiwa� powrotu Katarzyny do Dijon, lecz pani de Brazey z powodu silnego kataru musia�a zosta� jeszcze par� dni w Marsannay.
- Co za pomys�, �eby do p�nej nocy siedzie� w ogrodzie - gdera� wuj Mateusz, spogl�daj�c, jak Katarzyna wypija kolejny kubek gor�cego naparu z zi�. - Nawet nie s�ysza�em, kiedy wr�ci�a�, tak musia�o by� p�no!
Abu-al-Khayr spu�ci� skromnie g�ow�, aby Katarzyna nie mog�a zauwa�y� u�miechu czaj�cego si� w k�cikach jego ust. P�no w nocy ma�y medyk widzia� je�d�ca zmierzaj�cego �cie�k� do g��wnego traktu prowadz�cego do Dijon oraz kobiec� posta� odprowadzaj�c� go wzrokiem.
* * *
Kilka dni p�niej Katarzyna de Brazey, jeszcze pi�kniejsza ni� zwykle, uczestniczy�a w �lubie Ma�gorzaty z Gujenny z Arturem de Richemontem, kt�ry odbywa� si� w kaplicy pa�acu ksi���cego. W sukni z zielonego aksamitu, obszytej gronostajami, by�a uosobieniem m�odo�ci i wdzi�ku. Jej cera by�a �wietlista, oczy promienia�y pod d�ugimi, zagi�tymi rz�sami, a na szyi i w uszach b�yszcza�y szmaragdy koloru morskiej wody. Klejnoty by�y prezentem od Filipa, kt�rego mi�o�� ujrza�a teraz blask dnia.
Pani de Presles, kochanka Filipa, wyjecha�a rozgniewana do Flandrii, a Maria de Vaugrigneuse zosta�a poproszona, aby na jaki� czas oddali�a si� do swoich posiad�o�ci, po tym jak ksi�cia dobieg� jej niezbyt pochlebny os�d na temat Katarzyny. Nawet to, �e Maria by�a chrze�nic� ksi�nej wdowy, nie uchroni�o jej przed banicj�. Zreszt�, ka�dy m�g� zobaczy�, jakie miejsce zajmuje Katarzyna w kaplicy: zdecydowanie wy�sze, ni� wymaga�a tego jej pozycja. Nie mo�na te� by�o nie zauwa�y�, �e Filip bez ustanku kierowa� wzrok w jej stron� i �e oboje przeszywa� wtedy p�omie�.
Garin sta� w�r�d m�czyzn w g��wnej nawie i ani razu nie spojrza� na �on�. Od czasu powrotu Katarzyny z Marsannay przyj�� wobec niej postaw� osch��, lecz pe�n� kurtuazji. Widywali si� tylko podczas posi�k�w, a ich rozmowa ogranicza�a si� do zdawkowych grzeczno�ci. Garin o�ywia� si� jedynie wtedy, gdy siada� z nimi do sto�u Abu-al-Khayr i obaj prowadzili d�ugie dysputy naukowe. Czasami wzrok Katarzyny krzy�owa� si� ze wzrokiem m�a, ale nie mog�a wyczyta� w nim nic opr�cz oboj�tno�ci.
Dwa dni przed �lubem ksi�niczki Ma�gorzaty pa� Filipa, m�ody de Lannoy, przyby� do pa�acu de Brazey�w, aby wr�czy� Katarzynie ksi���ce szmaragdy. Garin przechodzi� w�a�nie korytarzem i widzia�, jak �ona odbiera prezent. Nie wyda� si� tym zaskoczony. Odpowiedziawszy na uk�on pazia, poszed� swoj� drog�.
Dopiero pod koniec uroczysto�ci za�lubin, kiedy zaproszeni utworzyli szpaler, aby zrobi� przej�cie dla nowo�e�c�w, wzrok Katarzyny spotka� si� ze wzrokiem Garina. M�oda kobieta zadr�a�a, gdy� m�� nawet w dniu, w kt�rym j� pobi� jak psa, nie wygl�da� na tak w�ciek�ego. Jego trupio blad� twarz przeszywa�y nerwowe skurcze. Wygl�da� tak strasznie, �e Katarzyna machinalnie odwr�ci�a g�ow�. Mia�a wra�enie, �e m�� jej nie cierpi, �e jego jedyne oko p�onie nienawi�ci�. Ale oto zbli�a�a si� nowa hrabina de Richemont, zar�owiona z emocji, z d�oni� w d�oni m�a, wi�c Katarzyna pochyli�a si� w g��bokim uk�onie, co wyrwa�o j� na chwil� z koszmaru.
Kiedy si� wyprostowa�a, Garin znikn�� w t�umie, a orszak �lubny przesuwa� si� przy rozszala�ych d�wi�kach organ�w w stron� wyj�cia. Ceremonia ci�gn�a si� d�ugo i wszyscy byli ju� g�odni.
Katarzyna nie odczuwa�a g�odu. Przechadza�a si� po kru�gankach, spogl�daj�c na ostatnie r�e w ogrodzie i na zabawy �winki morskiej nale��cej do ksi�niczki Ma�gorzaty. Nie mia�a ochoty znale�� si� przy stole, poniewa� jej pozycja nie pozwala�a na zaj�cie miejsca blisko Filipa.
Wiedzia�a, �e Ermengarda si� nie pojawi, gdy� dogl�da Ma�gorzaty, kt�rej choroba si� rozwija�a. Poza tym Katarzyna nie mia�a najmniejszej ochoty na spotkanie ze swoim ma��onkiem. Kru�ganki pustosza�y. Dworzanie szybko mijali Katarzyn�. Nagle, tu� obok niej, otworzy�y si� du�e drzwi strze�one przez �ucznik�w, prowadz�ce do prywatnych apartament�w ksi�cia. Wyszed� z nich m�ody cz�owiek w zielonym stroju. Spod jego kr�tkiego p�aszcza wystawa� zwini�ty pergamin.
Na widok m�odzie�ca Katarzyna pokra�nia�a i rzuci�a si� jego �ladem, albowiem rozpozna�a w nim Landry'ego, przyjaciela z dzieci�stwa. Odk�d zobaczy�a go u ksi�nej w dniu swego przedstawienia na dworze, nigdy wi�cej nie uda�o jej si� spotka� ksi���cego pos�a�ca.
Tym razem jej nie umknie! Landry szybkim krokiem zmierza� do kamiennych schod�w...
- Landry... zaczekaj! - zawo�a�a.
Zatrzyma� si� raptownie i powoli odwr�ci� twarz w jej stron�.
- Czego sobie �yczysz, pani?
Katarzyna podbieg�a bli�ej, z oczami b�yszcz�cymi rado�ci�.
- �Pani"?... Ale�, Landry, nie m�w, �e mnie nie poznajesz! Czy�bym a� tak si� zmieni�a przez te dziesi�� lat? Albo straci�e� pami��! Ty jeste� ci�gle taki sam... tylko wi�kszy i silniejszy. Za to chyba ci�gle masz r�wnie z�y charakter.
Ku swemu wielkiemu zdziwieniu spostrzeg�a, �e jej s�owa nie wywar�y na kawalerze �adnego wra�enia.
- To wielki zaszczyt dla mnie, pani. Mam, jak s�dz�, doskona�� pami��, lecz nie przypominam sobie, abym kiedy� ci� spotka�.
- To by znaczy�o, �e to ja si� bardzo zmieni�am - odpar�a Katarzyna weso�o. - Dobrze, w takim razie od�wie�� ci pami��. Przypomnij sobie most Pont-au-Change, przypomnij sobie Wielki Dziedziniec Cud�w i zdobycie pa�acu Saint-Pol. Czy zapomnia�e� Katarzyn� Legoix, twoj� przyjaci�k� z dzieci�stwa?
- Tak, przypominam sobie to wszystko. Zna�em te� dziewczyn� o tym imieniu... ale nie widz�, jaki zwi�zek mo�e by� - Co za uparciuch! Pod tym wzgl�dem wcale si� nie zmieni�e�... Ale�, gamoniu, to ja jestem Katarzyna. Obud��e si� i przypatrz mi si� lepiej!
Oczekiwa�a wybuchu rado�ci. Dawny Landry zacz��by ta�czy� i skaka� pod niebiosa, lecz pos�aniec ksi���cy sta� jak sopel lodu i �adne uczucie nie o�ywia�o jego oboj�tnej twarzy.
- Nie kpij ze mnie, pani. Dobrze wiem, kim jeste�: pani� de Brazey, najbogatsz� kobiet� w mie�cie... i przyjaci�k� najja�niejszego pana. Prosz� wi�c, zaprzesta� tej gry.
- Jakiej gry? Och! Landry! - krzykn�a Katarzyna z b�lem w g�osie. Dlaczego nie chcesz mnie rozpozna�? Je�eli wiesz, kim jestem, je�eli znasz moje imi�, musisz tak�e wiedzie�, �e zanim wysz�am za Garina de Brazeya na rozkaz ksi�cia, by�am tylko siostrzenic� Mateusza Gautherina, handlarza materia�ami z ulicy du Griffon.
- Nie, pani, tego nie wiem.
- No to odwied� mojego wuja! B�dzie tam moja matka. My�l�, �e j� rozpoznasz na pewno.
- To bezcelowe, pani. Te odwiedziny niczego mi nie udowodni�.
Zna�em kiedy� Katarzyn� Legoix... ale ty nie mo�esz by� tamt� Katarzyn�. A teraz wybacz, pani, lecz spieszno mi w drog� - odpar� Landry, kieruj�c si� do schod�w.
Katarzyna nie dawa�a za wygran� i pr�bowa�a go zatrzyma�.
- Nigdy bym nie przypuszcza�a, �e Landry nie pozna Katarzyny. Bo przecie� pan jeste� Landry Pigasse, czy� nie?
- Do us�ug, pani.
- Do us�ug? - rzek�a z bole�ci�. - Kiedy� dzielili�my wszystko, zar�wno �akocie, jak i guzy... Byli�my jak brat i siostra a nawet ryzykowali�my razem �ycie. I po dziesi�ciu latach wszystko to odrzucasz, a ja nawet nie wiem, z jakiej przyczyny.
M�wi�c to, Katarzyna mia�a wra�enie, �e jej s�owa padaj� jak groch o �cian�. Landry przywdzia� niewidzialny pancerz oboj�tno�ci, by� mo�e specjalnie chcia� zapomnie�, a Katarzyna pr�bowa�a zrozumie� dlaczego.
Podj�a jeszcze jeden wysi�ek, szepcz�c z gorycz� w g�osie: - Och, gdyby tu by� Barnaba... On by
Nawet si��.
Na d�wi�k imienia Barnaby Landry spojrza� gniewnie na Katarzyn�.
- Barnaba umar� w m�kach, bo chcia� spe�ni� twoj� pro�b�! Doniesiono mi o tym, gdym wr�ci� z Flandrii. I pani chcesz mi wm�wi�, �e jeste� Katarzyn� Legoix? Och, nie, ty nie mo�esz by� Katarzyn� i zabraniam ci u�ywa� jej imienia! Zreszt�... nawet nie jeste� do niej podobna! �egnam!
Zanim Katarzyna zd��y�a otworzy� usta, Landry by� ju� w po�owie schod�w, zbiegaj�c na �eb na szyj�. Coraz s�abiej brzmia� stukot jego podkutych �elazem but�w. Wkr�tce zapanowa�a zupe�na cisza. Z dala dobiega�y odg�osy weselnej uczty. Katarzyna nie mog�a ruszy� si� z miejsca.
To, co wydarzy�o si� przed chwil�, by�o dla niej ca�kowicie niezrozumia�e i bolesne. Dlaczego Landry udawa�, �e jej nie zna? Czy�by z powodu Barnaby? Oczywi�cie czu�a ci���c� na niej odpowiedzialno�� za �mier� wsp�lnego przyjaciela, i to bardziej, ni� Landry m�g�by przypuszcza�.
Cz�sto ogarnia� j� smutek i dr�czy�y wyrzuty sumienia na wspomnienie potwornej �mierci Barnaby.
Co� jednak zaintrygowa�o Katarzyn�. Je�li Landry wznowi� kontakty z Barnab�, to dlaczego Barnaba nigdy jej o tym nie powiedzia�? I dlaczego Landry nigdy jej nie odwiedzi� u wuja Mateusza, kiedy jeszcze by�a pann�?
Z zamy�lenia wyrwa� j� nagle zimny, znajomy g�os.
- Czy mog� spyta�, co ty tutaj robisz, zamiast siedzie� przy stole?
Katarzyna unios�a g�ow� i ujrza�a przed sob� Garina.
- Nie mam ochoty tam i��, nie bawi mnie to i nie jestem g�odna.
Wola�abym uda� si� do ksi�nej, aby porozmawia� z pani� de Chateauvillain.
Na twarzy wielkiego skarbnika pojawi� si� niemi�y, wr�cz sarkastyczny u�miech.
- To, co pani� bawi czy nie bawi, nie ma najmniejszego znaczenia powiedzia� oschle. - Miej odwag� zaj�� miejsce, kt�re ci si� daje, i ponie�� konsekwencje swoich czyn�w!
M�wi�c to, Garin poda� Katarzynie rami�. Z westchnieniem zm�czenia po�o�y�a d�o� na jego d�oni.
- Co pan m�wi?
- M�wi�, �e pani miejsce nie jest na schodach!
I poprowadzi� j� do roz�wietlonej sali, gdzie odbywa�a si� uczta. W �rodku panowa� og�uszaj�cy zgie�k. Przyj�cie weselne up�ywa�o w weso�ej atmosferze i wielu go�ci by�o ju� pijanych. Nad trzema sto�ami, ustawionymi w kszta�cie litery U, unosi�y si� �miechy, krzyki i �arty. Przy sto�ach uwija�a si� ca�a armia s�u��cych, podaj�c olbrzymie p�miski, kt�re bez przerwy donosili kuchcikowie z kuchni znajduj�cych si� na parterze. Nad wszystkim czuwa� wielki kuchmistrz koronny wraz z podczaszym. Jedynie pa�stwo m�odzi i ksi��� Filip siedzieli w ciszy. Richemont i Ma�gorzata trzymali si� za r�ce, patrzyli sobie w oczy i nie my�leli o jedzeniu. Milcz�cy Filip patrzy� za� t�po przed siebie. On pierwszy zauwa�y� wej�cie Katarzyny, kt�r� Garin prowadzi� na miejsce. W jednej chwili jego twarz poja�nia�a. U�miechn�� si� czule do m�odej kobiety.
- No wi�c sama widzisz, �e czekano tutaj na ciebie! - sykn�� Garin �onie na ucho. - Do diaska, twoja osoba czyni cuda! Popatrz na mi�y wyraz twarzy ksi�cia! Zapewniam ci�, �e jeszcze przed chwil� by� ca�kiem ponury.
Z�o�liwy ton m�a zdenerwowa� i tak b�d�c� w z�ym nastroju Katarzyn�.
- A wi�c i ty, m�j m�u, zapewne p�kasz z rado�ci! Osi�gn��e� przecie� sw�j cel!Zasiadaj�c przy stole, Katarzyna pos�a�a promienny u�miech ksi�ciu. Uczta przeci�ga�a si� w niesko�czono��. Katarzyna nudzi�a si� okropnie. A jednak tego weselnego dnia mia�o si� wydarzy� co� nieoczekiwanego. Wydawa�o si�, �e wszyscy �wiadkowie przesz�o�ci um�wili si�, �eby spotka� si� z ni� r�wnocze�nie. Na przyj�ciu wydanym po uczcie, na kt�rym st�oczy�a si� szlachta z wszystkich ksi���cych prowincji, wielu Anglik�w, Breto�czyk�w, a nawet kilku Francuz�w, Katarzyna zauwa�y�a otoczonego t�umem duchownego, kt�ry wyr�nia� si� wyj�tkowym bogactwem stroju, sk�adaj�cego si� z samych fioletowych brokat�w, koronek i z�otych haft�w. Na jego okr�g�ym brzuszku zwisa� wspania�y krzy� napier�ny wysadzany diamentami. Duchowny wygl�da� na pi��dziesi�t, mo�e sze��dziesi�t lat. Ze swoim poka�nym brzuszkiem i imponuj�c� postur� wygl�da�by dostojnie, gdyby nie nieprzyjemny wyraz przebieg�o�ci maluj�cy si� na jego d�ugiej i zarazem p�askiej twarzy. M�wi� g�o�no, z wyra�nym akcentem charakterystycznym dla mieszka�c�w Reims, a to co� Katarzynie przypomina�o. Ju� kiedy� spotka�a t� posta�... Lecz gdzie?...
Pochylaj�c si� w stron� s�siadki, pani de Vergy, wskaza�a na biskupa, pytaj�c: - Kto to taki?
Alix de Vergy spojrza�a na Katarzyn� z wy�szo�ci�.
- Czy to mo�liwe, �eby� pani nie zna�a biskupa de Beauvaisa? Och, prawda... pani jeste� od niedawna na dworze.
- Mo�e nie znam biskupa de Beauvaisa - odpali�a Katarzyna - ale tego cz�owieka znam! Jak si� nazywa?
- Ale� to Piotr Cauchon, na Boga! Jedna z najznamienitszych postaci naszych czas�w i jeden z najgor�tszych zwolennik�w po��czenia z Anglikami. Wiele si� o nim m�wi�o na konsylium w Konstancji par� lat temu, a ostatnio regent Bedford przyzna� mu urz�d ja�mu�nika Francji. To cz�owiek wybitny...
Katarzyna nie wierzy�a w�asnym uszom. Piotr Cauchon! Wsp�lnik Caboche'a. Oprawca ja�mu�nikiem Francji!Mo�na by�o umrze� ze �miechu.
Wyraz obrzydzenia na twarzy Katarzyny zdziwi� pani� de Vergy.
- Wiele lat temu tak�e m�wiono o nim, lecz w Pary�u! Porozumia� si� wtedy z Rze�nikami i razem z nimi wiesza� niewinnych ludzi, kt�rych jedyn� win� by�o to, �e nie my�leli tak jak on! I ten cz�owiek zosta� biskupem? Taki potw�r w s�u�bie Pana?... Czy zechcesz mnie pani przedstawi� temu cz�owiekowi?
Alix de Vergy, w ca�kowitym os�upieniu, nie pr�bowa�a odm�wi�.
Pewno�� siebie tej ma�ej mieszczki oszo�omi�a j� zupe�nie. I ta jej pogarda, z jak� m�wi�a o takiej osobisto�ci jak biskup de Beauvais! Ciesz�cy si� takimi �askami u samego ksi�cia!
Kilka chwil p�niej Katarzyna dost�pi�a zaszczytu uca�owania pier�cienia biskupa. Uczyni�a to nie bez obrzydzenia, gdy� jego palce by�y t�uste jak serdelki.
- Pani de Brazey... - rzek� biskup z namaszczeniem. - Jestem niezwykle szcz�liwy, mog�c ci� pozna�. W radzie m�wi si� o twoim m�u, pani, jako o bardzo wybitnym finansi�cie. Co do pani, nie mia�em jeszcze zaszczytu ci� spotka�, gdy� w przeciwnym razie pami�ta�bym o tym. Mam szczeg�ln� pami�� do twarzy, a w dodatku... twoja twarz, pani, nale�y do tych, kt�rych si� nie zapomina, nawet je�li jest si� duchownym...
- Wasza wielebno�� jest zbyt �askawy! - odpar�a Katarzyna, udaj�c zmieszanie. - A jednak ju� kiedy� si� spotkali�my. Dawno temu.
- Doprawdy? Zaskakujesz mnie, pani!
Rozmawiaj�c, uczynili kilka krok�w, tak �e ludzie, kt�rzy ich otaczali, usun�li si� na bok, zgaduj�c, �e wielebno�� chce zosta� chwil� sam na sam z pi�kn� Katarzyn�. M�oda kobieta postanowi�a wykorzysta� sposobno��, lecz Cauchon odezwa� si� pierwszy: - Czy tw�j ojciec, pani, nie by� przypadkiem znamienitym s�ug� ksi�cia Jana, Bo�e miej jego dusz� w swej opiece! Ksi��� by� moim najwi�kszym przyjacielem! Czy mo�esz mi, pani, przypomnie� swoje panie�skie nazwisko?
Katarzyna potrz�sn�a g�ow� z zagadkowym u�miechem.
- M�j ojciec nie nale�a� do ludzi Jana bez Trwogi, ale je�eli Wasza �wi�tobliwo�� utrzymuje, �e go pozna�, to w istocie jest to prawd�... Lecz poznanie nast�pi�o nie w takich okoliczno�ciach, jakie Wasza �wi�tobliwo�� sobie wyobra�a... W rzeczywisto�ci... Wasza Wielebno�� kaza� go powiesi�!
Cauchon wzdrygn�� si�.
- Powiesi�? Szlachcica?... Ale�, pani, gdyby podobna rzecz zdarzy�a si� z mojego rozkazu, pami�ta�bym o tym!
- M�j ojciec nie by� szlachcicem - ci�gn�a Katarzyna g�osem niepokoj�co spokojnym. - M�j ojciec... by� zwyk�ym z�otnikiem w pobli�u mostu Pont-au-Change w Pary�u. To wszystko zdarzy�o si� dziesi�� lat temu.
Nazywa� si� Gaucher Legoix... Jego nazwisko powinno przypomnie� ci, panie, tamte wydarzenia... Pan i pana przyjaciel Caboche kazali�cie go powiesi�... poniewa� ja... niewinna dziewczyna... ukry�am w naszej piwnicy... ukry�am nieszcz�nika... tak samo niewinnego jak ja... kt�rego zmasakrowano na moich oczach!
Na d�wi�k nazwiska Caboche t�uste policzki biskupa poczerwienia�y.
Dost�piwszy tak wysokich godno�ci, niech�tnie przypomina� sobie o dawnych znajomych �wiadcz�cych o nim niezbyt pochlebnie. Jego ma�e oczka wpatrywa�y si� uporczywie w twarz Katarzyny.
- Ju� wiem, dlaczego twoja twarz, pani, wydawa�a mi si� znajoma. Ty jeste� t� ma�� Katarzyn�, nieprawda�? Czuj� si� wyt�umaczony, �e od razu ci� nie pozna�em, gdy� bardzo si� zmieni�a�. Kto by przypu�ci�...
- ...�e c�rka prostego rzemie�lnika dostanie si� na dw�r Burgundii? Ani Wasza �wi�tobliwo��, ani ja. Przeznaczenie rz�dzi si� w�asnymi prawami.
- Niebywa�e! Przypomnia�a� mi, pani, rzeczy, o kt�rych chcia�em zapomnie�. Widzisz, jestem z tob� szczery. I b�d� jeszcze bardziej: ja osobi�cie nie mia�em nic przeciwko twemu ojcu. Mo�e nawet by�bym go uratowa�, gdyby to by�o mo�liwe. Niestety, nic si� nie da�o zrobi�.
- Jeste�, panie, pewien, �e chcia�e� go uchroni� od stryczka? Przecie� mia�e� w zwyczaju pozbywa� si� niewygodnych os�b. A on by� dla ciebie niewygodny!
Cauchon ani drgn��. Jego nalana twarz pozosta�a niewzruszona, spojrzenie twarde jak kamie�.
- Masz racj�, by� niewygodny! A wtedy p�rodki nie wystarcza�y. W istocie, nie mylisz si� pani, nie pr�bowa�em go uratowa�, poniewa� to nie mia�oby sensu.
- W ko�cu s�ysz� s�owa szczero�ci!
Doszli do g��bokiej wn�ki okiennej. Biskup po�o�y� palec na o�owianym obramowaniu szybki i przesuwaj�c nim bezwiednie, patrzy� w da�.
- Pozw�l, pani, �e ci� o co� zapytam. Dlaczego chcia�a� si� ze mn� spotka�? Musisz mnie nienawidzi�?
- To prawda, nienawidz� ci�, panie - odpar�a niezwykle spokojnie Katarzyna. - Chcia�am tylko przyjrze� ci si� z bliska... i powiedzie�, �e istniej�. Winna ci te� jestem podzi�kowanie, gdy� tw�j sznur uratowa� ojca...
od jeszcze gorszej �mierci.
- Jakiej?
- �mierci z �alu! On bardzo kocha� swoj� ojczyzn�, swojego kr�la i sw�j Pary�, dlatego jego serce p�k�oby z b�lu, gdyby zobaczy�, jak panosz� si� Anglicy!
Na chwil� w bezbarwnych �renicach Cauchona zab�ysn�� gniew.
- Anglik panuje tutaj przez prawo urodzenia i przez spadek kr�lewski!
Jest naszym prawowitym w�adc� urodzonym z Francuzki i wybranym przez swoich dziadk�w, podczas gdy bastard z Bourges... jest tylko awanturnikiem!
Katarzyna wybuchn�a kr�tkim, dono�nym �miechem.
- I chcesz, panie, �eby kto� uwierzy� w te s�owa? Sam sobie nie wierzysz! Wasza Wielebno�� zdaje sobie spraw� z tego, �e kr�l Karol VII nie wyznaczy�by go nigdy na ja�mu�nika Francji! Natomiast Anglik jest mniej wybredny... i nie bez przyczyny! Nie ma wyboru! I pozw�l mi zauwa�y�, �e jak na s�ug� bo�ego nie bardzo wiesz, kogo powo�a� Najwy�szy na kr�la Francji.
- Henryk VI jest prawdziwym i jedynym kr�lem Francji! Biskup by� bliski apopleksji, lecz Katarzyna bezlito�nie obdarzy�a go swoim najs�odszym u�miechem.
- Nieszcz�ciem Waszej Wielebno�ci jest to, �e raczej da�by� si� pokraja�, ni�by� mia� przyzna� si� do pomy�ki! Ale� prosz� si� u�miecha�!
Patrz� na nas... Szczeg�lnie ksi��� Filip. Zapewne musiano panu donie��, �e jeste�my w wielkiej przyja�ni.
Nadludzkim wysi�kiem Piotr Cauchon opanowa� si� i tylko wyszepta� przez zaci�ni�te wargi: - Mo�esz by� pewna, pani, �e nie zapomn� o tobie! Katarzyna sk�oni�a si� i odpar�a s�odko: - Jestem bardzo szcz�liwa. Co do mnie, nigdy nie zapomnia�am o Waszej Wielebno�ci. Z zainteresowaniem b�d� �ledzi�a jego karier�.
Po tych s�owach opu�ci�a swoj� ofiar� i zbli�y�a si� do Filipa, kt�ry od d�u�szego czasu przygl�da� si� z niema�ym zdziwieniem tajemniczemu
Nikt z dworzan nie o�mieli� si� i�� za nim, instynkt bowiem podpowiada� ka�demu, �e odt�d Katarzyna de Brazey musi by� obiektem wszelkich wzgl�d�w i powa�ania.
- Co wa�nego mia�a� do powiedzenia biskupowi de Beu-vais? - spyta� z u�miechem. - Mieli�cie obydwoje takie powa�ne miny jak duchowni na konsylium. Czy rozprawiali�cie mo�e o jednym z dogmat�w �wi�tego Augustyna? Nawet nie wiedzia�em, �e go znasz.
- Dyskutowali�my... o pewnej kwestii z historii Francji, panie. A Jego Wielebno�� jest mi znany od blisko dziesi�ciu lat. Dawniej cz�sto si� widywali�my, w Pary�u. To z tamtych czas�w go pami�tam...Przerwawszy nagle, spojrza�a na ksi�cia oczami pe�nymi �ez, w jej g�osie zabrzmia� d�ugo t�umiony gniew.
- Jak mo�esz, panie, powa�a� takiego cz�owieka? Ten ksi�dz nurza� si� we krwi, aby wspi�� si� na tron biskupi! Pan, Wielki Ksi��� Zachodu?...
Cauchon to wielki n�dznik!
Filip uwielbia�, kiedy tytu�owano go w ten spos�b. A wzruszeniem Katarzyny przej�� si� do g��bi. Pochyli� si� ku niej, tak aby nikt nie m�g� us�ysze� jego s��w.
- Wiem, moje serce! Je�eli go tu trzymam, to tylko dlatego, �e jest mi potrzebny. Ale nie ma mowy o powa�aniu. Widzisz, jak si� jest panuj�cym ksi�ciem, to czasami trzeba ucieka� si� do r�nych instrument�w... A teraz u�miechnij si� do mnie i chod�my rozpocz�� bal! - I doda� ciszej: - Kocham ci� bardziej ni� cokolwiek na �wiecie!
Na usta Katarzyny powr�ci� s�aby u�miech. Muzycy siedz�cy na podium rozpoczynali pawan�. Katarzyna da�a si� poprowadzi� do �rodka olbrzymiego ko�a utworzonego przez zazdrosnych, lecz zarazem podziwiaj�cych j� dworzan.
W dniu pogrzebu Ma�gorzaty Bawarskiej Katarzyna my�la�a, �e umrze z zimna i niepokoju zarazem. Ksi�na wdowa zgas�a szybko 23 stycznia 1424 roku, trzy miesi�ce po �lubie swojej c�rki. Odda�a ducha w ramionach Ermengardy. Filip, bawi�cy w tym czasie wraz z Arturem de Richemontem w Montbard, przyby� zbyt p�no, aby zasta� jeszcze matk� przy �yciu. Od tej chwili g��boki smutek zapanowa� w pa�acu i w mie�cie, gdzie zmar�a pozostawi�a po sobie szczery �al. Kilka dni potem trumna ze zw�okami zosta�a z�o�ona w klasztorze de Champmol, znajduj�cym si� na obrze�u Dijon.
Kiedy wczesnym, zimnym rankiem Perryna ubiera�a swoj� pani�, wystraszy�a si� przera�liwej blado�ci Katarzyny.
- Pani powinna zosta� w domu.
- To niemo�liwe. W podobnych przypadkach trzeba samemu by� umieraj�cym, �eby nie uczestniczy� w ceremonii pogrzebowej. By�aby to obraza ksi�cia i jego bole�ci - odpar�a Katarzyna.
- Ale�, pani, w tym stanie? Katarzyna u�miechn�a si� smutno.
- Tak, Perryno, nawet w moim stanie...
Tylko dwie osoby z otoczenia Katarzyny wiedzia�y, �e jest brzemienna: jej ma�a s�u��ca i Abu-al-Khayr, kt�ry pierwszy postawi� diagnoz� przy okazji nag�ego zas�abni�cia Katarzyny w okresie �wi�t Bo�ego Narodzenia. Od tej pory zacz�a odczuwa� r�ne dolegliwo�ci.
Bardzo �le znosi�a sw�j stan, tym bardziej �e cz�sto m�czy�y j� nudno�ci.
Zacz�a nie znosi� zapach�w z kuchni, a kiedy sz�a przez miasto i dolatywa�a do niej wo� flak�w ze stragan�w, robi�o jej si� niedobrze. Zawzi�cie te� walczy�a, aby jak najd�u�ej ukry� prawd� przed swoim m�em.
Od pewnego czasu ich wzajemne stosunki uleg�y znacznemu pogorszeniu. W�r�d ludzi Garin traktowa� j� z lodowat� grzeczno�ci�, a w domu prawie przesta� si� do niej odzywa�. Je�eli wym�wi� jakie� s�owo, to tylko po to, aby j� zrani�. Katarzyna nie pojmowa�a dlaczego. Oczywi�cie wiedzia�, podobnie jak ca�e Dijon, o jej stosunkach z ksi�ciem i okazywa� obraz� z tego powodu. Ale przecie� to on uczyni� wszystko, aby do tego dosz�o! Wi�c sk�d ta pogarda? Tym bardziej �e od p�tora miesi�ca nie spotka�a si� z Filipem, kt�ry rzuci� si� w wir obowi�zk�w, zajmuj�c si� w szczeg�lno�ci stanem dr�g w swych posiad�o�ciach. Czu�o��, jak� jej okazywa�, i ochrona, jak� j� otacza�, sta�y si� dla niej nieodzowne. Ponadto obudzi� jej cia�o do mi�o�ci i da� pozna� chwile rozkoszy, kt�rych si� nie zapomina i kt�re chcia�a ci�gle prze�ywa�.
Perryna ubra�a pani� najcieplej, jak mog�a. Z powodu ca�kowitej �a�oby na dworze Katarzyna by�a odziana na czarno od st�p do g��w. Z futrzanego toczka na g�owie opada� na twarz czarny woal. Kr�tkie buty na futrze, ukryte pod sukni� i peleryn�, oraz welurowe r�kawiczki uzupe�nia�y str�j pozbawiony jakichkolwiek klejnot�w. M�oda s�u��ca spojrza�a z niepokojem przez okno na grub� warstw� �niegu le��cego na dachach i na �liskie wyboje na ulicy. Jej pani b�dzie musia�a przej�� na piechot� spory kawa�ek.
Uroczysta msza w Sainte-Chapelle ci�gn�a si� w niesko�czono��.
Pomimo setek �wiec ustawionych wok� o�tarza i przy katafalku w �wi�tyni panowa�o przejmuj�ce zimno. Z ust uczestnik�w pogrzebu wydobywa�a si� para. Najgorsze ze wszystkiego okaza�o si� przej�cie nieko�cz�cego si� orszaku przez miasto. Dla Katarzyny by�a to prawdziwa droga krzy�owa.
Przy d�wi�kach tr�b �a�obnych orszak przesuwa� si� powoli w�r�d dom�w udekorowanych na czarno. Jedyny kolorowy akcent stanowi� pow�z pogrzebowy, kt�ry zgodnie z �yczeniem Filipa by� taki sam jak jego ojca. Ci�gn�o go sze�� koni. Zabalsamowane cia�o ksi�nej przykryto z�otym brokatem, na kt�rym wyszyty by� du�y czerwony krzy�. W czterech rogach powozu powiewa�y sztandary z niebieskiego jedwabiu, przetykanego z�otem. W�z otacza�o sze��dziesi�ciu nosicieli �uczyw i t�um zakonnik�w lamentuj�cych i odmawiaj�cych psalmy. Filip kroczy� z ty�u z odkryt� pomimo mrozu g�ow�.
Za nim sz�o ca�e miasto ze sztandarami cech�w.
Wygl�d ksi�cia zmrozi� doszcz�tnie serce Katarzyny. Filip by� jakby nieobecny. Nagle - mo�e pod wp�ywem b�lu i rozpaczy - sta� si� dla niej znowu niepokoj�cym w�adc�, kt�rego nale�a�o prosi�, i to jak najszybciej, o pewn� trudn� rzecz.
Poprzedniego wieczoru przyby�a do Katarzyny w wielkim po�piechu Colette, stara s�u��ca Marii de Champdivers, przynosz�c straszn� nowin�: kilka godzin wcze�niej aresztowano Odett� i brata Stefana w klasztorze franciszkan�w, a rodzice m�odej kobiety zostali skazani na natychmiastow� banicj�. Maria widzia�a w Katarzynie jedyn� szans� na pomoc.
Sprawa by�a trudna. Ksi��� Sabaudii uzyska� zawieszenie broni pomi�dzy wrogimi ksi���tami, ale za namow� Odetty bastard z Beaune zerwa� ten rozejm, napadaj�c na miasteczko w Burgundii. Po uj�ciu go wszystko wyzna�, nie maj�c ch�ci zap�aci� w�asn� sk�r�. Reakcja by�a natychmiastowa: Odetta, brat Stefan i pewien kupiec z Genewy, kt�ry im pomaga�, zostali wrzuceni do lochu, gdzie czeka�y ich tortury i pewna �mier�.
Katarzyna nie mog�a poj��, co pchn�o Odett� do podobnego szale�stwa. Powiadano, �e spisek mia� na celu zamordowanie samego ksi�cia Filipa. Czy chodzi�o o zaj�cie jego miasta, czy raczej o przyspieszenie zwyci�stwa Karola VII, kt�rego B�g obdarzy� synem w dniu 3 lipca 1423 roku*? W ka�dym razie Katarzyna nie mog�a tak zostawi� swojej przyjaci�ki, nawet za cen� w�asnego �ycia.
*
Kiedy przekroczono bram� Ouche, przy kt�rej ros�y czarne, poskr�cane od mrozu wierzby, i mini�to ogr�d klasztorny, zapad�a noc.
Katarzyna ju� ledwo trzyma�a si� na nogach. Bezustannie si�ga�a do buteleczki z mikstur� Abu-al-Khayra, gdy� pomimo ciep�ego przyodziewku by�o jej �miertelnie zimno. Dym �uczyw dusi� j�. Przechodz�c przez pr�g kaplicy, potkn�a si� i by�aby upad�a, gdyby nie r�ka Ermengardy, kt�ra j� podtrzyma�a. Podobnie jak Filip, Ermengarda tak�e wygl�da�a jak czarna zjawa. �mier� ksi�nej bardzo dotkn�a wielk� ochmistrzyni�. By�a jakby inn� kobiet� w swoich czarnych szatach. Tylko jej d�o� pozosta�a ciep�a i mocna. To doda�o Katarzynie troch� si�y, lecz nie na tyle, aby mog�a dostrzec we wspania�ym wn�trzu dzie�o rze�biarza flamandzkiego Clausa Slutera - grobowiec Filipa �mia�ego, anio�y wok� o�tarza unosz�ce kandelabry czy z�otego archanio�a trzymaj�cego sztandar ksi���cy.
Dostrzega�a tylko Filipa z jego nieruchom� twarz�. Wok� niej zacz�y kr��y� kamienne maski i czarne pos�gi. Zakonnicy zaintonowali pie�� �a�obn�, napisan� przez Jakuba Vide'a, m�odego kamerdynera Filipa. S�owa jej rozbrzmia�y w uszach Katarzyny jak grzmot burzy, jak gro�ba.
Rami� Ermengardy ochroni�o j� od upadku w samym �rodku ceremonii i podtrzymywa�o mocno.
*
- Ma�y g�uptasku - szepn�a jej na ucho z czu�o�ci�. - Nie mog�a� mi powiedzie�?
- Ale co? - spyta�a Katarzyna s�abym g�osem.
- �e oczekujesz dziecka! Jest to wypisane du�ymi literami na twojej twarzy. �e te� ja niczego nie zauwa�y�am wcze�niej! Cierpliwo�ci, to si� niebawem sko�czy!
W istocie ceremonia dobiega�a ko�ca. Ksi��� Filip przekazywa� cia�o matki przeorowi klasztoru. Niebawem Ma�gorzata Bawarska znajdzie si� obok swego ma��onka pod p�yt� z czarnego marmuru. Przez moment Katarzyna poczu�a na sobie czu�e i zaniepokojone spojrzenie Filipa i to doda�o jej si�, kt�rych tak potrzebowa�a. Lecz dlaczego w tej samej chwili musia�a spotka� wzrok Garina? Jego twarz by�a wykrzywiona z nienawi�ci.
Katarzyna przysi�g�aby, �e s�yszy, jak zgrzyta z�bami...
Na szcz�cie kilka chwil potem, opieraj�c si� nadal na ramieniu Ermengardy, znalaz�a si� na �wie�ym powietrzu. Wok� niej zalega�a ciemna, prawie syberyjska noc, lecz przynajmniej nie by�o tu zapachu stopionego wosku i ci�kich, odurzaj�cych opar�w kadzide�.
- Czy ju� lepiej? - zapyta�a Ermengarda.
- Znacznie lepiej. Nie wiem, jak ci dzi�kowa�. Bez ciebie okry�abym si� �mieszno�ci�.
- Ale� przesta�! Trzeba mi by�o tylko powiedzie�! Czy ksi��� ju� wie?
- Nie, jeszcze nie...
Przesz�y kilka krok�w w stron� zabudowa� klasztornych, ci�gn�cych si� na po�udnie i zach�d od kaplicy. Przed mieszkaniem przeora p�on�y �uczywa, skr�caj�c si� w �elaznych obejmach. Reszta zabudowa� klasztornych by�a nieo�wietlona i cicha.
- Jak tu ponuro! - rzek�a Ermengarda z dr�eniem w g�osie. - Chod�my st�d! Ca�e szcz�cie, �e kaza�am moim ludziom przyby� po mnie lektyk�.
Nie przebrn�abym tej za�nie�onej drogi jeszcze raz. Czy chcesz, abym zawiadomi�a twego m�a, �e zabieram ci� ze sob�?
- To niepotrzebne. Moje sprawy nie interesuj� Garina -odpowiedzia�a Katarzyna.
- On chyba jest g�upcem... albo nie ma serca. Nie mog� go zrozumie�, moja droga. Chod�my wi�c!
I obie kobiety, rozdaj�c uk�ony na lewo i prawo, ruszy�y ku wyj�ciu.
W�a�nie mia�y wsiada� do ci�kiego pojazdu, kiedy podszed� do nich pa�. W d�oni trzyma� bilecik, kt�ry wr�czy� Katarzynie.
- To od Najja�niejszego Pana! - poinformowa�.
Katarzyna rozpozna�a m�odego Jana de Lannoya. M�odzieniec u�miechn�� si� do niej, pok�oni� si� g��boko i odszed� w stron� zaprz�gu swego pana. Kobiety wsiad�y do lektyki, zag��biaj�c si� w mi�kkich poduszkach. Ermengarda wsun�a grzejnik pod stopy przyjaci�ki, kt�ra rozwin�a ma�y bilecik i przebieg�a go wzrokiem w sk�pym �wietle �wiecy zatkni�tej w z�oty pier�cie� znajduj�cy si� w �ciance lektyki. Sk�rzane zas�ony doskonale chroni�y przed lodowatym wiatrem. Katarzyna, zachwycona tre�ci� bileciku, przesta�a szcz�ka� z�bami.
* * *
Istotnie, m�ody de Lannoy by� na um�wionym miejscu, kiedy trzy razy zapuka�a do niewielkich drzwi ukrytych w murze ogrodzenia pa�acowego.
Dzwon na gaszenie �wiate� przebrzmia� ju� dawno, a noc nie by�a taka zimna jak dzie�, gdy� po pogrzebie spad�o du�o �niegu. Od swojego pobytu w Marsannay mia�a w zwyczaju przechadza� si� noc� i nie tylko nie ba�a si�, lecz wr�cz lubi�a to tak, jak dzieci lubi� wagary. Nie obawia�a si� ani niebezpiecze�stw czyhaj�cych w w�skich uliczkach, ani pijanych �o�nierzy, ani nawet z�odziejaszk�w Jakuba Marynarza. Abu odda� do jej dyspozycji dw�ch nubijskich niewolnik�w o gigantycznym wzro�cie i twarzach czarniejszych ni� noc, kt�rzy potrafiliby wystraszy� najwi�kszych �mia�k�w pr�buj�cych tkn�� m�od� kobiet�.
Jan de Lannoy przest�powa� z nogi na nog� w wysokim �niegu, a dla rozgrzania si� uderza� r�kami po bokach. Otworzy� drzwi przed nocnym go�ciem.
- To mi�e, �e pani tak szybko przysz�a, pani Katarzyno -wyszepta� uszczypliwie. - Skostnia�em z zimna...
- To ze wzgl�du na ciebie tak si� spieszy�am. Ba�am si�, �e si� przezi�bisz, stercz�c na takim mrozie.
- Inaczej m�wi�c, Ja�nie Pan winien mi jest podzi�kowania podsumowa� pa�, �miej�c si�. - Tym bardziej �e ju� nie mo�e si� doczeka�.
- Jak si� czuje?
Lannoy zrobi� min� mog�c� oznacza� �ani �le, ani dobrze" i uj�wszy d�o� Katarzyny, poprowadzi� j� przez ogr�d. Napada�o tyle �niegu, �e trzeba by�o dobrze zna� drog�, aby nie potkn�� si� na niewidocznych murkach otaczaj�cych trawniki. Gdy weszli do �rodka, Katarzyna zwolni�a swoich Murzyn�w, zostawiaj�c ich pod opiek� de Lannoya, i pobieg�a do kr�conych schod�w, kt�re prowadzi�y do ksi�cia. Pachn�ce woskowe �wiece o�wietla�y wn�trze wy�o�one mi�kkimi welurami.
Po chwili Katarzyna by�a ju� w ramionach Filipa. Obj�� j� czule, nie m�wi�c s�owa i pokrywaj�c p�omiennymi poca�unkami jej zimn� twarz. Po d�ugiej chwili spu�ci� jej kaptur na ramiona i na nowo uj�� jej twarz w swoje d�onie, aby pokry� j� poca�unkami.
- Jaka jeste� pi�kna! - wyszepta� g�osem zd�awionym przez uczucie. Jak�e mi ci� brakowa�o! Czterdzie�ci dni bez ciebie, bez twego u�miechu, bez twych ust. O, moja mi�o�ci... to by�a ca�a wieczno��!
- Poniewa� ju� jestem, musisz o tym zapomnie�! - powiedzia�a z u�miechem Katarzyna, oddaj�c mu poca�unek.
- A czy ty �atwo zapominasz z�e chwile? Bo ja nie. Ale pomimo gwa�townej ochoty ujrzenia ciebie, d�ugo si� waha�em, czy ci� wezwa�.
By�a� taka blada w kaplicy! Widzia�em, �e �le si� czu�a�...
- To z zimna! Ty te� by�e� blady...
Ksi��� ci�gle by� blady. Katarzyna czu�a, jak w jej ramionach dr�y jego chude cia�o. Nie chcia�a od razu m�wi� mu o dziecku, boj�c si�, �e nie odwa�y si� jej tkn��. Czu�a,�e bardzo jej potrzebuje. Fizycznie. Jego twarz nosi�a �lad �ez wylanych nad cia�em matki. Ten nieszcz�liwy wygl�d czyni� go bardziej drogim jej sercu. Wprawdzie nie wiedzia�a, jak nazwa� uczucie, kt�re ��czy�o j� z Filipem. Czy kocha�a go? Je�li mi�o�� by�a t� tortur� umys�u, tym bolesnym g�odem, jaki czu�a za ka�dym razem, przypominaj�c sobie o Arnoldzie, to nie, nie kocha�a Filipa. Lecz je�li mi�o�� by�a czu�o�ci�, �agodno�ci�, silnym poci�giem fizycznym, to mo�e rzeczywi�cie Filip zaw�adn�� jej sercem?
Filip zdj�� z niej ci�ki p�aszcz i posadzi� j� na szerokim �o�u. Sam za� ukl�k� przed ni�, aby zdj�� jej buciki z czarnej sk�ry, potem zsun�� po�czochy z cienkiego jedwabiu, dochodz�ce do kolan. Chwil� trzyma� w swych d�oniach jej drobne stopy, sk�adaj�c poca�unek na ka�dym r�owym paznokciu.
- Zmarz�a�, p�jd� podsyci� ogie�.
W kominku pali�y si� trzy pniaki, lecz aby p�omienie mog�y strzeli� wy�ej, ksi��� uda� si� do przyleg�ego schowka po p�k suchych ga��zi, kt�re u�o�y� na okr�glakach. Buchn�� �ywy ogie�... Podszed�szy do Katarzyny, zacz�� j� rozbiera�. Czyni� to niezwykle ostro�nie i delikatnie. Jego gesty, mi�kkie i pieszczotliwe, wyra�a�y bezgraniczne uwielbienie. By� to rodzaj powolnego, uroczystego rytua�u, kt�remu obydwoje oddawali si� rozmy�lnie, gdy� tylko podsyca� ��dz� i przygotowywa� gwa�town� burz� zmys��w. Filip oddawa� ho�d Katarzynie, aby nast�pnie bardziej dominowa� nad ni�...
Kiedy Katarzyna otrz�sn�a si� ze s�odkiego odr�twienia, jakim przepe�nione by�o jej cia�o, jej policzek spoczywa� na piersi Filipa. Ksi��� nie spa� wcale. Opar�szy si� na �okciu, bawi� si� jedwabnymi w�osami kochanki, kt�re rozrzucone by�y na bia�ej po�cieli, po�yskuj�c z�otem w blasku ognia. Widz�c, �e ma otwarte oczy, u�miechn�� si� z w�a�ciwym sobie czarem.
- Dlaczego tak ci� kocham? Nape�niasz moj� krew p�omieniem, jak �adnej innej kobiecie si� nie uda�o. Zdrad� mi sw�j sekret. Jeste� czarownic�?
- Jestem tylko sob� - odpar�a Katarzyna weso�o. Lecz Filip spowa�nia�.
Spogl�da� na ni� z wyrazem szacunku.
- To prawda... I wszystko wyja�nia... Jeste� sob�, w po�owie kobiet�, w po�owie bogini�... istot� rzadk� i wyj�tkow�, o kt�r� mog�yby si� �ciera� ca�e armie... Kiedy� �y�a taka kobieta. Przez dziesi�� lat dwa narody walczy�y ze sob�, poniewa� porzuci�a jeden dla drugiego. Stolica sp�on�a, zgin�y tysi�ce ludzi, aby porzucony ma��onek odzyska� swoj� w�asno��.
Mia�a na imi� Helena... By�a blondynk�, tak jak ty, lecz c� ja m�wi�, jaka inna kobieta, a nawet nasza matka Ewa, mia�a kiedykolwiek pi�kniejsze w�osy od ciebie... moje z�ote runo!
- Jaka �adna nazwa! - wykrzykn�a Katarzyna. - Co ona oznacza?
Filip obj�wszy j�, przyci�gn�� do siebie i zamkn�� jej usta poca�unkiem.
- Ta historia te� dzia�a si� w staro�ytno�ci. Opowiem ci j� kiedy indziej...
- Dlaczego nie dzisiaj?
- Zgadnij... - odpar� ksi���, �miej�c si�.
W pokoju rozleg�o si� trzaskanie polan, podczas gdy Filip i Katarzyna na nowo zapominali o ca�ym �wiecie. Kiedy powiedzia�a mu, �e oczekuje dziecka, najpierw by� niezwykle zaskoczony, po czym wybuchn�� rado�ci�, dzi�kuj�c jej jak za jaki� drogocenny prezent.
- Usun�a� moje wyrzuty sumienia! - wykrzykn��. - By�o mi wstyd, �e wezwa�em ci� w dniu, kiedy moja matka... lecz to nowe �ycie zmywa ze mnie win�. Dziecko... syn, czy� nie?
- Zrobi�, co w mej mocy - odpar�a Katarzyna. - Jeste� szcz�liwy?
- Jeszcze pytasz?
Wyskoczywszy z ��ka, nape�ni� dwa kieliszki i poda� jeden z nich Katarzynie.
- Wypijmy za zdrowie naszego dziecka!Wypi� zawarto�� swojego kieliszka jednym haustem i po�o�y� si� z powrotem, przygl�daj�c si� Katarzynie popijaj�cej wino ma�ymi �ykami.
- Wygl�dasz jak kotka przed miseczk� �mietany - rzek�, pochylaj�c si�, �eby ustami zliza� kropl� wina, kt�ra sp�ywa�a po nagiej piersi Katarzyny. A teraz powiedz, jak m�g�bym odda� ci troch� rado�ci, jak� ty mi da�a�.
Przycisn�� j� do swej piersi na nowo i Katarzyna mog�a s�ysze�, jak bije jego serce. Ale jej serce zacz�o bi� jeszcze szybciej. To by�a odpowiednia chwila... Przytulaj�c sw� g�ow� mocniej, wyszepta�a: - Chc� ci� o co� prosi�.
- M�w, lecz zgadzam si� z g�ry!
Wyprostowa�a si� i, k�ad�c d�o� na ustach Filipa, smutno pokiwa�a g�ow�.
- Nie obiecuj zbyt pochopnie! Z pewno�ci� to, co ci powiem, nie przypadnie ci do smaku. Mo�e nawet si� rozgniewasz... - Czeka�a na skutek swoich s��w i jej niepok�j wzr�s�, kiedy zobaczy�a, �e Filip si� �mieje.
- Nie ma si� z czego �mia�, zapewniam ci�...
- Ale� tak, gdy� m�g�bym ci sam powiedzie�, czego ��dasz. Za��my si�... o poca�unek, �e wiem, czego chcesz!
- To niemo�liwe!
- Ale� mo�liwe! Wystarczy dobrze ci� zna�, by wiedzie�, �e zawsze masz w zanadrzu pro�b� o niemo�liw� �ask�. Czy s�dzi�a�, �e nic nie wiem o twojej przyja�ni z t� g�si� Odett� de Champdivers? Moja policja nie jest taka z�a, jak ci si� zdaje.
- A wi�c? - spyta�a Katarzyna ze �ci�ni�tym gard�em. - Co ksi��� Burgundii ka�e uczyni� ze spiskowcami?
- Ksi��� Burgundii nie uczyni niczego takiego, �eby te oto pi�kne oczy p�aka�y. Dziewczyna, zakonnik i kupiec zostan� odes�ani do wszystkich diab��w. Ka�� ich uwolni�, lecz musz� zosta� wygnani. Twoja Odetta musi opu�ci� Burgundi�. Zostanie odes�ana do Sabaudii. Mnich wr�ci do swojej g�ry Beuvray z zakazem przekraczania naszych granic, a kupiec wr�ci do Genewy. Jeste� zadowolona?
- Och! - krzykn�a Katarzyna, przepe�niona wdzi�czno�ci�. - Ale� tak!
- Tak wi�c przypominam ci o naszym zak�adzie! P�acisz od razu!
Katarzyna spe�ni�a zak�ad z takim entuzjazmem i �arliwo�ci�, �e ksi��� umiera� z rozkoszy.
* * *
W klasztorze Saint-Etienne dawno ju� od�piewano jutrzni�, kiedy Katarzyna w towarzystwie swoich niemych stra�nik�w wr�ci�a do domu.
Zimny wiatr smaga� j� po twarzy, wdzieraj�c si� pod spuszczony kaptur, lecz Katarzyn� rozgrzewa�a rado��. Rankiem Odetta zostanie uwolniona i przez dwadzie�cia cztery godziny b�dzie mog�a u niej si� zatrzyma�, zanim zajmie si� ni� eskorta, kt�ra odprowadzi j� do granic Burgundii. Wygnanie nie b�dzie takie okropne, gdy� Katarzyna zaopatrzy j� we wszystkie niezb�dne rzeczy, i mnicha tak�e, by niczego im nie brakowa�o.
By�a bardzo zm�czona. Ca�y dzie� ceremonii, potem noc rozkoszy mog�y zwali� z n�g kogo� silniejszego od niej. My�la�a o ciep�ym i mi�kkim ��ku. Czu�a si� zupe�nie dobrze pomimo swojego stanu, by�a rozlu�niona i obiecywa�a sobie d�ugi sen.
Po wej�ciu do swego pokoju zabra�a si� szybko do rozbierania, aby jak najszybciej w�lizn�� si� do �o�a, kt�re przygotowa�a obudzona gwa�townie Perryna. W domu panowa� spok�j, nie by�o s�ycha� ani jednego szmeru.
- Nie pozw�l mi tylko spa� zbyt d�ugo. Rankiem musz� i�� do wi�zienia po pani� Odett�. Jestem taka zm�czona, �e mog�abym spa� do wieczora.
Perryna obieca�a, �e obudzi Katarzyn�, i wysz�a, k�aniaj�c si�.
Katarzyna zasn�a natychmiast.
Z b�ogiej nie�wiadomo�ci zosta�a nagle wyrwana w spos�b brutalny.
Czyje� r�ce chwyci�y j� za ramiona i po�ladki i unios�y w powietrze. W bladym p�mroku powoli odgadywa�a, kim by� poranny intruz szalej�cy nad ni�. Pok�j wydawa� si� pe�en zjaw. Panuj�ca cisza pot�gowa�a panik�.
Chcia�a krzycze�, aby przerwa� ten koszmar. G�os jednak zamar� jej w gardle nie z powodu d�awi�cej niemocy, ale dlatego, �e czyja� r�ka zamkn�a jej usta. Nagle zrozumia�a, �e to nie sen, lecz porwanie! Wok� niej porusza�y si� ciemne postaci o zamaskowanych twarzach. Z ��ka zosta�o zerwane przykrycie, kt�re tajemnicze r�ce zarzuci�y na Katarzyn�, szczelnie j� nim owijaj�c. Zapanowa�a ca�kowita, dusz�ca ciemno��...
Do jej uszu dobieg�y ciche szepty, kiedy znoszono j� ze schod�w, schodek po schodku... potem galeria... Ludzie, kt�rzy j� nie�li, potrz�sali ni� jak workiem. Chcia�a krzycze�, lecz zakneblowano jej usta. Gwa�towny powiew mro�nego powietrza pozwoli� Katarzynie domy�li� si�, �e byli ju� na dziedzi�cu. Wszystko to dzia�o si� jak w z�ym �nie. Jak mo�na by�o kogo� porwa� z tego domu pe�nego ludzi?...
Rzucono j� do czego�, co chyba by�o lektyk�, kt�ra zacz�a si� porusza�. Katarzyna pr�bowa�a wyswobodzi� si� i pomimo wi�z�w, kt�rymi by�a sp�tana, uda�o jej si� uwolni� jedno rami�.
- Szybciej, po�pieszcie si� - us�ysza�a zduszony szept.
Wzi�a t� rad� do siebie, zdwajaj�c wysi�ki, tak �e uda�o si� jej w po�owie wyswobodzi� g�ow�... Znajdowa�a si� na wozie pe�nym s�omy.
W�a�nie wstawa� dzie�. Zobaczy�a kawa�ek ulicy, lecz prawie ca�y widok zas�ania�a jej posta�... nie do wiary!... Landry'ego Pigasse'a! Nadludzkim wysi�kiem, pokonuj�c knebel, krzykn�a: - Na pomoc! Landry!
Gwa�towne uderzenie w g�ow� st�umi�o jej s�aby krzyk i Katarzyna, trac�c �wiadomo��, opad�a na s�om�...
Tymczasem w�z przejecha� przez bram� Ouche, kieruj�c si� na zach�d.
Katarzyn� obudzi� dotkliwy b�l g�owy i przenikliwe zimno. Nie mog�a si� poruszy�, gdy� przeszkadza�y jej w tym mocne wi�zy, ale przynajmniej mia�a odkryt� twarz. Niestety, z powrotem w�o�ono jej knebel w usta. Z g��bi wozu nie mog�a dostrzec nic wi�cej opr�cz skrawka nieba i n�g porywaczy.
Dziewczyna jeszcze nigdy ich nie widzia�a. W swoich baranich ko�uchach, filcowych kapeluszach wci�ni�tych nisko na oczy, z czerwonymi, kwadratowymi d�o�mi wygl�dali na ch�op�w... i wydawali si� zupe�nie zoboj�tniali. Kiedy Katarzyna zaj�cza�a, �eby zwr�ci� ich uwag�, nawet nie obejrzeli si� w jej stron�. Zdawa� by si� mog�o: figury z drewna, gdyby nie para buchaj�ca im z ust. Wkr�tce Katarzyna przesta�a si� nimi zajmowa�, gdy� czu�a, �e opada z si�. W�z podrzuca� na wybojach jej obola�e cia�o, r�ce i stopy mia�a lodowate, dokucza� jej pusty �o��dek, pot�guj�c nudno�ci. Knebel dusi�, a sznury, kt�rymi j� zwi�zano, by�y tak mocno zaci�ni�te, �e wrzyna�y si� w cia�o.
Gdzie� w pobli�u rozleg� si� g�os: - Szybciej, Rustaud! Pop�d� konie!W�z zacz�� podskakiwa� na koleinach, potrz�saj�c niemi�osiernie obola�ym cia�em nieszcz�liwej Katarzyny. Jej brzuch, plecy i l�d�wie przeszywa� piek�cy b�l. Ka�dy wstrz�s podrzuca� ni� jak workiem piasku. Wielkie �zy, kt�rych nie mog�a powstrzyma�, sp�ywa�y jej po policzkach. Stra�nicy przypatrywali si� dziewczynie ze zwierz�c� rado�ci� i na ka�dy j�k odpowiadali �miechem.
Jedynie �mier� by�aby wybawieniem.
Nagle ko�o wozu zahaczy�o o du�y kamie� i pojazd z impetem run�� na bok. Katarzyn� rzuci�o na drewnian� belk�. Dziewczyna zd��y�a tylko krzykn��, lecz uderzenie w g�ow� by�o tak silne, �e znowu straci�a przytomno��...
* * *
Kiedy otworzy�a oczy, pomy�la�a, �e znalaz�a si� w piwnicy. Nadal le�a�a na s�omie, tym razem w mrocznym pomieszczeniu, w kt�rym trudno by�o dostrzec jakiekolwiek szczeg�y. Wysoko nad g�ow� majaczy�o w ciemno�ci kamienne sklepienie. Pr�buj�c si� odwr�ci�, napotka�a op�r czego� twardego i zimnego, wydaj�cego metaliczny d�wi�k. Uni�s�szy r�ce do szyi, odkry�a �elazny pier�cie� przymocowany do �a�cucha na tyle d�ugiego, aby pozwoli� na pewn� swobod� ruch�w. Sam �a�cuch przykuty by� do muru.
Z okrzykiem trwogi Katarzyna zacz�a szarpa� �a�cuchem, usi�uj�c wyrwa� go ze �ciany. Jej nadludzki wysi�ek spotka� si� z wybuchem szyderczego �miechu.
- Jest mocny i dobrze przymocowany. Nie uda ci si� go zdj�� ani umkn�� przed nim - us�ysza�a lodowaty g�os. - Jak ci si� podoba tw�j nowy pa�ac?
Katarzyna zerwa�a si� ze s�omy pomimo piek�cego b�lu. �a�cuch opad� u jej n�g. Przed ni� sta� Garin.
- To pan? To pan mnie kaza� porwa� i przywie�� tutaj? - spyta�a z niedowierzaniem. - Gdzie ja jestem?
- Tego wcale nie musisz wiedzie�! Wiedz tylko, �e st�d nikt nie us�yszy twoich krzyk�w i nie przyjdzie ci z pomoc�. Baszta jest wysoka, solidna i odpowiednio strze�ona!
Gdy tak m�wi�, Katarzyna obieg�a wzrokiem du�e, okr�g�e pomieszczenie. Jedyne �wiat�o pada�o z w�skiego, �ukowatego okienka wzmocnionego kratami. Nie by�o tu �adnych sprz�t�w opr�cz stolika stoj�cego przy kominku, w kt�rym jeden z ch�op�w w baranim ko�uchu podsyca� w�t�y p�omie�.
Potem z os�upieniem zauwa�y�a, �e sama ubrana jest w p��cienn� koszul� i brunatn� sukni� z szorstkiego materia�u, we�niane po�czochy i drewniane saboty.
- Co to wszystko ma znaczy�? - spyta�a z wyrazem najwy�szego zdziwienia na twarzy. - Dlaczego przywiod�e� mnie tutaj?
- Aby ci� ukara�!
Garin zacz�� m�wi�, a jego twarz i ca�a posta� emanowa�y szalon� nienawi�ci�.
- O�mieszy�a� mnie, okry�a� mnie ha�b�... ty i tw�j kochanek!
Domy�la�em si�, widz�c twoje podkr��one oczy, �e jeste� pe�na jak suka, lecz twoje wczorajsze omdlenie o�wieci�o mnie do ko�ca! Jeste� w ci��y ze swoim kochankiem, czy� nie?
- A z kim�e innym, m�j panie? - rzuci�a Katarzyna. - W ka�dym razie nie z tob�! I dziwi mnie tw�j gniew. Przecie� sam tego chcia�e�! Sam popycha�e� mnie w ramiona ksi�cia! I oto skutek. Nosz� jego dziecko...
Jej s�owa by�y lodowate i d�wi�cza�y jak wyzwanie. Ca�a dr��ca, podesz�a do kominka, ci�gn�c za sob� okropny �a�cuch, brz�cz�cy z�owieszczo. M�czyzna, kt�ry dmucha� w ogie�, odszed� stamt�d, patrz�c na ni� z�owrogo.
- Kim jest ten tu? - spyta�a.
- Nazywa si� Niedojda. Jest mi ca�kowicie oddany. To on zajmie si� tob�. Oczywi�cie, nie jest szlachetnie urodzony. Zapewne odkryjesz, �e gorzej pachnie ni� ksi���, ale do tego, co chc� zrobi�, b�dzie doskona�y...
Katarzyna nie poznawa�a m�a. Jego jedyne oko by�o nieruchome, r�ce dr�a�y, g�os si� za�amywa�, wznosz�c si� chwilami ostrym, niezno�nym tonem. Katarzyna zacz�a si� ba� i jej gniew zszed� na plan dalszy.
- Co zamierzasz uczyni�? - spyta�a, odwracaj�c si� od Niedojdy.
Garin nachyli� si� w jej stron� i wycedzi� przez zaci�ni�te z�by: - Zamierzam... spowodowa�, aby� straci�a to dziecko, kt�re nosisz w sobie, gdy� nie mam zamiaru dawa� mojego nazwiska b�kartowi. Mia�em nadziej�, �e ta mi�a przeja�d�ka wystarczy, by wywo�a� poronienie.
Zapomnia�em jednak, �e jeste� silna jak ska�a. Mo�e si� zdarzy�, �e nie zd��ymy na czas. Trzeba wi�c b�dzie poczeka� na narodziny i wtedy pozby� si� natr�ta. Na razie zostaniesz tutaj z Niedojd�. A wierzaj mi, ju� on potrafi zamkn�� ci buzi�... By�bym zapomnia�... da�em mu pe�n� w�adz� nad tob�...
Przez twarz wielkiego skarbnika przebiega�y nerwowe skurcze.
Katarzyna patrz�c na jego usta, wykrzywione szyderczym grymasem, na jego �ci�ni�te nozdrza, pomy�la�a, �e Garin oszala�. Tylko szaleniec m�g� uknu� ten diabelski plan: odda� j� w r�ce potwora po to, aby straci�a sw�j owoc, swoje dziecko. Pr�bowa�a przem�wi� mu do rozumu.
- Uspok�j si�, Garinie! To niedorzeczne! Czy pomy�la�e� o skutkach swojego czynu? S�dzisz, �e nikt nie b�dzie si� o mnie niepokoi�, �e nikt nie zacznie mnie szuka�? A ksi���...
- Ksi��� wyje�d�a jutro do Pary�a, wiesz o tym r�wnie dobrze jak ja.
Postaram si� rozpowiedzie� o twoim s�abym zdrowiu... i o wypadku...
- Czy s�dzisz, �e po wyswobodzeniu b�d� milcze�?
- S�dz�, �e je�li sp�dzisz kilka miesi�cy w r�kach Niedojdy, ksi��� straci na ciebie ochot�... poniewa� przestaniesz by� t�, kt�r� by�a�. A on kocha jedynie to, co pi�kne. Zapomni o tobie szybko, wierz mi.
Katarzyna wpad�a w panik�. Nawet je�li byt szalony, to jednak wszystko przewidzia�. Spr�bowa�a ostatniej szansy.
- A moi bliscy, przyjaciele, rodzina? B�d� mnie szuka�!
- Nie b�d�, poniewa� rzuc� pog�osk�, jakoby� potajemnie wyjecha�a wraz z ksi�ciem... Nikt si� nie zdziwi, bior�c pod uwag� a� nazbyt widoczne dowody jego mi�o�ci...
Na te s�owa Katarzyna uczu�a, �e ziemia usuwa jej si� spod n�g.
Wok� niej wszystko zacz�o wirowa�, przed oczami otwar�a si� ciemna otch�a�. Gniew i uczucie bezsilno�ci nape�ni�y jej oczy �zami. Ci�g�e nie mog�a uwierzy�, �e Garin jest ca�kowicie nieczu�y.
- Dlaczego, panie, traktujesz mnie w ten spos�b? Co ci uczyni�am?
Przypomnij sobie... czy� nie pogardzi�e� mn�, kiedy chcia�am ci si� odda�?
Mogli�my by� szcz�liwi, lecz ty odepchn��e� mnie, rzucaj�c w ramiona Filipa... A teraz karzesz mnie za to? Dlaczego, Bo�e, dlaczego? Czy a� tak mnie nienawidzisz? , Garin zacisn�� r�k� wok� szczup�ych nadgarstk�w Katarzyny i potrz�sa� ni� bez opami�tania.
- Tak, nienawidz� ciebie, pani... O, jak�e nienawidz�! Od chwili gdy zosta�em zmuszony do po�lubienia ci�, cierpia�em katusze z twojego powodu. Nie mog�em znie�� my�li, �e b�dziesz paradowa� z brzuchem pod moim dachem, �e mam by� ojcem b�karta! Nie, nie, nie, po stokro� nie!
Musia�em spe�ni� rozkaz i o�eni� si� z tob�, ale reszty nie zamierzam tolerowa�!
- A wi�c pozw�l mi odej�� do Marsannay, do matki!
Garin pos�a� Katarzyn� na ziemi� jednym brutalnym pchni�ciem.
Upad�a na kolana, poci�gaj�c za sob� �a�cuch, kt�ry wpi� si� jej w szyj�, i j�kn�a: - Lito�ci...
- Nigdy! Nikt nie mia� lito�ci dla mnie! Odpokutujesz za to... tutaj... a potem mo�esz zamkn�� si� w klasztorze... jak ju� b�dziesz szkaradna. Wtedy ja b�d� si� �mia�! Nie b�d� mie� przed oczami twojej wyzywaj�cej urody...
ani twojego bezwstydnego cia�a, kt�rego nie waha�a� si� obna�y� nawet w moim �o�u!... Kiedy znudzisz si� Niedojdzie, b�dziesz ohydna...
Katarzyna, le��c na ziemi i os�aniaj�c g�ow� r�kami, szlocha�a bez umiaru, ogarni�ta rozpacz�.
- Ty nie jeste� cz�owiekiem... jeste� chory, ob��kany... Jaki cz�owiek tak post�puje?
Odpowiedzia� jej jedynie g�uchy pomruk. Podni�s�szy g�ow�, zobaczy�a, �e Garin odszed�. Zosta�a sam na sam z Niedojd� i to on wydawa� takie odg�osy. Stoj�c przed ogniskiem, kt�re w ko�cu uda�o mu si� rozpali�, przygl�da� si� jej swoimi ma�ymi, czarnymi oczkami, wygl�daj�cymi jak dwa punkciki na jego obwis�ej, pokrytej krostami twarzy. Ko�ysa� si� w miejscu, jak nied�wied�, z dyndaj�cymi wzd�u� pot�nego cia�a r�kami.
Katarzyn� ogarn�� niewypowiedziany strach. Wsta�a z ziemi i cofn�a si�, nie spuszczaj�c oczu z bestii. Nigdy jeszcze nie odczuwa�a takiego przera�enia zmieszanego z obrzydzeniem. Odruchowo przycisn�a si� do zimnego muru, zas�aniaj�c si� r�kami. Niedojda ruszy� w jej kierunku, pochylony do przodu jak zwierz�, z otwartymi d�o�mi, jakby chcia� j� udusi�. Katarzyna poczu�a, �e nadesz�a jej ostatnia godzina.
Kiedy pot�ne �apy opad�y na ni�, zrozumia�a, �e nie chodzi mu o jej �ycie. Przewr�ci� j� na s�om�, przytrzymywa� jedn� r�k�, a drug� stara� si� podnie�� jej sukni�. Nozdrza Katarzyny wype�ni�y si� odpychaj�cym odorem potu, zje�cza�ego t�uszczu i kwa�nego wina, kt�ry pozbawi� j� resztki nadw�tlonych si�.
- Garin! Pomo...
Krzyk zamar� jej w gardle. Garin, gdyby tu by�, radowa�by si�, widz�c jej przestrach. Wiedzia� doskonale, co robi, pozostawiaj�c Katarzyn� w r�kach tego zwierz�cia. Katarzyna zacisn�a z�by, aby zebra� resztki si�.
Chropowata r�ka Niedojdy dotykaj�ca jej ud nape�nia�a j� obrzydzeniem.
Zacz�a broni� si� w�ciekle, bez jednego okrzyku, walcz�c z przygniataj�cym j� ci�arem z zaciek�o�ci� osaczonego zwierza. Zaskoczony tym przyp�ywem si�y napastnik chcia� oprze� sw� r�k� na jej twarzy, aby lepiej przygwo�dzi� j� do ziemi, lecz Katarzyna ugryz�a go z tak� w�ciek�o�ci�, �e zawy� z b�lu i odskoczy� do ty�u. Uda�o jej si� zerwa� z ziemi i chwyci� d�ugi zw�j �a�cucha, mog�cego w tej postaci by� niebezpieczn� broni�.
- Je�li si� zbli�ysz - wycedzi�a przez zaci�ni�te z�by - zabij� ci�!
Napastnik cofn�� si�, przera�ony wyrazem determinacji maluj�cej si� na twarzy wi�niarki. Cofn�� si� w stron� drzwi, aby by� poza zasi�giem �a�cucha, zawaha� si�, a nast�pnie wymamrota�: - Niedobra!... Nic nie je��!... Nic nie dosta� je��, dop�ki Niedojda nie dosta� to, czego chce!
Po czym wyszed�, ss�c d�o�, z kt�rej sp�ywa�a stru�ka krwi.
Katarzyna us�ysza�a skrzypienie pot�nych zamk�w i odg�os ci�kich krok�w na schodach. Wyczerpana ca�kowicie, opad�a na swoje pos�anie.
Schowa�a twarz w d�oniach i zacz�a szlocha�. Garin skaza� j� na najstraszliwsz� �mier�, oddaj�c w r�ce tego potwora. Je�eli b�dzie si� mu opiera�, umrze z g�odu. Ju� teraz pusty �o��dek dawa� si� jej we znaki. Ogie� na kominku przygasa�, zapad�a noc. Kiedy zga�nie ostatni p�omyk w palenisku, zostanie wydana na pastw� ciemno�ci, zimna i strachu przed odpychaj�cym stra�nikiem.
Ca�� noc sp�dzi�a skulona w k�cie, z wytrzeszczonymi ze strachu oczami, nas�uchuj�c, czy nie wracaj� jej oprawcy. Przykry�a si� wi�zk� s�omy, lecz kiedy wsta� dzie�, by�a skostnia�a z zimna.
* * *
Trzy nast�pne dni by�y dla Katarzyny prawdziwym koszmarem. Nie do��, �e czu�a si� os�abiona brakiem po�ywienia i skostnia�a z zimna, bo w�t�y ogie�, rozpalany codziennie przez Niedojd�, nie dawa� zbyt wiele ciep�a, to jeszcze musia�a zmaga� si� z atakami swojego stra�nika. Jej �ci�ni�ty �o��dek dawa� si� dotkliwie we znaki, gdy� Niedojda podawa� jej jedynie troch� st�ch�ej, lodowatej wody... Kiedy stwierdzi�a, �e zamki w drzwiach czyni� przy otwieraniu potworny ha�as, odwa�y�a si� zdrzemn��.
Dzi�ki niemu mog�a si� przesta� obawia� podst�pnej napa�ci. Kiedy potw�r rzuca� si� na ni�, jej nadw�tlone si�y czyni�y obron� coraz trudniejsz�. Tylko swojemu zdrowiu i solidnej budowie zawdzi�cza�a, �e jeszcze si� jako� trzyma�a i znajdowa�a resztki si� do rozpaczliwej obrony. G��d stawa� si� coraz bardziej dotkliwy i os�abia� jej odwag� i wol� walki. Niewiele brakowa�o, by dla ratowania �ycia i ul�enia cierpieniu zgodzi�a si� na wszystko... nawet na Niedojd�.
Czwartego dnia rano by�a tak os�abiona, �e nie mia�a si�y ruszy� r�k�.
Kiedy pojawi� si� Niedojda, nie mog�a uczyni� najmniejszego ruchu i pozosta�a na swoim pos�aniu ze s�omy. Ogarn�o j� poczucie nieuchronnego przeznaczenia. Ca�y zapas jej energii wyczerpa� si�. Gdy zamyka�a powieki, przed oczami przechodzi�y czerwone b�yskawice, a gdy je otwiera�a, widzia�a ta�cz�ce czarne plamy. Uzmys�owi�a sobie niejasno, �e Niedojda pochyli� si� nad ni�, �e po�o�y� r�k� na jej brzuchu, jakby chcia� sprawdzi�, jaka b�dzie jej reakcja. Lecz nie nast�pi�a �adna. Katarzyn� ogarn�o zupe�ne zoboj�tnienie. Ju� nic nie mia�o znaczenia. Niebawem przyjdzie �mier�...
Jutro lub pojutrze. Czy� mia�o jakie� znaczenie, co teraz uczyni z jej cia�em ten nieszcz�nik. By�a zesztywnia�a. Jedynym miejscem, gdzie czu�a dotkliwy b�l, by�a szyja, w kt�r� wrzyna� si� pier�cie�. Aby o tym zapomnie�, Katarzyna zapad�a w odr�twienie i zamkn�a oczy. Poczu�a niewyra�nie, �e Niedojda zdziera z niej sukienk�, �e mocuje si� ze sznur�wkami stanika, �e niecierpliwie drze koszul�. Brutalne r�ce przebiega�y po jej nagim ciele dr��cym z zimna. Stra�nik pomrukiwa� przy tym niczym wieprz.
Katarzyna uczyni�a rozpaczliwy wysi�ek, aby nie ulec najwy�szej profanacji, lecz czu�a, �e cia�o ma jak z waty. Przyt�oczy� j� do ziemi niezno�ny ci�ar, kt�ry nagle poderwa� si� nieoczekiwanie, ods�aniaj�c j�, dygoc�c� z zimna... Jak przez mg�� ujrza�a Garina z biczem w d�oni, kt�ry smaga� plecy Niedojdy.
Potem de Brazey przykucn�� obok niej i po�o�y� d�o� na jej lewej piersi. Pomimo �e szumia�o jej w uszach, zrozumia�a dok�adnie, co m�wi.
- Jest jak nie�ywa! Co jej zrobi�e�?
- Nie je��... ona nic nie dosta� je��, bo nie chcie� by� mi�a dla Niedojdy...
- Nie da�e� jej nic do zjedzenia od czterech dni? Ty kretynie!
Pozwoli�em ci j� �wiczy�, zrobi� z ni�, co chcesz, ale nie zabi�! Jeszcze dzie�, dwa, a by�oby po niej! Le� po zup�, i to na jednej nodze.
Garin pochyli� si� nad �on�, przykrywaj�c jej nagie cia�o koszul� i sukienk�. Stara� si� by� delikatny i Katarzyna poczu�a, �e wraca jej resztka nadziei. Czy�by zacz�� �a�owa� swego post�pku? By�a gotowa mu przebaczy�, gdyby tylko wyrwa� j� z tego piek�a.
Kilka chwil p�niej wr�ci� Niedojda, nios�c przed sob� dymi�c� misk� strawy. Garin podni�s� Katarzyn�, aby mog�a si� napi�.
- Powoli... wypij troch� gor�cego roso�u.
Katarzyna rzuci�a si� chciwie na zup�. �yk po �yku stopniowo wraca�o jej �ycie i wyrywa�o si� z odr�twienia obola�e cia�o. Kiedy miska by�a prawie pusta, Katarzyna poczu�a si� lepiej i westchn�a g��boko. W�a�nie mia�a otworzy� usta, by podzi�kowa� Garinowi, �e si� nad ni� zlitowa�, lecz ten, widz�c, �e przysz�a do siebie, zawo�a� szyderczo: - Gdyby� mog�a si� teraz widzie�! �aden ksi���, c� m�wi�, �aden m�czyzna nie chcia�by ci� w takim stanie! Z twoimi brudnymi, matowymi w�osami, z twoj� szar� cer�... do tego jeste� gotowa na wszystko, byle tylko dosta� co� do zjedzenia, jak zg�odnia�e zwierz�! Do diaska! �a�uj�, �e nie dopu�ci�em do tego, by Niedojda ci� wzi��. W sam raz nadajesz si� dla niego!
Wraz z powrotem si� wr�ci� gniew Katarzyny.
- Odejd� precz! Jeste� nikczemnikiem! Nienawidz� ci�!
- Mam nadziej�! - krzykn�� piskliwym g�osem Garin. - �a�uj� tylko, �e tw�j kochanek nie mo�e zobaczy� ci� w tym stanie! Z pewno�ci� nie pozna�by ci�. Gdzie� podzia�a si� ol�niewaj�ca pani de Brazey? Ale� to chuda szkapa z pe�nym brzuchem! W ko�cu b�d� m�g� spa� spokojnie! W ko�cu twoja pi�kna posta� przestanie mnie n�ka�!
Katarzyna nie s�ucha�a go. �eby ju� wreszcie poszed� i pozwoli� jej umrze�, to wszystko, czego od niego chcia�a. Garin w ko�cu uspokoi� si�, zapanowa�a cisza. Trzasn�y drzwi i da�o si� s�ysze� przekr�canie zamk�w, a potem ju� nic, tylko trzaskanie ognia w kominku. Katarzyna otworzy�a oczy.
By�a sama. Garin i jego s�uga znikn�li. Ko�o jej pos�ania sta� talerz z kawa�kiem mi�sa i odrobin� jarzyn. Katarzyna rzuci�a si� �apczywie na straw�, zmuszaj�c si�, aby nie je�� zbyt szybko. Po tym skromnym posi�ku wypi�a dzbanek wody, kt�ra wyda�a si� jej doskona�a. Nie zaspokoi�a g�odu, dr�cz�cego j� od kilku dni, lecz poczu�a si� silniejsza, mog�a wsta� i w�o�y� sukni�, po czym powlok�a si� w stron� paleniska, aby si� ogrza�. P�omienie przenikn�y ka�dy fragment jej zzi�bni�tego cia�a zbawiennym ciep�em.
Niestety, wkr�tce ogie� zacz�� przygasa�, ale to miejsce przy kominku by�o dla niej oaz� zbawienia. Katarzyna rozdar�a d� swojej koszuli, aby pasmem szorstkiego materia�u owin�� szyj�, w kt�r� wpija�a si� chropowata obro�a.
Nast�pnie po�o�y�a si�, z westchnieniem ulgi uk�adaj�c g�ow� na ramieniu, i zamkn�a powieki.
Nagle wyrwa� j� z b�ogostanu ostry kaszel. Co� ci�kiego upad�o w samym �rodku paleniska, rozpryskuj�c wok� snop iskier.
Odruchowo rzuci�a si� do ty�u, t�umi�c okrzyk. W kominku k��bi�a si� jaka� posta�, przeklinaj�c szpetnie, przy czym poklepywa�a si� energicznie, aby zdusi� iskry przyczepione do ubrania.
- To by�a jedyna mo�liwa droga, ale jaka straszna! - krzykn�� przybysz.
Katarzyna wyrwana tak nagle ze swego odr�twienia, przekonana, �e to nowy sen, nie �mia�a nic powiedzie�, a tymczasem ciemna posta� pochyli�a si� nad ni�. I wtedy pomimo warstwy sadzy rozpozna�a rubaszn� twarz otoczon� czarnymi, sztywnymi w�osami.
- Landry! Czy to mo�liwe? A mo�e to tylko sen? - spyta�a z niedowierzaniem.
- Ale� to ja! - odpar� weso�o m�odzieniec. - Nie przysz�o mi �atwo odnale�� ci� tutaj! Ten tw�j stukni�ty ma��onek wszystko dobrze obmy�li�!
Katarzyna nie mog�a uwierzy� w�asnym oczom.
- Czy to naprawd� ty? - wyj�ka�a.
Przecie� Landry nie chcia� rozpozna� Katarzyny. Landry zapomnia� o Katarzynie...
Dawny przyjaciel usiad� przy niej i otoczy� ramieniem jej dr��c� kibi�.
- Landry'ego nie obchodzi�a pani de Brazey... ani kochanka wielkiego ksi�cia, lecz teraz jeste� nieszcz�liwa, sta�a� si� ofiar� i mnie potrzebujesz.
Znowu jeste� Katarzyn�...
M�oda kobieta u�miechn�a si� i po�o�y�a g�ow� na ramieniu przyjaciela. Ta pomoc przysz�a tak nieoczekiwanie, spad�a dos�ownie z nieba.
- Jak mnie znalaz�e�? I gdzie ja jestem?
- W zamku Malain, wypo�yczonym przez Garina od przeora z SaintSeine. A jak ci� tutaj odnalaz�em, to d�uga historia. Pewnego dnia, kiedy wraca�em do domu po nocnej hulance, zobaczy�em w�z wyje�d�aj�cy z pa�acu de Brazey�w. Wydawa�o mi si�, �e ze �rodka dobieg� do mych uszu krzyk kobiety... jeden s�aby krzyk. Ale g�ow� mia�em ci�k� od wina, no i szed�em piechot�... wi�c nie przej��em si� tym zbytnio. Kiedy wytrze�wia�em, ta historia zacz�a mi chodzi� po g�owie. Uda�em si� do pa�acu, prosi�em o rozmow� z tob�. Spotka�em jedynie niejak� Perryn�, kt�ra p�aka�a jak b�br. Powiedzia�a mi, �e opu�ci�a� zamek wczesnym rankiem, nie budz�c jej nawet... Podobno mia�a� wyjecha� wraz z ksi�ciem do Pary�a... lecz biedna dziewczyna nie bardzo w to wierzy�a, gdy� wszystkie twoje najpi�kniejsze suknie zosta�y w kufrach. Nie mog�em d�ugo z ni� rozmawia�, poniewa� nadchodzi� Garin. Wszystko to wyda�o mi si� podejrzane. Zacz��em �ledzi� twojego ma��onka przez kilka dni z rz�du. W ko�cu dzisiaj rano zobaczy�em, jak wyje�d�a konno, i postanowi�em jecha� za nim. Dojechali�my tutaj i co� mi m�wi�o, �e znalaz�em to, czego szukam.
Zasi�gn��em j�zyka w ober�y w miasteczku za wzg�rzem, gdzie nie maj� dobrego zdania o zamczysku. Ludzie powiedzieli mi, �e na pewno s�yszeli krzyki i j�ki dochodz�ce z wie�y i �e by� to g�os kobiety. Ci poczciwi ludzie wierz� w duchy, tak �e nie zastanawiali si� nad tym g��biej. Na noc zamykali si� w domach, czyni�c znak krzy�a, ot i wszystko. Postanowi�em dosta� si� do �rodka. Baszta jest w ruinie i �atwo mo�na wspi�� si� po niej.
Dostrzeg�em konia Garina, przywi�zanego na wewn�trznym dziedzi�cu, zobaczy�em te� cz�owieka wygl�daj�cego jak nied�wied�, kt�ry kr�ci� si� na dole. Przez nikogo niezauwa�ony mog�em wspi�� si� spokojnie na wie��.
Ujrza�em komin... i oto jestem. Dzi�ki Bogu, zawsze mam zw�j sznura przy siodle. Teraz wiesz ju� wszystko. Chod�, zabieram ci� z sob�!
Landry jednym skokiem by� przy niej i wyci�gn�� r�k�, aby pom�c jej wsta�, lecz ona tylko smutno potrz�sn�a g�ow�.
- Nie mog�, Landry... nie mam si�y... Od czterech dni nie dosta�am niczego do zjedzenia... M�j stra�nik chcia� mnie zmusi� w ten spos�b, abym mu uleg�a. Opr�cz tego... popatrz: Garin o wszystkim pomy�la�.
I pokaza�a Landry'emu gruby �a�cuch ukryty pod fa�dami jej brunatnej sukienki. Widz�c to, m�odzieniec stan�� jak wryty. Upad�szy na kolana, dotkn�� z przera�eniem �a�cucha i obro�y.
- Co za n�dzna kreatura! Wyda� ci� na pastw� takiego wieprza!
Odwa�y� si� sku� ci� �a�cuchami, pozbawi� jedzenia!
- Widzisz teraz, �e nie mog� si� ruszy�?
- To si� jeszcze oka�e!
M�odzieniec uwa�nie przygl�da� si� obro�y i �a�cuchowi. �a�cuch by� zbyt gruby, aby go przepi�owa�, ale w obro�y by� zamek.
- Gdzie� musi by� klucz...
- Chyba Niedojda go ma... - Ten potw�r, kt�rego widzia�em na podw�rzu?
- Tak, ten sam... chocia� nie jestem tego pewna. Nie grzeszy inteligencj�, wi�c obawiam si�, �e ten przekl�ty klucz musi znajdowa� si� w kt�rej� kieszeni Garina.
Twarz Landry'ego spochmurnia�a. S�dzi�, �e aby uwolni� Katarzyn�, wystarczy zabi� stra�nika, zabra� mu klucz i wyj�� spokojnie przez drzwi. W rzeczywisto�ci by�o ma�o prawdopodobne, �eby to Niedojda mia� klucze.
Je�li za� chodzi o ucieczk� przez komin - tak jak planowa�, nie zdaj�c sobie sprawy ze stanu Katarzyny - nie mo�na by�o na to liczy�. Nie b�dzie mia�a si�y, aby prze�lizn�� si� przez komin, nie m�wi�c ju� o spuszczeniu si� po sznurze z baszty ani o przedarciu si� przez mury... To, co dla niego by�o zwyk�� fraszk�, dla wycie�czonej dziewczyny zdawa�o si� nie do pokonania.
Po kilku chwilach zastanowienia Landry postanowi� prze�o�y� realizacj� planu na nast�pny dzie�.
- Pos�uchaj, musz� odej�� t� sam� drog�, kt�r� tu przyszed�em, i zostawi� ci� tutaj, gdy� nie mam narz�dzia, kt�rym m�g�bym ci� uwolni� z tego �a�cucha. Musisz poczeka� do jutra wiecz�r. Wr�c� po ciebie z pilnikami, aby przeci�� obro��, a do tego czasu przygotuj� ci kryj�wk� na wsi!
- Postaram si� by� dzielna - obieca�a Katarzyna - poniewa� wiem, �e czuwasz i �e przyjdziesz po mnie. Masz racj�, Garin z pewno�ci� jest blisko, czuj�, �e zaraz nadejdzie, a nie wiemy, czy nie ma na dole innych pomocnik�w. W wozie by�o dw�ch ludzi. Niedojda i drugi, podobny do niego. Zostan� jeszcze jeden dzie�. Najgorsze ze wszystkiego jest to okropne zimno.
Katarzyna szcz�ka�a z�bami. Ogie� dawno zgas�, a lutowa noc by�a mro�na. Jasny blask wpadaj�cy przez w�skie okno pozwala� domy�li� si�, �e na dworze pada �nieg.
- Poczekaj - rzek� Landry.
�ywo odpi�� pas, zdj�� z siebie grub� sk�rzan� kurtk�, kt�r� nosi� na opo�czy, i zarzuci� j�, jeszcze ciep��, na dr��ce ramiona Katarzyny, kt�ra otuli�a si� ni� z najwy�sz� rozkosz�.
- W tym nie b�dzie ci ju� tak zimno. Jak us�yszysz, �e nadchodzi stra�nik, schowasz j� pod s�om�.
- A ty? Zmarzniesz bez niej!
W u�miechu Landry'ego Katarzyna odnalaz�a nagle dawnego przyjaciela z dzieci�stwa, kt�remu nigdy nie brakowa�o pomys��w i z kt�rym tak wspaniale biega�o si� po Pary�u...
- Ja czuj� si� �wietnie i nie jestem biedn�, g�odn�, skostnia�� dziewczyn�...
- ...b�d�c� na dodatek w ci��y - doda�a Katarzyna.
Te s�owa sparali�owa�y m�odzie�ca. Dziewczyna nie widzia�a go dobrze w otaczaj�cych ciemno�ciach, lecz s�ysz�c jego kr�tki oddech, zrozumia�a, co si� z nim dzieje...
- Z kim? - spyta� kr�tko.
- A jak my�lisz? Oczywi�cie z Filipem! Garin nigdy nie by� moim prawdziwym m�em. Nigdy mnie nie dotkn��...
Westchnienie Landry'ego zabrzmia�o jak odg�os miech�w w ku�ni.
- Teraz wszystko rozumiem. To dlatego, �e oczekujesz dziecka, ten n�dznik przywi�d� ci� tutaj! Jego duma nie mog�a tego �cierpie�! A wi�c tym bardziej musz� ci� st�d wyrwa�! Jutro, gdy zapadnie noc, wr�c� po ciebie.
Twoim zadaniem b�dzie tylko zgaszenie ognia, je�li tw�j stra�nik go rozpali.
Kiedy si� tu opuszcza�em, my�la�em, �e si� udusz� od dymu!
- Zgoda. Po zapadni�ciu zmierzchu zgasz� ogie�.
- Doskonale! A teraz we� to... B�dziesz mog�a si� broni�!
Katarzyna poczu�a, �e Landry wk�ada jej do d�oni co� zimnego sztylet. Przypomniawszy sobie, �e przyjaciel nigdy si� z nim nie rozstawa� i �e by�a to jego jedyna bro�, chcia�a odm�wi�.
- A ty? Co zrobisz, je�li natkniesz si� na Niedojd�? �miech Landry'ego by� niezwykle pocieszaj�cy.
- Wystarcz� mi moje pi�ci! Nie m�g�bym znie�� my�li, �e jeste� zdana na to zwierz� bez ��dnej mo�liwo�ci obrony. Teraz postaraj si� zdrzemn��. �pij jak najd�u�ej, aby� nabra�a si�. Przynios� ci co� do zjedzenia... A teraz pora na mnie!
Jeszcze opar� r�ce na jej ramionach i z�o�y� na czole poca�unek.
- Odwagi! - wyszepta�. - I do jutra!
Po czym us�ysza�a, jak zbli�a si� do kominka, przydeptuje trzaskaj�ce drewienka i szuka ko�ca sznura, kt�ry powinien by� wisie� w przewodzie, jak wznosi si� z wysi�kiem, powoduj�c opadanie sadzy. Po chwili Katarzyna znowu zosta�a sama. Opatuliwszy si� dok�adniej kurtk� Landry'ego i umo�ciwszy si� w s�omie, pr�bowa�a zasn��, lecz sen nie nadchodzi�. Nie mog�a nawet zamkn�� powiek. Nadzieja na rych�e uwolnienie spowodowa�a nieprzezwyci�one podekscytowanie. Godziny, kt�re dzieli�y j� od powrotu przyjaciela, wydawa�y si� niesko�czenie d�ugie. Sekundy i minuty trwa�y ca�� wieczno��. Jednocze�nie powr�ci� strach...
Wyobra�a�a sobie niebezpiecze�stwa, na jakie nara�a si� Landry, i wyolbrzymia�a je do niebotycznych rozmiar�w. M�g� obsun�� si� i spa�� z wie�y, m�g� spotka� olbrzymiego Niedojd� czy innych ludzi. Ca�a jej nadzieja zale�a�a od tego jednego cz�owieka, m�odego i odwa�nego, lecz mog�cego natkn�� si� na silniejszego od siebie. Je�li Landry zginie, nikt nigdy si� nie dowie o jej losie. B�dzie znowu zdana na obrzydliwego Niedojd�, na okrutnego Garina i nikt wi�cej nie przyjdzie jej z pomoc�.
Nagle, jakby na potwierdzenie obaw Katarzyny, z g��bi ciemno�ci wydoby�o si� przeci�g�e wycie. Zesztywnia�a z przera�enia, lecz po chwili uzmys�owi�a sobie, �e to m�g� by� tylko wilk. Mimo to jej serce ci�gle bi�o jak szalone, nie mog�c si� uspokoi�. Przyciskaj�c si� do muru, odnalaz�a n� Landry'ego i wsun�a go za bluzk�. Dotyk ch�odnego ostrza uspokoi� j�.
Gdyby Landry'emu przydarzy�o si� nieszcz�cie, b�dzie mog�a sko�czy� z cierpieniami, ze strachem i g�odem. My�l o mo�liwym wybawieniu, rozpaczliwym co prawda, ale ostatecznym, doda�a jej odwagi. Zaci�ni�te musku�y rozlu�ni�y si�, a w zlodowacia�e serce wla�o si� troch� ciep�a.
Trzymaj�c r�k� na bluzce, aby nie zgubi� zbawiennego sztyletu, Katarzyna po�o�y�a si�, uk�adaj�c obro�� w taki spos�b, �eby jak najmniej j� rani�a, i zamkn�a oczy. Zapad�a w p�ytki, nerwowy sen, pe�en koszmar�w.
Z tego z�ego snu wyrwa� j� raptem promie� �wiat�a, kt�ry ukaza� si� pod drzwiami, i zgrzyt ostro�nie otwieranych zamk�w. Niezbyt jeszcze przytomna, odskoczy�a w stron� muru. Ca�kowite ciemno�ci nie pozwala�y si� domy�li�, kt�ra jest godzina. Odgadywa�a zbyt dobrze intencje nocnego go�cia: Niedojda otwiera� zamki, staraj�c si� nie robi� ha�asu, gdy� mia� nadziej�, �e zastanie j� �pi�c�.
Drzwi otwiera�y si� powoli. Ukaza�a si� w nich odpychaj�ca twarz Niedojdy, o�wietlona p�omieniem �uczywa, kt�rego ta�cz�ce j�zyki malowa�y na drzwiach fantastyczne cienie. �uczywo musia� zatkn�� gdzie� na zewn�trz, bo gdy przest�pi� pr�g i bezszelestnie zamkn�� drzwi, zapanowa�y znowu ciemno�ci. Katarzyna s�ysza�a jedynie szybki oddech potwora. Jak w gor�czce, wyj�a zza stanika n� Landry'ego i zacisn�a go mocno w d�oni. Poczu�a obrzydliwy smr�d Niedojdy w chwili, gdy jego wielkie wilgotne �apy dobra�y si� do niej; jedna chwyci�a j� za szyj�, druga w pasie...
Przepe�niona najwy�szym obrzydzeniem, nie zastanawiaj�c si�, co robi, wymierzy�a cios, potem drugi i trzeci...
Niedojda zawy� z b�lu i wypu�ci� j� z u�cisku.
- Precz! - krzykn�a. - Odejd� precz, inaczej ci� zabij�, je�li o�mielisz si� mnie jeszcze tkn��!
Widocznie w prostym umy�le Niedojdy narodzi� si� strach, gdy� zacz�� wydawa� on kr�tkie j�ki, jak zziajane zwierz�, i cofa� si� w stron� drzwi, po czym wzi�� nogi za pas, trzymaj�c si� za krwawi�ce rami�. Katarzyna jeszcze przez jaki� czas s�ysza�a jego j�ki i stwierdzi�a, �e w szoku zapomnia� zamkn�� drzwi, nie s�ysza�a bowiem przekr�cania kluczy w zamkach... Sama by�a tak przestraszona, �e postanowi�a nie zmru�y� oka a� do �witu.
W ko�cu nast�pi� szary brzask, nastawa� dzie�, przep�dzaj�c nocne koszmary. W serce Katarzyny znowu wst�pi�a nadzieja. Je�li wszystko p�jdzie dobrze, b�dzie to ostatnia noc w tym wi�zieniu. Czu�a okropne zm�czenie i niezno�ny g��d, lecz podtrzymywa�a j� nadzieja, kt�ra przenosi g�ry. Wiedzia�a, �e musi wytrzyma� do wieczora, ale je�li Landry nie przyjdzie, to zaw�d b�dzie zbyt okrutny, odbierze jej resztk� ch�ci do �ycia.
Tej nocy b�dzie wolna... lub martwa.
Dzie� ci�gn�� si� jak wieczno��. Na dodatek Niedojda ze strachu, a mo�e i z ch�ci zemsty, znowu nie przyni�s� jej nic do jedzenia. Musia�a zadowoli� si� odrobin� wody i pomy�la�a ze smutkiem, patrz�c na wygas�e palenisko, �e nie b�dzie trudno spe�ni� pro�by Landry'ego. Ch��d zdawa� si� dotkliwszy ni� wczoraj pomimo ciep�ej kurtki przyjaciela. Gdy kr�tki zimowy dzie� mia� si� ku zmierzchowi, Katarzyn� ogarn�� gor�czkowy niepok�j. Kiedy Landry przyjdzie? Czy b�dzie czeka� do zapadni�cia nocy, aby mie� pewno��, �e przemknie si� niepostrze�enie? Raczej wybierze takie rozwi�zanie, chc�c zapewni� sobie powodzenie. Znowu zapada�a noc, nape�niaj�c Katarzyn� przera�eniem.
Nagle da�y si� s�ysze� kroki na schodach baszty. Kto� szed� do g�ry...
co najmniej dwie osoby, gdy� mo�na by�o rozr�ni� dwa g�osy, z kt�rych jeden z pewno�ci� nale�a� do Niedojdy. Katarzyna poczu�a strach i okropny zaw�d. Mo�e to wraca� Garin... mo�e wymy�li� kolejne tortury?
Kto m�g� zgadn��, jakie nowe pomys�y zakie�kowa�y w jego chorym umy�le? A mo�e postanowi� przewie�� j� do innego wi�zienia, mo�e wrzuci j� do podziemnego lochu bez powietrza i �wiat�a, sk�d nikomu, nawet Landry'emu, nie uda si� jej wyci�gn��? Serce Katarzyny bi�o tak mocno, �e zdawa�o si�, i� zaraz wyskoczy jej z piersi. Kiedy drzwi si� otworzy�y, niemal krzykn�a.
Wesz�o dw�ch m�czyzn, z kt�rych jeden ni�s� �uczywo, a drugi sznur.
Pierwszym by� Niedojda, a drugim jego kompan, ten sam, kt�ry jecha� na wozie w dniu jej porwania. Obaj byli do siebie zadziwiaj�co podobni, chocia� ten drugi wydawa� si� jeszcze bardziej odpychaj�cy. Nie wygl�da� na idiot�, lecz b�yski jego ma�ych oczu zapowiada�y wszystko, co najgorsze.
Wymachuj�c sznurem, podszed� do Katarzyny i, schyliwszy si�, wymamrota�: - No, pi�knisiu! Taka �adna, a taka niedobra! Nie chce nawet troch� zabawi� Niedojdy! A to taki mi�y kawaler!
Niedojda sta� w bezpiecznej odleg�o�ci, trzymaj�c wysoko �uczywo i przypatruj�c si� dziewczynie z uraz�.
- N�! - wybe�kota�.
Katarzyna zauwa�y�a, �e jego lewe rami� by�o zabanda�owane. Nie poczu�a jednak najmniejszych wyrzut�w sumienia, wr�cz przeciwnie, pomy�la�a z �alem, �e mog�a uderzy� mocniej.
- No�yk si� panience zaraz odbierze - zachichota� nowy i zanim Katarzyna zrozumia�a, co si� �wi�ci, chwyci� za �a�cuch i poci�gn�� nim gwa�townie w swoj� stron�. Zawy�a z b�lu, lecz to nie zrobi�o na oprawcy najmniejszego wra�enia, wr�cz przeciwnie, napastnik poci�gn�� z tak� si��, �e Katarzyna potoczy�a si� po pod�odze, wypuszczaj�c z r�ki sztylet.
- Podnie� go, Niedojdo! Teraz mo�esz si� nie ba�! Do kaduka! Wielka szkoda, �e pan Garin kaza� ci� zostawi� samego z t� spryciul�. A powinno mu by� wiadome, �e bez swojego braciszka niewart jeste� funta k�ak�w. Ale teraz tw�j kochany Moczyg�ba jest z tob� i zaraz si� oka�e, kto tu rz�dzi!
Ciekawe, sk�d na przyk�ad wzi�� si� tutaj ten n� i ta kurtka. Z nieba to nie spad�o. Co� mi m�wi - a chyba si� nie myl� - �e nasza pi�kno�� zaraz wszystko �adnie nam wy�piewa. Prawda, malutka?
I w tej samej chwili poci�gn�� znowu za �a�cuch, prawie dusz�c Katarzyn�.
- No widzisz, jak chcesz, to potrafisz by� mi�a - roze�mia� si� szyderczo. - Zobaczysz, �e szybko dojdziemy do porozumienia! Niedojdo, rozpal ogie�, mo�e si� przyda�, gdyby nie chcia�a gada�. Do tego jest tu raczej ch�odno, chocia� naszej damie chyba gor�co, bo taka czerwona na g�bie!
Katarzyna by�a na wp� uduszona, gdy� Moczyg�ba podni�s� j� do g�ry za obro��. Nagle gwa�townie spu�ci� j� na ziemi� i chwyciwszy za r�ce, zwi�za� je na plecach.
- Nie b�dziesz ju� mog�a wyci�gn�� swoich ostrych pazurk�w. A teraz pozwolimy ci z�apa� troch� oddechu... Niedojdo, zostaw ogie� w spokoju, mo�e poczeka�, i podejd� tu. Poniewa� ta dama tak ci si� podoba, zrobi� co� dla ciebie: ja b�d� j� trzyma�, a ty mo�esz u�y� sobie, ile wlezie. Je�eli jest taka milutka, jak powiadasz, przelec� j� po tobie, je�li mi si� zechce.
Poczekaj... rozdziejemy pieszczotk�.
Zabra� si� do rozdzierania n�dznej sukienki Katarzyny. Wtem w pokoju rozleg�o si� potworne rz�enie, kt�re poderwa�o z ziemi Moczyg�b� i jego ofiar�. Obok kominka le�a� martwy Niedojda ze sztyletem w plecach, a z jego p�otwartych ust chlusta�y potoki krwi...
Landry wyrwa� sztylet z jego plec�w, jednym skokiem przesadzi� cia�o i stan�� naprzeciwko Moczyg�by, przygwa�d�aj�c go do miejsca wzrokiem pe�nym nienawi�ci. Oczy b�yszcza�y w jego czarnej od sadzy twarzy.
- A teraz twoja kolej, �mieciu! Przysi�gam, �e nie wyjdziesz st�d �ywy!
- Jeszcze zobaczymy! - zawy� Moczyg�ba, wyci�gaj�c zza paska d�ugi n�. - Zobaczymy, kt�ry z nas jest silniejszy, kominiarczyku! Musz� ci� zabi�, bo bardzo kocha�em mojego biednego brata.
Katarzyna zesz�a w tej chwili na dalszy plan; przeczo�ga�a si� do swojego k�ta i pr�bowa�a uwolni� r�ce. Na szcz�cie sznur nie by� zbyt mocno zaci�ni�ty. Tymczasem przeciwnicy obserwowali si�, kr�c�c w ko�o.
Nagle, w okamgnieniu si� zwarli. Katarzyna krzykn�a, gdy� Landry upad� na ziemi�, przyt�oczony ci�arem przeciwnika, ale poci�gn�� go ze sob�.
Potoczyli si� po zakurzonych p�ytach. Ich ruchy by�y tak gwa�towne, a odg�osy, kt�re wydawali, tak w�ciek�e, �e Katarzyna nie mog�a ich rozr�ni�.
W pewnym momencie wyda�o si� jej, �e Moczyg�ba ma przewag�.
Przyciska� Landry'ego kolanem do pod�ogi i trzyma� za gard�o tak, �e zdawa�o si�, i� zaraz go udusi. Wtedy, zebrawszy resztki si�, chwyci�a za �a�cuch i cisn�a nim w g�ow� Moczyg�by. Napastnik upad� na posadzk�...
Landry zerwa� si�, kolanem przygwo�dzi� z�oczy�c� do pod�ogi i jednym ruchem poder�n�� mu gard�o. Trysn�a krew, rozpryskuj�c si� na sukience Katarzyny. Dziewczyna, jak nie�ywa, upad�a na ziemi�.
- Ju� po wszystkim - rzek� Landry z zadowoleniem. - Zajmijmy si� sob�. Kasiu... zawdzi�czam ci �ycie! Gdyby nie ty, ten wieprz niechybnie by mnie udusi�!
Oddycha� g��boko, staraj�c si� doj�� do siebie po wyczerpuj�cej walce.
Nog� odepchn�� od Katarzyny krwawego trupa Moczyg�by, po czym ukl�kn�wszy przy niej, g�adzi� jej spl�tane i lepkie w�osy.
- Biedactwo! Co oni z tob� zrobili! Twoja szyja jest obtarta do krwi.
Musz� szybko uwolni� ci� od tej obro�y!
W istocie szyja dziewczyny krwawi�a w kilku miejscach, zraniona gwa�townymi szarpni�ciami �a�cucha... Landry oddar� kawa�ek koszuli Katarzyny lub raczej tego, co z niej zosta�o, z�o�y� materia�, podsun�� pod obro�� i za pomoc� wielkiego pilnika, kt�ry przyni�s� ze sob�, zabra� si� do przeci�cia �elaznej obr�czy. Musia� to zrobi�, gdy� w kieszeniach Niedojdy nie znalaz� klucza. Operacja by�a d�uga i �mudna. Niezno�ny odg�os narz�dzia wgryzaj�cego si� w �elazn� obejm� doprowadzi� dziewczyn� do szczytu zniecierpliwienia. W ko�cu przepo�owiona obro�a opad�a na ziemi� i uwolniona Katarzyna mog�a wsta�. Chcia�a rzuci� si� Landry'emu na szyj�, aby wyrazi� mu swoj� wdzi�czno��, lecz m�odzieniec odepchn�� j� �agodnie.
- Podzi�kujesz mi p�niej. Teraz musimy st�d ucieka�, i to szybko! Nie s�dz�, �eby by�o tu wi�cej stra�nik�w.
Podtrzymuj�c w pasie s�aniaj�c� si� przyjaci�k�, poci�gn�� j� w stron� drzwi, lecz kiedy mieli przekroczy� pr�g, dziewczyna niemal zas�ab�a, znajdowa�a si� bowiem w ostatnim stadium wyczerpania.
- Och! Co za g�upiec ze mnie! - krzykn�� Landry. - Czy mia�a� dzisiaj co� w ustach?
- Nie... nic, tylko troch� wody.
Landry wyci�gn�� z kieszeni p�ask� flaszeczk� i przytkn�� jej szyjk� do ust dziewczyny.
- �yknij tego troch�! To wino z Beaune, natychmiast postawi ci� na nogi. Masz tu jeszcze kawa�ek placka, zapomnia�em ci go da�, widz�c, co tu si� �wi�ci.
�yk wina rozgrza� j�, lecz natychmiast zrobi�o si� jej niedobrze, spr�bowa�a placka i chcia�a zrobi� kilka krok�w, ale upad�a na ziemi�, wymiotuj�c wszystko, co po�kn�a przed chwil�, wstrz�sana potwornymi md�o�ciami.
- Ale� ty ledwie zipiesz! - stwierdzi� Landry. - Trudno, jako� sobie poradzimy.
Schyli� si� i podni�s� dziewczyn� lekko jak pi�rko, po czym rzuci� si� do schod�w. Chwil� p�niej byli ju� na dziedzi�cu.
- Najtrudniejsze za nami - wyszepta�. - Teraz trzeba przebrn�� przez mur. Tu niedaleko jest wy�om.
Katarzyna, odzyskawszy �wiadomo��, zauwa�y�a fragmenty sczernia�ych mur�w odcinaj�cych si� od bieli �niegu. Jego b�yszcz�ce czapy okrywa�y obsuwaj�ce si� g�azy, po kt�rych Landry wspina� si� ze zr�czno�ci� kozicy. Wkr�tce mur zosta� przebyty i przed oczami zbieg�w ukaza�y si�, jak okiem si�gn��, bezkresne, sine pola pod czarnym niebem. U st�p wzg�rza sta�o kilka zasypanych �niegiem chat. Przyciskaj�c Katarzyn� do piersi, Landry zagwizda� trzy razy. Na ten sygna� zza kupy kamieni i korzeni wyszed� jaki� cie�.
- Bogu niech b�d� dzi�ki! - rzek� dr��cy ze wzruszenia g�os. - Uda�o ci si�! Jak ona si� czuje?
- Niezbyt dobrze. Trzeba natychmiast po�o�y� j� do ��ka.
- Wszystko jest przygotowane. Chod�!
Katarzyna, pomimo swej s�abo�ci, na d�wi�k tego g�osu podnios�a powieki. By�a zbyt wyczerpana, aby cokolwiek mog�o j� zdziwi�, chcia�a tylko sprawdzi�, czy nie jest igraszk� iluzji. Lecz nie, nie myli�a si�. To by� g�os Sary.
Nie mog�c nadal w to uwierzy�, wyci�gn�a r�k�, aby dotkn�� pochylonej nad sob� twarzy.
- To ty?... Naprawd� ty?... A wi�c wr�ci�a�!
Sara chwyci�a jej r�k�, pokrywaj�c j� poca�unkami zmieszanymi ze �zami.
- �eby� wiedzia�a, Katarzyno, jak okrutnie mi wstyd... Lecz Landry przerwa� przywitanie i wyja�nienia.
- P�niej wyt�umacz� ci, jak j� odnalaz�em - powiedzia�, poprawiaj�c ci�ar w swych ramionach. - Teraz musimy ucieka�. Cho� noc jest ciemna, to na tym bia�ym stoku mog� nas dojrze�. Zanios� ci� w bezpieczne miejsce, a potem wr�c�, aby zatrze� �lady na �niegu.
- Gdzie idziemy? - spyta�a Katarzyna.
- Niedaleko... do Malain. Garin nie b�dzie ci� szuka� tak blisko.
- Nie trzeba wraca�, ja zatr� �lady... a zreszt� - przerwa�a Sara, patrz�c w niebo - zaraz spadnie �wie�y �nieg i sam wszystko zakryje.
Rzeczywi�cie, wok� trzech w�drowc�w zacz�y wirowa� p�atki �niegu, najpierw pojedyncze, potem coraz g�stsze.
- Niebo jest z nami - rzek� rado�nie Landry. - Przy�pieszmy kroku!
Chcia� jak najszybciej opu�ci� to ponure miejsce, nad kt�rym g�rowa�a z�owieszcza baszta. Okolic� okry�a cisza. W tej chwili tylko dwa trupy pilnowa�y tego miejsca, dwa zimne cia�a, kt�rych krew styg�a na posadzce wi�zienia.
Landry prawie biegiem przeby� skromne miasteczko, kieruj�c si� w stron� chaty przycupni�tej na brzegu lasu, sk�d dochodzi�o s�abe �wiat�o. Z daleka cha�upa wygl�da�a jak p�kata dziupla, gdy� prawie do po�owy przykry� j� �nieg, a w jej ma�ym okienku, rzucaj�cym w�ski snop ciep�ego �wiat�a, by�o co� przyjacielskiego i zapraszaj�cego. Katarzyna ufnie i spokojnie dawa�a si� unosi� silnym i gor�cym ramionom przyjaciela. W pobli�u domu zaszczeka� pies. W tym momencie uchyli�y si� drzwi, w kt�rych zarysowa�a si� ciemna sylwetka kobiety na tle roz�wietlonego wn�trza.
- To my! Uda�o si�! - krzykn�� Landry.
- Uwolni�e� j�, panie?
G�os by� przyjemny, d�wi�cz�cy niskimi tonami. Kobieta nie wymawia�a �r" z francuska, za to m�wi�a z lekkim burgundzkim akcentem.
- Wchod�cie szybko - rzuci�a w stron� przybysz�w, usuwaj�c si� z progu, aby mogli wej�� do �rodka.
Kobiet�, kt�ra otworzy�a przed Katarzyn� drzwi swojego domu, nazywano Stokrotk� i uwa�ano za czarownic�. Nie by�a to jednak posta� znana z bajek: stara, bezz�bna i odra�aj�ca wied�ma. Jej skromna chata b�yszcza�a czysto�ci�. Po�rodku klepiska, nad paleniskiem, wisia� �elazny kocio�ek, b�yszcz�cy jak najprawdziwsze srebro. Sama Stokrotka nie mog�a mie� wi�cej ni� dwadzie�cia lat. By�a Burgundk�, jedn� z tych blondynek zdrowych i silnych jak m�ode drzewo, z cer� jak p�atek dzikiej r�y i z burz� z�ocistych w�os�w, na kt�rych nie trzyma� si� �aden wykrochmalony czepek.
Ca�o�ci dope�nia�y okr�g�e, lecz proporcjonalne kszta�ty i j�drna sk�ra.
Rozchylaj�c w u�miechu pe�ne wargi, Stokrotka b�ysn�a biel� z�b�w.
Katarzyna, wnoszona do chaty, nie zauwa�y�a tych wszystkich szczeg��w. Natomiast rzuci� si� jej w oczy �ywy p�omie� ta�cz�cy na ��tym kamieniu paleniska oraz ��ko ze �nie�nobia�� po�ciel�, gdzie j� po�o�ono po ods�oni�ciu zas�ony z czerwonej ser�y. Jeszcze tylko fili�anka gor�cego bulionu z r�k uroczej gospodyni... i Katarzyna zasn�a jak kamie�, zapominaj�c o cierpieniach i potwornym strachu, kt�ry towarzyszy� jej przez tyle d�ugich dni.
Jak�e wielkie by�o jej zdziwienie, kiedy nast�pnego ranka otworzy�a oczy. Zamiast w ponurej baszcie znajdowa�a si� w ciep�ej i przytulnej chatce.
Z trudem zacz�a przypomina� sobie wypadki poprzedniej nocy: �mier� stra�nik�w, ucieczk�, cudowne pojawienie si� Sary... Landry, pochylony nad jej ��kiem, czuwa� nad spokojnym snem dziewczyny i u�miechn�� si� do niej czule, widz�c, �e cofn�a si� odruchowo, otworzywszy oczy.
- No, nie b�j si�! Tu jeste� ca�kowicie bezpieczna!
Katarzyna nie mog�a w to uwierzy�. Wodzi�a b��dnym wzrokiem po sprz�tach, zatrzymuj�c go najd�u�ej na ogniu, kt�rego tak bardzo jej brakowa�o. Za oknem �nieg przesta� pada� i ukaza� si� nie�mia�y promie� s�o�ca. Odbijaj�c si� na �nie�nym puchu, o�wietla� wn�trze chaty.
- S�o�ce... Ogie�... - wyszepta�a Katarzyna z lekkim u�miechem.
Sara i Stokrotka wr�ci�y ze stajni, dok�d posz�y, aby wydoi� kozy.
Jedna nios�a wiadro do po�owy wype�nione mlekiem, druga - koszyczek z serami. Sara widz�c, �e Katarzyna ju� nie �pi, podbieg�a, aby j� uca�owa�.
Ton�a we �zach, ubolewaj�c, �e pani de Brazey tak schud�a i wyn�dznia�a.
Stokrotka przygl�da�a si� ciekawie zbiegowi z baszty. Wiedzia�a od Landry'ego, �e to �ona wielkiego skarbnika i kochanka pot�nego ksi�cia Burgundii, lecz widz�c chud� i brudn� istot� o ziemistej cerze, matowych i spl�tanych w�osach, raczej w to w�tpi�a. Sara po opanowaniu pierwszego wzruszenia r�wnie� patrzy�a na ni� z niedowierzaniem. Ta zniszczona twarz, ta szyja nosz�ca �lady obr�czy... Gdzie podzia�a si� ol�niewaj�ca pani de Brazey?
- Ale� ci�, pani, urz�dzili! Bo�e, w jakim jeste� stanie! - zaj�cza�a.
- Jest przede wszystkim brudna jak �wi�ta ziemia! - stwierdzi� Landry.
- Na twoim miejscu da�bym jej troch� mleka, �eby przysz�a do siebie, a potem umy�bym j� porz�dnie.
- Zagrzej� wody - powiedzia�a Stokrotka, zdejmuj�c z haka kocio�, aby nabra� wody ze studni w ogrodzie.
Podczas gdy Katarzyna popija�a �ykami mleko, a Sara przygotowywa�a si� do toalety swej pani, zacz�y si� opowie�ci. Landry m�wi�, jak dwa dni po porwaniu Katarzyny spotka� Sar� u Jakuba Marynarza, gdzie i on czasem zabawia� si� wieczorami. Zostawi�a w lesie szczep Cygan�w razem z ich szefem Stankiem, dla kt�rego opu�ci�a Katarzyn�.
- Nie mia�a odwagi wr�ci� do ciebie - doda�.
- By�o mi wstyd - przyzna�a szczerze Sara. - Chcia�am wr�ci�, ale ba�am si� twego wzroku. Dijon przyci�ga�o mnie nieodparcie, wi�c posz�am do Jakuba Marynarza, s�dz�c, �e jako� wszystko si� za�atwi.
- Kiedy dowiedzia�am si�, �e znikn�a�, my�la�am, �e zwariuj� i �e to kara niebios za to, �e nie wywi�za�am si� ze swoich obowi�zk�w. B�aga�am Landry'ego, aby mi pozwoli� pom�c ci� odszuka�.
- Oboje stali�my na czatach, raz jedno, raz drugie. Dalszy ci�g znasz. A co si� tyczy Stokrotki... - Przerwa� i, otoczywszy kibi� dziewczyny, przyci�gn�� j� do siebie i z�o�y� na jej szyi g�o�ny poca�unek. - Pozna�em j� tak�e w ober�y Jakuba Marynarza, ju� b�dzie ponad rok. Mieszka�y razem z matk� w Fontaine, ale stara zosta�a spalona na stosie jako czarownica.
Stokrotka musia�a ucieka�. Wtedy schroni�a si� u Jakuba, lecz w Dijon si� dusi�a. Brakowa�o jej p�l i las�w. Jakub mia� kuzyna, kt�ry niedawno zmar� i zostawi� Stokrotce swoj� chatk�. W Malain nie ma si� czego obawia�, chyba �eby ksi��� przys�a� oddzia�y do zniszczenia miasteczka.
- Dlaczego? Czy te ziemie s� miejscem azylu? - spyta�a Katarzyna. - A mo�e s� w�asno�ci� Ko�cio�a? Przecie� wspomnia�e�, �e baszta nale�y do opata z Saint-Seine.
- Baszta tak, chocia� ten �wi�ty cz�owiek zupe�nie si� ni� nie interesuje. Jest te� miejscem azylu, lecz nie takiego, jak ty to rozumiesz.
Malain to miasteczko, kt�re si� omija z daleka, gdy� prawie wszyscy jego mieszka�cy s� czarownikami! Rzecz jest znana. Tak wi�c jedna czarownica mniej, jedna wi�cej! Tote� Stokrotka mo�e tu mieszka� spokojnie, a tw�j ma��onek doskonale wiedzia�, co robi, zamykaj�c ci� w starej baszcie.
Bogobojni ch�opi nie zbli�aj� si� do tego miejsca. M�wi si�, �e w zamku straszy, a miasteczko jest przekl�te...
W tym czasie Sara nape�ni�a du�y, drewniany cebrzyk wody i przyci�gn�a go do ognia.
- Dosy� tego gadania - rzek�a, chwytaj�c Landry'ego za ramiona, aby wyrzuci� go z izby. - Id� si� przej��! Nie potrzebujemy tu teraz m�czyzn!
Landry westchn�wszy, naci�gn�� sk�rzan� kurtk�, wsun�� za pas sztylet i gwizdn�� na psa Stokrotki.
- Zgoda, przejd� si� po lesie. Mo�e trafi mi si� jaka zwierzyna.
Kiedy m�odzieniec wyszed�, Sara pomog�a Katarzynie wsta�, zdj�a z niej podart� koszul� i pomog�a pani wej�� do cebrzyka. Woda by�a ciep�a, przyjemna, dziewczyna od dawna marzy�a o k�pieli. Nigdy jeszcze nie czu�a si� taka brudna. Kiedy popatrzy�a na swoje cia�o i w�osy, poczu�a wstyd i odraz�. Kilka miesi�cy w baszcie zmarnowa�oby j� zupe�nie. Wyci�gn�a si� w wodzie, a Sara ostro�nie my�a jej szyj�, patrz�c przez okno za odchodz�cym Landrym, do kt�rego do��czy�a Stokrotka, opieraj�c si� czule na jego ramieniu.
- Jak my�lisz, Saro, czy ta Stokrotka jest przyjaci�k� Landry'ego? spyta�a Katarzyna.
- Jest jego kochank� i mam wra�enie, �e szaleje za nim. Ale nie mog� ci powiedzie�, czy Landry te� j� kocha.
- Czy naprawd� uwa�asz, �e jest czarownic�? Zupe�nie na to nie wygl�da.
- Jest to choroba, kt�ra przechodzi z matki na c�rk�. Nawet je�li ni� nie jest, to nikt w to nie uwierzy, bo taki jest porz�dek rzeczy.
- A ty w to wierzysz?
Sara wzruszy�a ramionami, wcieraj�c obficie myd�o w kawa�ek p��tna, aby natrze� nim cia�o Katarzyny, kt�re powoli nabiera�o normalnego wygl�du mimo pokrywaj�cych je siniak�w i ran.
- Nie wiem... Lecz chyba tak... To dziwna dziewczyna. Spotka�am j� kilka razy u Jakuba Marynarza. M�czy�ni bali si� do niej zbli�y�, takie mia�a spojrzenie.
Katarzyna pomy�la�a w g��bi duszy, �e mo�e i mieli racj�, gdy� jedno oko Stokrotki by�o niebieskie, a drugie piwne, lecz wkr�tce zapomnia�a o tym, skupiaj�c si� wy��cznie na swojej toalecie. Sara pomog�a jej wyj�� z wody i posadzi�a blisko ognia, aby obesch�a. Potem zabra�a si� do mycia g�owy dziewczyny. Katarzyna poddawa�a si� jej zabiegom jak ma�e dziecko.
Brud i zm�czenie opada�y z niej r�wnocze�nie. Czu�a, �e od�ywa.
Kiedy Stokrotka wr�ci�a z nar�czem chrustu, stan�a jak wryta na progu, nie mog�c otrz�sn�� si� ze zdziwienia.
Przy ogniu, na sto�ku siedzia�a Katarzyna z zamkni�tymi oczami, zawini�ta w cienkie p��tno, spod kt�rego wystawa�y smuk�e nogi i kr�g�e ramiona. Wydawa�o si�, �e drzemie. Z ty�u sta�a Sara, rozczesuj�c po�yskuj�c� wiech� wilgotnych jeszcze w�os�w, jakich Stokrotka nigdy w �yciu nie widzia�a. Czy to mo�liwe, �eby to by�a ta sama nieszcz�sna, umorusana kreatura?
- Zamknij drzwi, jeszcze si� nam przezi�bi - rozkaza�a Sara.
Stokrotka trzasn�a drzwiami, lecz Sara zauwa�y�a, �e dwukolorowe �renice dziewczyny zw�zi�y si�, kiedy patrzy�a na Katarzyn�. Uroda Katarzyny, jak jaka� zniewaga, zdawa�a si� dotyka� Stokrotk�. Sara poczu�a wyra�nie, �e w sercu dziewczyny zakie�kowa�a zazdro��. Postanowi�a nie ufa� jej i mie� na ni� baczenie.
Landry wr�ci� p�nym wieczorem, zbryzgany krwi�, uginaj�c si� pod ci�arem m�odego dzika, kt�rego zabi� no�em. By� �miertelnie znu�ony, lecz szcz�liwy. Kiedy ujrza� �wie�� i czaruj�c� Katarzyn� w niebieskiej, we�nianej sukience Stokrotki, wybuchn�� �miechem. Chwyciwszy j� obur�cz w talii, uni�s� do g�ry.
- W ko�cu jeste� do siebie podobna! Jaka ty jeste� pi�kna, moja droga Kasiu! Najpi�kniejsza dziewczyna, jak� znam! Jeste� troch� za chuda, ale szybko przyjdziesz do siebie!
I uca�owawszy Katarzyn� w oba policzki, postawi� j� na ziemi, po czym odwr�ci� si� do Stokrotki i zawo�a�: - Chce mi si� je��!
- Zupa jest gotowa.
G�os Stokrotki by� spokojny, ale w jej oczach Sara zauwa�y�a b�ysk z�o�ci. Bez w�tpienia dziewczyna by�a zazdrosna! I na tej podstawie Sara uzna�a, �e nie wr�y to niczego dobrego...
* * *
Po kolacji urz�dzono narad� wojenn�. W baszcie panowa� spok�j, widocznie cia� stra�nik�w jeszcze nie odkryto. Garin m�g� wr�ci� lada moment i nie mo�na by�o ryzykowa�, �e kto� zauwa�y Katarzyn� w chacie Stokrotki.
- Trzeba zawiadomi� ksi�cia Filipa - postanowi� Landry. - To zajmie troch� czasu, gdy� jest teraz w Pary�u.
- A kapitan de Roussay? - spyta�a Katarzyna.
- Tak. S�dz�, �e przebywa obecnie w Dijon, lecz on niewiele b�dzie m�g� zrobi� dla ciebie. W ko�cu Garin jest twoim m�em i nikt nie mo�e mu zabroni� ci� zabra�, nawet kapitan stra�y... Garin us�ucha tylko ksi�cia...
Jutro wyruszam do Pary�a!
By�o to jedyne rozs�dne rozwi�zanie, lecz Katarzyna nie mog�a powstrzyma� obaw na my�l o wyje�dzie Landry'ego. Przy nim nie ba�a si� niczego. By� taki silny, taki odwa�ny i weso�y! To by� ten sam Landry, kt�rego zna�a w dzieci�stwie - Czy nie lepiej poczeka� spokojnie, a� ksi��� wr�ci? Mo�e nie zabawi tam d�ugo?
- Z nim nigdy nie wiadomo - odpar� Landry. - Na dodatek ja musz� wraca� do s�u�by. Pojad� do niego do Pary�a, �eby wyda� rozkazy, gdzie masz si� schroni� przed m�em. Gdyby� nie by�a w tym... stanie, zabra�bym ci� ze sob�, lecz droga jest zbyt d�uga i niebezpieczna. Ja przejad� bez trudu i szybko wr�c�. No, u�miechnij si� do mnie! Wiesz przecie�, �e twoje bezpiecze�stwo jest mi najdro�sze na �wiecie!
W jego s�owach by�o tyle �aru, �e Sara instynktownie spojrza�a na Stokrotk�, kt�ra zbiera�a naczynia ze sto�u. Jej twarz by�a nieruchoma, a powieki spuszczone.
- Przygotuj� ci co� na drog� - powiedzia�a, nie patrz�c na Landry'ego.
W nocy Sara dzieli�a z Katarzyn� pos�anie Stokrotki. Nagle jej sz�sty zmys� obudzi� j� z g��bokiego snu. W chacie by�o cicho i ciemno, lecz Cyganka poczu�a czyj�� obecno�� obok ��ka. Wstrzyma�a oddech.
Stokrotka mia�a spa� na strychu, a Landry w stajni wraz z koniem i kozami.
Oddech Katarzyny by� regularny, ale obok niej da� si� s�ysze� lekki szmer.
Sara nie mia�a ju� w�tpliwo�ci, �e kto� stoi przy ��ku. W�a�nie mia�a wyskoczy� z po�cieli, aby zapali� �wiec�, kiedy us�ysza�a oddalaj�ce si� szybko, cho� ostro�nie kroki. Drzwi chaty otworzy�y si� bezszelestnie i wtedy Sara zobaczy�a przemykaj�c� ciemn� kobiec� posta�. Sara, nie zastanawiaj�c si�, naci�gn�a po�czochy, wzu�a buciki i narzuci�a na ramiona ciep�y koc. Uwa�aj�c, aby nie obudzi� Katarzyny, ruszy�a w �lad za tamt�. Spostrzeg�a, �e z kurnika wychodzi Stokrotka, chowaj�c co� pod czarn� peleryn�. Cyganka cofn�a si� szybko w stron� drzwi, aby pozosta� niezauwa�ona.
Czarownica oddali�a si� szybko pod drewniany daszek, zatrzyma�a si� i zapali�a latarni�, kt�r� wyj�a spod peleryny, po czym pobieg�a w kierunku drzew otaczaj�cych chat�. Wyda�o si� to Sarze tak dziwne, �e postanowi�a i�� za Stokrotk�. Gdzie ona si� wybiera�a w �rodku nocy?
Zrobi�o si� troch� cieplej i �nieg zacz�� topnie� na ziemi i drzewach, z kt�rych spada�y tu i �wdzie wielkie p�aty. Stokrotka sz�a szybko i Sara musia�a przyspieszy� kroku, kieruj�c si� ta�cz�cym pomi�dzy drzewkami �wiat�em latarni. �cie�ka wi�a si� wok� ociekaj�cych wod� ska� i wznosi�a si�, prowadz�c na zalesione wzg�rze. Nagle �wiat�o znikn�o, jakby zapad�o si� pod ziemi�. Sara posuwa�a si� dalej, id�c po omacku w kierunku miejsca, gdzie znikn�o �wiat�o. Jej oczy powoli przyzwyczai�y si� do ciemno�ci.
Wkr�tce Cyganka zrozumia�a. �cie�ka wi�a si� wok� olbrzymiej ska�y, w kt�rej natrafi�a na p�kni�cie wystarczaj�co szerokie, aby m�g� przez nie przej�� cz�owiek. Sara zatrzyma�a si�, gdy� wyda�o jej si�, �e s�yszy st�umione g�osy. �a�owa�a, i� nie zabra�a ze sob� jakiej� broni, lecz mimo to w�lizgn�a si� przez w�ski otw�r, trzymaj�c si� r�kami ska�y. Wkr�tce korytarz rozszerzy� si� i ukaza�o si� jasne �wiat�o, lepiej te� by�o s�ycha� g�osy. Z g��bi pieczary, gdzie� na ko�cu w�skiego korytarza, dochodzi�y dziwne �piewy. Sara przyspieszy�a kroku. Galeria schodzi�a coraz g��biej, stopy Cyganki zacz�y si� �lizga� na g�azach ociekaj�cych stru�kami wody...
W pewnej chwili Sara poczu�a buchaj�ce ciep�o. Korytarz zakr�ca�, po czym ust�powa� jasnej rozpadlinie, cz�ciowo zasypanej staczaj�cymi si� co pewien czas g�azami.
To, co za nimi zobaczy�a, by�o tak niesamowite, �e odruchowo uczyni�a znak krzy�a. Po�rodku obszernej groty p�on�o ognisko. Za nim wznosi� si� o�tarz wykuty w skale, na kt�rym sta�a prymitywna, drewniana statua z korpusem cz�owieka i g�ow� koz�a. Mi�dzy jego rogami pali�y si� trzy czarne �wiece. Wok�, na ziemi, siedzia�o kilkana�cie kobiet i m�czyzn w r�nym wieku, ubranych po wiejsku. Byli nieruchomi jak pos�gi, ich usta porusza�y si� w monotonnym, niewyra�nym �piewie. Przed drewnianym bo�kiem sta� tylko jeden cz�owiek: starzec o siwych i d�ugich jak u kobiety w�osach. Trzyma� r�ce schowane w r�kawach d�ugiej, czarnej sukni, na kt�rej widnia�y czerwone znaki kabalistyczne. Starzec ten pochylony by� nad Stokrotk�. Dziewczyna opu�ci�a kaptur peleryny na ramiona. Kl�cz�c przed starcem, m�wi�a co� do niego, a on jej odpowiada�. Sara sta�a zbyt daleko, aby cokolwiek us�ysze�. Cyganka zda�a sobie spraw�, �e jest �wiadkiem sabatu czarownik�w z Malain w ich tajemnej �wi�tyni, w kt�rej oddawali cze�� Szatanowi, ich w�adcy.
Raptem Sara zobaczy�a, �e Stokrotka podaje co� b�yszcz�cego swojemu rozm�wcy... kosmyk z�ocistych w�os�w. Z pewno�ci� by�y to w�osy Katarzyny! Czarownica musia�a je obci��, kiedy podkrad�a si� do ��ka! Starzec podzieli� w�osy na dwie cz�ci, z kt�rych pierwsz� schowa� w fa�dach swojej szaty, a drug� wrzuci� do ogniska i gdy si� spali�y, zebra� skrupulatnie ca�y popi�, jaki z nich powsta�. Stokrotka, nie wstaj�c z kl�czek, poda�a mu teraz czarn� kur�, co by wyja�nia�o jej wizyt� w kurniku.
Czarownik postawi� kur� na o�tarzu i odci�� jej g�ow� jednym ci�ciem no�a.
Z szyi ptaka trysn�a krew, kt�r� zebra� do drewnianej miseczki, po czym zmiesza� kilka kropel z popio�em z w�os�w Katarzyny, uformowa� z tego rodzaj ciasta i dorzuci� szczypt� m�ki. Powsta�y z tej mieszanki placek uni�s� w stron� wykrzywionego pyska koz�a. Tymczasem Stokrotka pad�a na twarz, a kr�g czarownic �piewa� coraz g�o�niej, ko�ysz�c si� rytmicznie. Sara otrz�sn�a si�, by nie ulec z�owrogiemu wp�ywowi tego widowiska.
Pomy�la�a, �e Stokrotka nie wierz�c w swoje w�asne czary nad nieprzyjacielem, jakiego odkry�a w Katarzynie, przysz�a tu, aby uzyska� pomoc kogo� silniejszego od siebie.
Po tych wst�pach starzec podszed� do Stokrotki, uni�s� jej twarz i uczyni� na niej znak krzy�a krwi� czarnej kury. Potem pochyli� si� i poca�owa� j� w usta, a nast�pnie wyci�gn�� z zakamark�w swej d�ugiej szaty woreczek z jakim� proszkiem, poda� go m�odej kobiecie i wyszepta� jej co� na ucho. W ko�cu, odwr�ciwszy si� od niej, palcem wskaza� wyj�cie.
Sara pomy�la�a z trwog�, �e czas ucieka�, aby nie zosta� odkryt�.
Tote� bez namys�u rzuci�a si� do ucieczki, rani�c si� i potykaj�c w ciemno�ci o wystaj�ce g�azy. Wreszcie wysz�a na zimne, �wie�e powietrze. Czu�a si� tak, jakby wybieg�a z piekie�. Instynkt dziewczyny p� i las�w pozwoli� jej szybko odnale�� �cie�k� ze zr�czno�ci� psa my�liwskiego tropi�cego zwierzyn�. Gnana my�l�, �e musi dotrze� do domu przed Stokrotk�, wkr�tce wybieg�a z lasu i znalaz�a si� w chacie. W �rodku panowa�a cisza. Katarzyna nadal spa�a spokojnym snem. Sara zrzuci�a ubranie i w�lizgn�a si� do ��ka.
Katarzyna wypowiedzia�a kilka niezrozumia�ych s��w, odwr�ci�a si� na drug� stron� i zasn�a z powrotem.
Niebawem nadesz�a Stokrotka. Sara z szeroko otwartymi oczami s�ucha�a skrzypienia drabiny, po kt�rej dziewczyna wspina�a si� na sw�j stryszek. Zapad�a ca�kowita cisza, lecz Cyganka nie mog�a zasn��. To, co zobaczy�a, umocni�o j� w przekonaniu, �e Stokrotka, zazdrosna o Katarzyn�, zrobi wszystko, co w jej mocy, aby tylko zaszkodzi� jej pani. Nie wierzy�a w czary i nie martwi�a si� o ich skutki. Wystarczy zachowa� czujno��... Ale woreczek, kt�ry starzec da� dziewczynie, niepokoi� j�. Obawia�a si�, �e jest w nim trucizna...
* * *
Wczesnym rankiem Stokrotka zesz�a do izby, wsypa�a do miski bia�� m�k� i zabra�a si� do robienia ciasta na placki, kt�re upiek�a nad ogniem na du�ej, czarnej patelni z d�ug� r�czk�. Sara zauwa�y�a przez zmru�one powieki, �e m�oda czarownica, robi�c ciasto, dosypa�a do niego zawarto�� woreczka, kt�ry wyj�a zza pazuchy. Kiedy placki by�y gotowe, Stokrotka uci�a kilka grubych plastr�w z szynki wisz�cej nad paleniskiem i razem z plackami zawin�a w bia�� �ciereczk�, a zawini�tko w�o�y�a do torby Landry'ego, kt�r� zawsze przytracza� do siod�a. Sara, widz�c to, u�miechn�a si� mimo woli: proszek nie m�g� by� niczym innym, tylko eliksirem mi�o�ci!
Czu�e spojrzenia rzucane wczoraj przez ksi���cego pos�a�ca przyjaci�ce z dzieci�stwa utwierdzi�y jego gro�n� kochank� w przekonaniu, �e potrzebuje go bardziej ni� kto inny!
Dwie godziny potem Landry po�egna� si� z trzema kobietami, wskoczy� z weso�ym �do zobaczenia" na swego konia i wkr�tce �nieg zmieszany z b�otem rozprysn�� si� pod kopytami rumaka. Katarzyna patrzy�a za odje�d�aj�cym, kt�rego coraz mniejsza sylwetka znikn�a wreszcie za wzg�rzem, zabieraj�c ze sob� nadziej�. Dziewczyna poczu�a nagle w g��bi serca siln� potrzeb� ujrzenia Filipa. By� jedynym m�czyzn�, przy kt�rym �ycie by�o �atwe i przyjemne...
* * *
Po �nie�ycach przysz�y ulewne deszcze, kt�re rozmy�y ziemi�, drogi zamieni�y w grz�skie b�oto, a �wiat�o dnia w wilgotn� szarug�. Za ma�ymi okienkami chaty zawis�y ci�kie zas�ony z mg�y. Z nieba la�y si� nuda i smutek, i trzy kobiety przebywaj�ce w chacie �le znosi�y to przymusowe zamkni�cie. Zaledwie Landry wyjecha�, zacz�y pada� deszcze, tak jakby chcia�y odci�� Katarzyn� i jej towarzyszki od reszty �wiata. Po kilku dniach sta�o si� to nie do wytrzymania.
Sara zrobi�a si� nerwowa, Stokrotka milcz�ca, a Katarzyna niespokojna nie wiedzie� dlaczego. Kiedy rzuca�a spojrzenie za okno, jej wzrok napotyka� sylwetk� baszty strzeg�cej swej ponurej tajemnicy. Od dnia ucieczki nie by�o tam nikogo. Sara czuwa�a, aby nie przegapi� powrotu Garina, lecz wielki skarbnik nie zjawia� si�. W zamku nic si� nie dzia�o...
Katarzyna nabiera�a si�. Jej stan m�czy� j� niepomiernie, lecz w trzecim miesi�cu oczekiwania ust�pi�y nudno�ci. Czu�a si� lepiej i zabija�a czas, jak mog�a, zajmuj�c si� gospodarstwem. Zaczynia�a ciasto na chleb, prz�d�a len lub we�n�, uczy�a si� robi� kozie sery...
Mieszka�cy Malain nie pokazywali si� w okolicy. Nikt te� nie odwiedzi� Stokrotki przez cztery dni po odje�dzie Landry'ego. Niskie domy miasteczka, zbudowane z du�ych blok�w granitu, sta�y w deszczu, a ich mieszka�cy wygl�dali przez ma�e okienka cieplejszych dni.
Pi�tego dnia na progu chaty pojawi� si� m�czyzna. Stokrotki nie by�o w domu, gdy� korzystaj�c z chwilowego przeja�nienia, posz�a do lasu nazbiera� drew na opa�. Sara rozpozna�a w przybyszu wielkiego starca widzianego w grocie. Zaniepokojona, stan�a pomi�dzy nim a Katarzyn�, kt�ra, siedz�c na przypiecku, tka�a na krosnach konopne w��kna.
- Czego chcecie, dobry cz�owieku? - spyta�a Cyganka.
- Jestem przyjacielem Stokrotki. Nie ma jej w domu? - odpar� starzec.
- Posz�a po drzewo do lasu... ale mo�ecie na ni� zaczeka�.
Cyganka zauwa�y�a, �e jasne, wyblak�e oczy czarownika patrzy�y na Katarzyn� z uporem. Starzec wzruszy� ramionami, okrytymi grub�, w�osian� opo�cz�, podbit� barani� sk�r�.
- Nie, wr�c� potem. Ale... - Zbiera� si� do wyj�cia, na chwil� jednak przystan�� i doda�: - Mo�esz jej powiedzie�, �e Gervais by� tu i �e kaza� zrobi� to, o co go prosi�a.
- Ale co? - spyta�a Sara odwa�nie, gdy� jej nieufno�� wzrasta�a.
- Nic takiego! - odpowiedzia� starzec wymijaj�co. - Ona zrozumie.
�ycz� dobrej nocy...
Kiedy wr�ci�a Stokrotka, Sara z oboj�tn� min� przekaza�a jej s�owa starca. Zauwa�y�a, �e pomimo wysi�k�w dziewczyna zaczerwieni�a si�.
Podejrzenia, kt�re Cyganka mia�a od czasu sabatu czarownic, zdawa�y si� potwierdza�. Dlaczego wtedy starzec schowa� pod sukni� cz�� w�os�w Katarzyny? Tajemnica czarownik�w czy nowe zakl�cie? Sara zastanawia�a si� nad tym przez ca�� noc, nie mog�c zmru�y� oka. Zasn�a g��bokim snem dopiero nad ranem i obudzi�a si�, kiedy s�o�ce sta�o ju� wysoko. Katarzyna kroi�a kapust� na zup�. Stokrotki nie by�o wida�.
- Gdzie ona jest? - zapyta�a Cyganka bez ogr�dek.
- B�dzie dobra chwila, jak wysz�a. Nie m�wi�a dok�d. Zdaje mi si�, �e posz�a w stron� miasteczka.
Sara zacz�a intrygowa� Katarzyn�. By�a jaka� nieswoja, nerwowa, podniecona. Ubieraj�c si�, w�o�y�a wszystko na lew� stron�, my�l�c widocznie o czym� innym, po czym przyklei�a nos do okna, nie chc�c nawet wypi� kubka mleka, kt�ry przynios�a jej Katarzyna.
- Powiesz wreszcie, co ci jest? - zniecierpliwi�a si� dziewczyna. Mam wra�enie, �e si� czego� boisz.
Sara nie odpowiedzia�a. Spogl�da�a z roztargnieniem w niebo, kt�re ostatnio troch� przeja�nia�o. Wie� przegl�da�a si� w ka�u�ach. Popychana niewyja�nion� si��, Sara narzuci�a szerok�, czarn� peleryn� i chwyciwszy plecionk�, na kt�rej by�y pouk�adane chleby do upieczenia, rzuci�a: - P�jd� do piekarni. Mia�a to zrobi� Stokrotka. Nie rozumiem, dlaczego nie zabra�a ze sob� bochenk�w, id�c do miasteczka!
I zanim Katarzyna zd��y�a co� powiedzie�, Sara ruszy�a przed siebie.
Piekarnia znajdowa�a si� w �rodku miasteczka, pomi�dzy wal�cym si� ko�cio�em a starym kamiennym krzy�em z zielonymi stopniami. Sta�o tu ju� kilka kobiet, czekaj�c na swoj� kolej. Wszystkie by�y opatulone po czubek nosa z powodu przenikliwego wiatru, ka�da trzyma�a w r�ku kosz. Sara nie zwr�ci�a na nie uwagi, gdy� jej przenikliwe oczy zauwa�y�y znajom� niebiesk� sukienk� i bia�y czepek przy drodze prowadz�cej do baszty.
Wygl�da�o na to, �e Stokrotka na kogo� czeka, siedz�c na kamieniu.
Nagle Sarze wyrwa� si� st�umiony okrzyk. Drog� zbli�a�a si� grupa je�d�c�w, mo�e ze dwudziestu, wszyscy w obcis�ych kurtach pokrytych metalow� �usk�, b�yszcz�c� w �wietle poranka. Na ich czele jecha� cz�owiek, na kt�rego widok serce Sary zacz�o bi� jak oszala�e. Czarna sylwetka, chudy i wysoki! Cz�owiek ten zatrzyma� konia przy Stokrotce, chwil� z ni� rozmawia�, ona w ko�cu wskaza�a drog� do swej chaty... Nie by�o w�tpliwo�ci. Ta czarna posta� to by� Garin!
Krew Sary zakipia�a! Pomimo wielkiej ch�ci, aby rzuci� si� na zdrajczyni� i pobi� j� do krwi, Cyganka postanowi�a nie traci� czasu i zostawi� s�odycz zemsty Landry'emu. Porzuciwszy plecionk� z chlebami na cembrowinie studni, pobieg�a jak szalona do chaty, powiewaj�c czarnymi skrzyd�ami swojej peleryny.
Katarzyna w�a�nie zabiera�a si� do szumowania zupy, kiedy drzwi chaty otworzy�y si� z �oskotem i do izby wpad�a jak huragan Sara, blada z przera�enia.
- Co si� znowu dzieje?
Nie wdaj�c si� w wyja�nienia, Sara rzuci�a si� do mantyli zawieszonej na gwo�dziu, chwyci�a j�, otuli�a Katarzyn� i poci�gn�a pani� za sob�.
- Uciekajmy! Widzia�am Garina! Jest blisko! Stokrotka zdradzi�a twoj� kryj�wk�! Prowadzi ich tutaj! Zaraz tu b�d�! - wyrzuci�a jednym tchem.
Ta wiadomo�� �ci�a Katarzyn� z n�g. W mgnieniu oka od�y�y straszne chwile sp�dzone w baszcie, zimno, g��d, �a�cuchy, obro�a, trupy potwornych stra�nik�w. Czy znowu j� to czeka, je�li Garin j� z�apie?
- Nie czas na lamenty! - zniecierpliwi�a si� Sara. - Uciekajmy do lasu!
Biegnijmy!
I chwyciwszy m�od� kobiet� za r�k�, poci�gn�a j� za sob� bez ceregieli. Strach wzm�g� wol� walki Katarzyny. W kilka sekund by�y pod lasem. Sara odruchowo bieg�a �cie�k�, kt�r� sz�a tamtego dnia za Stokrotk�.
Mia�a nadziej�, �e odnajdzie ukryt� grot� i �e Stokrotka nie o�mieli si� poprowadzi� tam Garina i jego ludzi w obawie przed stosem, na kt�ry niechybnie zosta�aby skazana, gdyby odkryto pos�g z g�ow� koz�a.
Odwr�ciwszy si�, Katarzyna zrozumia�a, �e niebezpiecze�stwo by�o tu�-tu�.
Pomi�dzy ciemnymi sylwetkami drzew dostrzeg�a je�d�c�w zsiadaj�cych z koni przed chat� Stokrotki. S�ycha� by�o r�enie koni...
- Szybciej, szybciej! - krzykn�a Sara.
�cie�ka wznosi�a si� do g�ry, a ostatnie ulewy uczyni�y j� niezwykle �lisk�. Do tego widok �o�nierzy zmrozi� krew w �y�ach Katarzyny. Zdwoi�a jednak wysi�ki. Nagle da� si� s�ysze� g�os Stokrotki: - Do lasu! Musia�y schowa� si� w lesie! Garin na to odpowiedzia�: - Dalej! Rozdzieli� si� na grupy!
- W dniu, w kt�rym dobior� si� tej ca�ej Stokrotce do sk�ry, popami�ta mnie sobie - obiecywa�a Sara. - Zejd�my ze �cie�ki! Zdaje si�, �e znalaz�am...
Stan�y przed wysok�, szar� ska��, w kt�rej mog�a by� ukryta podziemna grota. Sara zepchn�a Katarzyn� ze �cie�ki, tak aby nie zostawi� �lad�w; bieg�y po zesz�orocznych, zgni�ych li�ciach. Ta droga wymaga�a wspi�cia si� na kilka g�az�w. Katarzyna ze�lizgn�a si� z wilgotnego, obros�ego mchem kamienia, uderzy�a si� bole�nie w kolano. Nie mia�a si�y i�� dalej. Sara chwyci�a j� pod pachy.
- Pos�uchaj! - rzek�a, chc�c podsyci� jej nadziej�. - Oni s� ju� w lesie, ale nasze ocalenie te� jest blisko, zaraz tam dojdziemy.
Dzika si�a Sary po��czona z przera�eniem, w jakie wprawia�y Katarzyn� odg�osy zbli�aj�cych si� krok�w, zmusi�y dziewczyn� jeszcze raz do podj�cia wysi�ku. Przed nimi wznosi�a si� ostatnia przeszkoda, pot�na ska�a, nad kt�r� wida� by�o tajemne wej�cie. Ostatkiem si� wczo�ga�a si� na o�liz�y g�az, czepiaj�c si� ostrych cierni, kt�re rozdziera�y jej sk�r�, i w ko�cu znalaz�a si� na g�rze. By�a najwy�sza pora, gdy� pomi�dzy drzewami zacz�y pob�yskiwa� he�my �o�nierzy. Sara dos�ownie wrzuci�a Katarzyn� do kamiennego otworu, zd��ywszy jeszcze za pomoc� ga��zi zatrze� �lady w b�ocie przy wej�ciu.
W �rodku nie by�o tak ciemno, jak obawia�a si� Cyganka, gdy� w�skie szpary przepuszcza�y troch� dziennego �wiat�a. Kobiety mog�y dosy� �atwo doj�� do wielkiej groty, o�wietlonej snopem �wiat�a wpadaj�cego z otworu wydr��onego w stropie. Panowa� tu p�mrok, do kt�rego oczy kobiet przyzwyczai�y si� z �atwo�ci�. Tote� Katarzyna wkr�tce zobaczy�a statu� z g�ow� koz�a. Sara z ledwo�ci� zd��y�a przy�o�y� jej r�k� do ust, aby nie krzykn�a z wra�enia.
- Cicho b�d�! Oni nie s� daleko. Ale tutaj Stokrotka ich nie przyprowadzi, kosztowa�oby j� to �ycie.
Katarzyna z szeroko otwartymi oczami przygl�da�a si� bo�kowi z�a, gdy� nigdy czego� podobnego nie spotka�a.
- To szatan! - wyja�ni�a Sara z ca�� brutalno�ci�. - A w tej grocie zbieraj� si� czarownicy z Malain. Jednej nocy sz�am za Stokrotk� a� tutaj.
Ale, ciszej... S�ysz� g�osy Depcz� nam po pi�tach.
W istocie �o�nierze byli jakby bli�ej, lecz w�r�d gmatwaniny ska� nie mo�na by�o okre�li�, gdzie dok�adnie si� znajdowali. Raz zdawali si� by� tu�-tu�, a po chwili ich kroki oddala�y si�. Tul�c si� do siebie, kobiety wstrzyma�y oddechy. Bicie ich oszala�ych serc dzwoni�o w uszach jak odg�osy burzy.
- Je�li mnie z�apie, zabij� si�, Saro, przysi�gam, �e si� zabij� -wyszepta�a Katarzyna z tak� determinacj�, �e Sara �cisn�a j� mocniej, aby si� uspokoi�a.
Je�eli to potrwa d�u�ej, Katarzyna gotowa jest krzycze� jak osaczone zwierz�. Cyganka tak�e by�a u kresu wytrzyma�o�ci. Nagle zza drewnianego bo�ka wysz�a ciemna posta�.
- Nie st�jcie tutaj - rzek� nieznajomy spokojnie. - Chod�cie za mn�.
Obie kobiety by�y zbyt wystraszone, aby wypowiedzie� cho� s�owo.
Kiedy cz�owiek �w wyszed� z cienia, Sara zobaczy�a, �e ma siw� brod� i orli nos. By� to Gervais, kr�l czarownik�w. Czuj�c, jakie wywar� na Cygance wra�enie, chwyci� j� mocno za r�k�.
- Nie b�jcie si�! Gervais nigdy nie wydaje tego, co schroni si� pod jego dachem.
- To mo�liwe - odpar�a zimno Sara, kt�ra szybko odzyska�a pewno�� siebie - lecz aby mnie lepiej przekona�, czy mo�esz mi powiedzie�, co zrobi�e� z w�osami, kt�re pewnego dnia przynios�a ci Stokrotka... z tymi, kt�re ukry�e� w swojej sukni?
- M�j siostrzeniec zawi�z� je do Dijon, aby przekaza� je panu de Brazeyowi jako dow�d, �e jego �ona rzeczywi�cie ukrywa si� w miasteczku - odrzek� spokojnie.
- I ty o�mielasz si� mi o tym m�wi�? - oburzy�a si� Sara. - My�lisz, �e teraz zdamy si� na ciebie, ja i moja pani?
- Nie macie wyboru! A zreszt�, teraz rzeczy maj� si� inaczej. To sprawa Stokrotki, �e zdradzi�a �wi�te prawo go�cinno�ci, �e wyda�a swego go�cia, kt�ry schroni� si� pod jej dachem. Przysz�a prosi� mnie o pomoc przeciwko rywalce. Udzieli�em jej. Dzisiaj wy dwie schroni�y�cie si� w moim domu. Bo to jest m�j dom. Jeste�cie wi�c nietykalne i postaram si� was ocali�. No wi�c idziecie czy nie? Nienawi�� Stokrotki jest tak silna, �e dziewczyna gotowa a� tutaj sprowadzi� �o�nierzy.
Katarzyna s�ucha�a ich rozmowy, nie rozumiej�c zbytnio, o co chodzi.
Widz�c, �e Sara si� jeszcze ci�gle waha, krzykn�a: - Musimy za nim i��. Nie mo�e by� nic gorszego od tego, co nas czeka, je�li nas schwytaj�!
- A je�eli ci� wyda?
Spojrzenie Katarzyny spotka�o si� na chwil� ze spojrzeniem starca. To, co w nim wyczyta�a, uspokoi�o j� ostatecznie i o�wiadczy�a: - Nie wyda mnie! Wierz� mu. M�j los jest rzecz� oboj�tn� dla cz�owieka w jego wieku, kt�ry wybra� �ycie w�r�d przyrody.
- Dzi�kuj� ci, m�oda kobieto! Masz racj� - rzek� powa�nie Gervais.
Powi�d� kobiety za figur�, gdzie rozpoczyna� si� d�ugi i w�ski korytarz prowadz�cy do drugiej groty, kt�ra musia�a by� jego mieszkaniem.
Mieszkaniem nadzwyczaj dziwnym i umeblowanym raczej skromnie: siennik i kilka sto�k�w wok� sto�u, na kt�rym pi�trzy�y si� dziwaczne przedmioty. Obok p�on�cego kominka sta�y stosy zakurzonych ksi��ek. W powietrzu unosi�y si� opary siarki. Troch� �wiat�a wpada�o przez otwory w ska�ach. Gervais posadzi� kobiety na sto�kach i poda� im dwie miski zupy, kt�ra bulgota�a w kocio�ku.
- Jedzcie. Potem mo�ecie odpoczywa� a� do zmierzchu. Kiedy zapadnie noc, zaprowadz� was przej�ciem, kt�re tylko mnie jest znane, dosy� daleko od Malain, do miejsca, gdzie nikt was nie odnajdzie.
Katarzyna chwyci�a d�o�, kt�ra podawa�a jej zup�, i przez chwil� �ciska�a j� mocno.
- Jak b�d� mog�a podzi�kowa� ci za to, co dla mnie robisz?
Surow� twarz starca rozja�ni� niewyra�ny u�miech.
- Gasz�c m�j stos w dniu, w kt�rym namiestnikowi ksi�cia przyjdzie do g�owy, �ebym sp�on��. Lecz mam nadziej�, �e dokonam �ywota tutaj, we wn�trzu matki ziemi... A teraz jedz ju� i prze�pij si�. Widz�, �e bardzo ci tego trzeba.
Katarzyna by�a tak zm�czona, �e marzy�a tylko o tym. Zjad�a zup� i u�o�ywszy si� na s�omianym sienniku, zasn�a natychmiast. Gervais zwr�ci� si� do Sary: - A ty? Nie zrobisz tego, co ona? Wci�� nie masz zaufania?
- Mam go tyle samo, ale nie chce mi si� spa�. Wola�abym z tob� porozmawia�.
Kiedy zapad�a noc i ksi�yc wyp�yn�� na niebosk�on, starzec obudzi� Katarzyn�, zarzuci� na ramiona d�ugi, czarny p�aszcz z kapturem, zasypa� ogie� popio�em i chwyciwszy w r�k� kostur, powiedzia�: - Ju� czas... Ruszajmy!
W pami�ci Katarzyny na d�ugo pozosta�o wspomnienie nocnej eskapady przez stary las. Wok� niej wszystko si� uspokoi�o, a i ona porzuci�a sw�j strach. Poprzez ga��zie drzew prze�wieca� ksi�yc, o�wietlaj�c im drog� niebieskaw� po�wiat�. Wysokie drzewa sta�y nieruchomo podobne do wie� katedry. Cisz� przerywa� czasem ryk dzikiego zwierza, powietrze przeszywa� ptak w locie. Wida� by�o, �e tych dzikich ost�p�w nie tkn�a nigdy siekiera drwala. Ros�y tu olbrzymie d�by i czarne �wierki w k�uj�cych, d�ugich a� do ziemi sukienkach. �cie�ka prowadzi�a w�r�d je�yn i pokrytych mchem g�az�w, spod kt�rych wyp�ywa� czasem strumie� o�ywiaj�cy swoim szmerem t� uspokajaj�c� cisz�. Katarzyna sz�a za starcem, kt�ry posuwa� si� wolnym, r�wnym krokiem prosto przed siebie, nie troszcz�c si� o �cie�ki. Zdawa�o si�, �e zna ka�dy kamie� w tym borze, ka�de drzewo. Czasem drog� przebieg� im dzik, kozica lub daniel, kt�re zatrzymywa�y si� przed starcem, jakby go zna�y. Wygl�da� jak pasterz w�r�d swojego stada. Poch�d zamyka�a Sara. Szli tak wiele godzin. Katarzyna czu�a, jak wok� ziemia p�cznieje od �wie�ych sok�w nadchodz�cej wiosny.
W powietrzu wyczuwa�o si� zapowied� nowego �ycia, ga��zie pokrywa�y si� nie�mia�ymi jeszcze p�kami, z le�nej g�uszy dobiega� uszu w�drowc�w zew mi�o�ci dzikich zwierz�t. Nad ranem stan�li nad brzegiem rzeki, tocz�cej swoje rw�ce wody w�r�d g�az�w poro�ni�tych drzewami. W wodnej kipieli wida� by�o br�d, kt�ry tworzy�y popielate, wielkie kamienie.
- Jeste�my nad Zuzann�! - rzek� Gervais, wskazuj�c rzek� kosturem. Tutaj si� rozstaniemy. Po przej�ciu jej id�cie prosto na p�noc. Jakie� dwie mile st�d znajduje si� opactwo Saint-Seine, gdzie znajdziecie schronienie.
Pytajcie o przeora Jana de Blaisy'ego. To porz�dny i mi�osierny cz�owiek.
Ta wiadomo�� nie spodoba�a si� Katarzynie, gdy� w�a�nie przeor Saint-Seine u�yczy� swojej baszty w Malain Garinowi, ale Gervais ostro zaprzeczy�: - Daj� g�ow�, �e wielebny Jan nie wiedzia�, na jaki cel przeznaczy� wie�� Garin. Jestem pewien, �e zmy�li� jak�� histori�. Mo�esz bez obawy uda� si� do Saint-Seine. Nawet gdyby� by�a najgorszym nieprzyjacielem jego rodziny, Jan de Blaisy przyjmie ci� bez wahania. Dla niego ka�dy nieszcz�nik, kt�ry upadnie na kolana przed progiem jego ko�cio�a, jest wys�annikiem samego Pana Boga i nawet ksi��� nie o�mieli�by si� odbi� mu jego go�cia.
Katarzyna by�a wyczerpana d�ugim nocnym marszem. Nagle przypomnia�a sobie, �e przeor Jan jest kuzynem Ermengardy. Musia�a za wszelk� cen� ukry� si� przed Garinem, dla kt�rego kilka work�w z�ota nie stanowi�oby �adnego problemu, byle tylko dobra� si� do jej sk�ry... Na dodatek Stokrotka mog�a j� zdradzi� po raz drugi. Wyci�gn�a r�k� do starca.
- Masz racj�. Udam si� do Saint-Seine, lecz mam pro�b�... Je�li zobaczysz w miasteczku m�odzie�ca ubranego w zielon� opo�cz�, rycerza Wielkiej Stajni...
- Wiem - przerwa� starzec - kochanka Stokrotki. Powiem mu, gdzie si� ukrywasz. Mia� po ciebie przyjecha�?
- To prawda, mia� przyjecha� po mnie. A teraz chcia�abym ci podzi�kowa�. Na razie nie mog� ci si� odwdzi�czy�, lecz p�niej...
Gervais przerwa� jej gwa�townie.
- O nic ci� nie prosi�em i niczego nie chc�. Pomagaj�c ci, pragn��em jedynie naprawi� z�o, jakie ci wyrz�dzi�em za spraw� Stokrotki. Jeste�my kwita. �ycz� ci szcz�cia.
Po tych s�owach starzec oddali� si� szybko i jego pot�na posta� wkr�tce rozp�yn�a si� pomi�dzy drzewami. Kobiety zosta�y same nad rw�c� rzek�. Sara pierwsza ruszy�a w stron� brodu, kt�ry pozwoli� im przeby� dziki nurt bez k�opotu. Posiliwszy si� nieco, by�y gotowe do dalszej drogi. Sara przyci�a dwie mocne ga��zie no�em, z kt�rym nigdy si� nie rozstawa�a, i poda�a kij Katarzynie. Jedna za drug� ruszy�y w kierunku Saint-Seine.
Wstawa�o s�o�ce, kt�rego przez tyle d�ugich dni nie by�o wida�. Niebawem jego promienie ogarn�y zmarzni�t� jeszcze ziemi�.
Kilka godzin p�niej, zm�czone, lecz szcz�liwe, ujrza�y szare dachy opactwa Saint-Seine, wysok�, kwadratow� wie�� ko�cio�a pokryt� rusztowaniami i pociemnia�e dachy domostw - z ich komin�w dobywa�y si� powoli pi�ropusze dymu.
- Jeste�my na miejscu! - rzek�a z ulg� Sara.
Zesz�y z nagiego wzg�rza z oczami utkwionymi w wie�y, z kt�rej schodzili robotnicy. Dzwony nawo�ywa�y zakonnik�w na mod�y, rozsiewaj�c w spokojnym powietrzu wysokie, powa�ne d�wi�ki. Katarzyna nie czu�a ju� st�p. W bucikach, kt�re dosta�a od Stokrotki, by�y same dziury i ka�dy krok sprawia� jej b�l. Strach przed Garinem by� jednak silniejszy od wszelkich niedomaga�, wi�c prawie biegiem pu�ci�a si� ze zbocza prowadz�cego do klasztoru, marz�c jedynie, �eby schroni� si� za wysokimi murami i zasn�� na wi�zce siana.
P� godziny p�niej Katarzyna i Sara upad�y przed d�bow� bram� klasztoru. Kobiety z miasteczka przygl�da�y si� nieufnie ich porozdzieranym szatom i brudnym twarzom. Dzieci schyla�y si� po kamienie... W tym bogatym miasteczku, z pe�nymi kurnikami, dobrze utrzymanymi ogr�dkami, nie lubiano w��cz�g�w. Na dodatek Sara ze swoimi granatowymi w�osami i opalon� cer� nie wzbudza�a zaufania. Katarzyna przytuli�a si� do niej, uchylaj�c si� przed pierwszym rzuconym kamieniem. Brama klasztoru ci�gle pozostawa�a zamkni�ta, a wok� nich gromadzi�o si� coraz wi�cej wie�niak�w. Nagle Sara zauwa�y�a wygolon� g�ow� mnicha w ma�ym okienku na wie�y.
- Pomocy! Na mi�o�� Boga! Pomocy! - krzykn�a ostatkiem si�.
Nad jej g�ow� przelecia� kolejny kamie�, lecz jednocze�nie ci�ka brama drgn�a i po chwili ukaza�a si� w niej posta� surowego mnicha w czarnym habicie, ze szkaplerzem na szyi. Kolejny kamie� przelecia� nad ich g�owami i potoczy� si� do st�p mnicha. Ten kopn�� go sanda�em, rzucaj�c na dzieciaki i wie�niak�w gro�ne spojrzenie, po czym zbli�y� si� do dw�ch obdartych i zaszczutych kobiet, przytulonych do siebie.
- Wejd�cie! - rzek� niskim g�osem. - Azyl stoi przed wami otworem!
W tej chwili Katarzyn� opu�ci�y si�y i osun�a si� w ramiona przyjaci�ki, i trzeba by�o j� zanie�� do mieszkania dla go�ci, mieszcz�cego si� w klasztorze.
Jan de Blaisy, przeor klasztoru Saint-Seine, by� w istocie takim cz�owiekiem, jak m�wi� Gervais: jego mi�osierdzie nie zna�o granic. Nie pytaj�c o nic, udzieli� im schronienia, lecz dowiedziawszy si�, �e jedna z �ebraczek przyj�tych do domu bo�ego, w kt�rym odpoczywali pielgrzymi i leczono choroby, prosi o widzenie z nim, okaza� pewne zdziwienie. Pomimo tonsury i czarnej burki by� to cz�owiek dobrze urodzony i nigdy nie pozby� si� ca�kowicie uczucia wy�szo�ci wobec ludzi najni�szego stanu, �ebrak�w, kt�rym jednak�e sam obmywa� nogi w Wielki Czwartek. Ale poniewa� nieznajoma wspomnia�a przy tym imi� Ermengardy, jego kuzynki, rozkaza�, aby przyprowadzono j� do ko�cio�a nast�pnego dnia, po porannej mszy.
Kiedy sko�czy�a si� msza, Katarzyna sta�a w ukryciu obok jednego z sarkofag�w ci�gn�cych si� wzd�u� muru. Wkr�tce zauwa�y�a zbli�aj�cego si� w jej stron� imponuj�cego postaci� mnicha w surowej czarnej szacie, z g�ow� otoczon� w�skim pasmem w�os�w. Upad�a na kolana, lecz nie pochyli�a g�owy. Stan�wszy przed ni�, z r�kami schowanymi w r�kawach habitu, mnich przygl�da� si� jej szczup�ej twarzy otoczonej ci�kimi, jasnymi w�osami.
- Chcia�a� ze mn� m�wi�! A wi�c m�w!
- Wielebny ojcze - zacz�a, nie podnosz�c si� z kl�czek - zawdzi�czam ci �ycie. Wczoraj kaza�e� otworzy� bram� swojego klasztoru przed dwiema zaszczutymi, n�dznymi kobietami. Zaklinam ci� na imi� twojej kuzynki, nie pozbawiaj nas swojej opieki!
W�skie wargi Jana de Blaisy'ego rozszerzy�y si� w sceptycznym u�miechu. Bez w�tpienia ta wie�niaczka w �achmanach, podaj�ca si� za wielk� dam�, by�a niezwykle zarozumia�a - I twierdzisz tak�e, �e znasz pani� de Chateauvillain? Doprawdy, zadziwiasz mnie!
- Jest moj� przyjaci�k�... najlepsz� przyjaci�k�. Wielebny ojcze, nie spyta�e� nawet o moje nazwisko, ani sk�d przybywam. To oznaka wielkiego zaufania. Nazywam si� Katarzyna de Brazey, by�am dam� dworu nie�yj�cej ksi�niczki Ma�gorzaty. Tam pozna�am Ermengard�. A je�li widzisz mnie w tych �achmanach, to dlatego, �e uciek�am z okropnego wi�zienia, w kt�rym zamkn�� mnie m�j m��... z baszty twojego zamku w Malain...
Przeor zmarszczy� brwi. Schyli� si� i pom�g� wsta� Katarzynie, po czym, zauwa�ywszy, �e s� obserwowani przez grup� kobiet z miasteczka, powi�d� j� do zakrystii. By�o to niewielkie pomieszczenie pachn�ce kadzid�em, olejami �wi�tymi i wykrochmalon� bielizn�. Przeor ruchem d�oni odprawi� braciszk�w, kt�rzy uk�adali ornaty, nast�pnie posadzi� Katarzyn� na taborecie, a sam usiad� na �awie z wysokim oparciem.
- Opowiedz mi swoj� histori�. Dlaczego zamkni�to ci� w Malain?
Katarzyna powoli, wa��c ka�de s�owo, aby nie wzi�to jej za szalon�, opowiedzia�a swoje przygody; przeor s�ucha�, nie przerywaj�c toku opowie�ci. Historia by�a nieprawdopodobna, lecz w fio�kowych �renicach m�odej kobiety dostrzeg� p�omie� niezaprzeczalnej szczero�ci.
- Nie wiem ju�, co mam robi� - powiedzia�a na zako�czenie Katarzyna.
- Jestem winna pos�usze�stwo m�owi,ale powr�t do niego oznacza �mier�.
Zamknie mnie do jeszcze gorszego wi�zienia, z kt�rego nigdy nie wyjd�.
Jedynie ksi���...
Przeor, po�o�ywszy swoj� chud� d�o� na d�oni Katarzyny, przerwa� jej: - Nie dodawaj nic wi�cej. Musisz zrozumie�, �e twoje stosunki pozama��e�skie z ksi�ciem nie znajd� zrozumienia w oczach duchownego.
Tw�j m�� ma prawo do ciebie i je�li si� o ciebie upomni, nie b�d� m�g� mu odm�wi�. Lecz z drugiej strony grozi ci �miertelne niebezpiecze�stwo i prosisz mnie o schronienie...
Wsta� i zacz�� przemierza� zakrysti� tam i z powrotem. Katarzyna z niepokojem �ledzi�a go wzrokiem.
- Nie oddawaj mnie, wielebny ojcze, b�agam! Je�li masz troch� lito�ci dla nieszcz�liwej kobiety, nie pozw�l, aby Garin mnie st�d zabra�! Pomy�l o dziecku, kt�re nosz� i kt�re on chce zabi�!
- Wiem! Nie mog� jednak podj�� decyzji natychmiast. Musz� przemy�le� spraw� w spokoju. Powiadomi� ci� o tym, co postanowi�em. Na razie mo�esz tu zosta�. Wydam rozkazy, aby� wraz ze swoj� s�u��c� zosta�a odseparowana od chorych z naszego domu bo�ego i �eby przeniesiono was do oddzielnego pokoju.
- Ojcze - zacz�a Katarzyna, zaniepokojona s�owami przeora, lecz ten przerwa� jej gestem i uczyni� nad ni� znak krzy�a, kt�ry zmusi� j� do pochylenia g�owy.
- Zosta� w pokoju, moje dziecko. Tw�j los jest w r�kach Pana Boga, a on nie mo�e si� myli�.
Rozmowa by�a zako�czona, Katarzyna wi�cej nie nalega�a. Wr�ciwszy do Sary, by�a bardziej niespokojna, ni� chcia�a to po sobie pokaza�. Je�li przeor postanowi, �e ma wr�ci� do m�a, nic nie uchroni jej od losu gorszego ni� �mier�. Czy ksi�dz mo�e rozdzieli� to, co z��czy� B�g? Czy mo�e nie wyda� �ony prawowitemu m�owi tylko dlatego, �e udzieli� jej schronienia? Do tego nie by�a pewna, czy przeor uwierzy� ca�kowicie w jej opowiadanie. Przecie� jej nie zna�, a wi�c nie m�g� wiedzie�, czy nie jest jedn� z tych zepsutych kobiet, kt�rych rozwi�z�e �ycie okrywa wstydem rodzin�, zmuszaj�c j� do podj�cia surowych krok�w. Jaka szkoda, �e nie zdecydowa�a si� prosi� przeora, by napisa� do Ermengardy...
Nazajutrz okaza�o si�, �e Jan de Blaisy ukrywa� pod mask� surowo�ci wi�cej subtelno�ci, ni� przypuszcza�a Katarzyna. Ot� wieczorem, na odg�os hejna�u wygrywanego na tr�bkach, wielka brama opactwa otworzy�a si� i na dziedziniec wpad�a kawalkada je�d�c�w, wznosz�c tumany kurzu. Na ich czele, na du�ym bia�ym koniu p�dzi�a na z�amanie karku ros�a kobieta, pop�dzaj�c konia pejczem ze z�ot� r�czk�. Zeskoczy�a sprawnie z wierzchowca i rzuci�a si� w ramiona Katarzyny, kt�ra przybieg�a z okrzykami rado�ci, gdy� z daleka rozpozna�a hrabin� Ermengard�. Dziewczyna �mia�a si� i p�aka�a r�wnocze�nie.
- O niedobra! - wykrzykiwa�a hrabina. - Gdzie si� podziewa�a�, do diab�a? Zamartwia�am si� przez tyle dni, na flaki papie�a!
- Pani, by�bym niewymownie wdzi�czny, gdyby zechcia�a pani nie przeklina� jak �o�dak w moim klasztorze - przerwa� te wylewno�ci cicho i wynio�le przeor, kt�ry przyby� zawiadomiony o przyje�dzie kuzynki. - Nie s�dzi�em, posy�aj�c pani m�j list, �e uczynisz nam zaszczyt i odwiedzisz nas osobi�cie. Jestem jednakowo� szcz�liwy...
Najwyra�niej majestat przeora nie wywar� na Ermengardzie wi�kszego wra�enia, gdy� za�mia�a mu si� bezceremonialnie prosto w nos.
- Czy nie wstyd ci tak k�ama�, drogi Janie? Wcale nie jeste� szcz�liwy, bo zak��cam wasze spokojne �ycie, robi� za du�o ha�asu i zajmuj� za du�o miejsca. Musz� jeszcze co� doda�: to nie koniec twoich k�opot�w ze mn�!
- A to dlaczego? - spyta� przeor, wzdrygn�wszy si�.
- Dlatego, �e zanim oddasz to biedne dziecko okrutnemu m�owi, b�dziesz musia� mnie zabi� - doko�czy�a spokojnie Ermengarda, zdejmuj�c r�kawiczki i wyjmuj�c z sakiewki wielk� jedwabn� chustk�, kt�r� energicznie wytar�a spocon� twarz. - A teraz ka� poda� kolacj�, gdy� umieram z g�odu! I musz� porozmawia� z Katarzyn�!
Postawiony przed faktem dokonanym, przeor chcia� odej��, ale Ermengarda zatrzyma�a go, wo�aj�c gromkim g�osem: - Nie zapomnij, kuzynie! Je�li przed twoj� bram� pojawi si� Garin de Brazey, masz go nie wpuszcza�!
- Ale�, kuzynko, ja nie mam prawa! Boj� si� go...
- Je�eli b�dzie trzeba, uzbroisz swoich benedyktyn�w i zaczniemy si� broni�, lecz zapami�taj sobie dwie rzeczy: po pierwsze, prawo azylu jest �wi�te, nawet dla kr�la. Po drugie, je�li chcesz uczyni� z ksi�cia Filipa swego �miertelnego wroga, to oddaj pani� de Brazey jej mi�emu ma��onkowi!
- Ermengardo! Jeste� niemo�liwa! - odpar� przeor. - Co za pomys�y, �eby urz�dza� obl�enie!
Jednak to, co przeor wzi�� za zwyk�� gadanin� Ermengardy, wkr�tce przybra�o barwy brutalnej rzeczywisto�ci. O godzinie, w kt�rej benedyktyni schodz� z p�l na Anio� Pa�ski i sadowi�c si� dw�jkami na kru�gankach klasztoru, intonuj� pie�� na chwa�� Boga, do bramy klasztoru Saint-Seine zbli�a� si� ponury orszak.
By� to oddzia� najemnych �o�nierzy, uzbrojonych po z�by w d�ugie lance, szerokie, ci�kie miecze i siekiery. Wszyscy jechali na koniach bojowych, mog�cych opr�cz je�d�ca unie�� ze sto funt�w �elastwa.
Wygl�dali na jedn� z tych band najemnych, kt�r� �atwo jest zgodzi�, pod warunkiem �e si� ma pe�n� kies�. Dla nich jedynym prawem by�o z�oto, rozb�j i zbrodnia, co mieli wyryte na prymitywnych twarzach. Na sk�rzanych kasakach, wzmocnionych �elaznymi p�ytkami w miejscach podatnych na zranienia, wida� by�o �lady zakrzep�ej krwi, a ich he�my by�y powyginane i nosi�y liczne �lady walki.
Na drodze przejazdu �o�nierzy ludzie zamykali si� boja�liwie w domach, rygluj�c drzwi i podpieraj�c je ci�kimi meblami. Ich pojawienie si� w dolinie by�o tak nieoczekiwane, �e mieszka�cy nie zd��yli uciec do klasztoru, jak to ongi� bywa�o za czas�w Wielkich Kompanii, kt�re sia�y na swej drodze przemoc, gwa�t, morderstwo i po�ary.
Na czele jecha�o dw�ch ludzi. Jeden z nich by� ubrany podobnie jak pozostali cz�onkowie bandy, lecz arogancki wyraz twarzy i z�oty �a�cuch na piersi wskazywa�y, �e by� ich prowodyrem. Drugim by�... Garin. Ubrany jak zwykle na czarno, z kapturem spuszczonym na oczy, owini�ty szerokim p�aszczem a� po szyj�, jecha� prosto przed siebie, nie zwracaj�c uwagi na to, co si� dzieje dooko�a.
Tym, co najbardziej przerazi�o brata furtiana, by� widok wleczonych przez dwa pierwsze konie je�c�w: kobiety i m�czyzny. Wida� by�o, �e oboje zostali potraktowani z najwy�szym okrucie�stwem. D�ugie, jasne w�osy kobiety, zabrudzone zakrzep�� krwi�, z ledwo�ci� zas�ania�y jej nagie, pokryte krwawymi pr�gami cia�o. M�czyzna by� starcem, z siwymi w�osami i bia�� brod�. Mia� na sobie d�ug�, czarn� sukni�, ca�� w strz�pach, spod kt�rej prze�wieca�y chude nogi i nagie stopy. Na jego sk�rze widnia�y liczne �lady przypalania rozpalonym �elazem. Twarze nieszcz�nik�w pokryte by�y strugami zakrzep�ej krwi. Mieli wyk�ute oczy...
Brat furtian pobieg� zawiadomi� przeora, kt�ry w�a�nie rozpocz�� msz� wieczorn� w kaplicy. Msza zosta�a przerwana i wszyscy obecni, wiedzeni najgorszymi przeczuciami, wybiegli za przeorem z kaplicy, w�r�d nich Ermengarda, Katarzyna i Sara.
Kiedy dotarli do otworu strzelniczego znajduj�cego si� nad g��wn� bram�, Ermengarda gwa�townie odepchn�a Katarzyn� do ty�u, pozwalaj�c zbli�y� si� jedynie Janowi de Blaisy. Noc zapad�a, lecz banda rozpali�a �uczywa, kt�re rzuca�y na nieszcz�snych je�c�w krwawe �wiat�o.
- Czego chcecie? - rzuci� przeor szorstko. - Co oznaczaj� wasza bro� oraz ten m�czyzna i ta kobieta?
- A co oznacza ta zamkni�ta brama, szacowny przeorze? odpowiedzia� mu g�os, na kt�rego d�wi�k Katarzyna si� wzdrygn�a.
By�a tak wystraszona, �e trz�s�a si� ju� zawczasu. Wyci�gaj�c szyj�, dojrza�a pomi�dzy Ermengard� a filarem parapetu, o kt�ry opiera�a si� hrabina, blad� twarz Garina, o�wietlon� p�omieniami �uczyw. Potem jej wzrok ze�lizgn�� si� na dwie niewidome ofiary, kt�re le�a�y na ziemi bez �ycia. Pomimo krwi pokrywaj�cej ich twarze rozpozna�a Stokrotk� i starca z podziemnej groty. Sara b�yskawicznie poci�gn�a dziewczyn� do ty�u. Nad okolic� zapanowa�a g��boka cisza. Po chwili przem�wi� przeor, spokojnie i dono�nie: - Moja brama jest zawsze zamkni�ta po zachodzie s�o�ca. Czy� jeste� a� takim niedowiarkiem, �e obce s� ci obyczaje domu bo�ego?
- Znam je, lecz chcia�bym wej��.
- Po co? Czy prosisz o schronienie? W�tpi�, s�dz�c po twoim otoczeniu... Cz�owiek nie przekracza progu �wi�tyni uzbrojony. Je�eli chcesz wej��, Garinie de Brazey, wejdziesz... ale sam!
Na te s�owa odezwa� si� kompan Garina. Jego zdarty g�os wdar� si� niezno�nie w uszy Katarzyny.
- Dlaczego zabraniasz mi wej��, ksi�e? Jestem J�ka�a z Perouges!
- Wiem - odpar� przeor, na kt�rym to przezwisko nie wywar�o wi�kszego wra�enia. - Pozna�em ci�, znam tak�e twoje krwawe post�pki: wymordowane kobiety, dzieci nadziane na pal, wioski puszczone z dymem.
Jeste� obrzydliw� besti�, a dla takich nie ma tu miejsca! Odrzu� sw� bro�, posyp g�ow� popio�em i b�agaj Pana Boga o przebaczenie. Dopiero wtedy ci� wpuszcz�. Rozpoznaj� ci� po tych dw�ch zadr�czonych je�cach, kt�rych wleczesz za sob�. Je�li chcesz, abym ci� wys�ucha�, pozw�l moim braciom zabra� ich z drogi.
Zamiast odpowiedzi przeor us�ysza� obra�liwy rechot J�ka�y.
- Szkoda twojej lito�ci, ksi�e! To czarownicy, wyznawcy szatana, a na dodatek zdrajcy! Na stos z nimi!Garina zacz�a denerwowa� ta wymiana zda�. Uni�s�szy si� w strzemionach, krzykn��: - Koniec tego gadania! Pos�uchaj, przeorze! Przyjecha�em tutaj po swoj� �on�, kt�r� ukrywasz w klasztorze. Oddaj mi j�, a odjedziemy swoj� drog�. Mog� ci nawet obieca�, �e poder�n� gard�a tym nieszcz�nikom, kt�rzy jej pomagali, tak aby nie cierpieli zbyt d�ugo!
- Aby nie cierpieli? - zapyta� pogardliwie przeor. - Czy postrada�e� zmys�y, Wielki Skarbniku Burgundii? Czy s�dzisz, �e tw�j pan przebaczy ci, �e zm�wi�e� si� z tym tu bandyt�? Jakim prawem przemawiasz do mnie takim tonem? Zapomnia�e�, kim jestem? Moja krew jest szlachetniejsza od twojej i jestem s�ug� bo�ym, id� wi�c swoj� drog�. Twoja �ona, na wp� �ywa, przysz�a prosi� mnie o schronienie. Prawo azylu jest �wi�te i ja przyzna�em jej to prawo. Opu�ci ten dom tylko z w�asnej woli!
Katarzyna podziwia�a dumn� postaw� przeora. Jego szczup�a, wysoka sylwetka na tle czarnego nieba, roz�wietlonego �uczywami, jawi�a si� niczym anio� S�du Ostatecznego, rozci�gaj�cy nad pot�pie�cami swe szerokie skrzyd�a.
- Ja jestem Zmartwychwstaniem i �yciem! - wyszepta�a przej�tym g�osem Sara i Katarzyna zrozumia�a, �e jej stara przyjaci�ka odczuwa to samo, co ona.
Co do Ermengardy, rozpiera�y j� duma i rado��. Hrabina by�a dumna z kuzyna. Jego ustami przemawia� ca�y ich r�d, bez gniewu, lecz nie bez wy�szo�ci!
- Pos�uchaj mnie uwa�nie, Janie de Blaisy - zakrzykn�� Garin z w�ciek�o�ci�. - Daj� ci czas do �witu! Je�eli oka�esz rozs�dek, nie wyrz�dzimy krzywdy mieszka�com miasteczka. Z nastaniem �witu albo otworzysz swoje bramy i wypu�cisz moj� �on�, albo zr�wnamy miasto z ziemi�, spalimy domy i wedrzemy si� do klasztoru!
Ermengarda nie mog�a d�u�ej tego s�ucha�. Przedar�a si� do przodu i jej twarz poja�nia�a od p�on�cych pochodni.
- Spalisz miasteczko i napadniesz na klasztor? A kto ci� wtedy uchroni od gniewu Filipa Burgundzkiego? S�dzisz,�e utrzymasz swoj� g�ow�, sw�j pa�ac i ziemie nienaruszone? Je�li podniesiesz miecz na t� �wi�t� ziemi�, twoja przekl�ta g�owa przypadnie katu! Garin wybuchn�� �miechem.
- Mog�em przypuszcza�, �e pani� tutaj znajd�, Ermengardo! Widz�, �e wiernie strze�esz ksi���cych mi�ostek. Rajfurka to pi�kne zaj�cie jak na hrabin� de Chateauvillain!
- A rze�nik to pi�kne zaj�cie dla de Brazeya! - odpali�a Ermengarda, nie trac�c rezonu. - Ale chyba si� myl�, ty nie mo�esz by� z rodu de Brazey�w! Z mu�a nie zrobi si� konia bojowego!
Pomimo p�on�cych wok� �uczyw twarz Garina pozielenia�a. Jego przeci�ty szram� policzek wykrzywi� si�. Wydawa�o si�, �e de Brazey zaraz wybuchnie, lecz do wymiany zda� w��czy� si� J�ka�a: - Dosy� tej gadaniny! S�ysza�e�, co ci powiedzia� pan de Brazey, ksi�e? Albo nam wydasz go��bk�, albo jutro miasteczko legnie w zgliszczach, a z twojego klasztoru zostanie kupa kamieni. Obiecuj� ci, �e osobi�cie powiesz� ci� na krzy�u twego ko�cio�a! Jak rzek�em, tak zrobi�!
Teraz odje�d�amy za�o�y� obozowisko.
- Chwileczk�! - zawo�a� Jan de Blaisy. - Przyjmuj� twoje wyzwanie.
Jutro o �wicie powiadomi� ci� o mojej decyzji. A teraz mam jeszcze co� do zrobienia...
Przeor odszed� na stron� i przez chwil� szepta� co� na ucho mnichowi stoj�cemu obok, po czym da� znak Ermengardzie, aby zosta�a na miejscu, i zbieg� po schodach.
- Co on zamierza? - spyta�a Katarzyna.
Ermengarda wzruszy�a ramionami na znak, �e nie ma poj�cia; marszcz�c brwi przygl�da�a si� gro�nej bandzie stoj�cej u bram klasztoru.
Nast�pnie wezwa�a kapitana w�asnej eskorty, kt�ry natychmiast przyby� wraz ze swymi lud�mi. Ka�dy z nich by� uzbrojony w wielki �uk z drewna cisowego. Na znak hrabiny ludzie ci ustawili �uki w otworach strzelniczych i napi�li ci�ciwy.
- S�dz�, �e wiem, co chce uczyni� m�j kuzyn - zwr�ci�a si� Ermengarda do Katarzyny - dlatego wol� by� przygotowana na wszystko.
W tej samej chwili u ich st�p zaskrzypia�a brama i rozleg� si� �piew religijny. Trzy kobiety r�wnocze�nie wychyli�y si� przez mur. Nikt z bandy na nie nie patrzy�. Oczy wszystkich by�y skierowane na poch�d wychodz�cy z klasztoru. Sk�ada� si� on z trzech mnich�w w czarnych habitach, kt�rzy �piewali na ca�e gard�o:
Niekt�rzy padli na kolana. Tylko Garin i J�ka�a pozostali na swoim miejscu, lecz i oni wygl�dali jak pos�gi. Krzy� przeora zwraca� si� prosto w ich stron�, a oni, jak zakl�ci, nie mogli ruszy� si� z miejsca.
Katarzyna zobaczy�a z g�ry, jak przeor schyli� si� nad cia�ami nieszcz�snej kobiety i m�czyzny, kt�rych cierpienia jeszcze si� nie sko�czy�y. Mnisi urwali sw� pie�� i wtedy da�y si� s�ysze� ciche j�ki m�czennik�w. Przeor wzni�s� d�o� i uczyni� nad ich g�owami znak krzy�a.
Katarzyna zgadywa�a z ruchu jego warg s�owa przebaczenia i przez �zy zobaczy�a gest rozgrzeszenia. Uczyniwszy sw� powinno��, przeor odszed� na bok. Wtedy spo�r�d bandy wyst�pi� cz�owiek w rze�nickim fartuchu, dzier��c w r�ku n�. W u�amku sekundy po dwakro� wzni�s� ostrze, mierz�c prosto w serca ofiar. J�ki nieszcz�nik�w usta�y. Sko�czy�y si� m�czarnie ma�ej czarownicy i starca z lasu.
Przeor, nie patrz�c w stron� kat�w, skierowa� si� powoli w kierunku klasztoru i po chwili wielka brama zamkn�a si� za nim. �ucznicy Ermengardy opu�cili bro�. G��boka cisza zaleg�a nad okolic� i dolin� okryt� p�aszczem nocy.
Wracaj�c do swych komnat, Katarzyna zanosi�a si� od p�aczu, a z oczu hrabiny tak�e sp�ywa�y wielkie �zy.
- Gdyby cho� jeden w�os spad� z g�owy przeora, d�ugo nie chwaliliby si� zwyci�stwem - wycedzi�a przez z�by Ermengarda. - Pierwsz� strza�� przeznaczy�am dla Garina, drug� - dla jego kompana!
* * *
Dla Katarzyny by�a to noc niepokoju i �ez. M�oda kobieta z rozpacz� my�la�a o niebezpiecze�stwie, na jakie narazi�a miasteczko i klasztor.
Chcia�a natychmiast si� podda� i sko�czy� na zawsze z ucieczk�. Poniewa� Garin i tak musia� wygra�, po co to wszystko, po co tyle cierpie�? Po co nara�a� tyle niewinnych os�b? Potworna �mier� Gervais'go i Stokrotki, torturowanych, o�lepionych i wleczonych na postronku jak zwierz�ta, wype�ni�a jej serce przera�eniem i wyrzutami sumienia. Stokrotka zdradzi�a, lecz wcze�niej przyj�a j� pod sw�j dach, opiekowa�a si� ni�. Je�eli zb��dzi�a przez zazdro��, to jednak nie zas�u�y�a na tak okrutn� �mier�. Katarzyna nie chcia�a, by sp�on�y domy w Saint-Seine, nie chcia�a, by pop�yn�a krew.
Nale�a�o podda� si� m�owi. Na dodatek ostatnie wydarzenia za�ama�y j� ca�kowicie, a �ycie przesta�o mie� sens.
Tymczasem Ermengarda czuwa�a. Hrabina zgadywa�a, co dzieje si� w duszy m�odej kobiety, i nie opuszcza�a jej ani na krok. I kiedy Katarzyna postanowi�a w ko�cu, �e odchodzi, hrabina rozgniewa�a si�.
- Moja droga, ta sprawa nie dotyczy tylko ciebie. Powiedzia�abym nawet, ale nie obra� si�, �e w tej historii jeste� jedynie narz�dziem! Gdyby tw�j Garin przyby� tutaj z zamiarami pokojowymi, poprosi� mego kuzyna spokojnie i grzecznie o rozmow� i o swoj� �on�, przeor nie m�g�by mu odm�wi�. Dalszy ci�g wypadk�w zale�a�by od tej rozmowy. Lecz stan�� tu uzbrojony po z�by, w towarzystwie paskudnego bandyty, z gro�b� i zniewag� na ustach. A tego nie mo�emy tolerowa�! To sprawa naszego honoru. Nie zniewa�a si� kogo� z rodu Blaisy, kt�rego ojciec by� wielce szanowany przez ksi�cia Filipa Mocnego, nie zniewa�a si� tak�e mnie, hrabiny de Chateauvillain!
- No to co z nami b�dzie? - j�kn�a Katarzyna, powstrzymuj�c �zy.
- Szczerze m�wi�c... nie wiem. Trzeba poczeka�. Mury klasztoru s� mocne i wytrzymaj� ka�de obl�enie. Na dodatek nie zauwa�y�am, �eby nasi przeciwnicy przywlekli cho� jedn� machin� obl�nicz�, nie ma ani jednej wie�y bojowej! Tak wi�c dop�ki brama b�dzie zamkni�ta, nic nam nie grozi, natomiast nie wiem, jak uchroni� mieszka�c�w miasteczka przed tymi zbirami.
- A wi�c sama widzisz, �e musz� si� podda�.
- Nie powtarzaj ci�gle tego samego - odpar�a ze zniecierpliwieniem hrabina. - Powtarzam ci, �e tutaj zostaniesz. Nawet gdybym mia�a ci� zamkn��. Pozw�l przeorowi dzia�a�! Widzia�a� go przed chwil� w akcji.
B�dziesz mia�a czas pertraktowa� z Garinem, gdy przyjdzie �wit, zza mur�w obronnych. Tymczasem sied� spokojnie. A poniewa� widz�, �e nie zmru�ysz oka tej nocy... ani ja, zr�bmy jedyn� rozs�dn� rzecz: chod�my pomodli� si� w kaplicy. W dodatku moja intuicja podpowiada mi, �e twoje poddanie niczego nie zmieni. Ci ludzie s� ��dni krwi!
Trudno by�o zaprzeczy� tym s�owom. Katarzyna spu�ci�a g�ow� i ruszy�a za Ermengard�. W klasztorze panowa�o niezwyk�e o�ywienie. Na dziedzi�cu rozpalono wielkie ogniska, nad kt�rymi zawieszono pot�ne �elazne kot�y, w kt�rych topi�a si� smo�a. Ustawieni rz�dem mnisi wlewali do nich pe�ne kadzie oliwy. Ze stod� wynoszono kosy i wid�y, z warsztat�w m�oty i miecze. W�r�d tej krz�taniny uwija� si� przeor w zakasanym habicie i w butach z ostrogami - w m�odo�ci bowiem, zanim wst�pi� do klasztoru, zosta� pasowany na rycerza.
Ale nie by� to ten sam Jan de Blaisy! W obliczu zagro�enia w mnichu obudzi�a si� wojownicza krew i zapa� bojowy. Je�li J�ka�a de Perouges i Garin de Brazey o�miel� si� zaatakowa� dom Pana ogniem i mieczem, zostan� przyj�ci ogniem i mieczem! Duchowny przekszta�ci� si� w wojownika, a jego mnisi, porwani w wir przygotowa� do czego�, co by�o tak r�ne od �ycia sp�dzanego na pracy i rozmy�laniach, przy��czyli si� do niego ochoczo. W�r�d tych oddanych s�u�bie Bogu dzielnych Burgundczyk�w nie by�o ani jednego, kt�ry nie czu�by si� templariuszem... Dziedziniec zape�ni�y wygolone g�owy i czarne habity, za przyk�adem przeora podkasane do g�ry, ukazuj�ce muskularne nogi i szerokie od noszenia sanda��w stopy mnich�w.
Po od�piewaniu jutrzni najwa�niejsi dostojnicy klasztoru zebrali si� na czym� w rodzaju narady wojennej, w kt�rej, ma si� rozumie�, kobiety nie bra�y udzia�u.
Katarzyna, kl�cz�c w kaplicy obok Ermengardy, kt�ra modli�a si� �arliwie, na pr�no pr�bowa�a zwr�ci� si� do Boga. Ogarni�ta by�a przera�eniem przed maj�cymi nast�pi� wydarzeniami. Mimo grubych mur�w do jej uszu dociera�y odg�osy przygotowa�, kt�re zwi�ksza�y jej strach a� do panicznej trwogi. Wiedzia�a, �e opactwo potrafi si� obroni�, �e jego mury s� pot�ne i �e J�ka�a nie b�dzie m�g� ich zdoby�. Jan de Blaisy za� by� cz�owiekiem rozs�dnym, a jego mnisi odwa�ni i �arliwi. Lecz ona my�la�a o nieszcz�liwych mieszka�cach miasteczka. Zgadywa�a strach biednych ludzi, kt�rych nic nie ochroni przed krwaw� band�. Gervais i Stokrotka stanowili namacalny dow�d barbarzy�stwa. Z pewno�ci� mieszka�cy podejrzewali, co ich czeka. I dlaczego? Z powodu jakiej� kobiety, kt�ra uciek�a od m�a! Ilu z nich, kiedy spadnie na nich miecz lub p�on�ca g�ownia, przeklnie j� przed �mierci�?
Katarzyna zapa�a�a ch�ci� zobaczenia, co robi� zab�jcy, czy pomimo obietnicy nie zacz�li n�ka� biednych wie�niak�w. Rzuci�a okiem na Ermengard�. Hrabina trwa�a w modlitwie, z g�ow� ukryt� w d�oniach.
Katarzyna wsta�a i bezszelestnie ruszy�a do wyj�cia, nie spuszczaj�c oka z przyjaci�ki. Poniewa� brama ko�cio�a by�a uchylona,kobieta z �atwo�ci� wy�lizgn�a si� na dziedziniec. Mnisi krz�tali si� przy kot�ach, spod kt�rych bucha� ogie�. Nikt nie zwr�ci� na ni� uwagi...
Szybko przemierzy�a dziedziniec i wesz�a na kamienne schody prowadz�ce do stra�nicy. Za otworami strzelniczymi nie by�o �ywego ducha.
Lecz w dole, na rynku miasteczka, panowa�o niezwyk�e o�ywienie. Ludzie Wielkiego Skarbnika rozpalili ogniska i niekt�rzy z nich odpoczywali. Przy najwi�kszym ognisku siedzia� J�ka�a, jedz�c i pij�c wraz z Garinem. Ale wi�kszo�� zaj�ta by�a czym�, co wydar�o z piersi Katarzyny okrzyk grozy.
Rozb�jnicy zabijali deskami drzwi i okna dom�w, aby mieszka�cy nie mogli si� z nich wydosta�. Znosili z lasu wielkie polana, nar�cza chrustu i s�omy, kt�rymi ok�adali cha�upy woko�o. Wystarczy�o rzuci� jedno zapalone �uczywo i ca�e miasteczko sp�on�oby w mgnieniu oka. Zamkni�ci w �rodku ludzie spaliliby si� �ywcem, wraz z dzie�mi, byd�em i skromnym dobytkiem...
Nie zastanawiaj�c si� d�u�ej, Katarzyna zbieg�a po schodach. Ko�o stodo�y znajdowa�a si� ma�a furtka prowadz�ca w pole, prawie niewidoczna, dzi�ki czemu przeor nie kaza� jej tak pilnowa� jak g��wnej bramy, gdzie stali na stra�y ludzie Ermengardy. Biegn�c wzd�u� mur�w, tak aby nie zosta� zauwa�on�, zbli�a�a si� do stajni. Jej postanowienie by�o tak silne, �e przesta�a si� ba�. Odczuwa�a rodzaj egzaltacji, jaka musia�a by� udzia�em ofiary p�on�cej na barbarzy�skich o�tarzach. Musia�a umrze�, �eby inni mogli �y�...
Furtka nie by�a strze�ona, lecz zaryglowana �elazn� sztab� z ci�k� zasuw�, kt�r� nie�atwo by�o otworzy�. Katarzyna z ca�ych si� poci�gn�a za zasuw�, rani�c sobie r�ce, i powoli sztaba drgn�a. R�ce dziewczyny krwawi�y, twarz zalewa� jej pot, ale w ko�cu przeszkoda ust�pi�a. Ju� teraz nikt jej nie powstrzyma! P�jdzie do Garina, padnie mu do n�g, ukorzy si�, aby ostudzi� jego gniew...
Poci�gn�a ci�kie drzwi do siebie, lecz w tej samej chwili czyja� r�ka pchn�a je z powrotem.
- Wychodzenie z klasztoru jest zabronione! - us�ysza�a spokojny g�os. To rozkaz wielebnego przeora!
Przed Katarzyn� sta� mnich, trzymaj�c wielk� wi�zk� s�omy. Musia� by� w stodole, kiedy mocowa�a si� z wrotami. By� niski i przysadzisty, mia� g�adk�, okr�g�� czaszk� z w�skim pasmem w�os�w woko�o. Mnich spokojnie rzuci� s�om� na ziemi�, podni�s� sztab� i w�o�y� j� na swoje miejsce.
- B�agam ksi�dza, prosz� pozwoli� mi wyj��! Musz� i�� do tych ludzi.
To po mnie tu przyjechali. Jak mnie odzyskaj�, nie b�d� mieli powodu napada� na klasztor! Miasteczko zostanie ocalone!
Ale mnich potrz�sn�� tylko g�ow� i odpar� spokojnie: - To, co czyni nasz przeor, jest najs�uszniejsze. A wyroki boskie s� niezg��bione. Je�eli zadecydowa�, �e jutro mamy wszyscy zgin��, my i ca�e miasteczko, to znaczy, �e tak ma by�, i nawet nie chc� wiedzie� dlaczego.
Uczyni�em �lub pos�usze�stwa. Kiedy jego wielebno�� rozkazuje, ja pokornie s�ucham. Chod�, moja siostro...
W�o�ywszy s�om� pod pach�, woln� r�k� uj�� d�o� Katarzyny i poci�gn�� j� za sob�. Na nic zda�y si� pro�by i p�acze, mnich by� nieprzejednany. W tym momencie z ko�cio�a wybieg�a Ermengarda i zobaczywszy Katarzyn�, zbli�y�a si� do niej.
- Gdzie si� podziewa�a�? Umiera�am z niepokoju!
- Zatrzyma�em j�, gdy chcia�a wyj�� przez ma�� furtk� ko�o stodo�y poinformowa� spokojnie mnich. - Chcia�a wyj�� i podda� si�, lecz przeor zabroni� komukolwiek wychodzi�. A wi�c j� przyprowadzi�em z powrotem.
Czy mog� j� odda� pod pani opiek�?
- Ale� mo�esz, ojcze, mo�esz! I zapewniam ci�, �e mi wi�cej nie ucieknie!
Ermengarda wygl�da�a na wielce roze�lon�. Nie chc�c nawet s�ucha� wyja�nie� Katarzyny, poci�gn�a j� do domu go�cinnego i bez s�owa zamkn�a si� tam wraz z ni�.
- Teraz mog� by� spokojna! Zostaniesz ze mn� tutaj! Katarzyna, u kresu wytrzyma�o�ci, rzuci�a si� na �o�e, wybuchaj�c p�aczem, lecz nie uda�o jej si� rozczuli� swojej prze�ladowczyni, kt�ra skrzy�owawszy ramiona na piersi, siedzia�a obok, nie m�wi�c s�owa.
W ten spos�b up�yn�a noc. Kiedy wsta� dzie�, o�wietlaj�c budynki opactwa, Katarzyna z Ermengard� wysz�y z pokoju i zobaczy�y, �e mnisi czuwaj� przy kot�ach, kt�re przenie�li na mury, a od�r smo�y zatruwa poranne powietrze. Jedni pilnowali ognisk na dziedzi�cu lub ostrzyli kosy, inni uk�adali stosy kamieni, a po�r�d tej ca�ej krz�taniny kr��y� przeor, dogl�daj�c wszystkiego, jak genera� na inspekcji swoich oddzia��w.
Zobaczywszy kobiety, podszed� do nich i rzek�: - Powinny�cie wr�ci� do ko�cio�a, tam b�dziecie bezpieczniejsze.
Nadesz�a chwila, �ebym wszed� na mur obronny i zobaczy�, co robi� nasi naje�d�cy.
- Id� z przeorem - krzykn�a Katarzyna. - Nie powinnam si� teraz ukrywa�. Je�eli nie chcesz, abym si� oddala w r�ce m�a, to pozw�l mi przynajmniej przem�wi� do niego! Mo�e uda mi si� go przekona�, by zmieni� swe zamiary.
Jan de Blaisy pokiwa� sceptycznie g�ow�.
- W�tpi�, aby ci si� to uda�o, moje dziecko. Jeszcze gdyby by� sam...
mo�e, lecz dobrze znam J�ka��. On i jego zbiry czuj� z�oto klasztorne.
Pretekst wydaje im si� dobry. Niepotrzebnie tylko b�dziesz si� nara�a�.
- Zale�y mi na tym!
- Jak chcesz. Tedy chod� ze mn�...
We tr�jk�, gdy� Ermengarda nie odst�powa�a Katarzyny, udali si� do otworu strzelniczego i rzucili okiem na okolic�, sk�d dobiega�y przekle�stwa i szcz�k broni. Czerwone s�o�ce o�wietla�o przygotowania zbir�w J�ka�y.
Wszystkie domy by�y ju� pozabijane deskami i znikn�y prawie pod stertami s�omy i chrustu. Kilku zbir�w przygl�da�o si� tym gotowym stosom, trzymaj�c pochodnie w r�ku. Ich wygl�d nie pozostawia� �adnych z�udze�.
Przywlekli ze sob� pot�n� belk� i st�oczyli si� wok� niej. Garin i jego wsp�lnik wsiedli na konie, po czym skierowali si� powoli w stron� bramy klasztornej. De Brazey przywdzia� zbroj� na swe czarne szaty i nie wiadomo by�o, kt�ry z nich dw�ch, on czy J�ka�a, wygl�da� straszliwiej. Uni�s� g�ow� w stron� otworu strzelniczego i ujrzawszy przeora, u�miechn�� si�.
- A wi�c, szanowny przeorze? Jaka jest twoja odpowied�? - spyta� spokojnie. - Oddasz mi moj� �on�, czy wolisz walk�? Jak widzisz, przygotowali�my co nieco...
Przeor chcia� odpowiedzie�, lecz Katarzyna w�lizgn�a si� w tej chwili pomi�dzy niego i okienko strzelnicze i zakrzykn�a: - Na lito�� bosk�, Garinie, sko�cz t� okrutn� gr�! Czy nie masz do�� przelanej krwi? Dlaczego maj� gin�� niewinni ludzie z powodu naszych wa�ni? Czy nie czujesz, jakie to niesprawiedliwe i odra�aj�ce?
- Ciekaw by�em - odpar� Garin - kiedy si� w ko�cu poka�esz! Je�eli kt�re� z nas zawini�o, to z pewno�ci� nie ja! Jestem twoim m�em, winna� mi pos�usze�stwo!
- Doskonale wiesz, dlaczego uciek�am! Chcia�am ocali� moje dziecko i moj� wolno��! Gdyby� nie traktowa� mnie tak okrutnie, nigdy bym nie uciek�a przed tob�! Ale wszystko mo�na jeszcze naprawi�. Nie prosz� o nic dla mnie! Lecz czy mo�esz mi da� s�owo, �e je�li wr�c� do ciebie, oszcz�dzisz miasto i klasztor?
Zanim Garin zd��y� jej odpowiedzie�, J�ka�a wyst�pi� do przodu i rzuci� szyderczo: - Najpierw wyjd�, pani, a dyskutowa� b�dziemy potem! Nie lubi�, gdy si� mnie anga�uje po pr�nicy!
Przeor odci�gn�� Katarzyn� do ty�u.
- Daremny trud! Oni maj� zamiar zaatakowa� i stracisz �ycie, nie ocaliwszy nikogo!
Zrozpaczona dziewczyna spojrza�a na Ermengard� i zauwa�y�a, �e hrabina u�miecha si� weso�o, a w dodatku wydawa�o si�, �e nie s�ucha tego, co si� wok� dzieje.
- Och, Ermengardo! - z wyrzutem powiedzia�a Katarzyna. - Jak mo�esz si� u�miecha�, kiedy zaczyna si� rze�?...
- Pos�uchaj - odpowiedzia�a rado�nie. - Nie s�yszysz niczego?
Katarzyna wyt�y�a s�uch. Z oddali dochodzi� g�uchy, niewyra�ny jeszcze t�tent - Ja nie s�ysz� niczego... - powiedzia� p�g�osem przeor.
- A ja tak! Pertraktuj z nimi jak najd�u�ej, drogi kuzynie!
Nie staraj�c si� zrozumie�, przeor us�ucha�. Zbli�ywszy si� do okienka strzelniczego, pocz�� zaklina� naje�d�c�w, by oszcz�dzili niewinne miasto i dom bo�y, lecz oni wykazywali zniecierpliwienie i wida� by�o, �e s�owa nie powstrzymaj� d�u�ej zbir�w ��dnych krwi i �up�w. Z do�u dobieg� w�ciek�y g�os J�ka�y: - Dosy� tych zdrowasiek! Tu nie kazalnica! Nie chcecie odda� paniusi, b�dziecie mieli, czego chcieli�cie!
Katarzyna krzykn�a, widz�c pierwsz� zapalon� g�owni� rzucon� na stos siana, kt�re natychmiast si� zaj�o. Prawie r�wnocze�nie da� si� s�ysze� okrzyk triumfu Ermengardy.
- Patrzcie! - krzykn�a, wskazuj�c na wzg�rze, przez kt�re bieg�a droga do Dijon. - Jeste�my uratowani!
Na ten okrzyk wszyscy odwr�cili si� w tamt� stron� ��cznie z ca�� band�. Ze wzg�rza galopowa� nieprzebrany zast�p rycerzy, kieruj�c si� do Saint-Seine. W s�o�cu po�yskiwa�y zbroje, przy�bice i lance. Na czele p�dzi� rycerz z bia�ym pi�ropuszem. Nieprzytomna z rado�ci Katarzyna, widz�c kolory proporczyka u jego lancy, krzykn�a: - Jakub! Jakub de Roussay! I wraz z nim stra� ksi���ca!
- W sam� por�! Ca�e szcz�cie, �e da�am temu ba�wanowi na przechowanie list przeora! Mia�am z�e przeczucia - rzek�a Ermengarda.
Od tej chwili, spokojni o sw�j los, obl�eni mogli z muru �ledzi� przebieg wypadk�w.
J�ka�a, nale�y mu to przyzna�, nie ul�k� si� rycerzy. Nawet do g�owy mu nie przysz�o, aby czmychn�� przed nadchodz�cymi posi�kami. Jego ludzie odwr�cili si� i ustawili w szyku bojowym. Katarzyna zobaczy�a, �e Garin czyni to samo i wyci�ga miecz. Na ten widok nie mog�a powstrzyma� okrzyku: - Nie bij si�, Garinie! Je�li wyci�gniesz bro� przeciw wojsku ksi�cia, b�dziesz zgubiony!
Sama nie wiedzia�a, co za dziwne uczucie lito�ci kaza�o jej troszczy� si� o cz�owieka, kt�ry chcia� j� zgubi�. Garin jednak nie potrzebowa� jej lito�ci. Skwitowa� jej przemow� pogardliwym u�miechem i ruszy� z kopyta w kierunku przybysz�w, a za nim ruszy�a ca�a banda.
Bitwa by�a kr�tka, lecz ostra. Przewaga liczebna Jakuba okaza�a si� mia�d��ca. Pomimo cud�w waleczno�ci dokonywanych przez zbir�w jeden po drugim padali od cios�w armii ksi���cej. J�ka�a zmierzy� si� z Jakubem de Roussayem, a Garin walczy� z rycerzem bez nakrycia g�owy. Katarzyna rozpozna�a w nim Landry'ego.
Po kwadransie by�o po wszystkim. Roussay rani� swego przeciwnika, kt�ry stoczy� si� na ziemi�, i nie trac�c ani sekundy, powiesi� go na pierwszym lepszym drzewie. Po chwili Garin, otoczony przewa�aj�c� si��, podda� si�.
Podczas gdy �o�nierze ze stra�y zabrali si� do uwalniania wie�niak�w z ich domowych wi�zie�, przeor kaza� otworzy� bram� na o�cie� i zszed�, aby osobi�cie przywita� zwyci�zc�. Katarzyna nie odwa�y�a si� i�� za nim.
Zosta�a na murach wraz z Ermengard�. Jakub de Roussay, z he�mem pod pach�, szed� w kierunku klasztoru. Z ty�u dw�ch ludzi pomaga�o wsi��� Garinowi na konia, wcze�niej zwi�zawszy mu r�ce na plecach. Wielki skarbnik dawa� robi� ze sob� wszystko. Wydawa�o si�, �e nie obchodzi go w�asny los. Jego pogarda rozz�o�ci�a Katarzyn�. Z powodu tego cz�owieka zgin�o dw�ch niewinnych ludzi, ona sama by�a torturowana, a on wcale si� tym nie przejmowa�! Jej serce wezbra�o nienawi�ci� i gorycz�. Gdyby nie Ermengarda, stoj�ca nieruchomo tu� obok niej, by�aby si� rzuci�a na je�ca, aby wykrzycze� mu w twarz sw�j gniew i pogard�. Poczu�a dzik� rado��, �e sam sobie wymierzy� sprawiedliwo��, �e wkr�tce zginie od w�asnego zbrodniczego sza�u. I t� rado�� chcia�a mu objawi�...
Jeszcze tego samego dnia wieczorem Jakub de Roussay odjecha� do Dijon, zabieraj�c ze sob� je�ca. Od tej chwili Garin podlega� sprawiedliwo�ci namiestnika Burgundii. Mia� by� wtr�cony do wi�zienia natychmiast po przybyciu. Zosta� oskar�ony o najwy�sz� zdrad�, naruszenie bezpiecze�stwa pa�stwowego, �wi�tokradztwo i usi�owanie zab�jstwa w�asnej �ony. Wi�cej ni� potrzeba, aby pos�a� kogo� na szafot. Jakub de Roussay nie ukrywa� tego przed Katarzyn� w czasie kr�tkiej rozmowy.
Napadaj�c na opactwo, Garin pogr��y� si�, gdy� do jego sprawy dosz�y nowe punkty oskar�enia.
- Niestety - powiedzia� Jakub do Katarzyny - nie mog� zawie�� pani do domu, poniewa� pani m�� jest wi�niem pa�stwowym i wszystkie jego dobra musz� zosta� opiecz�towane. Ale bez w�tpienia mo�esz pani uda� si� do matki?
- Pojedzie do mnie! - przerwa�a Ermengarda. - Czy s�dzisz, �e po tym wszystkim zostawi� j� na pastw� z�ych j�zyk�w w dzielnicy Notre Dame?
Niekt�rzy b�d� bardzo zadowoleni z upadku wielkiego skarbnika. W mieszcza�skim domu Katarzyna nie b�dzie ca�kowicie bezpieczna, ale u mnie, tak!
Kapitan, nie widz�c przeszk�d, udzieli� Katarzynie pozwolenia na pobyt w pa�acu Chateauvillain. Jego zachowanie wobec �ony Garina sta�o si� bardzo oficjalne. Nie wiedzia� ju�, czy ma do czynienia z �on� zbrodniarza, czy z kochank� swego pana. Swoj� rozterk� podzieli� si� potajemnie z Ermengard�.
- Co mam robi�, hrabino? Jego Wysoko��, ksi��� Filip, rozkaza� mi zapewni� bezpiecze�stwo pani de Brazey, nie dopu�ci� do tego, aby m�� jej zaszkodzi�, lecz ksi��� nic nie wie o ostatnich wydarzeniach. Przebywaj�c w Pary�u, nic nie wie o napa�ci na klasztor. Jest taki pobo�ny, �e obawiam si�, i� jego gniew mo�e obr�ci� si� przeciwko Katarzynie, uczyni� z niej wsp�lniczk�, a nawet odpowiedzialn�...
- Ale, ale, przyjacielu! Zapominasz o wielkiej mi�o�ci ksi�cia do Katarzyny! Czy�by� nie wiedzia�, �e zaw�adn�a nim, i to niepodzielnie?
Jakub de Roussay podrapa� si� bez ceremonii po g�owie.
Najwidoczniej co� go dr�czy�o. Wydawa�o si�, �e nie mo�e opanowa� za�enowania.
- Chodzi o to - zacz�� - �e... nie jestem ju� tego taki pewien... M�wi�, �e w Pary�u ksi��� jest wielce zaaferowany pi�kn� hrabin� de Salisbury.
Znasz go, pani, tak samo dobrze, jak ja. Jest jak motyl, lubi kobiety i trudno mi uwierzy�, �eby potrafi� dochowa� wierno�ci jednej. Pani Katarzyna znalaz�a si� w niewygodnej sytuacji... a do tego odmienny stan nie dodaje jej urody. Dlatego obawiam si�...
- Obawiasz si�, panie, o swoj� przysz�o��! Boisz si� pope�ni� b��d doko�czy�a ironicznie Ermengarda. - Na flaki papie�a! Nie grzeszysz odwag� jak na �o�nierza! Bior� wi�c to na siebie! Katarzyna pojedzie ze mn�, zamieszka pod moim dachem i ja b�d� za ni� odpowiedzialna. Z maj�tkiem Garina mo�esz zrobi�, co chcesz, ale racz odes�a� do mnie pokoj�wk� Katarzyny, jej medyka, dw�jk� niewolnik�w i wszystkie rzeczy osobiste Katarzyny: stroje i klejnoty. Reszt� zajm� si� osobi�cie. Je�li Filip, kt�ry jest przyczyn� wszystkich jej nieszcz��, b�dzie szuka� z ni� zwady, daj� ci moje s�owo, �e b�dzie mia� ze mn� do czynienia! Chateauvillain jest mocn� twierdz� i niejeden po�ama� sobie na niej z�by!
Na takie
Nast�pnego dnia Katarzyna i Ermengarda przygotowywa�y si� do opuszczenia opactwa. Kiedy wsiada�y do lektyki, Katarzyna zobaczy�a nadchodz�cego Landry'ego. Po sko�czonej walce nigdzie si� nie pokazywa�.
Uca�owa� j� tylko czule, uci�� kr�tko jej podzi�kowania i odszed� bardzo szybkim krokiem do celi, kt�r� przeor da� mu do dyspozycji. Teraz by� niezwykle blady i mia� napi�te rysy twarzy.
- Chcia�em si� z tob� po�egna�, Katarzyno...
- Po�egna�? Dlaczego? My�la�am, �e odprowadzisz nas do Dijon...
Odwr�ci� g�ow�, by Katarzyna nie zauwa�y�a �ez w jego oczach.
- Ja nie wracam do Dijon... Opuszczam s�u�b�. Nast�pi�a cisza. Do Katarzyny nie dociera�o to, co powiedzia�.
- Opuszczasz Wielk� Stajni�? Co za pomys�! Jeste� niezadowolony? A mo�e zosta�e� skrzywdzony? Jeste� zm�czony s�u�b� u ksi�cia Filipa?
Landry potrz�sn�� g�ow�. Po jego policzkach pop�yn�y �zy. Katarzyna oniemia�a. Nigdy nie widzia�a swego przyjaciela z dzieci�stwa p�acz�cego, zawsze tryska� rado�ci� �ycia.
- Nie chc� ci� widzie� nieszcz�liwego! - krzykn�a. - Co mog� dla ciebie zrobi�, jak mog� ci pom�c? Ocali�e� mi �ycie!
- Niestety, nic nie mo�esz zrobi�. Zostan� tutaj w klasztorze. Prosi�em ju� przeora, aby przyj�� mnie do grona braci zakonnych. Zgodzi� si�. B�d� szcz�liwy, mog�c mu by� pos�uszny.
- Chcesz zosta� mnichem? Ty?!
Katarzyna nie mog�a otrz�sn�� si� ze zdziwienia. Landry, ten weso�y Landry, w habicie zakonnym, z tonsur�, kl�cz�cy dzie� i noc na zimnych p�ytach kaplicy? On, lubi�cy ober�e, dziewczyny i bijatyki? On, kt�ry kiedy� na�miewa� si� z Luizy, �e chce wst�pi� do klasztoru?!
- �mieszne, co? Lecz, widzisz, to jest moje postanowienie... Kocha�em Stokrotk� i ona te� mnie kocha�a. My�la�em, �e kiedy� uda mi si� wybi� jej z g�owy te g�upoty z czarami, �e j� zabior� z tej przekl�tej okolicy, �e zostanie moj� �on�, �e b�dziemy mieli dzieci... A teraz, gdy jej ju� nie ma...
Widok zm�czonego, zrezygnowanego m�odzie�ca zasmuci� Katarzyn� i przyt�oczy� j� ci�arem wyrzut�w sumienia. By�o jej wstyd, �e �yje. To jej nikomu niepotrzebne �ycie... Czy warta by�a tego, aby wylewa� za ni� tyle krwi? Spu�ci�a g�ow�.
- To moja wina - powiedzia�a z b�lem w g�osie. - To przeze mnie umar�a! Och, Landry, uczyni�am ci� nieszcz�liwym!
- Nie, nie r�b sobie wyrzut�w. Stokrotka sama przypiecz�towa�a sw�j los. Gdyby przez zazdro�� nie zawiadomi�a Garina, nie by�oby tych wszystkich nieszcz��. Spotka�a j� zas�u�ona kara ...Ale nie tak, nie w taki okrutny spos�b! Teraz, gdy jej zabrak�o, nie mam na nic ochoty. Z wyj�tkiem spokoju i samotno�ci. Przed tob� za� jeszcze d�uga droga.
Katarzyna nagle przesta�a p�aka�.
- Tak s�dzisz? - rzuci�a gwa�townie. - Czego mog� wed�ug ciebie oczekiwa�? Mojego m�a ska�� na �mier�, b�d� zrujnowana, przeze mnie ty zamykasz si� w klasztorze! M�czyzna, kt�rego kocham, pogardza mn�.
Przynosz� nieszcz�cie, jestem przekl�ta, przekl�ta! Ludzie powinni si� ode mnie odwr�ci�!Ermengarda, widz�c, co si� �wi�ci, odes�a�a Landry'ego i zmusi�a Katarzyn�, aby wsiad�a do lektyki.
- No, kruszynko, nie przejmuj si� tak. Ten ch�opiec jest m�ody, a �luby odb�d� si� niepr�dko, jeszcze mo�e zmieni� zdanie, wr�ci� do �ycia. Zaufaj mojemu kuzynowi. Je�eli ch�opiec nie ma powo�ania, on sam mu to p�niej wybije z g�owy!
Te m�dre s�owa uspokoi�y Katarzyn�. Ermengarda mia�a racj�. By� mo�e Landry nie zostanie w klasztorze. Na razie znajdzie tu odpoczynek i cisz�, w kt�rej dusza zaznaje ukojenia, i wyleje swoj� ��� i gorycz.
Wielka brama otworzy�a si� i kobiety wyjecha�y, a za nimi Sara na mulicy, kilku ludzi przeora, kilku ludzi Jakuba oraz �o�nierze Ermengardy.
Niebawem w ciep�ym ju� s�o�cu, kt�re ogrzewa�o pierwsze zielone �d�b�a trawy, posuwali si� drog� do Dijon. Jeszcze przez chwil� po�yskiwa�y dachy Saint-Seine, nad kt�rymi unosi� si� dym z komin�w, po czym wszystko znikn�o za zakr�tem. Na rusztowaniach kwadratowej wie�y klasztornego ko�cio�a uwijali si� murarze i weso�o gwizdali, nie pami�taj�c ju� o niebezpiecze�stwie, kt�re niedawno wisia�o nad ich domami.
Do Dijon zajechano wieczorem przez bram� Wilhelma. Przeje�d�aj�c przed warowni�, Katarzyna zadr�a�a i odwr�ci�a oczy. To tutaj poprzedniego dnia Jakub de Roussay zamkn�� je�ca. Garin by� gdzie� tam, za tymi odpychaj�cymi murami z nielicznymi otworami strzelniczymi. Pomy�la�a ze smutkiem, �e tutaj doprowadzi�o wielkiego skarbnika Burgundii ma��e�stwo zaplanowane przez Filipa.
A jednak Katarzyna myli�a si�. To nie do starego bastionu zawi�d� kapitan de Roussay swego wi�nia, lecz do wi�zienia wicehrabiego.
Potworne lochy by�y ukryte w fundamentach starej rzymskiej wie�y Tournote za Domem pod Ma�p�, w kt�rym mie�ci�o si� merostwo miasta Dijon. Dom pod Ma�p� nazywa� si� tak dlatego, �e nad jego drzwiami znajdowa�a si� p�askorze�ba przedstawiaj�ca ma�p� graj�c� w kule. Sta� on pomi�dzy dwoma pa�acami. Jeden z nich nale�a� do rodziny La Tremoille, drugi za� do Chateauvillain. I tak, nie wiedz�c o tym, Katarzyna zamieszka�a w pobli�u miejsca, w kt�rym uwi�ziono jej m�a.
Ale wkr�tce pozna�a prawd�. Nast�pnego dnia po jej przyje�dzie przez ulice miasta przeszli heroldzi, og�aszaj�c zbrodnie pope�nione przez Garina i rych�y s�d, kt�remu mia� przewodniczy� wicehrabia Filip Machefoing, kamerdyner, doradca i brat mleczny ksi�cia.
Wiadomo�� ta nape�ni�a serce Katarzyny gorzk� rado�ci�, do kt�rej do��czy�o uczucie frustracji. Nienawidzi�a Garina z ca�ego serca, lecz nie mog�a poj��, jaka by�a przyczyna jego szale�stwa. Garin zawsze odpycha� j� uparcie, tak �e nie mog�a uwierzy� w jego zazdro��. A jednak... Jak nazwa� ataki w�ciek�o�ci na wiadomo��, �e jest w ci��y? A ten drugi wiecz�r, kiedy posz�a do jego pokoju, aby go sprowokowa�. Jak mog�a uwa�a�, �e mu na niej nie zale�y, kiedy prawie straci� g�ow� w jej ramionach? By� zazdrosny...
i nigdy jej nie zdoby�. Ta tajemnica, u�piona w g��bi duszy Garina, irytowa�a i dr�czy�a Katarzyn�.
Wieczorem, pierwszego dnia pobytu w Dijon, do pa�acu Chateauvillain zjecha�a prowadzona przez Jakuba de Roussaya karawana z�o�ona z mu��w ob�adowanych mn�stwem kufr�w. Perryna, Abu-al-Khayr i jego dw�ch czarnych niewolnik�w przybyli na koniach. Kapitan uwin�� si� ze spe�nieniem ��dania Ermengardy, za co hrabina nie omieszka�a mu podzi�kowa�.
- A dom? Co zrobi pan z domem?
- Kancelista rady miejskiej zak�ada na nim piecz�cie wicehrabiego i namiestnika. W �rodku nie ma nikogo, lecz nic nie wolno ruszy� przed wyrokiem. To samo stanie si� z pa�acem i pozosta�ymi dobrami Garina.
M�ody cz�owiek unika� wzroku Katarzyny. Sta�a obok w czarnej skromnej sukience z aksamitu. W ko�cu zebra� si� na odwag�, odwr�ci� si� w jej stron� i spojrza� jej prosto w oczy.
- Jest mi przykro, Katarzyno, bardzo przykro - powiedzia�.
Katarzyna wzruszy�a ramionami, u�miechaj�c si� smutno.
- Nic na to nie poradzisz, przyjacielu. I tak ju� wiele dla mnie uczyni�e�. Kiedy odb�dzie si� s�d?
- Za jakie� osiem dni. Ksi��� ci�gle bawi w Pary�u, a Miko�aj Rolin jest z nim. By� przyjacielem pani m�a i mo�e m�g�by w czym� pom�c.
Ermengarda przerwa�a z pogard�: - Nie licz na to! Miko�aj Rolin nie pomaga takim ludziom, nawet gdyby chodzi�o o w�asnego brata.
Jakub de Roussay nic nie odpowiedzia�. Wiedzia�, �e Ermengarda ma racj�, i nie chcia� dawa� Katarzynie powodu do z�udze�. Wyrok by� ju� z g�ry przes�dzony. Wielki skarbnik zginie z r�ki kata, ca�y jego maj�tek ulegnie konfiskacie, jego nazwisko zostanie wykre�lone z herbarza, herb b�dzie zniszczony, a dom w mie�cie zr�wnany z ziemi�. Tak post�piono z jego poprzednikiem, skarbnikiem skarb�w koronnych, Filipem Jossequinem, zamieszanym w morderstwo przy mo�cie w Montereau. Zosta� wygnany i umar� w n�dzy w Delfinacie. Zdecydowanie ta funkcja nie przynosi szcz�cia.
Kiedy kapitan odszed�, Ermengarda zostawi�a Katarzyn� w towarzystwie Abu-al-Khayra, a pokoj�wki posz�y uk�ada� rzeczy swojej pani. Cyganka podj�a z powrotem swe obowi�zki, lecz mimo to Perryna nie zosta�a odes�ana na dawne miejsce k�pielowej. Ustalono, �e dziewczyna wsp�lnie z Sar� b�dzie opiekowa� si� toaletami i klejnotami pani de Brazey.
Dawno ju� Katarzyna nie widzia�a swojego medyka. Przez chwil� trwali w milczeniu, po czym Abu zag��bi� si� w fotelu, a Katarzyna wyci�gn�a nad ogniem zmarzni�te r�ce.
- Co za zam�t! - westchn�a. - Przez szale�stwo tego cz�owieka, kt�rego musia�am po�lubi�, o ma�o nie straci�am �ycia, a teraz oboje nie mamy dachu nad g�ow�, jeste�my jak wyj�ci spod prawa. Gdyby nie Ermengarda, znalaz�abym si� z pewno�ci� na ulicy, wytykano by mnie palcami, nie odwa�y�abym si� odwiedzi� matki, aby jej nie narazi� na niebezpiecze�stwo. I z jakiego powodu to wszystko?
- A z takiego, �e Allach wla� do krwi i rozumu cz�owieka najgorsze z szale�stw: mi�o�� - odpowiedzia� spokojnie medyk, patrz�c uparcie na koniuszki swoich palc�w, kt�re zaplata� i rozplata� na przemian.
Katarzyna odwr�ci�a si� do niego gwa�townie.
- Mi�o��? Komu chcesz udowodni�, �e Garin mnie kocha�?
- Tobie, pod warunkiem �e si� troch� zastanowisz. Tw�j m�� to cz�owiek wielkiej inteligencji. Cz�owiek tej miary nie zamienia si� w dzikie zwierz� bez wa�nego powodu. Wiedzia�, �e ryzykuje �yciem, maj�tkiem, reputacj�, tym wszystkim, co straci� lub utraci. Pomimo to pope�ni� tyle szale�stw. Czy� ich powodem nie musia�y by� mi�o�� i zazdro��?
- Gdyby Garin mnie kocha� - rzuci�a Katarzyna ze z�o�ci� - by�by uczyni� mnie swoj� �on� cia�em i dusz�. On za� nigdy nawet nie zbli�y� si� do mnie, wi�cej, odepchn�� mnie.
- I tego nie mo�esz mu wybaczy�. Na Mahometa! Jeste� bardziej kobiet�, ni� s�dzi�em. Odda�a� si� bez mi�o�ci jednemu, zarzucasz drugiemu, �e ci� nie wzi��... a tymczasem kochasz trzeciego! Uczony mia� wielk� racj�, twierdz�c, �e wi�cej jest rozumu w locie �lepego ptaka ni� w umy�le kobiety! - rzek� Maur z gorycz�.
Katarzyn� niemile dotkn�a nuta pogardy w g�osie Abu. Jej oczy nape�ni�y si� �zami gniewu.
- To nie tego nie mog� mu wybaczy� - krzykn�a - lecz jego odpychaj�cej postawy wobec mnie! Rzuci� mnie w ramiona swojego w�adcy, a potem chcia� poni�y�, zniszczy�! Tego nie mog� zrozumie�! Czy ty, kt�ry masz uniwersaln� wiedz�, mo�esz mi wyt�umaczy�, jaki by� pow�d mojego bia�ego ma��e�stwa... z m�czyzn�, kt�ry przecie� mnie po��da�! Mia�am tego dowody!
Abu-al-Khayr potrz�sn�� g�ow� i zmarszczy� czo�o.
- Jaki uczony zg��bi tajemnice serca m�czyzny? - odpar�, czyni�c gest bezsilno�ci. - Je�li pragniesz dowiedzie� si�, co si� kryje w g��bi duszy twojego m�a, jak� tajemnic� zabierze ze sob� do grobu, dlaczego sama go o to nie zapytasz? Jego wi�zienie znajduje si� niedaleko. S�ysza�em, �e stra�nik, niejaki Rudzielec, jest wprawdzie twardym cz�owiekiem, ale mo�na mu przem�wi� do rozs�dku dzi�ki pe�nej sakiewce.
Katarzyna nie odezwa�a si�, wr�ci�a do kominka i wpatrywa�a si� w drgaj�ce p�omienie. My�l o spotkaniu z Garinem napawa�a j� przera�eniem.
Obawia�a si�, �e nie potrafi zachowa� zimnej krwi, �e nie powstrzyma wybuchu gniewu i nienawi�ci. A jednak medykowi nie mo�na by�o odm�wi� racji. Jedynym sposobem na to, aby pozna� sekret Garina - je�li taki mia� i je�li jego czyny nie wynika�y ze zwyk�ego szale�stwa - by�o zapytanie go o t� tajemnic�. Ale najpierw Katarzyna musia�a pokona� odraz� i by�o to jej zmartwieniem; nikt nie m�g� jej w tym pom�c.
* * *
Tydzie� p�niej w klasztorze Sainte-Chapelle zebra� si� s�d wicehrabiego wraz z �awnikami. Urz�dnicy miejscy obradowali tutaj ch�tniej ni� w Domu pod Ma�p�, gdzie blisko�� ponurych wi�zie� czyni�a przebywanie niezno�nym i niedogodnym dla medytacji. Do tego przypadek, kt�ry mieli rozs�dzi�, wymaga� obrad przy drzwiach zamkni�tych, czego nie mo�na by�o zapewni� w ma�ej salce rady miejskiej.
Proces Garina nie trwa� d�ugo. Raptem jeden dzie�. Garin przyzna� si� do wszystkiego, o co go oskar�ano, i nawet nie pr�bowa� si� broni�.
Katarzyna odm�wi�a stawienia si�. Pomimo g��bokiej urazy do m�a nie chcia�a sta� si� jego oskar�ycielk�. Ermengarda przyzna�a jej racj�.
- Skarz� go i bez ciebie, moja droga! - zapewnia�a. Tego samego dnia wieczorem przyby� Jakub de Roussay, aby powiadomi� Katarzyn� o wyroku.
Garin de Brazey zosta� skazany na powieszenie - pomimo swojego szlachectwa - za �wi�tokradztwo, kt�re pope�ni�, napadaj�c na opactwo. Przed egzekucj� mia� by� torturowany, a nast�pnie przewieziony w plecionce do Morimont i tam powieszony. Jego dobra mia�y zosta� skonfiskowane, a dom i zamek zr�wnane z ziemi�...
Zapanowa�a g��boka cisza, Katarzyna sta�a nieruchomo, podobna do pos�gu. W wielkiej sali s�ycha� by�o tylko trzaskanie ognia.
- Kiedy zostanie powieszony? - spyta�a bezbarwnym g�osem.
- Jutro, ko�o po�udnia...
Poniewa� obie kobiety uparcie milcza�y, Jakub de Roussay uk�oni� si� g��boko i wyszed�. Gdy umilk� odg�os jego ostr�g, Ermengarda zbli�y�a si� do Katarzyny, stoj�cej nadal nieruchomo.
- O czym tak rozmy�lasz? Powiedz, co ci� dr�czy? M�oda kobieta spojrza�a na hrabin�, kt�ra w jej wzroku wyczyta�a jakie� mocne postanowienie.
- Musz� si� z nim zobaczy�, Ermengardo! Musz�... zanim...
- Uwa�asz, �e to konieczne?
- Dla niego nie, lecz dla mnie tak! - odpowiedzia�a Katarzyna gwa�townie. - Chc� wiedzie�! Chc� zrozumie�! Nie pozwol� mu tak znikn�� z mego �ycia, dop�ki si� nie dowiem, dlaczego to wszystko. P�jd� do wi�zienia. Stra�nika mo�na przekupi�.
- Id� z tob�!
- Wola�abym p�j�� sama. Ju� dosy� nara�a�a� si� dla mnie, droga przyjaci�ko! Sara odprowadzi mnie i zaczeka przed bram�.
- Jak chcesz! - odpar�a hrabina, wzruszaj�c ramionami. Podesz�a do kuferka, wyj�a z niego p�kat�, sk�rzan� sakiewk� i wr�czy�a j� Katarzynie.
- We� to! Szkoda by by�o, aby� marnowa�a swoje klejnoty. To jedyny tw�j posag. Zwr�cisz mi d�ug p�niej!
Katarzyna bez fa�szywego wstydu wzi�a sakiewk�, wsun�a j� za pasek i u�cisn�wszy przyjaci�k�, uda�a si� do swojego pokoju. W�o�y�a p�aszcz i poprosi�a Sar�, aby towarzyszy�a jej w wyprawie.
Po chwili obie kobiety otulone czarnymi pelerynami i z zamaskowanymi twarzami wysz�y z pa�acu Chateauvillain. Noc by�a ciemna i pada� rz�sisty deszcz. Na ulicy nie by�o �ywej duszy.
Katarzyna zdecydowanym krokiem zbli�a�a si� do merostwa.
Znalaz�szy si� na dziedzi�cu, podesz�a do zaspanego stra�nika i wsun�a mu do r�ki z�ot� monet�. Przekraczaj�c bram�, odwr�ci�a wzrok od kunicy* i wie�y tortur, kt�re sta�y obok pa�acu de Tremoille, rdzewiej�c powoli.
*
- Chc� si� widzie� ze stra�nikiem zwanym Rudzielcem! - rzek�a Katarzyna.
Po chwili niskie drzwi skrzypn�y i ukaza� si� w nich Rudzielec. By� to pot�ny osobnik o prawie kwadratowych barach i muskularnych r�kach, przyodziany w poplamion� i podart� sk�r�. Sztywne i �mierdz�ce w�osy przykrywa�a brudna czapka. Nawet przy najwi�kszym wysi�ku nie mo�na by�o dostrzec w jego ma�ych szarych oczkach przeb�ysku inteligencji. Na d�wi�k pobrz�kuj�cego z�ota oczka Rudzielca rozb�ys�y. Cisn�wszy w k�t jagni�c� ko��, kt�r� w�a�nie obgryza�, i wytar�szy sobie g�b� r�k�, zapyta� s�u�alczo, co mo�e zrobi�, �aby by� uprzejmym dla pani".
- Chc� si� widzie� z wi�niem, kt�ry ma by� jutro powieszony!
Stra�nik zmarszczy� brwi i podrapa� si� wielk� �ap� po g�owie. W d�oni m�odej kobiety za�wieci�o kilka dukat�w. Rudzielec nigdy w �yciu nie widzia� tyle z�otego kruszcu. Wyj�wszy jedn� r�k� zza pasa p�k kluczy, drug� wyci�gn�� po b�yszcz�ce monety.
- Zgoda! Chod� za mn�! Ale nie mo�esz zosta� d�ugo. O �wicie ma tu przyby� ojciec benedyktyn, aby go przygotowa� do wyprawy na tamten �wiat - roze�mia� si� grubia�sko.
Katarzyna, pozostawiwszy Sar� na dziedzi�cu, ruszy�a za Rudzielcem stromymi i �liskimi schodami, kt�re kr�c�c si�, prowadzi�y w g��bokie otch�anie wi�zienia. Powiew zimnego, lepkiego i cuchn�cego powietrza uderzy� j� w twarz. Wyci�gn�a chusteczk�, aby zatka� nos.
- R�ami to tutaj nie pachnie! - obja�ni� Rudzielec.
Schody zag��bia�y si� coraz bardziej pod fundamenty wie�y galijskorzymskiej, kt�rej mury ocieka�y wod�. Przeszli przez wiele drzwi zamykanych na pot�ne zamki. Katarzyn� �ciska� za gard�o strach. Blask �uczywa rzuca� na �ciany przera�aj�ce cienie.
- Czy to jeszcze daleko? - spyta�a Katarzyna zduszonym g�osem.
- Jeste�my prawie na miejscu! Takiego wi�nia trzeba dobrze pilnowa�. Trafi� mu si� pi�kny loch! No, ju� jeste�my!
Schody ko�czy�y si� �cian�, w kt�rej wida� by�o drzwi tak niskie, �e aby przez nie przej��, trzeba by�o zgi�� si� wp�. Grube na trzy palce sztaby �elazne zamyka�y sczernia�e i wy�arte przez wilgo� d�bowe skrzyd�o drzwiowe. Rudzielec z trudem si� z nim upora� i po chwili drzwi skrzypn�y ponuro. Odpaliwszy od swojego drugie �uczywo, poda� je Katarzynie, m�wi�c: - Mo�na wej��... ale nie na d�ugo! B�d� czeka� na schodach i kiedy czas minie, zapukam do drzwi.
Katarzyna odpowiedzia�a skinieniem g�owy i schyli�a si�, aby wej�� do �rodka. Wej�cie by�o tak niskie, �e pochylaj�c si�, niemal�e zapali�a swoj� mask� od �uczywa. Mia�a wra�enie, jakby wchodzi�a do grobowca. Po przej�ciu przez drzwi wyprostowa�a si� i podnios�a �uczywo do g�ry, aby zobaczy� cokolwiek.
- Jestem tutaj! - us�ysza�a spokojny g�os.
Odwr�ci�a si� w jego kierunku i ujrza�a Garina. Pomimo g��bokiej urazy nie mog�a powstrzyma� okrzyku przera�enia.
Garin siedzia� w g��bi okropnej piwnicy z nogami w czarnej wodzie, na czym�, co kiedy� by�o s�om�. By� przytwierdzony do muru �a�cuchem i obro��. Dla wi�kszej pewno�ci na nogi i r�ce za�o�ono mu kajdany. Nie mog�c si� porusza�, opiera� si� o �cian� w czarnej, podartej opo�czy, spod kt�rej wystawa�y strz�py brudnej koszuli. Jego twarz by�a zaro�ni�ta, a d�ugie w�osy spl�tane. Po aresztowaniu zgubi� czarn� przepask� zas�aniaj�c� wy�upione oko i po raz pierwszy Katarzyna zobaczy�a jego blizn�. Zamiast oka zia�a czarna dziura, otoczona pomarszczon� sk�r�. Katarzyna sta�a przy drzwiach, z uniesion� pochodni�, przykuta do miejsca tym widokiem. Z odr�twienia wyrwa� j� �miech Garina.
- Czy�by� nie mog�a mnie pozna�? Ja ci� pozna�em pomimo tej przezornie za�o�onej maski, kt�ra zakrywa twoj� �liczn� twarz, moja droga Katarzyno!
Zjadliwy ton Garina obudzi� jej gniew. A wi�c nic si� nie zmieni�! Nic nie potrafi�o go ugi��. Pomimo najgorszego poni�enia zachowa� swoj� ironi� i poczucie wy�szo�ci.
- Nie obawiaj si�, panie - odpar�a twardo. - Poznaj� ci�! Chocia� bardzo jeste� zmieniony. Kto by pomy�la�, �e ten wi�zie� b�d�cy strz�pem cz�owieka to bogaty i wynios�y Garin de Brazey? Los bywa z�o�liwy!
Jeszcze niedawno to pan zaku� mnie w �a�cuchy w podobnym wi�zieniu i �mia� si� pan z tego. Teraz ja mog� si� �mia�, widz�c ci� w kajdanach, wiedz�c, �e ju� nie mo�esz mi zaszkodzi�. Jutro powlek� ci� przez ulice miasta i powiesz�... co powinni dawno zrobi�!
W miar� m�wienia gniew Katarzyny wzrasta�, lecz Garin przerwa� jej, g��boko wzdychaj�c.
- Twoje s�owa s� pospolite! - powiedzia� znu�onym g�osem. Przemawiasz jak kumoszka, kt�ra otrzyma�a razy od m�a i cieszy si�, widz�c go prowadzonego przez �ucznik�w. Je�eli to jest wszystko, czego nauczy�a� si� przy mnie, bardzo mi przykro! Mia�em nadziej�, �e uczyni� z ciebie wielk� dam�. Ale chyba mi si� nie uda�o...
Ironiczna pogarda i wyrachowanie tych s��w otrze�wi�y Katarzyn� w jednej chwili. Nie znalaz�a na nie odpowiedzi, inicjatyw� przej�� wi�c Garin.
W k�cikach jego ust pojawi� si� niewyra�ny u�miech. Spok�j i oboj�tno�� tego cz�owieka zdziwi�y j�. Poczu�a, �e nigdy go nie zrozumie, a w�a�nie tego pragn�a najbardziej: zrozumie�!
- Przysz�a� zobaczy�, do jakiego stanu doprowadzili mnie ludzie naszego dobrego ksi�cia? - podj�� wi�zie�. - No to zobaczy�a�. Czy jeste� zadowolona? Je�li tak, to odejd� i zostaw mnie w spokoju, abym m�g� porozmy�la�, gdy� nie zosta�o mi wiele czasu.
Ale� on mnie wyrzuca - pomy�la�a Katarzyna. - Ten zakuty, pozbawiony wszystkiego cz�owiek zachowuje si� jak udzielny ksi���! Tego ju� by�o za wiele!
Staraj�c si� opanowa�, podesz�a do niego i usiad�a na wielkim kamieniu, kt�ry by� jedynym meblem w tym pomieszczeniu.
- Nie - rzek�a g�ucho, wtykaj�c �uczywo do rozmi�k�ej ziemi. - Nie przysz�am ukorzy� si� za twoje cierpienia! Skrzywdzi�e� mnie i mam ci to za z�e! To chyba normalne! Przysz�am po co innego... Chcia�am, �eby� mi wyja�ni�...
- Co?
- Wszystko! Twoje niedorzeczne ma��e�stwo, bezsens naszego zwi�zku. Od kiedy zostali�my po��czeni w�z�em ma��e�skim, �y�am jak we �nie, w kt�rym dziej� si� rzeczy niesamowite. Niekiedy my�li si�, �e to rzeczywisto�� i prawda, lecz za chwil� wszystko si� deformuje i rozp�ywa, przemieniaj�c si� w dziwne i niezrozumia�e obrazy...
Niebawem umrzesz, Garinie, a ja ci�gle nic o tobie nie wiem...
Powiedz mi prawd�! Dlaczego by�am twoj� �on� tylko z nazwiska, a nigdy naprawd�? Nie, tylko nie m�w mi o ksi�ciu! Mi�dzy wami by�o co� wi�cej ni� ta pod�a umowa, w kt�rej ja by�am stawk�! Wiem to! Czuj� to! Jest jeszcze co�, czego nie rozumiem i co zatruwa mi �ycie! - Nieoczekiwane wzruszenie za�ama�o jej g�os. Spojrza�a na Garina. Ze swojego miejsca mog�a widzie� tylko nieruchomy profil m�a. - Odpowiedz!
Powoli odwr�ci� do niej twarz, z kt�rej znikn�� wyraz ironii.
- Zdejmij mask�! - rozkaza� �agodnie. Katarzyna us�ucha�a go i opu�ci�a wilgotny materia�.
- P�aczesz? - spyta� Garin z niezwyk�ym zdziwieniem. - Dlaczego?
- Nie wiem... Sama nie wiem...
- Rozumiem ci�, twoje w�tpliwo�ci i pytania, kt�re sobie zadawa�a�.
Nie rozumia�a� m�czyzny, kt�ry dawa� odp�r twej nieprawdopodobnej urodzie.
- W ko�cu pomy�la�am, �e si� panu nie podobam.
- Nie, nie pomy�la�a� tego! Poniewa�... po��da�em ci� jak op�tany; jak zakuty wi�zie� umieraj�cy z pragnienia po��da dzbanka �wie�ej wody, kt�ry stoi przed nim, a kt�rego nie mo�e dosi�gn��. Nie doprowadzi�bym si� do sza�u nienawi�ci i gniewu, gdybym ci� mniej po��da�... i gdybym ci� mniej kocha�!
- A wi�c dlaczego ci�gle mnie odpycha�e�?
Garin milcza�. Spu�ciwszy g�ow� na piersi, zdawa� si� g��boko zamy�lony. Nagle podni�s� j�, jakby si� na co� ostatecznie zdecydowa�.
- To stara i smutna historia, lecz masz prawo j� zna�. Oko�o trzydziestu lat temu... dok�adnie minie dwadzie�cia osiem w tym miesi�cu, by�em m�odym, szesnastoletnim ch�opcem, marz�cym tylko o bijatyce, przygodach i dziewcz�tach. P�ka�em z dumy, gdy jako koniuszy hrabiego de Nevers, p�niejszego ksi�cia Jana, przygotowywa�em si� na wypraw� krzy�ow�.
Jeste� za m�oda, aby zna� tamte czasy. Szalone przygody zawiod�y nas w doliny W�gier na wezwanie kr�la Zygmunta napadni�tego przez niewiernych Turk�w. By�a nas ca�a armia ��dnych walki rycerzy, francuskich, niemieckich, nawet angielskich, jakie� dziesi�� tysi�cy. Dowodzi� nami hrabia Jan i m�ody marsza�ek de Boucicaut. Nigdy nie widzia�em wspanialszej ani bardziej szalonej armii! Bogate baga�e, pi�kna uprz��...
Rycerze byli w wieku od osiemnastu do trzydziestu lat i wszyscy, ��cznie ze mn�, zachwycali si� wypraw�. Kiedy 30 kwietnia 1396 roku opuszczali�my Dijon, kieruj�c si� w stron� Renu, by�o to pi�kne widowisko. Z�oto, srebro, stal i jedwabie... w wielkim s�o�cu... i wszyscy opowiadali o przysz�ych wyczynach, kt�rych dokonaj� dla ojczyzny i dla pani swego serca. Ja r�wnie�...
- Czy to znaczy, �e by�e� zakochany? - spyta�a Katarzyna.
- Oczywi�cie! Dlaczego nie! Nazywa�a si� Maria de la Chesnel, mia�a pi�tna�cie lat, by�a blondynk�, jak pani, lecz z pewno�ci� nie dor�wnywa�a ci urod�. A wi�c wyruszyli�my, lecz pozwolisz, �e daruj� ci opisy tej godnej po�a�owania wyprawy, w kt�rej m�odo�� i brak do�wiadczenia sta�y si� przyczyn� katastrofy. Nie by�o �adnej dyscypliny. Ka�dy z nas pragn�� okry� si� chwa��, nie my�l�c o wsp�lnym dobru, i to pomimo napomnie� kr�la W�gier Zygmunta, zaniepokojonego naszymi szale�stwami. Mia� nad nami t� przewag�, �e zna� swego wroga i docenia� jego waleczno�� i up�r.
Turkami dowodzi� ich su�tan, Bayezid zwany Ilderimem, co znaczy B�yskawica. I wierz mi, ta nazwa pasowa�a do niego. Jego spahisi i janczarzy wpadali jak piorun na wyznaczony przez dow�dc� cel, dzi�ki czemu osi�gali zamierzone zaskoczenie. Pod Nicopolis napad� na nas szwadron Ilderima i pogrom by� ca�kowity. Nie przez brak brawury, gdy� rycerze szalonej armii dokonywali cud�w odwagi. Gdy zapad� wiecz�r 28 wrze�nia, osiem tysi�cy chrze�cijan by�o je�cami su�tana, w tej liczbie trzystu rycerzy pochodz�cych z najznamienitszych rod�w Francji i Burgundii: Jan de Nevers, Henryk de Bar, hrabia Eu i Marche, Enguerrand de Coucy, marsza�ek Boucicaut prawie wszyscy ci, kt�rzy nie polegli. Po stronie tureckiej straty by�y znaczne, wybili�my wielu �o�nierzy i su�tan si� rozgniewa�. Wi�kszo�� je�c�w zmasakrowano na miejscu... Nigdy nie zapomn� okropno�ci tego morza krwi. Dzi�ki protekcji hrabiego Jana oszcz�dzono mnie i odes�ano wraz z nim do stolicy Bayezida, Bursy, nad brzegiem morza Marmara. Zostali�my uwi�zieni w fortecy i czekali�my na olbrzymi okup, kt�rego za��da� su�tan.
Podczas d�ugich miesi�cy zamkni�cia mia�em czas zaj�� si� moim okiem, kt�re straci�em od strza�y. Niestety ta krwawa lekcja niczego nas nie nauczy�a, mnie r�wnie�. Uwi�zienie i bezczynno�� ci��y�y mi okropnie.
Szuka�em rozrywki. Wewn�trz fortecy mogli�my si� porusza�.
Zastanawia�em si�, jak zbli�y� si� do c�rki beja. Pomys� by� i�cie szalony.
Kiedy pr�bowa�em wej�� na mur ogrodowy, zosta�em z�apany, zakuty w �a�cuchy i doprowadzony przed oblicze beja. Chcia� od razu odci�� mi g�ow�, lecz uprzedzony o tym hrabia Jan wyb�aga� u niego, cho� nie bez trudu, �ask�. Zosta�em wydany katu, aby ponie�� zas�u�on� kar�. Gdy wydosta�em si� z jego r�k, by�em co prawda �ywy, lecz przesta�em by� m�czyzn�... Moj� ran� piel�gnowano zgodnie ze zwyczajem stosowanym wobec eunuch�w: zakopano mnie w piasku a� po szyj� na kilka dni.
My�la�em, �e umr�... lecz moja godzina wtedy nie wybi�a. Wr�ci�em do Francji, do swoich... i pozwoli�em Marii de la Chesnel wyj�� za m�� za innego...
Katarzyna s�ucha�a opowie�ci z szeroko otwartymi ze zgrozy oczami, tak jakby widzia�a swego m�a pierwszy raz. Gniew ust�pi� g��bokiej lito�ci, kt�r� wype�ni�o si� jej serce, gdy� zrozumia�a teraz jego potworn� drog� przez m�k�.
Garin zamilk� i g��boka cisza zapanowa�a w g��bi lochu. S�ycha� by�o tylko krople spadaj�ce z wilgotnego sklepienia. Katarzyna, odkrywszy w Garinie zranione uczucia, ze �ci�ni�tym sercem na pr�no szuka�a odpowiednich s��w.
- A czy ksi��� wiedzia� o twoim kalectwie, kiedy kaza� ci si� ze mn� o�eni�?
- Oczywi�cie! - odpowiedzia� Garin z gorzkim u�miechem. - Tylko ksi��� Jan zna� m�j sekret i obieca� milcze�. Filip odkry� to przypadkiem pewnego dnia, gdy zosta�em ranny w potyczce. Byli�my wtedy sami, Filip zaj�� si� mn�, ocuci� mnie... i tak si� dowiedzia�. On r�wnie� obieca� mi dochowa� tajemnicy... lecz ja przesta�em by� mu za to wdzi�czny w dniu, w kt�rym sobie o tym przypomnia�, �eby mnie z tob� z��czy�. W dniu naszego �lubu zacz��em go nienawidzi�, ods�oni�a� bowiem przede mn� ca�� swoj� urod�. By�a� taka pi�kna... i na zawsze niedost�pna! Kocha�em pani�, kocha�em pani� jak wariat, kt�rym si� prawie sta�em.
Jego g�os sta� si� chrapliwy, odwr�ci� g�ow�, lecz w blasku �uczywa Katarzyna zobaczy�a �z�, tylko jedn� �z� p�yn�c� po zaro�ni�tym policzku.
Katarzyna rzuci�a si� na kolana obok niego i wyj�wszy chusteczk�, otar�a z jego twarzy wilgotn� stru�k�.
- Garinie! Dlaczego nie powiedzia�e� mi o tym wcze�niej? Dlaczego milcza�e�? Wiedzia�e� przecie�, �e mog� ci pom�c. Przysi�gam, �e gdybym wiedzia�a o tej potwornej historii, nigdy nie da�abym si� tkn�� ksi�ciu, nigdy nie okry�abym ci� ha�b�, nie pozwoli�abym ci tak cierpie�!
- I to by�by tw�j wielki b��d! Jeste� stworzona do mi�o�ci, szcz�cia, dawania �ycia. Ze mn� znalaz�aby� si� w �lepym zau�ku...
Gniew Katarzyny obr�ci� si� przeciw ksi�ciu. Z powodu jego zimnej kalkulacji, kt�rej ofiar� pad� Garin. Jak �mia� pos�u�y� si� godn� ubolewania tajemnic�, kt�r� odkry� przez przypadek! Ca�a uraza do m�a znikn�a.
- Nie mog� pozwoli�, aby� umar� - wyszepta�a Katarzyna szybko. Trzeba co� zrobi�. Ten cz�owiek, stra�nik, lubi z�oto. Ch�tnie je przyjmie i pozwoli ci uciec... Pos�uchaj, mam klejnoty, te, kt�re dosta�am od ciebie, a nawet tw�j czarny diament. Ka�dy z nich jest wart maj�tek...
- Nie! - przerwa� gwa�townie Garin. - Nie chc� o niczym s�ysze�!
Dzi�kuj� ci za ten pomys�, kt�ry podyktowa�y ci twoje serce i twoje poczucie sprawiedliwo�ci, lecz ja nie chc� �y�! W rzeczywisto�ci Filip Machefoing i jego �awnicy, skazuj�c mnie na �mier�, oddali mi przys�ug�. Nawet sobie nie wyobra�asz, jaki jestem zm�czony �yciem...
Wzrok Katarzyny przyku�a drewniana kanga kajdan�w, w kt�rej uwi�zione by�y r�ce Garina.
- Wolno�� - wyszepta�a - to taka wspania�a rzecz! Jeste� jeszcze m�ody, pe�en �ycia, mo�esz by� bogaty. Z tym, co uda�o mi si� ocali�, mo�esz zacz�� nowe �ycie, daleko st�d...
- A co mi po tym? M�czy� si� dalej, prze�ywa� m�ki Tantala przez ciebie? Zosta� na zawsze, jak Prometeusz, przykuty do ska�y moj� niemoc�, wystawiony na pastw� s�pa mego po��dania, bez ko�ca, a� do p�nej staro�ci? Nie, Katarzyno, dzi�kuj�! Pogodzi�em si� z tob�, jak s�dz�, i teraz mog� umrze� i umr� szcz�liwy, wierz mi!
Mimo �e wiedzia�a, i� jego koniec jest bliski, pr�bowa�a jeszcze za wszelk� cen� go przekona�. Wszystko to wydawa�o jej si� ogromnie niesprawiedliwe. Zapomnia�a ca�kiem, �e z jego winy cierpia�a jeszcze bardziej ni� on. Na korytarzu da� si� s�ysze� odg�os krok�w i rozmowa dw�ch os�b.
- Nadchodz�! Stra�nik i ksi�dz, kt�ry ma mnie przygotowa� na �mier�.
Musisz odej��, Katarzyno. �egnaj... i przebacz mi, �e nie potrafi�em uczyni� ci� szcz�liw�. Pom�dl si� czasem za mnie. Umr� z twoim imieniem na ustach...
Jego straszna twarz przyoblek�a si� w kamienny spok�j. Z oczu Katarzyny trysn�y �zy. Zaciska�a nerwowo r�ce.
- Czy naprawd� nic nie mog� dla ciebie uczyni�? Tak bardzo bym chcia�a!
Jedyne oko Garina o�ywi� dziwny blask.
- By� mo�e... Pos�uchaj! Nie boj� si� stryczka ani tortur... lecz przera�ony jestem tym, �e b�d� mnie wlekli w plecionce, jak zwierz�, w kurzu... na wysoko�ci st�p gawiedzi... opluwanego i obrzucanego... tak, tego najbardziej si� boj�... Gdyby� mog�a mi obieca�, �e to zostanie mi oszcz�dzone, b�d� si� modli� do Pana Boga, aby ci� b�ogos�awi�...
- W jaki spos�b to zrobi�?
W tej chwili drzwi lochu otworzy�y si� i do �rodka wszed� Rudzielec razem z mnichem benedyktynem, kt�ry mia� r�ce schowane w r�kawach br�zowego habitu i twarz ukryt� pod spuszczonym kapturem.
- Ju� czas! - rzuci� stra�nik pod adresem Katarzyny. - I tak za d�ugo pozwoli�em ci tutaj siedzie�!
- Jeszcze chwil�! - krzykn�� Garin, po czym skierowa� na �on� b�agalne spojrzenie i powiedzia�: - Zanim umr�, chcia�bym wypi� kwart� wina z Beaune... Popro� stra�nika, aby pozwoli� przynie�� dla mnie dzban tego wina.
Rudzielec wybuchn�� gromkim �miechem, poklepuj�c si� z uciechy po udach: - Burgundzka krew! Nie mo�e przenie�� si� na tamten �wiat, dop�ki sobie nie golnie! Ja to rozumiem! Wino z Beaune, dobra rzecz!
- M�j synu! - rzek� oburzony mnich. - Nie zapominaj, �e za chwil� staniesz przed Bogiem...
- Ojcze, to po�egnanie z tym �wiatem, kt�ry on stworzy� taki pi�kny odpar� Garin z u�miechem.
Katarzyna milcza�a. Zrozumia�a, czego chcia� Garin. Skierowa�a swe kroki w stron� drzwi, ale na progu odwr�ci�a si� jeszcze. Wzrok Garina by� utkwiony w niej i wyra�a� tak� mi�o�� i tak� rozpacz, �e Katarzyna zaszlocha�a.
- �egnaj, Garinie! - wyszepta�a przez �zy. Z g��bi lochu dobieg� cichy g�os wi�nia: - �egnaj, Katarzyno...
Rzuci�a si� do schod�w, lecz zatrzymawszy si� na pierwszym stopniu stan�a twarz� w twarz z Rudzielcem, kt�ry jej nie odst�powa�.
- Ile za��dasz za spe�nienie jego ostatniej pro�by?Stra�nik nie zawaha� si� ani przez chwil�. W jego ponurym spojrzeniu czai�a si� chciwo��.
- Dziesi�� z�otych dukat�w!
- I przysi�gasz, �e dostanie to wino? Tylko nie pr�buj mnie oszuka�!
- Na moj� dusz�, kln� si�, �e mu je dam!
- A wi�c masz! Oto z�oto! Kobieta, kt�ra czeka na mnie na dziedzi�cu, wr�ci tutaj za chwil� z dzbanem.
Katarzyna wsun�a do d�oni stra�nika dziesi�� z�otych monet i ruszy�a do wyj�cia. Na dziedzi�cu czeka�a na ni� Sara, chodz�c nerwowo tam i z powrotem.
- Idziemy! - rzuci�a Katarzyna.
Po powrocie do domu Ermengardy, nie zdejmuj�c nawet czarnej peleryny, Katarzyna pos�a�a po Abu-al-Khayra i powiedzia�a mu o ostatnim �yczeniu Garina.
- Prosi� mnie o wino z Beaune... lecz jemu chodzi o trucizn�, pragnie unikn�� ha�by podczas wleczenia w plecionce. Czy mo�esz mu to da�?
Ma�y medyk s�ucha� jej s��w, stoj�c nieruchomo.
- Zrozumia�em. Ka� mi poda� dzban wina. To nie potrwa d�ugo.
Sara pobieg�a po wino i zanios�a je medykowi. Zamkn�� si� w swoim pokoju, a po chwili wr�ci�, nios�c cynowy dzban, kt�ry wr�czy� Katarzynie.
- Masz! To jest to, o co mnie prosi�a�. Ka� go zanie�� natychmiast!
Z mieszanin� ciekawo�ci i przera�enia Katarzyna spogl�da�a na ciemnoczerwony p�yn, kt�rym wype�niony by� dzban.
- I... nie b�dzie cierpia�? - spyta�a niepewnie.
Abu wzruszy� ramionami i u�miechn�� si� smutno.
- Za�nie... i ju� si� nie obudzi. Nawet po�owa tego wina wystarczy�aby...
Sara wyrwa�a dzban z r�k Katarzyny.
- Daj mi to! Nie powinna� tego dotyka�!Ukrywszy dzban w fa�dach czarnej peleryny, Cyganka znikn�a na schodach. Katarzyna zosta�a sama z medykiem. Po chwili Abu podszed� do niej i dotkn�� delikatnie jej powiek.
- P�aka�a� - stwierdzi�. - �zy zmy�y ��� wype�niaj�c� twoje serce.
Niebawem odzyskasz spok�j.
- Nie wierz�! - zawo�a�a Katarzyna. - Jak mo�na zapomnie� o tym, co si� sta�o? Wszystko jest straszne... i niesprawiedliwe!
Abu skierowa� si� do drzwi, lecz zatrzyma� si� na progu i odpar�: - Czas zabli�nia rany, usuwa gniew i nienawi��, pozwala zapomnie� o przesz�o�ci.
* * *
W ko�cu nadszed� 6 kwietnia 1424 roku. Katarzyna, kt�ra sp�dzi�a reszt� nocy na modlitwie, wsta�a z kl�czek i podesz�a do ma�ego okienka wychodz�cego na ulic�. Miasto zasnute by�o szar� mg�� i zas�on� m�awki.
Pomimo wczesnej godziny porannej przed Domem pod Ma�p� gromadzili si� gapie, ��dni krwawego widowiska. Modlitwa mia�a na Katarzyn� zbawienny wp�yw. Przynios�a jej pocieszenie i utracony dawno spok�j. Z ca�ego serca b�aga�a Boga o mi�osierdzie dla cz�owieka, kt�rego tajemnic� pozna�a, okrutn� tajemnic�, �r�d�o cierpienia i ha�by. Wiedzia�a, �e od tej pory b�dzie mog�a o nim my�le� z odrobin� czu�o�ci. Teraz, kiedy go zrozumia�a, sta� si� jej drogi. Dr�a�a tylko z niepokoju, czy Rudzielec dotrzyma obietnicy.
Z zamy�lenia wyrwa�o j� poruszenie t�umu. Nadchodzi� oddzia� �andarmerii z�o�ony z �ucznik�w z halabardami, ich twarze ukryte by�y pod przy�bicami lekko b�yszcz�cymi od deszczu. Pluton prowadzi� ze sob� leciwego, lecz jeszcze �wawego cz�owieka. Na jego widok Katarzyna zadr�a�a. To by� J�zef Blaigny, kat. Szed� po skaza�ca.
Kiedy ten ponury poch�d znikn�� w Domu pod Ma�p�, serce Katarzyny zacz�o bi� jak oszala�e. Ba�a si�, �e zobaczy Garina �ywego. Przed merostwem zatrzyma� si� ko� poci�gowy zaprz�gni�ty do drewnianej klatki, plecionki, w kt�rej skazaniec, ze zwi�zanymi r�koma, mia� by� wleczony przez miasto. Przybyciu plecionki towarzyszy� pomruk zadowolenia gawiedzi.
Up�yn�o kilka niesko�czenie d�ugich chwil. Nagle do uszu Katarzyny dobieg�y okrzyki zdziwienia, przechodz�ce w g�uchy pomruk gniewu.
Ukaza� si� J�zef Blaigny, nios�cy w ramionach bezw�adne, d�ugie, blade i nagie cia�o - os�oni�te jedynie przepask� na biodrach - kt�re bezceremonialnie wrzuci� do plecionki. Katarzyna zacisn�a z�by, aby nie krzycze�.
- Jest martwy! - rzek�a Sara, kt�ra wraz z Ermengard� od d�u�szego czasu cicho sta�a obok Katarzyny.
Istotnie, kat przywi�za� trupa do plecionki. Ale t�umu nie da�o si� oszuka�. Nad st�oczonymi g�owami unosi�y si� okrzyki zawodu i gniewu.
Patrze�, jak si� wiesza cia�o, kt�re nie cierpi, to nie by�o to...
Trzy kobiety prze�egna�y si�, lecz r�ka Sary zastyg�a w powietrzu.
- Och! Popatrzcie! - krzykn�a Cyganka, wskazuj�c drzwi Domu pod Ma�p�.
Na progu ukaza�o si� dw�ch �ucznik�w nios�cych kolejne bezw�adne cia�o. Katarzyna natychmiast rozpozna�a Rudzielca i domy�li�a si�, co si� musia�o wydarzy�. Rudzielec odda� wino skaza�cowi, lecz nie m�g� si� oprze�, by go nie spr�bowa�. Swoje �akomstwo przyp�aci� �yciem.
- On tak�e nie �yje! - wykrzykn�a Katarzyna.
Za sob� us�ysza�a spokojny g�os Abu, kt�rego przyj�cia nie zauwa�y�a.
- Tym lepiej! Przynajmniej mamy pewno��, �e nas nie wyda.
Ale Katarzyna nie s�ucha�a go. Ca�a jej uwaga by�a skupiona na J�zefie Blaigny. Kat sko�czy� przywi�zywa� trupa w plecionce, po czym jedn� r�k� chwyci� lejce, a drug� strzeli� z bicza. Zaprz�g ruszy� po�r�d rozst�puj�cego si� przed nim t�umu. Plecionka zacz�a si� toczy�, podskakuj�c w g�stym b�ocie, kt�re wkr�tce pokry�o cia�o skaza�ca. Zwisa�y z niej g�owa i nogi Garina.
Zacz�� pada� ulewny deszcz, rozmywaj�c kszta�ty i barwy. Katarzyna przez �zy widzia�a, jak w ulewie i przy okrzykach t�umu oddala si� ten, kt�rego czyj� kaprys z ni� po��czy� i kt�ry umar� z mi�o�ci do niej, niemo�liwej do spe�nienia.
Bogata flamandzka jesie� sypn�a z�otem i purpur� na ga��zie starych drzew, pochylonych nad ciemnymi wodami kana�u. Ciep�e promienie s�oneczne pie�ci�y do p�na spiczaste dachy i kolorowe fasady dom�w w Brugii, lecz czu�o si� ju� ch�odne, jesienne powietrze i okna by�y pozamykane, a z ka�dego komina dobywa� si� pi�ropusz dymu. Jego lekkie, szare smugi snu�y si� w powietrzu, a potem rozmywa�y na tle bladoniebieskiego nieba. Porywisty wiatr zacz�� zbiera� swoje �niwo w�r�d li�ci, kt�re, wiruj�c jeden za drugim, opada�y na powierzchni� wody. By�a to powolna zapowied� zimowej ciszy.
W domu Katarzyny r�wnie� rozpalono ogie� w wysokim kominku w salonie. Pani de Brazey znajdowa�a si� tam ze swoim malarzem. Ju� od dw�ch godzin pozowa�a Janowi van Eyckowi i zaczyna�a odczuwa� odr�twienie ko�czyn i og�lne znu�enie. Malarz domy�li� si� tego po wyrazie jej twarzy.
- Dlaczego mi nie powiedzia�a�, pani, �e jeste� zm�czona?
- Poniewa� pracujesz z takim zaci�ciem, mistrzu Janie, �e nie odwa�y�abym si� ci przerwa�. Czy jeste� zadowolony?
- Bardziej, ni� potrafi� to wyrazi�! Jeste� pani idealnym modelem. Ale na dzisiaj wystarczy. Jeszcze jedno posiedzenie i sko�czymy.
Wrzuciwszy p�dzel do bia�o-zielonego fajansowego naczynia, w kt�rym by�o ich ju� ze dwadzie�cia, cofn�� si�, aby oceni� swe dzie�o.
Powoli jego szaroniebieskie oczy, przenikliwe jak oczy chirurga, przenios�y si� z du�ej p�yty z drewna topolowego, pokrytej farb�, na m�od� kobiet�.
Katarzyna siedzia�a w pozie Madonny na podium os�oni�tym wyszywanym baldachimem. Fa�dy jej d�ugiej sukni z fioletowego aksamitu, �ci�ni�tej pod piersiami szerokim, z�otym pasem, opada�y na stopnie tronu.
Skromnego dekoltu nie zdobi� �aden klejnot. Jedynie jej g�ste, rozpuszczone na ramiona w�osy przytrzymywa�a nasuni�ta na czo�o w�ska z�ota obr�cz, wysadzana per�ami i ametystami. W skrzy�owanych na kolanach r�kach trzyma�a misternie cyzelowan�, z�ot� lili�.
Van Eyck westchn�� z ulg�.
- Zastanawiam si�, czy kiedy� znudzi mi si� malowanie ciebie, Katarzyno. Je�li si� nie myl�, to ju� trzeci tw�j portret. Ale kt�rego malarza znudzi�aby twoja uroda!
Katarzyna, odpowiedziawszy westchnieniem na westchnienie, zesz�a z podium, po�o�y�a lili� na stole i zbli�y�a si� do kredensu, w kt�rym sta�y kieliszki ze szk�a weneckiego i taka� karafka. Nape�ni�a dwa z nich hiszpa�skim winem i poda�a jeden malarzowi, a w drugim sama umoczy�a usta, u�miechaj�c si� pob�a�liwie.
- Ale�, Janie... ty znowu swoje. Za chwil� dowiem si�, �e jestem jedyn� kobiet� na �wiecie, a potem - �e kochasz mnie do ob��du. A ja i tak odpowiem ci na to jak zawsze. A wi�c po co?
Malarz opr�ni� sw�j kieliszek duszkiem.
- W nadziei, �e mo�e kiedy� powiesz mi co� innego. Mija ju� trzeci rok od czasu, kiedy ksi��� Filip uczyni� mnie nadwornym malarzem i pokojowcem, ju� trzeci rok patrz�, jak �yjesz u jego boku, trzeci rok uwielbiam ci� i kocham. Trzy lata to d�ugo, wierz mi, to bardzo d�ugo.
Katarzyna powolnym ruchem zdj�a z�ot� obr�cz, kt�ra pozostawi�a na jej czole niewyra�ny czerwony �lad, i rzuci�a j� obok z�otej lilii, jak jak�� rzecz bez warto�ci.
- Wiem... gdy� od trzech lat wiod� u boku Filipa �ywot tresowanej papugi, czuj� si� jak zbytkowny przedmiot s�u��cy jedynie do dekoracji...
Najpi�kniejsza dama Zachodu! Oto tytu�, jakim mnie uszcz�liwi� ten, kt�rego zwie si� wielkim ksi�ciem tego� Zachodu. Trzy lata!... W rzeczywisto�ci nie ma chyba na �wiecie kobiety bardziej samotnej ode mnie.
Pos�a�a smutny u�miech malarzowi. By� to m�czyzna oko�o trzydziestki, o inteligentnej fizjonomii, kt�rego spos�b bycia zdradza� wielk� pow�ci�gliwo��. D�ugi, prosty nos, w�skie, zaci�ni�te usta i lekko wy�upiaste oczy oraz jasne, ledwo widoczne brwi nadawa�y mu raczej wygl�d polityka ni� artysty. A tymczasem nie by�o malarza znakomitszego ni� on. Nie mia� sobie r�wnych, mo�e z wyj�tkiem w�asnego brata Huberta, kt�ry zmar� w Gandawie dwa lata wcze�niej. Ma�o kto wiedzia�, �e ten chudy, zimny cz�owiek o przenikliwym spojrzeniu i drwi�cym u�miechu p�on�� wewn�trznym ogniem zmys�owo�ci i mi�o�ci pi�kna. Od kiedy zosta� przedstawiony Katarzynie, zapa�a� do niej gor�cym, a zarazem nabo�nym i cierpliwym uczuciem. Zdawa�o si�, �e dla tej przepi�knej kobiety by� got�w wszystko znie��, na wszystko pozwoli�, nawet - gdyby zechcia�a - zdepta� w�asne serce. Mia�a wszystkie prawa, poniewa� by�a pi�kna.
Katarzyna odczuwa�a niekiedy ochot�, aby ulec jego upartej mi�o�ci, kt�rej nic nie potrafi�o zniech�ci�.
Lecz by�a mi�o�ci� zm�czona...
* * *
Od �mierci Garina up�yn�y cztery lata, mimo to dramatyczne wydarzenia tamtych dni by�y ci�gle �ywe w sercu Katarzyny, jakby prze�y�a je wczoraj. Dzie�, w kt�rym jako wdowa opuszcza�a Dijon, na zawsze wry� si� w jej pami��. Aby uchroni� j� przed ludzk� ciekawo�ci�, kt�ra rych�o mog�a przybra� pi�tno okrucie�stwa, Ermengarda postanowi�a jak najszybciej zabra� przyjaci�k� do siebie. Pani de Brazey wraz z Sar� opuszcza�a miasto w dniu, w kt�rym zacz�to burzy� wspania�y pa�ac na ulicy Wytw�rc�w Pergaminu, b�d�cy zawsze namacalnym dowodem bogactwa wielkiego skarbnika Burgundii. Katarzyna widzia�a, jak robotnicy zdejmowali z dachu wiatrowskazy przedstawiaj�ce z�ocone delfiny.
Odwr�ci�a g�ow�, zaciskaj�c dr��ce wargi. Ulica Wytw�rc�w Pergaminu by�a ciemn� kart� jej �ycia, kt�r� z ca�ych swych si� pragn�a odwr�ci�.
Gdyby Garin i ona sama nie byli ofiarami okrutnego zrz�dzenia losu, jakie by�oby ich wsp�lne �ycie? A mo�e szcz�cie by�o mo�liwe...
Katarzyna zostawi�a w Dijon same z�e wspomnienia. Matka i wuj Mateusz tak�e opu�cili sw�j dom przy ulicy Griffon i zamieszkali w Marsannay. Wuj by� dostatecznie bogaty, aby �y� na wsi, i mia� ju� dosy� miasta. Luiza zamkn�a si� w klasztorze w Tart, Landry w Saint-Seine. Co do Ermengardy, to ci�ko prze�y�a �mier� ksi�nej wdowy i postanowi�a zaszy� si� w swoich dobrach Chateauvillain.
- Zajm� si� twoim dzieckiem - powiedzia�a do Katarzyny. - Ksi���ca krew potrzebuje specjalnej edukacji. Zrobimy z niego rycerza... lub wielk� dam�...
My�l o maj�cym si� urodzi� dziecku nie wzbudza�a w Katarzynie �adnej rado�ci, za to Ermengarda oczekiwa�a narodzin z niecierpliwo�ci�.
Hrabina ju� widzia�a si� w roli babci nia�cz�cej i rozpieszczaj�cej male�stwo. Nie mia�a nikogo, kogo mog�aby kocha�. Jej ma��onek p�dzi� hulaszczy �ywot u boku Filipa. �Ju� dawno przesta� by� m�odzie�cem, a pomimo to ci�gle nie mo�e zrozumie�, �e w jego wieku kobiety s� m�cz�c� rozrywk�" - mawia�a cz�sto. Nie cierpia�a z tego powodu, gdy� ich mi�o�� dawno ju� wygas�a, syn za� walczy� w szeregach Jana Luksemburczyka i nie widywa�a go cz�sto. Zakochany by� w szpadzie. �To zgodne z jego wiekiem i pochodzeniem!" - t�umaczy�a syna Ermengarda. Maj�ce si� narodzi� dziecko Katarzyny pozwoli�oby znie�� nud� wiejskiego �ycia, gdy� by�a zdecydowana pozosta� od tej pory w Chateauvillain, aby uprawia� ziemi� i trzyma� swoich ch�op�w w ryzach.
Za pot�nymi murami fortecy, tak podobnymi do ich w�a�cicielki poprzez wra�enie bezpiecze�stwa, jakie dawa�y od pierwszego spojrzenia, Katarzyna p�dzi�a spokojne dni, kt�rych tak potrzebowa�a. Feudalna siedziba z jej popielatymi wie�ami, przegl�daj�cymi si� w �agodnym nurcie Aujon, sta�a si� dla niej cich� przystani�, gdzie sp�dza�a d�ugie wieczory na wpatrywaniu si� w zachodz�ce nad lasem s�o�ce.
Pewnego sierpniowego poranka, po d�ugiej nocy walki z b�lem, Katarzyna wyda�a na �wiat ma�ego ch�opczyka, kt�rego kapelan z zamku ochrzci� imieniem Filip... Ermengarda upaja�a si� rado�ci�, przygl�daj�c si�, jak piastunka, wybrana przez ni� spo�r�d setek kobiet, zawija noworodka, i by�a o wiele bardziej szcz�liwa ni� sama Katarzyna, kt�ra nie pragn�a dziecka Filipa i jej instynkt macierzy�ski nie by� rozwini�ty. Mi�o�� do ksi�cia pozostawa�a bardziej cielesna ni� platoniczna. Poci�ga� j�, powodowa�, �e krew w jej �y�ach burzy�a si�, by�a szcz�liwa w chwilach uniesienia, ale nigdy nie p�on�a do niego takim uczuciem, tak� gor�czk� jak do Arnolda. I jego nieobecno�� nie ci��y�a jej zbytnio.
A jednak, kiedy miesi�c po narodzinach dziecka ksi��� zjawi� si� w Chateauvillain, bardzo si� ucieszy�a. Filip przyci�ga� j� jak magnes i przy nim dochodzi�a �atwo do przekonania, �e m�g�by wype�ni� jej �ycie. Rzuci� si� do jej st�p, b�agaj�c o przebaczenie, �e nie przyby� wcze�niej, przysi�ga�, �e kocha j� teraz jeszcze bardziej, i udowodni� jej to najlepiej jak m�g� w �o�u. Katarzyna czu�a w jego ramionach, �e od�ywa. G��bokie, szale�cze doznania przywr�ci�y jej ch�� do �ycia, kokieteri� i potrzeb� bycia pi�kn�.
Ksi��� nie skrywa� przed ni�, �e zamierza si� ponownie o�eni�. Z rozs�dku. W listopadzie mia� po�lubi� hrabin� Bonne d'Artois, o wiele starsz� od niego, wdow� po w�asnym wuju Filipie, hrabi de Nevers, zabitym pod Azincourt. Bonne by�a �agodna i nie�mia�a, a tak�e chorowita, lecz jej ma��e�stwo by�o niezb�dne dla Burgundii. A Filip musia� si� po�wi�ci�, po�lubiaj�c w�asn� ciotk�.
- Tylko nie b�d� zazdrosna! - prosi� Katarzyn�. - Kocham i b�d� kocha� tylko ciebie. Od dzisiaj ju� ci� nigdy nie opuszcz�. Je�li zechcesz, zrobi� ci� dam� dworu ksi�nej...
Lecz Katarzyna odm�wi�a, bardziej z dumy ni� troski o konwenanse.
Nie chcia�a s�u�y� w dzie� kobiecie, kt�rej w nocy zabiera�a m�a. Filip zgodzi� si�, aby jeszcze przez jaki� czas pozosta�a u Ermengardy. 30 listopada w Moulins-Engilbert po�lubi� Bonne, ale ju� kilka dni p�niej przygalopowa� do Chateauvillain, aby skra�� kilka poca�unk�w swojej kochance, b�agaj�c, aby do niego wr�ci�a. Katarzyna i tym razem odm�wi�a.
Lubi�a �ycie na wsi, podnosz�ce j� na duchu towarzystwo Ermengardy, a tak�e dziecko, do kt�rego, w miar� up�ywu czasu, przywi�zywa�a si� coraz silniej. Lecz dni nowej ksi�nej Burgundii by�y policzone. Nie min�� rok, jak 17 wrze�nia 1425 roku wyzion�a ducha, znowu czyni�c Filipa wdowcem bez prawowitego potomka. Wtedy, prawie si��, Filip wyrwa� Katarzyn� z jej azylu, zrobi� j� swoj� oficjaln� faworyt�, b�yszcz�c� i wszechw�adn� gwiazd�, wok� kt�rej obraca� si� ca�y dw�r, najwspanialszy w Europie.
Zwr�ci� jej z nawi�zk� to wszystko, co straci�a po procesie Garina.
Zachowa�a tytu� hrabiny de Brazey ze wzgl�du na ma�ego Filipa, wkr�tce sta�a si� w�a�cicielk� zamku w Chenove, powy�ej Dijon, pa�acu w Brugii, ziemi, nowych klejnot�w, ol�niewaj�cych toalet... i obiektem rosn�cej mi�o�ci Filipa, kt�ry sk�ada� ho�dy jej urodzie w czasie uroczysto�ci i na turniejach. Kochana, rozpieszczana i obsypywana klejnotami, Katarzyna powinna czu� si� szcz�liwa. A jednak wcale tak nie by�o i po czterech latach, czasem w�r�d ciszy samotnych nocy, za brokatowymi zas�onami swej komnaty, pyta�a serca, lecz odpowiada�a jej jedynie cisza. By�a obdarowywana mi�o�ci� w nadmiarze, gdy� wielu m�czyzn kocha�o si� w niej, i nie bacz�c na zazdro�� Filipa, odwa�y�o si� jej to wyzna�; ona jednak nie kocha�a �adnego. Niekt�rzy pozabijaliby si� dla jednego jej u�miechu czy jednego spojrzenia. By�o jej ich tylko �al. Lecz lito�� nigdy nie zamieni�a si� w mi�o��. I coraz cz�ciej odczuwa�a nud� w ramionach Filipa, nawet przy poca�unkach. Nie potrafi�a ju� tak dr�e� od jego wymy�lnych pieszczot, jak na pocz�tku ich zwi�zku.
Tylko jeden m�g�by obudzi� u�pione serce pi�knej hrabiny. Ten jedyny, o kt�rym wzbrania�a si� my�le�. Lecz on by� daleko, mia� �on�, dla Katarzyny by� na zawsze stracony. Na d�wi�k jego imienia w jej duszy odzywa�o si� bolesne echo. Arnold...
* * *
Jan van Eyck nie stara� si� przerwa� toku my�li Katarzyny. Stoj�c przed kominkiem, wpatrywa�a si� bezwiednie w p�omienie poprzez rubinow� zawarto�� kieliszka. Jej postawa by�a tak uderzaj�co pi�kna, �e malarz mia� najwi�ksz� ochot� chwyci� znowu za p�dzel i zacz�� nowe p��tno.
U�miechn�� si�, pomy�lawszy, �e �Dziewica z kieliszkiem wina" mog�aby by� r�nie przyj�ta. Nie lubi�, kiedy Katarzyna ucieka�a w zamy�lenie w jego obecno�ci. A ostatnio zdarza�o si� to cz�sto. W chwili kiedy mia� przem�wi�, wszed� s�u��cy w fioletowo-srebrnej liberii, sun�c bezszelestnie po b�yszcz�cej posadzce pokrytej ��tymi gwiazdami i niebieskimi chimerami.
Podszed�szy do hrabiny, zawiadomi� j�, �e pan de Saint-Remy prosi o przyj�cie. Katarzyna podskoczy�a, jakby g�os s�u��cego wyrwa� j� ze snu, i poleci�a wprowadzi� go�cia. Van Eyck westchn��: - Co najmniej przez godzin� b�dzie nas zanudza� plotkami z dworu.
Nie znosz� tego gadu�y i mam wielk� ochot� odej��!
- Prosz�, zosta�, w twojej obecno�ci nie odwa�y si� do mnie zaleca�.
- I on tak�e? Zastanawiam si�, czy jest w ca�ej Flandrii i Burgundii cho� jeden m�czyzna, kt�ry nie by�by w tobie zakochany. Dobrze, zostan�.
Wszed� Saint-Remy, elegancki i wykwintny jak zawsze, z szerokim u�miechem na ustach. Ten autorytet w dziedzinie elegancji przywdzia� na t� wizyt� ubranie w kolorach jesieni. Ubrany by� w aksamitn� opo�cz� z licznymi przeci�ciami, podobnie jak w fantastycznych r�kawach, spod kt�rych przeb�yskiwa� brokat w z�ociste i purpurowe li�cie. Obcis�e getry w kolorze weso�ego szkar�atu i aksamitny kapelusz utkany z�otymi li��mi, takimi jakie zdobi�y r�koje�� sztyletu zatkni�tego u pasa, dope�nia�y stroju szlachcica. Na nogach mia� olbrzymie, szkar�atne ci�my, czyni�ce jego ch�d �miesznym, podobnym do kaczki. Wraz z nim wpad�o do komnaty troch� �wie�ego powietrza z zewn�trz i b�ogi spok�j panuj�cy w pomieszczeniu prysn��.
Saint-Remy rozp�ywa� si� dos�ownie nad urod� Katarzyny, podziwia� rozpocz�ty obraz, ze znawstwem obejrza� przedmioty ze z�ota poustawiane na kredensie, pokr�ci� si� nerwowo, a� w ko�cu rozsiad� si� w fotelu z kieliszkiem wina podanego mu przez gospodyni�. Rzuci� na van Eycka spojrzenie pe�ne nieukrywanej sympatii.
- I c�, panie ambasadorze - rozpocz�� - dowiedzia�em si�, �e nas opuszczasz. Doprawdy, zazdroszcz� panu, �e udajesz si� na po�udnie, podczas gdy my, biedni mieszka�cy p�nocy, b�dziemy tutaj marzn��!
- Jak to, Janie? - zakrzykn�a zdumiona Katarzyna. - Nic mi pan o tym nie wspomina�e�!
Malarz poczerwienia� na twarzy, rzucaj�c go�ciowi spojrzenia pe�ne dezaprobaty.
- W�a�nie mia�em to uczyni� - odpowiedzia� szorstko - lecz przybycie pana...
M�ody doradca sta� si� prawie tak samo czerwony na twarzy jak malarz. Przenosi� wzrok to na Katarzyn�, to na van Eycka.
- Je�eli dobrze rozumiem, znowu nie utrzyma�em j�zyka za z�bami...
Katarzyna przerwa�a mu bezceremonialnie i podesz�a do malarza, ci�gn�c za sob� tren fioletowej sukni. Stan�a przed nim w taki spos�b, by m�c patrzy� mu prosto w oczy.
- A wi�c, gdzie si� wybierasz, Janie? Obydwaj wygadali�cie si�, wzbudzaj�c moj� ciekawo��. Dlaczego nie znam celu twojej nowej misji? Bo chyba z misj� wysy�a ci� Filip, czy� nie?
Nie pierwszy to raz Filip Burgundzki korzysta� z talentu dyplomatycznego swego ulubionego malarza. Artystyczna wra�liwo�� czyni�a ze� najbardziej powo�an� osob� do za�atwiania delikatnych spraw.
Wzruszy� ramionami.
- W istocie, wysy�a mnie jako legata. Wola�em, aby sam pani� o tym powiadomi�. Wyje�d�am do Portugalii, gdzie mam poczyni� pierwsze kroki u kr�la Jana I w sprawie ma��e�stwa infantki Izabeli z...
Przerwa�, nie �mi�c doko�czy�. Zamiast niego zdanie zako�czy�a Katarzyna: - ...infantki Izabeli z ksi�ciem Burgundii! Ale�, drogi przyjacielu, czy s�dzisz, �e jestem taka nierozs�dna, by nie wiedzie�, �e ksi��� musi si� o�eni�, je�li chce mie� spadkobierc�? Dawno czeka�am na podobn� nowin� i wcale nie jestem zaskoczona. Po co wi�c te wszystkie wybiegi?
- Obawia�em si�, �e to ci� zrani. Mi�o�� ksi�cia do pani jest olbrzymia i wiem, �e to kolejne ma��e�stwo z rozs�dku. Infantka ma ponad trzydzie�ci lat, m�wi si�, �e jest pi�kna, ale tak zawsze si� m�wi o wszystkich ksi�niczkach i...
- Och, przesta�e wreszcie t�umaczy� mi wszystko - przerwa�a znowu Katarzyna ze �miechem. - Nie przejmuj si� tak bardzo. Znam uczucia Filipa lepiej ni� pan... no i znam swoje. Nie sprawi�e� mi wcale przykro�ci.
Pom�wmy lepiej o sprawach powa�nych: w tej sytuacji, kiedy sko�czysz m�j portret?
- Wyje�d�am z ko�cem miesi�ca, mam jeszcze troch� czasu...
Nowina, tak nierozwa�nie zdradzona przez Saint-Remy'ego, dotkn�a j� bardziej, ni� przypuszcza�a, gdy� zapowiada�a zmiany w jej dotychczasowym �yciu. Od czasu �mierci drugiej �ony Filipa Katarzyna zawsze wiedzia�a, �e nadejdzie taki dzie�, w kt�rym trzeba b�dzie wybra� now� ksi�niczk�. Pot�ga ksi�cia ci�gle ros�a, wszystko mu si� udawa�o, powi�ksza�y si� jego w�o�ci. Ostatnio wygra� wojn� w Holandii ze swoj� niesforn� kuzynk�, pi�kn� Jacqueline de Luksemburg, postaci� jakby wyj�t� z powie�ci przygodowej. Pi�kna hrabina, b�d�c pokonana, musia�a uczyni� Filipa swoim spadkobierc�. Ponadto ksi��� de Namur, po kt�rego �mierci ksi��� mia� przej�� nale��ce do niego ziemie, by� ci�ko chory. Tak rozleg�e pa�stwo potrzebowa�o nie tylko w�adczyni, ale r�wnie� spadkobierc�w.
Bastardzi, kt�rych sp�odzi� z kilkoma kochankami, nie mogli liczy� na sukcesj�.
Katarzyna wiedzia�a, �e kiedy� inna kobieta zasi�dzie na tronie obok Filipa, i postanowi�a ust�pi� jej miejsca, usun�� si�. W ci�gu trzech lat mi�o�� ksi�cia uczyni�a z niej prawdziw� kr�low� bez korony, prawdziw� pani� i gwiazd� tego dworu. Lecz jej duma cierpia�a z powodu poni�aj�cej roli kochanki. Przyszed� czas na podj�cie decyzji. Ale jakiej? Najrozs�dniej by�oby wr�ci� do Burgundii. Najpierw do Chateauvillain... Ju� dwa lata nie widzia�a swego syna i zaczyna�o go jej brakowa�.
- O czym tak rozmy�lasz, pani? - spyta� Saint-Remy. - Wydaje mi si�, �e my�lami jeste� daleko st�d. Tymczasem van Eyck chcia�by si� z nami po�egna�, a pani go nawet nie s�uchasz.
Katarzyna przeprosi�a u�miechem.
- Wybaczcie mi! Do jutra, drogi przyjacielu. Sko�czmy obraz, gdy� czas nagli.
Malarz nie odpowiedzia�, lecz smutno pokiwa� g�ow�. Nie umkn�o jego uwagi zdenerwowanie Katarzyny. Pochyli� si� nisko nad d�oni�, kt�r� poda�a mu hrabina.
- �e te� mnie powierzono t� misj�, kt�ra ci� tak zasmuca... mnie, kt�ry got�w jest odda� �ycie, aby� tylko nie p�aka�a! Co za ironia losu!
- Ale� nie! Ruszaj spokojnie do Portugalii. Namaluj infantce pi�kny portret i spe�nij dobrze swoj� misj�. Przysi�gam, �e nie jest mi przykro.
Opuszcz� dw�r bez �alu, gdy� jestem ju� zm�czona. Po powrocie znajdziesz mnie z pewno�ci�. B�dziemy zawsze przyjaci�mi...
Van Eyck z �alem wypu�ci� z r�k jej delikatn� d�o� i wyszed� bez s�owa. Jan de Saint-Remy, kt�ry przez ca�y czas nie ruszy� si� z fotela, patrzy� za wychodz�cym z u�miechem.
- Je�eli ten cz�owiek nie kocha si� w tobie, pani, na zab�j, to ka� mnie pokraja� na kawa�ki. To fatalne, �e taki wra�liwy artysta zadurzy� si� w tobie... Nie patrz tak na mnie, droga przyjaci�ko. Zgaduj� twoje my�li: ten ca�y Saint-Remy, zwiastun z�ej nowiny, powinien przez przyzwoito�� wyj�� wraz z van Eyckiem, czy� nie tak? Nie, nie zaprzeczaj, pani, to ca�kiem normalne. Lecz je�li pope�ni�em t� niezr�czno��, zostaj�c tutaj, to dlatego, �e mam ci co� do powiedzenia... co� niecierpi�cego zw�oki!
- Czy ty tak�e wyje�d�asz, panie?
- Oczywi�cie, �e nie! Ja tylko mam si� na baczno�ci, znaj�c twoje nag�e decyzje, pani, a domniemywam, �e wkr�tce takow� podejmiesz. Nie mam za� ochoty szuka� pani na drugim ko�cu �wiata. Ci�gle gdzie� umykasz, a twoje posuni�cia s� nieprzewidywalne... przy tym jeste� najrozkoszniejszym stworzeniem na �wiecie.
- Na Boga, Janie - przerwa�a zniecierpliwiona Katarzyna. - Nie mam ochoty s�ucha� dzisiaj madryga��w. Zostaw w spokoju moj� urod�... Nie mo�esz sobie wyobrazi�, jaka jestem zm�czona s�uchaniem ci�gle tych samych s��w. Jak nie van Eyck, to ty, panie, jak nie ty, to kapitan de Roussay albo de Lannoy lub Toulongeon, a nawet Miko�aj Rolin, kt�ry przesiaduje godzinami i zanudza mnie na �mier�.
- Z pewno�ci� po to, aby powetowa� sobie surowy tryb �ycia, kt�re wiedzie u boku swej nabo�nej ma��onki, Gigony de Salins. Nie ma lekkiego �ycia wasz kanclerz, oj nie, ale do rzeczy! To nie o nim chcia�em z tob� m�wi�, pani, lecz o mnie...
- Ale� to uroczy temat! - zadrwi�a Katarzyna z ol�niewaj�cym u�miechem.
- Uroczy jak uroczy, ale na pewno interesuj�cy. Tak wi�c... - M�wi�c to, wsta�, wyprostowa� swoj� chud� i d�ug� sylwetk� i stan�� przed Katarzyn� w pozycji na baczno��. - Tak wi�c... nazywam si� Jan Lefebvre de Saint-Remy. Mam trzydzie�ci dwa lata, jestem bogaty, ciesz� si� dobrym zdrowiem, posiadam rozleg�e dobra, moje nazwisko jest wystarczaj�co szlachetne... i kocham pani� tak, jak tylko kto� z rodu Saint-Remy kocha� potrafi. Czy zechcia�aby� pani zosta� moj� �on�? Sama b�d�c wdow�, jeste� wolna.
- ...i bez zaj�cia za jaki� czas? - sko�czy�a Katarzyna zjadliwie. - M�j drogi Janie, jeste� pan wspania�y i jestem ci wielce zobowi�zana za twoj� propozycj�. Pomy�la�e� sobie: zostanie sama, dam jej moje nazwisko, powa�n� pozycj�... Czy� nie tak? Zawsze czu�am, �e jeste� moim przyjacielem.
- C�, m�wisz mi o przyja�ni, kiedy w�a�nie wyzna�em, �e ci� kocham?
- To w�a�nie dlatego nie wyjd� za ciebie za m��, panie! By�by� zbyt nieszcz�liwy, wiedz�c, �e ci� nie kocham. By�oby nieuczciwe z mojej strony, gdybym ci odda�a tylko moj� r�k�. Mog� tylko ci� lubi�. A to o wiele za ma�o!
Na jasnej twarzy m�czyzny pojawi� si� wyraz szczerego �alu.
- Kocham ci� na tyle, �e zadowoli�bym si� tymi okruchami uczucia powiedzia� g�uchym g�osem. - Oczywi�cie wiem, �e nie potrafi� zast�pi� ksi�cia Filipa. Pani go kochasz i...
Katarzyna przerwa�a mu gwa�townie: - Wiesz dobrze, �e nie! Nigdy nie uda�o mi si� znale�� w�a�ciwej nazwy dla uczucia, kt�rym darz� ksi�cia. Obawiam si�, �e jest to co� bardzo przyziemnego... Nie potrafi� ju� kocha�, Janie, nawet gdybym bardzo chcia�a... wiesz o tym dobrze!
Zapad�a cisza. Na zewn�trz �ciemnia�o si� i komnat� powoli ogarnia� mrok. Jedynie p�omie� kominka roz�wietla� ciemno��. Na jego tle Katarzyna odcina�a si� ciemn� plam�. Saint-Remy odszed� w mroczny k�t. Zdawa�o mu si�, �e jaki� duch stan�� pomi�dzy nim a t� cudown� kobiet�, do kt�rej nigdy nie uda�o mu si� zbli�y�. Przypomnia� sobie walk� pod murami Arras oraz tego rycerza z insygniami kr�lewskimi, na kt�rego widok Katarzyna oszala�a. Bezwiednie wyszepta�: - Rozumiem... jest inny... Po tylu latach nie potrafi�a� zapomnie� o Mont...
- Zamilcz! - uci�a oschle Katarzyna. - Nie chc� s�ysze� jego imienia!
Dr�a�a jak li�� i Saint-Remy zauwa�y� w jej oczach tak� rozpacz, �e serce �cisn�o mu si� z lito�ci. Ale Katarzyna szybko zapanowa�a nad sob�.
- Przebacz mi... - wyszepta�a. - To nerwy A teraz prosz�, aby� zostawi� mnie sam�, przyjacielu. Przychodzisz do mnie ze s�owami mi�o�ci, a ja plot� androny... Odwied� mnie wkr�tce!
Poda�a mu zimn� d�o�, na kt�rej m�ody cz�owiek z�o�y� delikatnie swe usta. Wydawa� si� taki zaniepokojony i zdezorientowany, �e u�miechn�a si� do niego, aby go pocieszy�, wzruszona, �e ten p�ochy m�odzieniec potrafi naprawd� cierpie� z jej powodu.
- Przyjd� kiedy indziej, jak b�d� mniej zdenerwowana. Pozwol� ci powtarza�, �e mnie kochasz...
- A czy pozwolisz r�wnie� ponownie prosi� ci� o r�k�?
- Dlaczego nie, je�li nie obawiasz si� odmowy. Dobranoc, przyjacielu.
Po wyj�ciu Saint-Remy'ego Katarzyna odetchn�a z ulg�. Nareszcie by�a sama! Ogarniaj�cy komnat� mrok wyda� si� jej przyjemny. Podesz�a do wysokiego okna w kszta�cie migda�a i otworzy�a jedno ze skrzyde�, na kt�rym widnia� wybrany przez ni� herb: niebieska chimera na srebrnym polu z koron� hrabiowsk�. Zimne, lecz wilgotne powietrze dmuchn�o jej w twarz i rozwia�o w�osy. Na dole toczy�y si� ciemne wody kana�u, w kt�rych odbija�y si� �wiat�a s�siednich dom�w, i znika�y pod kamiennym �ukiem ma�ego mostu. Zerwa� si� wiatr, unosz�c ostatnie jesienne li�cie. Na pobliskim murze odezwa� si� g�os stra�nika. Z drugiej strony kana�u dobiega�y d�wi�ki lutni. By�o tak spokojnie, �e Katarzyna pozosta�aby ch�tnie w oknie przez ca�� noc, s�uchaj�c odg�os�w miasta. Ale tego wieczoru mia� przyby� na kolacj� Filip. Z �alem zamkn�a okno w chwili, kiedy drzwi otworzy�y si� przed Sar� nios�c� ci�ki kandelabr z br�zu, na kt�rym p�on�o dwana�cie �wiec, o�wietlaj�c nieruchom� twarz Cyganki. W jej wygl�dzie by�o co� uroczystego. Pod jej wysokim, koronkowym, wykrochmalonym czepkiem, przylegaj�cym do g�owy, wida� by�o zmarszczone brwi. Postawi�a kandelabr na rze�bionym, hebanowym kufrze, po czym Zdj�wszy jedn� ze �wiec, przesz�a po ca�ej komnacie, zapalaj�c pozosta�e �wiece.
W jej ruchach by�o co� nienaturalnego, co�, co uderzy�o Katarzyn�.
- Co ci jest? Wygl�dasz tak dziwnie.
Sara odwr�ci�a si� w jej stron� i rzek�a bezbarwnym g�osem: - Przyby� kurier z Chateauvillain. Dziecko jest chore... Ermengarda wzywa ci�...
Sara nie powiedzia�a nic wi�cej. Nieruchomo wpatrzona w Katarzyn� czeka�a, co odpowie. Katarzyna zblad�a. Ermengarda w ka�dym li�cie donosi�a o znakomitym zdrowiu ch�opca, o jego inteligencji i urodzie.
Katarzyna zna�a swoj� przyjaci�k� i wiedzia�a, �e je�eli j� wzywa, to znaczy, �e dziecko jest... ci�ko chore. Poczu�a �ci�ni�cie ko�o serca. Zda�a sobie nagle spraw� z odleg�o�ci i z tego wszystkiego, co oddziela�o j� od dziecka, r�wnocze�nie poczu�a pal�ce wyrzuty sumienia. Nie robi�a sobie wyrzut�w, �e opu�ci�a syna. Z Ermengard�, kt�ra go uwielbia�a, nie by� opuszczony. Zarzuca�a sobie jednak, �e nie dosy� go kocha�a. By� jej synem, a ona mog�a ca�ymi miesi�cami go nie ogl�da�. Jej wzrok napotka� spojrzenie Sary.
- Ruszymy skoro �wit, zaraz po otwarciu bram! Tiercelin zajmie si� domem. Ka� przygotowa� kufry...
- Perryna ju� zacz�a...
- To dobrze. Potrzebujemy najlepszych koni i trzech zbrojnych ludzi.
To wystarczy. W drodze nie b�dziemy si� cz�sto zatrzymywa�. I jak najmniej baga�y. Je�eli b�d� czego� potrzebowa�, wy�l� po to pos�a�ca.
G�os Katarzyny by� beznami�tny, spokojny, a jej rozkazy zwi�z�e. Sara na pr�no dopatrywa�a si� �ladu uczucia na jej nieruchomej twarzy. �ycie na dworze nauczy�o Katarzyn� sztuki panowania nad uczuciami i ukrywania prze�y�.
- A co do dzisiejszego wieczoru? - spyta�a Sara.
- Powiadomi� ksi�cia o wyje�dzie. Tymczasem nakryj do sto�u i pom� mi si� przebra�.
* * *
W komnacie Katarzyny, podobnej do szkatu�y wy�cielonej jasnor�owym aksamitem, krz�ta�a si� Perryna wraz z dwiema pomocnicami. Na wielkim �o�u czeka�a suknia z bia�ej satyny, wyszywana drobnymi per�ami. Filip lubi�, gdy Katarzyna ubiera�a si� na bia�o, i zabrania� jej wk�ada� na ich intymne spotkania ci�kie toalety, jakie obowi�zywa�y na dworze. Katarzyna przyjmowa�a go wi�c ubrana w proste sukienki i mia�a zawsze rozpuszczone na ramiona w�osy.
Pozostawiwszy kobiety ich zaj�ciu, posz�a, by wzi�� przygotowan� dla niej k�piel, i z ulg� zanurzy�a si� w ciep�ej wodzie, do kt�rej Sara dosypa�a gar�� listk�w werbeny, zgaduj�c, �e nerwy jej pani potrzebuj� odpr�enia.
Katarzyna podda�a si� zbawiennemu dzia�aniu ciep�ej wody, staraj�c si� nie my�le� o chorym dziecku. Czu�a zm�czenie, lecz widzia�a rzeczy wyrazi�cie.
Czy� nie by�o to zadziwiaj�ce, �e musia�a oddali� si� od Filipa w tym samym dniu, kiedy dowiedzia�a si�, �e chwila rozstania jest blisko. Jakby los dawa� jej znak i dokonywa� wyboru za ni�. Nadesz�a pora odjazdu. Zostanie jaki� czas w Chateauvillain, �eby poczeka�, co si� zdarzy, i zastanowi� si�, co zrobi� ze swym �yciem...
Kiedy wysz�a z wody, Sara owin�a j� obszernym kawa�kiem cienkiego p��tna z Fryzji, kt�ry uprzednio ogrza�a przy ogniu, i wytar�a j� energicznie. Si�gn�a po kuferek z rzadkimi perfumami, kt�rych jej pani zazwyczaj u�ywa�a, lecz Katarzyna powstrzyma�a j� ruchem d�oni.
- Nie dzisiaj... strasznie boli mnie g�owa...
Sara nie nalega�a, tylko jej wzrok spocz�� na chwil� na Katarzynie, kiedy spad�o z niej p��tno.
- Ubierz mnie - rzuci�a kr�tko.
Kiedy Sara posz�a po sukienk� z bia�ej satyny, Katarzyna sta�a przed lustrem, nie patrz�c w nie jednak. Od pewnego czasu �wiadomo�� pi�kna w�asnego cia�a nie sprawia�a jej przyjemno�ci jak dawniej. Wzrastaj�ce po��danie Filipa m�wi�o jej lepiej ni� lustro, �e by�a jeszcze pi�kniejsza.
Macierzy�stwo przyczyni�o si� do jej rozkwitu, ujmuj�c cia�u resztki oznak dziecinno�ci. Jej talia, tak w�ska, �e Filip m�g� j� obj�� r�kami, by�a nadal tali� m�odej dziewczyny, lecz jej biodra zaokr�gli�y si�, podobnie jak piersi.
Sk�ra Katarzyny, j�drna i aksamitna, podnieca�a niezwykle najwi�kszego ksi�cia Zachodu. W jej ramionach Filip by� ci�gle tym zakochanym m�czyzn� z okresu ich pierwszych uniesie�... lecz to wszystko pozostawia�o teraz Katarzyn� zupe�nie oboj�tn�.
Sara bez s�owa prze�o�y�a sukienk� przez jej g�ow� i obci�gn�a j� wzd�u� cia�a, spowijaj�c je mi�kkimi, b�yszcz�cymi fa�dami. Pod dotykiem zimnej satyny nagie cia�o Katarzyny zadr�a�o. Zblad�a tak nagle, �e wystraszona Sara spyta�a: - Czy mam wys�a� pos�a�ca do pa�acu, �eby doni�s�, �e jeste� cierpi�ca?Katarzyna zaprzeczy�a ruchem g�owy.
- Nie, nie trzeba. Musz� si� z nim zobaczy� dzisiejszego wieczoru.
Zreszt� ju� i tak za p�no. Nadchodzi!
W istocie, da� si� s�ysze� odg�os szybkich krok�w oraz m�ski g�os pozdrawiaj�cy weso�o s�u��ce, kt�re zosta�y w komnacie. Drzwi pomieszczenia k�pielowego otworzy�y si� pchni�te niecierpliw� d�oni� Filipa, kt�ry wo�a� ju� od progu: - Znikaj, Saro, �ebym m�g� j� poca�owa� nale�ycie! Trzy dni bez ciebie, moja mi�o�ci, trzy dni sp�dzone na wys�uchiwaniu skarg �awnik�w Brukseli! To ca�e wieki nud�w!
Podczas gdy Sara, dygn�wszy po�piesznie, znikn�a za drzwiami, tak jak zosta�a o to uprzejmie poproszona, ksi��� bra� ju� Katarzyn� w ramiona, pokrywaj�c jej cia�o poca�unkami.
- Moje serce... moje �ycie... moja kr�lowo... moja wr�ko o z�ocistych w�osach... moja mi�o�ci - szepta� czule, obsypuj�c oczy i piersi Katarzyny p�omiennymi poca�unkami. - Za ka�dym razem wydajesz mi si� pi�kniejsza... tak pi�kna, �e mi si� serce �ciska!
Na wp� uduszona Katarzyna broni�a si� s�abo przed Filipem, kt�rego niecierpliwe r�ce pie�ci�y jej cia�o. Wydawa� si� bardziej radosny i zakochany ni� zawsze. Lecz pr�buj�c zdj�� z niej sukienk�, napotka� op�r.
- Nie, Filipie... nie teraz - Och, dlaczego? Tak mi by�o spieszno do ciebie, �e musisz wybaczy�, kochanie, moj� niecierpliwo��. Wiesz dobrze, jaki p�omie� we mnie rozpalasz. Katarzyno... moja s�odka Katarzyno, po raz pierwszy mnie odpychasz... Czy jeste� cierpi�ca? Zdaje si�, �e zblad�a�...
Odsun�� si� od niej na chwil�, aby lepiej si� jej przyjrze�, po czym, zaniepokojony, przytuli� j� do piersi, ujmuj�c jej twarz w swoje d�onie i zmuszaj�c j�, aby popatrzy�a na niego. Nagle z jej oczu sp�yn�y dwie �zy i Katarzyna zamkn�a powieki.
- Ale� ty p�aczesz! - wykrzykn�� przera�ony Filip. - Co si� sta�o? Moje najdro�sze kochanie, nigdy nie widzia�em �ez w twoich oczach.
By� tak przej�ty, �e i jemu zbiera�o si� na p�acz. Jego w�skie wargi zacz�y dr�e� przy skroni Katarzyny.
- Musz� wyjecha� - wyszepta�a. - Ermengarda mnie wzywa... Nasz syn zachorowa�.
- Czy to co� powa�nego?
- Nie wiem... z pewno�ci�. Inaczej Ermengarda nie wzywa�aby mnie.
Boj� si�, Filipie... Szcz�cie jest dla nas sko�czone.
Ksi��� ko�ysa� j� czule w ramionach, nast�pnie poci�gn�� w stron� ��ka, posadzi� j� na nim, a sam usiad� u jej st�p na stopniach przykrytych puszystym perskim dywanem.
- Nie m�w g�upstw - rzek�, ujmuj�c d�onie Katarzyny w swe r�ce. Nasz syn jest chory, ale to przejdzie. Wiesz przecie�, �e Ermengarda opiekuje si� nim jak swoim w�asnym dzieckiem. Rozumiem twoje obawy, lecz z przykro�ci� dowiaduj� si�, �e wyje�d�asz. Kiedy mnie opuszczasz?
- O �wicie...
- Oczywi�cie... A wi�c o �wicie przy�l� ci eskort�; b�d� czeka� przed domem. Tak, tak... zale�y mi na tym! Droga jest d�uga, a w zimie szczeg�lnie niebezpieczna. Nie by�bym spokojny... Ale, prosz�, nie opuszczaj mnie na d�ugo! B�d� liczy� dni!
Katarzyna odwr�ci�a g�ow�, pr�buj�c oswobodzi� r�ce z u�cisku, lecz Filip nie zamierza� ich wypu�ci�.
- Zdaje si�, �e pozostan� w Burgundii d�u�ej, ni� s�dzisz... Mo�e nawet nigdy ju� nie wr�c� do Flandrii... - powiedzia�a wolno.
- Jak to? Dlaczego?
Katarzyna pochyli�a si� nad ksi�ciem i uj�a w d�onie jego chud� twarz, kt�rej dumne i delikatne rysy pokocha�a na sw�j spos�b.
- Filipie - zacz�a �agodnie - przysz�a chwila szczero�ci. Lecz uspok�j si�! Musisz si� o�eni� i zrobisz to! Wiem,�e wysy�asz van Eycka do Portugalii, ale to nie on mi o tym powiedzia�. Nie gani� ci� za to, musisz da� nast�pc� swoim poddanym. A ja wola�abym si� oddali�. Nie chc� po tym, co prze�yli�my razem, �y� w ukryciu, kocha� si� potajemnie. Kochali�my si� w blasku dnia i teraz nie znios� upokorze� pok�tnego zwi�zku.
Filip z dzik� gwa�towno�ci� wczepi� si� w ramiona m�odej kobiety.
Zerwa� si� z miejsca i opieraj�c si� kolanem na ��ku, pochyli� ca�y tu��w nad ni�.
- Zamilcz! Nigdy nie ska�� ci� na konspiracj�. Kocham ci� tak, jak nigdy nikogo nie kocha�em, a je�li musz� si� o�eni�, to nie dlatego, �eby� mia�a cierpie� upokorzenia. Jestem ksi�ciem Burgundii i potrafi� zapewni� ci odpowiedni� pozycj�!
- To niemo�liwe, przynajmniej tutaj! Ja mog� �y� w Burgundii.
B�dziesz m�g� mnie odwiedza�... sam.
W tym momencie - przerywaj�c rozmow� - wesz�a Sara, aby oznajmi�, �e kolacja gotowa. Filip poda� d�o� Katarzynie i poprowadzi� j� do sto�u.
Posi�ek zosta� podany przed kominkiem w sali reprezentacyjnej; us�ugiwa�o trzech s�u��cych. W ich obecno�ci Filip i Katarzyna nie wymienili wielu s��w. Ksi��� by� nachmurzony. Pomi�dzy jego szarymi oczami zarysowa�a si� ostra zmarszczka, a kiedy jego spojrzenie napotyka�o wzrok Katarzyny, mog�a zobaczy� w nim nieme b�aganie. Ksi��� nie tkn�� podanych da�.
Kiedy krajczy zamierza� pokroi� pasztet z kozicy, Filip nagle wsta�, odpychaj�c st� tak gwa�townie, �e ten si� przewr�ci� z hukiem, po czym wskaza� s�u��cym drzwi.
- Wyjd�cie wszyscy! - rozkaza�.
Us�uchali go wystraszeni, nie �mi�c nawet pozbiera� p�misk�w i z�oconych talerzy, z kt�rych potrawy ze�lizgn�y si� na posadzk�. Szare oczy ksi�cia sta�y si� prawie czarne, a na twarzy malowa� si� ob��d.
- Ale�, Filipie! - zakrzykn�a Katarzyna.
- Nie b�j si�, nie zrobi� ci krzywdy.
Podszed� do niej i podni�s�szy j� lekko jak pi�rko, uni�s�, biegn�c do komnaty. Katarzyna zobaczy�a, �e jego twarz zalewaj� �zy... Posadzi� j� na ��ku... nie wypuszczaj�c z obj��, i coraz silniej przyciskaj�c j� do piersi.
- Pos�uchaj... - wyszepta�, ci�ko dysz�c - i nie zapomnij nigdy, co ci powiem. Kocham ci� nad �ycie, kocham ci� bardziej ni� zbawienie mojej duszy. Je�eli za��dasz, zrzekn� si� wszystkiego, aby ci� zatrzyma�! Co mi tam potomek! Ka�� van Eyckowi zosta� i nie o�eni� si�. Nie mog� ci� straci�, rozumiesz? Je�li chcesz wyjecha�, musisz mi obieca�, �e wr�cisz!
- Filipie - J�kn�a Katarzyna - chodzi o moje dziecko... o nasze dziecko.
- C� to ma za znaczenie! Przysi�gnij, �e niezale�nie, co by si� sta�o, wr�cisz do mnie, kiedy tylko si� uspokoisz. Przysi�gnij, bo w przeciwnym razie daj� ci moje rycerskie s�owo honoru, �e nie uda ci si� opu�ci� tego miasta! Wola�bym ci� raczej uwi�zi�...
Ksi��� nie panowa� nad sob�. Szczup�ymi, twardymi palcami �ciska� cia�o Katarzyny, przygniataj�c je w�asnym ci�arem. Jego oddech pali� usta przera�onej wi�niarki, a �zy la�y si� na jej policzki. Jeszcze nigdy nie widzia�a go w takim stanie. Dr�a� na ca�ym ciele i raptem przypomnia� jej Garina, w chwili kiedy opanowa�a go ��dza. Garin tak�e wygl�da� jak zg�odnia�e zwierz� i ca�ym jestestwem wyra�a� bolesne b�aganie.
- Przysi�gnij, Katarzyno, przysi�gnij na w�asne �ycie, �e wr�cisz prosi� i rozkazywa� zarazem. - Albo przyznaj si�, �e mnie nigdy nie kocha�a�!
Katarzyna czu�a na swej piersi oszala�e bicie serca kochanka. Nie zdaj�c sobie sprawy, nadal by�a zakochana w ksi�ciu, kt�ry przy niej zamienia� si� w zwyk�ego, ogarni�tego silnym uczuciem m�czyzn�. W ko�cu da�a si� przekona�.
- Przysi�gam - wyszepta�a. - Wr�c�, jak tylko syn wyzdrowieje...
Skutek by� natychmiastowy. Ksi��� powoli si� odpr�y�. Jego wdzi�czno�� zdumia�a Katarzyn�. Upad�szy przed ni� na kolana, ca�owa� jej r�ce i stopy.
- Ale�, Filipie - prosi�a - b�agam ci�, wsta�!
Ksi��� wsta�, ponownie wzi�� j� w ramiona i wpi� si� w jej usta.
Gor�cy poca�unek zniweczy� jej postanowienia i resztki oporu. Ksi��� odzyska� magiczn� w�adz�, kt�ra tak d�ugo przykuwa�a do niego Katarzyn�.
P�no w nocy wyczerpany Filip wreszcie zasn�� z g�ow� na piersi swej kochanki, przyciskaj�c j� mocno do siebie, lecz ona nie mog�a zmru�y� oka w ciemno�ci komnaty, gdzie dogasa� ogie� na kominku. Znajdowa�a si� w takim stanie p�wiadomo�ci, kt�ry pozwoli� rozumowi oderwa� si� od rzeczywisto�ci, a intuicji ods�oni� zas�on� przysz�o�ci. Filip jeszcze nigdy nie kocha� jej tak, jak tej nocy. Wydawa�o si�, �e ci�gle nie ma dosy�. Ze wszystkich chwil mi�o�ci prze�ytych z ksi�ciem, te by�y najpi�kniejsze i najgor�tsze. Lecz dlaczego Katarzyna czu�a, �e to ostatnie ich wsp�lne chwile, pomimo �e obieca�a wr�ci�?
Dotyka�a policzkiem kr�tkich, jasnych w�os�w Filipa. Spa� jak dziecko, z tym wyrazem skarconego i bocz�cego si� ch�opca, kt�ry wzruszy� j� bardziej ni� widoczne �lady gwa�townego uczucia. Delikatnie, tak aby go nie obudzi�, Katarzyna przycisn�a usta do skroni ksi�cia, w miejscu gdzie przez cienk� sk�r� wida� pulsuj�c� krew. Potem, nie mog�c si� opanowa�, zacz�a p�aka�, gdy� mia�a wra�enie, �e w tej chwili kocha go jak nigdy dot�d.
Czuj�c, �e si� poruszy�a, Filip wzmocni� u�cisk. Boj�c si�, �e go obudzi, Katarzyna le�a�a nieruchomo. Wkr�tce nadejdzie �wit i trzeba b�dzie go po�egna�, rozdzieli� si�. Na jak d�ugo?
Czu�a niejasno, �e nie nale�y ju� do tego m�czyzny ani do tego domu.
By�a ju� w drodze, gdzie u celu czeka� na ni� jej syn i stara przyjaci�ka...
Kiedy po d�ugiej i wyczerpuj�cej podr�y Katarzyna wraz ze swoj� eskort� stan�a naprzeciwko wie� Chateauvillain, ogarn�y j� ponure przeczucia. Z miasteczka przycupni�tego w zakolu rzeki Aujon dobiega�o echo dzwon�w ko�cielnych, roznosz�c si� w zimnym powietrzu. Na wzg�rzu, z ci�kich pok�ad�w mg�y, wy�ania� si� zamek ze swoim cz�stoko�em z czarnego drewna, z imponuj�cymi wie�ami o sto�kowatych dachach pokrytych dach�wk� l�ni�c� od wilgoci. Z przyzwyczajenia Katarzyna szuka�a na szczycie wie�y szkar�atnego proporca rodu Chateauvillain. Lecz zauwa�y�a jedynie czarny sztandar zwisaj�cy sm�tnie z drzewca zatkni�tego pomi�dzy otworami strzelniczymi.
Spi�a konia. Mimo po�udniowej pory forteca zdawa�a si� dziwnie cicha. Most zwodzony by� podniesiony, na murach nie by�o wida� �ywej duszy. Odwr�ciwszy si� do kapitana eskorty, m�odego pu�kownika z zaczynaj�cym si� sypa� zarostem, kt�ry czerwieni� si� przy ka�dym spojrzeniu Katarzyny, kaza�a mu zad�� w r�g na znak, �e si� zbli�aj�. Czu�a podniecenie i niepok�j.
Przygn�biaj�ca atmosfera zalegaj�ca nad t� nadmarne�sk� wy�yn� i tym wtopionym we mg�� miastem dzia�a�a na ni� jak najgorzej.
M�ody pu�kownik spe�ni� jej rozkaz. Z oddzia�u wyst�pi� rycerz, przytkn�� do ust r�g wisz�cy u pasa. Mg�� przeszy� d�ugi, rycz�cy d�wi�k.
Przy trzecim sygnale na murach pojawi�a si� g�owa w he�mie. Katarzyna dr�a�a w przemoczonej pelerynie, szukaj�c odruchowo spojrzenia Sary, jad�cej za ni�. Ta podr� ci�gn�a si� w niesko�czono��. Kilka razy trzeba by�o si� potyka� z w�drownymi bandami rzezimieszk�w lub z wyg�odzonymi wie�niakami, wyp�dzonymi z ich zr�wnanych z ziemi� miasteczek. Zmuszeni do ukrywania si� w lesie, aby prze�y�, zamienili si� w rozb�jnik�w, tym bardziej niebezpiecznych, �e to nie zysk popycha� ich do rozboju, lecz g��d. Katarzyna �a�owa�a, �e kapitan de Roussay by� unieruchomiony przez z�aman� w turnieju nog�, gdy� m�ody rycerz, kt�ry go zast�powa�, nie potrafi� stan�� na wysoko�ci zadania. Jego odpowiedzialno�� przyt�acza�a go i �atwo wpada� w pop�och. Lecz tym razem mocnym i zdecydowanym g�osem za��da� otwarcia bram przed pani� de Brazey.
- Zaraz kto� przyjdzie! - krzykn�� g�os z wie�y.
Oczekiwanie wyda�o si� Katarzynie niesko�czenie d�ugie, nawet jej ko� si� niecierpliwi�, przebieraj�c w miejscu kopytami. Hrabina utkwi�a wzrok w olbrzymiej p�ycie mostu zwodzonego, kt�ry w ko�cu zacz�� si� opuszcza� z g�o�nym skrzypieniem, ods�aniaj�c wysok�, sklepion� bram� zwie�czon� kamiennym herbem pan�w tych w�o�ci. Za krat� z z�bami, podnoszon� r�wnocze�nie, wida� by�o nadci�gaj�cych �ucznik�w poprawiaj�cych he�my. Wreszcie most opad� do ko�ca i na jego deskach rozleg� si� odg�os ko�skich kopyt. Katarzyna przeby�a most pierwsza, wpad�a na dziedziniec, min�a baszt� i skierowa�a si� prosto do g��wnego budynku z eleganckimi, po�yskuj�cymi oknami. Na progu sta�a kobieta ubrana na czarno od st�p do g��w. By�a zgarbiona i podpiera�a si� lask�, dlatego Katarzyna nie pozna�a od razu, �e to Ermengarda...
Ze�lizgn�wszy si� z konia, Katarzyna patrzy�a niemo na t� czarn� sylwetk� powoli si� do niej zbli�aj�c�. Ermengarda tak schud�a, �e prawie p�ywa�a w swojej sukni z czarnego aksamitu. Posiwia�a, a jej oczy straci�y dawny blask, by�y zaczerwienione pod spuchni�tymi powiekami. Katarzyna podbieg�a do przyjaci�ki, chwyci�a j� w ramiona, przera�ona jej widokiem i tym, co przeczuwa�a.
- Ermengardo! Na Boga! Co si� sta�o? Czy Filip?...
Z g�uchym j�kiem leciwa dama osun�a si� w ramiona Katarzyny i za�ka�a bole�nie na jej ramieniu. Rozpacz tej tak silnej kobiety zwali�a z n�g Katarzyn�, kt�ra zrozumia�a, �e jej najgorsze przeczucia sprawdzi�y si�.
- Czy on... - nie mog�a doko�czy�, gdy� te zbyt okrutne s�owa nie chcia�y przej�� jej przez usta.
Lecz Ermengarda przytakn�a ruchem g�owy. Obie kobiety rzuci�y si� sobie w ramiona, nie mog�c powstrzyma� szlochu. Obok nich, jak przykuci do miejsc, stali oniemiali rycerze i pogr��ona w smutku Sara. Przepe�nione �alem serce Katarzyny p�k�o, zamieniaj�c j� w jeden �kaj�cy strz�p cz�owieka. Sara zmartwia�a, z trudem zsiad�a z konia i podesz�a do rozpaczaj�cych kobiet, aby je rozdzieli�. Otoczy�a obydwie ramionami i powiod�a do wn�trza.
W zamku panowa�a g�ucha cisza. S�u�ba ubrana na czarno przemyka�a jak cienie, nie �mi�c podnie�� g�owy. Od �mierci ma�ego Filipa, kt�ry zgas� wczoraj wieczorem, stara siedziba wype�ni�a si� przygn�bieniem i obaw�.
Dopiero rankiem uda�o si� kapelanowi oderwa� hrabin� od ��eczka dziecinnego, aby rozpocz�� toalet� po�miertn� ch�opca. Jej b�l spowodowa�, �e Katarzyna poczu�a wstyd. M�oda kobieta, przybita wiadomo�ci�, odczuwa�a odr�twienie, kt�re �agodzi�o jej w�asny b�l i doprowadzi�o do ca�kowitego zoboj�tnienia.
- Co si� sta�o? - spyta�a g�ucho, nie poznaj�c w�asnego g�osu.
Ermengarda, kt�r� Sara zmusi�a, aby usiad�a w fotelu, zwr�ci�a na ni� sw� zm�czon� twarz i zaczerwienione oczy.
- To febra... - wybe�kota�a. - Du�o ludzi we wsi pomar�o po wypiciu wody z zatrutej studni. Filip te� si� jej napi�, wracaj�c ze spaceru ze swoim nauczycielem. Chcia�o mu si� pi�, zatrzymali si� w m�ynie i poprosili o wod�... Nast�pnego dnia by� nieprzytomny. Wtedy postanowi�am ci� wezwa�. Doktor robi�, co w jego mocy... a ja nawet nie mog�am si� pocieszy� powieszeniem m�ynarza - doda�a z gwa�townym wybuchem dziko�ci - gdy� zmar� tego samego wieczoru wraz z ca�� rodzin� od swojej przekl�tej wody... Czy kiedykolwiek mi przebaczysz? Powierzy�a� mi go... a on nie �yje... nie �yje m�j ma�y, pi�kny Filip!
Hrabina ukry�a twarz w dr��cych d�oniach, wybuchaj�c tak rozdzieraj�cym szlochem, �e ogarni�ta wsp�czuciem Katarzyna otoczy�a ramieniem star� przyjaci�k�.
- Ermengardo!... Przesta� si� dr�czy�! B�agam ci�! Nie mo�esz czyni� sobie �adnych wyrzut�w... By�a� dla niego najlepsz� matk�, o wiele lepsz� ode mnie! O wiele lepsz�...
Jej oczy znowu wype�ni�y si� �zami. W tej chwili wszed� na palcach kapelan i szeptem zawiadomi�, �e wszystko przygotowane i �e dziecko le�y w kaplicy. Ermengarda wsta�a i podaj�c d�o� Katarzynie, powiedzia�a: - Chod�... chod� go zobaczy�...
Poci�gaj�c Katarzyn� i Sar� za sob�, opu�ci�a komnat� i wielkimi krokami pod��y�a w kierunku kr�tych schod�w przechodz�cych w szerok� galeri� wype�nion� z jednej strony witra�ami z herbem rodu Chateauvillain.
Na ko�cu galerii znajdowa�y si� zwie�czone �ukiem drzwi prowadz�ce do kaplicy. Na widok kaplicy Katarzyna krzykn�a. Sanktuarium by�o dosy� w�skie: sklepiona nawa wsparta by�a na pot�nych roma�skich kolumnach z szarego kamienia. W �rodku, na katafalku obleczonym czarno-z�otym aksamitem, spoczywa� ch�opiec w niebieskim ubranku. U jego st�p widnia� herb matki oraz tarcza herbowa ksi���t Burgundii z czerwon� sko�n� lini� po lewej stronie, symbolem bastard�w. Czterech rycerzy w b�yszcz�cych zbrojach sta�o w czterech rogach katafalku, opieraj�c si� na dwusiecznych toporach, nieruchomo jak pos�gi. Las p�on�cych, ��tych �wiec roz�wietli� ma�� kapliczk� z niskimi oknami, nadaj�c jej uroczysty wygl�d. Stare mury by�y prawie niewidoczne zza zwieszaj�cych si� chor�gwi. Katarzyna, uderzona tym celebracyjnym wystrojem, skierowa�a pytaj�ce spojrzenie na przyjaci�k�. Ermengarda poczerwienia�a i unios�a dumnie g�ow�.
- W takiej uroczystej chwili liczy si� tylko krew ksi���ca - rzek�a ochryp�ym g�osem.
Katarzyna, nic nie odpowiedziawszy, ukl�k�a przy zmar�ym synku, nie �mi�c podnie�� oczu, zmieszana nag�ym odkryciem podobie�stwa syna do ksi�cia. Tak dawno go nie widzia�a. Wydawa� si� taki du�y... A jego dumne rysy i kr�tko obci�te, jasne w�osy by�y rysami i w�osami ksi�cia... To by� rzeczywi�cie jego syn i do �alu Katarzyny do��czy�o co� na kszta�t zazdro�ci.
Czu�a, jakby ma�y Filip nagle odwr�ci� si� od niej, swojej matki, zwracaj�c si� do tego, kt�ry go sp�odzi�... Serce Katarzyny �cisn�� nieokie�znany �al, �al za nieodwracalnie straconym czasem, za tym, �e sama pozbawi�a si� dziecka, a jego pozbawi�a siebie. Teraz �mier� zabra�a jej go na zawsze.
Poczu�a z b�lem zrywaj�ce si� wi�zy krwi. Chcia�a wzi�� w ramiona to ma�e, nieruchome cia�o i ogrza� je swoim w�asnym �yciem. W tej chwili odda�aby wszystko, nawet w�asne �ycie, aby Filip otworzy� oczy, u�miechn�� si� do niej! Lecz jego ostatni u�miech by� przeznaczony z pewno�ci� dla Ermengardy...
Zgi�ta pod ci�arem bole�ci, Katarzyna ukry�a twarz w d�oniach i zaszlocha�a u st�p swego martwego synka.
Ca�� nast�pn� noc sp�dzi�a na modlitwie w kaplicy. Ani �agodne napomnienia Sary, ani Ermengardy, ani rady kapelana zaniepokojonego jej blado�ci�, nie potrafi�y oderwa� jej od martwego dziecka.
- Chc� zosta� z nim tak d�ugo, jak tylko mo�na - odpowiedzia�a - a i tak nigdy nie odrobi� tych wszystkich dni, kiedy o nim nie my�la�am.
Zgaduj�c, co si� dzieje w sercu Katarzyny, Ermengarda nie nalega�a.
Ona r�wnie� pozosta�a w kaplicy przez ca�� noc. Nast�pnego dnia zacz�y si� uroczysto�ci �a�obne, kt�re odby�y si� z wszelkimi szykanami w asy�cie mieszka�c�w miasteczka w strojach �a�obnych. Kiedy zamkn�a si� kamienna p�yta grobowca rodu Chateauvillain, poch�aniaj�c cia�o ksi���cego bastarda, Katarzyna i Ermengarda stan�y twarz� w twarz, dziel�c ten sam b�l. Obie zgodnie milcz�c, odm�wi�y posi�ku i zanikn�y si� w komnacie hrabiny. Siedz�c w wysokich krzes�ach z rze�bionego d�bu, w swoich czarnych woalkach, kt�re upodabnia�y je do siebie, nie odzywa�y si� przez d�ug� chwil� wpatrzone nieruchomo w p�omienie kominka. Mo�na by rzec, matka i c�rka z��czone bole�ci�, niemaj�ce odwagi si� odezwa�, aby nie zrani� jedna drugiej. W ko�cu pierwsza przem�wi�a Ermengarda.
- I co teraz?
Jej ciche s�owa przerwa�y mur ciszy i spowodowa�y, �e Katarzyna z j�kiem upad�a obok przyjaci�ki, chowaj�c twarz w fa�dach jej czarnej sukni i zaciskaj�c na nich palce.
- Nie zosta�o mi ju� nic... - szlocha�a. - Nie mam ju� m�a ani dziecka, ani mi�o�ci... Zosta�a� mi tylko ty, Ermengardo! Pozw�l mi zosta� z tob�.
Moje �ycie sta�o si� puste. Nie mam ju� nic... nic! Chc� zosta� blisko ciebie i grobu mego dzieci�cia. Pozw�l mi tutaj zosta�...
Ermengarda zdj�a z g�owy czarny, mu�linowy woal i j�a pie�ci� jasne w�osy zrozpaczonej przyjaci�ki. Na jej przygn�bionej twarzy pojawi� si� �agodny u�miech.
- Ale� oczywi�cie... mo�esz zosta�, Katarzyno... i to na zawsze. Wiesz chyba, �e kocham ci� jak w�asn� c�rk�, jednak pr�dzej czy p�niej opu�cisz mnie, gdy� nie dla ciebie takie �ycie na odludziu...
* * *
�nieg zacz�� pada� w trzy dni po pogrzebie ma�ego Filipa, i to tak obfity, �e �ycie w dobrach Chateauvillain zosta�o sparali�owane. Zamek, na kt�rym obok czarnej chor�gwi pojawi�a si� chor�giew czerwona, zdawa� si� pogr��ony we �nie w swojej wynios�ej samotno�ci wok� dw�ch kobiet w �a�obie. Ka�dego ranka uczestniczy�y w mszy odprawianej w kaplicy, po czym wraca�y do jednej ze swych komnat i przez ca�y dzie� zajmowa�y si� rob�tkami. Raz w tygodniu, w ka�dy wtorek, okoliczni ch�opi udawali si� na pa�skie wzg�rze, aby podda� si� ich sprawiedliwo�ci. Tego dnia Ermengarda zasiad�a na tronie w g��wnej komnacie i ca�ymi godzinami oddawa�a si� rozstrzyganiu ich spor�w - a to o mur, a to o drog� wytyczon� na polu innego, a to o spadek, innym razem wyra�a�a zgod� na �lub lub wyznacza�a kar� niewiernej ma��once. Jej sprawiedliwo�� by�a niepodzielna, a wyroki szybkie i oparte na g��bokiej m�dro�ci. Katarzyna bior�ca udzia� w tych posiedzeniach nie mog�a wyj�� z podziwu dla hrabiny. Te wtorki sta�y si� dla niej prawdziw� rozrywk�.
Zbli�a�o si� Bo�e Narodzenie i pewnego dnia do zamku przyby� pos�aniec od ksi�cia Filipa, przywo��c list i wspania�� ksi��k� z wykazem godzin modlitw, przepi�knie ilustrowan�, w ok�adce ze z�ota i ko�ci s�oniowej. To nie by� pierwszy jego list przys�any do Chateauvillain. Po �mierci syna ksi��� przelewa� na papier ca�y sw�j b�l. Aby za�agodzi� rozpacz matki, dobiera� s�owa ciep�e i niezwykle delikatne, kt�re bardzo poruszy�y Katarzyn�. Gdyby nie zapowied� przysz�ego ma��e�stwa, wr�ci�aby do niego bez wahania. Lecz nie czu�a si� na si�ach sprosta� ciekawym spojrzeniom dworak�w, zadowolonych, �e zosta�a zepchni�ta na drugie miejsce, ba�a si� z�o�liwo�ci kobiet, kt�re od dawna jej zazdro�ci�y.
Drugi list by� tak samo czu�y, jak pierwszy, lecz w s�owach mi�o�ci ukryte by�o przemo�ne pragnienie ksi�cia, aby do niego wr�ci�a. Katarzyny nie zmyli�y jednak czu�e s��wka. Przypominaj�c jej obietnic� dan� mu w czasie ich ostatniej nocy, Filip wydawa� jej rozkaz.
- W istocie, to rozkaz - rzek�a Ermengarda po przeczytaniu listu. - Co uczynisz? Chyba go spe�nisz?
Katarzyna potrz�sn�a g�ow�.
- Raczej nie. Nie mam na to ochoty. Za kilka miesi�cy przyb�dzie infantka, a ja - znowu b�d� musia�a odej��. Wi�c po co?
- Wiesz przecie�, �e ci� kocha. Nie mo�e si� bez ciebie obej��, nawet o tym pisze! - odpar�a hrabina, podkre�laj�c jedno zdanie paznokciem.
- Och! Pisa�, pisze. Ale potrafi si� beze mnie obej��. Czy�by� tak go ma�o zna�a, by wierzy�, �e przez te trzy lata ja sama mog�abym sprosta� jego wybuja�ej zmys�owo�ci? Wiele kobiet cieszy�o si� i nadal b�dzie si� cieszy� jego wzgl�dami. Wiem, �e mnie kocha, �e ci�gle mnie po��da, nawet bardziej teraz ni� kiedykolwiek, jak mi si� zdaje. Ale s� inne. Zreszt� m�wi si�, �e infantka jest bardzo pi�kna i pomo�e mu o mnie zapomnie�.
Ermengarda uj�a d�onie dziewczyny w swoje r�ce.
- Moja droga, jak wyobra�asz sobie dalsze �ycie? Co zamierzasz?
Czego pragniesz? Nie chce mi si� wierzy�, �e taka m�oda i pi�kna kobieta jak ty mog�aby si� skaza� na �ycie z tak� star� kobiet� jak ja. Rozumiem, �e odrzucasz rol� kochanki �yj�cej w cieniu ksi�nej. Lecz dlaczego nie chcesz zacz�� od nowa? Wielu jest takich, kt�rzy ch�tnie zaprowadziliby ci� do o�tarza!
- To prawda - rzuci�a Katarzyna od niechcenia - lecz ja nie mam na to najmniejszej ochoty.
- Jak� zatem dasz ksi�ciu odpowied�?
- �adn�, z tej prostej przyczyny, �e nie wiem, co mu mam odpowiedzie�... Gdyby m�j stary przyjaciel, Abu-al-Khayr, by� tu z nami, z pewno�ci� znalaz�by jak�� my�l poety czy filozofa, oddaj�c� stan mego umys�u. Zna ich ca�e mn�stwo, odpowiednich na ka�d� okoliczno�� Ale Abu jest teraz daleko...
W rzeczy samej, ma�y medyk uda� si� do kr�lestwa Granady zaraz po �mierci Garina pomimo zaproszenia Ermengardy. Jego w�adca, su�tan Mohamed VIII, zmagaj�cy si� z nieustaj�cymi walkami wewn�trznymi, wezwa� swego g��wnego doradc� i przyjaciela do powrotu. Abu z �alem opuszcza� Katarzyn�, gdy� szczerze j� polubi�.
�Je�li pewnego dnia poczujesz, �e nie wiesz, co czyni� ani gdzie si� uda�, przyjed� do mnie. W moim ma�ym domu nad brzegiem Genilu drzewa cytrynowe i migda�owce rosn� same, a krzewy r� kwitn� przez ca�y rok.
B�dziesz moj� siostr�, a ja naucz� ci� m�dro�ci islamu".
Kiedy jej los znalaz� si� w �lepym zau�ku, Katarzyna przypomnia�a sobie jego przyjazne s�owa i ta my�l wywo�a�a u�miech na jej twarzy.
- Mo�e to jest w�a�nie rozwi�zanie: uda� si� do Abu, pozna� inne �ycie...
- Ale� ty jeste� szalona, moje dziecko! - oburzy�a si� Ermengarda. Zanim by� dotar�a do Granady, musia�aby� przeby� szmat drogi, zgwa�cono by ci� ze dwadzie�cia razy i tyle� razy zabito!
- Wystarczy�oby raz... - odpowiedzia�a Katarzyna w zamy�leniu. - Lecz masz racj�, zostan� tutaj i zaczekam, mo�e los si� do mnie u�miechnie...
* * *
Bo�e Narodzenie by�o dla obu kobiet bardzo smutne. Rozda�y podarunki wie�niakom i mieszka�com d�br, przyj�y ich �yczenia. Sp�dzi�y d�ugie godziny w kaplicy, pomi�dzy szopk�, kt�r� za przyk�adem �wi�tego Franciszka z Asy�u Ermengarda ustawia�a rokrocznie, a grobowcem ma�ego Filipa.
�nieg pokry� ca�� okolic�. Dzie� po dniu, wstaj�c i spogl�daj�c przez okno, Katarzyna popada�a w coraz wi�ksze przygn�bienie. Wydawa�o si�, �e s�o�ce nigdy ju� nie za�wieci. Wszystko by�o zimne, czarne i serce Katarzyny skostnia�o.
A jednak pod �niegiem ziemia zaczyna�a ju� przygotowania do nadej�cia wiosny...
Pewnego marcowego dnia do zwodzonego mostu zbli�a� si� mnich siedz�cy okrakiem na mulicy. Tego dnia spo�r�d brunatnych i wilgotnych grud ziemi wyjrza�y pierwsze delikatne �d�b�a trawy, a na go�ych ga��ziach drzew pojawia�y si� pierwsze zawi�zki li�ci.
�ucznika stra�y, kt�ry wyszed� przybyszowi na spotkanie, zapyta�, czy pani de Brazey przebywa w zamku, a uzyskawszy pozytywn� odpowied�, poprosi�, aby go do niej zaprowadzono.
- Pani de Brazey zna mnie... Zapowiedz brata Stefana Charlota.
Katarzyna kaza�a natychmiast przyprowadzi� mnicha do swojej komnaty. By�a sama, gdy� Ermengarda uda�a si� do stajni, w kt�rej mia�a o�rebi� si� klacz. Cieszy�a si� na t� wizyt�, kt�ra przypomnia�a jej stare lata.
Nie widzia�a mnicha od czasu banicji, na kt�r� zosta� skazany w tym samym czasie co Odetta de Champdivers. Dawna faworyta Karola VI - Katarzyna dowiedzia�a si� o tym wkr�tce po narodzinach Filipa - zmar�a zaraz po przybyciu do Delfinatu. Jej delikatny organizm nie wytrzyma� warunk�w i z�ego traktowania w wi�zieniu. Matka Odetty, Maria de Champdivers, r�wnie� wkr�tce spocz�a w grobie, pokonana przez rozpacz po stracie c�rki... Katarzyna ci�ko odczu�a te dwie �mierci i w jej my�lach brat Stefan tak�e nie nale�a� ju� do tego �wiata. Kiedy jednak przekroczy� pr�g komnaty, stwierdzi�a, �e wcale si� nie zmieni�. Kr�g w�os�w otaczaj�cych jego g�ow� by� prawie siwy, lecz twarz pozosta�a puco�owata, a oczy �ywe jak dawniej.
- Drogi bracie! - krzykn�a m�oda kobieta, wyci�gaj�c do niego r�ce. My�la�am, �e ju� nie ma ci� w�r�d �ywych!
- Ledwom si� wykaraska� z choroby, kt�rej nabawi�em si� w lochu.
Ale dzi�ki Bogu, staraniom braci i �wie�emu powietrzu w Morvan przyszed�em do zdrowia!
Katarzyna posadzi�a mnicha na drewnianej �awie z baldachimem, a s�u��cej stoj�cej obok kominka kaza�a przynie�� napitek i straw�, a tak�e przygotowa� pok�j dla w�drowca.
- Nie k�opocz si�, pani, z mego powodu - oponowa� zmieszany serdecznym przyj�ciem. - Gdy si� dowiesz, co mnie sprowadza w twe progi, stracisz by� mo�e ochot�, abym si� u ciebie zatrzyma�... Przybywam prosi� ci�...
- Nie wiem, co mog�abym dla ciebie uczyni�, lecz wiedz, �e jeste� tu mi�ym go�ciem. Najpierw posil si�, a potem powiesz, co ci� sprowadza.
Poch�aniaj�c zimn� piecze� z dzika i popijaj�c winem z Beaune, brat Stefan przedstawi� cel swojej wizyty. Od 12 pa�dziernika zesz�ego roku Anglicy oblegaj� Orlean. Przyby�, aby opisa� tragiczn� sytuacj� mieszka�c�w miasta. Chocia� si�y angielskie i burgundzkie nie zablokowa�y ca�kiem Orleanu, gdy� mo�na by�o jeszcze do niego wjecha� od p�nocnego wschodu, to jednak sytuacja sta�a si� tak krytyczna, �e wys�ali de Xaintrailles'a do ksi�cia Burgundii, aby zaanektowa� miasto, lecz jego oddzia�y nadal gr�d oblegaj�...
- Ksi��� zapomina, �e jest francuskim ksi�ciem - rzek� mnich surowym g�osem. - M�wi si�, �e chce za�o�y� zakon rycerski... a przecie� powinien zdawa� sobie spraw�, �e obl�enie Orleanu jest sprzeczne z podstawowymi prawami rycerstwa. Nie oblega si� miasta, kt�rego ksi�cia trzyma si� w wi�zieniu, bez pogwa�cenia prawa feudalnego* i Filip wie o tym zbyt dobrze, gdy� miasto p�aci�o okup, �eby nie by� zaatakowane.
- To prawda - rzek�a Katarzyna, kt�ra sama cz�sto wytyka�a Filipowi jego angielskie ci�goty.
Od czasu obl�enia Orleanu r�s� tak�e gniew Ermengardy. Dla niej Filip Burgundzki nie by� godny nosi� z�otych ostr�g rycerza.
- Ale co ja mog�abym uczyni�? - spyta�a m�oda kobieta.
Na twarzy mnicha malowa�o si� gor�ce b�aganie. Nachyliwszy si� nad Katarzyn�, chwyci� jej d�onie tak, �e omal ich nie zmia�d�y�.
*
Anglik panuj�cy w Pary�u zagarnie j� na zawsze. Nie pozostanie nic z tego, co stanowi�o racj� bytu zaprzysi�g�ych zwolennik�w kr�la, nic nie zostanie z wysi�k�w Jolanty Arago�skiej, tyle niepotrzebnie wylanej krwi! - Mnich nabra� oddechu i doda� cichym g�osem: - Tylu rycerzy odda�o cia�o i dusz� w obronie tego szlachetnego miasta. Przedmie�cia s� zr�wnane z ziemi�, lecz Orlean walczy z rozpaczliw� desperacj�, gotowy umrze�, je�li nie dopomo�e mu jaki� cud! Pani, b�d� tym cudem! Zewsz�d dochodz� prorocze g�osy, �e Orlean uratuje kobieta... Pomy�l tylko! Od pi�ciu miesi�cy, zamkni�ty w mie�cie z garstk� rycerzy, bije si� kapitan de Montsalvy!
Imi� Arnolda, rzucone celowo, uderzy�o nieprzygotowan� Katarzyn� jak policzek. Straci�a oddech, poczerwienia�a a� po czubek g�owy, krew odp�yn�a jej z �y�, po czym zblad�a i zadr�a�a.
- Bracie Stefanie - powiedzia�a g�uchym g�osem - nie jest to godne ani ciebie, ani habitu, kt�ry nosisz, aby budzi� niespe�niony sen w sercu, kt�re pragnie ju� tylko zapomnie�. Jestem wdow�, straci�am syna i je�li kiedy� prosi�am ci�, aby� udzieli� pomocy uwi�zionemu kapitanowi de Montsalvy'emu, to teraz nic dla niego uczyni� nie mog�! Je�li nie pomagaj� mu modlitwy �ony, to co ja, obca kobieta, mog�?
- Jego �ony? - spyta� mnich szczerze zdziwiony. - Co za �ona?
Czy mnich zwariowa�? Katarzyna patrzy�a mu badawczo w oczy, zgaduj�c, czy straci� pami��, czy drwi� z niej.
- Ostatnio m�wiono mi o nim - zacz�a powoli, lecz s�owa przychodzi�y jej z trudem - kilka lat temu. Wtedy przygotowywa� si� do �lubu, maj�c wzi�� za �on� pann� Izabel� de Severac, c�rk� marsza�ka...
- Izabela de Severac umar�a, pani!... dwa miesi�ce przed �lubem. A pan Arnold, kt�ry zreszt�, jak si� powiada, niech�tnie mia� zrezygnowa� ze swej wolno�ci, po jej �mierci nie znalaz� sobie innej.
- Co takiego?...
D�onie Katarzyny zaci�ni�te na siedzeniu krzes�a zacz�y dr�e�.
Uczucia wype�niaj�ce jej serce spowodowa�y gwa�town� ch�� do p�aczu, a oczy zasnu�a mg�a. Nie wiedzia�a, co si� z ni� dzieje. Przez tak d�ugi czas zabrania�a sobie my�le� o nim, odp�dzaj�c jego drogi obraz jak niedo�cig�e marzenie! A tu nagle dowiaduje si� w spos�b najmniej oczekiwany, �e jest wolny... wolny jak ona! Mo�na by�o straci� g�ow�!
- Drogi bracie - powiedzia�a z bolesn� wym�wk� w g�osie - dlaczego nie przyszed�e� do mnie wcze�niej? Dlaczego nic mi nie powiedzia�e�?
Dlaczego pozwoli�e� przez tak d�ugi czas, abym my�la�a, �e jest dla mnie stracony na zawsze!
- Ale�, pani! - protestowa� zak�opotany mnich. - Sk�d mog�em przypuszcza�, �e o tym nie wiesz? Pomimo wojny z dworu kr�la Karola docieraj� wiadomo�ci na dw�r burgundzki... Poza tym, przebywaj�c na wygnaniu, i tak nie m�g�bym do ciebie przyjecha�. M�j przeor uzyska� zniesienie dla mnie banicji... wi�c jestem... Czy wstawisz si�, pani, za Orleanem u ksi�cia?
Oczy Katarzyny, b��dz�ce w pustce, b�yszcza�y jak gwiazdy. Brat Stefan czu�, �e jego rozm�wczyni jest my�lami daleko, �e odp�yn�a na fali dawnego marzenia, kt�re o�y�o w niej na nowo.
- Pani... ty mnie nie s�uchasz... Pyta�em, czy udasz si� do ksi�cia, aby wesprze� spraw� Orleanu?
Katarzyna otrz�sn�a si� z zamy�lenia i rzuci�a mnichowi jeden ze swoich dawno zapomnianych, ol�niewaj�cych u�miech�w, kt�ry niemal wytr�ci� osobie duchownej kielich wina. Na jego oczach ta zgaszona niewiasta przeistoczy�a si� nagle w kolorowego motyla, jakby zrzuci�a z ramion ci�ki, czarny p�aszcz, kt�ry do tej pory gasi� jej p�omie� wewn�trzny. Przed mnichem sta�a inna osoba.
- Nie, m�j bracie! - zawo�a�a �ywo, potrz�saj�c g�ow�. - Nigdy wi�cej nie wr�c� do Filipa Burgundzkiego! Nawet mnie o to nie pro�! Nie spodziewaj�c si� tego, przynios�e� mi znak losu, na kt�ry czeka�am!
- Pani!... A co z Orleanem?
- Orlean? Ale� jad� tam! Jutro ruszam do obl�onego miasta! M�wisz, �e mo�na wjecha� do miasta, a wi�c wjad�!... i umr�, je�li los tak zechce!
- Twoja �mier�, pani, nie pomo�e miastu! - ostro skarci� Katarzyn� brat Stefan. - Niepotrzebny mu jeszcze jeden trup zalegaj�cy w jego zgliszczach!
Miasto pragnie, aby odeszli Burgundczycy!
- Prosi�am ksi�cia, jeszcze w pa�dzierniku, aby wycofa� swe oddzia�y.
Nie zrobi� tego. Czy my�lisz, �e teraz mnie pos�ucha? Ksi��� b�dzie si� �eni�. Strac� moj� nad nim w�adz�. Jedno mog� zrobi�: napisa� do ksi�cia, �e mam zamiar zamkn�� si� w obl�onym mie�cie, i je�eli zale�y mu na mym �yciu, �eby zaniecha� dzia�a� wojennych... By� mo�e mnie us�ucha...
by� mo�e nie... Lecz nie mog� zrobi� nic wi�cej!
Wsta�a, ogarni�ta rado�ci� na my�l o rych�ym wyje�dzie. Szybkim krokiem skierowa�a si� do drzwi, zamiataj�c czarnym trenem sukni obszytym lisim futrem.
- Jedz spokojnie, bracie. Musz� wyda� rozkazy!
W po�owie schod�w napotka�a Ermengard� i nie mog�c opanowa� gor�czki, jaka j� ogarn�a, chwyci�a przyjaci�k� za ramiona, wyciskaj�c na jej policzkach dwa g�o�ne poca�unki.
- Ermengardo! Ruszam w drog�! - I nie daj�c jej wtr�ci� ani s�owa, ci�gn�a dalej: - Do Orleanu! �eby umrze� w razie potrzeby! Nigdy jeszcze nie by�am taka szcz�liwa!
Wypu�ciwszy nagle hrabin� z u�cisku, zbieg�a na d� w poszukiwaniu Sary, kt�r� mia�a prosi�, by przygotowa�a kufry, i to jak najszybciej.
Serce bi�o jej mocno, mia�a ochot� �piewa� ze szcz�cia. Wiedzia�a, co ma zrobi�: za wszelk� cen� odnale�� Arnolda, ostatni raz wykrzycze� mu swoj� mi�o�� i polec wraz z nim w ruinach ostatniego bastionu kr�lestwa Francji. Orlean b�dzie mogi��, olbrzymi� mogi�� na miar� jej mi�o�ci, w kt�rej ta mi�o�� wreszcie spocznie w spokoju...
Katarzyna nie mog�a wiedzie�, ani brat Stefan r�wnie�, �e tego dnia m�oda, osiemnastoletnia dziewczyna z Lotaryngii, ubrana w prosty, ch�opi�cy, czarny str�j, przyby�a do zamku w Chinon, �e ukl�k�a przed kr�lem Karolem VII i rzek�a: �Mi�y Delfinie, zw� mnie Dziewic� Joann� i przychodz�, aby nie�� pomoc tobie i kr�lestwu. Kr�l Niebios kaza� ci donie�� moimi ustami, �e b�dziesz po�wi�cony i koronowany w Reims...".
Dzia�o si� to 8 marca 1429 roku.
* * *
Nast�pnego dnia o �wicie sze�ciu rycerzy przemkn�o galopem przez zwodzony most zamku. Na wie�y dostrzec mo�na by�o czarn� sylwetk� kobiety, �ledz�cej, jak w p�dzie opuszczaj� si� ze wzg�rza, jak przekraczaj� stary rzymski most na Aujon, aby wkr�tce znikn�� we mgle �ciel�cej si� nad dolin�. Kiedy ucich� t�tent kopyt na zmarzni�tej ziemi, Ermengarda wr�ci�a do siebie, a nast�pnie skierowa�a swe kroki do kaplicy, by odda� si� modlitwie. W duszy hrabiny zago�ci� nieutulony �al, wywo�any przeczuciem, �e ju� nigdy Katarzyny nie ujrzy. Nie gani�a przyjaci�ki za podj�cie tak szalonej decyzji. Ona na jej miejscu post�pi�aby dok�adnie tak samo. C� jej pozosta�o?... Tylko czeka� i mie� nadziej�, i prosi� Boga o �ask�, o to, �eby Katarzyna odnalaz�a w ko�cu swoje szcz�cie, kt�re niestrudzenie zdawa�o si� jej unika�.
W tym czasie Katarzyna, na czele swego nielicznego oddzia�u, przemierza�a pierwsze z oko�o siedemdziesi�ciu mil, kt�re dzieli�y j� od Orleanu. Do tej d�ugiej drogi przywdzia�a str�j m�ski, w kt�rym czu�a si� wybornie. Czarne, obcis�e getry przymocowane w pasie metalowymi spinkami opina�y jej d�ugie nogi obute w wysokie a� do kolan botki z mi�kkiej sk�rki. Ca�o�ci dope�nia�a kr�tka, czarna opo�cza obszyta futerkiem z jagni�cia w tym samym kolorze i na�o�ony na wierzch obszerny p�aszcz do jazdy konnej, do tego druciana siatka na g�owie i ramionach, spod kt�rej ledwo by�o wida� blad� twarz dziewczyny. Sztylet ze stalow� cyzelowan� r�koje�ci� wystawa� zza jej sk�rzanego pasa, stanowi�cego komplet z r�kawiczkami. Przez d�ugie miesi�ce �a�oby i zw�tpienia Katarzyna troch� schud�a i w tym surowym stroju wygl�da�a jak m�ody ch�opak z mo�nego rodu.
Za to Sara z ca�� pewno�ci� nie czu�a si� tak dobrze jak Katarzyna, gdy� jej kr�g�o�ci z trudem mie�ci�y si� w m�skim stroju. Nie nale��c jednak do kobiet, kt�re przejmuj� si� swoim wygl�dem, pe�n� piersi� wdycha�a wiatr wielkich przestrzeni otwieraj�cych si� znowu przed ni�. Ojciec Chariot pod��a� za nimi, przesuwaj�c paciorki r�a�ca i z ca�� dobroduszno�ci� poddaj�c si� woli swego wierzchowca. Orszak zamyka�o trzech rycerzy Ermengardy, gdy� hrabina upar�a si�, aby wzi�li ma�� eskort�. Ca�y dzie� przemierzali monotonn� dolin� Castillonnais z jej bezkresnymi lasami.
Pod wiecz�r dotarli do Chatillon, lecz Katarzyna zdecydowanie odwr�ci�a si� od zamku ksi���t Burgundii, w kt�rym na sam d�wi�k jej imienia zosta�aby przyj�ta przez kasztelana jak kr�lowa, wybieraj�c zajazd w opactwie Saint-Nicolas. Dla niej gest ten mia� znaczenie symboliczne. B�d�c niepos�uszna Filipowi, rzucaj�c go dla po��czenia si� z jego nieprzyjaci�mi, nie potrzebowa�a jego zamk�w. Zm�czona po ca�ym dniu jazdy, zasn�a jak kamie� i spa�a a� do �witu. Obudzi�a si� wypocz�ta i pe�na zapa�u, jakiego dawno nie zazna�a. Drugi dzie� jazdy by� podobny do pierwszego. Czasami drog� przecina�y g��bokie doliny, stanowi�c jej jedyne urozmaicenie.
Katarzyna p�on�a z niecierpliwo�ci, nie mog�c si� doczeka� widoku mur�w obronnych Orleanu na horyzoncie, lecz nale�a�o oszcz�dza� konie i nie jecha� zbyt szybko. Dziennie nie mo�na by�o zrobi� wi�cej ni� dziesi��, dwana�cie mil. T� noc sp�dzili w ober�y pielgrzym�w, przy czym rycerze ca�y wiecz�r czy�cili i ostrzyli or�, jutro bowiem miano opu�ci� ziemie burgundzkie i nale�a�o by� przygotowanym na wszelkie niebezpiecze�stwa.
Ale Katarzyna nie dba�a o niebezpiecze�stwo: tylko jedna rzecz liczy�a si� dla niej - odnale�� Arnolda.
Trzeciego dnia marszu, kiedy ma�a trupa ruszy�a znowu w drog�, lun�o jak z cebra. Z nieba la�y si� potoki wody, zas�aniaj�c wszystko dooko�a. Wkr�tce sze�ciu rycerzy by�o przemoczonych do suchej nitki.
- Musimy si� gdzie� schroni�, Katarzyno - rzek�a Sara oko�o po�udnia.
- Schroni� si�? - odpar�a nerwowo Katarzyna. - Jeste�my na niebezpiecznym terenie i nawet domy bo�e mog� kry� pu�apki. Zosta�a nam zaledwie mila, aby dojecha� do Coulanges-la-Vineuse. Tam si� zatrzymamy!
- Coulanges nie jest pewne! - zauwa�y� jeden z �ucznik�w eskorty. Grasuje tam zb�jca, niejaki Jakub de Pouilly, zwany Zi�kiem. Lepiej uda� si� do Auxerre.
- Auxerre te� nie jest zach�caj�ce - przerwa�a ostro Katarzyna. - Ale przecie� nasza trupa nie ma nic ciekawego dla zb�ja. Zreszt� przy takiej pogodzie ten tw�j Zi�ko grzeje ko�ci przy piecu albo gra w szachy. Czy jest w Coulanges klasztor?
- Tak, ale...
- �wietnie! W nim si� zatrzymamy, nie wje�d�aj�c do miasta. Nie ruszymy si� z miejsca przez ca�� noc, a o �wicie wyjedziemy! No, panowie rycerze! Chyba strach was nie oblecia�? Je�li tak, to lepiej, aby�cie zawr�cili do Burgundii!
- Ale�, pani... - oponowa� brat Stefan. - Trzeba wielkiej odwagi, aby w�azi� w paszcz� lwa! Ci ludzie spe�niaj� tylko sw�j obowi�zek, ostrzegaj�c ci�!
Za ca�� odpowied� Katarzyna wzruszy�a jedynie ramionami, spi�a lekko konia i ruszy�a �wawiej do przodu. Wkr�tce zza ci�kiej zas�ony deszczu ukaza�o si� wzg�rze Coulan-la-Vineuse wraz z zamkiem. Im by�o bli�ej celu, tym bardziej dusz� m�odej kobiety ogarnia� dziwny niepok�j.
Okolica, kt�ra ongi� musia�a by� weso�a i �yzna, wydawa�a si� okropnie ponura. Czarna ziemia by�a wypalona, gdzieniegdzie stercza�y n�dzne kikuty ga��zi, kt�re kiedy� by�y krzewami winoro�li. Tu i �wdzie sta� zr�wnany z ziemi� dom, kupa zimnego popio�u lub gorzej - cia�o zwisaj�ce z ga��zi, na kt�rym deszcz doka�cza� dzie�a zniszczenia. Przeje�d�aj�c obok ca�ego jeszcze domu, Sara i Katarzyna zas�oni�y sobie oczy z przera�enia. Na drzwiach od stodo�y wisia�a ukrzy�owana kobieta z d�ugimi, czarnymi w�osami, z wyj�tymi z brzucha wn�trzno�ciami.
- Bo�e! Gdzie�my si� znale�li? - wyszepta�a wstrz��ni�ta tym widokiem Katarzyna.
- Przecie� m�wi�em - odpowiedzia� rycerz, kt�ry pr�bowa� zawr�ci� j� z drogi.
- Ten Zi�ko to kanalia, ale nie przypuszcza�em, �e do tego stopnia!...
Widzisz, pani, te budynki ca�e w gruzach: to klasztor, w kt�rym zamierza�a� si� schroni�. To on go spali�, niegodziwiec! Trzeba ucieka�, p�ki czas!
Paskudna pogoda zatrzyma�a Zi�k� i jego kompan�w w zamku. Ale nie pr�bujmy igra� z diab�em! Czy widzisz t� �cie�k� po lewej stronie? Jed�my ni� do lasu! Dwie mile st�d znajdziemy kamienio�omy w miasteczku Courson, gdzie si� schronimy, gdy� co do zamku w Courson, nie wiem, kto ma go w posiadaniu, wi�c nie mog� by� go pewien.
Katarzyna, maj�c przed oczami obraz ukrzy�owanej kobiety, nie sprzeciwia�a si�. Pozwoli�a rycerzowi chwyci� swego konia za uzd� i poprowadzi� w stron� �cie�ki zag��biaj�cej si� w lesie. Wiod�a ona w�r�d nieprzebytych chaszczy i w�owiska spl�tanych ga��zi. W miar� zag��biania si� w las �cie�ka zw�a�a si�, a po��czone nad g�owami je�d�c�w ga��zie tworzy�y co� w rodzaju tunelu, coraz bardziej ciemnego. Nieby�o s�ycha� �adnych odg�os�w opr�cz kopyt ko�skich i od czasu do czasu krzyku ptaka w niespokojnym locie...
Nagle z rosn�cych na skale drzew zacz�li na ich g�owy spada� ludzie.
Jedni chwytali konie za uzdy, inni - uczepiwszy si� po dw�ch ka�dego rycerza - wysadzali ich z siode� i ciskali o ziemi�. W mgnieniu oka Katarzyna i jej towarzysze zostali zwi�zani i rzuceni bezceremonialnie w b�oto. Banda sk�ada�a si� z t�gich osi�k�w odzianych w �achmany z twarzami zas�oni�tymi szmatami, zza kt�rych by�o wida� tylko oczy. Jedynie ich bro� by�a dobrej jako�ci i b�yszcza�a w mroku. Jeden z nich, nosz�cy zbroj� na opo�czy oraz d�ugi miecz i ostrogi rycerskie, oddzieliwszy si� od reszty, podszed� do wi�ni�w, aby si� im przyjrze�.
- Marna zdobycz - stwierdzi� z niezadowoleniem jeden ze zbir�w. Chude sakiewki! Powie�my ich od razu!
- Ale konie i or� s� dobrej jako�ci - przerwa� ostro ten, kt�ry wygl�da� na herszta. - Ja tutaj decyduj�!
Pochyli� si� nieco, aby lepiej zobaczy� swoich wi�ni�w, i nagle wybuchn�� gromkim �miechem, zdejmuj�c z twarzy brudn� szmat�. By� m�ody, dwudziestodwuletni mo�e, lecz na jego suchej twarzy o rozlaz�ych ustach i drapie�nych oczach by�y wyryte wszelkie oznaki wyst�pku.
- Mo�ci panowie, w tej wy�mienitej kawalkadzie jest tylko trzech m�czyzn. Reszta sk�ada si� z mnicha i, przepraszam za wyra�enie, z dw�ch kobiet!
- Kobitki? - z niedowierzaniem spyta� jeden ze zb�j�w, pochylaj�c si� r�wnie�, aby sprawdzi� to samemu. - Jedna owszem, ale ta druga, da�bym si� na pal wbi� i jeszcze pozwoli� w g�b� pra�, �e to ch�opak!
W tym momencie herszt bandy wyci�gn�� sw�j sztylet i jednym ci�ciem rozp�ata� opo�cz� Katarzyny, odkrywaj�c kawa�ek jej piersi.
- Maj�c takiego ch�opaczka pod r�k�, mo�na si� oby� bez kobiet, ha!
ha! ha! Ale ten �ch�opaczek" troch� dla mnie za chudy. Tamten za to b�dzie w sam raz! Jest taki przy ko�ci, jak lubi�!
- Pos�uchaj, wieprzu! - krzykn�a Katarzyna, nie mog�c opanowa� gniewu i oburzenia. - Zap�acisz drogo za t� zniewag�, za to, �e o�mieli�e� si� podnie�� r�k� na hrabin� de Brazey. Ksi��� Burgundii ka�e ci drogo zap�aci� za ten napad... i ten gest. B�dziesz gorzko tego �a�owa�!
- A ja dbam o ksi�cia Burgundii jak o zesz�oroczny �nieg, pi�knotko!
Powiem wi�cej: przy tym kr�lu zdrajc�w ja, Zi�ko, jestem anio�em! A teraz zobaczymy, czy nie k�amiesz!
Zerwa� �elazn� siatk�, kt�ra chroni�a g�ow�, szyj� i ramiona m�odej kobiety, uwalniaj�c mas� jej l�ni�cych w�os�w.
- Ha! Hrabina de Brazey, pi�kna kochanka Filipa Burgundzkiego, o kt�rej si� m�wi, �e ma najpi�kniejsze w�osy pod s�o�cem! Je�li to nie te w�osy, to niech mnie kat u�ciska!
- B�d� pewny, �e to ci� nie minie! - rzek�a Katarzyna ze z�o�ci�.
- Jeszcze nie teraz, hrabino! No, no! �up jest lepszy, ni� przypuszcza�em! Kln� si� na dusze wszystkich grzesznik�w, �e ksi��� Filip oka�e sw� hojno��, aby ci� odzyska�. A na razie, zanim nie otrzymam okupu, ofiaruj� ci go�cin� w moim zamku w Coulanges. �arcie w nim jest pod�e, ale za to wina nie brakuje, ha, ha, ha! Co za� do tamtych... Kim jest, u diab�a, ta �licznotka, kt�ra wierci mnie tymi czarnymi oczami, jakbym by� Lucyferem we w�asnej osobie?
- To moja s�u��ca.
- Pojedzie z nami - zdecydowa� Zi�ko z u�miechem, kt�ry zaniepokoi� Katarzyn� bardziej ni� poprzedni agresywny ton. Odwr�ci� si� gwa�townie do swego przybocznego i rozkaza�: - Tranchemer, zarzu� mi tych ludzi na konie, ��cznie z duchown� osob�. Bierzemy ich! Potrzebuj� kapelana, mnich b�dzie w sam raz. Co do tamtych...
Jego s�owom towarzyszy� tak wymowny gest, �e Katarzyna krzykn�a: - Chyba nie zabijesz tych ludzi. S�u�� mi. To dzielni �o�nierze i wierne s�ugi. Zabraniam ci ich tkn��! Za nich te� dostaniecie okup!
- To by mnie zdziwi�o! - parskn�� Zi�ko. - A poza tym nie potrzeba mi dodatkowych g�b przy stole! No! Do roboty, mo�ci panowie! Sko�czcie z nimi!
- Potworze! - krzykn�a Katarzyna. - Je�eli pope�nisz t� zbrodni�, przysi�gam, �e...
Zi�ko zmarszczy� brew i prychn�� zniecierpliwiony.
- Przymknij j�, Tranchemer! Uszy mi puchn� od tych krzyk�w!
Pomimo rozpaczliwej obrony, na jak� by�o sta� zwi�zan� Katarzyn�, Tranchemer zakneblowa� j� starannie, u�ywaj�c do tego swojej cuchn�cej szmaty, kt�ra s�u�y�a mu jako maska. Nast�pnie, wraz z drugim, bez ceregieli poder�n�li gard�a trzem zwi�zanym rycerzom. Trysn�a krew mieszaj�c si� z ka�u�ami na �cie�ce. B�oto przybra�o kolor czerwony. Trzy ofiary nawet nie krzykn�y.
Zb�jnicy szybko rozwi�zali cia�a, pozabierali im or�, po czym rozebrali ich do naga.
- Co z nimi zrobimy? - spyta� Tranchemer.
- Kilka s��ni st�d jest pole. Zanie�cie ich tam, niech kruki doko�cz� dzie�a! - odpar� Zi�ko.
Podczas gdy kilku zbir�w, pod rozkazami Tranchemera, spe�nia�o makabryczne polecenie, Zi�ko wskoczy� na konia jednego z zabitych i ruszy� w kierunku Coulanges.
- Zmarnowali�my ca�y dzie� - rozz�o�ci� si�, obrzucaj�c Sar� oble�nym spojrzeniem - ale, do diaska, powetujemy to sobie!
Zwi�zani wi�niowie szli z ty�u z dusz� na ramieniu. W Katarzynie narasta� bunt i gniew.
Zamek, kt�ry s�u�y� Zi�ce za kryj�wk�, chocia� �le utrzymany, by� pot�n� twierdz�. Jego baszta grozi�a rozsypaniem si�, lecz fortyfikacje trzyma�y si� dobrze, a to dla herszta bandy by�o spraw� zasadnicz�.
Wewn�trz panowa� nieopisany brud. Zwierz�ta trzymano na dziedzi�cu w n�dznych kom�rkach, w kt�rych gn�j si�ga� wysoko�ci cz�owieka, a mieszkania niewiele si� od nich r�ni�y. Katarzynie przypad� w�ski pokoik w kszta�cie p�ksi�yca w naro�nej wie�y, g�ruj�cej nad dolin� Yonne. W pokoiku znajdowa�o si� w�skie okienko przedzielone na dwie cz�ci cienk� kolumienk�. �ciany by�y go�e zupe�nie, poza paj�czynami, kt�re fruwa�y przy najl�ejszym przeci�gu. Nag� pod�og� pokrywa�a gruba warstwa kurzu, zalegaj�ca na strz�pach zbutwia�ej s�omy. Cuchn�o ple�ni�, wilgoci� i zje�cza�ym brudem. Drzwi by�y zamkni�te od zewn�trz na pot�ne zamki, o kt�re dba�o si� tu widocznie najlepiej, gdy� wcale nie skrzypia�y.
- Pani, to nasz najlepszy pok�j - oznajmi� z dum� Tranchemer, wprowadzaj�c j� do �rodka. - Jest tu nawet kominek!
Rzeczywi�cie, w naro�u sta� kominek ze sto�kowym okapem, lecz w �rodku nie pali� si� ogie�.
- B�dzie i ogie�, jak tylko przynios� troch� drewna - rzek� zb�j. - Na razie wystarczy jeno do kuchni, ale pos�a�em ludzi do lasu i wieczorem przynios� ci je.
Wyszed�, zostawiaj�c Katarzyn� z jej ponurymi my�lami. Z�o�� zamieni�a si� w czarne przygn�bienie i niezadowolenie z samej siebie. Co za g�upota wpa�� tak nieostro�nie w paszcz� lwa! Jak d�ugo b�dzie musia�a tu zosta�? Zi�ko wspomina� o okupie. Z pewno�ci� wy�le pos�a�ca do Filipa Burgundzkiego, kt�ry zapewne pospieszy si� z uwolnieniem jej. Lecz ci, kt�rzy przyjad� j� oswobodzi�, czy� nie b�d� mieli rozkazu zawie�� jej natychmiast do Brugii? Filip nie wyrwie jej z �ap Zi�ki po to, by pozwoli� jej umkn�� do Orleanu, do innego m�czyzny! Trzeba by�o znale�� za wszelk� cen� inny spos�b ucieczki, i to przed nadej�ciem okupu...
Opieraj�c si� na kolumience okna, z przera�eniem stwierdzi�a, jak strasznie wysokie s� mury pod ni�. Co najmniej sze��dziesi�t st�p dzieli�o j� od ska�y, na kt�rej sta� zamek Musia�aby by� ptakiem...
Katarzynie b�ysn�a pewna my�l; podbieg�a do wyrka, zdj�a z niego star�, pikowan� kap�: pod kt�r� le�a� tylko dziurawy siennik z wy�a��c� s�om�. �adnej po�cieli, �adnej szansy na zrobienie sznura, cho�by najskromniejszego. Zdruzgotana rzuci�a si� na materac, kt�ry pod jej ci�arem zaszele�ci� jak mi�ty papier. Nie chcia�a p�aka�, gdy� �zy odbiera�y si�y i przynosi�y zw�tpienie, a ona potrzebowa�a zachowa� jasno�� umys�u.
Gdyby chocia� zostawili jej Sar�! Lecz Zi�ko zabra� Sar� ze sob�, do swego apartamentu, nie ukrywaj�c nawet swych zamiar�w. Brat Stefan te� gdzie� znikn��.
Czuj�c zm�czenie i zdenerwowanie, Katarzyna mimo woli zamkn�a oczy. By�a tak wyczerpana, �e nie mog�a si� oprze� temu n�dznemu pos�aniu. Kiedy na jej powieki powoli opada� sen, otworzy�y si� drzwi, wyrywaj�c j� z odr�twienia. Do pokoju wszed� Tranchemer, nios�c �elazny �wiecznik, kt�ry o�wietla� jego dziobat� twarz i olbrzymi,czerwony, pijacki nochal. W drugiej r�ce trzyma� jakie� �achy, kt�re rzuci� na ��ko.
- Na�ci, to dla pani. Zi�ko kaza� pani powiedzie�, �e tutaj nie potrzebujesz paradowa� w m�skim stroju. Przys�a�, co mia� najlepszego.
Pospiesz si� z przebieraniem! On nie lubi, �eby si� kto oci�ga�!
- Trudno - westchn�a Katarzyna. - Wi�c odejd�, �ebym mog�a si� przebra�!
- O, co to, to nie! - odpar� z drwi�cym u�miechem. - Musz� mie� pewno��, �e si� zaraz przebierzesz, potem mam zabra� twoje fata�aszki... a w razie potrzeby pom�c ci!
Katarzyna poczu�a, jak burzy si� w niej krew. Ten prostak chyba nie musi tu sta�, kiedy ona si� b�dzie przebiera�!
- Nie przebior� si�, dop�ki tu b�dziesz! - krzykn�a. Tranchemer postawi� �wiecznik na pod�odze i podszed� do niej.
- Jak chcesz! - rzek� spokojnie. - Widz�, �e musz� ci pom�c, a mo�e wezwa� jeszcze kt�rego do pomocy?
- Nie! Nie! Ju� si� przebieram!
Na sam� my�l, �e zb�jnik m�g�by dotkn�� jej cia�a, robi�o si� jej niedobrze. Powoli zacz�a rozk�ada� przyniesione przez niego ubiory. By�a w�r�d nich br�zowa aksamitna sukienka, ca�a podziurawiona przez mole, ale nie brudna, i lniana koszula, dosy� delikatna i czysta. Ca�o�ci dope�nia�o co� w rodzaju kamizelki z owczej we�ny.
- Odwr�� si�! - rzuci�a rozkazuj�co, ale bez wielkiej nadziei.
Rzeczywi�cie, Tranchemer sta� w miejscu bez ruchu, przypatruj�c si� jej z wyra�nym zainteresowaniem. Katarzyna z w�ciek�o�ci� zerwa�a z siebie ubranie, narzuci�a bia�� koszul� tak szybko, jak tylko mog�a, ale ta chwila wystarczy�a, by Tranchemer j�kn��: - Do kaduka! Co za szkoda, �e nie wolno ci� tkn��. Zi�ko chyba postrada� zmys�y, wybieraj�c twoj� s�u�k� zamiast ciebie!
- Gdzie ona jest? - spyta�a Katarzyna, nerwowo sznuruj�c stanik.
Jej r�ce by�y niepos�uszne, niezr�czne. Najch�tniej spoliczkowa�aby tego draba, kt�ry patrzy� na ni� jak sroka w gnat.
Tranchemer zarechota�.
- A gdzie ma by�? W ��ku Zi�ki, do diaska. On nie lubi traci� czasu i kiedy zbiera go ch�tka na kt�r�, to taka, zanim si� obejrzy, ju� jest jego!
Pewnie troch� mu zejdzie, zw�aszcza je�li jest w dobrym nastroju.
- A co jego nastr�j ma tu do rzeczy? - spyta�a Katarzyna.
- Pani! Je�li jest w dobrym nastroju, to jak b�dzie mia� jej dosy�, to nam j� da! Teraz ci�kie czasy i niewiele bia�og��w mo�na spotka� na drogach. W tych stronach za� wszystkie s� chude jak szczapy... Taka jak ta twoja to istna gratka!
Rubaszny ton Tranchemera przepe�ni� szal�. Katarzyna przesta�a panowa� nad sob�.
- Przyprowad� mi tu szybko tego twojego Zi�k�, i to na jednej nodze!
S�yszysz?!
Oczy zb�jnika zaokr�gli�y si� ze zdziwienia.
- Co takiego? Przeszkadza� mu w takiej chwili? Nigdy w �yciu! Musz� dba� o w�asn� sk�r�!
Jednym skokiem Katarzyna znalaz�a si� przy oknie, wskazuj�c na nie dr��cym palcem.
- Do diab�a z twoj� sk�r�! Nie b�dzie warta z�amanego szel�ga, je�li za chwil� oznajmisz temu bandycie, �e nie �yj�! Przysi�gam, �e je�li nie przyprowadzisz go tu zaraz, to wyskocz�!
- Postrada�a� zmys�y, czy jak? Co ci to szkodzi, �e troch� si� zabawimy z twoj� s�u��c�?
- Niech ci� o to g�owa nie boli i r�b, co do ciebie nale�y! W przeciwnym razie...
W�lizgn�a si� na parapet okna. Tranchemer zawaha� si�. Mia� ch�� przy�o�y� jej par� razy, �eby j� uspokoi�. Ale,do diab�a, sk�d m�g� wiedzie�, co jej przyjdzie do g�owy, jak si� ocknie? A zreszt�, to wszystko by�o zbyt skomplikowane dla prostego umys�u Tranchemera. Nie m�g� przecie� pozwoli�, �eby si� zmarnowa�a taka korzystna zdobycz, na kt�rej Zi�ko mia� si� w ko�cu wzbogaci�. Je�eli tej diablicy co� by si� przytrafi�o, Zi�ko dar�by z niego pasy, jak to mia� w zwyczaju, kiedy kto� mu wlaz� w drog�.
Ju� lepiej by�o mu przerwa� jego figle.
- Zaczekaj! - rzek� niech�tnie. - Id�! Ale nie r�cz� za nic.
Tranchemer zabra� si� do wyj�cia, co widz�c, Katarzyna spu�ci�a nogi na pod�og�. W ko�cu wyszed�, zamykaj�c starannie drzwi.
Katarzyna otar�a pot z czo�a. My�l, �e jej stara przyjaci�ka wydana zosta�a na pastw� tych n�dznik�w, przyprawia�a j� o szale�stwo. Rzuci�aby si� z wie�y bez najmniejszego wahania, lecz teraz musia�a odzyska� zimn� krew, aby zmierzy� si� z Zi�kiem.
Zi�ko nadci�gn�� za kilka chwil z min� psa, kt�remu odebrano soczyst� ko��, ubrany w same pludry i w koszuli rozche�stanej na piersi, rozdartej w wielu miejscach.
- Czego chcesz? - zaszczeka� ju� na progu. - Czy nie mo�esz tu siedzie� spokojnie? A mo�e wolisz, �eby ci� zaku� w kajdany?
W swoim niedba�ym stroju wygl�da� o wiele m�odziej ni� w rynsztunku bojowym. Katarzyna pomy�la�a, �e wcale si� go ju� nie boi.
Uspokoi�a si� i czu�a si� pewna siebie.
- Kajdany nie przeszkodz� mi powiedzie�, co mam do powiedzenia odpar�a zimno. - Pos�a�am po ciebie, aby ci� prosi�, �eby� zostawi� Sar� w spokoju! To, �e k�adziesz na niej swoje brudne �apy, nie podoba mi si� tak samo, jakby� je k�ad� na mnie! Nie pozostanie to bez wp�ywu na szczodro�� ksi�cia Filipa!
Zi�ko patrzy� na ni� spode �ba. Jego �miech zabrzmia� jak r�enie konia.
- Odzywasz si� hardo jak na wi�nia! Co do twojej Sary, to tak si� sk�ada, �e sp�ni�a� si� ze swoj� pro�b�... Dodam, �e podoba mi si� szelmutka i nie mam ochoty jej straci�. Zostawiam j� sobie!
- Wiem, co robicie! - krzykn�a Katarzyna, nie mog�c powstrzyma� gniewu. - Twoi kompani wezm� j� po tobie! Wi�c dowiedz si�, �e nie dostaniesz ani sola z mego okupu, je�eli twoi ohydni kompani dobior� si� do niej! Nawet je�li tylko j� tkn�! Chc� si� z ni� widzie�, s�yszysz, chc� si� z ni� widzie�!
W tej chwili szef przemytnik�w raptem zbli�y� si� do niej. Chwyci� j� w pasie i przycisn�� do siebie. Jego twarz by�a czerwona z w�ciek�o�ci.
- Dosy� tego! Nie oddam jej moim ludziom, je�li ci to zrobi przyjemno��. Ale radz� ci, �eby� si� zamkn�a, je�eli nie chcesz zaj�� jej miejsca w moim ��ku!
- Jestem za chuda!
- Czy�by? W m�skim stroju by� mo�e... ale w tej sukience jeste� ca�kiem, ca�kiem, a� got�w by�bym zapomnie�, jak droga jest twoja sk�ra.
Poza tym s�dz�, �e nie jeste� czysta jak kryszta� i Filip Burgundzki nie straci�by wiele, gdybym z tob� troch� pobaraszkowa�! Wi�c radz� ci po dobroci, �eby� si� zamkn�a!
Brutalnie chwyci� j� w okolicy karku, przycisn�� jej czerwon� z gniewu twarz do swojej i wpi� si� jak zwierz� w jej usta. Jego palce by�y jak z �elaza i pomimo oporu Katarzyna musia�a wytrzyma� jego poca�unek a� do ko�ca.
Kiedy w ko�cu j� wypu�ci�, Katarzyna zatoczy�a si�, a� opad�a przy kolumnie, kt�r� obj�a r�k�, aby nie upa��.
- Mam nadziej�, �e zrozumia�a�! - rzek� Zi�ko jako� tak �agodnie. Radz� ci si� zamkn��!
- Chc�, aby� mi tu przys�a� Sar�! - zagrzmia�a Katarzyna. Przez chwil� mierzyli si� wzrokiem. Fio�kowe �renice m�odej kobiety ciska�y takie b�yskawice, �e zb�j zrozumia�, i� jest gotowa na wszystko.
- Przy�l� ci j� jutro rano. Do tej pory musisz si� zadowoli� Tranchemerem, kt�ry niebawem przyniesie ci kolacj�. Dobrej nocy!
Katarzyna, zupe�nie wyczerpana, czuj�c w skroniach potworny b�l, upad�a przy ��ku, kryj�c twarz w pikowanej kapie. Chyba mo�na by�o m�wi� o po�owicznym zwyci�stwie. Przynajmniej upewni�a si�, �e �aden ze zb�jc�w opr�cz Zi�ki nie tknie Sary. By�a zbyt zm�czona, �eby my�le�.
Chcia�o jej si� je�� i spa�. Tote� kiedy Tranchemer pojawi� si� znowu z misk� i dzbanem wina, bez zastanowienia rzuci�a si� na te dary niebios, na kt�re sk�ada�a si� postna zupa z odrobin� m�ki i skwark�w.
- Nie jeste� zbyt hojny dla swych wi�ni�w - zauwa�y�a ze smutkiem.
- Nie trzeba si� skar�y�! Wszyscy dostaj� po r�wno. A ty dosta�a� nawet dodatkow� porcj� skwark�w. Chyba powiedziano ci, �e s� k�opoty z �ywno�ci�. Ostatniej nocy niejaki Courson ukrad� nam ostatni� krow� i dwa �winiaki. Dlatego to wszystko na dzisiaj, jutro mo�e b�dzie lepiej.
- A co? Spodziewacie si� dostawy �ywno�ci?
- Ciekawe sk�d... Nie... tylko �e tej nocy postaramy si� ukra�� kozy, oczywi�cie panu Coursonowi. Przecie� trzeba �y�!
Strawa by�a pod�a, lecz wino ca�kiem dobre. Katarzyna rzuci�a si� na nie i za chwil� poczu�a, �e jej ci��y g�owa. Zapad�a ciemna noc i nie pozostawa�o nic innego tylko sen. Katarzyna rzuci�a si� w ubraniu na pos�anie, naci�gn�a na siebie postrz�piony koc, dziuraw� kap� i po chwili zasn�a.
* * *
Pierwsz� rzecz�, jak� ujrza�a po przebudzeniu si� nast�pnego ranka, by�a twarz Sary. By�o ju� zupe�nie jasno.
M�oda kobieta rzuci�a si� spontanicznie na szyj� Cyganki.
- Saro, w ko�cu jeste�! Tak si� niepokoi�am! Co z tob�?
Cyganka u�miechn�a si� smutno i wzruszy�a ramionami. Rysy jej ogorza�ej twarzy by�y napi�te. Pod oczami malowa�y si� kolorowe podkowy, lecz poza tym wydawa�o si�, �e niewiele ucierpia�a. Jej rozwi�zane w�osy opada�y na ramiona, odm�adzaj�c j�. Mia�a na sobie przestarza�� sukienk� z olbrzymim dekoltem i z r�kawami tak d�ugimi, �e wlok�y si� po ziemi.
- Czuj� si� dobrze! Je�li chcesz wiedzie�, jak zachowa� si� Zi�ko, to musz� ci powiedzie�, �e zachowa� si� jak pierwszy lepszy ch�op, ni mniej, ni wi�cej... Prawd� powiedziawszy, wydaje mi si�, �e nie jest z niego a� takie �zi�ko", za jakie uchodzi.
Sara wydawa�a si� prawie weso�a i Katarzyna si� zastanowi�a, czy przypadkiem ta przygoda jej si� nie spodoba�a.
- Co zamierzasz zrobi�? - spyta�a Sara.
Katarzyna popatrzy�a na ni� z niezwyk�ym zdziwieniem. Co za pytanie?
- Co mam zamiar zrobi�? Doprawdy, nie wiem... Lecz je�li chcesz wiedzie�, co mam ochot� zrobi�, to powiem ci: jak najszybciej wydosta� si� st�d!
- Czy nie uwa�asz, �e najlepiej b�dzie, je�li spokojnie poczekamy na okup? Wczoraj wieczorem Zi�ko zmusi� brata Stefana do napisania listu, po czym wys�a� jednego ze swych ludzi do Flandrii. Teraz rozumiem, dlaczego potrzebowa� kapelana! Nie do odprawiania mszy lub odmawiania zdrowasiek, lecz dlatego, �e w tej ca�ej bandzie nikt nie umie pisa�!
Na twarzy Katarzyny pojawi� si� wyraz nieufno�ci.
- Czy ty wiesz, co m�wisz? Czeka� tutaj na okup? S�dzisz, �e rzuci�am si� w t� wypraw� po to, aby czeka� w rozwalaj�cej si� wie�y, a� Filip wyrwie mnie z r�k zb�jcy nie�mierdz�cego groszem za pomoc� work�w z�ota? To ju� lepiej od razu uda� si� do Brugii! Ale w�a�nie tego chc� unikn��. Boj� si� z�ota Filipa w r�wnej mierze co bandyt�w Zi�ki, mo�e nawet bardziej, gdy� za nim kryje si� wi�zienie, z kt�rego nigdy nie uciekn�.
- Chwyci�a Sar� za ramiona i szarpa�a ni� bez opami�tania. - Nie dbam o Filipa, rozumiesz?! Musz� odnale�� Arnolda! I tylko Arnolda! Czy to rozumiesz?
- Jeste� szalona, Katarzyno! Ten m�czyzna ci� nienawidzi. Zawsze tob� pogardza� i tylko cierpia�a� przez niego!
- Ale ja go kocham, s�yszysz? Tylko to si� liczy, tylko to! Wol� zgin�� pod murami Orleanu, ni� kr�lowa� w Brugii, �eby tylko w chwili �mierci m�c trzyma� za r�k� Arnolda! Kiedy nareszcie zrozumiesz, �e kocham go od lat, �e zawsze kocha�am tylko jego! Musz� si� st�d wydosta�, i to im szybciej, tym lepiej!
Sara zniecierpliwiona uwolni�a si� z r�k Katarzyny.
- To boli!... My�l�, �e naprawd� straci�a� g�ow�...
- A ty, Saro? Nie wiem, co si� z tob� sta�o? Czy to pieszczoty Zi�ki tak ci� zmieni�y przez jedn� noc? Czy to naprawd� ty ka�esz mi tu grzecznie czeka�, jak kozie na postronku, a� przy�le po mnie pan i w�adca? Zmieni�a� si� nie do poznania, a mo�e zale�y ci na tym, by Zi�ko dosta� swoje pieni�dze?
Katarzyna, w�ciek�a ze z�o�ci, nie panowa�a nad s�owami. Sara cofn�a si�, jakby j� kto� spoliczkowa�.
- Katarzyno! Co ty m�wisz? - rzek�a z b�lem w g�osie. - Czy to mo�liwe, aby�my si� sta�y wrogami w ci�gu jednej nocy?
Katarzyna odwr�ci�a g�ow� i sztywno podesz�a do okna.
- Nie jestem twoim wrogiem, Saro. To ty przesta�a� mnie rozumie�. A to boli. W moim �yciu jest jeden cel: Arnold! Je�eli nie mog� go mie�, moje �ycie traci sens.
Sara powoli skierowa�a si� do drzwi i po�o�y�a na klamce smag�� d�o�.
Katarzyna zobaczy�a, �e z jej oczu sp�ywaj� �zy.
- Nie mam do ciebie �alu - powiedzia�a matowym g�osem - poniewa� cierpisz z tego powodu. Tej nocy spr�buj� pom�c ci w ucieczce. Czekaj spokojnie...
Kiedy wysz�a, Katarzyna poczu�a wstyd, lecz nie trwa�o to d�ugo. To, co my�la�a Sara, r�wnie� przesta�o si� dla niej liczy�. Ca�e jej jestestwo ci��y�o ku jednemu biegunowi magnetycznemu: by� nim m�czyzna o twardym spojrzeniu, lecz czu�ym g�osie, kt�rego nie umia�a zapomnie�.
Katarzyna od tej pory �y�a tylko dla tej chwili, najdro�szej ze wszystkich, kiedy znowu zobaczy tego m�czyzn�.
Ca�y poranek sp�dzi�a, marz�c przy oknie, za kt�rym po�yskiwa�a w s�o�cu srebrzysta wst��ka Yonne. Ca�kiem zapomnia�a o swoim wi�zieniu i o n�dznej celi. Z zamy�lenia wyrwa� j� dopiero Tranchemer, kt�ry przyni�s� jej obiad: kilka plastr�w koziej pieczeni, ostro zalatuj�cej koz�em, kt�ra wyda�a jej si� kr�lewskim daniem. Kozy pana Coursona musia�y mie� ci�k� noc!
Popo�udnie by�o nie do zniesienia. Ka�da minuta oczekiwania przypomina�a okropne chwile sp�dzone w wie�y w Malain i ka�da mog�a przynie�� nowe niebezpiecze�stwo. Tym razem nadzieja zwyci�y�a strach, lecz czas up�ywa� z okrutn� powolno�ci�. Sara obieca�a, �e jeszcze tego wieczoru pomo�e jej uciec. Jak jej si� to uda?... W ko�cu zapad� zmierzch, kt�ry Katarzyna przyj�a z rado�ci�. Jeszcze troch� cierpliwo�ci...
Po kolacji przyniesionej jak zwykle przez Tranchemera, czyni�cego chwalebne, lecz pr�ne wysi�ki, aby nawi�za� rozmow�, godziny ci�gn�y si� w niesko�czono��. W zamczysku powoli zapada�a cisza, lecz Sara si� nie zjawia�a. S�ycha� by�o tylko ci�ki, metaliczny odg�os krok�w stra�nik�w robi�cych obch�d na murach.
Nasta�a ju� g��boka noc i Katarzyna zniech�cona i zm�czona czekaniem u�o�y�a si� do snu, kiedy drzwi odemkn�y si� cicho i stan�a w nich Sara. By�a ubrana dok�adnie tak jak rano, lecz w r�ku dzier�y�a pot�ny zw�j sznura. Katarzyna na jej widok wyskoczy�a z ��ka.
- My�la�am ju�, �e nie przyjdziesz!
- Widz�, �e nie masz do mnie za grosz zaufania! Musia�am poczeka�, a� Zi�ko za�nie spity winem... i czym� jeszcze. A teraz po�pieszmy si�! Nie ma chwili do stracenia. Je�li naprawd� chcesz uciec, to jedyny spos�b.
Co m�wi�c, rozwija�a ju� zwoje sznura, przywi�zuj�c koniec do kolumienki w oknie. Sznur spad� w pr�ni� jak uciekaj�cy w��, znikaj�c w ciemno�ci. Po dokonaniu swego dzie�a Sara podesz�a do Katarzyny i po�o�y�a r�ce na jej ramionach.
- To wszystko, co mog� dla ciebie zrobi�. Lecz czy b�dziesz mia�a dosy� si�y i odwagi, aby spu�ci� si� w d� wie�y? Ja zostan� tu, by pilnowa� sznura. Jak ju� b�dziesz na dole, wci�gn� sznur z powrotem i odnios� go na miejsce. Kieruj�c si� na zach�d, trafisz do pola, kt�rym dojdziesz prosto do swego ukochanego, je�li wybra�a� przeznaczenie.
- To przeznaczenie ty mi przepowiedzia�a� dawno temu. My�la�am, �e kochasz mnie na tyle, �e p�jdziesz ze mn�. A ty pozwalasz mi odej�� samej?
Co takiego widzisz w tym zb�ju?
- Nic... i gdybym mog�a, wierz mi, �e odesz�abym wraz z tob�. Lecz on ma na mnie tak� ch�tk�, �e poprzysi�g� poder�n�� gard�o bratu Stefanowi, gdybym pr�bowa�a uciec. Nie chc�, �eby ten poczciwy mnich umiera� przeze mnie. A wi�c musz� zosta�. Ale jak tylko nadarzy si� okazja, czmychniemy we dw�jk� i ci� odnajdziemy. Ju� czas na ciebie. Odda�abym wszystko, aby m�c uciec razem z tob�, chocia� ty w to nie wierzysz, Katarzyno!
W g��bi serca Katarzyna by�a o tym przekonana, wi�c rzuci�a si� w ramiona swej wiernej przyjaci�ki.
- Ale� wierz�! Przebacz mi, Saro! Jestem szalona, od kiedy dowiedzia�am si�, gdzie go mog� odnale��!
- Musisz spr�bowa�! Oto trzy srebrne monety, kt�re uda�o mi si� znale�� w sakwie Zi�ki. Kiedy dotrzesz do wielkiej rzeki Loary, mo�e znajdziesz przewo�nika, kt�ry zawiezie ci� do Orleanu.
Lecz Katarzyna odepchn�a r�k� z monetami.
- Nie, Saro! Gdy Zi�ko si� spostrze�e, �e ukrad�a� monety, got�w ci� zabi�.
Sara zachichota�a. Nagle odnalaz�a swoj� dawn� weso�o��.
- Nie s�dz�! Powiem mu... o! co�, co wyja�ni twoj� tajemnicz� i nieprawdopodobn� ucieczk�: �e jeste� czarownic� i �e potrafisz rozp�yn�� si� w powietrzu. Powiem mu te�, �e nie uprzedzi�am go wcze�niej ze strachu przed twoimi czarami.
- Dlaczego nie powiedzia�a� mu o tym, gdy tylko nas tu przywi�d�?
- Dlatego, �e jego reakcja nie by�aby z pewno�ci� taka sama. Jest straszliwie przes�dny i �atwowierny. Spali�by ci� niechybnie, u�ywaj�c ca�ego drewna, jakie mu jeszcze zosta�o, nawet gdyby musia� przez to je�� surowe mi�so... Ale dosy� ju� gadania! Po�pieszmy si�! Musz� wr�ci� do niego, zanim si� obudzi.
Nagle przyci�gn�a Katarzyn� do siebie i z�o�y�a poca�unek na jej czole.
- Niech B�g ma ci� w opiece, moja ma�a! - rzek�a g�osem dr��cym ze wzruszenia - i niech ci� poprowadzi bezpiecznie do tego, kt�rego kochasz!
Po czym podesz�a do okna, aby sprawdzi�, czy nie dzieje si� co� podejrzanego na zewn�trz. Kiedy si� wychyla�a, Katarzyna oderwa�a szerokie pasmo z do�u sukienki, aby nie przeszkadza�a jej w ucieczce.
- Gdyby� mog�a znale�� mi jaki� m�ski przyodziewek... - westchn�a.
- Zi�ko wiedzia�, co robi, zabieraj�c nam nasze m�skie stroje. Nigdy nie uda�oby mi si� uciec w tej g�rze ��tej satyny z tymi idiotycznymi r�kawami. Ty w twojej burej sukience i tej kamizelce z we�ny nie zmarzniesz i przejdziesz niezauwa�ona. Chocia� masz tu co�, co uda�o mi si� odzyska� z twoich rzeczy.
Sara wyj�a zza stanika stalowy sztylet Katarzyny i poda�a go jej na otwartej d�oni. Dziewczyna pochwyci�a go z nieukrywan� rado�ci� i jeszcze ciep�y schowa�a za pazuch�. Kobiety u�ciska�y si� serdecznie.
- B�d� na ciebie czeka�a - rzek�a Katarzyna, staraj�c si� u�miechn��. Wiesz, �e bez ciebie jestem taka zagubiona!
- Niebawem si� spotkamy! - obiecywa�a Sara. - Jestem tego pewna! A teraz, w drog�!
Odleg�o�� od ziemi nape�ni�a serce Katarzyny strachem. Kiedy by�a dzieckiem, setki razy spuszcza�a si� z Landrym po sznurze, a nawet pr�bowa�a wspinaczki. To by�a wtedy tylko zabawa, ale od tego czasu up�yn�o wiele lat. Czy potrafi teraz dokona� takiego wyczynu? Na zewn�trz panowa�y egipskie ciemno�ci. Katarzyna kaza�a milcze� wyobra�ni. Nie chcia�a my�le� o przepa�ci rozci�gaj�cej si� pod ni�, a kt�r� tyle razy ogl�da�a w ci�gu dnia. Szybko uczyni�a znak krzy�a i prze�o�y�a nog� przez parapet, chwytaj�c za sznur. Widzia�a jeszcze przera�one spojrzenie Sary i zamkn�a oczy. Na szcz�cie wiatr by� s�aby i sznur ledwo si� chybota�.
Uczepi�a si� ze wszystkich si� chropowatych konopi i zacz�a opuszcza� si� w d�. Wydawa�o si� jej, �e wa�y ton�. Owin�a sznur wok� prawej nogi.
Rzecz nie wygl�da�a a� tak strasznie, jak sobie wyobra�a�a. Instynktownie przypomnia�y si� jej dawno zapomniane ruchy. Jedynie d�onie, zaci�ni�te na szorstkim sznurze, zaczyna�y j� bole�, lecz nie by�o ju� odwrotu. Odwa�y�a si� otworzy� oczy. S�abe �wiat�o dobiegaj�ce z okna jej celi by�o ju� wysoko nad g�ow�. Widzia�a wychylaj�c� si� z niego czarn� sylwetk� Sary.
Katarzynie wyda�o si�, �e to koszmar. Z otwartymi oczami odczuwa�a ca�e niebezpiecze�stwo, by�a zawieszona mi�dzy niebem a ziemi�. Je�li pu�ci lin�, skr�ci sobie kark na ska�ach u podn�a zamku.
Dobieg� do niej cichy, lecz niespokojny g�os Sary: - Odwagi! Jak idzie?
- Dobrze... - rzuci�a Katarzyna jednym tchem.
Sk�ra r�k j� pali�a, wi�c przyspieszy�a z obawy, �e nie wytrzyma a� do ko�ca. Zdawa�o si�, �e mi�nie ramion si� zerw�. Na chwil� zabrak�o jej tchu. My�la�a, �e wypu�ci sznur z r�k. Ogarn�� j� okropny strach. Z ca�ych si� wezwa�a obraz Arnolda na pomoc, szukaj�c w nim otuchy, ale wysi�ek fizyczny przekracza� jej wytrzyma�o��. Ka�dy ruch wzmaga� cierpienie. Jej serce wali�o jak oszala�e, cz�onki sztywnia�y, dotyk sznura by� niezno�n� tortur�. W ko�cu nie wytrzyma�a i wypu�ci�a go z r�ki.
Upadek by� kr�tki. Na szcz�cie ziemia by�a ju� blisko. Przez chwil� Katarzyna czu�a si� oszo�omiona, lecz nie straci�a przytomno�ci. W tym miejscu ska�y pokryte by�y g�stymi zaro�lami i os�abi�y si�� uderzenia.
Wsta�a i poci�gn�a trzy razy za sznur, kt�ry natychmiast znikn�� u g�ry.
Katarzyna, ukryta w g�szczu, widzia�a jeszcze, jak Sara znika w oknie, po czym �wiat�o zgas�o.
Katarzyna mia�a w pami�ci ukszta�towanie terenu, gdy� przez ca�y dzie� specjalnie przygl�da�a si� okolicy. Sun�c wzd�u� muru, jak przykaza�a jej Sara, obesz�a zamek i znalaz�a si� na stromym polu, z kt�rego zbieg�a ile si� w nogach. Jej oczy przyzwyczai�y si� do ciemno�ci i odnajdywa�a drog� bez trudu, lecz w miejscu, gdzie pole si� ko�czy�o, zaczyna�a si� g�sta zas�ona lasu, ciemnego i nieprzebytego jak mur. Jak znale�� teraz �cie�k� prowadz�c� do drogi? Z g��bi serca dziewczyny wznios�a si� do niebios kr�tka modlitwa. Musia�a znale�� t� �cie�k�! Musia�a!
Jakby na zawo�anie, g�ste chmury zalegaj�ce nad lasem rozst�pi�y si�, ods�aniaj�c w�ziutki sierp ksi�yca. Jego po�wiata, cho� blada, wystarczy�a, aby Katarzyna dostrzeg�a upragniony wy�om w �cianie lasu. Rzuci�a si� do niego, nie ogl�daj�c si� za siebie. Rada Sary by�a s�uszna: droga przez pole pozwoli�a Katarzynie obej�� miasto, gdzie zawsze mo�na by�o na kogo� si� natkn��. Tu, w �rodku lasu, by�a ukryta, nawet gdyby stra�nicy mieli sokoli wzrok.
Zatrzyma�a si� na chwil� pod os�on� drzew, aby zaczerpn�� tchu i pozwoli� sercu troch� odpocz��. Przeci�gn�a si� i poczu�a, �e wraca jej odwaga pomimo b�lu w krzy�u i porozrywanej sk�ry r�k. Dzi�ki boskiej pomocy nie zgubi�a w czasie upadku sztyletu i wszystko przebieg�o zgodnie z planem. By�a wolna...
Odwa�nie ruszy�a w drog�. Postanowi�a i�� ca�� noc, a potem znale�� jak�� kryj�wk�, �eby si� przespa�. Jedynym problemem by� brak strawy. Co mo�na znale�� do jedzenia w zniszczonym kraju? Nawet pieni�dze Sary nie mog�y pom�c. Lecz na razie najwa�niejsze by�o to, aby odej�� jak najdalej od szpon�w Zi�ki. Sz�a ca�� noc, kieruj�c si� bardziej instynktem ni� konkretnymi danymi, przemierzaj�c bory i pola pe�ne staw�w i staraj�c si� nie zboczy� z drogiNad ranem, na obrze�u lasu ujrza�a du�e miasto, kt�rego spiczaste dachy powoli wy�ania�y si� z porannej mg�y. Nad miastem g�rowa� pot�ny zamek. Katarzyna zawaha�a si�. Dla niej ka�da forteca oznacza�a niebezpiecze�stwo, ba�a si� znowu wpa�� w obce r�ce. A jednak g��d zaczyna� jej si� ostro dawa� we znaki i nale�a�o zdoby� troch� chleba.
Miasto nosi�o oznaki bogactwa.
Nagle na wiejskiej drodze pojawi� si� wie�niak z siekier� na ramieniu.
Jego dobroduszny wygl�d o�mieli� Katarzyn�.
- Co to za miasto? - spyta�a, zbli�aj�c si� do niego.
Wie�niak spojrza� na ni� ze zdziwieniem. Pomy�la�a, �e musi wygl�da� dziwnie w podartej sukience i dziurawej kamizelce. Ch�op te� by� biednie odziany, lecz jego p��cienne ubranie by�o czyste i schludne.
- Sk�d przychodzisz? - spyta� w ko�cu. - To miasto to Tourcy, a ten zamek nale�y do biskupa z Auxerre. Czy tam zmierzasz?
Katarzyna pokr�ci�a przecz�co g�ow� i doda�a: - Musz� tylko zdoby� troch� chleba, bo przede mn� d�uga droga.
Wie�niak zawaha� si�. Dziewczyna czu�a, jak j� mierzy wzrokiem, zastanawiaj�c si�, kim jest ta kobieta. Lecz jego spojrzenie by�o szczere.
Postanowi�a mu zawierzy�.
- By�am wi�ziona w zamku w Coulanges, lecz uda�o mi si� stamt�d uciec - rzek�a szybko - a teraz zmierzam do Orleanu.
Zaledwie sko�czy�a m�wi�, wie�niak uj�� j� za r�k� i poci�gn�� za sob�.
- Chod� ze mn�, bez obawy!Poprowadzi� j� w kierunku, z kt�rego przyszed�, przemierzaj�c drog� d�ugimi krokami. Za lasem ujrza�a dym wychodz�cy z ma�ej chaty, tak niskiej, �e prawie wtopionej w brunatne bruzdy ziemi. Wie�niak przy�pieszy�, jakby pilno mu by�o znale�� si� na miejscu. Pchn�� drzwi z grubych desek. M�oda dziewczyna o jasnych w�osach unios�a si� znad kocio�ka zawieszonego nad ogniem.
- Magdaleno, znalaz�em t� kobiet� w lesie. Uciek�a od Zi�ki, a wi�c j� przyprowadzi�em. Jest bardzo g�odna.
- Dobrze uczyni�e�!
Nic nie m�wi�c, dziewczyna nape�ni�a misk� zup� z rzepy i odkroi�a grub� pajd� ciemnego chleba z chrupi�c� sk�rk�.
- Jedz - powiedzia�a, podaj�c straw� Katarzynie - potem si� prze�pisz.
Nie m�w nic, musisz by� zm�czona.
Prostota tych ludzi, ich serdeczne przyj�cie wzruszy�y Katarzyn� do �ez.
- Nie wiecie, kim jestem, a otworzyli�cie przede mn� drzwi waszej chaty - rzek�a do dziewczyny o �wie�ej, okr�g�ej i pe�nej dobroci twarzy.
- Uciek�a� od Zi�ki - odpar� wie�niak g�osem dr��cym z gniewu. Zmierzasz do Orleanu. To nam wystarcza! Jedz i odpoczywaj!
Katarzyna by�a zbyt zm�czona i g�odna, aby kontynuowa� rozmow�.
Wymamrota�a jakie� podzi�kowanie i rzuci�a si� na chleb i zup�, po czym z wdzi�czno�ci� wyci�gn�a si� w rogu na s�omiance, kt�ra musia�a s�u�y� Magdalenie za pos�anie, i natychmiast zasn�a.
* * *
Zmierzcha�o ju�, kiedy si� przebudzi�a. Ch�op siedzia� przy ogniu, przycinaj�c no�em d�bow� ga���. Katarzyna zauwa�y�a, �e pod jego palcami powsta�a statuetka Matki Boskiej. Obok dziewczyna smarowa�a czym� kromki chleba. Widz�c, �e nieznajoma nie �pi, Magdalena u�miechn�a si� do niej.
- Czy odpocz�a�?
- Och! Tak! Jeste�cie dla mnie tacy dobrzy!... A teraz musz� rusza� w dalsz� drog�.
Wie�niak podni�s� g�ow� znad swojej rze�by i popatrzy� na Katarzyn� uwa�nie.
- Dlaczego chcesz podr�owa� noc�? Ukrywasz si�?
- Piotrze! Nie powiniene� zadawa� jej tylu pyta�! - z wyrzutem wtr�ci�a Magdalena.
- Nie szkodzi - rzek�a Katarzyna. - Nie ukrywam si�, tylko nie chcia�abym znowu wpa�� w r�ce Zi�ki.
- Tutaj mo�esz si� go nie obawia�. Lepiej ruszy� w drog� za dnia, zw�aszcza je�li nie znasz drogi do Orleanu. Czy nie tak?
Katarzyna potrz�sn�a przecz�co g�ow�. Piotr od�o�y� na bok figurk� i kozik i podszed� do nieznajomej.
- St�d droga jest prosta. A� do Gien wiedzie stary trakt rzymski. Dalej p�ynie Loara. Wystarczy kierowa� si� jej nurtem. Co zamierzasz robi� w Orleanie?
- Piotrze! - przerwa�a znowu dziewczyna. - Nie wypada tak wypytywa�!
Ale Katarzyna u�miechn�a si� uprzejmie.
- Nie ma obrazy... ani tajemnicy. Jad� do ukochanego, kt�ry zamkn�� si� w mie�cie.
Magdalena przerwa�a przygotowywanie kolacji, podesz�a do Katarzyny i otoczy�a j� serdecznie ramieniem.
- Chod�, usi�d�. Je�eli kochasz jednego z obro�c�w miasta ksi�cia Karola*, jeste� mi siostr�. Colin, m�j narzeczony, jest jednym z �ucznik�w bastarda, jego brata. Powiedz mi, jak ma tw�j na imi�?
*
Lepiej by�o, �eby ma�a Magdalena my�la�a, �e i ona jest prost� dziewczyn�, tak samo zakochan� w �uczniku. Szlachetne nazwisko mog�o j� przerazi�, a nawet spowodowa� utrat� zaufania. Pewnie nie uwierzy�aby, �e szlachetna, bogata dama przemierza pieszo bory i lasy, aby odnale�� swego kapitana!
- A ja nazywam si� Katarzyna - doda�a.
- Jeste� naszym najmilszym go�ciem! - powiedzia� grzecznie Piotr. Zosta� jeszcze t� noc. Wyruszysz o �wicie. Doprowadz� ci� do starej, rzymskiej drogi.
Katarzyna d�ugo wspomina�a chwile sp�dzone pod skromnym dachem rodze�stwa. Ich serdeczno�� i prostota podnios�y j� na duchu. Po tych wszystkich przej�ciach, a przed niewiadomym, kt�re j� czeka�o, by�o jej to bardzo potrzebne. Po kolacji nie siedziano d�ugo przy stole, gdy� nale�a�o oszcz�dza� �wiec�. Katarzyna dzieli�a z Magdalen� jej s�omiane �o�e. Piotra pos�anie znajdowa�o si� w kom�rce przylegaj�cej do jedynej izby.
Katarzyna, pomimo �e spa�a prawie ca�y dzie�, zasn�a jak kamie�. Jej poranione r�ce nie bola�y ju� tak bardzo, gdy� Magdalena posmarowa�a je smalcem i owin�a kawa�kami p��tna.
O �wicie obudzi� j� Piotr, potrz�saj�c za rami�. Musia� i�� w pole i nie mia� czasu do stracenia. Magdalena te� ju� krz�ta�a si� przy kuchni.
- Wymy�li�em co� w nocy - powiedzia� Piotr. - Aby przej�� niepostrze�enie, najlepiej b�dzie, jak przebierzesz si� za p�tniczk� zd��aj�c� do �wi�tego opactwa wielkiego �wi�tego, Benedykta. Pielgrzymi kostur ochroni ci� od rzezimieszk�w, kt�rych nie brak w tych okolicach.
Co m�wi�c, wyci�gn�� ze schowanej w murze szafy kostur, zako�czony �elazn� ga�k�.
- M�j wuj, kt�ry ongi� uda� si� z pielgrzymk� do Composteli, wzi�� go ze sob�. Teraz ty go zabierz!
Magdalena tymczasem zarzuci�a na ramiona Katarzyny grub� peleryn� z kapturem. Wr�czy�a jej zawini�tko, w kt�rym znajdowa�y si� bochenek chleba i kozi ser, po czym uca�owa�a j�.
- Niech B�g ci� ma w swej opiece i niech ci pomo�e odnale�� twego ukochanego - doda�a serdecznie. - Je�li spotkasz Colina, powiedz mu, �e czekam na niego i �e zawsze b�d� czeka�!
Katarzyna wzruszona do �ez zrozumia�a, �e nie mo�e im odm�wi�, gdy� by�aby to dla nich obraza. Nie odwa�y�a si� te� wyci�gn�� srebrnych monet, aby ich nie zrani�. Uca�owa�a Magdalen�, nie mog�c wypowiedzie� s�owa przez �ci�ni�te gard�o, i ruszy�a za Piotrem, odwracaj�c si� kilka razy ze �cie�ki, aby pomacha� r�k� dziewczynie. Piotr szed� powoli, stawiaj�c du�e kroki. W ko�cu doszli do drogi wybrukowanej du�ymi, kamiennymi p�ytami, pokrytymi mchem i traw�. Na poboczu sta�a rozpadaj�ca si� rze�ba, kt�ra przedstawia�a popiersie ch�opca z kr�conymi w�osami. Tu Piotr zatrzyma� si�, wskazuj�c r�k� na zach�d.
- Oto droga! Id� prosto a� do wielkiej rzeki... Katarzyna spojrza�a na niego z wdzi�czno�ci�.
- Jak mam wam dzi�kowa�? - spyta�a.
- Nie zapominaj�c o nas ca�kiem - odpowiedzia�. - B�dziemy modli� si� za ciebie... a gdyby� nie odnalaz�a swego ukochanego, mo�esz zawsze do nas wr�ci�. B�dziemy bardzo szcz�liwi... zw�aszcza ja...
Zanim Katarzyna zrozumia�a sens jego s��w, Piotr oddali� si� tak szybko, jakby przed czym� ucieka�. Katarzyna patrzy�a, jak jego pot�na sylwetka znika w szarudze poranka. Z ty�u za ni� dymi�y kominy dom�w w Toucy. Na wie�y zamku wida� by�o niebiesk� flag�. Dzwony budzi�y si� na Anio� Pa�ski, roznosz�c si� szerokim echem nad zieleniej�cymi polami.
Gdzie� zakwili� skowronek i Katarzyna poczu�a g��bok� rado�� tak pierwotn�, jak budz�ca si� do �ycia natura. Katarzyna uzbrojona w sw�j pielgrzymi kostur ruszy�a w drog�.
* * *
Nast�pnego dnia wieczorem ujrza�a przed sob� wielk� rzek�.
Nieopodal natrafi�a na opuszczon� chatk� drwala, w kt�rej schroni�a si� na noc, zjadaj�c cz�� podarowanych jej skarb�w. Ka�dy mi�sie� sprawia� jej niewymowny b�l. Stopy piek�y jak dotykane roz�arzonym �elazem. Po drodze musia�a je ch�odzi� w napotkanych stawach, w ko�cu owin�a je kawa�kami podartej koszuli. Ch�opi, kt�rych napotyka�a po drodze, pozdrawiali j�, czasem dotykali jej kostura, czynili znak krzy�a i cz�sto prosili, by pomodli�a si� za nich. Lecz �aden z nich nie zaprasza� jej pod sw�j dach. M�odo�� i uroda dzia�a�y na jej szkod�. Ci poczciwi ludzie my�leli, �e maj� do czynienia z wielk� grzesznic�, kt�ra przy grobie �wi�tego Benedykta chce odpokutowa� za grzechy. Czasem zatrzymywa�a si� na kr�tki odpoczynek przy przydro�nej kapliczce, b�agaj�c w modlitwach o si�y do dalszej drogi, lecz nogi z ledwo�ci� j� nios�y. Dopiero widok rzeki doda� jej skrzyde�. Pobieg�a w jej stron�, jak do odnalezionego przyjaciela, pochyli�a si� nad tafl�, aby si� napi�. Potem usiad�a w cieniu szuwar�w i patrzy�a, jak rzeka toczy swoje rw�ce wody, kt�re dop�ywa�y do mur�w Orleanu, i j� te� mia�y tam zanie��. Przed ni�, na wzg�rzach, rozci�ga�y si� drewniane domy Gien. Stary, zrujnowany zamek pr�bowa� robi� dobre wra�enie, g�ruj�c nad antycznym miastem ksi���t Orleanu. Lecz Katarzyna nie patrzy�a na zamek. Na rzece, pod murami, pod �ukami jeszcze niesko�czonego mostu, ko�ysa�y si� barki i �odzie przycumowane na piaszczystym wybrze�u.
Czerwona kula s�o�ca rzuca�a krwawe blaski na powierzchni� wody, gotowa do zanurzenia si�. Da� si� s�ysze� odg�os rogu stra�nika wzywaj�cego do powrotu za mury miasta, kt�rego bramy zamykano na noc.
Katarzyna, ku�tykaj�c, do��czy�a do ludzi kieruj�cych si� w stron� zwodzonego mostu. S�o�ce zasz�o i szybko zapada�a noc.
Jej obola�e, poranione nogi nie chcia�y jej s�ucha�. Katarzyna przesz�a pod kamiennym sklepieniem w�r�d ostatnich przechodni�w, lecz zatrzyma�a si�, aby spyta� stra�nika o drog� do hal. Wiedzia�a bowiem, �e w wi�kszo�ci miast, szczeg�lnie tych, kt�re znajdowa�y si� na trasie pielgrzym�w, w halach urz�dzano schronienie na noc, os�oni�te drewnian� os�on� chroni�c� przed wiatrem.
- Id� prosto, potem w prawo. Czy udajesz si� do opactwa Fleury? * - Tak, do Fleury.
- Niech B�g ci� wspomaga, dobra kobieto, i �wi�ty Benedykt tak�e!
*
Kiedy poczu�a, �e kto� ni� potrz�sa, mia�a wra�enie, �e dopiero co usn�a. Zobaczy�a nad sob� pochylonego wielkiego pielgrzyma z brod�.
- Ha! Ha! Je�li masz zamiar i�� do wielkiego opactwa, czas wstawa�!
Przez drewnian� os�on� s�czy�o si� �wiat�o poranka. Szybko wsta�a m�wi�c: - Noc by�a taka kr�tka...
- Zawsze jest kr�tka, kiedy jest si� zm�czonym. Pospiesz si�, musimy wyruszy�!
Lecz Katarzyna potrz�sn�a g�ow�. Jej str�j pielgrzymi zobowi�zywa� j� do odbycia ca�ej drogi na piechot�. Ale obola�e stopy odmawia�y pos�usze�stwa. Postanowi�a u�y� jednej ze srebrnych monet, aby wynaj�� przewo�nika.
- Ja nie wyruszam dzisiaj, mam sprawy do za�atwienia w tym mie�cie.
- Pielgrzym nie zatrzymuje si� po drodze w �adnym mie�cie, z wyj�tkiem celu pielgrzymki. Je�li chcesz, aby B�g wys�ucha� twoich pr�b, musisz my�le� tylko o celu swej pielgrzymki! - pouczy� j� oburzony starzec.
- Lecz ka�dy robi, jak uwa�a. Pok�j z tob�! - powiedzia� i wyszed�.
Katarzyna sta�a chwil� w progu przytu�ku, po czym ruszy�a w dalsz� drog�, porzuciwszy sw�j kostur, gdy�, jak powiedzia� starzec, pielgrzymowi nie wolno by�o porusza� si� inaczej ni� na piechot�. Owin�a si� szczelnie szerokim p�aszczem, poniewa� nad miastem pada�a drobna m�awka, i uda�a si� w kierunku wybrze�a.
�atwo znalaz�a odpowiedni� bark�. Na zwojach sieci rybackich siedzia� ponury cz�owiek. Nie przejmuj�c si� deszczem, spokojnie jad� cebul� zapatrzony na wartki nurt. Kiedy Katarzyna spyta�a go, czy nie zna przewo�nika, kt�ry pop�yn��by w d� rzeki, uni�s� szare, pomarszczone powieki i spyta�: - A pieni�dze masz?
Skin�a g�ow�, ale cz�owiek nawet si� nie poruszy�.
- To poka�! Ka�dy mo�e powiedzie�, �e ma pieni�dze. W dzisiejszych czasach nie spotyka si� ich wiele. Ziemie spustoszone, handel umiera, a sam kr�l biedny jest jak mysz ko�cielna. Teraz p�aci si� z g�ry!
Katarzyna, zamiast odpowiedzi, wyci�gn�a srebrn� monet� i wsun�a j� do brudnej d�oni przewo�nika, kt�ry podrzuci� j� do g�ry, przyjrza� si� jej, w ko�cu spr�bowa� z�bami. Jego ponura twarz pokra�nia�a z zadowolenia.
- Zgoda! Lecz nie dalej ni� do Chateauneuf! Dalej mo�na wpa�� na przekl�tych Anglik�w, kt�rzy oblegaj� Orlean, a ja dbam o w�asn� sk�r�.
Powiedziawszy to, spu�ci� p�ask� ��d� na wod� i pom�g� Katarzynie wsi���. Usiad�a na dziobie z twarz� skierowan� w d� rzeki. Cz�owiek zr�cznie wskoczy� do �rodka, tak �e ��dka prawie nie drgn�a, i chwyci� d�ugi bosak, kt�rym odbi� si� od dna. ��dka zacz�a szybko sun�� po wodzie, gdy� w tym miejscu pr�d by� wartki. Min�li miasto, brzegi zaro�ni�te trzcinami.
Nie zwraca�a uwagi na deszcz, kt�ry zmoczy� jej twarz. W jej sercu znowu od�y�y obrazy przesz�o�ci... ucieczka z Pary�a, Barnaba, matka z siostr� i Sara, powolny g�os �ebraka recytuj�cego wiersz:
Katarzyna stara�a si� odp�dzi� od siebie ponure my�li spowodowane zm�czeniem i napi�ciem. Na razie chcia�a upaja� si� t� chwil� spokoju na barce w�r�d brzeg�w pokrytych jasnym piaskiem...
Pod wiecz�r ukaza�y si� bia�e wie�e i sto�kowe, niebieskie dachy zamku przegl�daj�cego si� w szerokich fosach po��czonych z rzek�. Nie czekaj�c na pytanie pasa�erki, przewo�nik wyja�ni�: - To Sully! Nale�y do pana de Tremoille'a, faworyta Karola VII.
Po czym splun�� do wody, wyra�aj�c w ten jasny spos�b sw�j stosunek do w�a�ciciela.
Katarzyna nie odpowiedzia�a. Mia�a ju� kiedy� okazj� spotka� Jerzego de Tremoille'a, tego burgundzkiego zdrajc�, kt�ry sta� si� najbli�szym doradc� i z�ym duchem kr�la. Wzbudza� w niej podobne obrzydzenie, jakie okaza� przewo�nik, lecz nie powiedzia�a nic. Zreszt� barka sz�a ukosem do brzegu z zamiarem przybicia.
- Zatrzymujemy si�? - spyta�a zdziwiona, odwracaj�c si� do przewo�nika.
- Mam spraw� w Sully - odpowiedzia�. - Wysiadaj!
Wsta�a, �eby wyj�� na p�aski brzeg, i w tej samej chwili otrzyma�a pot�ny cios w g�ow�. Bez czucia osun�a si� na piasek...
* * *
Kiedy Katarzyna przysz�a do siebie, zapada� zmierzch. Na wschodzie by�o ju� ciemno, a na zachodzie widoczne by�y jeszcze spiczaste wie�e Sully na drugim brzegu Loary. Podnios�a si� na �okciu, zobaczy�a, �e le�y w trawie i jest zupe�nie sama. ��d� wraz z w�a�cicielem znikn�a. Spo�r�d traw wyfrun�� sp�oszony kulik... Przez chwil� nie mog�a przypomnie� sobie, co si� sta�o. G�owa jej p�ka�a. Dotkn�a d�oni� skroni i pod palcami wyczu�a pot�nego guza. Z pewno�ci� przewo�nik powali� j�, aby m�c j� okra��...
rzeczywi�cie reszta jej skarb�w znikn�a: ostatnie dwie srebrne monety, sztylet, a nawet p�aszcz, kt�ry chroni� j� od zimna. Ogarn�o j� g��bokie przygn�bienie. Czy�by wszystkie moce sprzysi�g�y si�, by nie mog�a dotrze� do Arnolda? Na drodze wyrasta�y coraz to nowe przeszkody. Lecz jej za�amanie nie trwa�o d�ugo. Katarzyna mia�a wigor paryskiej dziewczyny, przyzwyczajonej do pokonywania najgorszych trudno�ci. Wsta�a z wysi�kiem, czepiaj�c si� nisko zwisaj�cych ga��zek wierzby. Kiedy ziemia przesta�a wirowa� jej przed oczami, g��boko zaczerpn�a powietrza, podnios�a wysoko ko�nierz dziurawej kamizelki i ruszy�a przed siebie wzd�u� rzeki. Pami�ta�a, �e powinna zaprowadzi� j� prosto do opactwa �wi�tego Benedykta, gdzie poprosi o schronienie i pomoc. Dzie� sp�dzony na �odzi i poprzednia, spokojna noc przywr�ci�y jej si�y. Gdyby nie okropny b�l g�owy, czu�aby si� ca�kiem dobrze.
Sz�a tak szybko, �e nie up�yn�a godzina, jak ukaza�y si� przed ni� rozlegle budynki klasztorne i majestatyczna brama rzymska, kwadratowa prawie jak forteca. Pomi�dzy masywnymi kolumnami b�yszcza�o s�abe �wiat�o, w kt�rym o�ywa�y postaci i kwiaty z pi�knych kapiteli. Na placu przed bram� spa� t�um pielgrzym�w st�oczonych jeden obok drugiego, ogrzewaj�cych si� w ten spos�b w czasie snu. Zobaczy�a, �e jaka� stara kobieta daje jej znaki i robi dla niej miejsce.
- Dom bo�y p�ka w szwach - wyja�ni�a przyby�ej. - Wielu pielgrzym�w przyby�o b�aga� �wi�tego Benedykta o ratunek dla Orleanu...
Ale tutaj nie zmarzniemy. Chod� do mnie, b�dzie nam cieplej!
Katarzyna nie oponowa�a. Opad�a obok starej kobiety, kt�ra podzieli�a si� z ni� serdecznie po�atanym p�aszczem.
- Sk�d przybywasz? - spyta�a ciekawie.
- Z daleka - odpowiedzia�a Katarzyna, kt�ra ba�a si� przyzna�, �e jest Burgundk�.
- Jeste� taka m�odziutka, za m�oda jak na takie d�ugie w�dr�wki! I przybywasz modli� si� u grobu �wi�tego jak inni?
- Zd��am do Orleanu! - odpar�a sucho Katarzyna, licz�c na to, �e stara zostawi j� w spokoju. Lecz na te s�owa oczy starej zab�ysn�y jak w�gielki.
Pochyliwszy si� nad dziewczyn�, wyszepta�a: - O! Nie ty jedna! Ty te� chcesz wzi�� udzia� w cudzie? - W cudzie?...
- No, dalej! Nie udawaj�e, �e nie wiesz, o co chodzi! - odpar�a stara, mrugaj�c do niej porozumiewawczo i daj�c jej kuksa�ca w bok. - Wszyscy dobrzy ludzie z doliny Loary wiedz�, �e Orlean wyswobodzi wys�anniczka Boga, dziewica z Lotaryngii. Ona powiedzia�a naszemu dobremu kr�lowi, �e z pomoc� Najwy�szego wyprze Anglik�w z Francji i oswobodzi Orlean.
- To ba�� dla dzieci - odpar�a Katarzyna z pob�a�liwym u�miechem.
Na te s�owa stara poczerwienia�a a� po czubek g�owy.
- To najczystsza prawda albo nie nazywam si� Berta Koronczarka! S� w�r�d nas tutaj tacy, kt�rzy widzieli Dziewic� Joann�, kiedy wjecha�a do Chinon z sze�cioma lud�mi. Mia�a na sobie m�ski str�j, ale jest m�oda i pi�kna jak anio�ek, a w jej oczach odbija si� b��kit nieba. W Orleanie kapitanowie oczekuj� jej, a bastard im oznajmi�, �e musz� mie� nadziej�, bo Pan B�g ze�le im pomoc i jedzenie... Ludzie m�wi�, �e kr�l wys�a� Dziewic� Joann� do Poitiers, a�eby duchowie�stwo i biskupi ujrzeli j� i oddali jej sprawiedliwo��. Ale niebawem powinna wjecha� do Orleanu... Gdybym nie by�a taka stara, sama uda�abym si� do otoczonego miasta, �eby tylko j� zobaczy�!
Ale moje biedne nogi nie zawiod�yby mnie tak daleko i umar�abym w drodze. Wi�c wol� zosta� tutaj, aby modli� si� za tego anio�a!
Katarzyna po raz pierwszy s�ysza�a o Joannie d'Arc. Nie wzbudzi�a ona jej zachwytu, wr�cz przeciwnie, gorzk� zazdro��, bo �taka m�oda i pi�kna", bo �kapitanowie oczekuj� jej z niecierpliwo�ci�". Czy ta pi�kna Lotarynka, kt�ra uka�e si� w aureoli bo�ej wys�anniczki i s�awie or�a, dla kt�rego tak�e �y� Arnold, nie wzbudzi w jego sercu uczucia? ... Musia�a si� �pieszy�, musia�a koniecznie przyby� przed t� niebezpieczn� kobiet�!
Katarzyna z ca�ego serca znienawidzi�a Joann�.
Nast�pnego dnia rano przyj�a chleb rozdzielany w�r�d pielgrzym�w przez czarnych mnich�w, a potem, gdy inni st�oczyli si� u bram ko�cio�a, niepostrze�enie ruszy�a w dalsz� drog�. Berta powiedzia�a jej, �e do stolicy ksi�stwa Orleanu pozosta�o prawie dziewi�� d�ugich mil, jeszcze tylko dziewi�� mil.
Przed Katarzyn� otwiera�a si� najci�sza cz�� jej drogi przez m�k�, gdy� teraz zw�tpienie i strach zago�ci�y w jej sercu, a cia�o znajdowa�o si� na granicy wyczerpania. Podczas porannego marszu wszystko sz�o dosy� dobrze. Lecz za Chateauneuf rany na stopach otworzy�y si�, a nogi odm�wi�y pos�usze�stwa. Jej cia�o ogarn�a gor�czka. Pochylaj�c si� u �r�d�a, aby zwil�y� usta, z przera�eniem ujrza�a w wodzie odbicie swej wychud�ej, szarej od kurzu twarzy. By�a podobna do �ebraczki i w tym stanie Arnold nie pozna jej nigdy! Miejsce to by�o bezludne i os�oni�te olchowym zagajnikiem, a powietrze dosy� ciep�e. Katarzyna �ywo zrzuci�a z siebie �achmany i z rozkosz� zanurzy�a si� w �r�dle. Woda by�a lodowata i dziewczyna zacz�a szcz�ka� z�bami, ale piek�ce stopy dozna�y znacznej ulgi. Pociera�a �wawo ca�e cia�o, my�l�c z �alem o wonnych myd�ach, kt�re ze znawstwem przygotowywa�a Sara. Nast�pnie umy�a w�osy i zwin�a je na g�owie. Wychodz�c z wody, rzuci�a spojrzenie na odbicie swego nagiego cia�a i ten widok troch� j� pocieszy�. Pomimo zm�czenia nie straci�o ono niczego ze swej urody i czaru. Szybko narzuci�a �achmany na wilgotne cia�o i ruszy�a dalej.
Droga wi�a si� w lesie nad brzegiem Loary. Im Katarzyna bli�ej by�a celu, tym cz�ciej spotyka�a ca�e po�acie wypalonych drzew. Mija�a spalone miasteczka, sczernia�e pnie, porzucone trupy. Wsz�dzie widoczne by�y skutki wojny, lecz Katarzyna par�a do przodu, nie zwa�aj�c na nic. Jej oczy szuka�y mur�w miasta, tej Ziemi Obiecanej.
O zachodzie mia�a za sob� sze�� przebytych mil... i wtedy w oddali zarysowa�y si� niewyra�ne kontury du�ego miasta. By�a prawie u celu.
Ogromnie wzruszona, upad�a na traw� ze szlochem i zm�wi�a kr�tk� modlitw�. Wkr�tce miasto znikn�o w mroku nocy. Wtedy leg�a w miejscu ledwie �ywa, nie szukaj�c schronienia. Kto w tej wyludnionej okolicy troszczy�by si� o �pi�c� �ebraczk�. Nie mia�a ju� niczego, co mo�na by ukra��, by�a biedniejsza ni� mysz ko�cielna, ca�a w �achmanach, g�odna, z pokrwawionymi stopami...
Zasn�a, nie wiedzie� kiedy, lecz gdy pierwszy promie� s�o�ca ogrza� jej twarz, wsta�a, gnana tajemnicz� si��, i z miejsca ruszy�a przed siebie...
krok za krokiem... Miasto by�o coraz bli�ej i przyzywa�o j�. Gor�czkowo wpatrywa�a si� w mury, nie zauwa�aj�c ani po�aru, ani dymu. Gdyby mia�a cho� troch� si�y, wyci�gn�aby r�ce, aby schwyta� z�udzenie, kt�re wreszcie sta�o si� jaw�. Powoli na rzece wy�oni�y si� p�askie wyspy pokryte traw�, wielki, przerwany w dw�ch miejscach most z dwiema fortecami broni�cymi na� wst�pu po obu stronach. Zobaczy�a strzeliste wie�e ko�cio��w, rozleg�e zacieki od gor�cej smo�y i oleju na murach, a na ich szczycie liczne katapulty. Widzia�a zr�wnane z ziemi� przez samych mieszka�c�w przedmie�cia, pos�pne fragmenty mur�w, kt�re kiedy� by�y pi�knymi siedzibami, a nawet wielkie ko�cio�y, otoczone przez wroga drewnianymi basztami i ziemi�. A� wreszcie ujrza�a angielski sztandar ze z�otymi leopardami, szydz�cy z kwiat�w lilii powiewaj�cych na najwy�szej wie�y zamku.
Katarzyna zapomnia�a o b�lu, o skr�caj�cym jej wn�trzno�ci g�odzie, my�l�c tylko o jednym: tam, za tymi murami, by� Arnold, �y�, oddycha�, walczy� i cierpia�.
Zbli�a�a si� ostro�nie, kryj�c si� w�r�d zgliszcz. Od miasta dzieli�a j� olbrzymia angielska baszta, kt�ra, jak si� p�niej dowiedzia�a, nale�a�a do Saint-Loup. Trzeba by�o j� min�� niezauwa�enie, �eby doj�� do bramy Burgundzkiej, gdy� tylko przez ni� da�o si� wej�� do Orleanu. Anglicy Suffolka i Talbota nie mieli na szcz�cie dosy� ludzi, aby otoczy� ca�e m�cze�skie miasto. Do uszu Katarzyny dobieg�y dalekie d�wi�ki tr�bki, po kt�rych nast�pi�y strza�y artylerii. Z obydwu stron mostu katapulty wyrzuca�y kamienne pociski. Odpowiedzia�y im �migownice, a potem okrzyki ludzi. Katarzyna ujrza�a na murach niezwyk�e poruszenie. Nie zauwa�ona przez nikogo przemkn�a obok baszty Saint-Loup i zbli�a�a si� do upragnionej bramy, kiedy za wy�omem w murze dojrza�a jak�� g�ow� na wysoko�ci st�p i schody prowadz�ce w d�. Dwie r�ce schwyta�y j� i wci�gn�y do czego� w rodzaju krypty s�abo o�wietlonej kopc�c� �ojow� �wiec�. Zanim zd��y�a zaprotestowa�, weso�y g�os o�wiadczy�: - I co, siostrzyco! Co ty sobie my�lisz? �e mo�na wej�� do Orleanu ot, tak sobie, za dnia? Trzeba poczeka�, a� zapadnie noc, moja pi�kna!
Rozejrzawszy si� wok�, Katarzyna stwierdzi�a, �e otacza j� grupa m�czyzn i kobiet tak samo n�dznie wygl�daj�cych jak ona. Siedzieli na pod�odze z wyrazem przygn�bienia na twarzach. Sklepienie by�o wysoko nad ich g�owami i ton�o w mroku.
- Kim jeste�cie i gdzie si� znajdujemy? - spyta�a Katarzyna.
Odpowiedzia� jej m�ody ch�opiec o kszta�tnej sylwetce. By� brudny i mia� zaro�ni�t� twarz.
- Jeste�my z Montaran. Anglicy spalili nasz� wiosk� wczoraj. My te� chcemy wej�� do miasta. A to jest krypta ko�cio�a Saint-Aignana, kt�ry orlea�czycy zr�wnali z ziemi� razem z ca�ym przedmie�ciem. Mo�esz zrobi� to co my, usi��� w�r�d nas i czeka�.
Ch�opiec nie pyta� jej o nic i wr�ci� na swoje stanowisko obserwacyjne na pokruszonych schodach. Przygl�daj�c si� uwa�niej swoim s�siadom, spostrzeg�a, �e ich twarze s� naznaczone �zami i b�lem. Wszyscy pospuszczali g�owy, jakby wstydzili si� swojej n�dzy. Nie o�mieli�a si� o nic pyta� i usiad�szy nieco z boku, czeka�a.
W piwnicy panowa� okropny zi�b. Katarzyna poczu�a dreszcze. G�owa ci��y�a jej ze zm�czenia, lecz zdecydowanie odp�dza�a sen, boj�c si�, �e tamci o niej zapomn�, kiedy za chwil� b�dzie mo�na wej�� do miasta.
Oczekiwanie nie trwa�o d�ugo. Po up�ywie p� godziny ch�opiec ukaza� si� na najni�szych schodach, daj�c znak r�k�.
- Chod�cie, ju� czas!
Uciekinierzy wstali i bez s�owa, jak stado id�ce pos�usznie za przewodnikiem, jeden za drugim opu�cili krypt�, przemykaj�c chy�kiem w�r�d ruin, aby nie rzuca� si� w oczy. Noc nie by�a ciemna. Wysoko na niebie b�yszcza�y zimne gwiazdy. Mi�dzy dwiema wie�ami wznosi�a si� brama... Odleg�o�� dziel�ca zbieg�w od jej mur�w zosta�a szybko pokonana i wkr�tce wszyscy znale�li si� na zwodzonym mo�cie, w kt�rym ukryte by�o tajemne przej�cie... Biegn�c w�skim korytarzem, Katarzyna my�la�a, �e zemdleje z rado�ci. W ko�cu dopi�a swego! Jej nieprawdopodobna odyseja dobieg�a ko�ca! Orlean sta� przed ni� otworem!
Brama Burgundzka wychodzi�a na w�sk� ulic�.
Z jednej strony znajdowa�y si� zabudowania klasztoru, a z drugiej rz�d dom�w z zamkni�tymi okiennicami. Sta�o tam kilku uzbrojonych �o�nierzy, jeszcze brudnych i pokrytych kurzem po niedawno stoczonej bitwie.
Pochodnie, kt�re trzymali niekt�rzy z nich, o�wietla�y furt�. Do�� silny wiatr rozwiewa� p�omienie.
- Znowu uciekinierzy! - powiedzia� k��tliwy g�os, na kt�rego d�wi�k serce Katarzyny zacz�o bi� mocniej. - Co z nimi zrobimy? Ju� nied�ugo nie b�dzie ich czym nakarmi�.
- To ludzie z Montaran! - powiedzia� inny g�os. - Ich wioska zosta�a wczoraj spalona.
Cz�owiek, kt�ry odezwa� si� pierwszy, nie odpowiedzia�, ale Katarzyna przyci�gana jak�� dziwn� si�� skierowa�a si� w stron�, gdzie si� znajdowa�.
Nie pomyli�a si�. Kilka krok�w od niej sta� Arnold de Montsalvy.
Oparty o klasztorny mur, z odkryt� g�ow� i czarnymi kr�tkimi w�osami w nie�adzie, patrzy� z niech�ci� na godny po�a�owania t�um, kt�ry wszed� do miasta. Na jego zakurzonej twarzy dostrzeg�a szram�, kt�rej wcze�niej tam nie by�o. Jego zbroja by�a pokiereszowana, wydawa� si� zm�czony, ale przepe�niona szcz�ciem Katarzyna nie spostrzeg�a w nim �adnych innych zmian. Rysy twarzy mo�e mia� troch� bardziej wyraziste. Wok� ust rysowa�y si� g��bokie bruzdy. Spojrzenie, kt�re tak rzadko wyra�a�o czu�o��, by�o jak zawsze tak samo twarde, a postawa zuchwa�a. Ale w�a�nie taki, nieogolony, a nawet brudny wyda� si� Katarzynie pi�kniejszy od Micha�a Archanio�a. Marzenie dziewczyny zi�ci�o si�!
Rado��, �e odnalaz�a go tak szybko, zaraz po przekroczeniu bramy, by�a tak wielka, �e dziewczyna zapomnia�a o ca�ym �wiecie. Przyci�ga� j� nieprzeparcie...
Z b�yszcz�cymi oczyma, z wilgotnymi ustami i wyci�gni�tymi r�kami zacz�a i�� w jego stron�, powoli, jak w jakim� zauroczeniu... Wydawa�a si� tak nierzeczywista, �e zdziwieni towarzysze Arnolda rozst�pili si�, robi�c jej przej�cie. Arnold nie spostrzeg� jej od razu. Ogl�da� z widoczn� irytacj� wygi�t� gard� miecza. Ale nagle podni�s� g�ow� i spostrzeg� id�c� w swoj� stron� kobiet� w �achmanach, kt�ra zbli�a�a si� po bruku mokrym jeszcze od ostatniego deszczu. By�o w niej co� takiego, co zwr�ci�o na ni� jego rozproszon� uwag�. Wida� by�o, �e ledwie trzyma si� na nogach.
Najwyra�niej znajdowa�a si� u kresu si�, ale oczy ja�nia�y mocnym blaskiem, a na n�dzn� sukni� sp�ywa�a z�ocista rzeka wspania�ych w�os�w.
Dziewczyna zbli�a�a si� do niego z u�miechem na ustach, wyci�gaj�c dr��ce i pokaleczone r�ce. Arnold pomy�la�, �e to zjawa, kt�r� zrodzi�o zm�czenie po ca�ym dniu wyczerpuj�cej walki i godzinach wymachiwania ci�kim mieczem.
Gwa�townie przetar� oczy, popatrzy� jeszcze raz... I nagle rozpozna� Katarzyn�.
Niezdolna do powiedzenia czegokolwiek, zatrzyma�a si� o kilka krok�w od niego, po�eraj�c go wzrokiem. Ich spojrzenia spotka�y si� i nie odrywa�y od siebie przez chwil�, kt�ra zdawa�a si� nigdy nie sko�czy�. W oczach Arnolda, kt�re stawa�y si� coraz wi�ksze, da�o si� wyczyta� zdziwienie i niedowierzanie. Spostrzeg�a r�wnie� olbrzymi� rado��, ale by�o to tylko przelotne wra�enie... Nagle Arnold przyszed� do siebie.
Wyprostowa� si�, a na jego twarzy pojawi�o si� gwa�towne wzburzenie.
W�ciek�y, wskaza� na Katarzyn� oskar�ycielsk� d�oni� i krzykn��: - Zatrzymajcie natychmiast t� kobiet�!
Zbita z tropu zatrzyma�a si�, patrz�c na Arnolda z wyrazem niedowierzania. Czar prysn��, zachwia�a si�. Nieruchome r�ce opad�y wzd�u� cia�a, wzrok zgas�. Wyszepta�a z b�lem w g�osie: - Nie!... Arnoldzie!...
Ale jego ogarn�a �lepa w�ciek�o��, chwyci� j� za rami� i prawie wepchn�� w r�ce oniemia�ych ze zdziwienia �o�nierzy, kt�rzy nie o�mielili si� poruszy�. Da� si� s�ysze� gniewny g�os m�odzie�ca: - Jeste�cie g�usi czy g�upi? M�wi� wam, �eby�cie zatrzymali t� kobiet�!
- Ale�... panie - wyj�ka� sier�ant.
Arnold skoczy� w jego stron�, g�ruj�c nad nim wzrostem. Z zaci�ni�tymi pi�ciami i got�w do uderzenia by� napi�ty jak ci�ciwa �uku.
Twarz mu poczerwienia�a.
- �adnych ale, przyjacielu! Rozkazuj�! Wiesz, kto to jest? To Burgundka... najgorsza ze wszystkich. To nie jest wcale �adna godna lito�ci uciekinierka, chocia� chcia�aby, aby�my w to uwierzyli. To kochanka Filipa Dobrego we w�asnej osobie, pi�kna Katarzyna de Brazey! Nie trzeba wiele sprytu, aby zrozumie�, po co tu przychodzi.
Us�yszawszy imi� Filipa Dobrego, �o�nierz najwyra�niej si� przestraszy�. Pospiesznie chwyci� Katarzyn� za przegub d�oni, a wtedy da� si� s�ysze� powolny i pe�en niedowierzania g�os: - Pi�kna Katarzyna tutaj? Pani o z�ocistych w�osach. Kt� opowiada podobne rzeczy?
Rozwiana ruda czupryna i zbroja z b��kitnej stali nale�a�y do Xaintrailles'a, kt�ry wyszed� z bocznej uliczki. By� r�wnie zm�czony, jak jego przyjaciel, ale na weso�ej twarzy malowa� si� u�miech.
- Ja to m�wi�! - rzuci� sucho Arnold. - Popatrz, je�li mi nie wierzysz!
Olbrzymi, rudy rycerz podszed� do grupki �o�nierzy, kt�ra otoczy�a Katarzyn�, popatrzy� na ni� z nieudawanym zdziwieniem, a nast�pnie wybuchn�� �miechem.
- Na m� dusz�, to� to prawda! C� tutaj porabiasz, pi�kna pani, i to w takim stroju?
- Przysz�a na przeszpiegi dla swego kochanka, nietrudno to odgadn�� wykrzykn�� Arnold. - Powiem ci, co z ni� zrobimy: nie minie godzina, a znajdzie si� na dnie lochu, gdzie zaczeka na wyrok. Hej, wy tam... wykona� rozkaz!
Xaintrailles przesta� si� �mia�. Nadal spogl�da� na Katarzyn�. Potem zatrzyma� przyjaciela, k�ad�c mu d�o� na ramieniu.
- Nie s�dzisz, �e to troch� dziwne - powiedzia�, kiwaj�c g�ow�. Dlaczego Filip Burgundzki, kt�ry wycofa� swoje oddzia�y z obl�enia na skutek sprzeczki z Bedfordem, mia�by j� przys�a� tutaj... i to w takim stanie?
Patrz na jej potargane odzienie, na zakrwawione stopy... ledwo trzyma si� na nogach...
B�ysk lito�ci, kt�ry wyczyta�a w oczach Xaintrailles'a, doda� za�amanej dziewczynie troch� otuchy. Ale uparty Arnold nie chcia� nic s�ysze�.
Gniewnie wzruszy� ramionami.
- To dowodzi tylko, �e jest lepsz� aktork�, ni� m�g�by� przypuszcza�!
Co si� tyczy zamys��w Filipa kr�tacza, b�d� pewien, �e zrobi� wszystko, aby je pozna�. Wiadomo�� o rych�ym przyje�dzie Dziewicy z pewno�ci� wiele zmieni�a na dworze w Brugii. Do wi�zienia z tym szpiegiem... i to szybko!
Tam ju� b�d� wiedzieli, jak rozwi�za� jej j�zyk.
Xaintrailles przesta� nalega�. Zbyt dobrze zna� Arnolda, by w�tpi�, �e za �adn� cen� - cho�by od tego mia�o zale�e� jego �ycie - nie zmieni zdania, a zw�aszcza publicznie.
Zreszt� wok� nich zgromadzi� si� t�um, kt�ry zacz�� wykrzykiwa�: - �mier� Burgundce!
Krzyki stawa�y si� coraz g�o�niejsze. Obl�enie trwa�o ju� wiele miesi�cy i rozj�trzonych mieszka�c�w Orleanu wype�nia�y w�ciek�o�� i trwoga. Obawiaj�c si� rozruch�w, �o�nierze otoczyli Katarzyn�, podczas gdy inni odsuwali za pomoc� lanc najbardziej rozw�cieczonych mieszka�c�w.
Kto� rzuci� bry�� b�ota, kt�ra trafi�a Katarzyn� w samo serce. Dziewczyna nawet si� nie zachwia�a. Sta�a wyprostowana, sztywna... jakby nic do niej nie dociera�o. Ca�� swoj� dusz� wpatrywa�a si� w Arnolda. Cuchn�ce b�oto sp�ywa�o po jej sukni, pozostawiaj�c czarny �lad. Nagle m�oda kobieta wybuchn�a �miechem... Strasznym, przera�liwym �miechem, kt�ry spowodowa�, �e wszyscy zamilkli. Wydawa�o si�, �e �miech ten nigdy si� nie sko�czy.
- Zabierzcie j� st�d! - wykrzykn�� wyprowadzony z r�wnowagi Arnold. - Zabierzcie j� st�d, bo j� zabij�!...
Nagle �miech zamieni� si� w szloch. Sier�ant chwyci� Katarzyn� za rami�, podczas gdy jeden z �o�nierzy wi�za� jej r�ce z ty�u. Odwr�ci�a g�ow�, ale jej nie spu�ci�a. Przed oczami mia�a mg��. Zm�czonym ruchem opu�ci�a ramiona i da�a si� poprowadzi� teraz ju� oboj�tna... nie widz�c nawet mijanych ulic.
Nie dostrzeg�a te�, �e kiedy prowadzono j� przez ma�y placyk, zza fontanny wynurzy�a si� wysoka sylwetka de Xaintrailles'a, kt�ry zatrzyma� dyskretnie dow�dc� eskorty.
- Wsad� j� do wi�zienia - szepn�� kapitan - ale nie do lochu, i nie przykuwaj jej. Powiedz te� stra�nikowi, �eby da� jej co� do jedzenia. Tylko cudem trzyma si� na nogach. Rzadko mo�na spotka� winowajczyni�, kt�ra tak przypomina�aby ofiar�.
Cz�owiek kiwn�� g�ow� na znak, �e rozumie, wsadzi� do kieszeni sztuk� z�ota, kt�r� wsun�� mu Xaintrailles, i do��czy� do oddzia�u eskortuj�cego Katarzyn�.
* * *
Chatelet, dok�d �o�nierze zaprowadzili dziewczyn�, by�o fortec� Orleanu. Strzeg�a ona wjazdu na wielki most, kt�ry prowadz�c obok piaszczystej wysepki, gdzie sta�a ma�a baszta �wi�tego Antoniego, ��czy� si� na lewym brzegu z fortec� Tourelles, jednym z g��wnych punkt�w oporu Anglik�w. Dowodzi� ni� William Gladsdale.
Gdy wsta� dzie�, Katarzyna spogl�daj�c przez okienko sk�po o�wietlaj�ce cel�, zobaczy�a w dole Loar�, co wywo�a�o w niej rado��. Od kiedy dobrn�a do rzeki po wyczerpuj�cej w�dr�wce, traktowa�a j� jak kogo� bliskiego, jak przyjaciela. W przeddzie�, gdy �o�nierze wrzucili j� do celi, widok rzeki nie wzbudzi� w niej �adnej reakcji. Zm�czona i przyt�oczona olbrzymim rozczarowaniem, jakie j� spotka�o, rzuci�a si� na stert� s�omy, kt�ra mia�a s�u�y� jej za pos�anie, i zasn�a jak zmordowane zwierz�. Nie s�ysza�a nawet, jak stra�nik przyni�s� jej dzban wody i kawa�ek chleba...
Po przebudzeniu zastanawia�a si� przez d�u�sz� chwil�, czy nie jest jeszcze pogr��ona w jakim� z�ym �nie. Jednak w miar� jak powraca�a jej pami��, wypadki poprzedniego dnia stawa�y si� coraz bardziej wyraziste. Z g�ow� ukryt� w d�oniach, siedz�c na n�dznym legowisku, usi�owa�a zastanowi� si� nad sytuacj�, ale czu�a tylko gorycz. Przez wszystkie te ostatnie dni, w czasie strasznej w�dr�wki, a nawet jeszcze wcze�niej, dok�adnie od czasu, kiedy w Chateauvillain brat Stefan powiedzia� jej, �e Arnold si� nie o�eni�, �y�a jakby w hipnozie. Powr�t do rzeczywisto�ci by� brutalny, a przebudzenie mia�o gorzki smak.
Kiedy pomy�la�a o Arnoldzie de Montsalvy, twarz poczerwienia�a jej ze wstydu i z�o�ci. Ale oskar�a�a bardziej siebie ni� jego. By�a szalona, s�dz�c, �e przyjmie j� z otwartymi ramionami, poniewa� przyby�a do niego pozbawiona wszystkiego, nie przynosz�c nic opr�cz mi�o�ci! Zda�a sobie spraw�, �e by� mo�e pod�wiadomie uwa�a�a, i� czekana ni� tylko dlatego, �e dwa razy straci� g�ow� w jej ramionach. Zapomnia�a o tym, w jakiej sytuacji widzia� j� po raz ostatni: siedzia�a w �o�u Filipa, a on obrzuci� j� pe�nym pogardy spojrzeniem. Cz�owiek tak uparty i nieprzejednany jak Arnold nienawidzi� jej za dwie sprawy. W jego oczach Katarzyna by�a po dwakro� winna, po dwakro� przekl�ta: by�a jedn� z tych Legoix, kt�rzy kiedy� zamordowali jego brata Micha�a, i by�a kochank� Filipa Burgundzkiego, kt�rego on nienawidzi� i uwa�a� za zdrajc�. Nie, je�li w tej sprawie by� kto�, kogo nale�a�o wini�, to w�a�nie j�, za to, �e wszystko po�wi�ci�a dla niemo�liwego marzenia. Straci�a wszystko, wszystko... Znajdowa�a si� w wi�zieniu, oskar�ona o co�, co mog�o zako�czy� si� jej �mierci�, nara�a�a si� wielokrotnie na niebezpiecze�stwa, i wszystko to na nic...
Wsta�a i zacz�a przechadza� si� po celi. By�o to w�skie i niskie pomieszczenie, do kt�rego �wiat�o dochodzi�o przez ma�y, zakratowany otw�r. Jedynymi sprz�tami by�y s�omiane legowisko i taboret, na kt�rym stra�nik po�o�y� chleb i postawi� dzbanek z wod�. Ze �cian sp�ywa�a woda i zwisa�y straszne �a�cuchy i �elazne obr�cze. Ju� po raz trzeci zamkni�to j� w wi�zieniu, ale dziewczyna mia�a nadziej�, podobnie jak i poprzednio, �e si� z niego wydostanie. �ycie nie mog�o si� tak zako�czy�...
Chc�c odzyska� si�y, zacz�a si� posila�. Urwa�a, nie bez trudu, kawa�ek twardego chleba, kt�ry musia� pochodzi� z jakich� starannie ukrytych zapas�w, bo w mie�cie, do kt�rego nie dochodzi�y �adne konwoje z �ywno�ci�, panowa� g��d. Aby m�c go zje��, macza�a po kawa�ku w wodzie.
Na zako�czenie wypi�a kilka �yk�w wody i poczu�a si� lepiej. Za�mia�a si� nawet, wspominaj�c wspania�e uczty i wykwintne dania, w kt�rych gustowa� Filip Burgundzki, a kt�re niegdy� tak j� nu�y�y. Jak�e smakowa�by teraz kawa�ek jednego z tamtych wspania�ych pasztet�w!
Nast�pnie usi�owa�a zasn��, aby wi�cej nie rozmy�la�. By�a w�ciek�a na siebie sam�, na ca�y �wiat i na tak upragnione miasto, kt�re teraz przeklina�a z ca�ego serca...
Kiedy si� �ciemni�o, niskie drzwi otworzy�y si� i stan�� w nich stra�nik. Nieco dalej, w korytarzu, sta�o nieruchomo czterech �o�nierzy z pikami w d�oniach.
- Trzeba i��! - powiedzia� stra�nik, grubasek o weso�ej twarzy, kt�ry nie przypomina� w niczym stra�nika wi�ziennego. Katarzyna, kt�ra zobaczy�a go po raz pierwszy, zdziwi�a si� na widok jego szczerych, niebieskich oczu.
- Gdzie mnie prowadz�? - zapyta�a.
Wzruszy� ramionami na znak, �e nie wie i wskaza� na �o�nierzy: - Oni wiedz�. To musi ci wystarczy�.
Bez dodatkowych komentarzy dziewczyna w otoczeniu �o�nierzy wesz�a po kr�tych kamiennych schodach i znalaz�a si� w ma�ym, sklepionym pomieszczeniu, sk�d wychodzi�o wiele korytarzy zamkni�tych grubymi, stalowymi kratami. Weszli w korytarz ko�cz�cy si� ma�ymi, dziesi�ciostopniowymi schodami, u g�ry kt�rych znajdowa�y si� d�bowe drzwi z grubymi, stalowymi zawiasami i ma�ym okienkiem. Kiedy drzwi si� otworzy�y, Katarzyna stan�a na progu d�ugiej i niskiej sali, kt�rej sklepienie podpiera�y cztery masywne filary. Na jednej ze �cian znajdowa�o si� w�skie okno w kszta�cie grotu lancy. Przy tej �cianie, na ca�ej jej szeroko�ci, sta� d�ugi st�. Za sto�em siedzia�o pi�ciu m�czyzn. Inny m�czyzna siedz�cy przy ma�ym stoliku z boku, pisa� co� w �wietle �wiecy. Na go�ych, kamiennych �cianach, gdzie wisia� jedynie krzy�, pali�y si� pochodnie.
Stra�nicy zaprowadzili Katarzyn� na �rodek sali, ustawili twarz� do sto�u i stan�li obok niej. Dziewczyna zrozumia�a, �e stoi przed trybuna�em, lecz nie mog�a powstrzyma� dr�enia, zobaczywszy, �e w gronie s�dzi�w znajduje si� Arnold. Siedzia� tu� obok przewodnicz�cego, m�czyzny oko�o sze��dziesi�tki, o surowej twarzy pod koron� siwych w�os�w. Arnold nie mia� na sobie zbroi; ubrany by� w zielony kaftan bez �adnych ozd�b.
Pozostali s�dziowie, ludzie w wieku dojrza�ym, mieli na sobie d�ugie, czerwone togi obszyte futrem, jakie nosz� �awnicy miejscy. Twarze wszystkich by�y wychud�e i pozbawione wyrazu. Arnold wsta�. Jego czarne oczy spocz�y na Katarzynie.
- Stoisz tutaj przed panem Raoulem de Gaucourtem, gubernatorem tego miasta, i przed �awnikami, aby odpowiedzie� na oskar�enie spiskowania z nieprzyjacielem.
- Z jakim nieprzyjacielem? - zapyta�a �agodnie Katarzyna. - Nigdy w �yciu nie zamieni�am s�owa z �adnym Anglikiem.
Arnold uderzy� pi�ci� w st�.
- Nie �artuj sobie! Burgundczycy s� naszymi nieprzyjaci�mi, podobnie jak ludzie Suffolka... a nawet jeszcze bardziej ! Bo wzi�wszy wszystko pod uwag�, naje�d�ca angielski czyni to, co zwyk� czyni� naje�d�ca, podczas gdy tw�j pan niszczy sw�j w�asny kraj dla dobra cudzoziemc�w. Dlatego w�a�nie ty, przys�ana przez niego w nieznanym nam jeszcze celu, stoisz teraz przed tym trybuna�em...
- Panie - uci�a Katarzyna znu�onym g�osem - ty i ja znamy si� nie od dzi� i wiesz dobrze, �e nie urodzi�am si� Burgundk�, �e sta�am si� ni� nie z w�asnej woli. Przyby�am tutaj pozbawiona wszystkiego, po strasznej w�dr�wce, kt�ra zostawi�a �lady na mych stopach i...
Pi�� Arnolda uderzy�a ponownie w st�. Ale daleka od przestrachu Katarzyna mia�a dziwne wra�enie, �e on udaje z�o�� i �e tak ha�asuje, aby ukry� jak�� wewn�trzn� s�abo��.
- Zamilcz! - krzykn��. - Lepiej ni� kto inny wiem, ile s� warte twoje s�owa i co nale�y o nich s�dzi�. Znam twoje s�odkie s��wka i twoj� sztuk� przekonywania...
Gubernator Orleanu zakaszla�.
- Panie de Montsalvy - powiedzia� grzecznie - obawiam si�, �e dajesz si� ponie�� uczuciom osobistym. S�dz�, �e b�dzie lepiej, je�li pozwolisz, �ebym przes�ucha� j� z pozosta�ymi �awnikami. Kiedy dowiemy si� od niej wszystkiego, co chcemy wiedzie�, b�dziesz m�g� j� oskar�a�, ile dusza zapragnie. Wydaje si� jednak, �e zapomnieli�my przydzieli� uwi�zionej obro�c�...
- Za pozwoleniem, panie gubernatorze - uci�a kr�tko Katarzyna - nie jest mi potrzebny obro�ca. Moje s�owo i moja szczero�� powinny wystarczy�. Oskar�a si� mnie tutaj o czyny, kt�rych wcale nie pope�ni�am i nie mia�am najmniejszego zamiaru tego uczyni�!
- To w�a�nie b�dziemy chcieli ustali�. Wi�c zaczynajmy, odpowiadaj, pani, na moje pytania. Czy jeste� Katarzyn� de Brazey, kochank� i faworyt� ksi�cia Filipa?
Ton Gaucourta by� powa�ny, lecz pozbawiony surowo�ci. Katarzyna zrozumia�a, �e ten cz�owiek nie jest jej wrogiem i poczu�a si� troch� pewniej.
- Jestem Katarzyn� de Brazey, wdow� po wielkim skarbniku Burgundii, skazanym za zdrad�. Jestem teraz nikim dla Jego Wysoko�ci Filipa.
W tym momencie Arnold wybuchn�� �miechem i Katarzyna z trudem opanowa�a gniew. Uda�o si� jej nawet nie spojrze� w jego stron�.
- Od kiedy to? - zapyta� szyderczo.
Patrz�c na gubernatora, odpowiedzia�a spokojnie.
- Od kiedy dowiedzia�am si� o jego rych�ym o�enku. Wszystkie wi�zy, jakie istnia�y mi�dzy mn� i nim, zosta�y zerwane. Nie us�ucha�am polecenia powrotu na jego dw�r. Zrozum mnie, panie: wkr�tce minie pi�� miesi�cy, od kiedy umar�o nasze dziecko. Zabra�o ze sob� ostatni� wi�. Odesz�am...
- �eby przyby� tutaj? - powiedzia� Gaucourt. - C� za dziwny wyb�r! I c� za dziwny str�j dla kobiety bogatej i pot�nej, jak� by�a�!
- Po drodze zosta�am okradziona ze wszystkiego przez bandyt� o imieniu Zi�ko. Uciek�am z jego twierdzy, kiedy dowiedzia�am si�, �e wys�a� kogo� do Brugii po okup za mnie. Dalsz� w�dr�wk� odby�am tak, jak mog�am... to znaczy na piechot�.
- Ale po co przysz�a� tutaj? Czego tutaj szukasz?
Katarzyna nie odpowiedzia�a od razu. Fala ciep�a zala�a powoli jej twarz i poczu�a, �e gwa�towne wzruszenie �ciska jej gard�o.
Opu�ci�a g�ow� i wyszepta�a g�ucho: - Sz�am... za marzeniem, kt�re narodzi�o si� dawno temu! Ale s�dz�, �e by�am szalona... - Unios�a g�ow�, a poniewa� gor�ce �zy pojawi�y si� w jej oczach, zacz�a krzycze� ogarni�ta gwa�townym sza�em: - Szalona do granic mo�liwo�ci, szalona jak dziecko, kt�re w ksi�ycow� noc pochyla si� nad studni�, aby uchwyci� w ma�e r�czki promie� ksi�yca, a potem umiera z rozczarowania.
Jej g�os sta� si� ochryp�y. Gubernator patrzy� na ni� z ciekawo�ci�, kt�r� dostrzeg� Arnold. Kapitan roze�mia� si� okrutnie.
- Czy� nie m�wi�em? �nimy teraz! Ta kobieta chce, �eby�my uwierzyli, �e sz�a za swoim marzeniem. W rzeczywisto�ci, panowie, ona uwa�a nas za g�upc�w. By�bym szczerze zdziwiony, gdyby nie m�wi�a o swych marzeniach nawet przykuta do pala.
- Nigdy nie uwa�a�am ci� za g�upca, Arnoldzie de Montsalvy, i bardzo tego �a�uj�! - wykrzykn�a Katarzyna.
Jej ostatnie s�owa st�umi�a dyskusja, jaka wywi�za�a si� mi�dzy s�dziami, kt�rzy zastanawiali si�, czy Katarzyna ma zosta� oddana w r�ce kata. Na my�l o torturach Katarzyna poczu�a strach. Przecie� by�a tak s�aba, tak wyczerpana! Jeden B�g wie, jakie wyznania mogliby z niej wydrze�, zadaj�c jej b�l. Z trwog� �ledzi�a szybk� dyskusj�, jak� p�g�osem toczy�o pi�ciu m�czyzn, i zda�a sobie spraw�, �e trzech �awnik�w stan�o po stronie Arnolda. Tylko jeden by� przeciw: gubernator. Us�ysza�a, jak m�wi: - Wed�ug mnie to nie ma sensu. Zapominacie, �e wy sami, mieszka�cy Orleanu, wys�ali�cie pana Xaintrailles'a do Filipa Burgundzkiego z pro�b�, aby przej�� miasto, na co si� zgodzi�.
- Rzeczywi�cie zgodzi� si�, ale nie wycofa� swoich oddzia��w. Trzeba by�o dopiero nieporozumie� mi�dzy nimi jego szwagrem, regentem Bedfordem, aby to zrobi�. Uczyni� to wi�c pod wp�ywem z�ego humoru, a nie z powodu solidarno�ci francuskiej. Co wi�cej, wie, �e niebo idzie nam z pomoc� i �e niczego nie mo�e si� ju� po nas spodziewa�. S�dz�, �e ta kobieta przysz�a tutaj z konkretnym zadaniem do spe�nienia i trzeba wyrwa� z niej t� tajemnic�. Od tego mo�e zale�e� los naszego miasta - stwierdzi� jeden z �awnik�w.
Dwaj pozostali notable �wawo poparli swojego koleg�. Arnold u�miechn�� si� nieszczerze do Gaucourta.
- Widzisz, panie, jest nas czterech przeciw tobie. Zabieramy j�! Nast�pnie podnosz�c g�os, krzykn��: - Kacie! Czy� sw� powinno��!
Przestraszona Katarzyna dostrzeg�a, jak zza jednego z filar�w wychodzi niski i kr�py cz�owiek ubrany w czerwono-br�zowy str�j. Za nim szed� inny m�czyzna, podobnie ubrany, lecz wy�szy. �o�nierze rozst�pili si� przed nim, a on po�o�y� na ramionach Katarzyny szorstkie r�ce. Odwracaj�c g�ow�, dziewczyna dojrza�a t� cz�� sali, kt�rej wcze�niej nie widzia�a. Sta�y tam jakie� straszne urz�dzenia: co�, co przypomina�o �o�e z surowego drewna, wyposa�one w dwa ko�owrotki, d�ugie, metalowe pr�ty wystaj�ce z naczynia wype�nionego �arem, a troch� dalej rysowa� si� kszta�t straszliwego ko�a o stalowych szpikulcach.
Przera�ona nie mog�a oderwa� oczu od tych ponurych urz�dze�. Nagle wyda�a okrzyk. Kat zerwa� z niej brutalnie sukni� i koszul�. Stoj�c naga przed m�czyznami, kt�rzy po�erali j� wzrokiem, poczu�a, �e si� czerwieni, i zacz�a zas�ania� si� r�kami. Ale oprawcy chwycili jej d�onie, aby je zwi�za�. Zatrzyma� ich rozkaz, a raczej krzyk. To by� Arnold: - Kto wam rozkaza� rozebra� t� kobiet�?
- Ale�, m�j panie... taki jest zwyczaj - zaprotestowa� kat.
- Kpi� sobie z tego zwyczaju i nie jestem twoim panem. Za�� jej chocia� koszul�.
Gdyby Katarzyna nie czu�a strachu, dostrzeg�aby, �e Arnold zblad�, a nozdrza zacz�y mu drga�. Z trudem powstrzyma�a okrzyk przera�enia, kiedy prowadzono j� w stron� �o�a tortur. Kat narzuci� na ni� strz�py koszuli.
Po�o�ono j� na drewnianym �o�u. Jej r�ce zosta�y brutalnie podniesione ponad g�ow� i przywi�zane do ko�owrotka, pomocnik kata uczyni� to samo z jej nogami. �awnik Lhuillier pochyli� si� nad ni�: - Kobieto, zanim poczujesz b�l, mo�esz nam powiedzie� z w�asnej woli, po co przyby�a� do tego miasta. W ten spos�b zaoszcz�dzisz sobie i nam dalszego ci�gu. Po co tutaj przyby�a�?
Oczy Katarzyny na pr�no szuka�y Arnolda. Nie znajdowa� si� w jej polu widzenia. Nie wiedzia�a nawet, czy nadal jest tutaj. Popatrzy�a na Lhuilliera.
- Aby odnale�� m�czyzn�, kt�rego kocham - szepn�a. - Ale nie mog� wyjawi� jego nazwiska.
- Dlaczego?
- Bo i tak mi nie uwierzycie!
Z jej ust wyrwa� si� okrzyk b�lu. Na dyskretny znak �awnika kat uruchomi� ko�owrotek. Cia�o Katarzyny zala�a fala cierpienia. Mia�a wra�enie, �e nogi i r�ce zosta�y wyrwane z jej cia�a.
- Zachowuj si� godnie - powiedzia� �agodnie Lhuillier. - Je�li chcesz, aby�my mieli do ciebie zaufanie, musisz przynajmniej wyjawi� nazwisko tego m�czyzny. Kto to jest? Jaki� Burgundczyk. kt�ry si� tutaj ukrywa? No, no, oka�, pani, rozs�dek, a przestaniesz cierpie�.
Po twarzy Katarzyny sp�yn�y du�e, gor�ce �zy. Czu�a taki b�l, �e z trudem mog�a m�wi�.
- Zapytajcie... pana de Montsalvy'ego. On... b�dzie... m�g� wam to powiedzie�!
�awnik zawaha� si�. Ale w�a�nie w tej chwili dw�ch rycerzy wesz�o do sali i zbli�y�o si� �wawo do �o�a tortur. Pomimo �ez, kt�re wype�nia�y jej oczy, Katarzyna rozpozna�a Xaintrailles'a, ale nigdy wcze�niej nie widzia�a drugiego m�czyzny. By� to Jan de Dunois, bastard Orleanu, pan obl�onego miasta. Wszyscy darzyli go wielkim szacunkiem, bo ze szlachetno�ci� urodzenia* ��czy� wielk� waleczno��, niez�omn� lojalno�� i niesko�czon� uprzejmo��. Rzuci� na Katarzyn� szybkie spojrzenie i uczyni� ruch r�k�.
*
- Panie - zacz�� Lhuillier - czy nie s�dzisz... Bastard uciszy� go ruchem spokojnym, lecz stanowczym.
- Nie, m�j przyjacielu! Mamy tutaj co� innego do roboty ni� torturowanie kobiety, by� mo�e niewinnej. Przynosz� wspania�e wie�ci.
Zza filara wypad� blady ze z�o�ci Arnold.
- To ja, Wasza Wysoko��, kaza�em zatrzyma� t� kobiet�. To ja powiedzia�em, �e jest niebezpieczna, i to mnie obra�asz, pot�piaj�c moje czyny.
Tym razem bastard u�miechn�� si� z odcieniem czu�o�ci i Katarzyna, kt�rej kat pomaga� usi���, dostrzeg�a niezwyk�y czar tego u�miechu. Jan z Orleanu po�o�y� r�ce na ramionach kapitana.
- Nie pot�piam twoich czyn�w, Arnoldzie! Jak�e m�g�bym to zrobi�!
Jeste� moim towarzyszem broni i kocham ci� jak brata. Je�li uwa�asz t� kobiet� za niebezpieczn�, dobrze zrobi�e�, chc�c si� upewni�, ale nie trzeba czyni� jej krzywdy. Nied�ugo wys�anniczka Boga przyb�dzie tutaj. Opuszcza Poitiers, gdzie uczeni uznali j� za czyst� i �wi�t�, gdzie damy uzna�y j� za dziewic�, a kr�l da� jej zbroj�, aby mog�a prowadzi� oddzia�y do ataku.
Dziewica pomaszeruje na Tours. Wkr�tce do��czy do armii w Blois i przyb�dzie tutaj. To ona zadecyduje o losie uwi�zionej, kiedy Orlean b�dzie wolny. Do tej chwili ta kobieta pozostanie w wi�zieniu. Stra�e, odprowadzi� wi�niark�!
Pokonany Arnold spu�ci� g�ow�. Podczas gdy kat pomaga� Katarzynie w�o�y� sukni� i wsta�, ta, pomimo b�lu, jaki czu�a w ca�ym ciele, pomy�la�a, �e uparty kapitan musi bardzo kocha� bastarda, bo �atwo podporz�dkowa� si� jego woli. M�oda kobieta by�a zbyt s�aba, aby i�� o w�asnych si�ach. Pod pe�nym dezaprobaty wzrokiem �awnik�w dwaj �o�nierze zanie�li j� do celi.
* * *
W nast�pnych dniach nikt nie zajmowa� si� Katarzyn�, tak �e nawet zacz�a podejrzewa�, i� o niej zapomniano. Nikt ju� jej nie przes�uchiwa�, nikt do niej nie przyszed�. Zadowolono si� pozostawieniem jej w wi�zieniu i wkr�tce zacz�a uwa�a� za b�ogos�awie�stwo, �e to w�a�nie Pitoul jest dozorc� wi�ziennym. Nie by� on z�ym cz�owiekiem, wprost przeciwnie, wykonywa� zaw�d tak sprzeczny z jego charakterem jedynie dlatego, �e przej�� go po zmar�ym te�ciu. W �yciu Pitoul mia� trzy nami�tno�ci: �on� Alison o bujnych kszta�tach i strasznie gadatliw�, kt�ra bi�a go przynajmniej trzy razy w tygodniu, aby utrzyma� si� w formie, dobre jedzenie, a szczeg�lnie flaczki, kt�rymi ws�awi� si� pan Godin, w�a�ciciel karczmy �Pod Z�otym Flakiem" znajduj�cej si� w samym �rodku ulicy Karczmarzy, a w ko�cu wszystkiego rodzaju plotki. Poniewa� obl�enie po�o�y�o kres kulinarnym wyczynom pana Godina, Pitoulowi pozosta�a jedynie jego Alison i plotki. I je�li na pocz�tku spogl�da� na now� pensjonariuszk� z pewn� nieufno�ci�, spowodowan� jej podejrzanymi zwi�zkami z Burgundczykami, fakt, �e Jego Wysoko�� bastard interesowa� si� Katarzyn� osobi�cie, przyni�s� Pitoulowi ulg�. Nie widzia� ju� przeszk�d, aby przychodzi� do niej od czasu do czasu na pogaw�dki. W dodatku by�a jedyn� wi�niark�, kt�r� mia� do pilnowania.
Od Pitoula Katarzyna uzyskiwa�a najnowsze wiadomo�ci z zewn�trz.
Nadzieja wst�pi�a do miasta, gdzie jedzono ju� koty i psy, gdzie najmniejsz� czark� m�ki sprzedawano za cen� z�ota. Czasem zdarza�o si�, �e pod os�on� nocy jaki� wys�annik przywozi� troch� �ywno�ci, ale by�a to kropla w morzu potrzeb i zawsze korzystali z niej najbogatsi. Mieszka�cy Orleanu mieli tylko jeden cel: przetrwa�, utrzyma� si� wbrew wszystkim przeciwno�ciom i doczeka� si� cudownego przyjazdu Dziewicy. Dzie� po dniu z ratusza miejskiego przemawia� do nich bastard, aby wzmocni� ich odwag� i cierpliwo��, a ka�dy �ledzi� z trwog� przemarsz Joanny. Wiedziano, �e opu�ci�a Poitiers, udaj�c si� do Chinon, a nast�pnie do Tours, gdzie kr�l urz�dzi� dla niej koszary i kaza� wykona� sztandar.
- Dosta�a giermka, dw�ch pazi�w, dw�ch herold�w i kapelana opowiada� zachwycony Pitoul - tak jak ka�dy znany dow�dca. Teraz �wi�ta Dziewica maszeruje na Blois, niech B�g ma j� w swej opiece, na Blois, gdzie do��cz� do niej pozostali dow�dcy!
Powoli w umy�le Katarzyny tworzy� si� dziwny obraz tej niezwyk�ej wie�niaczki, kt�ra sta�a si� dow�dc� wojennym. Zacz�a jej nienawidzi�, chocia� nigdy jej nie widzia�a. A poniewa� los Katarzyny zale�a� od tej dziewczyny, zacz�a j� sobie wyobra�a� jako osob� wyj�tkowo sprytn� i posiadaj�c� straszn� moc, kt�ra pozwala�a jej uwodzi� m�czyzn na odleg�o��. A ci, kt�rzy j� zobaczyli, natychmiast ulegali jej czarowi, nawet panowie tak wysokiej rangi jak Jan z Orleanu. Arnold r�wnie� z pewno�ci� wpadnie w tak� sam� pu�apk�. Katarzyna zacz�a wini� Dziewic� za swoje nieszcz�cia, przekonana, �e gdyby Arnold nie oczekiwa� wraz z innymi na Joann�, nie potraktowa�by jej z takim okrucie�stwem. Oczekiwa� na wys�anniczk� z niebios, kobiet� znajduj�c� si� tak wysoko ponad innymi kobietami, �e wymaza�a na zawsze z jego pami�ci t�, kt�r� m�g�by kocha�.
Co wi�cej, Katarzyna sta�a si� dla niego z�owrog� i szkodliw� istot�, c�rk� demona...
Dziewczyna wys�uchiwa�a entuzjastycznych raport�w dozorcy ze smutkiem pomieszanym ze z�o�ci�. Ale wybacza�a mu wszystko, bo ka�dego ranka przynosi� jej dzban wody do mycia i da� jej star� sukienk� �ony.
Kt�rego� wtorku, pod koniec kwietnia, zobaczy�a wchodz�cego do wi�zienia Pitoula, jak to zwyk� czyni� ka�dego ranka. Przyni�s� jej dzban wody i misk� polewki z rzepy i zepsutej m�ki, ale wydawa� si� szczeg�lnie zadowolony.
- Nie jest to zbyt dobre, co ci, pani, przynosz� - powiedzia�, k�ad�c misk� na taborecie - ale �o�nierze jedz� jeszcze podlejsz� straw�. Zreszt� wkr�tce b�dziemy mogli naje�� si� do woli.
- Dlaczego? Czy Anglicy odchodz�?
- Ale� sk�d! Ale w Blois czeka konw�j z �ywno�ci� i przyprowadzi go Dziewica we w�asnej osobie... - Pochyli� si� w stron� Katarzyny i szepn�� jej poufnie do ucha, jakby �ciany mia�y uszy: - Tej nocy bastard, pan Gaucourt i prawie wszyscy kapitanowie wyjechali naprzeciw Joanny. Mo�e jutro ju� tutaj przyb�dzie i b�dziemy ocaleni...
- Wyjechali? - powiedzia�a zaskoczona Katarzyna. - Kt� wi�c strze�e miasta?
- Nasi �awnicy, dalib�g! A tak�e kilku kapitan�w. Nie wszyscy wyjechali. Na przyk�ad pan de Montsalvy jest tutaj nadal...
Ale Katarzyna nie s�ucha�a go. Od czasu zamkni�cia w wi�zieniu, to jest prawie od miesi�ca, my�la�a tylko o jednym: uciec i odzyska� wolno�� za wszelk� cen�! Niestety, marzenie to wydawa�o si� trudne do spe�nienia w tak dobrze strze�onym mie�cie. Informacja o odje�dzie wi�kszo�ci przyw�dc�w by�a bardzo cenna. Do czasu ich powrotu nadarzy si�, by� mo�e, okazja do ucieczki. Podczas gdy Pitoul kontynuowa� swoj� opowie��, patrzy�a na niego z p�u�miechem. Mia�a pewien pomys�...
Prawie codziennie wieczorem Pitoul sp�dza� z ni� kilka chwil, poniewa� s�ucha�a go cierpliwie, a jemu pochlebia�o, �e ma jako s�uchaczk� wielk� dam�. W takich chwilach nie zachowywa� ostro�no�ci, zreszt� nigdy tego nie robi� przy tej pi�knej, jasnow�osej kobiecie, smutnej i �agodnej.
Katarzyna pomy�la�a, �e �atwo b�dzie og�uszy� Pitoula taboretem, zabra� jego ubranie i wyj�� pod os�on� nocy. Ale musia�a dowiedzie� si� czego� wi�cej o zwyczajach panuj�cych w fortecy. Zdecydowa�a si� wykorzysta� do tego celu pogaw�dk� z Pitoulem tego i nast�pnego wieczoru. Jednocze�nie zako�czy przygotowania i jak tylko b�dzie gotowa, zrealizuje plan.
Najwa�niejsze by�o wydosta� si� z wi�zienia przed przyjazdem Dziewicy. Za nic w �wiecie nie chcia�a by� s�dzona przez t� dziewczyn�.
Uzyskanie potrzebnych informacji by�o �atwe. Pitoul by� tak szcz�liwy na my�l, �e wkr�tce naje si� do woli, i� nawet nie potrzebowa�a namawia� go do opowie�ci. Gada� bez przerwy. Katarzyna dowiedzia�a si�, o kt�rej godzinie jest obch�d, pozna�a nawet nazwiska stra�nik�w, zwyczaje wojskowe i has�o. Zdecydowa�a si�, �e spr�buje uciec w czwartek, po raz pierwszy, od kiedy znajdowa�a si� w wi�zieniu, zasn�a spokojnie.
Przez ca�y czwartek by�a zdenerwowana i niespokojna. Ataki by�y w tym dniu bardziej gwa�towne ni� w dniach poprzednich. Zar�wno mieszka�cy Orleanu, jak i Anglicy wiedzieli o zbli�aniu si� tej, kt�r� ci ostatni nazywali czarownic�. Ha�as, jaki czyni�y katapulty i kolubryny, by� piekielny i nieustanny, ale Katarzyna cieszy�a si� z tego. Ten zgie�k b�dzie pomocny w jej planach, je�eli potrwa jeszcze po zachodzie s�o�ca...
Obserwowa�a ko�cz�cy si� dzie� z uczuciami nadziei, strachu i niecierpliwo�ci. Zbli�a�a si� pora odwiedzin Pitoula.
W ko�cu w g��bi korytarza rozleg� si� odg�os krok�w i serce wi�niarki zacz�o bi� gwa�townie. Nadszed� oczekiwany moment...
Wyci�gn�a r�k� w stron� ci�kiego, d�bowego taboretu. Drzwi otworzy�y si� i stan�� w nich Pitoul, ale natychmiast wycofa� si�, trzymaj�c czapk� w d�oni. Zbita z tropu Katarzyna opu�ci�a r�k�, a do celi wszed� �awnik Lhuillier z dwoma �o�nierzami. W r�ce trzyma� arkusz pergaminu. Jego czerwona toga rozja�ni�a cel� ponurym �wiat�em. Wiedziona instynktem Katarzyna wsta�a i popatrzy�a na ch�odn� twarz przybysza.
Spojrza� na ni� szybko, rozwin�� pergamin i zacz�� g�o�no czyta�: - Pod nieobecno�� Jego Wysoko�ci Jana z Orleanu, pod nieobecno�� pana Raoula de Gaucourta, gubernatora miasta Orlean, my, �awnicy miejscy, skazujemy pani� Katarzyn� de Brazey na �mier�, przekonani o jej zdradzie i spiskowaniu z nieprzyjacielem...
- Na �mier�? - powiedzia�a przygn�biona Katarzyna. - Ale�... nie zosta�am jeszcze os�dzona!
Niewzruszony Lhuillier czyta� dalej: - W konsekwencji zdecydowali�my, �e wy�ej wymieniona pani zostanie zaprowadzona jutro, dwudziestego �smego dnia miesi�ca kwietnia, do katedry �wi�tego Krzy�a, aby prosi� Boga o wybaczenie win, a nast�pnie zostanie odprowadzona na plac Martroy, gdzie zostanie powieszona.
Sporz�dzono w Orleanie, w dniu dzisiejszym...
Zrozpaczona Katarzyna nie s�ucha�a go d�u�ej. Osun�a si� na pos�anie, r�ce zacisn�a na kolanach, a jej cia�o przeszywa�y zimne dreszcze.
Powieszona! Mia�a by� powieszona!
- Jego Wysoko�� Jan powiedzia�, �e decyzja o moim losie zostanie podj�ta po oswobodzeniu miasta - powiedzia�a cicho.
- Jego Wysoko�� pod swoj� nieobecno�� powierzy� nam w�adz� w mie�cie, jedynie my decydujemy teraz, co jest dla miasta dobre odpowiedzia� sucho Lhuillier. - Ot� wydaje si� nam, �e miasto powinno by� oczyszczone z obecno�ci osoby twego pokroju, zanim przyb�dzie tutaj wys�anniczka Boga. Jeste� plam�, kt�r� chcemy usun��.
W�skie usta �awnika przybra�y wyraz niewypowiedzianej pogardy.
Najwyra�niej on r�wnie� uwa�a� j� za popleczniczk� szatana i Katarzyna zrozumia�a, �e od tych ludzi nie doczeka si� �adnej �aski ani zrozumienia.
- Nie boisz si�, panie, obci��y� swego sumienia zbrodni�? - zapyta�a z gorycz�. - Powiedzia�am wam i powtarzam, �e jestem niewinna.
- To sprawa mi�dzy Bogiem a tob�, kobieto! Jutro przyjdzie kap�an, aby przygotowa� ci� do stawienia si� przed jego obliczem.
�awnik zwin�� pergamin, wsun�� go do szerokiego r�kawa i obr�ci� si� na pi�cie. Drzwi zatrzasn�y si� za nim i za towarzysz�cymi mu �o�nierzami.
Katarzyna zosta�a sama w ciemnym pomieszczeniu. Wszystko sko�czone...
nic ju� nie mog�o jej uratowa�! Poczu�a wielk� rozpacz, przybita pad�a na s�omiane pos�anie i zacz�a szlocha�. By�a sama, zgubiona w czelu�ciach g�uchej i �lepej fortecy, otoczona nieprzejednanymi nieprzyjaci�mi, kt�rzy jutro wyprowadz� j� na �mier�. Jutro!... Pozosta�o jej tylko kilka godzin �ycia!...
Przez d�u�sz� chwil� wi�niarka le�a�a za�amana. Ju� nie p�aka�a, ale czu�a, �e ucieka z niej �ycie. By�o jej zimno, dr�a�a... Nawet gdyby Pitoul powr�ci�, nie b�dzie mog�a zrealizowa� swojego planu. Us�ysza�a, jak wychodz�cy Lhuillier powiedzia� do �o�nierzy, aby stan�li na warcie przed drzwiami celi i nie oddalali si� pod �adnym pozorem. Nie mog�a ju� nic uczyni�!...
Na zewn�trz panowa� olbrzymi zgie�k. Do celi dochodzi�y okrzyki rado�ci i �piewy. Wydawa�o si�, �e tej nocy miasto ogarn�a wielka rado��!
Katarzyna pomy�la�a z gorycz�, �e z pewno�ci� ludzie ciesz� si� z powodu jej rych�ej �mierci. Pami�ta�a jedynie krzyki nienawi�ci, jakie towarzyszy�y jej przy wej�ciu do Chatelet. Jutro b�dzie jeszcze gorzej. Wszyscy stan� na drodze jej przejazdu, �eby obrzuca� j� obelgami, przeklina� i ciska� w ni� b�otem...
Oko�o p�nocy drzwi celi otworzy�y si� znowu. Katarzyna wsta�a, s�dz�c, �e przychodzi zapowiedziany kap�an.
Ale w drzwiach sta� Arnold...
Przez sekund� patrzy� na ni�. Nast�pnie wolno zamkn�� za sob� drzwi i zrobi� kilka krok�w.
- Przyszed�em po�egna� si� z tob�! - powiedzia� g�ucho. Postawi� na ziemi latarni�. ��te �wiat�o rysowa�o na �cianie jego olbrzymi cie�.
G�rowa� nad ni� wysok� sylwetk� i kiedy podnios�a g�ow�, pomy�la�a, �e nigdy dot�d nie dostrzeg�a, i� jest tak wysoki. By� bardzo blady. By� mo�e blada cera i g��bokie bruzdy biegn�ce po policzkach a� do nosa by�y wynikiem s�abego o�wietlenia? Mia� na sobie podobnie jak w dniu rozprawy zielony kaftan i zatkni�ty u pasa sztylet.
Serce Katarzyny zabi�o mocniej. Poczu�a, jak krew pulsuje jej w skroniach. Ale poniewa� sta�, patrz�c na ni� i nic nie m�wi�, zaatakowa�a go pierwsza: - Tak wi�c - powiedzia�a powoli - pan de Montsalvy odczu� potrzeb� po�egnania si� ze mn�? C� za honor! C� za wielki zaszczyt spotyka mnie od cz�owieka tak dumnego i wra�liwego. Mog� spyta�, dlaczego uwa�asz, �e twoje po�egnanie mo�e mie� dla mnie jakie� znaczenie? B�d� szczery przynajmniej wobec siebie samego. Przyszed�e� zobaczy�, w jakim jestem stanie, czekaj�c na �mier�, czy� nie? Wi�c odpowiadam ci: czekam na ni� z rado�ci�, ze szcz�ciem, jakiego nie mo�esz sobie nawet wyobrazi�, gdy� oswobodzi mnie od ciebie i tobie podobnych. Teraz mo�esz odej��. Wiesz ju� wszystko!
Kapitan pokr�ci� g�ow�. Na jego �adnej twarzy nie pojawi�a si� z�o��, lecz co� w rodzaju obawy i niepewno�ci.
- Nie... nie dlatego! - powiedzia� w ko�cu. - Przyszed�em, poniewa� nie mog�em inaczej. Co noc walcz� z ch�ci� przyj�cia tutaj. W dzie� jest bitwa, mog� wi�c zapomnie�... lecz w nocy nie mog� wytrzyma�. Ci�gle o tobie my�l�. Op�ta�a� mnie, czarownico!...
Katarzyna wybuchn�a �miechem opanowana okrutn� rado�ci�, �e mo�e jeszcze wywo�ywa� w nim cierpienie.
- Czarownica! - wykrzykn�a. - To wszystko, co mog�e� wymy�li�?
Sadzi�am, �e jeste� bardziej inteligentny...
- Ja r�wnie� tak my�la�em - powiedzia�, nie obra�aj�c si� wcale. - Ale ju� od dawna mnie op�ta�a�, przyczepi�a� si� do mnie, zatru�a� moje �ycie...
Pogardzam tob� i nienawidz� ci�. �eby o tobie zapomnie�, pr�bowa�em wszystkiego: wina i kobiet. Usi�owa�em nawet si� o�eni�. Panna de Severac by�a bardzo pi�kna, �agodna, czysta i mnie kocha�a. Ale kiedy by�em z ni�, widzia�em ciebie, g�adzi�em twoj� d�o�, na twoich policzkach sk�ada�em poca�unki. Wi�c musia�em ucieka�, bo by�oby �wi�tokradztwem my�le� o takiej lad... jak ty, w obecno�ci tej s�odkiej dziewczyny. Potem znowu powraca�em, czepia�em si� jej jak tarczy, prosz�c Boga, aby pozwoli� mi j� kocha�... Niebo pozostawa�o g�uche, a pragnienie ciebie torturowa�o mnie jeszcze bardziej. Inne, kt�re mi si� ofiarowywa�y, nie by�y wi�cej warte ni� ty. W pewnym momencie chcia�em zosta� benedyktynem...
Ten pomys� wyda� si� Katarzynie tak szalony, �e wybuchn�a �miechem.
- Ty mnichem? Z twoj� dum�, z twoim uporem?
- M�g�bym nim zosta�. Ale zbyt kocham wojaczk�, �eby by� dobrym s�ug� Pana. Dum� mo�na poskromi�. Ale nie mi�o�� do walki! To jest rzecz, kt�r� ma si� we krwi, kiedy przychodzi si� na �wiat, kt�r� wypija si� z mlekiem matki. Wi�c walczy�em, maj�c nadziej�, �e kt�rego� dnia �mier� wybawi mnie od ciebie. Ale i ona pozosta�a g�ucha.
Katarzyna wsta�a powoli. Opar�a si� o �cian�, jakby szuka�a wsparcia.
Jej spojrzenie skrzy�owa�o si� ze spojrzeniem Arnolda, jak krzy�uj� si� dwa miecze. U�miechn�a si� z pogard�.
- Dlatego pomy�la�e�, �e �mier� mo�e zabra� mnie! Bo przecie� to ty, korzystaj�c z nieobecno�ci bastarda i de Gaucourta, wymog�e� na �awnikach moje skazanie. Czy tak?
- Tak, to ja! Nie mia�em z tym �adnego k�opotu. Ci��y�a� im jak z�a wr�ba. Powiesz� ci� z rado�ci�...
Nagle odesz�a od muru, zbli�y�a si� do niego, prawie go dotykaj�c, z p�omieniem wyzwania w oczach: - A ty? Ty r�wnie� powiesisz mnie z rado�ci�, nieprawda�? S�dzisz, �e w ten spos�b wyzwolisz si� ode mnie na zawsze? Tak my�lisz, prawda?
Odpowiedzia� z trudem: - Tak... tak my�l�!
Za�mia�a mu si� w twarz. By� to triumfalny, kpi�cy, niezno�ny �miech.
Zuchwale podnios�a g�ow�. Ogarn�a j� dzika rado��, by�a wprost szalona.
Arnold wydal si� jej bardzo s�aby i bezbronny. Sto razy, tysi�c razy bardziej godny po�a�owania ni� ona, ju� przecie� tak bliska �mierci.
- Ach, i ty w to wierzysz? S�dzisz, �e m�j duch i wspomnienie o mnie nie b�d� ci� n�ka�? S�dzisz, �e kiedy moje cia�o zamieni si� w proch, zapomnisz o mnie? Biedny g�upcze! Po �mierci stan� si� sto razy niebezpieczniejsza. B�dziesz mnie widzia� wsz�dzie, w kobiecych twarzach i cia�ach, bo ani bieda, ani staro�� mnie nie dotkn�. I dlatego, �e do pragnienia dodasz jeszcze wyrzuty sumienia...
Po raz pierwszy w ciemnych oczach m�odzie�ca zapali� si� p�omie� z�o�ci...
- Wyrzuty sumienia? Z pewno�ci� zas�ugujesz na taki los, bo przysz�a� tutaj czyni� z�o.
- Przesta� ok�amywa� siebie i mnie! To ju� nie ma teraz znaczenia, bo sam zdecydowa�e� o moim losie. Wiesz dobrze, po co tutaj przyby�am.
Wiedzia�e� o tym od chwili, kiedy podesz�am do ciebie z wyci�gni�tymi r�kami przy bramie Burgundzkiej. Wiedzia�e� r�wnie� o tym w sali tortur.
Wiesz, �e z mi�o�ci do ciebie zrobi�abym wszystko, �e zostawi�am wszystko i chcia�am tylko jednego: odnale�� ci� i umrze� z tob� na zgliszczach tego miasta.
- Milcz! - krzykn��.
- Nie, nie b�d� milcza�a. Jeszcze jestem �ywa. Mam jeszcze g�os.
Sznur nie zacisn�� si� jeszcze na moim gardle. I b�d� m�wi�a, jak d�ugo b�d� mia�a na to ochot�. Powiem ci wszystko to, co od tylu lat mia�am ochot� ci powiedzie�. I w czasie bezsennych nocy b�dziesz s�ysza� m�j krzyk: �Kocha�am ci�... kocha�am ci�, a ty mnie zabi�e�"...
- Zamilcz wreszcie!
Chwyci� j� gwa�townie za ramiona i zacz�� ni� potrz�sa�. Straciwszy r�wnowag�, dziewczyna zachwia�a si� i krzykn�a. Wtedy pu�ci� j� r�wnie gwa�townie, jak schwyci�, tak �e upad�a na ziemi�. Jedna noga podwin�a si� jej, wywo�uj�c ostry b�l. Czuj�c wilgotn� posadzk�, chcia�a si� podnie��, ale on rzuci� si� na ni�, przygniataj�c ca�ym ci�arem cia�a.
W s�abym �wietle latarni zobaczy�a tu� przy swojej twarzy wykrzywion� z w�ciek�o�ci i po��dania twarz.
- Nie, nie b�dziesz mnie ju� n�ka�! Jutro umrzesz, a dzisiaj w nocy odprawi� nad tob� egzorcyzmy, czarownico. Pozbawi� ci� ca�ej twojej mocy.
Kiedy ci� posi�d�, zrozumiem mo�e, �e jeste� kobiet� tak� jak wszystkie...
Mi�dzy przeciwnikami wywi�za�a si� dzika i bezlitosna, lecz milcz�ca walka. Zaciskaj�c z�by, Katarzyna walczy�a, jakby od tego zale�a�o jej �ycie, wstrzymywa�a oddech i oszcz�dza�a, jak tylko mog�a, si�y. By�a zwinna jak w�gorz, ale Arnold mia� nad ni� przewag� silnego, zdrowego m�czyzny, podczas gdy ona by�a os�abiona, i zrozumia�a, �e wkr�tce b�dzie musia�a si� podda�. Co wi�cej, rozwi�zane w�osy przeszkadza�y jej, zapl�tywa�a si� w nie jak w sieci. Arnold uchwyci� jeden z jej nadgarstk�w i stara� si� uczyni� to samo z drugim. Si�y Katarzyny s�ab�y coraz bardziej i nagle ca�kiem j� opu�ci�y. Usta Arnolda wpi�y si� w jej usta, wi꿹c j� w poca�unku, kt�ry przerwa� oddech. Czu�a, �e s�abnie i zaraz zemdleje. Walczy�a z now� s�abo�ci�, kt�ra podst�pnie j� ogarnia�a. Ale nie mia�a ju� si�y.
Na p� �wiadoma czu�a, �e m�odzieniec odsun�� si� od niej, nadal trzymaj�c jej nadgarstki, i �e zdejmuje z niej ubranie. Zamkn�a oczy, �eby go nie widzie�, ale s�ysza�a, �e oddycha g�o�no, jak cz�owiek po d�ugim biegu. Nadgarstki �ci�ni�te mocnymi palcami Arnolda bola�y j� bardzo, pr�bowa�a je jako� oswobodzi�, lecz jej cia�o przebieg� gwa�towny dreszcz.
Arnold nie poprzestawa� na jednym poca�unku i Katarzyna poczu�a, jak budz� si� dawne demony jeszcze bardziej �ar�oczne po d�ugim �nie, na jaki je skaza�a. Zapominaj�c o wszystkim, o szubienicy, o swojej nienawi�ci, o uprzedzeniach i poni�eniu, odda�a si� mu ca�kowicie, nie zdaj�c sobie nawet sprawy, �e ju� uwolni� jej r�ce i �e instynktownie zarzuci�a ramiona na jego szyj�. M�wi� teraz co� ochryp�ym, ledwo s�yszalnym g�osem, g�osem z sennych marze�. Z ustami przy jej twarzy szepta� gor�ce s�owa mi�o�ci przerywane obelgami, nie przestaj�c jej ca�owa�. Z zamkni�tymi oczami, z na wp� otwartymi ustami, da�a si� porwa� uniesieniu. I sta� si� cud, cud, kt�ry rodzi si� jak iskra mi�dzy istotami przeznaczonymi dla siebie, stworzonymi dla siebie. Katarzyna oddawa�a si�, jak nigdy jeszcze nie odda�a si� �adnemu m�czy�nie, a w zamian otrzyma�a rozkosz tak wielk�, jakiej istnienia nigdy nie podejrzewa�a. Rozkosz, kt�ra zmaza�a wszystkie cierpienia i by�a warta ca�ego �ycia...
Kiedy fala nami�tno�ci opad�a, pozostawiaj�c j� nieruchom� i bezwoln� na go�ej posadzce wi�zienia, Katarzyna poczu�a, �e Arnold j� opuszcza. Otworzy�a oczy i zobaczy�a, �e kieruje si� niepewnym krokiem w stron� drzwi. U�miechn�a si�.
- Arnoldzie... - zawo�a�a.
Na brzmienie jej g�osu odwr�ci� si� powoli, bardzo powoli, jakby z �alem. Otworzy� usta, �eby co� powiedzie�. Ale �aden d�wi�k nie wydoby� si� z jego ust. Wtedy szepn�a �agodnie: - Mo�esz sobie odej��... a ja mog� umrze�. Wiem teraz, �e nigdy o mnie nie zapomnisz.
M�odzieniec jak oszala�y rzuci� si� w stron� drzwi z ochryp�ym krzykiem, zapominaj�c o latarni. Katarzyna us�ysza�a, jak biegnie wi�ziennym korytarzem. Obawiaj�c si� wej�cia stra�nik�w, pospiesznie ubra�a si�, po�o�y�a na s�omie i zasn�a.
Kiedy jeden ze stra�nik�w przyszed� po lamp�, znalaz� Katarzyn� �pi�c� g��bokim snem i przez chwil� sta� jak os�upia�y.
- Jak mo�e spa�, kiedy za par� godzin zostanie powieszona - dziwi� si�, opowiadaj�c o tym w chwil� p�niej swemu towarzyszowi. - To wymaga wielkiej odwagi. A przecie� to tylko kobieta.
Uciekaj�c z wi�zienia, w kt�rym zamkni�to Katarzyn�, Arnold nie domy�la� si� nawet, jak ogromn� rado�� pozostawi� po sobie. Rado�� ta w pewien spos�b wyrwa�a m�od� kobiet� z wi�zienia, wyzwoli�a od strachu przed okrutnym losem, jaki j� czeka�, i wprawi�a w b�ogi nastr�j. W ci�gu jednej godziny zazna�a tyle szcz�cia, �e ju� nie obawia�a si� �mierci.
Franciszkanin maj�cy j� eskortowa� zasta� kobiet� ca�kowicie spokojn�, kt�ra prawie nie zwraca�a na niego uwagi. Oboj�tnie wys�ucha�a tego, co m�wi� o Bogu, a na jej twarzy b��ka� si� zagadkowy p�u�miech, kt�ry zgorszy� mnicha. Pitoul, pochlipuj�c, przyni�s� jej posi�ek, najlepszy, jaki uda�o si� jej zje�� od d�u�szego czasu: bia�y chleb, �wie�e mi�so i wino.
W przeddzie� przyby� do miasta drog� wodn� konw�j z �ywno�ci�, ochraniany osobi�cie przez Dziewic�.
- Pomy�le�, �e pewnie wjedzie do miasta jeszcze dzi� wiecz�r, a ty, pani, jej nie zobaczysz! - rzek� poczciwy cz�owiek i zap�aka�.
I to Katarzyna musia�a pociesza� swojego stra�nika. Dziewica nie obchodzi�a jej wcale, gdy� wiedzia�a, �e umrze szcz�liwa.
Ta dziwna rado�� tkwi�a w niej jeszcze wtedy, gdy oko�o �smej wiecz�r posadzono j� na wozie s�u��cym zwykle do zbierania odpadk�w.
Franciszkanin usiad� obok niej, a kat usadowi� si� z ty�u. Eskorta z�o�ona z �ucznik�w otoczy�a w�z, kt�ry wyjecha� z Chastelet. Odziana w grub� koszul�, ze sznurem na szyi, Katarzyna poddawa�a si� bez oporu wstrz�som wozu. Jej wielkie oczy przypomina�y oczy lunatyka. Wydawa�o si�, �e nie nale�y ju� do �wiata istot ziemskich.
W�z przejecha� przez kurzy targ, pusty o tej porze, i skierowa� si� w stron� szerokiej ulicy Karczmarzy. Ten ruchliwy trakt pe�en ober�y o pi�knych, bogato zdobionych szyldach, zwykle t�tni� �yciem. Ale tego wieczoru by�a prawie pusta. We wszystkich domach pozamykano okiennice, a nieliczni przechodnie tak si� spieszyli, �e prawie nie zwracali uwagi na ponury orszak.
Jeden z eskortuj�cych �o�nierzy mrukn��: - Wszyscy zgromadzili si� przy bramie Burgundzkiej, gdy� tamt�dy wjedzie do miasta Dziewica. Gdyby nasi panowie �awnicy kazali powiesi� t� kobiet� troch� wcze�niej, i my byliby�my tam r�wnie�...
- B�dziemy musieli si� po�pieszy�! - powiedzia� drugi.
- Ej, wy tam, uciszcie si� - rozkaza� jad�cy na koniu sier�ant.
Od wschodniej strony miasta dochodzi� zgie�k z�o�ony z tysi�cy g�os�w. Przypomina�o to brz�czenie olbrzymiego roju pszcz�, podczas gdy wok� nich panowa�a cisza. Zacz�y bi� dzwony ko�cio��w Saint-Etienne, Sainte-Colombe i Notre Dame de la Conception, okrzyki i wiwaty by�y coraz g�o�niejsze, a w�z jecha� dalej szerok� ulic� prowadz�c� do katedry �wi�tego Krzy�a.
- Wje�d�a! - wykrzykn�� z podnieceniem w g�osie jeden z �ucznik�w. Niech b�dzie pochwalony Jezus Chrystus!
- Na wieki wiek�w, amen! - odpowiedzia� z przyzwyczajenia franciszkanin.
Katarzyna wzruszy�a ramionami. Spieszno jej by�o, by ta ponura komedia wreszcie si� sko�czy�a. Co ciekawe, nie my�la�a ju� o Arnoldzie, lecz o Michale. Oczami wyobra�ni widzia�a go znowu jad�cego na ka�� ulic� Saint-Denis. Otacza� go t�um, podczas gdy ona by�a teraz sama.
Nigdzie nie by�o dw�jki przyjaci� gotowych jej pom�c za cen� utraty w�asnego �ycia. Jecha�a na �mier� w�r�d ca�kowitej oboj�tno�ci, w towarzystwie mnicha i spiesz�cych si� �o�nierzy.
Ulica zako�czy�a si� nagle, wpadaj�c na plac przed katedr� �wi�tego Krzy�a. Iglice wie� po�yskiwa�y jeszcze w resztkach �wiat�a. W g��bi ciemnego przedsionka, o�wietlonego dwiema �wiecami trzymanymi przez ministrant�w, sta� kapelan w czarnym ornacie i diakon trzymaj�cy wysoki krzy� procesyjny. Radosny zgie�k by� coraz bli�ej. Teraz z kolei dzwony �wi�tego Krzy�a wyla�y strug� nieprzyzwoitej rado�ci na g�ow� skazanej, kt�r� ogarn�� gwa�towny bunt. Jakim prawem ci pe�ni rado�ci ludzie zmuszali j�, aby umar�a? Instynkt zachowawczy, kt�ry obudzi� si� w niej, by� tak gwa�towny, �e ni� wstrz�sn��. Zacz�a miota� si� w wi�zach, gdy w�z podskakiwa� na nier�wnym bruku, i krzycza�a: - Nie chc� umiera�! Jestem niewinna!... niewinna...
Ogromna wrzawa zag�uszy�a jej g�os. Wydawa�o si�, i� biegn�ca wzd�u� katedry ulica p�ka nagle pod naporem g�stniej�cego t�umu nios�cego tak wiele pochodni, �e panowa�a jasno�� jak w bia�y dzie�. W jednej chwili plac wype�ni� si� lud�mi, a z szybko otwieranych okien sp�ywa�y, nurzaj�c si� w kurzu, kobierce i sztuki r�nobarwnego jedwabiu. W�z wioz�cy Katarzyn� zosta� unieruchomiony przez mas� ludzk�, kt�ra nie interesowa�a si� ni� wcale. Nad morzem g��w Katarzyna zobaczy�a post�puj�cy wolno orszak wojskowy. Na jego czele jecha� na bia�ym koniu je�dziec z odkryt� g�ow�, a wok� niego cisn�� si� t�um. Stoj�c na wozie, kt�ry g�rowa� nad t�umem, skazana zrozumia�a, �e jest to Dziewica Orlea�ska, i nagle jej bunt nie wiedzie� czemu, zgas�. Patrzy�a na zbli�aj�c� si� wojowniczk� szeroko otwartymi oczyma. Joanna mia�a na sobie bia�� zbroj�, b�yszcz�c� niczym srebro i zas�aniaj�c� j� ca�kowicie. Jedn� r�k� prowadzi�a konia, a w drugiej trzyma�a olbrzymi� bia�� chor�giew obszyt� jedwabiem: na polu usianym kwiatami lilii posta� Zbawiciela i dw�ch anio��w trzymaj�cych w d�oniach lili�. Z boku wyhaftowano s�owa: �Jezus", �Maria". Ale Katarzyna widzia�a jedynie twarz dziewczyny, wyrazist� i jasn�, okolon� ciemnymi, �ci�tymi na kr�tko jak u ch�opca w�osami i niebieskie oczy pe�ne szczero�ci i blasku.
M�czy�ni i kobiety t�oczyli si� wok� bia�ego konia, pr�buj�c dotkn�� jej d�oni, zbroi lub cho�by wierzchowca. Joanna u�miecha�a si� do nich mile, odsuwa�a ich �agodnie, prosz�c, aby uwa�ali i nie dostali si� pod kopyta koni. Jeden z m�odych ch�opc�w, pe�en entuzjazmu, uni�s� pochodni� zbyt blisko jednego z proporc�w i ten zacz�� p�on��. Szybkim gestem Joanna d'Arc uchwyci�a proporzec, d�oni� zgasi�a p�omie� i odrzuci�a poczernia�e p��tno. Da�y si� s�ysze� gromkie wiwaty. Tu� za Dziewic� Katarzyna spostrzeg�a twarze Jana z Orleanu, Xaintrailles'a, Gaucourta. A tak�e inne, kt�rych nie zna�a. Nie by�o tylko Arnolda.
Nagle spojrzenie Joanny skierowa�o si� ku katedrze, zatrzyma�o na skazanej i nabra�o wyrazu niedowierzania. Zatrzyma�a konia, odwr�ci�a w kierunku Jana z Orleanu i wskazuj�c d�oni� na ponury orszak, rzek�a powa�nym g�osem, kt�ry zad�wi�cza� g��bokim echem w sercu Katarzyny: - Panie bastardzie, wi�c s� w tym dobrym mie�cie serca tak twarde, aby posy�a� na �mier� kobiet�, w momencie kiedy armia przynosi mu nadziej�?
Jan zmarszczy� brwi. Natychmiast rozpozna� Katarzyn� i zacz�� szuka� wok� siebie wzrokiem tego, kt�rego tam nie by�o. Wzruszy� ramionami gestem pe�nym niezadowolenia.
- Rozkaza�em, aby t� kobiet� pozostawiono w wi�zieniu do twojego przyjazdu, Joanno, aby� mog�a wedle swojej woli zdecydowa� o jej losie.
Przyby�a tutaj przed miesi�cem w �achmanach i ca�kowicie wyczerpana. Ale jeden z naszych kapitan�w rozpozna� w niej wielk� dam� i przyjaci�k� Filipa Burgundzkiego. Oskar�y� j�, �e przyby�a tutaj na przeszpiegi.
- To k�amstwo! Chcia�am tylko do��czy� do ludzi w tym mie�cie, aby umrze� wraz z nimi... - krzykn�a Katarzyna z tak� moc�, �e Joanna popatrzy�a na ni� uwa�nie.
Spojrzenie fio�kowe i b��kitne zatrzyma�y si� przez chwil� na sobie.
Katarzyna poczu�a nagle, �e rodzi si� w niej dziwne zaufanie. We wzroku Joanny by�o tyle dobroci i szczero�ci, �e natychmiast zapomnia�a o wszystkich uprzedzeniach. A poniewa� Joanna u�miechn�a si� do niej ciep�o i po przyjacielsku, nie�mia�o odda�a u�miech.
- Jak ci� zw�? - zapyta�a Joanna.
- Katarzyna, szlachetna pani. Tym razem u�miech Joanny rozja�ni� ca�� jej twarz; potrz�sn�a weso�o kr�tko obci�tymi w�osami: - Nie jestem szlachetn� pani�, lecz prost� dziewczyn� z p�l, i mam m�odsz� siostr�, kt�ra r�wnie� nosi imi� Katarzyna, jak jedna z najdro�szych mi �wi�tych. Poniewa� tw�j los le�y w moich r�kach, jeste� wolna, Katarzyno. Mam nadziej�, �e znajdzie si� tutaj jaka� dobra dusza, kt�ra za-opiekuje si� tob�, gdy� sprawi mi tym przyjemno��. Zobaczymy si� jeszcze...
Na te s�owa, kto tylko m�g�, rzuci� si� w kierunku skazanej.
Rozwi�zano j�, zdj�to z ohydnego wozu, postawiono na ziemi, a kto� narzuci� jej na ramiona p�aszcz. K��cono si� o ni�, a ci, kt�rzy jeszcze miesi�c temu domagali si� jej �mierci, byli sk�onni si� bi�, aby m�c ofiarowa� jej go�cin�. W tym czasie Joanna i jej �wita zsiedli z koni przed katedr�, gdy� dziewczyna chcia�a pomodli� si�, jak to czyni�a ka�dego wieczoru o zachodzie s�o�ca. Zbli�y�a si� do niej olbrzymia kobieta ubrana w pi�kny aksamit i obwieszona z�ot� bi�uteri�.
- Zechciej mi powierzy� t� wi�niark�, Joanno - powiedzia�a. - Jestem matk� Jakuba Bouchera, skarbnika, u kt�rego masz zamieszka�. Zaopiekuj� si� ni�.
Joanna podzi�kowa�a jej u�miechem.
- Dobrze - powiedzia�a z prostot�. - I niech ci� Pan B�g b�ogos�awi!
Nast�pnie wesz�a do olbrzymiego ko�cio�a, nios�c bia�y proporzec, a wraz z ni� weszli, niczym d�ugi, srebrny tren, jej rycerze. Pani Matylda Boucher po�o�y�a d�o� na ramieniu Katarzyny, poci�gn�a j� za sob�...
przeciskaj�c si� przez t�um, kt�ry rozst�powa� si� przed ni� z przyjacielskim szemraniem.
- Chod�, biedaczko. Jeste� taka blada, �e musisz si� pokrzepi�.
Katarzyna da�a si� prowadzi� z wielkim �alem. Ci�gle odwraca�a g�ow�, chc�c jeszcze raz zobaczy� bia�� zbroj� Joanny, kt�ra rysowa�a si� w cieniu portalu. Matylda u�miechn�a si�.
- No chod� - powiedzia�a. - Zobaczysz j� wkr�tce, gdy� b�dzie mieszka�a u nas.
M�oda kobieta ruszy�a pos�usznie za opiekunk�. Kiedy przechodzi�y przed szpitalem znajduj�cym si� w s�siedztwie katedry, popatrzy�a na wyrze�bion� nad bram� kl�cz�c� posta� z wielkimi skrzyd�ami.
- Kiedy� - powiedzia�a g�ucho - dawno temu, kiedy by�am bardzo ma�a, pewna kobieta, Cyganka, przepowiedzia�a mi, �e spotkam w �yciu anio�a!
Nie s�dzisz, pani Matyldo, �e to Joanna jest tym anio�em?
Matylda zatrzyma�a si� na chwil� i spojrza�a na swego go�cia z nag�� sympati�. To, co uczyni�a przedtem, by�o tylko chrze�cija�skim obowi�zkiem i ch�ci� sprawienia oswobodzicielce przyjemno�ci. Teraz wi�niarka wzbudzi�a w niej zainteresowanie.
- Co do tego nie ma w�tpliwo�ci - powiedzia�a z powag� w g�osie.
* * *
Dom Jakuba Bouchera, skarbnika kr�lewskiego w mie�cie Orlean, znajdowa� si� w pobli�u bramy Regnard, kt�ra prowadzi�a na zach�d. By�a to wysoka i wspania�a siedziba, kt�rej strzeliste wie�yczki, �ciany ozdobione kwiatami i okna z kolorowymi szybkami �wiadczy�y o bogactwie gospodarzy. Z wysokich okien z krzy�ownicami rozci�ga� si� widok na mury obronne oraz na wi�ksz� cz�� obozu angielskiego. Z drugiej strony rowu mi�dzy Loar� a bram� Banniere, po stronie p�nocnej, ludzie pana de Salisbury'ego, zabitego na samym pocz�tku obl�enia, a nast�pnie pan�w de Talbota i de Suffolka, zbudowali pi�� drewnianych baszt z wie�ami obronnymi, z kt�rych najwi�ksza, olbrzymia fortyfikacja broni�ca dost�pu do rzeki, nosi�a nazw� baszty �wi�tego Wawrzy�ca. Powiewa� nad ni� proporzec Jana Talbota, ksi�cia de Shrewsbury. Matylda Boucher pokaza�a go Katarzynie z okna komnaty, kt�r� dla niej przeznaczy�a. Pomimo ciemno�ci wida� by�o wyra�nie ca�y ob�z angielski i rz�dy r�nobarwnych namiot�w ustawionych pomi�dzy basztami. Dalej ca�a okolica, zr�wnana z ziemi� i spalona, przypomina�a ogolon� g�ow�.
- Nie maj� wi�cej szcz�cia ni� my - powiedzia�a nowa przyjaci�ka Katarzyny, wskazuj�c na olbrzymi� baszt� - i nie jedz� wcale do syta. Od tej s�awetnej dostawy �ledzi, kt�ra kosztowa�a wiele istnie� ludzkich, a kt�rej nie uda�o si� zatrzyma� ksi�ciu de Burbonowi, nie dostali nic innego. S� bardzo g�odni. Ale dzisiaj wiecz�r my, obl�eni, najemy si� do syta, dzi�ki Bogu i Joannie.
Katarzynie wydawa�o si�, �e budzi si� ze z�ego snu. Uprzejmo�� damy doda�a jej ducha. Pod wieloma wzgl�dami przypomina�a m�odej kobiecie jej przyjaci�k� Ermengard� i Katarzyna powiedzia�a jej o tym z przyjemno�ci�.
Schlebi�o to bardzo pani Matyldzie, gdy� rodzina de Chateauvillain by�a znana w ca�ej Francji. Co wi�cej, ranga go�cia sprawia�a jej r�wnie� przyjemno��. Zapomnia�a, �e jeszcze przed godzin� ta szlachetna dama mia�a na szyi sznur, i zacz�a zwraca� si� do Katarzyny �moja droga hrabino".
Dzi�ki niej dziewczyna odkry�a na nowo wszystkie przyjemno�ci p�yn�ce z komfortu.
W salach recepcyjnych s�u�ba przygotowywa�a wystawny bankiet, kt�ry skarbnik wydawa� na cze�� Dziewicy Joanny, ale Matyldzie uda�o si� przywo�a� dwie pokoj�wki, kt�re na jej polecenie pospieszy�y przygotowa� Katarzynie k�piel i komnat�.
Zanurzywszy si� w wodzie, Katarzyna pomy�la�a, �e dawno nie zazna�a podobnej przyjemno�ci. Mia�a do swej dyspozycji, jakby dzi�ki jakim� czarom, wiele litr�w ciep�ej wody, pachn�ce myd�o i perfumy.
Dzbanek z zimn� wod�, kt�ry przynosi� jej ka�dego ranka poczciwy Pitoul, wydawa� si� odleg�� przesz�o�ci�. Po k�pieli poczu�a si� jak nowo narodzona. Na�o�y�a koszul� z delikatnego batystu i jedwabn� sukni� koloru jesiennych li�ci, zbyt obszern� dla niej, lecz po spi�ciu szpilkami pasuj�c� jak ula�. Podczas gdy s�u��ca czesa�a jej d�ugie w�osy, nie szcz�dz�c okrzyk�w podziwu, pomy�la�a, �e wszystkie obawy, ca�y l�k, a nawet wspomnienie cierpie�, wszystko to spoczywa�o teraz na samym dnie brudnej wody, kt�r� s�u��ce zamierza�y wyla�. Kiedy Matylda, kt�ra pomaga�a synowej w ostatnich przygotowaniach, uda�a si� do komnaty, stan�a na progu jak wryta, tak bardzo zaskoczy�a j� zmiana, jak� zasta�a. W ci�gu nieca�ej godziny kopciuszek, kt�rego czeka�a szubienica, przemieni� si� w m�od�, pi�kn� i eleganck� kobiet�. Nie mog�a si� powstrzyma�, aby jej nie uca�owa�.
- Moja droga hrabino, jest pani po prostu czaruj�ca i teraz zaczynam lepiej rozumie� pewne sprawy! Bo tak naprawd� to my�la�am, �e szale�stwem by�oby wyobra�a� sobie, i� jeste� przyjaci�k� tak wymagaj�cego ksi�cia Filipa!
- Ju� ni� nie jestem - powiedzia�a Katarzyna z u�miechem. - Opowiem ci, pani, dlaczego. By�a� dla mnie taka dobra!
- Niech�e pani przestanie i prosz� czu� si� tutaj jak u siebie w domu.
Prawie tak szybko jak Dziewica zrozumia�am, �e jeste� ofiar� obrzydliwej nienawi�ci. Witaj w naszym domu. Chod�my teraz, abym mog�a przedstawi� ci�, pani. S�ysz�, �e orszak ju� przybywa.
Rzeczywi�cie zdawa�o si�, �e ha�as rozgor�czkowanego t�umu przeni�s� si� na t� stron�. Bez w�tpienia Joanna opu�ci�a katedr� i udawa�a si� w kierunku domu. Ale Katarzyna zacz�a protestowa�: - Nie, nie dzisiaj! Nie jestem jeszcze gotowa. Jutro padn� do st�p Joanny, aby jej podzi�kowa�.
W tym momencie pojawi�a si� w drzwiach zdyszana Ma�gorzata Boucher. U�miechn�a si� do Katarzyny ciep�o, gdy� przys�a�a j� Joanna, lecz zwr�ci�a si� do te�ciowej: - Nadje�d�a! B�agam ci�, chod�, pani matko! Umieram ze strachu i za �adne skarby nie podejd� do niej sama.
- Kiedy� przestaniesz ba� si� zbroi, Ma�gorzatko? - powiedzia�a Matylda, wzruszaj�c ramionami. - To przecie� nie herszt rozb�jnik�w, ale pi�kna, m�oda dziewczyna, u�miechni�ta i pe�na s�odyczy...
- ...i kt�ra przychodzi prosto z nieba! To bardziej emocjonuj�ce ni� wszyscy rozb�jnicy �wiata!
Kobiety wysz�y pospiesznie, pozostawiaj�c Katarzyn� sam�.
Rzeczywi�cie, orszak Joanny ju� si� zbli�a� i m�oda kobieta podesz�a do okna, aby obserwowa� jego nadej�cie. Dziewica nadal jecha�a konno, ale odda�a sw�j proporzec koniuszemu Jehanowi d'Aulonowi, kt�ry sun�� za ni� niczym cie�. Chcia�a �ciska� wyci�gni�te do niej d�onie i bra� w ramiona dzieci, kt�re jej podawano. Za ni� jechali kapitanowie, zachowuj�c r�wny szereg, cierpliwi i chocia� raz u�miechni�ci. Tylko jeden mia� ponur� min�; jecha� roztargniony, z oczami wpatrzonymi w �eb konia. Z bij�cym sercem i pa�aj�cymi policzkami Katarzyna rozpozna�a Arnolda. Nigdy jeszcze nie widzia�a u niego tak zmienionej i przygaszonej twarzy. Przypomina� pokonanego wojownika ci�gni�tego za rydwanem zwyci�zcy, i Katarzyna zacz�a si� zastanawia�, czy ju� wie, �e Joanna uratowa�a j� od �mierci. I czy ta pos�pna mina spowodowana by�a faktem, �e ocalono jej �ycie, czy wyrzutami sumienia? Wspomnienia minionej nocy musia�y go dr�czy� i m�oda kobieta si� u�miechn�a. Jakie� to wspania�e uczucie by� �yw�, m�od�, woln� i mie� mo�liwo�� podj�cia tej dziwnej walki, kt�r� od tak dawna toczy�a z kapitanem de Montsalvym.
- Nie dam ci chwili wytchnienia - szepn�a, kiedy rycerz przeje�d�a� pod jej oknem.
Ogarn�o j� g��bokie pragnienie rewan�u i zemsty. Widok Arnolda zrodzi� w jej sercu mieszane uczucia. By� jednocze�nie wszystkim, co kocha�a, i wszystkim, czego nienawidzi�a; ten m�czyzna, kt�ry z zimn� krwi� i bez najmniejszego wahania pos�a� j� na �mier� i kt�ry szala� z nami�tno�ci w jej ramionach. Jego pos�pny wygl�d i smutek maluj�cy si� na twarzy wywo�a�y u Katarzyny fal� perfidnej rado�ci. Najwy�szy czas, aby i on dowiedzia� si�, co to jest cierpienie, aby zrozumia�, �e duma nie jest rozwi�zaniem!
Kiedy wszyscy weszli do domu i wype�ni� si� on szumem niczym muszla, Katarzyna wyci�gn�a si� w ��ku tak wygodnym, �e o ma�o nie rozp�aka�a si� z rado�ci. Jej z�o�� na Arnolda ros�a, lecz wzmaga� si� tak�e jej niepok�j. Dzisiaj lub jutro stan� twarz� w twarz i m�oda kobieta nie ukrywa�a, �e boi si� tej chwili bardziej ni� czegokolwiek na �wiecie. Jak zareaguje, kiedy j� zobaczy, kiedy przekona si�, �e ona �yje? Arnold stanowi� dla Katarzyny trudn� do rozwi�zania zagadk�. Dwa razy ofiarowa�a mu si� pe�na ufno�ci i przyzwolenia, tak i� nie m�g� mie� w�tpliwo�ci co do jej uczu�. Sk�d wi�c od tamtego czasu ta nienawi�� tak wielka, �e odda� j� na tortury, rzuci� katu? Ba� si� jej, to pewne, ba� si� te� po��dania, jakie w nim budzi�a; poniewa� uwa�a�, �e to jakie� czary, usi�owa� uwolni� si� od niej w najbardziej okrutny spos�b.
Katarzyna pr�bowa�a postawi� si� na miejscu m�odzie�ca. Kiedy go spotka�a w drodze do Flandrii, nawet nie usi�owa� oprze� si� czarowi, jaki na nim wywar�a. Nie stawia� pyta�, a poniewa� by�a pi�kna, wzi�� j� w ramiona, gdy� mia� na to ochot�; chcia� uczyni� j� swoj�, nie staraj�c si� dowiedzie� niczego wi�cej. Ale w chwili gdy czysta mi�o�� rzuci�a ich ku sobie, los sp�ata� im z�o�liwego figla i rozdzieli� ich. Dlaczego tak si� sta�o, �e z okoliczno�ci �mierci brata zapami�ta� tylko nazwisko Legoix? Przecie� by�o w Pary�u wiele os�b o tym nazwisku, ale tylko jedna z nich,kuzyn Tomasz, obs�ugiwa�a n� gilotyny, kt�ra odebra�a �ycie Micha�owi. Je�li Arnold mia� tak dok�adne informacje, jak�e to by�o mo�liwe, �e nie wiedzia� o roli, jak� odegra�a w tej sprawie ma�a paryska dziewczynka? Nikt wi�c nie powiedzia� mu o z�otniku, kt�rego powieszono za to, �e udzieli� schronienia jego bratu, o zrozpaczonym dziecku, kt�re stawiaj�c czo�o w�ciek�o�ci ludu, b�aga�o, aby oszcz�dzono m�odzie�ca? Arnold uto�samia� Katarzyn� ze wszystkimi Legoix na ziemi, nie staraj�c si� nawet dowiedzie�, kto zawini�, a kto nie.
Jednak�e w miar� jak my�li m�odej kobiety pod��a�y sw� drog�, odkrywa�a w g��bi duszy powody, dla kt�rych mog�aby mu wybaczy�. Bo tak naprawd�, dlaczego Arnold mia�by mie� do niej zaufanie? Nosi�a nazwisko, kt�remu poprzysi�g� zemst�, a przecie� kiedy si� spotkali pod murami miasta Arras, miotany uczuciami, jakie w nim wywo�ywa�a, zapomnia� o swej zem�cie.
I c� si� potem sta�o? Rozdzielono ich, post�puj�c niezgodnie z prawami rycerskimi. Arnold znalaz� si� w wi�zieniu. Kiedy z niego wyszed�, znalaz� Katarzyn� w �o�u samego ksi�cia Filipa i je�li nawet uwierzy�, �e m�oda kobieta przyczyni�a si� do jego oswobodzenia, z pewno�ci� nie sprawi�o mu to przyjemno�ci. W ko�cu, kiedy spotka� j� znowu w �achmanach i p�yw� pod murami Orleanu, jak�e m�g� odgadn��, i� pragn�c si� z nim po��czy�, przez wiele dni znosi�a straszne m�ki? Dla tego m�czyzny, zamkni�tego od kilku miesi�cy w obl�onym i cierpi�cym g��d mie�cie, wszystko, co pochodzi�o z Burgundii, by�o niebezpieczne...
W miar� jak czas up�ywa�, my�li Katarzyny stawa�y si� coraz bardziej przychylne dla Arnolda. Rozumia�a go teraz, a nawet wybacza�a mu t� nieprzejednan� nienawi��, jak� do niej �ywi�. By� mo�e na jego miejscu uczyni�aby tak samo... I by� mo�e by�oby dla niej lepiej zrezygnowa�. Zda�a sobie spraw�, �e �ni�a, tylko i wy��cznie �ni�a o przysz�o�ci razem z Arnoldem de Montsalvy. Zbyt wiele ich dzieli�o,zbyt wiele goryczy i przeszk�d. Nigdy nie b�dzie m�g� uwierzy� w szczer� mi�o�� kobiety, kt�rej nie ufa�. Poczu�a g��bokie i nu��ce zm�czenie.
Poniewa� odzwyczai�a si� rozbiera� do snu, zaczyna�a zapada� w drzemk�, kiedy pojawi�a si� podekscytowana pani Matylda.
- Czy uwierzysz, pani, �e Joanna nie chce bra� udzia�u w uczcie, kt�r� przygotowali�my? - wykrzykn�a. - Kapitanowie Jego Wysoko�ci Jana uczynili nam ten honor, lecz jej trzeba by�o poda� kilka kromek chleba, kt�re zjad�a, maczaj�c w winie rozcie�czonym wod�. C� za dieta! Jej kapelan, brat Jan Pasquerel, powiedzia� mi, �e prawie nigdy nie jada nic innego.
- Ani ty, pani Matyldo, ani ja nie wiemy nic o wys�anniczkach bo�ych i o ich przyzwyczajeniach - odpar�a Katarzyna �agodnie. - To s� sprawy niezbadane...
Nieprzekonana Matylda Boucher skin�a powa�nie du�� g�ow� przyozdobion� nakryciem z dwoma p�ksi�ycami.
- Czy wierzysz, pani, �e naprawd� jest tylko dziewczyn� z p�l, jak si� m�wi? Widzia�a�, jak siedzi na koniu? C� za pewno�� i godno��. Pan d'Aulon, jej koniuszy, zapewnia� mnie, �e ostatnio w Tours walczy�a na lance z Jego Wysoko�ci� ksi�ciem d'Alencon, kt�ry by� ca�kowicie zaskoczony jej zr�czno�ci�. Czy� to nie dziwne?
Poczciwa kobieta jeszcze d�ugo rozprawia�a o osobliwo�ciach Joanny, lecz Katarzyna prawie jej nie s�ucha�a. Ca�a jej uwaga skierowana by�a w stron� m�skiego g�osu dochodz�cego z ni�szego pi�tra; g�osu r�wnie szorstkiego, co ciep�ego, od kt�rego poczu�a ciarki na sk�rze. Kiedy gospodyni wysz�a, pozostawiaj�c j� znowu sam�, Katarzyna poczu�a, �e spada na ni� ci�ka zas�ona smutku i zw�tpienia, kt�re sz�y za ni� od chwili oswobodzenia. Trudno by�o podj�� jak�� w�a�ciw� decyzj�. Czy znajdzie kiedy� odwag�, aby zostawi� Arnolda, odej�� od niego na zawsze?
* * *
Nast�pnego ranka Katarzyn� obudzi� g�os okrutnie przeklinaj�cy i z�orzecz�cy. Poniewa� wydawa�o jej si�, �e go rozpoznaje, wyskoczy�a z �o�a, boso podbieg�a do okna i wychyli�a si� na zewn�trz. Przed domem, w zbroi i z he�mem pod pach�, sta� Arnold, kt�ry k��ci� si� ze skarbnikiem Jakubem Boucherem. Obaj krzyczeli tak g�o�no, �e z pocz�tku Katarzyna nie rozumia�a nic z tego, co m�wili; wok� nich zrobi�o si� zbiegowisko.
Boucher z rozpostartymi ramionami zdawa� si� zast�powa� kapitanowi drog�.
- Do diab�a! - krzykn�� w ko�cu rozw�cieczony Arnold. - B�d� pewien, �e mnie nie powstrzymasz! S�dzi�em, �e ta rozpustnica nie �yje od wczoraj, a dzisiaj dowiaduj� si�, �e go�ci pod tym dachem! Ten skandal nie potrwa d�ugo, nawet je�li b�d� zmuszony sam powiesi� na szubienicy t� przekl�t� czarownic�!
Boucher zamierza� co� odpowiedzie�, ale inny g�os, r�wnie silny jak g�os m�odzie�ca, da� si� s�ysze� na ulicy. Katarzyna zobaczy�a, �e Joanna wybiega z domu, rzuca si� na Arnolda, chwyta za ramiona i zaczyna mocno nim potrz�sa�.
- Panie! - krzykn�a. - Jak �miesz przeklina� imieniem naszego Pana.
Zapewniam ci�, �e odwo�asz te s�owa, zanim st�d odejd�.
Grom z nieba by�by dla Arnolda z pewno�ci� mniej zaskakuj�cy ni� gwa�towny atak ze strony Dziewicy. W�adczy ton i mocna pi�� m�odej dziewczyny wywo�a�y os�upienie u najbardziej pop�dliwego z kapitan�w, gdy� najwyra�niej Anio� Pa�ski mia� mocn� r�k�!
Ale Arnold nie by� m�czyzn�, kt�rego da�oby si� �atwo onie�mieli�.
- Jestem kapitanem de Montsalvym i chc� wej�� do tego domu, aby sprawiedliwo�ci sta�o si� zado��! - wykrzykn��.
- Czy jeste� naszym panem i w�adc�, �e wolno ci wchodzi� wbrew woli pana Bouchera? Jest to zreszt� sprawa mi�dzy wami dwoma. Dla mnie za� jest wa�ne, �eby� poprosi� Boga o wybaczenie za to, �e� Go obrazi� swoimi przekle�stwami. Nie zwolni� ci� z tego. Na kolana!
Na kolana? Dziewica o�mieli�a si� nakaza� panu de Montsalvy'emu, aby ukl�k�? Na wp� zaniepokojona i na wp� zgorszona Katarzyna nie wierzy�a w�asnym uszom. Nie uwierzy�a te� w�asnym oczom, kiedy zobaczy�a, �e Arnold z p�sowoczerwonego sta� si� zielonkawobia�y, ale ukl�k� i zm�wi� kr�tk� modlitw�. Ze smutkiem pomy�la�a, �e Arnold bez w�tpienia dorzuci to poni�enie, jakie wymusi�a na nim Joanna, na ju� i tak ci�kie jej w�asne konto. Zrozumia�a, �e jego nienawi�� nie ust�pi�a. Gdyby nie �aska Dziewicy, Arnold pozwoli�by jej umrze�. Czy� nie chcia� powiesi� jej osobi�cie? Trudno, nawet gdyby mia�a umrze� z rozpaczy, musia�a spr�bowa� ze wszystkich si� wydrze� z serca t� niedorzeczn� mi�o��.
Kiedy kapitan ko�czy� si� modli�, Joanna wesz�a do domu Jakuba Bouchera. Tymczasem u wlotu ulicy pojawi� si� pan Xaintrailles w towarzystwie innego kapitana, r�wnie gwa�townego i gro�nego. Na widok Arnolda modl�cego si� po�rodku ulicy obydwaj zatrzymali si� i zacz�li skr�ca� si� ze �miechu. Z�o�� Arnolda obr�ci�a si� przeciwko nim.
- Chcia�bym wiedzie�, czemu �miejecie si� jak op�tani - wykrzykn�� k��tliwym g�osem.
Agresywny ton Arnolda nie zmiesza� obu m�czyzn. Starszy przesta� si� �mia� i powiedzia� szyderczo: - Mam wra�enie, �e Dziewica zacz�a ci� tresowa�, synu. Mo�na by rzec, �e wreszcie znalaz�e� pana!
- Za��my si�, �e ciebie czeka to samo, panie La Hire*. W ca�ej armii nikt nie klnie gorzej od ciebie i zobaczymy, co powie Joanna, kiedy ci� us�yszy. Got�w jestem i�� z tob� o zak�ad.
*
- W twojej sprawie. Stawiam sto z�otych talar�w, �e ka�e ci i�� do spowiedzi!
�miech La Hire'a wstrz�sn�� murami. P�aka� z rado�ci i ha�a�liwie klepa� si� po po�ladkach. S�yn�cy w ca�ej armii ze swego z�ego charakteru Stefan de Vignolles, nazwany jednog�o�nie La Hire, radowa� si� r�wnie gwa�townie, jak z�o�ci�.
- Zgoda! - wykrzykn��. - Mo�esz ju� odlicza� sto talar�w. Ja mia�bym i�� do spowiedzi? Nawet papie� nie o�mieli�by si� poprosi� mnie o to...
- Joanna si� o�mieli. I b�dziesz musia� pos�ucha�, m�j ch�opcze... bo nie mo�na jej nie pos�ucha�, zobaczysz!
To m�wi�c, Arnold podni�s� oczy i zobaczy� Katarzyn� stoj�c� w oknie, w d�ugiej bia�ej koszuli i z opadaj�cymi na ni� z�ocistymi warkoczami. Zblad� i odwr�ci� wzrok. A nast�pnie bior�c pod rami� de Xaintrailles'a rzek� g�o�no, aby us�ysza�a go Katarzyna: - Chod�my st�d. Niech Joanna uczyni z t� kobiet�, co jej si� �ywnie podoba. A najlepiej niech po�le j� do diab�a...
- Joanna mia�aby pos�a� kogo� do diab�a? Bardzo bym si� zdziwi� powiedzia� La Hire ze szczerym zdumieniem.
Poniewa� nie zna� sprawy, niczego nie zrozumia�, ale za to Xaintrailles u�miechn�� si� porozumiewawczo. A gdy obaj m�czy�ni odwr�cili si� do niego plecami, pos�a� Katarzynie u�miech i pozdrowienie.
Zmniejszy�y one troch� nieprzyjemne wra�enie, jakie pozostawi�y po sobie s�owa Arnolda. Wydawa�o si�, �e Xaintrailles zachowa� do niej pewn� s�abo�� i m�oda kobieta pomy�la�a, �e jako najlepszy przyjaciel Arnolda ma na niego, by� mo�e, jaki� wp�yw na niego. Obieca�a sobie, �e spotka si� z Xaintrailles'em i powa�nie z nim porozmawia.
Przez ca�y dzie�, wraz w innymi kobietami zamieszkuj�cymi dom, Katarzyna obserwowa�a Joann� d'Arc. Dziewica fascynowa�a j� i przyci�ga�a z tak� si��, �e chwilami zapomina�a nawet o Arnoldzie. Kiedy zaczyna�a o nim my�le�, odpycha�a my�li z za�enowaniem z powodu zbyt dok�adnych i p�omiennych obraz�w, jakie wywo�ywa�y. W obecno�ci wielkiej Lotarynki, prostej i czystej, takie wspomnienia wydawa�y si� Katarzynie �wi�tokradztwem. Jednak�e Joanna, mimo �e ca�e miasto og�osi�o j� ju� �wi�t� i b�ogos�awion�, w niczym nie przypomina�a postaci z witra�a.
Tryska�a rado�ci�, ale kiedy zachodzi�a konieczno��, potrafi�a wpa�� w gniew r�wnie silny, jak gniew kt�rego� z jej kapitan�w. Arnold de Montsalvy odczu� to na w�asnej sk�rze.
Tego ranka, podczas mszy odprawionej dla niej przez brata Jana Pasquerela w kaplicy Matyldy Boucher, Joanna nie mog�a usiedzie� na miejscu. Pali�a si� do walki i najwyra�niej by�a w�ciek�a, �e z powodu rad Jana z Orleanu nast�puje op�nienie.
- Lepiej - m�wi� bastard - poczeka� na reszt� armii, kt�ra jest jeszcze w Blois.
Aby j� utworzy�, sprowadzono cz�� okolicznych garnizon�w i potrzeba by�o troch� czasu dla zgrupowania w spos�b zwarty tych r�nych pododdzia��w.
Ale, jak ka�da Lotarynka, Joanna by�a bardzo uparta. Katarzyna ukry�a si� z Matyld� za drzwiami du�ej komnaty, w kt�rej odbywa�a si� burzliwa narada wojenna. Z jednej strony Joanna wspierana przez La Hire'a, Xaintrailles'a i de Montsalvy'ego obstawa�a przy natychmiastowym ataku. Z drugiej strony bastard, Gaucourt i pan de Gamaches chcieli czeka� na armi�.
Od s�owa do s�owa mi�dzy Gamaches'em i Joann� wybuch�a gwa�towna k��tnia. Joanna, uwa�aj�ca si� za dow�dc� armii, nie lubi�a, kiedy kto� sprzeciwia� si� jej rozkazom. Rozw�cieczony Gamaches nazwa� j� g�upi� niewiast�, a� w ko�cu krzykn��, �e rezygnuje z pe�nionych funkcji i niewiele brakowa�o, by Arnold wypru� mu mieczem wn�trzno�ci, rycz�c, �e wci�nie mu do gard�a obelgi skierowane pod adresem Joanny. Nie bez trudu uda�o si� bastardowi przeszkodzi� Owerniakowi w podci�ciu gard�a pop�dliwemu Pikardyjczykowi. Zgani� najpierw Gamaches'a, nast�pnie nieco �agodniej Joann� i w ko�cu doprowadzi� do tego, �e wprawdzie z kwa�nymi minami, ale dwaj panowie pogodzili si�.
Gdy zdecydowano, �e bastard i koniuszy Joanny pojad� do Blois, aby przyspieszy� nadej�cie armii, Joanna zacz�a dyktowa� Janowi Pasquerelowi list do Anglik�w. Pan de Xaintrailles opu�ci� sal� narad, aby poprosi� o podanie wina. Kiedy stan�� w drzwiach, znalaz� si� oko w oko z Katarzyn�.
- Panie - powiedzia�a cicho - chcia�am z tob� porozmawia�. Czy mo�esz po�wi�ci� mi jedn� chwil�?
Za ca�� odpowied� wzi�� j� za rami� i odci�gn�� na bok, we wn�k� okienn�, upewniwszy si� najpierw, �e w sali obrad wszyscy s� zaj�ci.
- C� mog� uczyni� dla ciebie, pi�kna pani? - spyta� uprzejmie, u�miechaj�c si� tym razem szeroko.
- Chcia�am ci, panie, przede wszystkim podzi�kowa�. Dowiedzia�am si� od mojego stra�nika w wi�zieniu, �e dzi�ki tobie dyscyplina zosta�a znacznie z�agodzona. Dawano mi je��, nie by�am wcale przykuta �a�cuchami i...
- Ale�, droga pani, nie jeste� mi winna �adnych podzi�kowa�.
Post�pi�em, jak nakazywa�o mi sumienie. Nie pami�tasz, �e kiedy� wyci�gn�a� nas, pani, z wi�zienia w Arras?
Katarzynie nie uda�o si� powstrzyma� pe�nego rozczarowania westchnienia.
- Ach! Wi�c to dlatego? Mia�am nadziej�, �e wierzy pan w m� niewinno��. S�dzi�am, �e chcesz, panie, naprawi� niesprawiedliwo��, jaka spotka�a mnie od pana Arnolda...
- Pewnie i dlatego r�wnie�. Nigdy nie uwierzy�em, �e mia�a� tu, pani, jakie� zadanie do spe�nienia. By�a� w tak op�akanym stanie! Tylko �lepe zacietrzewienie Arnolda mog�o spowodowa� tak� pomy�k�. A poniewa� nie chcia�a� mnie s�ucha�, robi�em, co mog�em...
- Nawet nie wiesz, panie, jak bardzo jestem ci wdzi�czna. Gdyby nie ty, on rzuci�by mnie bez lito�ci na po�arcie katu. Nienawidzi mnie, prawda?
Na szerokiej twarzy de Xaintrailles'a pojawi�a si� zaduma zupe�nie u niego niespotykana. Wydawa�o si�, �e zastanawia si� nad odpowiedzi�, czuj�c, �e st�pa po niepewnym gruncie.
- Szczerze m�wi�c, nie wiem. Wydaje si�, �e ci� nienawidzi, a przecie�...
- A przecie�? - szepn�a Katarzyna z nadziej� w g�osie.
- A przecie� post�puje dziwnie. Wiesz, pani, dlaczego dopiero dzisiaj rano dowiedzia� si�, �e zosta�a� ocalona? Tylko dlatego, �e wczoraj wiecz�r spi� si� na um�r. Nigdy jeszcze nie widzia�em, aby w trunkach topi� zmartwienia. Wychyla� kubek za kubkiem i za ka�dym razem wznosi� toast w kierunku jakiej� niewidzialnej osoby. Nad ranem wyniesiono go p�acz�cego jak dziecko. Mamrota� jakie� niezrozumia�e s�owa, ale wydawa�o mi si�, �e wymienia te� twoje, pani, imi�. By� mo�e nienawidzi ci�, pani.
Ale twierdzi�bym raczej, �e kocha ci� jeszcze mocniej!
Z du�ej sali da� si� s�ysze� g�os Illiers'a, kt�ry krzykn��: - No co tam z tym winem, panie de Xaintrailles?
- Ju� id�! - odpowiedzia� rycerz. A nast�pnie widz�c, �e Katarzyna stara si� go jeszcze zatrzyma�, nachyli� si� ku niej i zapyta�, �ciszaj�c g�os: Kochasz go, pani, nieprawda�?
- Nade wszystko w �wiecie! - �arliwie przytakn�a, tak szczerze, �e wywo�a�o to u�miech na twarzy Xaintrailles'a.
- Ma wi�cej szcz�cia ni� rozumu. Pos�uchaj mnie, pi�kna Katarzyno.
Arnold jest bardziej uparty ni� wszystkie mu�y w ca�ym kr�lestwie, ale za tym strasznym charakterem kryje si� bardzo wra�liwe serce. Je�li potrafisz zdoby� si� na cierpliwo��, istnieje pewna szansa, chocia� jest uparty, �e nadejdzie taki dzie�, kiedy przestanie opiera� si� tej mi�o�ci.
- Ale dzisiaj rano sam chcia� mnie powiesi�!
- By� mo�e, kiedy tutaj przyby�. Ale wcze�niej, szkoda, �e nie widzia�a�, pani, jego spojrzenia, kiedy dowiedzia� si�, �e Joanna ocali�a ci �ycie. We wzroku Arnolda mo�na wyczyta� wszystko. To, co zobaczy�em, to by� b�ysk rado�ci...
Xaintrailles oddali� si�, nie m�wi�c nic wi�cej i zostawiaj�c Katarzyn� sam na sam z my�lami. Tych kilka wypowiedzianych s��w obudzi�o w Katarzynie nik�y promyk nadziei, nadziei, kt�ra z trudem umiera w sercu naprawd� oddanym...
Podczas gdy m�czy�ni raczyli si� winem w du�ej sali, Joanna wr�ci�a do kobiet, aby pomog�y jej w�o�y� zbroj�. Matylda, Ma�gorzata i Katarzyna do��czy�y do nich, podaj�c jedna przez drug� cz�ci bia�ej zbroi. Katarzyna, kl�cz�c u st�p Joanny, pomaga�a jej w zak�adaniu stalowych trzewik�w.
Nagle podnios�a g�ow� i zapyta�a: - Dlaczego zak�adasz zbroj�, pani Joanno, skoro nie b�dziecie dzisiaj atakowa�? Chyba nie b�dziesz szturmowa� sama?
Joanna zacz�a si� �mia�.
- Ch�tnie bym to uczyni�a, droga przyjaci�ko. Ale chc� tylko towarzyszy� moim wys�annikom do du�ego mostu... i zobaczy�, co tam si� dzieje.
Dwaj heroldowie Joanny, Guyenne i Ambleville, mieli dostarczy� list do obozu Talbota zgodnie z przyj�tym ceremonia�em rycerskim.
- Pani Joanno - szepn�a Katarzyna, trzymaj�c w d�oni jedn� z r�kawic dziewczyny. - Chcia�abym z tob� p�j��. Na�o�� m�ski str�j. B�d� twoim giermkiem.
- ...a moi kapitanowie b�d� mieli uciech� z powodu tak �adnego giermka - u�miechn�a si� Joanna. - Musz� zachowa� zimn� krew, gdy� miasto bardzo ich potrzebuje. Id�, Katarzyno, na mury, to zobaczysz wszystko.
Katarzyna westchn�a, lecz nie nalega�a. Zobaczy�a, jak Joanna wsiada na konia i oddala si� w towarzystwie kilku swoich dow�dc�w, w�r�d kt�rych po�yskiwa�a z�owrogo czarna zbroja Arnolda. Wydawa�o si�, �e stara si� jak najgorliwiej s�u�y� Dziewicy, ale, rzecz dziwna, Katarzyna nie odczuwa�a zazdro�ci. Joanna posiada�a tajemn� moc: t�umienia z�ych podszept�w, kt�re mog�y rodzi� si� w g��bi duszy. Co wi�cej, Katarzynie wydawa�o si�, �e nic z�ego nie mo�e przytrafi� si� m�odemu dow�dcy, kiedy znajduje si� przy Lotarynce. Joanna budzi�a zaufanie...
Podczas gdy Joanna i jej �wita przebywali poza murami, Katarzyna pozostawa�a na murach przy bramie Regnard, �ledz�c ruchy grupy wojownik�w, i zesz�a stamt�d, dopiero gdy zobaczy�a, �e wracaj�. Po powrocie do domu stwierdzi�a, �e oczy Joanny s� pe�ne �ez. Anglicy odpowiedzieli na jej list obelgami, nazwali j� rozpustnic� i dziewuch� od kr�w. A co by�o najgorsze, na oczach Dziewicy zatrzymali jako zak�adnika jednego z jej herold�w. Wr�ci� tylko Ambleville. Guyenne zosta� zatrzymany w obozie angielskim i Gladsdale grozi�, �e spali go �ywcem.
Natychmiast zerwa� si� Arnold.
- Id� tam! - krzykn��. - Przyprowadz� go.
- Nie! - krzykn�a Katarzyna tak spontanicznie, �e wszyscy odwr�cili g�owy w jej stron�.
Zaczerwieni�a si� ze wstydu pod tymi spojrzeniami, a poniewa� Arnold, nie racz�c nic odpowiedzie�, zmierzy� j� z�ym spojrzeniem, ukry�a si� za szerokimi plecami pani Matyldy i pragn�a zapa�� si� pod ziemi�.
Tylko Joanna u�miechn�a si� do niej.
- Ambleville musi powr�ci� - rzek�a, zwracaj�c si� do drugiego herolda, nie�ywego ze strachu. A poniewa� nieszcz�nik szcz�ka� z�bami, potrz�sn�a g�ow�. - M�j Bo�e - powiedzia�a, klepi�c go po ramieniu - nie zrobi� krzywdy ani tobie, ani jemu. Powiesz Talbotowi, �eby stan�� w zbroi u wr�t miasta, ja r�wnie� stan� w zbroi. Je�li zwyci�y, niech mnie spali razem z Guyenne'em. Je�li wygram ja, niechaj przerwie obl�enie i niech Anglicy wracaj� do siebie...
W�wczas wtr�ci� si� Jan z Orleanu: - Twoja intencja jest wspania�omy�lna i szlachetna, Joanno. Ale Talbot nie zgodzi si�. Jest wielkim dow�dc� i dobrym rycerzem, wi�c za �adne skarby �wiata nie zmierzy si� z niewiast�. Wed�ug mnie, wystarczy, aby Ambleville powiedzia�, �e uczynimy to samo, co oni chc� zrobi� z Guyenne'em, z wi�niami angielskimi, a tak�e z tymi, kt�rzy przyjd� rozmawia� o okupie.
Rada okaza�a si� dobra. W godzin� p�niej Ambleville przyprowadzi� Guyenne'a i uspokojona Joanna uda�a si� ze wszystkimi domownikami do katedry, aby od�piewa� antyfon� do Przenaj�wi�tszej Dziewicy. Katarzyna wraz z Matyld� i Ma�gorzat� uczyni�a to samo.
O zmroku, kiedy po zako�czeniu uroczysto�ci wszyscy wracali do domu, m�oda kobieta poczu�a na sobie natr�tne spojrzenie jednego z dow�dc�w Dziewicy. Spojrzenie to by�o tak natarczywe, �e odczu�a pewne za�enowanie, a jednocze�nie lekkie uczucie triumfu. Po raz pierwszy od d�u�szego czasu kto� spogl�da� na ni� z takim po��daniem, nie staraj�c si� nawet tego ukry�. To przywr�ci�o jej pewno�� siebie. Rycerz ten by� cz�owiekiem wysokim i m�g� mie� oko�o dwudziestu pi�ciu lat. Jego w�osy i kr�tka broda okalaj�ca surow� i zarozumia�� twarz by�y tak czarne, �e odbija�y si� w nich granatowe refleksy. Pos�pne oczy p�on�y jak dwa w�gle, a usta, w�skie i czerwone, przecina�y twarz niczym �wie�a rana. Jego widok wprawi� Katarzyn� w dr�enie. Pochyliwszy si� w stron� Matyldy, zapyta�a, wskazuj�c go dyskretnie: - Kim jest ten pan o pos�pnym wygl�dzie?
Stara dama rzuci�a w jego stron� szybkie spojrzenie, zmarszczy�a brwi i pr�dko odci�gn�a swoj� protegowan�.
- Breto�czyk, ze szlacheckiego rodu Laval�w. Nazywa si� Gelles de Rais. M�wi si�, �e jest okrutnie bogaty. Jest odwa�ny, ale bardzo dziki, jak bez w�tpienia zauwa�y�a�, pani. Wychowywa� go dziad, stary gro�ny rozb�jnik Jan de Craon, kt�ry nie uznawa� �adnego innego prawa opr�cz swojego. Ca�e miasto m�wi ju� o bogactwie tego m�odzie�ca... i o jego grubia�stwie. Zamieszka� w ober�y �Pod Czarn� G�ow�" u Agnieszki Grosvillain, kt�ra nie wie, czy cieszy� si� z jego szczodro�ci, czy te� skar�y� na jego wybryki. M�wi si�, �e zmusza do tego dziewczyny... a nawet m�odych ch�opc�w! Je�li chodzi o mnie, nie podoba mi si� wcale i nie �ycz� ci, pani, aby� zwr�ci�a na siebie jego uwag�...
Katarzynie nie uda�o si� zapomnie� o uczuciu skr�powania, jakie odczu�a pod wp�ywem spojrzenia pana de Raisa, i d�ugo w nocy by�a pod jego wra�eniem. Wszyscy od dawna spali, a Katarzyna nadal przewraca�a si� w �o�u, nie mog�c zasn��. Dom Jakuba Bouchera pogr��ony by� we �nie.
Zza drzwi dochodzi�o chrapanie giermka d'Aulona, �pi�cego pod drzwiami komnaty Joanny i Ma�gorzaty. By�o to jedno z przyzwyczaje� Dziewicy.
Ka�dej nocy kt�ra� z kobiet dzieli�a jej �o�e. Jej dwaj paziowie, m�ody Rajmund i zabawny Ludwik de Comtes, zwany Brzydalem, spali w korytarzu.
Ale pomimo obecno�ci tylu os�b Katarzyna nie mog�a pozby� si� uczucia jakiej� nieokre�lonej trwogi, kt�ra j� ogarn�a. Gdzie� oko�o p�nocy us�ysza�a pod otwartym oknem podejrzany ha�as: uporczywe skrobanie, jakby kto� drapa� w zewn�trzn� �cian�.
M�oda kobieta niezw�ocznie zerwa�a si� na nogi, rzuci�a si� w kierunku okna i wychyli�a ostro�nie g�ow�, tak aby jej nie dostrze�ono. Natychmiast st�umi�a w sobie okrzyk zdziwienia; w dole zobaczy�a cz�owieka wspinaj�cego si� wolno po g�adkim murze. Wydawa�o si�, �e tajemniczy go�� jest zr�czny jak kot. Bez w�tpienia wkr�tce pojawi�by si� w oknie Katarzyny, gdyby inny m�ski kszta�t nie wynurzy� si� z jakiej� wn�ki i nie skoczy� w jego kierunku. Nieznajomy z�apany za nogi wyda� przyt�umiony okrzyk, straci� r�wnowag� i upad� na ziemi�. Nowo przyby�y rzuci� si� na niego ca�ym ci�arem swego cia�a. Na oczach Katarzyny, kt�ra nie wiedzia�a, czy wzywa� pomocy, czy milcze�, wywi�za�a si� zaci�ta walka.
Powoli jej oczy przyzwyczaja�y si� do ciemno�ci, zreszt� nie bardzo g��bokiej, bo chocia� nie �wieci� ksi�yc, noc by�a jasna. Katarzyna spostrzeg�a, �e obaj m�czy�ni s� tego samego wzrostu i tak samo silni. Raz jeden by� g�r�, raz drugi, lecz w ciemno�ciach ulicy ciemne kaftany i ciemne w�osy wygl�da�y podobnie. S�ysza�a odg�os ich oddech�w, g�o�nych niczym miechy w ku�ni. Nagle przestraszona m�oda kobieta dostrzeg�a b�ysk sztyletu, a z k��bowiska ludzkich cia� wyrwa� si� okrzyk b�lu. Ju� mia�a krzykn��, kiedy na pierwszym pi�trze otwar�o si� okno i stan�� w nim m�czyzna w koszuli, ze �wiec� w r�ku. Wysun�� �wiec� w kierunku ulicy, staraj�c si� dostrzec, co dzieje si� w dole: - Hej! - krzykn��. - Co si� tam dzieje? Co tu robicie o tak p�nej porze?
Walcz�cy och�on�li i nie czekali na ci�g dalszy. Obaj czmychn�li, jeden w kierunku rzeki, w stron� wie�y Notre Dame, a drugi w kierunku bramy Banniere. Da� si� s�ysze� tupot ich szybkich krok�w, a potem nas�a�a cisza. Wzruszaj�c ramionami, pan Boucher zamkn�� okno. �wiat�o zgas�o.
Rozmarzona Katarzyna wr�ci�a do �o�a. Wydawa�o si� jej, �e rozpozna�a czarn� brod� pana de Raisa, ale nie by�a ca�kiem pewna. Lecz kim by� ten drugi?
Zacz�a zastanawia� si� nad tym i nagle usiad�a na ��ku z bij�cym sercem; us�ysza�a ponownie, podobne do poprzedniego, drapanie. Wyt�aj�c s�uch i wzrok, wstrzyma�a oddech i nas�uchiwa�a lekkiego skrobania po murze, kt�re stawa�o si� coraz bli�sze. Obla� j� zimny pot; kt�ry� z m�czyzn powraca�. Ogarn�� j� taki strach, �e nie by�a w stanie zrobi� najmniejszego ruchu. Ha�as stawa� si� coraz wyra�niejszy.
Kiedy czyja� g�owa ukaza�a si� w otworze okiennym, Katarzyna otworzy�a usta, aby krzykn��, lecz �aden d�wi�k nie wyrwa� si� z jej zaci�ni�tej krtani. Czarny kszta�t w�lizgn�� si� do komnaty, nie czyni�c najmniejszego ha�asu. Niebezpiecze�stwo doda�o dziewczynie odwagi.
�wawo wyskoczy�a z �o�a i rzuci�a si� w kierunku drzwi, lecz szelest jej d�ugiej koszuli nocnej zwr�ci� uwag� m�czyzny, bo, nie wahaj�c si�, skoczy� w jej kierunku i obj�� j� mocno.
Katarzyna poczu�a przy sobie mocne cia�o, twarde musku�y opi�te mi�kk� sk�r�. M�czyzna oddycha� g�o�no, a ona rozpozna�a lekki zapach jego oddechu, zanim zd��y� zamkn�� usta. Strach nagle znikn��, a ona, ju� pokonana, przesta�a stawia� op�r.
- Arnold!... - szepn�a - powr�ci�e�!...
Nie odpowiedzia�. Wydawa�o si�, �e ogarn�� go dziwny sza�. Bez s�owa, brutalnie i w po�piechu zerwa� z niej koszul�, szukaj�c �agodnego ciep�a jej cia�a. Jego r�ce b��dzi�y w szybkich i szale�czych pieszczotach.
Katarzyna czu�a rosn�c� fal� rozkoszy. Ofiarowa�a mu si� na wp� szalona z ��dzy, z rosn�c� nami�tno�ci� oddawa�a poca�unki. Ciemna komnata zacz�a wirowa� wok� niej, poczu�a, �e s�ania si� na nogach, a on poderwa� j� z ziemi i dysz�c� poni�s� do �o�a, w kt�rego mi�kko�ci zanurzyli si� oboje. Cicha, tajemna i pe�na westchnie� noc zamkn�a si� nad kochankami.
Przez ca�y czas nie powiedzia� ani jednego s�owa. Posiad� j� z zaci�ni�tymi z�bami, w jakim� rozpaczliwym, lecz pe�nym nami�tno�ci szale. Z takim zapa�em oddawali si� obydwoje gwa�townej rozkoszy, �e Katarzyna nie mog�a stwierdzi�, kt�re z nich jest niewolnikiem drugiego.
Kiedy w g��bi radosnego odr�twienia poczu�a, �e Arnold zbiera si� do odej�cia, chcia�a go powstrzyma�; wyci�gn�a ramiona, lecz napotka�a na pustk�. Zerwa�a si� natychmiast i zobaczy�a jego sylwetk� znikaj�c� w oknie, ale nie o�mieli�a si� zawo�a�. By� ju� na samym dole. S�ysza�a, jak oddala si�, biegn�c, i z u�miechem szcz�cia u�o�y�a si� wygodnie na poduszkach. M�g� sobie ucieka�. Tej nocy Katarzyna zebra�a ca�e �niwo szcz�cia. Jutro te� b�dzie dzie�, jutro go odnajdzie. Ju� nie mia�a ochoty odchodzi� i zaszywa� si� gdzie� w Burgundii. Xaintrailles mia� racj�. Lecz mo�e walka b�dzie kr�tsza, ni� przypuszcza�. Wydawa�o si�, �e Arnold by� bliski z�o�enia broni...
Katarzyna sp�dzi�a resztk� nocy, robi�c plany na przysz�o��, a ka�dy by� wspanialszy od poprzedniego.
* * *
Ale nast�pnego ranka, kiedy kapitanowie przybyli do Joanny, aby wys�ucha� rozkaz�w, Katarzyna, kt�ra z g�ry schod�w obserwowa�a ich po�yskuj�ce zbroje i r�nobarwne pi�ropusze, stwierdzi�a, �e Gelles de Rais ma na policzku jeszcze �wie�� ran�, podczas gdy oko Arnolda de Montsalvy'ego by�o po mistrzowsku podbite, szczeg�, kt�rego Katarzyna nie zauwa�y�a w nocy. Spojrzenie Arnolda spocz�o na niej tylko przez chwil�. Bardzo szybko odwr�ci� g�ow� i potem nie popatrzy� ju� w stron� schod�w.
Pokiereszowane twarze obu kapitan�w zwr�ci�y uwag� Joanny d'Arc.
Spogl�daj�c kolejno na pana de Raisa i pana de Montsalvy'ego stwierdzi�a s�odko-kwa�nym tonem: - By�oby lepiej dla Boga i delfina*, aby�cie panowie sp�dzali noce we w�asnych ��kach.
*
Katarzyna zachowa�a na d�ugo w pami�ci ostatnie dni obl�enia Orleanu, wspomnienie jednocze�nie gwa�towne, mgliste i nierzeczywiste, ale ca�kowicie zdominowane przez osob� postawnej dziewczyny o b��kitnych oczach, kt�ra trzyma�a si� na koniu niczym m�czyzna, m�nie dowodzi�a szturmem, ale umia�a tak�e pochyla� si� z czu�o�ci� matki nad rannymi i umieraj�cymi, potrafi�a p�aka�, z pokor� spowiadaj�c si� ze swych b��d�w Janowi Pasquerelowi lub s�uchaj�c mszy, potrafi�a r�wnie� grozi� bastardowi, �e zetnie mu g�ow�, je�li ten pozwoli przedosta� si� posi�kom, kt�re prowadzi� Anglik Falstaff. Wznios�a i �agodna Joanna, kt�rej gor�ce serce nie zna�o p�rodk�w.
Wieczorem 4 maja, na zako�czenie dnia, w kt�rym Dziewica odebra�a Anglikom baszt� Saint-Loup, otwieraj�c w ten spos�b drog� w kierunku Burgundii, Katarzyna zobaczy�a, �e do miasta wchodzi armia pomocnicza i konw�j z �ywno�ci�, kt�rym dowodzi� Jan z Orleanu. Nast�pnego dnia, we Wniebowst�pienie, zobaczy�a, jak Joanna modli si� z pochylonym czo�em w katedrze �wi�tego Krzy�a, a nast�pnie, 6 maja, jak przekracza Loar� i si�� zdobywa klasztor augustian�w, w kt�rym bronili si� Anglicy; widzia�a, jak 7 maja, podczas szturmu na fort Tournelles wyrywa wbit� w rami� strza��, po czym robi sobie opatrunek z oleju i s�oniny i powraca do szturmu. Przed zachodem s�o�ca cia�o Williama Gladsdale'a, kt�ry par� dni wcze�niej obrzuci� j� obelgami, zosta�o zrzucone z mur�w fortecy do Loary. Katarzyna stoj�c na murach obok modl�cej si� Matyldy Boucher i kanoniera Jana Rabatteau, kt�rego katapulty czyni�y spustoszenie w obozie nieprzyjacielskim, nie straci�a ani jednego szczeg�u z zaci�tej walki, kt�ra mia�a w ko�cu wyzwoli� waleczne miasto. Zobaczy�a rankiem 8 maja Talbota zbieraj�cego resztki armii, zwijaj�cego ob�z i opuszczaj�cego Orlean na zawsze. Wierne do granic wytrzyma�o�ci miasto nie uchybi�o swej roli ostatniego stra�nika kr�lestwa...
Katarzyna widzia�a to wszystko, ale w czasie tych dni nie uda�o si� jej spotka� z Arnoldem. Niekiedy podczas bitwy widzia�a jego czarn� zbroj�, krogulca na jego he�mie lub b�ysk topora, kt�rym wymachiwa� niezmordowanie niczym rze�nik przy pracy, ale nigdy nie uda�o si� jej do niego zbli�y�. Po zapadni�ciu zmroku, kiedy zaprzestawano walk, znika�, bez w�tpienia u kresu si�. Co noc Katarzyna czeka�a na pr�no na d�wi�k krok�w pod oknem - nikt si� nie zjawia�. Co wi�cej, kiedy z rzadka w domu Jakuba Bouchera spotyka�a go w otoczeniu Joanny, wcale jej nie zauwa�a�.
Usi�owa�a jednego wieczoru stan�� mu na drodze, w chwili gdy opuszcza� dom, ale omin�� j� z i�cie diabl� zr�czno�ci� i zmartwiona nie o�mieli�a si� ponowi� pr�by. Nagle sta� si� znowu odleg�y i spos�b, w jaki j� traktowa�, spowodowa�, �e powr�ci�y w�tpliwo�ci i niepewno��. Na jego widok odczuwa�a co� w rodzaju nie�mia�o�ci, kt�ra j� parali�owa�a.
Dowiedziawszy si�, �e mieszka w ober�y �Pod Tarcz� �wi�tego Jerzego" u pana Wilhelma Antesa, przysi�ga�a sobie wiele razy, �e z zapadni�ciem zmroku uda si� do niego, aby zmusi� go w ko�cu do wyja�nie�. Ale kiedy nadchodzi�a chwila realizacji projektu, ogarnia�a j� s�a-bo�� odbieraj�ca jej wszelk� odwag�. Kto wie, czy ten dziwny m�odzieniec o tak nieprzewidzianych reakcjach nie wyrzuci jej na ulic� na oczach wszystkich wsp�mieszka�c�w?
* * *
Rankiem 8 maja uczestnicz�c z ca�ym miastem we mszy zorganizowanej na wolnym powietrzu, kt�r� odprawiono na murach, na oczach wycofuj�cej si� armii angielskiej, a nast�pnie w procesji dzi�kczynnej, kt�ra od tego dnia mia�a sta� si� tradycj�, Katarzyna poczu�a nagle, �e ogarnia j� trwoga. Miasto by�o wolne i nie mia�a �adnych powod�w, aby pozostawa� u pa�stwa Boucher. Trzeba by�o podj�� jak�� decyzj�. Ale co mia�a robi�? Gdzie si� uda�, aby by� blisko Arnolda?
Katarzyna s�ysza�a, �e Dziewica chcia�a uda� si� z Karolem VII do Reims, gdzie mia� by� koronowany, co powinno ukr�ci� wszelkie spory, kt�rych przedmiotem by� od lat. Kapitanowie z pewno�ci� odjad� wraz z Joann� i Karolem. A z nimi r�wnie� i Arnold. Ten przybli�aj�cy si� odjazd niepokoi� Katarzyn�, gdy� nie wiedzia�a, jak mu zapobiec.
Kiedy po sko�czonej procesji Joanna powr�ci�a do domu pa�stwa Boucher, aby troch� odpocz��, Katarzyna posz�a za ni� do komnaty. Gdy przez chwil� pozosta�y same, poniewa� Matylda i Ma�gorzata czyni�y ostatnie przygotowania do wieczerzy notabli, Katarzyna postanowi�a to wykorzysta�. Pomagaj�c Joannie przy zdejmowaniu zbroi, poprosi�a pokornie: - Joanno! Miasto jest ju� wolne i z pewno�ci� wkr�tce wyjedziesz, kontynuowa� swoje dzie�o. Chcia�abym, pani, aby� pozwoli�a mi jecha� z tob�. Mog�abym zosta� twoj�, pani, s�u��c�. B�d� czuwa�a nad twoim odzieniem i mieszkaniem...
Joanna popatrzy�a na ni� z zaskoczeniem. Jej oczy zap�on�y, u�miechn�a si�, lecz przecz�co potrz�sn�a g�ow�.
- Chcia�abym bardzo, aby� by�a przy mnie, Katarzyno. Ale nie mog� si� zgodzi�, �eby� jecha�a ze mn�. Tam, gdzie si� udaj�, nie ma dla ciebie miejsca. Ja jestem dziewczyn� wiejsk�, przywyk�� do ci�kiej pracy, do konnej jazdy, do trudnego �ycia. Ty jeste� szlachetnie urodzona, delikatna i krucha pomimo nieszcz��, kt�re ci� zahartowa�y.
- Ja? Ja r�wnie� wywodz� si� z ludu, Joanno, mo�e jeszcze bardziej ni� ty! - wykrzykn�a Katarzyna z rodzajem dumy i wyzwania, wywo�uj�c tym u�miech rozbawienia na ustach wojowniczki.
- Ach, prawda, m�wi�a� mi ju� o tym i mo�esz by� z tego dumna. Ale, Katarzyno, jest jeszcze co� innego; jeste� zbyt pi�kna, aby przebywa� w�r�d �o�nierzy. To nie s� wcale anio�y, ci nasi �o�nierze i kapitanowie. Mog�aby� obudzi� ich najgorsze instynkty, wywo�ywa� k��tnie i zazdro��.
- W�o�� m�ski str�j, jak ty, pani. Zetn� w�osy...
- Na nic by si� to nie zda�o. Nawet w habicie mnicha i z ogolon� g�ow� b�dziesz nadal kobiet�. Nie, Katarzyno. Tych m�czyzn czekaj� d�ugie i ci�kie walki. Musz� czuwa�, aby unikali wszystkiego, co mo�e ich por�ni�. Delfin i Pan B�g zbyt ich potrzebuj�. Lepiej, aby� wr�ci�a do siebie i poczeka�a tam na koniec wojny.
- Mam wr�ci� do siebie, do Burgundii - odpar�a przygn�biona Katarzyna - aby znowu �y� w grzechu? Nie wiesz, Joanno, jakie �ycie tam wiod�am. Nie mo�esz mnie tam odsy�a�. Nie ty! Lotarynka zamy�li�a si� na chwil�. Katarzyna poda�a jej kaftan z delikatnego p��tna, czerwono-zielony, w kolorach Orleanu, kt�ry podarowa� Joannie Jan z Orleanu. Kiedy sko�czy�a wi�za� sznurowad�a, Joanna po�o�y�a jej d�o� na ramieniu: - Masz racj� - powiedzia�a. - Je�li nie masz si�y, aby oprze� si� dawnym nami�tno�ciom, lepiej tam nie wracaj. Ale c� ci mog� ofiarowa�, Katarzyno? Zamieszkanie w klasztorze? Nie nadajesz si� do takiego surowego �ycia. Ale mam pewien pomys�. Czemu nie mia�aby� uda� si� do ksi�nej Jolanty?
- Ale... ja jej nie znam.
- To nie ma znaczenia, je�li ja ci� do niej wy�l�. Udasz si� do kr�lowej Czterech Kr�lestw*, Katarzyno. W jej cieniu znajdziesz pomoc i ochron�.
Przy niej poczekasz na ko�cowe zwyci�stwo... i na powr�t tego, za kt�rym, bardziej ni� za mn�, chcia�aby� i��.
*
- Jak to odgad�a�, pani? - spyta�a ochryp�ym g�osem.
- To nie takie trudne - u�miechn�a si� Joanna. - Twoje oczy nie potrafi� nic ukry� ani sk�ama�. Ale nadszed� dla ciebie czas oczekiwania, tak jak dla m�czyzn nadszed� czas wojny. Ka�dy ma gdzie� swoje miejsce i swoje zadanie do spe�nienia. Udaj si� do mojej kr�lowej i m�dl si� za nasz� armi�...
Zrozumiawszy, �e nic nie zmieni decyzji Joanny, Katarzyna nie stara�a si� jej dalej przekonywa�. Mo�e to rozwi�zanie by�o dobre? Brat Stefan Chariot opowiada� jej cz�sto o kr�lowej Jolancie, te�ciowej kr�la, kt�rej by� ca�kowicie oddany. Katarzyna wiele si� o niej dowiedzia�a. Czy� nie by�o najwa�niejsze pozosta� w tym samym obozie co Arnold, je�li nie mo�na by�o i�� za nim?
Poniewa� s�u��ce wesz�y, aby posprz�ta� komnat�, pozosta�a, �eby im pom�c. W domu nasta�a radosna wrzawa. Przez szeroko otwarte okna, w wiosennym s�o�cu, Katarzyna widzia�a nadchodz�cych notabli miejskich wraz z wystrojonymi ma��onkami, na kt�rych oczekiwa� przy bramie Regnard go�cinny Jakub Boucher. Nie mia�a najmniejszej ochoty przy��czy� si� do tego t�umu, chocia� wiedzia�a, �e Arnold b�dzie tam z pewno�ci�. W tej chwili wola�aby raczej zmiesza� si� z prostymi lud�mi, kt�rzy ta�czyli ju� na placach, gdzie ustawiono beczki z winem. Po raz pierwszy od siedmiu miesi�cy zosta�y otwarte wszystkie bramy dla mieszka�c�w okolicznych wiosek. Uprzedziwszy s�u��c�, �e wychodzi na przechadzk�, Katarzyna zawi�za�a na g�owie zielony welon i opu�ciwszy dom, wysz�a na uliczk� prowadz�c� w kierunku katedry. Co� ci�gn�o j� w stron� bramy Burgundzkiej, przez kt�r� przyby�a do miasta tamtego wieczoru, wyczerpana, lecz pe�na nadziei. Chcia�a j� znowu zobaczy�, a trudno by�o si� porusza�. Na ulice wyleg�y t�umy ludzi. Rozmawiano, ca�owano si�, wyrywano sobie �o�nierzy, Francuz�w, Szkot�w, Gasko�czyk�w i Hiszpan�w wchodz�cych w sk�ad armii pomocniczej*.
*
Wszystkie domy by�y ustrojone flagami, wszystkie okna szeroko otwarte. Panowa�a olbrzymia rado�� ze zwyci�stwa i smutna Katarzyna z trudem mog�a si� do tego dostosowa�.
Przybywaj�c do bramy Burgundzkiej, zobaczy�a nieprzerwany strumie� m�czyzn, kobiet i dzieci przep�ywaj�cy w obu kierunkach pod olbrzymim kamiennym lukiem. By� to barwny i pe�en rado�ci t�um. Z u�miechem na ustach Katarzyna patrzy�a na tych poczciwych i szcz�liwych ludzi. Nagle jej wzrok przyku�a jaka� dziwna para, kt�ra wesz�a na most zwodzony; wysoka, �niada kobieta, ubrana w sukni� nieprawdopodobnie po�atan� i najwidoczniej zrobion� z r�nych kawa�k�w, z narzucon� na plecy wystrz�pion� chust�, wspieraj�ca si� na grubym, s�katym kiju oraz niski mnich w dziwnym habicie, z wyrazem rado�ci granicz�cym z ekstaz� na okr�g�ej i r�owej twarzy.
Byli to Sara i brat Stefan.
Pchana nagl� rado�ci�, Katarzyna rzuci�a si� p�dem w ich kierunku.
�miej�c si� przez �zy, wpad�a w ramiona Sary.
W pi�tek 13 maja, dok�adnie w chwili, kiedy Joanna d'Arc spotka�a swego kr�la na drodze do Tours i z�o�y�a mu w ho�dzie zwyci�stwo, Katarzyna, Sara i brat Stefan przybyli do Loches, gdzie mieszka�a kr�lowa Jolanta, te�ciowa Karola VII i jego najlepszy doradca. Wyjechali z Orleanu w przeddzie�, po�egnawszy si� z rodzin� Boucher�w i wszystkimi domownikami. Nie oby�o si� bez �ez i obietnic ponownego spotkania.
Wystarczy�o niewiele czasu, aby Sara i ma�y franciszkanin zdobyli przyja�� pani Matyldy, oczarowanej tymi dwiema tak r�nymi postaciami, kt�re ��czy�o wsp�lne uczucie do Katarzyny. Co si� za� tyczy samej Katarzyny, uzna�a spotkanie z Sar� za znak niebios. Poniewa� stara przyjaci�ka by�a znowu przy niej, nic z�ego nie mog�o jej ju� spotka�.
Cyganka i mnich przybyli do Orleanu w op�akanej kondycji. Ich podr� z Coulanges-la-Vineuse by�a prawie tak samo uci��liwa jak podr� Katarzyny, chocia� mieli przynajmniej lepsz� pogod�. A ze sposobu, w jaki opu�cili bez po�egnania Zi�k�, obydwoje zdawali si� zachowywa� ucieszne wspomnienia.
- Mieli�my podw�jne szcz�cie - opowiada�a Sara zebranym domownikom. - Co noc, po wspania�ym zwyci�stwie Zi�ki nad kozami pana de Coursona, kr��yli�my nieustraszenie mi�dzy dwiema fortecami, �akomi�c si� a to na konia Zi�ki, a to na kury pana de Coursona. Co noc okradali�my ich z ca�� premedytacj�. Zako�czy�o si� to prawdziw� bitw�, w trakcie kt�rej de Courson poni�s� kl�sk�. Na domiar szcz�cia, nast�pnego dnia uda�o si� Zi�ce po�o�y� �ap� na grupie handlarzy z Auxerre, kt�rzy wracali z Genewy z towarami. Zi�ko by� tak zadowolony, �e urz�dzi� wielk� zabaw� dla swoich ludzi, po kt�rej o zachodzie s�o�ca ca�a banda by�a kompletnie pijana, a najbardziej Zi�ko. Nikt nie pomy�la� o spuszczeniu krat w bramie ani o podniesieniu mostu. A tym bardziej o wystawieniu stra�y! Okazja nadarza�a si� sama, brat Stefan i ja, i wyszli�my spokojnie bram�, nie napotykaj�c na drodze �ywej duszy. Zabrali�my nawet dwa konie ze stajni, co pozwoli�o nam wygodnie dojecha� do Orleanu. Ale na pierwszym postoju w ruinach opactwa mieli�my pecha. Po obudzeniu okaza�o si�, �e konie znik�y. Sko�czyli�my drog� na piechot�.
- Dla mnie nie mia�o to �adnego znaczenia - wtr�ci� �agodnie brat Stefan. - Du�o si� nachodzi�em w �yciu! Ale Sara odzwyczai�a si� od tego.
Pani Matylda stara�a si� wzmocni� si�y obu podr�nych, prosz�c, aby korzystali ze wszystkiego i czuli si� jak u siebie w domu. Obecno�� Joanny wywarta du�e wra�enie zar�wno na franciszkaninie, jak i na Sarze. Kiedy Cyganka zobaczy�a po raz pierwszy Dziewic�, prawie wpad�a w trans.
Upad�a na kolana z utkwionymi w ni� oczyma, niezdolna do uczynienia �adnego gestu, do wypowiedzenia �adnego s�owa, dr��c na ca�ym ciele.
Dopiero po d�u�szej chwili uda�o si� Katarzynie j� podnie��. Dr�a�a nadal, a jej twarz przybra�a barw� popio�u.
- M�j Bo�e, co si� z tob� dzieje? - zaniepokoi�a si� Katarzyna. Przestraszy�a� mnie!W�wczas Sara oprzytomnia�a. Popatrzy�a na Katarzyn� b��dnym wzrokiem, jak kto�, kogo obudzono zbyt gwa�townie.
- Przestraszy�am ci�? - powiedzia�a z trudem. - To o ni� trzeba si� ba�, Katarzyno! W jednej chwili zobaczy�am wok� niej tyle chwa�y, lecz jednocze�nie i tyle cierpienia, �e straci�am zmys�y.
- Co zobaczy�a�? M�w! Sara opu�ci�a smutno g�ow�.
- Po�yskuj�c� koron�, a potem p�omienie... wysokie i czerwone p�omienie! Ale mog� si� myli�! Jestem taka zm�czona...
Katarzyna chcia�a roze�mia� si� z tego szczeg�lnego widzenia, m�wi�c, �e to si� Sarze przy�ni�o i �e zm�czenie wywo�a�o halucynacje. Ale w g��bi serca poczu�a niepok�j. Do tego nawet stopnia, �e spotkawszy pana Xaintrailles'a na dziedzi�cu domu, rzuci�a b�agalnie, wskazuj�c na wsiadaj�c� na konia Joann�: - Musisz nad ni� czuwa�, bez ustanku!
Rudzielec u�miechn�� si�, jak zwykle pewny siebie i pogodny.
- B�d� spokojna, pi�kna Katarzyno! Nikt, a ju� najmniej Anglicy, nie zabierze jej nam!
Jednak�e, pomimo tego zapewnienia kapitana, nie mog�a uwolni� si� od strasznego przeczucia. Po opuszczeniu Orleanu �ciga�o j� ci�gle i nie opu�ci�o w czasie ca�ej podr�y przez Soloni�. Ust�pi�o dopiero, kiedy zobaczy�a wie�e wspania�ego, osza�cowanego obozu, jakim by�o miasto Loches. Joanna mia�a wkr�tce tu przyby�, a wraz z ni� Arnold, zajmuj�cy sta�e miejsce w jej my�lach, rozpalaj�cy jej cia�o i dusz�.
Przeje�d�aj�c przez bram� Kr�lewsk�, zobaczy�a, jak brat Stefan popycha swego niesfornego mu�a i zatrzymuje przed stra�nikami. Mnich pochyli� si� nad siod�em i szepn�� par� s��w sier�antowi, kt�ry w�a�nie nadszed�, a nast�pnie wyprostowa� si� i da� znak swoim towarzyszkom, aby podjecha�y. U�miechn�� si� rado�nie.
- Kr�lowa nas oczekuje! - oznajmi� zwyczajnie, wje�d�aj�c na strom� uliczk�. - Chod�cie!
- Jak mo�e nas oczekiwa�? - zapyta�a Katarzyna zdumiona. - Czy j� uprzedzi�e�?
- Wys�a�em z Orleanu pos�a�ca, jak to czyni� cz�sto! -odpowiedzia� spokojnie braciszek. - Jej Wysoko�� wie ju� o was wszystko i was przyjmie.
Pod��ajcie za mn�.
Kiedy Katarzyna uk�oni�a si� nisko przed Jolant� Andegawe�sk�, poczu�a si� tak onie�mielona, jak nigdy. Ta, kt�r� nazywano kr�low� Czterech Kr�lestw, sko�czy�a w�a�nie pi��dziesi�t lat, lecz trudno si� by�o tego domy�li�. Wysoka, szczup�a, wyprostowana niczym klinga miecza, nosi�a dumnie ma��, energiczn� g�ow� o zamy�lonym profilu, obci�gni�t� blad� sk�r� koloru ko�ci s�oniowej chroni�c� skutecznie przed up�ywaj�cym czasem. Jolanta mia�a kr�lewsk� postaw� i kr�lewskie spojrzenie ciemnych oczu.
Z ma�ej Jolanty Arago�skiej, c�rki g�r, wychowywanej wed�ug surowych zasad Saragossy, kt�ra pewnego grudniowego ranka ukl�k�a szcz�liwa u boku pi�knego ksi�cia Ludwika Andegawe�skiego w ko�ciele �wi�tego Trofima w Aires, ksi�na zachowa�a nieposkromion� energi�, olbrzymi� odwag� i b�yskotliw� inteligencj�. Co si� tyczy reszty, sta�a si� Francuzk� w ka�dym calu, najlepsz� i najm�drzejsz� z Francuzek.
Zostawszy wdow� w wieku trzydziestu siedmiu lat, z sercem na zawsze p�kni�tym z powodu wdowie�stwa, odwr�ci�a si� zdecydowanie od mi�o�ci i �ycia kobiety, a zosta�a anio�em biednego kr�lestwa, rozdartego i sprzedanego na licytacji przez w�asn� w�adczyni�. Izabela Bawarska nienawidzi�a Jolanty nie dlatego, �e by�a ona, jak to wyrazi� Juvenal des Ursins, �najpi�kniejsz� kobiet� w kr�lestwie", ale dlatego, �e ta pi�kna kobieta przeszkadza�a jej w realizacji projekt�w. To Jolanta zdecydowa�a o ma��e�stwie ma�ego ksi�cia Karola ze swoj� c�rk� Mari�. To Jolanta, zabrawszy dziecko, wychowa�a je u siebie w Angers. To Jolanta odm�wi�a odes�ania go do niegodnej kr�lowej, kiedy ma�y ksi��� sta� si� delfinem Francji. Izabela nigdy nie pogodzi�a si� z listem, kt�ry z tej okazji wys�a�a do niej:
Wszystko to Katarzyna wiedzia�a od brata Stefana, kt�ry od dawna by� tajnym wywiadowc� kr�lowej Czterech Kr�lestw.
I je�li szacunek odebra� Katarzynie mow�, to dlatego, �e stoj�c przed ni�, zobaczy�a, jak wznios�� i szlachetn� pani� by�a Jolanta. Nogi dr�a�y m�odej kobiecie tak mocno, �e g��boki uk�on sko�czy� si� na kl�czkach, a kl�cz�c na po�yskuj�cej posadzce komnaty, ba�a si� nawet oddycha�. Ta g��boka pokora wydawa�a si� podoba� kr�lowej, gdy� u�miechn�a si� i zostawiaj�c wielki kobierzec, nad kt�rym pracowa�a w tej chwili samotnie, podnios�a Katarzyn� z kl�czek.
- Ju� dawno temu brat Stefan opowiada� mi o tobie, pani de Brazey.
Wiem, jak wiern� i oddan� by�a� przyjaci�k� tej nieszcz�snej Odetty de Champdivers. Wiem, �e ona i brat Stefan zawdzi�czaj� ci �ycie, a je�li Odetta zmar�a w n�dzy, to ty by�a� wtedy w jeszcze bardziej op�akanej sytuacji! Wiem te�, �e mimo ci�kiego losu twoje serce by�o z nami i mimo cierpie� stara�a� si� do nas do��czy�. Witaj, w naszych progach!
Kr�lowa m�wi�a z lekkim akcentem hiszpa�skim, co jeszcze dodawa�o jej uroku. Katarzyna uca�owa�a z szacunkiem d�o�, kt�r� jej poda�a.
Podzi�kowa�a za go�cinno�� i oznajmi�a, �e od tej chwili jedyn� jej ambicj� jest ch�� s�u�enia kr�lowej, je�li ta zgodzi si� na to.
- Kr�lowa zawsze potrzebuje wiernej damy dworu - odpar�a Jolanta - a na dworze kr�lewskim zawsze potrzebne s� �adne kobiety. B�dziesz jedn� z moich dam dworu, moja droga. M�j kanclerz wystawi ci odpowiedni dokument. Teraz powierz� ci� pani de Gaucourt, kt�ra zajmie si� twoim zakwaterowaniem. Zostan� z bratem Stefanem, bo musz� z nim porozmawia�.
* * *
Pani� de Gaucourt, chocia� by�a wielk� dam�, cechowa�a prawie chorobliwa nie�mia�o��. Wydawa�o si�, �e przez ca�y czas wszystko, co j� otacza, a ju� najbardziej m��, wywo�uje w niej strach. Oddycha�a swobodnie tylko wtedy, kiedy znajdowa�a si� z dala od zarz�dcy Orleanu. B�d�c prawie w tym samym wieku co kr�lowa, by�a drobna, cicha, lecz swoj� �wawo�ci� przypomina�a myszk�. A kiedy nie�mia�o�� nie zamyka�a jej ust, potrafi�a udzieli� dobrej rady, zna�a dw�r jak nikt inny i doskonale radzi�a sobie z prowadzeniem domu, nawet kr�lewskiego.
W nied�ugim czasie Katarzynie i Sarze przydzielono mieszkanie w obr�bie dworu, s�u�b�, dosta�y nawet odzienie, poniewa� obie bardzo tego potrzebowa�y. Pani de Gaucourt posun�a si� tak daleko w swojej uprzejmo�ci, �e tego samego wieczoru przekaza�a nowej damie dworu, za po�rednictwem skarbnika pa�acowego, sakiewk� ze z�otem. W tym samym czasie do zamku Chateauvillain zosta� wys�any pos�aniec z listem Katarzyny do Ermengardy. M�oda kobieta prosi�a przyjaci�k�, pod kt�rej opiek� pozostawi�a wi�ksz� cz�� bi�uterii i pieni�dzy, aby ta wys�a�a jej wszystko pod dobr� eskort�, chyba �e hrabina wola�aby uczyni� to osobi�cie.
Dom przydzielony Katarzynie by� raczej ma�y, czteroizbowy, lecz odnowiony i bardzo wygodny. Nale�a� do dawnego zarz�dcy zamku, ale od kiedy jego ob��kana �ona zmar�a, mieszkali tam przejezdni go�cie.
Katarzyna mia�a do dyspozycji dw�ch lokaj�w i stwierdzi�a, �e dom ten bardzo jej odpowiada. Znajdowa� si� w po�owie drogi mi�dzy kolegiat� Saint-Ours i wspania�� baszt� strzeg�c� po�udniowego rogu kr�lewskiego grodu; w�skie okna domu wychodzi�y na dolin� rzeki Indre i na os�onecznione sady. Kiedy Sara zesz�a do kuchni, aby zaj�� si� przygotowaniem wieczerzy, Katarzyna zabra�a si� do toalety i przebra�a na przyj�cie pani de Gaucourt, kt�ra mia�a przyby� wieczorem.
Rzeczywi�cie, zjawi�a si� po Aniele Pa�skim, jak zawsze w po�piechu i wystraszona, ale nie sama. Towarzyszy�a jej �liczna, bogato ubrana kobieta, kt�rej wspania�e rude w�osy oczarowa�y Katarzyn�.
Nowo przyby�a mia�a pi�kn� cer�, usta czerwone i zmys�owe, ubrana by�a w ci�k� sukni� z weneckiego brokatu koloru zielonoz�otego, kt�rej odcie� pasowa� do niebieskozielonych oczu, a du�y dekolt ods�ania� odwa�nie kszta�tne piersi. W�osy koloru p�omienia by�y prawie ca�kowicie ukryte pod wspania�ym nakryciem g�owy z tego samego co suknia materia�u.
By�o ono tak wysokie, �e nieznajoma musia�a si� pochyli�, przekraczaj�c pr�g. Twarz kobiety, bardzo wymalowana, cho� z �atwo�ci� mog�aby si� bez tego obej��, gdy� by�a g�adka i pe�na, a tr�jk�tny kszta�t g�owy upodabnia� j� nieco do pi�knej kotki. Ubawiona Katarzyna pomy�la�a, �e stanowi� z pani� de Gaucourt dziwn� par�: kotka i myszka.
Pi�kna rudow�osa rzuci�a si� Katarzynie na szyj� z nieopanowan� rado�ci� i uca�owa�a j� gor�co.
- Moja droga! C� za rado�� zobaczy� ci� tutaj. Od tak dawna nikt nie wiedzia�, co si� z tob� dzieje! M�j ma��onek i ja bardzo niepokoili�my si� o ciebie. M�wi si�, �e ksi��� Filip jest niepocieszony!...
Katarzyna si� skrzywi�a. Us�ysze� w Loches o Filipie by�o z pewno�ci� ostatni� rzecz�, jakiej sobie �yczy�a! Lecz pani de Gaucourt, czerwona a� po uszy, zakaszla�a i przysz�a nieznajomej z pomoc�.
- To prawda - powiedzia�a - �e pani de La Tremoille i nasz wielki szambelan cz�sto ci�, pani, wspominali!
- No, przecie� nie ma w tym nic dziwnego: r�a Burgundii, wspania�a kr�lowa Brugii znik�a? Wszystkie dwory w Europie zastanawia�y si�, co si� z tob� dzieje!
Pi�kna pani de La Tremoille osun�a si� na wysoki fotel, wy�o�ony czerwonymi poduszkami, i zacz�a ple�� trzy po trzy, podczas gdy Katarzyna, opanowawszy zdziwienie, obserwowa�a j� p�przymkni�tymi oczami i ze sztucznym u�miechem na twarzy. Spotka�a ju� na dworze Filipa grubego Jerzego de La Tremoille'a, ale po raz pierwszy widzia�a jego �on�.
Jednak wiele o niej s�ysza�a, gdy� dama ta wiod�a bardzo burzliwe �ycie. A wi�c to by�a ta s�ynna Katarzyna z Isle-Bouchard? Podobno o jej �yciu mo�na by napisa� powie��!
Wdowa z pierwszego ma��e�stwa po pot�nym panu burgundzkim, Hugonie de Chalon, z�apa�a w sieci swej lubie�nej pi�kno�ci niespokojnego Piotra de Giaca, w�wczas faworyta Karola VII, kt�ry, jak to sam wyzna� w chwili �mierci, sprzeda� dusz� diab�u. Z powodu mi�o�ci do pi�knej Katarzyny Giac zamordowa� swoj� pierwsz� �on�, Joann� de Noillac, w ohydny spos�b; zmusiwszy j� do wypicia trucizny, wrzuci� nieszcz�sn� kobiet�, kt�ra by�a tu� przed rozwi�zaniem, na konia i galopowa� z ni� tak d�ugo przez pola, a� nieszcz�sna odda�a ducha. Zakopa� j� na polu, a potem spokojnie powr�ci�, aby po�lubi� ukochan�. Ale pan de La Tremoille tak�e po��da� pi�knej wdowy i nie poprzesta�, a� nie pozby� si� de Giaca.
Przekonany, �e go zdradzono, zosta� zatrzymany w �rodku nocy z polecenia kr�lowej Jolanty, os�dzony, zaszyty w sk�rzany worek i wrzucony do rzeki Auron. W trzy tygodnie p�niej Katarzyna de Giac po�lubi�a pana de La Tremoille'a.
Od tego czasu para ta prowadzi�a najbardziej wystawne i najbardziej rozwi�z�e �ycie. M�� o nienasyconych ambicjach mia� gusta satrapy, a �ona ognisty temperament. Stanowili ciekaw�, ale do�� straszn� par�. Przez ca�y czas odwiedzin pani de La Tremoille Katarzyna u�miecha�a si� z rezerw�.
Zaczyna�a rozumie�, �e poruszanie si� na dworze Karola VII jest r�wnie trudne, jak na dworze Filipa Burgundzkiego. A mo�e nawet trudniejsze, gdy� nie cieszy�a si� tutaj ani mi�o�ci� pana, ani mocn� przyja�ni� Ermengardy de Chateauvillain. Instynktownie wyczu�a, �e nale�y by� ostro�n�. Ale nie odrzuci�a us�ug ofiarowanych jej przez niesamowitego go�cia.
- Ju� jutro - powiedzia�a pani de La Tremoille - sama przedstawi� ci� kr�lowi! Po�ycz� ci sukni�, gdy� do jutra nie zd��ysz przygotowa� odpowiedniej garderoby.
Katarzyna podzi�kowa�a uprzejmie, a chwil� p�niej obie panie wysz�y, �ycz�c Katarzynie dobrego odpoczynku. Wydawa�o si�, �e pani de Gaucourt bardzo si� spieszy i Katarzyna nie zatrzymywa�a ich.
- Na twoim miejscu - powiedzia�a Sara, kt�ra pojawi�a si� wkr�tce po wyj�ciu obu dam dworu - uwa�a�abym na t� pi�kn� rudow�os�! U�miecha si�, jej s�owa s� pe�ne s�odyczy, ale oczy ma zimne, taksuj�ce. B�d� pewna, �e je�li nie uda si� jej wyci�gn�� z ciebie, czego oczekuje, b�dzie dla ciebie niebezpiecznym wrogiem.
- A c� chcia�aby wyci�gn�� ze mnie?
- Sk�d mog� wiedzie�. Ale spr�buj� dowiedzie� si� wszystkiego, co mo�liwe, na temat pa�stwa de La Tremoille.
Katarzyna, kt�ra rozbiera�a si� przed snem, odwr�ci�a si� w kierunku wiernej przyjaci�ki.
- Chcia�abym si� dowiedzie� czego� znacznie wa�niejszego powiedzia�a. - Spr�buj zdoby� informacj�, gdzie mieszka kapitan de Montsalvy, kiedy przebywa w Loches.
Sara nie zawaha�a si� ani przez sekund�.
- Kiedy nie ma s�u�by przy kr�lu, mieszka w mie�cie, przy bramie Franciszka�skiej, w domu nale��cym do bogatego garbarza. Nad drzwiami jego domu widnieje wizerunek �wi�tego Krepina. - Nast�pnie, poniewa� Katarzyna popatrzy�a na ni� os�upia�ym wzrokiem, doda�a z u�miechem: To by�o pierwsze pytanie, jakie zada�am naszym lokajom, gdy� wiedzia�am, �e o to zapytasz w pierwszej kolejno�ci.
Lekko si� zaczerwieniwszy, Katarzyna zacz�a ponownie zawi�zywa� sznurowanie sukni. Ale Sara powstrzyma�a j�: - Nie masz tam nic do roboty dzisiejszego wieczoru. Wraca dopiero jutro z kr�lem. Nie b�dziesz gna�a tej nocy po to tylko, aby stan�� przed zamkni�tymi drzwiami, cho�by nawet by�y to drzwi ozdobione wizerunkiem �wi�tego Krepina. Id� wi�c si� po�o�y�. Przynios� ci lekk� wieczerz�, a potem p�jdziesz spa�. Jutro musisz by� pi�kna i �wie�a.
To m�wi�c, Sara rozebra�a swoj� pani� w okamgnieniu, na�o�y�a jej d�ug�, marszczon� koszul� i bezceremonialnie odprowadzi�a do �o�a, jakby tamta by�a pi�tnastoletni� dziewczynk�. Po czym stan�a przed ni� zadowolona, trzymaj�c si� pod biodra.
- B�dziesz musia�a zapomnie� o tych cyga�skich nawykach, jakich nabra�a� od pewnego czasu, moja �liczna. Znowu jeste� dam�, prawdziw� dam�. B�dziesz musia�a tak�e uwa�a� na kr�low�, kt�ra z pewno�ci� nie lubi, aby jej damy dworu w��czy�y si� po ulicach po zapadni�ciu nocy.
* * *
Suknia, kt�r� nast�pnego ranka przys�a�a Katarzynie pani de La Tremoille, by�a rzeczywi�cie pi�kna i dotykaj�c wspania�ego materia�u, m�oda kobieta nie mog�a powstrzyma� zmys�owego dr�enia. Ju� od dawna palce jej nie dotyka�y prawdziwego mediola�skiego brokatu, chocia� kolor nie podoba� si� jej specjalnie. By�a to wspania�a pl�tanina ptak�w, g��wnie or��w, w kolorze b��kitu i purpury na z�otym tle. Zdaniem Katarzyny, kolory by�y zbyt jaskrawe, ale ca�o�� jawi�a si� jako weso�a i okaza�a.
- Jak wygl�dam? - zapyta�a Sar�, gdy w�o�y�a sukni�. - Czy nie przypominam szyldu farbiarza?
Sara zaprzeczy�a ruchem g�owy, lecz brwi mia�a zmarszczone i zaci�ni�te usta.
- Tobie wszystko pasuje. Mo�e ta suknia jest troch� zbyt jaskrawa, ale �adna.
Pomimo pozytywnej oceny Katarzyna dorzuci�a do sukni kryz� z delikatnego, marszczonego mu�linu, gdy� dekolt by� zbyt du�y i w ka�dej chwili m�g� ods�oni� piersi, a wewn�trzny g�os podpowiada� Katarzynie, �e kr�lowej Jolancie nie przypad�oby to do gustu. Odleg�y g�os fanfar oderwa� j� od przegl�dania si� w zwierciadle. W�o�y�a na g�ow� nakrycie dobrane do sukni, przypi�a je szpilkami i podbieg�a do drzwi.
- S�ysz�, �e nadchodzi orszak! - krzykn�a do Sary. - Musz� i�� do zamku.
Rzeczywi�cie, d�wi�k przybli�a� si�, anonsuj�c kr�la, Joann� i ich liczn� �wit�. Lekko zdyszana Katarzyna do��czy�a do dam dworu kr�lowej, kiedy tr�bacze i przednia stra� wje�d�ali do bramy Kr�lewskiej. Stan�a tu� obok pani de Gaucourt. �wiadoma wra�enia, jakie wywar�a, spostrzeg�a lekko rozbawiony u�miech kr�lowej, szepty innych dam i wybuch �miechu pani de La Tremoille, ubranej w sukni� z p�owobia�ego at�asu.
Znajomo�� dworu i jego zwyczaj�w pomog�y Katarzynie nie straci� pewno�ci siebie. P�niej, kiedy po�yskuj�cy orszak zsiada� z koni przy siedzibie kr�lewskiej, zapomnia�a o wszystkim. Zobaczy�a kr�la i Joann� jad�cych obok siebie, ale przede wszystkim za bia�� zbroj� Dziewicy ujrza�a inn� zbroj�, koloru czarnego, i he�m z krogulcem, kt�re przyspieszy�y bicie jej serca. Wydawa�o si�, �e Arnold czuje si� dobrze w �wicie Joanny. By� tu� obok niej, a w pobli�u niego Katarzyna rozpozna�a Xaintrailles'a, La Hire'a i Jana d'Aulona.
Katarzyna ledwo zwr�ci�a uwag� na kr�la, chocia� jego wzrok zatrzyma� si� na niej przez chwil�. By�a rozczarowana jego nie najlepszym wygl�dem. Mizerny, blady i szczup�y, o twarzy ponurej, z wyd�u�onym nosem i wypuk�ymi oczyma pozbawionymi blasku i �ycia, zdawa� si� nosi� na swych w�skich ramionach ci�ar wiecznego niepokoju. Jego aksamitny str�j robi� wra�enie zbyt du�ego, a wielki filcowy kapelusz z wywini�tymi brzegami zdawa� si� go przygniata�. Za nim jecha� olbrzymi m�czyzna, nieprawdopodobnie przystrojony z�otem i purpur�, w fantazyjnym kapturze, bardziej wymy�lnym ni� turban, i Katarzyna wzi�a go za muzu�manina.
Szeroka twarz okolona brunatn� brod�, pe�ne namaszczenia ruchy i niezwyk�y przepych, kt�rym si� afiszowa�, wszystko to upodabnia�o go do su�tana. Widz�c jednak, �e pani de La Tremoille rzuca si� w jego kr�tkie ramiona, Katarzyna odgad�a, �e jest to jej pan i w�adca, Jerzy de La Tremoille. Przyty� tak bardzo od czasu, kiedy widzia�a go na dworze Filipa, �e nigdy by go nie rozpozna�a! Wydawa� si� bardziej pr�ny i bardziej niepokoj�cy ni� zwykle; aksamitny kocur, godny swej pi�knej, rudej kotki.
Podczas gdy wszyscy wchodzili do zamku na przek�sk�, Katarzyna poczu�a, �e jaka� r�ka szarpie j� do ty�u. Odwr�ciwszy si�, stan�a twarz� w twarz z Arnoldem, kt�ry spogl�da� na ni� gro�nie.
- Sk�d masz t� sukni�? - spyta� bez ogr�dek, nie zadaj�c sobie trudu, by si� z ni� przywita�, podczas gdy palcem wskazywa� oskar�ycielsko sukni� kochanki.
- Bardzo chcia�abym wiedzie�, co ci� to obchodzi? - odpar�a zadziornie. - Czy to dlatego interesuj� ci� stroje, �e jeste� w s�u�bie niewiasty? - Po czym doda�a z kpi�cym u�miechem: - Nie uwierz�, �e w otoczeniu Joanny rozmawia si� o strojach!
Arnold wzruszy� ramionami i zaczerwieni� si� lekko.
- Nie interesuj� mnie twoje spostrze�enia. Odpowiadaj! Sk�d masz t� sukni�?
Katarzyna mia�a wielk� ochot� odes�a� go, gdzie pieprz ro�nie, ale w agresywnym tonie kapitana by�o co� niezwyk�ego, czego nie by�a w stanie okre�li�, a co zmusi�o j� do odpowiedzi.
- Pani de La Tremoille przys�a�a mi j� dzisiaj rano, abym mog�a ubra� si� jak najlepiej na przyjazd kr�la. Moje suknie nie s� odpowiednie na tak� okazj�...
- By�yby sto razy lepsze ni� ta. Ca�y dw�r zna t� sukni�, pani de La Tremoille mia�a j� na sobie wiele razy i jest ona uszyta w jej barwach. To, �e j� w�o�y�a�, oznacza w oczach wszystkich, �e znalaz�a� si� w obozie pa�stwa de La Tremoille. Na honor, ubrano ci� w co� w rodzaju liberii. Ciekawe, co pomy�la�a sobie kr�lowa Jolanta. Czy� nie wiesz, �e pan de La Tremoille jest jej najgorszym wrogiem, a w�r�d prawdziwych przyjaci� kr�la nale�y do tych, kt�rzy chcieliby go zgubi�, udzielaj�c mu z�ych rad? Jest poza tym �miertelnym wrogiem konetabla Richemonta* i, co si� z tym wi��e, wrogiem Joanny. Teraz wiesz ju� wszystko.
*
- Nie wiedzia�am o tym! - odpar�a szczerze. - Sk�d mia�abym o tym wiedzie�? Przyby�am tutaj dopiero wczoraj i nic nie wiem o tym dworze.
- A wi�c bardzo szybko przekonasz si�, �e jest podobny do dworu twojego dobrego przyjaciela, ksi�cia Filipa. Te same intrygi, te same k�amstwa, taka sama chciwo�� i taka sama zawi�� ukryta pod u�miechem.
Id�, zdejmij t� sukni�, je�li zale�y ci na szacunku kr�lowej Jolanty.
Ju� mia� odej�� w kierunku Xaintrailles'a, kiedy Katarzyna powstrzyma�a go, nie�mia�o k�ad�c d�o� na jego ramieniu.
- Arnoldzie - szepn�a, podnosz�c na niego swoje pi�kne i pe�ne czu�o�ci oczy. - Dla mnie liczy si� tylko tw�j szacunek. Czy b�dziesz mnie nienawidzi� przez ca�e �ycie?
Po raz pierwszy w burzliwej historii ich wzajemnych kontakt�w nie wybuchn�� gniewem, lecz odwr�ci� g�ow�, by� mo�e, aby uwolni� si� od s�odkiej magii spogl�daj�cych na niego fio�kowych oczu. Spokojnie zdj�� jej r�k� ze swego ramienia.
- Nie potrafi� nawet odpowiedzie�, czy ci� nienawidz�, czy kocham, Katarzyno - odpar� ochryp�ym g�osem, w kt�rym da�a si� s�ysze� irytacja.
Katarzyna patrzy�a za nim, kiedy oddala� si� w kierunku kr�lewskich apartament�w. Jego krok, zwykle tak energiczny, wydawa� si� dziwnie oci�a�y, niepewny, jakby odchodzi� z �alem, a jego szerokie ramiona by�y dziwnie skulone... Zdecydowana na wszystko, aby tylko mu si� przypodoba�, Katarzyna pospiesznie wr�ci�a do siebie, zerwa�a raczej, ni� zdj�a kompromituj�c� sukni�, opowiadaj�c Sarze o ca�ym zaj�ciu.
- Domy�la�am si� - powiedzia�a Sara - �e ta ruda jest zbyt uprzejma, aby by�a uczciwa. Na dzisiejszy wiecz�r w�o�ysz sukni� z czarnego aksamitu. To jedna z najlepszych, jak� masz.
- Nawet suknia z burki by�aby lepsza od tego krzykliwego upierzenia! wykrzykn�a Katarzyna, z w�ciek�o�ci� rzucaj�c sukienk� daleko od siebie. Ode�lesz to prawowitej w�a�cicielce. Bez podzi�kowa�...
Zmieniwszy str�j, Katarzyna powr�ci�a do zamku. Kiedy podesz�a do dam dworu, kr�lowa rzuci�a na ni� d�ugie, aprobuj�ce spojrzenie.
- Zmieni�a� sukni�, Katarzyno de Brazey? - zapyta�a �agodnie.
- Tak, pani - odpowiedzia�a Katarzyna, sk�adaj�c g��boki pok�on - i prosz� Jej Wysoko�� o wybaczenie, �e oddali�am si� na chwil� bez pozwolenia. Ale... nie podoba�a mi si� tamta suknia i kaza�am odes�a� j� w�a�cicielce.
Za ca�� odpowied� Jolanta uchwyci�a d�o� m�odej kobiety i powiedzia�a: - Mnie te� si� nie podoba�a. Dzi�kuj�, �e si� przebra�a�. Teraz idziemy do ko�cio�a, Joanna ju� tam jest.
Kiedy damy ustawia�y si� w orszak, aby towarzyszy� kr�lowej do kolegiaty Saint-Ours, Katarzyna napotka�a pe�ne z�o�ci spojrzenie pani de La Tremoille. Ale poniewa� Arnold by� z niej zadowolony, nie mia�o znaczenia, �e zyska� nowego wroga.
* * *
Tego samego wieczoru kr�l wyda� wielki bankiet. Ca�y dw�r zosta� zaproszony, ale Katarzyna uzyska�a zgod�, aby zosta� u siebie. Kr�lowa Jolanta mia�a pojawi� si� tylko na kr�tko i nie zach�ca�a wcale swoich dam dworu do przybycia, gdy� w rzeczywisto�ci to pan de La Tremoille, orga-nizator rozrywek kr�lewskich, zajmowa� si� wszystkim. Katarzyna, jako nowo przyby�a, by�a chwilowo zwolniona od sta�ego przebywania na dworze, gdy� musia�a zaj�� si� domem i garderob�. Ale g��wnym powodem, dla kt�rego zlekcewa�y�a t� uroczysto��, by� Arnold, kt�ry z przyczyn znanych tylko sobie te� mia� by� nieobecny. Co si� tyczy Dziewicy Joanny, zamieszka�a, jak to by�o w jej zwyczaju, u jednego z miejscowych notabli, kt�rego �ona uchodzi�a za najbardziej cnotliw�; po zachodzie s�o�ca Joanna uda�a si� do nich.
Bez w�tpienia Arnold na�ladowa� t�, kt�r� uwa�a� teraz za swego bezpo�redniego w�adc�.
Ale powr�ciwszy do domu, Katarzyna nie mog�a odnale�� spokoju.
Ha�asy z zamku zak��ca�y cisz�. G�osy, d�wi�k wioli i �miechy kobiet, ca�y ten radosny zgie�k bankietu by� jej obcy. Przez d�ug� chwil� sta�a w oknie, patrz�c na ksi�yc wygl�daj�cy spoza dach�w Loches. U�pione miasto tchn�o spokojem, kt�ry kontrastowa� ze strugami �wiat�a p�yn�cymi z kr�lewskiej siedziby. W grodzie panowa� spok�j. Od czasu do czasu s�ycha� by�o jedynie krzyki nocnych ptak�w nad zamglonymi brzegami rzeki Indre.
Wzrok Katarzyny przesun�� si� na wie�e przy bramie Franciszka�skiej. Co� ci�gn�o j� nieprzeparcie w tamt� stron�. Noc by�a tak spokojna.
Nigdy nie uda si� jej usn��... Wiedzia�a o trudnych rozmowach, kt�re odbywa�y si� w zamku mi�dzy Joann� i Jolant� z jednej strony, a kr�lem, panem de La Tremoille'em, kanclerzem Regnault de Chartres, arcybiskupem Reims z drugiej strony na temat koronacji Karola. Joanna i kr�lowa chcia�y, aby jecha� prosto na miejsce koronacji. Otoczenie kr�la twierdzi�o, �e jest to niebezpieczne, gdy� trzeba b�dzie przejecha� przez tereny jeszcze okupowane. Je�li wygra Joanna, czego Katarzyna szczerze jej �yczy�a, Arnold znowu odjedzie. Dlaczego wi�c mia�a traci� cenny czas teraz, kiedy by� jeszcze w zasi�gu r�ki?
Nie wo�aj�c Sary, kt�ra zasn�a w k�cie komnaty, zm�czona krz�tanin�, wyj�a ze skrzyni ciemny p�aszcz, owin�a si� nim i opu�ci�a zamek. Wchodz�c w uliczki prowadz�ce do bramy Kr�lewskiej, a nast�pnie w ulice dzielnicy handlowej, Katarzyna nie zastanawia�a si�, co powie, staj�c przed Arnoldem. Po c� si� zastanawia�. Serce b�dzie wiedzia�o, co mu powiedzie�, kiedy nadejdzie ta chwila. Ogarn�o j� prawie bolesne pragnienie ujrzenia go.
Uliczki Loches, a w szczeg�lno�ci wa� ��cz�cy bram� Kr�lewsk� z bram� Franciszka�sk�, by�y ca�kowicie wyludnione. Nawet tutaj dochodzi�y odg�osy zabawy. S�ycha� by�o r�wnie� ci�kie kroki �ucznik�w, czuwaj�cych na murach siedziby kr�lewskiej. Katarzyna przebieg�a przez strom� uliczk� przyci�gana przez dom z wizerunkiem �wi�tego Krepina. W ci�gu dnia nauczy�a si� go rozpoznawa� dzi�ki dachowi w kszta�cie grotu.
Dom garbarza, w kt�rym mieszka� Arnold, przycupn�� w cieniu du�ej czworok�tnej wie�y, w kt�rej znajdowa�a si� brama. S�abe �wiat�o latarni o�wietla�o p�kolisty �uk. Nieco dalej szmer p�yn�cej wody wskazywa� na obecno�� rzeki.
Dzielnica by�a bardzo spokojna, ale po drugiej stronie bramy ciemno�ci roz�wietla�a przylegaj�ca do mur�w gospoda. Wydawa�o si�, �e go�cie bawi� si� tam r�wnie weso�o, jak w zamku. Katarzyna nie chcia�a znale�� si� w kr�gu �wiat�a, kt�ry na nier�wny bruk rzuca�y niskie okna.
Schroni�a si� w cieniu przypory wie�y, staraj�c si� odgadn��, co dzieje si� za zamkni�tymi oknami domu Arnolda. Na pi�trze pali�o si� s�abe �wiat�o, kt�re przyci�ga�o nieodparcie uwag� m�odej kobiety. Powoli zbli�y�a si� do bramy, na kt�rej l�ni� olbrzymi pier�cie� z br�zu s�u��cy jako ko�atka. Ale gdy wyci�gn�a r�k�, aby j� uchwyci�, zrobi�a nag�y skok do ty�u i przylgn�a do muru... Tu� za bram� da�a si� s�ysze� rozmowa, nast�pnie brama si� otworzy�a. Zaszele�ci� jedwab i odezwa� si� g�os kobiecy.
- Przyjd� jutro znowu, nie trap si�...
Katarzynie wydawa�o si�, �e go rozpoznaje.
Inny g�os, tym razem m�ski, szepn�� co�, czego m�oda kobieta nie zrozumia�a. Ale blask �wiecy o�wietli� sylwetk� kobiety, postawnej i eleganckiej, ubranej w jedwabny p�aszcz koloru �liwkowego. Ciekawo�� Katarzyny wzi�a g�r� nad ostro�no�ci�. Wysuwaj�c g�ow�, zobaczy�a twarz kobiety. Oblicze nieznajomej przys�ania�a do po�owy maska tego samego koloru co p�aszcz, ale kaptur, kt�ry zsun�� si� troch� do ty�u, ods�oni� rude w�osy. A czerwone usta o zmys�owym rysunku, kt�rych nie zas�ania�a maska, nale�a�y do Katarzyny de La Tremoille.
Powstrzymuj�c okrzyk z�o�ci i rozczarowania, Katarzyna si� cofn�a.
Ostry i nie do zniesienia b�l przeszywa� j� tak bardzo, �e nigdy jeszcze nie czu�a czego� podobnego. Po raz pierwszy odkry�a w sobie gorzk� zazdro��, kt�ra kaza�a jej jednocze�nie krzycze� i k�sa�!
Zwiewna sylwetka pani de La Tremoille ju� dawno rozp�yn�a si� w ciemno�ci, a Katarzyna nie by�a w stanie uczyni� najmniejszego ruchu. Teraz wszystko stawa�o si� jasne. Oto dlaczego Arnold wym�wi� si� od uczestniczenia w kr�lewskim przyj�ciu! Aby spotka� si� z t� kobiet�, kochank� bez w�tpienia. Jakie� mog�o by� lepsze alibi ni� uroczysto�ci?
Zatrzymywa�y jej ma��onka u boku Karola VII. Teraz gniew Arnolda, kiedy zobaczy� Katarzyn� w jej sukni, wyda� si� bardziej zrozumia�y. C� go w rzeczywisto�ci obchodzi�o, �e kobieta tak d�ugo pogardzana nosi�a kolory tego lub innego obozu. Liczy�o si� to, �e nie chcia� ogl�da� stroju pi�knej pani de La Tremoille na ciele innej...
Dom naprzeciw znowu sta� si� cichy a i �wiat�o w oknie zgas�o. Na ulicy wida� by�o jedynie bladaw� smug� ksi�ycowej po�wiaty, sp�ywaj�c� z dachu na bruk, i �wiat�a z ober�y, gdzie wzmaga� si� harmider. Wrzaski i pijackie �piewy wskazywa�y wyra�nie, �e grupa �o�nierzy �wi�tuje wraz z dziewkami niedawne zwyci�stwo pod Orleanem. Ale dla Katarzyny wszystko sta�o si� oboj�tne. Nie staraj�c si� ju� ukry� swojej obecno�ci, z odkryt� g�ow� i szumem w skroniach, ledwo panuj�c nad p�aczem, opu�ci�a swoj� kryj�wk�, chc�c jak najszybciej dotrze� do domu i wyp�aka� si� do woli w ramionach Sary. Ju� postanowi�a, co zrobi: jutro opu�ci dw�r, poprosi kr�low� Jolant�, aby jej na to pozwoli�a, i pojedzie do Ermengardy. �ycie tutaj zupe�nie jej nie odpowiada�o...
Zrobi�a kilka niepewnych krok�w. W tym momencie drzwi ober�y rozwar�y si� z hukiem i w progu stan�o dw�ch pijak�w;, kt�rzy zataczaj�c si�, wsparci jeden o drugiego, pr�bowali z�apa� r�wnowag�. Chocia� obydwaj byli pijani jak bele, dostrzegli posta� kobiec�, kt�ra przyci�gn�a ich uwag�.
- Dziew... dziewczyna! - wykrzykn�� jeden z nich, obejmuj�c Katarzyn� wp�, podczas gdy drugi zsun�� jej z g�owy kaptur, ods�aniaj�c z�ociste w�osy. - I do tego �adna! Zobacz, Flambard!
Za ca�� odpowied� drugi co� wybe�kota�, co mog�o uchodzi� za okrzyk zachwytu. By� to bez w�tpienia m�odzieniec, kt�ry nie lubi traci� czasu, gdy� chwytaj�c r�ce Katarzyny, kt�ra usi�owa�a go odepchn��, chcia� j� poca�owa�. Skis�y od wypitego wina oddech wywo�a� w dziewczynie odruch obrzydzenia. Trac�c g�ow� i nie wiedz�c, jak si� obroni�, da�a si� porwa� instynktowi i krzykn�a ze wszystkich si�: - Arnoldzie!... Ratuj!
Zaskoczeni napastnicy zatrzymali si� na chwil�. Katarzyna chcia�a krzykn�� jeszcze raz, ale w domu �wi�tego Krepina otworzy�o si� okno i czarna sylwetka z mieczem w d�oni wyskoczy�a z pierwszego pi�tra na ulic�.
Walka nietrwa�a d�ugo. Dwa uderzenia miecza, dwa smagni�cia biczem Arnolda de Montsalvy'ego wystarczy�y, by napastnicy wzi�li nogi za pas.
Obaj pijani �o�nierze odzyskali nagle r�wnowag� i uciekli wzd�u� mur�w, o nic nie pytaj�c. Wzruszaj�c ramionami, Arnold w�o�y� miecz do pochwy i zbli�y� si� do przestraszonej Katarzyny, kt�ra sta�a tu� przy �cianie domu.
Ze�lizguj�cy si� z dachu promie� ksi�yca o�wietla� dok�adnie jej blad� twarz.
- Wydawa�o mi si�, �e rozpoznaj� tw�j g�os - powiedzia� kapitan spokojnie. - Mo�e mi powiesz, co robisz tutaj o tak p�nej porze?
Po tym, co zobaczy�a, za nic w �wiecie nie przyzna�aby si�, �e chcia�a spotka� si� z nim.
- Spaceruj�! - odpar�a pewnie, ale dr��cym g�osem. - Chyba to nie jest zakazane? Chcia�am... spotka� si� z Joann�...
- Patrzcie! Tutaj? Nie powiedziano ci, �e mieszka z drugiej strony miasta? Czy nie powinna� by� na organizowanej przez kr�la uroczysto�ci?
- Dlaczego ja mia�abym tam by�, a ty nie? To prawda, mia�e� wa�ne powody, aby tam nie p�j��.
Zamilk�a, nazywaj�c si� w g��bi duszy idiotk�, kt�ra nie potrafi utrzyma� j�zyka za z�bami. Ale by�o zbyt p�no, aby si� wycofa�. W p�mroku zobaczy�a b�ysk z�b�w m�odzie�ca i us�ysza�a jego �miech.
- Wa�ne powody? Chcia�bym wiedzie� jakie?
Lekko kpi�cy i pogardliwy ton, kt�rym m�wi�, zwracaj�c si� do niej, wzbudzi� w Katarzynie z�o��. Od razu zapomnia�a o postanowieniu, �e b�dzie rozs�dna i oboj�tna.
- Powody koloru rudego! - wykrzykn�a w�ciek�a. I nie pr�buj k�ama�, Arnoldzie de Montsalvy. Widzia�am, jak te powody wychodzi�y przed chwil� z tego domu. I wtedy te� zrozumia�am, dlaczego nie podoba�o ci si�, �e mia�am na sobie sukni� pani de La...
D�o�, kt�r� Arnold gwa�townie zatka� jej usta, zatrzyma�a j� w p� s�owa.
- Prosz� ci�, nie wymieniaj tutaj �adnych nazwisk! To bardzo niebezpieczne! Chod�, odprowadz� ci� do domu.
Chwyci� j� stanowczo pod r�k�, ale Katarzyna oswobodzi�a si� zdecydowanym ruchem.
- Umiem chodzi� sama i nie potrzebuj�, �eby� mnie odprowadza�.
Zajmij si� swoimi mi�ostkami i nie przejmuj si� moj� osob�.
- Moje mi�ostki! Roz�mieszasz mnie tym g�upim gadaniem. Nie mog� zakaza� tej kobiecie przychodzenia do mnie przy ka�dej sposobno�ci i op�acania moich s�u��cych, aby j� wpuszczali.
- Chcesz mi mo�e wm�wi�, �e nie jest twoj� kochank�?
- Ale� oczywi�cie, �e nie! Za kogo mnie uwa�asz? S�dzisz, �e jestem m�czyzn�, kt�ry zadowala si� resztkami po innych? Znasz mnie chyba na tyle, by wiedzie�, �e ten rodzaj kobiet nie ma u mnie �adnych szans. Czy teraz pozwolisz si� odprowadzi�?
Katarzyna omiot�a niepewnym spojrzeniem wysok�, ciemn� sylwetk� m�czyzny, teraz s�abo widoczn�, gdy� ksi�yc skry� si� za chmurami.
Bardzo chcia�a mu wierzy�, ale obraz postawnej kobiety w p�aszczu koloru �liwkowego prze�ladowa� j� nadal.
- Mo�esz mi przysi�c, �e jej nie kochasz? - zapyta�a dziecinnym g�osem, kt�ry roz�mieszy� kapitana, wbrew jego woli.
- Chocia� moje prywatne sprawy nie powinny ci� obchodzi�, odpowiem ci dla �wi�tego spokoju: przysi�gam, �e jej nie kocham.
- A wi�c kogo kochasz? Po kr�tkim wahaniu rzek�: - Nikogo! A teraz do�� tych pyta�!
Powoli, rami� przy ramieniu, weszli na teren ogrodu kr�lewskiego, z g�owami opuszczonymi, ka�de zatopione we w�asnych my�lach. Katarzyna walczy�a z ch�ci� przerwania milczenia. By�a nieszcz�liwa, �e ukochany b�d�c wreszcie tak blisko niej, jednocze�nie jest tak odleg�y. Nie patrz�c na niego, zebrawszy ca�� odwag�, wyszepta�a: - Kiedy wreszcie zrozumiesz, �e ci� kocham, Arnoldzie? �e zawsze kocha�am tylko ciebie? Nie czu�e� w czasie tych dw�ch nocy, kiedy przyszed�e� do mnie, �e nale�� do ciebie cia�em i dusz�, �e mo�esz za��da� ode mnie wszystkiego?
Nie o�mieli�a si� odwr�ci� w jego stron� g�owy, zerkn�a tylko na� szybko i zobaczy�a zastyg�y profil i twarde, skierowane przed siebie spojrzenie.
- Sprawisz mi przyjemno��, nie przypominaj�c tych dw�ch nocy, kiedy zachowa�em si� w spos�b, kt�rego wol� nie nazywa� i za kt�ry si� wstydz�.
- A ja nie. Przynajmniej byli�my wobec siebie szczerzy. Nie wstydz� si�, �e ci si� odda�am. Co wi�cej, jestem z tego powodu szcz�liwa, a je�li chcesz wiedzie� wi�cej, przysz�am do tego miasta w tym w�a�nie celu. Dla ciebie porzuci�am wszystko: zaszczyty, bogactwa, mi�o��, a wybra�am n�dz�, cierpienie, a nawet �mier�. Marz�c tylko o jednym, �e ci� odnajd�. Tylko ty si� dla mnie liczysz... A nie chcesz tego zrozumie�.
Zarzuci�a ramiona na szyj� Arnolda, tul�c si� do niego, oszala�a z mi�o�ci i ogarni�ta gwa�townym pragnieniem przekazania mu gor�czki, kt�ra j� spala�a. Kapitan broni� si� s�abo, dr��cymi r�koma, kt�re pragn�y j� obj��. Wspi�a si� na palce, usi�uj�c dotkn�� wargami warg m�odzie�ca.
Lecz on odwr�ci� g�ow� i ogarni�ty gwa�town� z�o�ci� oderwa� j� od siebie tak brutalnie, �e uderzy�a plecami o mur ogrodzenia.
- M�wi�em ci ju� sto razy, �eby� zostawi�a mnie w spokoju powiedzia� przez zaci�ni�te z�by. - To prawda, dwa razy straci�em g�ow�, dwa razy po��danie wzi�o g�r�. Ale wyrzuca�em to sobie jak zbrodni�, s�yszysz, jak zbrodni� wobec pami�ci mego brata. Zbyt �atwo o tym zapomnia�a�. Mia�em brata, przypomnij sobie... brata, kt�rego uwielbia�em, a kt�rego twoi bliscy zabili, zamordowali w spos�b, w jaki nie zabiliby zwierz�cia rze�nego... - Rozdzieraj�cy i nieoczekiwany szloch wyrwa� si� z gard�a m�odzie�ca, �ami�c mu g�os, kt�ry sta� si� ochryp�y. - Nie wiesz, czym by� dla mnie m�j brat Micha� - kontynuowa� z b�lem w g�osie, kt�ry Katarzyn� wstrz�sn��. - Micha� Archanio� nie by� od niego pi�kniejszy ani waleczniejszy, ani milszy. Dla ch�opca, jakim w�wczas by�em, ma�ego brudnego wie�niaka, ub�oconego i zakurzonego, by� czym� wi�cej ni� bratem; by� wszystkim, co kocha�em i podziwia�em, uosabia� rycerstwo, uczciwo��, m�odo�� i honor naszego domu. Kiedy widzia�em, jak cwa�uje przez wiosk� na wielkim bia�ym koniu, z rozwianymi w�osami, w kt�rych igra�o s�o�ce, czu�em, jak moje serce rwie si� ku niemu. S�dz�, �e kocha�em go bardziej ni� kogokolwiek na �wiecie. Nie potrafisz tego zrozumie�.
- Ale� tak... - powiedzia�a �agodnie Katarzyna. - Widzia�am go, ja...
Te proste i tak niewinne s�owa wystarczy�y, aby wzbudzi� w Arnoldzie w�ciek�o��. Z zaci�ni�tymi pi�ciami pchn�� j� w kierunku �ciany i zbli�y� do niej skurczon� ze z�o�ci twarz.
- Co widzia�a�? To, co uczynili z nim twoi bliscy? Ludzki, krwawy strz�p, na kt�ry rzucili si� wasi rze�nicy. Chcia� ukry� si� w piwnicy jednego z tych przekl�tych Legoix i zosta� wydany, zamordowany, po�wiartowany...
M�wisz, �e go widzia�a�? Czy widzia�a� r�wnie� to cia�o, kt�re zdj�li�my z jednym z moich wuj�w, potajemnie noc�, z szubienicy w Montfaucon? Cia�o bez g�owy, kt�re powieszono za ramiona na zardzewia�ych �a�cuchach.
G�owa znajdowa�a si� w sk�rzanym worku powieszonym obok. G�owa ta straszna czarna miazga! A ty m�wisz mi o swojej mi�o�ci... I nie rozumiesz, �e kiedy wymawiasz to s�owo, mam ochot� ci� udusi�! Gdyby� nie by�a kobiet�, ju� dawno bym ci� zabi�...
- Je�li ci si� to nie uda�o, to nie z twojej winy! - wykrzykn�a Katarzyna, w kt�rej te obrazy rozbudzi�y wspomnienia strasznych godzin w wi�zieniu. - Uczyni�e� wszystko, aby odda� mnie katu.
- Nie �a�uj� tego. Powt�rzy�bym to nawet jutro, gdyby nadarzy�a si� okazja.
Gor�ce �zy stan�y jej w oczach i pop�yn�y po policzkach.
- Nie kr�puj si� wi�c. Zabij mnie. Masz miecz u boku, nie zajmie ci to du�o czasu. To lepsze ni� taka niesprawiedliwo��. Czemu nie chcesz us�ysze�, co mog� ci powiedzie� na temat twojego brata? Przysi�gam ci, �e...
Wrzaski, kt�re nagle da�y si� s�ysze� wewn�trz grodu kr�lewskiego, przerwa�y jej w p� s�owa. Za obwarowan� bram� s�ycha� by�o tupot i krzyki. W tym samym czasie olbrzymia czerwona �una roz�wietli�a niebo za wa�em.
Arnold pu�ci� Katarzyn�.
- Co si� dzieje? - spyta�a.
- Chyba jaki� po�ar. Chod�my zobaczy�!
Zacz�li biec obok siebie, przebiegli przez bram� i skierowali si� w stron�, sk�d dochodzi�y krzyki. Na ko�cu ulicy Katarzyna zobaczy�a wysokie p�omienie buchaj�ce z okien jej domu. Zachwia�a si�.
- Ale�... to m�j dom! - powiedzia�a s�abo. - Pali si� m�j dom!
- Co ty opowiadasz? - wykrzykn�� Arnold, chwytaj�c j� za r�k�. - To tutaj mieszkasz?
- Tak... M�j Bo�e, Sara! Sara! Sara! Spa�a, kiedy wychodzi�am.
Jak szalona zacz�a biec w kierunku p�on�cego domu. Wybudowany z drewna, jak wiele s�siednich, pali� si� niczym wi�zka chrustu. Na ulicy by�o pe�no ludzi, kt�rzy ju� utworzyli rz�d, podaj�c sobie sk�rzane wiadra z wod�. Ale nie skutkowa�o to wcale, wewn�trz domu za� s�ycha� by�o krzyki i wo�anie o pomoc.
- M�j Bo�e! - J�kn�a Katarzyna, �ami�c r�ce z rozpaczy. - Tam w �rodku jest Sara! Ona zginie!
�zy trysn�y jej z oczu. My�la�a tylko o niebezpiecze�stwie, w jakim znalaz�a si� przyjaci�ka. Czy uda si� Sarze uj�� z tego �aru? Nagle Katarzyna dostrzeg�a w�r�d p�omieni posta� z potarganymi w�osami, wzywaj�c� pomocy.
- Spr�buj� j� stamt�d wydosta� - rzuci� nagle Arnold. - Nie ruszaj si� st�d!
Szybkim ruchem odpi�� pas, za kt�ry wsuni�ty by� miecz, zdj�� kaftan, koszul�, zostawi� tylko pludry, kt�rym ogie� nie zagra�a�. Katarzyna zobaczy�a, jak biegnie w kierunku p�on�cego domu, przepycha si� przez t�um i wylawszy wiadro wody na g�ow�, wskakuje w k��by dymu, kt�re bucha�y przez drzwi. Zdumiony t�um zamilk�, a Katarzyna pad�a na kolana i modli�a si� z ca�ego serca.
Pod nienaruszonym jeszcze dachem ogie� zbiera� straszliwe �niwo.
S�ycha� by�o, jak trzaskaj� boazerie, zawalaj� si� belki i meble. Czas, jaki up�yn��, wyda� si� Katarzynie wieczno�ci�. Potem nie s�ycha� ju� by�o �adnych krzyk�w.
- Chyba nie uda�o mu si� przej�� - powiedzia� jaki� g�os obok niej. W�a�nie zawali�y si� schody! Z pewno�ci� nie ma ju� �ywych w tym piekle...
W chwili kiedy zawali� si� dach, wzbijaj�c snop iskier, Arnold wyskoczy� z domu, trzymaj�c w ramionach nieruchome cia�o. Powita� go okrzyk rado�ci. Katarzyna zerwa�a si� z kl�czek i podbieg�a do niego.
- �yjesz! Bogu niech b�d� dzi�ki!
By� ca�y i zdrowy. Trzymaj�c zemdlon� Sar�, �mia� si� jak dziecko, szcz�liwy z powodu jej ocalenia. Na jego ciemnej sk�rze by�o kilka zadra�ni��, mia� lekko spalone w�osy, ale poza tym nic mu si� nie sta�o.
Po�o�y� Sar� na �awie, a natychmiast kilka kobiet zaj�o si� ni�. W tym samym czasie nadbiegli ludzie z zamku. Katarzyna rozpozna�a pani� de Gaucourt. Bieg�a co si� w nogach, unosz�c w r�kach sp�dnice, za ni� pod��a�a grupa lokaj�w i s�u��cych. Powiedzia�a Katarzynie, �e przysy�a j� kr�lowa Jolanta, kt�ra �yczy sobie, aby Katarzyna i jej s�u��ca zamieszka�y w zamku.
- Masz pecha, moja droga! - westchn�a, wycieraj�c spocon� twarz. Chyba z�y los uwzi�� si� na ciebie.
Arnold, kt�ry si� oddali�, aby na�o�y� koszul� i kaftan, teraz do nich podszed�.
- Gdzie zamieszka pani de Brazey? - zapyta� ochmistrzyni� dworu kr�lowej.
- W pokoiku w wie�y s�siaduj�cym z komnat� pani Jolanty. Kr�lowa pragnie, aby pani de Brazey pozostawa�a pod jej opiek�.
M�ody cz�owiek przytakn�� ruchem g�owy, ale zmarszczka rysuj�ca si� mi�dzy czarnymi brwiami nie znik�a. Podczas gdy pani de Gaucourt pochylona nad nadal nieprzytomn� Sar� naciera�a jej skronie, odci�gn�� Katarzyn� na bok.
- Jutro - powiedzia� powa�nie - poprosisz kr�low� Jolant�, aby pos�a�a ci� do swojej c�rki, kr�lowej Marii, kt�ra przebywa w Bourges. I tam pozostaniesz!
- Znowu chcesz si� mnie pozby�! - zaprotestowa�a zbuntowana Katarzyna.
Te s�owa wywo�a�y u Arnolda w�ciek�o��. Chwyci� Katarzyn� za ramiona i zacz�� ni� gwa�townie potrz�sa�.
- Nie udawaj idiotki! Chc�, aby� by�a bezpieczna, a tutaj nie tylko nie jeste� bezpieczna, ale nawet grozi ci co� strasznego. Czy wiesz, co znalaz�em przy schodach w domu? Pal�c� si� s�om� i trzy �uczywa, kt�re kto� musia� tam wrzuci�. S� w Loches ludzie, kt�rzy �le ci �ycz�, i nie wiedz�c, �e wysz�a�, usi�owali ci� usma�y� �ywcem w twoim w�asnym domu.
Katarzyno, czy odes�a�a� w�a�cicielce sukni�, kt�r� ci po�yczy�a?
- Natychmiast!
- Wi�c si� nie zastanawiaj! Ta kobieta nie wybacza nigdy najmniejszej rany zadanej jej mi�o�ci w�asnej. Gdyby� zdecydowa�a si� stan�� po jej stronie, wykorzysta�aby twoj� urod� i wdzi�k do w�asnych cel�w. Ale odtr�ci�a� j� i natychmiast sta�a� si� jej wrogiem. Jeste� od niej pi�kniejsza i kr�l to zauwa�y�. Je�li wejdziesz w �aski Karola, os�abn� wp�ywy pana de La Tremoille. Uczy� zatem, co ci m�wi�:do��cz chwilowo do grona pobo�nych niewiast, kt�rymi otacza si� kr�lowa Maria.
- To niedorzeczne! - zaprotestowa�a Katarzyna. - A je�li nawet grozi mi niebezpiecze�stwo, przy okazji wyzwolisz si� ode mnie!
Spodziewa�a si� ironicznej i cierpkiej odpowiedzi, ale taka nie pad�a.
Arnold wzruszy� jedynie ramionami.
- Nie b�d� niem�dra! Ja wyje�d�am. Dzisiaj wieczorem w czasie narady Joanna wymog�a zgod� na wymarsz na Reims, planuj�c po drodze atak na miasta Meung, Beaugency i Jargeau, gdzie stacjonuj� Anglicy.
Nast�pnie, za jej rad�, wejdziemy do Szampanii, aby mieczem otworzy� drog� do koronacji kr�la Karola. Nie b�d� m�g� nad tob� czuwa�. Jed� do Bourges.
- Tak naprawd� to nie post�pujesz logicznie - odpar�a Katarzyna. Przed chwil� powiedzia�e�, �e gdyby nadarzy�a si� okazja, pos�a�by� mnie bez wahania na szubienic�. Pozostaw mnie wi�c losowi. �ycie nie jest teraz dla mnie wiele warte...
W jej g�osie by�o co� tak tragicznego i �a�osnego, �e kapitan wzruszy� si� mimo woli. Katarzyna usiad�a na �awie z r�kami splecionymi wok� kolan, patrz�c nieobecnym wzrokiem na dopalaj�cy si� dom. Gestem pe�nym zm�czenia odrzuci�a do ty�u d�ugi, jasny kosmyk w�os�w, kt�ry spada� jej na twarz. Zwracaj�c wzrok w stron� Arnolda, stara�a si� u�miechn��, lecz na twarzy pojawi� si� jedynie smutny grymas.
- Nie k�opocz si� o mnie, panie de Montsalvy. Wiem, co ci� prze�laduje. Ale nie potrwa to d�ugo.
Nie sko�czy�a jeszcze m�wi�, kiedy podni�s� j� z �awy i wzi�� w ramiona, jedn� r�k� unosz�c �agodnie jej twarz.
- Nie mog� ci� kocha�, Katarzyno, gdy� dusze mych bliskich przekl�yby mnie. Ale pragn�, �eby� by�a bezpieczna. Jutro rozpoczn� si� walki. B�d� spokojniejszy, kiedy znajdziesz si� z dala od tego miejsca.
Obiecaj mi, �e udasz si� do Bourges. Musisz mi to obieca�!
Pokonana przytakn�a ruchem powiek, prosz�c w g��bi duszy, aby ta cudowna chwila, w kt�rej Arnold trzyma j� w ramionach, trwa�a ca�e �ycie.
A poniewa� podnios�a ku niemu oczy, a ostatnie p�omienie po�aru roz�wietli�y jej wilgotne usta, nie m�g� powstrzyma� pal�cej ch�ci, jaka go po�era�a. Z�o�y� na tych wargach d�ugi, nami�tny poca�unek. Potem za� wypu�ci� j� z ramion r�wnie gwa�townie, i nie ogl�daj�c si�, ruszy� w kierunku miasta...
Wstrz��ni�ta Katarzyna, z pa�aj�cymi policzkami, chcia�a za nim pobiec, ale w tym momencie okrzyk zadowolenia, jaki wyda�a pani de Gaucourt, u�wiadomi� jej, �e Sara odzyska�a przytomno��. Zbli�y�a si� do starej przyjaci�ki, aby j� u�ciska�. Poniewa� lokaje sporz�dzili ju� nosze, aby przenie�� Cygank�, uda�a si� pos�usznie za ma�ym orszakiem, kt�ry wyruszy� w stron� zamku. W jej g�owie panowa� zam�t. Jak pogodzi� s�owa Arnolda, a� nazbyt jasno wyra�one pragnienie pozbycia si� jej, z jego gor�cymi poca�unkami? Jak nie wierzy�, �e kocha j� tak samo, jak ona jego?
A przede wszystkim, jak mu wyt�umaczy�, �e nigdy nie by�a jego wrogiem, i �e pr�bowa�a wszystkiego, aby uratowa� jego brata Micha�a? Za ka�dym razem, kiedy usi�owa�a mu to wyt�umaczy�, ucieka� od niej.
Kr�lowa Jolanta zgodzi�a si� �atwo, aby Katarzyna uda�a si� do Bourges, do jej c�rki, co te� uczyni�a, ale bez wielkiego entuzjazmu. Nie mia�a najmniejszej ochoty do��czy� do �pobo�nych niewiast", kt�rymi otacza�a si� kr�lowa Maria. Lecz mimo to odczuwa�a rado��, �e jest pos�uszna Arnoldowi. Armia Joanny d'Arc opu�ci�a Loches poprzedniego wieczora, kieruj�c si� w stron� Jargeau, sk�d Dziewica mia�a zamiar przegna� Anglik�w. D�u�sz� chwil� Katarzyna wygl�da�a przez okno swej komnaty, patrz�c na oddalaj�ce si� zast�py, a w szczeg�lno�ci na zast�p stra�y przedniej, w kt�rej jechali La Hire, Xaintrailles i Montsalvy. Ju� dawno b�yszcz�ce zbroje i wielobarwne sztandary znik�y w tumanach czerwcowego kurzu, a ona nadal wypatrywa�a srebrnego krogulca na czarnym stalowym he�mie.
Bourges, kt�re wyobra�a�a sobie jako miasto-klasztor, bez wyrazu i blasku, sprawi�o jej niespodziank�: nawet pe�ne przepychu miasta flamandzkie Filipa Dobrego nie by�y wspanialsze od stolicy ksi�stwa Berry, kt�ra sta�a si� si�� rzeczy stolic� wolnej Francji. Ksi��� Jan de Berry, s�ynny wuj s�abego Karola VII, by� pierwszym i jednym z najwspanialszych francuskich mecenas�w. Uczyni� ze swego miasta prawdziwe dzie�o sztuki, niemaj�ce r�wnego sobie. Kiedy Katarzyna stan�a przed wielk� bram� olbrzymiego pa�acu, stwierdzi�a, �e ani w Brugii, ani w Dijon nie ma tak wspania�ych siedzib. �Kr�l Bourges" nie mia� powod�w do narzeka� i chyba by� zadowolony, �e mo�e w�ada� tym pi�knym miastem pe�nym zabytkowych pa�ac�w, t�ocz�cych si� wok� wspania�ej, kamiennej, koronkowej katedry.
Maria Andegawe�ska, kr�lowa Francji, nie pasowa�a do tego pi�knego miasta ani nawet do wyobra�enia o c�rce Jolanty Arago�skiej. Pozbawiona urody, o d�ugiej twarzy bez wdzi�ku, �agodnych, lecz pozbawionych blasku oczach, niezbyt inteligentna, dwudziestopi�cioletnia kr�lowa wydawa�a si� stworzona tylko do rodzenia dzieci. Wywi�zywa�a si� z tego zadania bardzo dobrze. W pa�acu w Bourges przysz�a ju� na �wiat czw�rka dzieci. Jedno zmar�o przy narodzeniu, lecz nast�pne by�o ju� w drodze.
Kr�lowa Maria przyj�a Katarzyn� uprzejmie i natychmiast o niej zapomnia�a. Dziewczyna powi�kszy�a jedynie zast�p dam dworu. Dosta�a du�� komnat� nad kru�gankiem, gdzie wiod�a bezbarwne �ycie, b�d�ce regu��, kiedy kr�lowa by�a w Bourges sama: msza poranna, wizyty dobroczynne, pobo�na lektura, zajmowanie si� dzie�mi, za�atwianie drobnych spraw w ksi�stwie.
- Je�li b�d� musia�a zosta� tutaj d�u�ej - kt�rego� dnia powiedzia�a do Sary - to albo zostan� mniszk�, albo wskocz� do pierwszego z brzegu stawu.
Jeszcze nigdy nie nudzi�am si� tak bardzo.
Teraz mog�a ju� bez wstydu przebywa� na ka�dym dworze.
Ermengarda de Chateauvillain przes�a�a jej pod siln� stra�� kufry z sukniami, bi�uteri� i du�� sum� pieni�dzy, a tak�e d�ugi list, w kt�rym podawa�a ostatnie wie�ci z Burgundii. Katarzyna dowiedzia�a si�, �e matka i wuj czuj� si� dobrze i �e ich ziemie w Marsannay znakomicie prosperuj�, ale �e ksi��� Filip zaj�� zamek w Chenove, kt�ry kiedy� jej podarowa�. Ermengarda otrzyma�a od niego prywatny list, kt�ry wprawi� j� w wielkie zak�opotanie.
W li�cie tym Filip prosi� ksi�n� Chateauvillain, aby wstawi�a si� za nim u swojej przyjaci�ki, Katarzyny de Brazey, aby ta zechcia�a go wys�ucha� i powr�ci� czym pr�dzej do Brugii.
- Lepiej by by�o, gdyby uwa�a� mnie za zmar�� - skomentowa�a te wie�ci Katarzyna, sk�adaj�c list. - Wtedy Ermengarda unikn�aby k�opot�w.
- Nie zgadzam si� z tob� - zaprotestowa�a Sara zaj�ta uk�adaniem sukien. - Nie wiesz, jak potocz� si� twoje losy. Nie wiesz, czy nie b�dziesz chcia�a powr�ci� kt�rego� dnia do Burgundii. Nie pal za sob� most�w, to niebezpieczna operacja. Pani Ermengarda zawsze mo�e powiedzie�, �e nie ma od ciebie wiadomo�ci i �e nie wie, co si� z tob� dzieje. Twoi krewni nic o tobie nie wiedz�, wi�c ci� nie zdradz�. Wiesz przecie�, �e milczenie jest najlepsz� ochron�.
By�o to oczywiste. Nie bez wewn�trznych opor�w Katarzyna podda�a si� monotonnemu �yciu, znosz�c cierpliwie nieko�cz�ce si� haftowanie u boku kr�lowej Marii, kt�ra godzinami potrafi�a pochyla� sw�j d�ugi nos i brzydk� twarz nad r�nymi rob�tkami hafciarskimi lub tkackimi i w tej sztuce uchodzi�a za mistrzyni�. Zrezygnowana Katarzyna wywija�a pracowicie ig��, podczas gdy jej my�li pod��a�y za armi� Joanny. Dzi�ki licznym wys�annikom, kt�rych przysy�a� kr�l, dowiedzia�a si� o zwyci�stwach pod Jargeau, Meung, Beaugency, Patay, gdzie Dziewica Orlea�ska pokona�a dwa tysi�ce Anglik�w, a pozostawi�a tylko trzech zabitych Francuz�w. Kt�rego� dnia, dowiedzia�a si�, �e kr�lowa Maria wyje�d�a do Reims przez niebezpieczn� Szampani�. Katarzyna mia�a nadziej�, �e kr�lowa do��czy do ma��onka, jak wymaga�a tego jej pozycja.
Niestety, kr�lowa Maria pojecha�a spotka� si� ze swym panem do Gien, zostawiaj�c w Bourges wi�kszo�� swojej �wity, w tym wielce rozczarowan� Katarzyn�.
- Dziecko, kt�re nosz� w �onie, nie pozwala mi na tak� podr� oznajmi�a swoim damom dworu. - B�dziemy si� modli� za mego pana i za jego koronacj�.
- To jedyna okazja, �eby�my mog�y zobaczy� koronacj� - westchn�a m�odziutka Ma�gorzata de Culant, haftuj�ca wsp�lnie z Katarzyn� proporzec dla kr�la Karola. - To jedyna okazja, �eby�my mog�y pota�czy�!
Ta m�oda, weso�a dziewczyna by�a jedyn� z dam kr�lowej, kt�r� Katarzyna darzy�a odrobin� sympatii. Ona i Ma�gorzata siada�y obok siebie i zabija�y czas, rozmawiaj�c i komentuj�c wie�ci dochodz�ce z armii.
- Trudno! - powiedzia�a Katarzyna. - Kr�l powr�ci na zim�, a wraz z nim ca�a jego �wita. S�dz�, �e b�d� uczty i ta�ce...
Ma�gorzata popatrzy�a na ni� ze szczerym os�upieniem maluj�cym si� na drobnej twarzy, okolonej dwoma warkoczami zwini�tymi nad uszami.
- Mylisz si�, moja droga! Oczywi�cie, �e kr�l powr�ci, ale nie zostanie wcale w Bourges. Jego dw�r przebywa w Mehun, podczas gdy kr�lowa woli Bourges, bo jest tutaj wygodniej dla dzieci. Wi�c i my pozostaniemy tutaj i nie skorzystamy z zabaw w Mehun!
Katarzyna zacz�a podejrzewa�, �e wysy�aj�c j� na dw�r kr�lowej Marii, Arnold zrobi� jej na z�o��. Z pewno�ci� chcia� mie� swobod� dzia�ania i Katarzyna zacz�a teraz przypuszcza�, �e ca�a ta troska o ni� by�a w gruncie rzeczy tylko ch�ci� uwolnienia si� od niej. Podczas gdy jej zr�czne palce tka�y z�ot� nici� na niebieskim kawa�ku jedwabiu, z kt�rego mia� by� zrobiony proporzec siedem lilii kr�lewskiego herbu, jej wyobra�nia pracowa�a, a w g�owie gromadzi�y si� gorzkie my�li. Bo jaki� ma dow�d na to, �e Arnold nie k�ama�, przysi�gaj�c, �e pi�kna pani de La Tremoille nic dla niego nie znaczy? Kiedy Katarzyna zobaczy�a j� wychodz�c� z domu pod �wi�tym Krepinem, nie wygl�da�a na kogo�, kto w�a�nie zosta� wyproszony. A czy troska Arnolda o bezpiecze�stwo Katarzyny nie by�a raczej ch�ci� oddalenia niebezpiecznej rywalki, kt�ra nie podoba�a si� tamtej kobiecie?
My�li te tak j� prze�ladowa�y, �e nie mog�a si� powstrzyma�, aby nie zagadn�� o to Ma�gorzat� de Culant.
- S�ysza�am, jeszcze w Loches, �e pan de Montsalvy i pani de La Tremoille maj� si� ku sobie - powiedzia�a tonem tak oboj�tnym, �e Ma�gorzata niczego si� nie domy�li�a i wybuchn�a �miechem.
- Zdziwi�abym si�, gdyby tak by�o! Pan de Montsalvy nie znosi pa�stwa de La Tremoille, ani jej, ani jego! To jasne: moi rodzice nigdy nie pomy�leliby o nim jako o moim ewentualnym ma��onku, gdyby by�o inaczej.
Katarzyna poczu�a, jak krew odp�ywa jej z policzk�w w stron� serca.
Skry�a po�piesznie d�onie pod niebieskim jedwabiem, aby Ma�gorzata nie zauwa�y�a ich dr�enia.
- To kandydat na m�a dla ciebie? - spyta�a niby od niechcenia, u�miechaj�c si� z trudem. - Przyjmij moje gratulacje! S�dz�, �e jeste� bardzo zakochana w narzeczonym? Jest bardzo przystojny i...
- I mi�y! - uzupe�ni�a Ma�gorzata, trzymaj�c w ustach kawa�ek jedwabnej nitki, aby nawlec j� na ig��. - Rzeczywi�cie pan Arnold jest bardzo przystojny, lecz m�wi� te�, �e jest bardzo porywczy, w ka�dym razie nie kocham go.
Zdecydowany ton Ma�gorzaty o�ywi� nieco Katarzyn�, kt�ra ju� zaczyna�a s�abn��. S�dzi�a, �e jej �ycie dobiega kresu. Ale Ma�gorzata nie kocha�a Arnolda...
- Ale mo�e on kocha ciebie?
- On? On nie kocha nikogo opr�cz siebie samego, a poza tym, Katarzyno, musz� ci wyzna�, �e kocham innego. M�wi� ci to, bo ci� bardzo lubi� i jeste� moj� przyjaci�k�. Ale to tajemnica. Dochowasz jej, nieprawda�?
- Oczywi�cie! B�d� spokojna!
Katarzyna odetchn�a z ulg�, ale bardzo si� ba�a, �e ma��e�stwo, kt�rego tak chcieli pa�stwo de Culant, mog�o doj�� do skutku. Za wszelk� cen� musia�a zobaczy� si� z Arnoldem! Czy� nigdy nie powr�ci z tej przekl�tej koronacji? Nie mog�a przecie� szuka� go na polach bitew. Mija�y tygodnie, ale Arnold ci�gle nie wraca�.
* * *
Kiedy nadesz�a jesie�, Katarzyna ponownie spotka�a si� z Dziewic� Joann� i niewiele brakowa�o, aby jej nie pozna�a, tak by�a smutna i znu�ona.
Dzieln� wojowniczk� spod Orleanu zast�pi�a dziewczyna wymizerowana i niespokojna. Po wspania�ej koronacji, w czasie kt�rej p�aka�a ze szcz�cia, po olbrzymiej rado�ci, kiedy oddawa�y si� jej miasta, Joanna musia�a ugi�� si� pod matactwami pana de La Tremoille, kt�ry mia� du�y wp�yw na kr�la.
Poniewa� strza�a z kuszy zrani�a j� w rami� przy bramie �wi�tego Honoriusza, zmuszono, j� by opu�ci�a Pary� i uda�a si� nad Loar� �na przezimowanie", gdzie armia powiod�a j� niczym je�ca w z�otych �a�cuchach.
- M�wi�, �e musz� odpocz�� - zwierzy�a si� Katarzynie z gorycz�. - A ja chcia�abym zobaczy� Pary� z bliska, bo nigdy tam nie by�am. Trzeba by�o i�� do przodu, wymusi� zwyci�stwo. Sam B�g tego chcia�...
- Ale nie pan de La Tremoille! - odpar�a cierpko Katarzyna. - On ciebie nienawidzi, Joanno, i zazdro�ci ci. Dlaczego kr�l s�ucha tego zarozumia�ego cz�owieka?
- Nie wiem...
Katarzyna nie mog�a powstrzyma� pytania, kt�re cisn�o si� jej na usta.
Kiedy armia przesz�a przez ulice Bourges, na pr�no szuka�a w stra�y przedniej rycerza ze srebrnym krogulcem. Nigdzie nie spostrzeg�a Arnolda.
- A pan de Montsalvy? Nie przydarzy�o mu si� nic z�ego, prawda?
Spi�t� twarz Joanny d'Arc rozja�ni� u�miech.
- Czuje si� dobrze. Zostawi�am go w Compiegne, kt�rym rz�dzi, w imieniu kr�la, pan de Flavy. To wielki rycerz, lecz ma serce dzikiego zwierz�cia. Zobowi�za�am pana de Montsalvy'ego, aby sprawowa� nad nim dyskretny nadz�r. Jego serce jest lojalne i wierne, mam do niego zaufanie.
Wypowiedziany przez Joann� komplement nape�ni� Katarzyn� rado�ci� i os�odzi� co nieco d�ugie dni oczekiwania na Arnolda. I podczas gdy Joanna oszukiwa�a sw� niecierpliwo��, urz�dzaj�c wypady przeciw Saint-Pierre-le-Moutiers, kt�re zdoby�a, i do La Charite-Sur-Loire, gdzie rozb�jnik Perrinet Gressard trzyma� j� w szachu, Katarzyna sp�dza�a dni na modlitwach i nieko�cz�cych si� rob�tkach hafciarskich.
Jeden tylko raz, w czasie �wi�t Bo�ego Narodzenia, wzi�a udzia� w prawdziwej zabawie i mog�a podziwia� pi�kno Mehun-Sur-Yevre, gdzie ksi��� Jan zgromadzi� wspania�� kolekcj� bi�uterii, dywan�w, rzadkich ksi�g, dzie� sztuki, obraz�w i rze�b.
Zamek sam w sobie by� klejnotem: kompozycja z bia�ych, g�adkich kamieni, pochodz�cych z zielonych w�d rzeki Auron, z wynios�ymi wie�ami zwie�czonymi rze�bionym kamieniem, z niebieskimi dachami, na kt�rych znajdowa�y si� z�ote chor�giewki, z lekk�, smuk�� kaplic� o niezapomnianym pi�knie. Tutaj kr�l nada� uroczy�cie szlachectwo Joannie d'Arc i jej rodzicom, a tak�e ich potomkom, jak r�wnie� wr�czy� herb przedstawiaj�cy z�oty miecz w otoczeniu dw�ch lilii na b��kitnym polu. Ale te dowody wdzi�czno�ci nie pocieszy�y Joanny. Szybko opu�ci�a Mehun i powr�ci�a do Bourges, gdzie mieszka�a u kobiety o wielkiej cnocie, Ma�gorzaty La Touroulde. Kr�lowa Maria, kt�rej obecno�ci Karol VII wcale nie pragn��, powr�ci�a do swego pa�acu. Katarzyna powr�ci�a tam r�wnie� wraz z Ma�gorzat� de Culant i innymi damami dworu. Tym razem by�a szcz�liwa, �e powraca do nudnego �ycia, kt�re tak j� denerwowa�o. Nie podoba�o si� jej zagadkowe, lecz dziwnie ci�kie spojrzenie, jakim obrzuca� j� pan de La Tremoille w czasie uroczysto�ci nadania szlachectwa Joannie. A zielone oczy jego �ony te� nie wr�y�y nic dobrego.
* * *
Min�a zima. Nadesz�a wiosna i wszystko si� zazieleni�o. Powr�ci� r�wnie� czas wojny i Joanna, dr�czona bezczynno�ci�, nie wytrzyma�a.
Dowiedziawszy si�, �e Filip Burgundzki oblega Compiegne, wyjecha�a pewnego ranka o �wicie z garstk� towarzyszy.
* * *
Kt�rego� wieczoru, pod koniec maja, Katarzyna nadzorowa�a na polecenie kr�lowej transport jej futrzanych pelis, kt�re ka�dej wiosny wysy�ano do ku�nierza, aby je wyczy�ci�, sprawdzi� i naprawi� na nast�pn� zim�. Kr�lowa Maria by�a kobiet� niezwykle oszcz�dn� i bardzo dba�a o swoje ubiory. Katarzyna wyjecha�a wi�c konno, a z ni� dwa wozy wioz�ce futra do pobliskiego sklepiku ku�nierza.
Pan Jakub Coeur mia� dom i sklep na rogu ulic Zbrojarzy i Auron, na wprost domu burmistrza Bourges, Leodeparta, kt�rego c�rk� o imieniu Macee po�lubi�. Katarzyna by�a ju� wiele razy u pa�stwa Coeur, gdzie zaprowadzi�a j� Ma�gorzata de Culant. Byli m�odzi, uprzejmi i zawsze gotowi przyj�� z pomoc�. A poza tym ich dom z pi�tk� dzieci by� jednym z najbardziej weso�ych w Bourges. Katarzyna lubi�a tutaj przychodzi�, bawi�a si� z dzie�mi, rozmawia�a z �agodn� Macee lub podziwia�a sk�ry z rzadkich i cennych zwierz�t, kt�re z trudem zdobywa� Jakub, z powodu ci�kich czas�w i niebezpiecze�stwa na drogach.
Katarzyna mia�a nadziej�, �e spe�niwszy swe zadanie, sp�dzi wiecz�r z przyjaci�mi, kt�rzy z pewno�ci� poprosz� j�, aby zosta�a na wieczerzy, jak to zwykle czynili. Ko� ko�ysa� j� �agodnie w blasku zachodz�cego s�o�ca.
Kolacja w cieniu olbrzymiej lipy rosn�cej w ogrodzie pa�stwa Coeur, gdzie r�e i wiciokrzew rozsiewa�y cudny zapach, b�dzie bardzo przyjemna.
Wspomnienie tego zapachu sprowadzi�o na jej usta t�skn�, star� pie�� Marii de France:
Wystarczy�o zanurzy� si� ca�kowicie w spokojnej g��bi jej oczu, aby poczu� si� ufnym i silnym...
Zatopiona w my�lach Katarzyna nie zwraca�a uwagi na to, co dzieje si� na ulicy. Nie s�ysza�a zbli�aj�cego si� galopu ko�skich kopyt i nie cofn�a si�, dop�ki ko� si� z ni� nie zr�wna�, nie wyprzedzi� i staj�c d�ba, nie zagrodzi� jej drogi. Siedzia� na nim cz�owiek w zbroi zabrudzonej krwi�, tak pokryty kurzem, �e twarz i zbroja mia�y taki sam szary kolor. Jego prawie czerwone w�osy by�y jednak widoczne i Katarzyna rozpozna�a Xaintrailles'a.
Wyda�a okrzyk zdziwienia, u�miechn�a si� i ju� wyci�ga�a ku niemu r�ce, gdy ten, nie witaj�c si� z ni�, rzuci�: - Jad� z pa�acu, gdzie powiedziano mi, �e wyjecha�a� do Jakuba Coeura. Szukam ci�, pani Katarzyno.
Jego szeroka twarz, zwykle tak weso�a, by�a napi�ta i pozielenia�a pod skorup� kurzu zmieszanego z potem. Katarzyna instynktownie przeczu�a nieszcz�cie.
- Co si� dzieje, panie? Jak� z�� wiadomo�� mi przynosisz? Powiedz szybko, co z Arnoldem?
- Jest ranny... bardzo ci�ko i chce ci� zobaczy�! Poza tym... Joanna jest w r�kach Burgundczyka! Musisz ze mn� jecha�...
S�u��cy na wozach widz�c, �e Katarzyna zatrzyma�a si�, zrobili to samo. Ale os�upia�a Katarzyna zapomnia�a o nich. Wydawa�o si�, �e uderzy� w ni� piorun. Siedzia�a nieruchomo, z pustym spojrzeniem, na koniu, kt�ry niecierpliwie uderza� kopytem.
Jeden ze s�u��cych zbli�y� si� nie�mia�o i poci�gn�� za brzeg jej sukni.
- Co robimy, pani?
Popatrzy�a na niego z zaskoczeniem, jakby widzia�a go po raz pierwszy w �yciu. Poczu�a dreszcz przeszywaj�cy j� od st�p do g��w i wydawa�o si�, �e odzyskuje �wiadomo��. Wykona�a niepewny ruch r�k�.
- Jed�cie sami! Powiedzcie panu Coeur, �e nie mog�am przyby� osobi�cie, niech zrobi, co trzeba. Pozdr�wcie go ode mnie. Musz� wr�ci� do pa�acu...
Kiedy s�u��cy oddali� si�, zwr�ci�a si� do Xaintrailles'a z wyrazem b�lu na twarzy.
- Powiedz mi prawd�, panie! On nie �yje, prawda?
- Przecie� prosi, �eby� przyby�a. Ale je�li, pani, nie pospieszysz si�, mo�esz nie zasta� go �ywym...
Pod wp�ywem rozpaczy Katarzyna zamkn�a oczy. Strumie� �ez trysn�� z jej oczu, sp�ywa� na policzki, a szloch rozrywa� piersi.
Przeznaczenie da�o o sobie zna�. Arnold jest umieraj�cy! Jak mog�o zdarzy� si� co� tak strasznego? By�o w tym co� absurdalnego i trudnego do wyobra�enia. Przecie� Arnold by� niezniszczalny jak sama ziemia!... I przecie� by�a obok niego Joanna! Ale... Xaintrailles powiedzia� co� na temat Joanny? Ach tak!... �e zosta�a pojmana. Dziewica pojmana? Drugi absurd.
Kt� m�g�by uwi�zi� wys�anniczk� Pana?
- Katarzyno! - powiedzia� Xaintrailles ostrym g�osem. - Musimy wr�ci� do pa�acu, aby� przygotowa�a si� do wyjazdu. Nie ma wiele czasu!
Skin�a g�ow�. Oczywi�cie, trzeba si� spieszy�. Nie ma minuty do stracenia. Skierowa�a konia w stron� pa�acu, kt�rego �upkowe dachy l�ni�y w ostatnich promieniach s�o�ca. Niebo by�o coraz ciemniejsze.
- Ju� jad� - powiedzia�a po prostu.
W godzin� p�niej, tu� przed zamkni�ciem bram, Katarzyna. Sara i Xaintrailles opu�cili Bourges. �a�nia, �wie�e odzienie i porz�dny posi�ek zmaza�y, niczym czary, zm�czenie z twarzy dzielnego Owerniaka. Ale na obmytej z kurzu twarzy widnia�o dramatyczne napi�cie. Jecha� z zaci�ni�tymi z�bami, z gniewem w g��bi br�zowych oczu. S�dzi� naiwnie, �e wiadomo�ci, jakie przywi�z�, przyt�ocz� dw�r niepewno�ci� i strachem. Ale gdy trzej je�d�cy kierowali si� ze smutkiem w sercu w kierunku bramy P�nocnej, d�ugo im towarzyszy�y radosne d�wi�ki lutni i wioli. Kr�l i jego nieod��czny La Tremoille przybyli nieoczekiwanie, jad�c z polowania.
Przygotowano wi�c wieczerz�, zacz�y si� ta�ce...
- Ta�cz� - mrukn�� w�ciek�y przez z�by, patrz�c morderczym wzrokiem w stron� roz�wietlonych okien pa�acu. Bawi� si�, kiedy inni umieraj� i kiedy kr�lestwo jest w niebezpiecze�stwie. Niech ich diabe� porwie!...
Jedynie Jolanta Arago�ska, przebywaj�ca od dw�ch dni u c�rki, przyjecha�a, aby po�egna� si� z nimi. Bez s�owa wcisn�a do r�ki de Xaintrailles'a ci�k� sakiewk�, a widz�c zdziwienie w oczach kapitana, powiedzia�a z prostot�: - Uczy�cie wszystko, co w waszej mocy. Nast�pnie odesz�a, nie spogl�daj�c za siebie.
Przez d�ugie godziny, pod os�on� ciemnej nocy, trzej je�d�cy galopowali, nie zamieniaj�c ani s�owa. Xaintrailles'a nadal trawi�a w�ciek�o��, a Katarzyn� przenika�a trwoga. Obie z Sar� zn�w na�o�y�y m�skie stroje, bardziej praktyczne do konnej jazdy. Przy ob��ku siod�a Katarzyny znajdowa� si� ci�ki kuferek, do kt�rego, wiedziona dziwnym impulsem, w�o�y�a du�� ilo�� z�otych dukat�w i kilka z najcenniejszych klejnot�w, mi�dzy innymi s�ynny czarny diament Garina, z kt�rym nigdy nie odwa�y�a si� rozsta�. W czasie wojny z�oto jest pot�n� broni� i Katarzyna nauczy�a si� ceni� jego si��.
W kilku kr�tkich s�owach Xaintrailles opowiedzia� jej, co sta�o si� pod murami Compiegne 24 maja. Jak Joanna w czasie jednego z wypad�w poza miasto dosy� si� oddali�a, a nast�pnie, stan�wszy twarz� w twarz z olbrzymi� armi� Jana z Luksemburga, chcia�a wycofa� si� w kierunku Compiegne. Ale kiedy dotar�a do miasta, zasta�a spuszczon� krat� w bramie, a most podniesiony. Zosta�a pojmana z Janem d'Aulonem, swoim giermkiem.
- Kto wyda� rozkaz podniesienia mostu? - zapyta�a Katarzyna.
- Wilhelm de Flavy! Ten wieprz... ten zdrajca! Arnold, kt�ry chcia� go zmusi� do opuszczenia mostu, zosta� przez niego zraniony. Arnold nie bra� udzia�u w wypadzie na rozkaz Joanny, kt�ra poleci�a mu dokona� inspekcji zapas�w. Nie mia� na sobie zbroi, kiedy rzuci� si� na Flavy'ego z mieczem w d�oni. Obaj m�czy�ni zacz�li si� bi�, ale Flavy mia� przewag�. Arnold upad� przebity na wylot. Zdo�a� jeszcze dostrzec Lionela de Vendome, tego n�dznika, kt�remu, co by�o wielkim b��dem, oszcz�dzi� �ycie w Arras, �ci�gaj�cego Joann� z konia. Od tej chwili w jego dusz� wst�pi�y gor�czka, majaczenie i w�ciek�o��...
O tym wszystkim my�la�a Katarzyna, spinaj�c ostrogami konia. Wiatr smaga� jej twarz i przynosi� ulg�. Nie czu�a ani zm�czenia, ani g�odu, ani pragnienia. Stanowi�a jedno�� z unosz�cym j� rumakiem, odczuwaj�c jedynie strach, �e przyb�dzie zbyt p�no i zastanie ju� tylko martwe cia�o ukochanego. Aby doda� sobie otuchy, my�la�a o jednym: �e j� wzywa�! To po ni� wys�a� Xaintrailles'a, tylko po ni�!
C� mog�o oznacza� to ostatnie wezwanie u progu �mierci, je�li nie to, �e w ko�cu przem�wi�a mi�o��, �e w ko�cu podda� si� jej. I Katarzyna w swej rozpaczy b�aga�a Boga, aby pozwoli� jej przyby� na czas, i aby mog�a spojrze� po raz ostatni na tego, kt�ry by� jej ca�ym �yciem i z kt�rym rozdzieli�o j� tragiczne nieporozumienie.
- Przynajmniej tyle, Panie, przynajmniej t� ostatni� chwil�! - b�aga�a cicho Katarzyna. - Potem b�d� mog�a umrze�...
By�a to straszna i wyczerpuj�ca jazda, na granicy wytrzyma�o�ci.
Jechali tak d�ugo, a� konie zaczyna�y pada� ze zm�czenia. Zatrzymywali si� na godzin�, aby zje�� troch� chleba, wypi� dzban wina i och�odzi� wod� twarz. Xaintrailles za�atwia� nowe konie, p�ac�c za nie po kr�lewsku gar�ciami z�ota. On sam posila� si� w siodle. Wydawa� si� zbudowany z niezniszczalnej stali. Nic nie mia�o wp�ywu na tego cz�owieka o nieludzkiej sile, kt�ry ju� jad�c po Katarzyn�, przeby� drog� w takim samym piekielnym tempie.
Zm�czenie i znu�enie �ama�y Katarzyn�, ale za nic w �wiecie nie przyzna�aby si� do tego. Zaciska�a z�by, powstrzymuj�c j�k wywo�any b�lem plec�w i po�ladk�w. Sara te� si� nie skar�y�a. Podobnie jak Katarzyna zaciska�a z�by, rozumiej�c dobrze, �e �ycie dziewczyny zale�y od s�abego oddechu, jaki tli� si� jeszcze w rannym ciele Arnolda de Montsalvy'ego. Sara nie �mia�a nawet pomy�le�, co by si� sta�o, gdyby kapitan zmar� przed ich przybyciem. Katarzyna tyle si� wycierpia�a za niego i przez niego, �e wierna Cyganka obawia�a si� rozpaczy, jak� wywo�a�aby ta �mier�. Czy Katarzyna wytrzyma�aby ten kolejny cios? Czy te�...
Trzeciego dnia wieczorem strudzeni je�d�cy dotarli wreszcie do las�w ko�o Guise, kt�re rozci�ga�y si� od Compiegne do Villers-Cotterets.
- Doje�d�amy - powiedzia� Xaintrailles. - Jeszcze trzy mile!
Burgundczycy i Anglicy obozuj� na p�noc, po drugiej stronie rzeki Oise.
Bez trudno�ci dojedziemy od strony po�udniowej. Ten las otacza miasto prawie w ca�o�ci.
Katarzyna kiwn�a g�ow� na znak, �e rozumie. Nawet s�owa sprawia�y jej b�l. Widzia�a �wiat jakby przez mg��, jecha�a podtrzymywana instynktem silniejszym od zm�czenia. Jad�ca za ni� Sara spa�a i trzeba by�o przywi�za� j� do siod�a, aby nie spad�a z konia.
Katarzynie wydawa�o si�, �e te trzy ostatnie mile nigdy si� nie sko�cz�. Pojawia�y si� coraz to nowe drzewa i wydawa�o si�, �e mury miasta nigdy si� nie uka��. W tej podr�y u kresu nocy by�o co� nadnaturalnego...
Kiedy w ko�cu las si� przerzedzi�, ukazuj�c nieruchom� sylwetk� Compiegne, Xaintrailles podjecha� sam nad brzeg rowu wype�nionego wod�, aby wezwa� czatownika, nie wiedz�c, czy w czasie jego nieobecno�ci nieprzyjaciel nie zdoby� miasta.
- Je�liby tak by�o - powiedzia� do swoich towarzyszek -uciekniecie natychmiast i schronicie si� w lesie.
- Nie licz na to, panie! - odpowiedzia�a Katarzyna. - Udam si� tam, gdzie i ty!
Z trudem uda�o mu si� przekona� Katarzyn�, aby pozwoli�a mu uda� si� na zwiady samemu. Okaza�o si� jednak, �e miasto trzyma si� nadal i wkr�tce spuszczony zosta� ma�y most, kt�rym trzej podr�nicy przeszli pieszo, trzymaj�c konie za uzdy. Troch� dalej sta� kusznik z pochodni� w d�oni.
Xaintrailles zwr�ci� si� do niego ostro�nie: - Nie wiesz, czy kapitan de Montsalvy jeszcze �yje?
- �y� jeszcze o zachodzie s�o�ca, panie. Odzyska� nawet przytomno��.
Ale nie wiem, co si� teraz z nim dzieje.
Nic nie odpowiadaj�c, Xaintrailles pom�g� obu kobietom wsi��� ponownie na konie. Bez jego pomocy Katarzynie nie uda�oby si� to z pewno�ci�. Jej nogi dr�a�y i odmawia�y pos�usze�stwa. Xaintrailles wzi�� j� w ramiona i usadowi� w siodle, a nast�pnie odda� t� sam� przys�ug� biednej, na wp� �ywej Sarze.
- Arnold jest w opactwie Saint Corneille, gdzie zakonnicy opiekuj� si� nim bardzo dobrze - szepn��. - Lecz na Boga, nie zapomnij, pani, �e� przebrana za ch�opca! Benedyktyni s� bardzo surowi co do kobiet. I spr�buj, pani, wyt�umaczy� to twojej s�u��cej, je�li jeszcze dociera do niej cokolwiek.
Wkr�tce wysoki, kamienny luk wr�t opactwa ukaza� si� na tle szarawego �witu wstaj�cego dnia. Xaintrailles zako�ata� do wr�t i przez chwil� pertraktowa� z braciszkiem od�wiernym, kt�rego czujna twarz ukaza�a si� za krat� okienka.
- Dzi�ki Bogu - szepn�� do Katarzyny, podczas gdy mnich otwiera� wrota. - Arnold jeszcze �yje! Podobno �pi.
Id�c za Xaintrailles'em wzd�u� galerii dziedzi�ca, Katarzyna dzi�kowa�a w g��bi serca temu, kt�ry wys�ucha� jej pr�b i pozwoli� zobaczy� �ywego jeszcze Arnolda. Powraca�y jej odwaga i �ycie. Mo�e nie by� jeszcze zgubiony, mo�e prze�yje... i mo�e nadejdzie tak upragnione szcz�cie.
* * *
Arnold spoczywa� na pryczy w celi, le�a� na plecach, oczy mia� zamkni�te. U wezg�owia czuwa� siedz�cy na taborecie mnich z r�a�cem w d�oni. Woskowa �wieca p�on�ca w �wieczniku z surowego �elaza stoj�cym na stole o�wietla�a pomieszczenie. Nie licz�c krzy�a na �cianie i msza�u na p�ce, by�o to ca�e wyposa�enie ma�ej celi, do kt�rej weszli Xaintrailles i Katarzyna. Na ich widok mnich wsta�.
- Jak on si� czuje? - szepn�� Xaintrailles. Duchowny uczyni� niejasny ruch i wzruszy� ramionami.
- Wcale nie lepiej! Bardzo cierpi, ale odzyska� przytomno��. Noc by�a z�a. Oddycha z trudem...
Rzeczywi�cie, z piersi rannego wydobywa� si� d�wi�k przypominaj�cy miech kowalski. M�czyzna by� blady jak wosk. Jego zaci�ni�te na prze�cieradle d�onie porusza�y si� jakim� tragicznym ruchem. Wstrz��ni�ta i niezdolna do powiedzenia s�owa Katarzyna osun�a si� na kolana przy pryczy i delikatnym ruchem odsun�a czarny kosmyk w�os�w, kt�ry przyklei� si� mu do czo�a. Us�ysza�a, jak Xaintrailles m�wi do mnicha: - To jest osoba, po kt�r� mnie wys�a�. Czy mo�esz zostawi� nas przez chwil� samych, m�j ojcze?
Nie odwracaj�c si�, Katarzyna us�ysza�a szuranie sanda��w na kamiennej posadzce. Skrzypn�y zamykane drzwi. Arnold otworzy� oczy.
Jego niepewne spojrzenie spocz�o najpierw na przyjacielu stoj�cym u st�p �o�a, potem sta�o si� bardziej wyraziste.
- Janie! - wyszepta� z trudem. - Jeste� z powrotem? Czy...
- Tak - wyszepta� Xaintrailles. - Ona jest tutaj! Patrz...
Olbrzymia rado�� pojawi�a si� na twarzy rannego. Z trudem odwr�ci� g�ow� i zobaczy� pochylaj�c� si� nad nim Katarzyn�.
- Dzi�kuj� ci, �e przyby�a�!
- Nie masz mi za co dzi�kowa� - wyj�ka�a m�oda kobieta g�osem tak ochryp�ym, �e trudnym do rozpoznania. - Wiedzia�e� dobrze, �e przyb�d�.
Dla ciebie, Arnoldzie, posz�abym na koniec �wiata i...
- Nie chodzi o mnie! Ja umieram, ale... inni �yj�!
Rado��, kt�ra na chwil� rozja�ni�a twarz m�odzie�ca, zgas�a. Odwr�ci� oczy, a jego rysy zamar�y. Porusza�y si� jedynie usta, ale g�os, kt�ry z nich wychodzi�, by� tak s�aby, �e Katarzyna musia�a nachyli� si� jeszcze bardziej, aby co� us�ysze�.
- Pos�uchaj... bo ja mam ma�o si�. Joanna jest w r�kach Filipa Burgundzkiego. Schwyta� j� Jan Luksemburczyk. Musisz uda� si� do jego obozu i uzyska� oswobodzenie Joanny.
Katarzynie wyda�o si�, �e �le us�ysza�a.
- Mam i�� do ksi�cia? Ja? Arnoldzie... chyba tego nie chcesz?
- Musisz tam si� uda�. Tylko ty mo�esz wygra� t� bitw�. On ci� kocha!
- Nie!... - Z ust Katarzyny wyrwa� si� cichy okrzyk. Zawstydzona, kontynuowa�a po cichu: - Nie, Arnoldzie... nie wierz w to! On mnie ju� nie kocha. Jest bardzo dumny i nie wybaczy� mi ucieczki. Na jego rozkaz zaj�to moje ziemie. Zosta�am wyp�dzona. Co wi�cej, s�dz�, �e o�eni� si�... i nie dba o mnie.
Twarz Arnolda skurczy�a gwa�towna z�o��. Napi�� mi�nie, jakby chcia� usi���.
Xaintrailles odezwa� si� oboj�tnym g�osem: - Mylisz si�, pani Katarzyno. Masz ca�kowit� w�adz� nad ksi�ciem Filipem. Rzeczywi�cie, w styczniu tego roku po�lubi� infantk� Izabel� i z tej okazji odbywa�y si� w Brugii wielkie uroczysto�ci, ale najwi�ksze uroczysto�ci odbywa�y si� z okazji powo�ania do �ycia wspania�ego zakonu rycerskiego. Wiesz, pani Katarzyno, jak nazywa si� ten zakon?
Zaprzeczy�a ruchem g�owy, bardzo szybko i nie podnosz�c na niego oczu, czuj�c, �e znowu staje si� niewolnic� przesz�o�ci. G�os Xaintrailles'a dochodzi� do niej jak ze szczytu g�ry.
- Jest to zakon Z�otego Runa. I wszyscy wiedz�, sk�d pochodzi ta nazwa. Ludzie z Brugii twierdz� jednog�o�nie, �e Filip nie nazwa�by go tak, gdyby nie nosi� w sercu �alu po kochance o wspania�ych w�osach. To jest ho�d, Katarzyno, uwierz w to, publiczna, nies�ychana i wyra�na deklaracja mi�o�ci. Twoja w�adza nad nim pozosta�a nienaruszona, a konfiskata d�br jest oznak� z�o�ci cz�owieka zawiedzionego w swoich nadziejach, a jednocze�nie ukrytym pragnieniem, aby zn�w ci� zobaczy�.
Wydawa�o si�, �e kl�cz�ca przy pryczy Katarzyna nie s�yszy tych s��w. Jej p�on�ce od gor�czki oczy wpatrywa�y si� w twarz Arnolda i szuka�y w niej rozpaczliwie zaprzeczenia s��w przyjaciela. Ale nie, on s�ucha� uwa�nie, �ledz�c wzrokiem ruch warg kapitana... Nie spojrza� na ni� nawet wtedy, gdy Xaintrailles zamilk� i kiedy Katarzyna nie�mia�o dotkn�a jego d�oni.
- Musisz tam i��! - powiedzia� tylko. - To nasza jedyna szansa!...
Katarzyna przytuli�a zalany �zami policzek do jego du�ej, gor�cej d�oni.
- Arnoldzie! - westchn�a b�agalnie. - Nie ��daj tego ode mnie... Nie ty!
Czarne �renice m�odzie�ca spocz�y na niej, spowijaj�c j� rozgor�czkowanym spojrzeniem. Dysza� ci�ko i wydawa�o si�, �e ka�de s�owo wywo�uje straszliwe m�ki.
- A jednak ��dam tego od ciebie, bo jeste� jedyn� osob�, kt�rej Filip pos�ucha, i dlatego �e Joanna jest wa�na dla kr�lestwa... wa�niejsza od ciebie i ode mnie!
Katarzyna poczu�a rosn�cy bunt. W jednej chwili zapomnia�a o miejscu, w kt�rym si� znajdowali i o jakiejkolwiek ostro�no�ci.
- Ale ja ciebie kocham! - wykrzykn�a z b�lem. - Kocham ci� na �mier� i �ycie, a ty chcesz, abym powr�ci�a do Filipa? Wiem, �e mn� gardzisz, tak, wiem to! Ale mia�am nadziej�, �e mimo wszystko kochasz mnie troch�... troszeczk�!Arnold zanikn�� oczy. Wydawa�o si�, �e jego twarz kurczy si� pod ci�arem wielkiego zm�czenia, a jego g�os zamieni� si� w szept.
- To te�... nie ma znaczenia... Tylko Joanna... Joanna! Cierpienie wykrzywi�o mu twarz, w k�ciku ust pojawi�a si� r�owa piana. D�o� Xaintrailles'a spocz�a na ramieniu Katarzyny.
- Zostawmy go w spokoju - wyszepta�. - On nie ma ju� si�y! Musi odpocz��. Ty r�wnie� tego potrzebujesz, pani...
Katarzyna podnios�a gwa�townie g�ow�, obrzucaj�c kapitana spojrzeniem pe�nym urazy.
- Wiedzia�e�, panie, z jakiego powodu mnie wzywa�? Wiedzia�e� i nic mi nie powiedzia�e�? Oszuka�e� mnie niegodziwie.
- Nie oszuka�em ci�, pani. Powiedzia�em ci tylko, �e prosi ci�, aby� przyby�a, a ty nie pyta�a� o nic wi�cej. Musisz zrozumie�, Katarzyno, �e dla nas wszystkich, towarzyszy broni, Joanna d'Arc znaczy wi�cej ni� wszystko inne, tak jak ci to powiedzia� Arnold. Jest wybawieniem dla kraju, a jej schwytanie przez Burgundczyk�w to olbrzymia katastrofa, kt�rej skutk�w nie da si� oszacowa�. Zrozum dobrze, kto� musi przypomnie� Filipowi Burgundzkiemu, �e jest przede wszystkim ksi�ciem francuskim...
Zrozumia�a� mnie? FRANCUSKIM! Najwy�szy czas, aby sobie o tym przypomnia�. M�wi si�, �e Anglicy domagaj� si� ju� Joanny jako zap�aty. A do tego nie mo�e doj�� za �adn� cen�...
- Powiedzia�e� mi niedawno, panie, �e on mnie kocha! - J�kn�a Katarzyna z gorycz�. Nurtowa�a j� jedynie ta sprawa.
- I powtarzam to nadal! Ale nade wszystko kocha sw�j kraj i sw�j obowi�zek! Aby uratowa� Joann�, sprzeda�by Filipowi w�asne serce.
Uwierz, pani, rozumiem, jak wielkiego po�wi�cenia ��damy od ciebie... ale, Katarzyno, je�li kochasz Arnolda tak bardzo, jak m�wisz, musisz spr�bowa� uratowa� Joann�.
- Sk�d wiesz, panie, �e to mi si� uda, �e Filip mnie pos�ucha?
- Je�li nie pos�ucha ciebie, pani, to nie pos�ucha nikogo! Ale nie mamy prawa nie wykorzysta� takiej szansy!
Katarzyna westchn�a g�o�no. Rozumia�a punkt widzenia obu m�odzie�c�w i z pewno�ci� nie mog�a nie przyzna� im racji. Na ich miejscu bez w�tpienia post�pi�aby tak samo. Ale pr�bowa�a jeszcze walczy�.
- Ksi��� jest dobrym rycerzem. Z pewno�ci� nie odda Dziewicy Anglikom.
- Chcia�bym jednak mie� t� pewno��. A to przecie� ty, pani, jeste� Z�otym Runem!
Te s�owa wstrz�sn�y Katarzyn�. Wydawa�o si� jej, �e s�yszy w g��bi duszy odleg�y g�os Filipa z czas�w ich mi�o�ci. To prawda, �e tak j� nazywa�. �Moje z�ote runo". Prawd� by�o r�wnie�, �e kocha� j� nami�tnie.
Jak w takiej sytuacji wyt�umaczy� tym ludziom, wiernym towarzyszom Joanny d'Arc, aby nie pok�adali w niej nadziei?
Pokonana schyli�a g�ow�.
- Zrobi�, co chcecie! - wyszepta�a. - Gdzie przebywa ksi���?
- Poka�� ci, pani. Chod�, je�li nie jeste� zbyt zm�czona. Zm�czona?
By�a zm�czona do granic wytrzyma�o�ci.
Chcia�aby po�o�y� si� tutaj, po�rodku dziedzi�ca, na ziemi przepojonej zapachem lata, czekaj�c, a� jej serce przestanie bi� i za�nie snem bez przebudzenia. Ale zbieraj�c resztki si�, uda�a si� za Xaintrailles'em a� do dzwonnicy kaplicy klasztornej. Przez w�skie okno kapitan pokaza� jej po�yskuj�c� wst�g� rzeki Oise, r�owiej�c� we wschodz�cym s�o�cu. Za rzek� wznosi�y si� drewniane baszty, takie same, jakie widzia�a ju� w Orleanie, oraz rz�dy namiot�w. Na linii mostu ��cz�cego dwa brzegi rzeki, g�ruj�c jak olbrzymi d�b po�rodku lasu, b�yszcza� ogromny purpurowo-z�oty namiot. Katarzyna rozpozna�a na jego szczycie powiewaj�cy proporzec Filipa Dobrego.
- To ob�z w Margny - powiedzia� kr�tko Xaintrailles. - Tam musisz, pani, si� uda�. Ale wcze�niej odpocznij i od�wie� si�. B�dziesz potrzebowa�a wszystkich swoich si�.
Dopiero o zachodzie s�o�ca Katarzyna wyruszy�a w stron� obozu burgundzkiego. Trzeba by�o poczeka� na milcz�ce zawieszenie broni, jakie przynosi�a noc, zanim dziewczyna mog�a uda� si� do nieprzyjaci�. Wieczorem wsiad�a na konia i przejechawszy przez bram�, skierowa�a si� w stron� mostu na rzece Oise. Przed ni� jecha� jeden z giermk�w Xaintrailles'a wioz�cy bia�� flag� parlamentariusza.
Kopyta konia d�wi�cza�y na grubych deskach mostu. Katarzyna da�a si� mu nie��, nie usi�uj�c nawet kierowa� zwierz�ciem. Czu�a ci�ar w sercu, pustk� w g�owie i mia�a podobne odczucia jak w Orleanie, w tym strasznym dniu, kiedy wieziono j� na szubienic�. Nie pr�bowa�a sobie nawet wyobrazi�, jak przyjmie j� Filip, ani co mu powie. By�a gotowa zrobi� wszystko, co w jej mocy, aby uratowa� Joann�, uzyska� jej zwolnienie za okup. Innych plan�w nie mia�a.
Na plecach czu�a spojrzenia wszystkich m�czyzn, kt�rzy z wie� �ledzili jej ruchy: Xaintrailles'a, grubego i nieociosanego Flavy'ego, kt�rego dostrzeg�a, gdy wsiada�a na konia, i wszystkich �o�nierzy wychylaj�cych si� przez otwory strzelnicze. Znajdowa�a si� pomi�dzy nieprzejednanymi wrogami: lud�mi Joanny d'Arc i lud�mi Filipa, kt�rzy wspomagali Anglika.
A w g��bi klasztoru znajdowa� si� najokrutniejszy z nich wszystkich, walcz�cy ze �mierci� Arnold. Dosta�a si� do pu�apki, z kt�rej nie mia�a si�y si� wydosta�.
Kiedy po przekroczeniu mostu ukaza�y si� przednie stra�e, giermek podni�s� bia�� flag�. S�ysza�a, jak podaje jej nazwisko pierwszemu �ucznikowi, kt�ry si� pojawi�, i m�wi, �e pani z Burgundii chcia�aby spotka� si� z ksi�ciem Filipem. �ucznik uda� si� po oficera, kt�ry wys�a� sier�anta do olbrzymiego namiotu z�oc�cego si� w zachodz�cym s�o�cu. Zrezygnowana Katarzyna czeka�a oboj�tnie. Nie chcia�a my�le� o Arnoldzie, gdy� jego wspomnienie bola�o jak otwarta rana.
Sier�ant powr�ci� wkr�tce, biegn�c co si� w nogach i wzbijaj�c tumany kurzu. Wydawa� si� wniebowzi�ty.
- Mistrz zakonu Z�otego Runa zaraz przyb�dzie - wykrzykn��.
Nazwa �Z�ote Runo" wywo�a�a na ustach dziewczyny gorzki u�miech.
Ale jej uwaga szybko si� skierowa�a na prawdziwie fantastyczn� zjaw�, kt�ra, wyszed�szy z ksi���cego namiotu, p�dzi�a ku niej na koniu.
M�czyzna mia� na zbroi wspania�� kolczug� z jedwabiu i z�ota, na kt�rej widnia�y herby wszystkich zdobyczy burgundzkich. Na kolczudze zawieszony by� �a�cuch z emalii i z�ota, szeroki jak kryza, po�rodku kt�rego znajdowa� si� z�oty baranek. Futrzana czapka ozdobiona pi�rami uzupe�nia�a okaza�y str�j je�d�ca. Zbli�ywszy si� do Katarzyny, zeskoczy� z konia i podbieg� do niej, wyci�gaj�c d�onie.
- Katarzyno!... Droga Katarzyno! Ju� straci�em nadziej�, �e ci� kiedy� zobacz�!
Ze zdziwieniem pomieszanym z rado�ci�, kt�re wyrwa�y Katarzyn� z odr�twienia, pozna�a swego przyjaciela, Jana Lefebvre de Saint-Remy'ego, i spontanicznie wyci�gn�a ku niemu r�ce.
- Jan! Jak�e jestem szcz�liwa, �e ci�, panie, spotykam. Ale� pi�knie wygl�dasz!Instynktownie odnalaz�a lekki i poufa�y ton ich dawnych rozm�w i by�o to dla niej zbawienne. Przysz�a do siebie, odzyska�a pewno�� siebie.
Saint-Remy sk�oni� si� nisko.
- Widzisz przed sob�, droga przyjaci�ko, mistrza zakonu Z�otego Runa, wybranego jednog�o�nie przez cz�onk�w kolegium heraldycznego Burgundii. Sta�em si� wielk� osobisto�ci�. Jak mnie znajdujesz?
- Wygl�dasz wspaniale. Ale, Janie, chcia�abym zobaczy� ksi�cia.
S�dzisz, �e mnie przyjmie?
Saint-Remy spos�pnia�, u�miech zgas� na jego twarzy.
- Czeka na ciebie! Ale wiedz, pani, �e jest w z�ym humorze. Tak naprawd�, to czeka na ciebie od dawna! Co si� z tob� dzia�o? Jeste� nadal pi�kna, tylko schud�a�... a poza tym wydajesz si�, pani, zm�czona.
- Jestem zm�czona, drogi przyjacielu. Zm�czona wszystkim. Wierz mi!
Nowy mistrz zakonu kiwn�� smutno g�ow� i chwyci� za uzd� konia m�odej kobiety.
- Mam nadziej�, �e Jego Wysoko�� Filip potrafi sprowadzi� u�miech na tw� twarz. Od kiedy znik�a�, nasz dw�r straci� du�o blasku.
- Jest przecie� ksi�n�.
- Wiele w niej powabu, jej wykszta�cenie jest doskona�e, a uroda niezaprzeczalna. Ale ma w sobie co� z pos�gu, jest zbyt zimna. Chod� szybko. M�wi� i m�wi�, a Jego Wysoko�� czeka. Nie nale�y go z�o�ci�.
Kilka chwil p�niej Katarzyna zeskoczy�a z konia przed wej�ciem do namiotu ksi���cego, gdzie stali dwaj �o�nierze ze stra�y przybocznej.
Instynktownie zacz�a szuka� bia�ego pi�ra Jakuba de Roussaya, ale m�odego dow�dcy nie by�o w pobli�u. Poprzedzana przez Saint-Remy'ego, troch� teraz zdenerwowanego, Katarzyna wesz�a do olbrzymiego namiotu z purpurowego aksamitu. Sekund� p�niej stan�a przed Filipem Dobrym.
* * *
Ujrzawszy ksi�cia, Katarzyna uzna�a, �e si� postarza�. Jego rysy sta�y si� bardziej wyraziste i ostre. To wra�enie zwi�ksza�y cienie z ju� zapalonych pochodni poustawianych w wielu miejscach. Sta� wyprostowany przy stoliku, na kt�rym le�a�a Ewangelia oprawiona w ko�� s�oniow�, z r�k� opart� na niej. Postaw� mia� wynios��, kt�ra by� mo�e by�a naturalna, ale mia�a w sobie co� napuszonego i oficjalnego. Odziany by� w str�j wojenny, a na szyi mia� gruby, z�oty �a�cuch, na kt�rym zawieszono z�otego baranka, takiego samego jak u Jana Saint-Remy'ego.
Powoli, lecz nie pochylaj�c g�owy, Katarzyna zgi�a kolana, odnajduj�c instynktownie stare pozdrowienie feudalne wobec tego, w kt�rym chcia�a widzie� tylko suzerena. Str�j m�ski, jaki mia�a na sobie, uczyni� ten uk�on �miesznym. Ale kobiecym gestem zsun�a na ramiona czarny kaptur, kt�ry mia�a na g�owie, ods�aniaj�c splecione w�osy. Filip nawet nie mrugn��.
Jego szare oczy wpatrywa�y si� w Katarzyn� bez �adnego u�miechu, kt�ry z�agodzi�by wyraz twarzy. Ale to on przem�wi� pierwszy.
- Jednak przyby�a�, pani? Nie s�dzi�em, �e ci� jeszcze zobacz�.
My�la�em, �e nie �yjesz, i dziwi mnie twoja zuchwa�o��. Znikasz na dwa lata... lub prawie, i nagle powracasz, domagaj�c si� widzenia, jakby� zawsze zachowywa�a si� odpowiednio i jakby ci si� te wzgl�dy nale�a�y.
G�os Filipa stawa� si� bardziej ostry. Katarzyna mia�a wra�enie, �e sam stara si� zwi�kszy� sw� z�o�� i powiedzia�a zuchwale: - Dlaczeg� wi�c przyj��e� mnie, panie, je�li nie mam do tego prawa?
- �eby zobaczy�, czy ci� jeszcze poznam, czy przypominasz jeszcze wspomnienie, jakie po tobie zachowa�em. Dzi�ki Bogu, nie przypominasz go w niczym! Bardzo si�, pani, zmieni�a�, i to na niekorzy��!
Brutalno�� Filipa, jego ca�kowity brak elementarnej kurtuazji nie zrobi�y na Katarzynie wra�enia. Ju� od dawna nie wywo�ywa� w niej strachu.
Przeciwnie, pomog�o jej to zapanowa� nad sob�, a nawet wywo�a�o lekki u�miech.
- Nie s�dzisz chyba, panie, �e przysz�am tutaj po to, aby� zast�pi� moje zwierciad�o? Te dwa lata, kt�re up�yn�y, by�y dla ciebie dobre, a nawet korzystne. Dla mnie by�y to lata n�dzy i cierpienia.
- Kto sprawi� ci tyle cierpie�?
- Nikt! Ale nie s�d�, panie, �e ich �a�uj�! Tak, cierpia�am, ale przynajmniej przesta�am sob� gardzi�.
B�ysk z�o�ci, jaki zapali� si� w oczach Filipa, da� Katarzynie zna�, �e zabrn�a zbyt daleko i je�li nie zmieni tonu, jej misja b�dzie powa�nie zagro�ona od samego pocz�tku. A przecie�, bior�c wszystko pod uwag�, nie mia�a Filipowi nic do zarzucenia i chcia�a od niego uzyska� wielk� �ask�.
Natychmiast zrobi�a krok do ty�u.
- Wybacz mi, panie! Moje s�owa wybieg�y przed moje my�li. Chcia�am tylko powiedzie�, �e skoro wzi��e� sobie �on�, nie ma ju� dla mnie miejsca u twojego boku. Dowiedzia�am si�, �e jeste� �onaty... i szcz�liwy, jak s�dz�?
- Bardzo!
- To mnie cieszy. Moje modlitwy o twoje szcz�cie, panie, zosta�y wys�uchane...
Ci�ka cisza zawis�a mi�dzy nimi, zak��cona jedynie skwierczeniem �wiec i przed�u�onym ziewni�ciem charta le��cego u wej�cia. Katarzyna nie wiedzia�a, jak podj�� rozmow�, i szuka�a jakiego� pomys�u. Ale nagle Filip zapomnia� o swej dostojnej postawie i zrywaj�c z g�owy wielki kapelusz z czarnego filcu, ozdobiony pi�rem czapli i rubinow� sprz�czk�, przeszed� obok sto�u i chwyci� Katarzyn� za �okie�.
- Do�� ju� wykr�t�w i oficjalnych s��wek! S�dz�, �e nale�� mi si� wyja�nienia. Min�y dwa lata... dwa lata, rozumiesz, od kiedy na ciebie czekam. Dlaczego mnie opu�ci�a�?
Zacz�� jej m�wi�, jak dawniej, na ty, i to usun�o wzajemne skr�powanie. Katarzyna poczu�a, �e st�pa po pewnym gruncie.
- Powiedzia�am ci ju�: bo mia�e� si� �eni�. Jestem zbyt dumna, aby zgodzi� si� na drugie miejsce po tym, czym by�am dla ciebie, sta� si� po�miewiskiem dworu.
Na twarzy Filipa pojawi�o si� szczere zdziwienie.
- Po�miewiskiem? Czy w twoich oczach by�em tak n�dznym ksi�ciem, kt�ry nie by�by w stanie zapewni� ci miejsca, jakie da�em ci ju� wcze�niej? Tobie, kt�ra op�akiwa�a� naszego syna?
Katarzyna nie podda�a si� wzruszeniu na my�l o dziecku.
- Ale� tak, s�dz�, �e planowa�e� wyda� mnie za m��.... jeszcze raz!
Jakiego� m�a wybra�e� mi tym razem, po tym nieszcz�snym Garinie, kt�rego straszne kalectwo tak niecnie wykorzysta�e�? Pana de SaintRemy'ego? Lannoya, Toulongeona? Kt�ry z twoich poddanych got�w by� po�lubi� twoj� kochank�, aby ci si� przypodoba�, a potem starannie przymyka� oczy?
- �aden! Nigdy nie zgodzi�bym si� dzieli� ci� z innym. Uczyni�bym ci� ksi�n�, mog�aby� wybra� te z moich ziem, kt�re by� chcia�a... Czy� nie wiedzia�a�, �e kocham ci� nade wszystko w �wiecie, czy� nie da�em ci na to dowod�w? Jeszcze nawet teraz. Czy wiesz, co to jest?
Zerwa� gwa�townym ruchem gruby, z�oty �a�cuch i podsun�� pod nos m�odej kobiety. - Wiesz, co to jest?
- Ale� tak - odpowiedzia�a �agodnie. - Znak Z�otego Runa. Zakonu, kt�ry powo�a�e�, aby uhonorowa� tw�j �lub.
- M�j �lub? S�dzisz, �e o kim my�la�em, nadaj�c mu t� nazw�? Kto rozpo�ciera� zawsze obok mnie najcudowniejsze z�ote runo? Kogo tak nazywa�em, je�li nie ciebie?
Cisn�� z w�ciek�o�ci� �a�cuch w r�g namiotu, uchwyci� g�ow� Katarzyny i z wielk� zr�czno�ci� rozpl�t� jej warkocze. Ci�kie, po�yskuj�ce w�osy sp�yn�y na ramiona m�odej kobiety i przykry�y str�j z czarnego sukna, przywracaj�c jej, jakby za dotkni�ciem czarodziejskiej r�d�ki, dawny blask. Nast�pnie poci�gn�� j� przed wielkie lustro weneckie, znajduj�ce si� na jednej ze �cian.
- Popatrz! Do kogo nale�y prawdziwe Z�ote Runo?
Ale nawet nie zd��y�a spojrze� w lustro. Z wielk� nami�tno�ci�, kt�rej ju� nie kontrolowa�, wzi�� j� w ramiona i przyciska� do piersi, nie zwa�aj�c, �e zbroja sprawia jej b�l.
- Katarzyno... Kocham ci� nadal. Nigdy o tobie nie zapomnia�em...
- Teraz zapomnisz... bo tak bardzo si� zmieni�am.
- Ale� nie... nie zmieni�a� si� bardzo! Powiedzia�em tak, bo od dw�ch lat rozpiera mnie z�o��. Powiedzia�em byle co. Jeste� nadal pi�kna, chocia� nieco chudsza. Ale twoje oczy s� wi�ksze, a kibi� bardziej wiotka.
Katarzyno... moja mi�o�ci. Tak cz�sto ci� wzywa�em... moja s�odka, moja pi�kna, moja niezast�piona.
Pospiesznie odpi�� ko�nierz jej kaftana i przytuli� twarz do smuk�ej, delikatnej szyi. Uwi�zionej w jego ramionach, na wp� odchylonej do ty�u Katarzynie wydawa�o si�, �e zaraz zemdleje. Dawny czar, kt�ry tak przywi�za� j� do tego dziwnego i pe�nego uroku cz�owieka, zaw�adn�� ni� znowu. Za kilka sekund Filip uniesie j� w ramionach, zaniesie a� do wielkiego �o�a obitego z�otem, kt�re b�yszcza�o �agodnym �wiat�em w g��bi namiotu, i nie b�dzie mia�a si�y, aby oprze� si� pragnieniu... Lecz nagle, niczym w �wietle b�yskawicy, ujrza�a umieraj�cego Arnolda, le��cego na w�skiej pryczy w klasztornej celi. Arnolda, do kt�rego nale�a�a cia�em i dusz�. Czym�e by�y te dawne przyjemno�ci cielesne wobec tego wszystkiego, co tylko on m�g� jej ofiarowa�? Ich gwa�towne, mi�osne zmagania, bez czu�o�ci, r�wnie okrutne jak walka, gdzie jeden z przeciwnik�w czyha na os�abni�cie drugiego, podoba�y si� jej mimo wszystko bardziej ni� pieszczoty Filipa. Katarzyn� ogarn�� bunt. �agodnie, lecz stanowczo odsun�a ksi�cia...
- Nie teraz! Zostaw mnie!Pu�ci� j� natychmiast i cofn�� si� o par� krok�w ze zmarszczonymi brwiami.
- Dlaczego? Wi�c czego ode mnie chcesz, po co tu przyby�a�, je�li nie po to, by odnowi� nasz zwi�zek?
Zawaha�a si� przez chwil�. Czy by� to w�a�ciwy moment? W ka�dym razie trzeba z tym jako� sko�czy�.
- Przysz�am prosi� ci� o �ask� - powiedzia�a spokojnie.
- O �ask�?
Wybuchn�� nag�ym, szalonym �miechem, w kt�rym nie by�o nic wymuszonego, a kt�ry rzuci� go, bez si�, na szeroki, hebanowy fotel. �mia� si� i �mia�, nie mog�c z�apa� oddechu, a� Katarzyna poczu�a, �e ogarnia j� z�o��.
- Nie wiem, co jest w tym �miesznego - powiedzia�a troch� ura�ona.
- �miesznego?
Jego �miech urwa� si�. Ksi��� wsta� i podszed� do niej.
- M�j aniele, twoja naiwno�� nie ma sobie r�wnej. Prosi�a� mnie ju� o tyle �ask, �e powinienem by� zgadn��, �e masz kolejn� pro�b� w zanadrzu.
To u ciebie jaka� mania. Kog� tym razem chcesz uratowa�?
- Dziewic� Joann�.
Imi� to pad�o niczym kula armatnia. Jeszcze u�miechni�ta twarz Filipa stwardnia�a natychmiast. Jakby przestraszony odszed� od Katarzyny i stan�� z drugiej strony sto�u.
- Nie! - powiedzia� tylko.
M�oda kobieta schowa�a za plecami dr��ce d�onie. Czu�a dobrze, �e w tym momencie Filip wymyka si� jej. W jednej chwili nami�tny kochanek znik� za sztywn� sylwetk� ksi�cia Burgundii. U�miechn�a si� blado.
- �le si� wyrazi�am. Przysz�am ci� prosi�, aby� ustali� okup za Dziewic�, jak wymagaj� tego prawa wojenne. Jakiejkolwiek ceny za��dasz, jest z g�ry przyj�ta.
- Prawa wojenne nie dotycz� poplecznik�w szatana. Ta dziewczyna jest czarownic�, a nie rycerzem!
- C� za absurd! Joanna czarownic�? Jest symbolem lojalno�ci, czysto�ci, odwagi i g��bokiej wiary. Nie znajdziesz prostoty wi�kszej ni� u Joanny. Nie znasz jej...
- Ty za to j� znasz, o ile si� nie myl�?
- Zawdzi�czam jej �ycie. I chcia�abym sp�aci� sw�j d�ug. M�wi si�, �e my�lisz wyda� j� Anglikom... ale ja w to nie wierz�.
- A dlaczeg� to, moja droga?
- Bo by�oby to niegodne ciebie... Niegodne tego zakonu rycerskiego, z kt�rego jeste� tak dumny! - wykrzykn�a Katarzyna, wskazuj�c palcem wspania�y �a�cuch, kt�ry po�yskiwa� na jedwabnym dywanie - i dlatego r�wnie�, �e to nie przynios�oby ci szcz�cia. Bo w rzeczywisto�ci jest ona wys�anniczk� Boga!
- Bzdury! - Ksi��� wyszed� zza sto�u i zacz�� przechadza� si� nerwowo wzd�u� i wszerz olbrzymiego namiotu, nie patrz�c na Katarzyn�. Widzia�em t� dziewczyn�, je�li chcesz wiedzie�. Kiedy Lionel de Vendome j� pojma� i przekaza� swemu dow�dcy, Janowi Luksemburczykowi, chcia�em j� zobaczy� i uda�em si� do zamku Beaulieu, gdzie Luksemburczyk j� wi�zi.
Zobaczy�em osob� zarozumia��, pe�n� pychy, kt�ra zamiast ukorzy� si� przede mn�, potrafi�a tylko czyni� mi wyrzuty...
- Czy ty nigdy nie robi�e� sobie wyrzut�w? Czy wydaje ci si�, �e post�pujesz jak wierny poddany korony francuskiej?
Filip zatrzyma� si� i przeszy� Katarzyn� wzrokiem. Na jego bladych policzkach pojawi�y si� du�e, czerwone plamy, a w spojrzeniu b�ysn�a zraniona duma.
- Poddany? Co znaczy to s�owo? Jestem bogatszy, sto razy pot�niejszy ni� ta marionetka Karol, kt�ry uwa�a si� za kr�la Francji.
Odmawiam z�o�enia ho�du, odmawiam uznania go za suzerena. Od tej chwili Burgundia b�dzie wolna, niezale�na... wielkie kr�lestwo, kt�re stanie si� by� mo�e cesarstwem. Stworz� wok� niej imperium Karola Wielkiego...
Wszystkie ludy �wiata sk�oni� si� przed moim tronem i moj� koron�.
Katarzyna zacz�a si� �mia� z odrobin� pogardy, kt�ra nie usz�a uwagi Filipa i powstrzyma�a jego przemow�.
- Kto ci da t� koron�? W jakiej katedrze zostaniesz namaszczony?
S�dz�, �e w Westminsterze, w nagrod� za popieranie angielskiego naje�d�cy? Bo w Reims miejsce jest ju� zaj�te. Z woli Boga i w wyniku uroczystej koronacji Karol VII jest jedynym i prawdziwym kr�lem Francji.
Ani ty, ani ta marionetka rz�dz�ca Pary�em nic na to nie poradzicie. Jest kr�lem. Twoim KR�LEM!
- Nigdy nie uznam za kr�la zab�jcy mego ojca!
- C� m�wisz? Znam ci� dobrze. Gdyby Karol ci za to zap�aci�, gdyby odda� ci po�ow� swego kr�lestwa i ziem, kt�re zadowoli�yby twoj� pych�, szed�by� z nim rami� w rami�. S�dzisz, �e jestem a� tak g�upia, �e nie domy�la�am si�, b�d�c dwa lata u twego boku, podw�jnej gry, bardzo zreszt� zr�cznej, kt�r� prowadzi�e�? Filipie, niczego nie mo�na budowa� na zdradzie... a kr�lestwo Burgundii nigdy nie powstanie!
- Do�� tego! - wykrzykn�� ksi���, a jego dr��ca d�o� dotkn�a sztyletu przypi�tego do pasa.
Katarzyna wyczyta�a w jego oczach ch�� zabicia jej, ale nie zadr�a�a.
By�a ponad wszelkim strachem i nie opu�ci�a p�on�cego spojrzenia.
Przeciwnie, patrzy�a na niego z wyzwaniem. To on skapitulowa�: odwr�ci� wzrok.
- C� si� z nami sta�o - powiedzia� g�ucho. - Jeste�my nieprzyjaci�mi...
- Tylko od ciebie zale�y, aby�my nimi nie byli. Zg�d� si� wyda� Joann� za okup, a nie poprosz� o nic wi�cej. Nawet... powr�c� do ciebie!
Filip nie m�g� odgadn��, ile by�o po�wi�cenia i wyrzeczenia w tych prostych s�owach �powr�c� do ciebie", ale zaniem�wi� przez chwil�. W ko�cu wyszepta�: - Nie... nawet za t� cen� nie mog� si� zgodzi�. Ta dziewczyna narazi�a Burgundi� na niebezpiecze�stwo, nie mog� pozwoli�, aby odzyska�a wolno�� i dalej nam szkodzi�a.
- Obiecaj przynajmniej nie wydawa� jej Anglikom!
- Niemo�liwe! W traktacie, kt�ry ��czy mnie z Anglikami, jedna z klauzul m�wi, �e je�cy wojenni b�d� im przekazywani, aby mogli z nimi czyni�, co im si� podoba. Co wi�cej, jest wi�ziona przez Luksemburczyka, nie przeze mnie! To on musia�by zdecydowa�.
- Czy jest to twoje ostatnie s�owo?
- Ostatnie! �adne inne nie jest mo�liwe...
- Nawet... dla mnie?
- Nawet dla ciebie. Gdyby� by�a na moim miejscu, zrozumia�aby�...
M�oda kobieta odwr�ci�a si� powoli i skierowa�a w stron� szkar�atnych kotar, kt�re zas�ania�y wyj�cie. Zrozumia�a, �e ta partia jest przegrana z powodu, wobec kt�rego by�a bezsilna! Filip ba� si�, czu� straszny i pierwotny strach przed t� dziewczyn�, kt�r� zes�a�y niebiosa, aby oswobodzi� kr�lestwo francuskie. Strach ten g�rowa� nad wszystkimi innymi uczuciami.
Katarzyna wiedzia�a te�, �e nie mo�e go zapyta� o przebieg spotkania z Dziewic�, bo raczej da�by sobie uci�� j�zyk, ni� opowiedzie� o tym komukolwiek. Z pewno�ci� nie da�o mu ono przewagi. Ale je�li nawet rozumia�a strach pot�nego ksi�cia Burgundii, to nie mog�o to powstrzyma� jej z�o�ci i rozczarowania. Czu�a gorycz w ustach.
Podtrzymuj�c r�k� jedwabne kotary ksi���cego namiotu, odwr�ci�a si�, wyprostowana i niepozorna w swoim czarnym odzieniu, zmierzy�a Filipa ch�odnym wzrokiem.
- Zrozumie� ci�? Podobno dawno temu cz�owiek, kt�rego zwano Pi�atem, r�wnie� prosi� o zrozumienie. Je�li nie zwr�cisz nam Joanny, nigdy ci tego nie wybacz�. �egnaj!
Wysz�a z namiotu, nie odwracaj�c si�, g�ucha na d�wi�k swego imienia, kt�ry j� dobieg�. Tym razem mosty zosta�y spalone... nigdy ju� nie zobaczy tego m�czyzny, poniewa� odm�wi� jej jedynej rzeczy, jaka w jej oczach mia�a znaczenie. Na zewn�trz odnalaz�a swego konia, swojego giermka, a tak�e pana Saint-Remy'ego, kt�ry do niej przybieg�.
- Wi�c, Katarzyno, czy wracasz, pani, do nas?
Zaprzeczy�a ruchem g�owy i wyci�gn�a d�o� do szlachcica.
- Nie, Janie... Wybacz mi. Przypuszczam nawet, �e b�dziesz musia� zapomnie�, �e mnie kiedykolwiek zna�e�!
- Jak to, Jego Wysoko�� ksi��� nie wybaczy� ci? Chcesz, abym w to uwierzy�?
- Tak... bo ja tego nie chcia�am! �egnaj, Janie... nie zapomn� o tobie.
By�e� zawsze wiernym przyjacielem...
Pod�u�na twarz m�odzie�ca zaczerwieni�a si� pod wp�ywem nag�ego wzruszenia. U�cisn�� mocno jej szczup�e d�onie.
- I nadal nim b�d�! Nie wiem, co dzieli ci� od ksi�cia, i nadal b�d� jego uni�onym s�ug�. Ale nic ani nikt nie przeszkodzi mi zosta� twoim przyjacielem!
Wzruszona Katarzyna poczu�a, jak jej oczy nape�niaj� si� �zami.
Szybko unios�a si� na palcach i dotkn�a ustami policzka Saint-Remy'ego.
- Dzi�kuj�! B�d� o tym pami�ta�a. Teraz �egnaj... �egnaj, panie Z�ote Runo.
Zanim zd��y� co� powiedzie�, wskoczy�a na siod�o i Spi�wszy konia ostrogami, pogalopowa�a w kierunku mostu. By�o ju� ca�kiem ciemno, ale liczne pochodnie o�wietla�y ob�z i dziwaczne sylwetki machin wojennych w spoczynku. Na murach miasta pali�y si� pochodnie niczym ruchoma korona zawieszona w ciemno�ciach. Wkr�tce Katarzyna i jej giermek znikn�li z oczu Saint-Remy'ego, kt�ry ukradkiem, lecz z pasj�, otar� oczy zbytkownym r�kawem.
* * *
Przekroczywszy bram� miasta, Katarzyna spotka�a Xaintrailles'a, kt�ry oczekiwa� na ni� z oddzia�em uzbrojonych ludzi. M�odzie�cy otworzyli oczy ze zdumienia na widok jej d�ugich, sp�ywaj�cych na ramiona w�os�w, lecz kapitan ruchem d�oni nakaza� im milczenie.
Chwytaj�c konia za w�dzid�o, pom�g� Katarzynie zsi���; spostrzeg� jej rumie�ce.
- By�o chyba gor�co - szepn��. - Wygl�dasz, pani, jak po ci�kiej bitwie.
- Bardziej gor�co, ni� s�dzisz. Przyznaj�, �e mia�e� racj�, panie Xaintrailles... ale przegra�am.
- Czy ta sprawa nie rokuje nadziei?
- Najmniejszej nadziei. Ksi��� si� l�ka... Trzymaj�c nadal konia za w�dzid�o, Xaintrailles uj�� Katarzyn� za rami� i odci�gn�� na bok. Szli przez chwil� w milczeniu, a nast�pnie kapitan wycedzi� przez z�by: - Powinienem by� si� tego domy�li�! Za nic w �wiecie nam jej nie odda.
Stwierdziwszy, �e oddalaj� si� od opactwa Saint Corneille i id� w kierunku starego zamku Karola V, kt�rego tr�jk�tna sylwetka rysowa�a si� w ciemno�ciach, Katarzyna zatrzyma�a si� gwa�townie.
- Gdzie mnie prowadzisz, panie? Chc� p�j�� do Arnolda...
- To nie ma sensu. Jest nieprzytomny. A ty nie mo�esz przebywa� w klasztorze benedyktyn�w. Kaza�em, aby przygotowano ci izb� w domu pewnej bogatej wdowy, gdzie twoja s�u��ca czeka ju� na ciebie. Jutro rano b�dziesz mog�a przyj�� dowiedzie� si� czego� przed odjazdem do Bourges...
- Odjazdem do Bourges? Czy� oszala�, panie? Jak s�dzisz, po co tutaj przyby�am? Dla w�tpliwej przyjemno�ci por�nienia si� na �mier� z Filipem Burgundzkim? Jak d�ugo b�dzie tu Arnold, ja z nim pozostan� i �adna si�a ludzka nie wyrwie mnie st�d, rozumiesz, psinie? Ani ty, ani nikt inny...
- Skoro tego pragniesz!... - zgodzi� si� z p�u�miechem na twarzy. Ale nie krzycz, pani, tak g�o�no, bo obudzisz ca�� dzielnic�. Je�li ci na tym zale�y, mo�esz tu zosta�, ale obiecaj mi, �e do klasztoru b�dziesz chodzi� tylko ze mn�,pod moj� opiek�. Nie chc�, aby� zak��ci�a mnichom spok�j.
Zreszt� obl�enie przybiera na sile, a ja nie mam zbyt wielu ludzi. By�by k�opot z eskort� dla ciebie. No, no, Katarzyno, przesta� na mnie patrze� z t� w�ciek�� min�. Czy jeszcze nie zrozumia�a�, pani, �e jestem twoim sprzymierze�cem? Oto i tw�j dom. Id� odpocz��, gdy� bardzo tego potrzebujesz.
- A co z Arnoldem?
- Arnold nie umrze tej nocy! Mnich, kt�ry go leczy, zaczyna mie� nadziej�. M�wi, �e powinien ju� nie �y� od dawna, wi�c jest to dobry znak.
Pr�buje na nim jakie� nowe medykamenty, kt�rych za nic nie chce zdradzi�...
Nieprzekonana Katarzyna spojrza�a podejrzliwie na Xaintrailles'a, ale m�ody Owerniak wydawa� si� by� tego wieczoru w dobrym stanie ducha.
Mi�dzy grubymi brwiami nie rysowa�a si� ju� g��boka bruzda, kt�r� mia� w czasie ca�ej podr�y.
Troch� uspokojona, Katarzyna wesz�a pos�usznie do domu. Na schodach spotka�a u�miechni�t� Sar�.
- Chod� ze mn� - powiedzia�a Cyganka - przygotowa�am ci wygodne ��ko. Prawdziwy cud w por�wnaniu z pryczami mnich�w! Wy�pisz si� w nim jak nale�y.
Rzeczywi�cie nast�pnego dnia Arnold, cho� jeszcze nie czu� si� dobrze, wygl�da� nieco lepiej. By� nadal blady, ale jego sk�ra nie mia�a ju� zielonkawego odcienia, a r�ce przesta�y mu dr�e�. Wys�ucha� relacji Katarzyny z rozmowy z Filipem Burgundzkim tak oboj�tnie, �e m�odej kobiecie wyda�o si� po raz kolejny, i� spisa� j� na straty.
- Zrobi�am wszystko, co by�o w mej mocy! - wykrzykn�a w przyp�ywie rozpaczy. - Przysi�gam ci. Lecz s� pewne sprawy, do kt�rych nikt nie mo�e go przekona�.
- Nazwij rzeczy po imieniu, Katarzyno - wtr�ci� Xaintrailles. - Ksi��� boi si� Joanny tak bardzo, �e strach ten wzi�� g�r� nad mi�o�ci� do ciebie, pani!
- Domy�la�em si� tego - powiedzia� w ko�cu Arnold - ale nie s�dzi�em, �e do tego stopnia. Nie zarzucam ci niczego, Katarzyno. Jestem pewien, �e uczyni�a� wszystko, co w twej mocy. Teraz Jan odwiezie ci� do Bourges.
Xaintrailles skrzywi� si� i pochyli� nad ��kiem przyjaciela, aby by� pewnym, �e nikt z zewn�trz go nie us�yszy.
- Tak w�a�nie chcia�em zrobi�, ale ona si� nie zgadza. Chce tutaj zosta�.
- Po co? - powiedzia� ranny z niezadowoleniem. Gotowy by� wpa�� w z�o�� i Katarzyna postanowi�a broni� si� sama.
- �eby wam pom�c. Przecie� nie zostawicie tak tej sprawy. B�dziecie chyba pr�bowa� wszystkiego, aby oswobodzi� Joann�? Wi�c pozw�lcie mi zosta�, pozw�lcie sobie pom�c, przynajmniej tyle. - Z oczami pe�nymi �ez uj�a w swe d�onie r�ce Arnolda. - Zrozum, nie uda�o mi si�! Nie mog� si� z tym pogodzi�, chcia�abym wam pom�c; mam z�oto, klejnoty, kt�re s� warte fortun�.
- Gdzie masz to wszystko? - zapyta� Xaintrailles kpi�co. - Zobacz, panie...
Przeczuwaj�c, co mo�e si� sta�, Katarzyna id�c do klasztoru, zabra�a skrzynk� przywiezion� z Bourges, o kt�rej do tej chwili nie wspomnia�a Xaintrailles'owi. Wzi�a j� ze sto�u i po�o�y�a u st�p �o�a, a nast�pnie otworzy�a. Blade �wiat�o celi skupi�o si� na bajecznej mieszaninie drogocennych kamieni i z�ota, wyrywaj�c z ust obu m�czyzn okrzyk zaskoczenia, pomieszany z podziwem.
- Dobry Bo�e! - wyj�ka� Xaintrailles. - Kiedy pomy�l�, jakie skarby wie�li�my z Bourges... Gdyby�my natkn�li si� na nieprzyjaci�, nie�le by si� ob�owili.
Z wielkim trudem uda�o si� Arnoldowi podnie��. Dotyka� wychudzon� d�oni� klejnot�w rozsypanych lu�no i wyci�gn�� spo�r�d nich olbrzymi ametystowy naszyjnik ofiarowany Katarzynie przez Garina z okazji zar�czyn.
- Znam ten klejnot... - powiedzia� wolno. - Mia�a� go na sobie w Arras, prawda?
Katarzyna by�a szcz�liwa, �e o tym pami�ta; z rogu skrzynki wyci�gn�a sk�rzany woreczek zwi�zany sznurkiem. Ju� po chwili olbrzymi, czarny diament b�yszcza� w zag��bieniu jej d�oni.
- A ten mia�am na sobie w Amiens, kiedy wyzwa�e� ksi�cia Filipa powiedzia�a po cichu.
Przelotny u�miech z�agodzi� rysy rannego.
- Czy s�dzisz, �e nie pami�tam? �e ci� wtedy nie widzia�em? Do licha... nie by�o pi�kniejszej od ciebie w tej czarnej sukni! I chcesz po�wi�ci� to wszystko dla sprawy, kt�ra jest ci obca?
- Chc�, aby� zrozumia�, �e pragn� wam pom�c - wyja�ni�a Katarzyna i aby� mnie cho� troch� szanowa�. Ju� dawno zrozumia�am, �e mi�dzy nami nic ju� nie jest mo�liwe, �e nic nas nie ��czy, mo�e opr�cz �mierci. Zostaw mi cho� to.
M�wi�a z tak� pasj�, �e z oczu Arnolda znik�a ironia. Przez chwil� wpatrywa� si� w ni�, lecz dziewczyna nie mog�a rozszyfrowa� tego spojrzenia. W ko�cu westchn��: - Jeste� naprawd� dziwn� dziewczyn�, Katarzyno! S�dz�... �e nigdy ci� nie zrozumiem. Zosta�, je�li tego pragniesz. Gdybym ci zabroni� za cen�, kt�r� p�acisz, by�bym niesprawiedliwym niewdzi�cznikiem.
Powiedzia� zbyt du�o, jak na sw�j stan, i wyczerpany opad� na poduszki, a nozdrza mu dr�a�y. Ale Katarzyna by�a zbyt szcz�liwa, aby si� tym niepokoi�. Szybkim ruchem zebra�a klejnoty, w�o�y�a je do skrzynki i odda�a zaskoczonemu Xaintrailles'owi.
- We� to, Janie!... i poszukaj w mie�cie lichwiarza, kt�ry to kupi.
Powinien si� jeszcze jaki� znale��.
- Lichwiarze s� tu nadal, ale jeste�my obl�eni, zapominasz o tym. Nie b�d� zbyt szczodrzy. Z�ote dukaty mog� by� u�yte teraz. Ale za kamienie tej warto�ci mo�na by kupi� �ycie kr�la. By�oby g�upio sprzeda� je za nisk� cen�!
W tym momencie do celi wszed� braciszek zakonny, aby zmieni� opatrunek rannego. Ni�s� na tacy banda�e i szarpie oraz przer�ne s�oiki i pude�eczka. Rzuciwszy spojrzenie na Arnolda, Katarzyna i Xaintrailles wyszli na ulic� i rozstali si�. Kapitan mia� uda� si� na mury obronne, gdzie wzywa�y go obowi�zki �o�nierza.
- A� do nowych rozkaz�w! - powiedzia� Xaintrailles. - Lepiej, aby� ukry�a, pani, ten skarb. Trudno by mi by�o odpiera� ataki Burgundczyk�w z ca�� t� fortun� pod pach�. Ukryj j� dobrze!
- Nie obawiaj si�, panie. Powodzenia! Mia�a ju� odej��, kiedy kapitan zawo�a�: - Katarzyno!
- Tak?
U�miechn�� si� i powiedzia� z komiczn� skruch�: - Niewiele jeste�my warci, Montsalvy i ja. �aden z nas nie pomy�la�, aby ci podzi�kowa�!
Odpowiedzia�a u�miechem, szcz�liwa z przyja�ni, jak� wyczyta�a w br�zowych oczach przyjaciela Arnolda. Wiedzia�a, �e mo�e na niego liczy� ca�kowicie, �e b�dzie jej pomaga� z ca�ej mocy. By�a to bezcenna przyja��.
- To nie by�o potrzebne - powiedzia�a uprzejmie. - Ja zawdzi�czani ci, panie, o wiele wi�cej!
Przeje�d�aj�cy z turkotem w�zek rozdzieli� ich. Ludzie z miejskiej milicji wozili w nich kamienne kule przeznaczone do katapult, p�ki chrustu, gliniane dzbany z oliw�, kt�re wywozili na mury obronne. Od strony rzeki da� si� ju� s�ysze� huk dzia� angielskich i burgundzkich. Nadchodzi� ranek i nieprzyjaciel zdecydowa� si�, bez w�tpienia, przyst�pi� do ataku. Ale kiedy m�czy�ni biegli na mury, kobiety jak gdyby nigdy nic zajmowa�y si� gospodarstwem, przyzwyczajone do zgie�ku i zam�tu wojennego. Troch� p�niej do��cz� do m�czyzn, aby opatrzy� rannych, zabior� ze sob� wino i olej do przemycia ran, poci�t� bielizn� na banda�e i ca�uny do owijania zmar�ych. Katarzyna postanowi�a do��czy� do nich. Ale najpierw uda�a si� do siebie, aby ukry� skrzynk� w pewnym miejscu i zmieni� m�ski str�j na sukienk� z niebieskiego barchanu, kt�r� zdoby�a dla niej Sara, a nast�pnie uda�a si� na mury obronne.
* * *
Arnold szybko powraca� do zdrowia, pomog�y mu w tym jego si�y witalne. Kiedy nadesz�o lato, opu�ci� w ko�cu klasztor Saint Corneille i w pierwszych dniach sierpnia ponownie zaj�� miejsce w�r�d obro�c�w miasta.
Poniewa� Compiegne trzyma�o si� nadal z wielkim uporem, zniech�cony ksi��� Filip, wzywany do Liege w wa�nych sprawach, zostawi� armi� Janowi Luksemburskiemu i wyjecha�.
Pomimo roli, jak� Wilhelm de Flavy odegra� w momencie wielce podejrzanego pojmania Joanny, dowodzi� obron� miasta z godn� podziwu odwag� i uporem. W�r�d dow�dc�w chodzi�y s�uchy, �e podnosz�c zbyt szybko zwodzony most, gruby de Flavy zaspokoi� tylko nienawi��, jak� czu� do Dziewicy kanclerz - arcybiskup Reims, Regnault de Chartres, jego krewny. W pewnym sensie by�a to przys�uga wy�wiadczona kuzynowi przez kuzyna.
Niestety, sytuacja pogarsza�a si�, obl�enie Compiegne, pomimo otaczaj�cych las�w, by�o ca�kowite. Luksemburczyk mia� w swych r�kach Royal-Lieu i drog� do Verberie, natomiast na skraju lasu, na drodze do Pierrefonds, wybudowano wielk� wie�� obronn�, kt�r� powierzono panom de Crequi i de Brimeu. By�o coraz trudniej o �ywno��, konwoje nie mog�y przedosta� si� do miasta. Kontakt z reszt� kraju istnia� jedynie dzi�ki paru odwa�nym ludziom, kt�rzy pod os�on� nocy opuszczali potajemnie miasto i do niego powracali.
Katarzyna sp�dza�a na murach ca�e dnie, w punkcie opatrunkowym dla rannych stworzonym przez panie z miasta. Ona i Sara udawa�y si� tam za ka�dym razem, kiedy nast�powa� atak, i pracowa�y, dop�ki starczy�o im si�.
Wyczerpane pada�y na �o�a i spa�y jak k�ody pomimo g�odu i gor�ca.
Lato by�o coraz bardziej upalne, co zwi�ksza�o jeszcze m�ki obro�c�w miasta. Roje czarnych much dr�czy�y �o�nierzy i rannych. Pojawia�y si� pierwsze przypadki d�umy i aby unikn�� rozprzestrzenienia si� plagi, zamurowywano zaka�one domy i palono trupy. �ywno��, kt�r� uda�o si� zdoby�, psu�a si�. Dzi�ki rzece nie brakowa�o jedynie wody, ale trzeba by�o nabiera� j� noc�, aby nie dosta� si� w ogie� nieprzyjaciela. Nie m�ki fizyczne jednak dotyka�y najstraszniej Katarzyn�. Ka�dego dnia w m�skim przebraniu udawa�a si� wraz z Xaintrailles'em do klasztoru Saint Corneille i wychodzi�a z niego coraz smutniejsza i bardziej zniech�cona. Nie �eby Arnold by� dla niej nieprzyjazny, ale nie wychodzi� poza w�skie granice zwyk�ej grzeczno�ci i uprzejmo�ci, kt�re rozczarowywa�y m�od� kobiet�.
Chcia�aby siedzie� przy nim godzinami, chcia�a, aby rozmawia� z ni� nie tylko o obl�eniu i o uwi�zieniu Joanny. Lecz, na przyk�ad, aby opowiedzia� jej o swoim dzieci�stwie. W czasie tych paru chwil, jakie sp�dzi�a z Micha�em w piwnicy przy Pont-au-Change, opowiedzia� jej o tym tak spontanicznie i ciep�o, �e chcia�a, aby uczyni� to r�wnie� Arnold. Ale czu�a, �e tego nie zrobi. Jego my�li kierowa�y si� ku Oswobodzicielce i nie zwraca� uwagi na kobiet� cierpi�c� tu� obok niego. Kiedy Katarzyna powraca�a do domu, gdzie czeka�a na ni� Sara, my�la�a cz�sto i z wielkim smutkiem, �e �mier� Micha�a na zawsze b�dzie stanowi�a przeszkod� mi�dzy nimi, poniewa� nie mia�a �adnej mo�liwo�ci wyt�umaczenia Arnoldowi, �e nie jest winna. Mog�a mu da� tylko s�owo honoru. Ale on jej nie uwierzy. Jego obecny stosunek do Katarzyny wynika� najwyra�niej z faktu, �e nie m�g� pozby� si� kobiety gotowej do po�wi�cenia swego �ycia i maj�tku, aby mu pom�c. W przeciwnym razie zapewne odes�a�by j� bezlito�nie.
Dzi�ki hiszpa�skiemu szpiegowi mieli wiadomo�ci od Joanny.
Pr�bowa�a uciec z Beaulieu i zosta�a przewieziona do Beaurevoir do Jana Luksemburczyka. Niewiele brakowa�o, by nowa pr�ba ucieczki zako�czy�a si� dla niej tragiczne. O ma�o si� nie zabi�a, wyskakuj�c z wie�y. Zosta�a odnaleziona w rowie, na wp� �ywa.
Ale rygory obl�enia nie pozwala�y na podj�cie �adnej pr�by wyswobodzenia Dziewicy. Nieprzyjaciel zaciska� swoje macki, coraz trudniej by�o wyjecha� z miasta. Czasem udawa�o si� wys�a� umy�lnego do marsza�ka de Boussaca, kt�ry opanowa� Normandi�. Miasto by�o u kresu wytrzyma�o�ci. G��d i choroby dziesi�tkowa�y bezlito�nie szeregi dzielnych obro�c�w. Sta�o si� oczywiste, �e je�li pomoc nie nadejdzie w kr�tkim czasie, poddanie b�dzie nieuniknione.
- Jeste�my tutaj unieruchomieni i g�odni niczym szczury w norze w�cieka� si� Arnold - podczas gdy Burgundczycy trzymaj� Joann�, a kr�l nie czyni nic, aby j� uratowa�!...
- Domy�lasz si� chyba, �e to sprawka pana de La Tremoille'a - za�mia� si� szyderczo Xaintrailles. - Poprzysi�g� zgub� Joannie.
Nareszcie pod koniec pa�dziernika nadszed� ratunek. Przyby� konw�j z �ywno�ci�, co doda�o ludziom otuchy, podczas gdy armia marsza�ka de Boussaca atakowa�a Anglik�w i Burgundczyk�w od ty�u. Mimo oporu ze strony Luksemburczyka i ksi�cia de Huntingtona, wie�e obronne pada�y jedna za drug�. Wreszcie Boussac wszed� do miasta. Zwi�kszy�o to jeszcze op�r obl�onych. Oczekiwano, �e nast�pnego dnia b�dzie mia�a miejsce zaci�ta bitwa, ale tak si� nie sta�o. Wstaj�cy dzie� o�wietli� puste pole po obozie nieprzyjacielskim; wrogie wojska opu�ci�y pole bitwy bez werbli i fanfar. Compiegne by�o uratowane... i w�a�nie wtedy Arnold wyzdrowia� ca�kowicie. Nie m�g� d�u�ej usiedzie� na miejscu, okazywa� niecierpliwo��, chc�c uda� si� w �lad za nieprzyjacielem, aby spr�bowa� wyrwa� Joann� z r�k wroga. Ustala� ju� z Xaintrailles'em i Katarzyn� plan dzia�ania, kiedy straszna wiadomo�� zbi�a ich z n�g, obracaj�c ich pi�kne plany wniwecz: Jan z Luksemburga przyj�� ofert� Anglik�w. Sprzeda� im bezcenn� wi�niark� za dziesi�� tysi�cy z�otych talar�w. Joanna d'Arc znalaz�a si� w r�kach nieprzyjaci� i nikt jeszcze nie wiedzia�, co si� z ni� stanie, ani gdzie si� znajduje.
Wieczorem, kiedy nadesz�a ta wiadomo��, ca�a tr�jka znajdowa�a si� w domu Katarzyny. Po d�ugiej chwili ciszy pan de Xaintrailles zadecydowa�: - Musimy si� rozsta�!
- Rozsta� si�? - wykrzykn�a Katarzyna z przera�eniem.
- Ale� to niemo�liwe. Obiecali�cie mi...
- �e pomo�esz nam j� oswobodzi�? Obiecuj� ci to, pani, ale na razie nie wiemy nawet, gdzie jest i jaki czeka j� los. Je�li si� tego nie dowiemy, nie b�dziemy mogli nic uczyni�.
- Bez w�tpienia jest w Anglii - powiedzia� Arnold.
- To mo�liwe i w tym przypadku Katarzyna, jako Burgundka, b�dzie bardzo u�yteczna - w��czy� si� Xaintrailles.
- Przecie� tam nie s� znane plotki z Brugii. Przebierzemy si� za twoje s�ugi, pani. Ale na razie trzeba j� odszuka�. Katarzyno, odwioz� ci� do klasztoru benedyktynek w Louviers, gdzie moja kuzynka jest ksieni�.
Miasto, znajduj�ce si� w r�kach La Hire'a, nie jest zbyt oddalone od Rouen, jednej z kwater g��wnych Anglik�w, ani od morza. Kiedy b�dziemy mie� pewno��, przyjedziemy po ciebie. No... no, chyba si� teraz nie rozp�aczesz.
To najlepsze rozwi�zanie. Teraz by� nam przeszkadza�a i...
Ostry g�os Arnolda uci�� rozmow�.
- Nie r�bcie takich ceregieli! Katarzyna musi zrozumie�, �e �o�nierze nie mog� jej ci�gn�� wsz�dzie za sob�. Przyjedziemy po ni�, kiedy b�dzie nam potrzebna, ot i wszystko!
Pomimo ostrej wym�wki ze strony de Xaintrailles'a Katarzyna z trudem zapanowa�a nad �zami. Z jakim po�piechem Arnold wykorzysta� pierwszy lepszy pretekst, aby si� jej pozby�! Nie mia�a ju� tutaj nic do roboty! Nienawidzi� jej naprawd� i b�dzie j� nienawidzi� przez ca�e swoje �ycie. Spu�ci�a g�ow�, aby nie zobaczy� �ez w jej oczach.
- Dobrze - powiedzia�a smutno. - Pojad� zatem do klasztoru.
Zima uwi�zi�a miasteczko Louviers w okowach lodu i �niegu, utrudniaj�c prac� rzemie�lnikom i dzia�ania wojskowe. Bia�y l�d, kt�ry sku� dop�yw rzeki Eure unieruchomi� te garbarnie i m�yny, kt�rych nie zniszczy�y dzia�ania wojenne. Co do �o�nierzy, by� to dla nich zwyczajny okres odpoczynku, jaki przynosi�a ka�da brzydka pora roku. Gruba warstwa �niegu pokrywa�a pola i drogi. Za murami miasta �nieg si�ga� kolan. Ale wiosna by�a ju� blisko. Ko�czy� si� luty.
W czasie trzech miesi�cy, jakie up�yn�y od jej przybycia do bernardynek, Katarzyna podporz�dkowa�a si� bez wielkiego wysi�ku surowym regu�om �ycia klasztornego. Matka Maria-Beata, kuzynka kapitana de Xaintrailles'a, przyj�a j� niezwykle �yczliwie. By�a bardzo podobna do olbrzymiego, rudego kapitana, i to podobie�stwo sprawi�o Katarzynie przyjemno��. Obie z Sar� zaj�y w klasztorze olbrzymi� izb�, troch� lepiej umeblowan� ni� cele mniszek, ale stawia�y sobie za punkt honoru uczestniczenie, na ile to by�o mo�liwe, w �yciu wsp�lnoty.
D�ugie modlitwy w kaplicy, dawniej tak uci��liwe dla Katarzyny, kiedy towarzyszy�a Luizie, teraz sta�y si� przyjemne, a nawet konieczne.
Mia�a wra�enie, �e m�wi�c Bogu o Arnoldzie, by�a troch� bli�ej niego. Ale w rzeczywisto�ci nie mia�a nadziei, �e nawet przy boskiej pomocy b�dzie mog�a go odzyska�. Czy rzeczywi�cie dotrzyma obietnicy i zabierze j�, aby razem ruszy� na ratunek Joannie? Ju� w to nie wierzy�a. Min�y trzy miesi�ce niezno�nej ciszy, a wie�ci ze �wiata, nawet te wojenne, nie dochodzi�y za bramy klasztoru.
A przecie� w tej wojnie Louviers mia�o du�y udzia�. Zdobywane i odbijane, by�o od kilku miesi�cy w r�kach La Hire'a, kt�ry zaw�adn�� nim po b�yskawicznej kampanii normandzkiej. M�g� si� chlubi� odbiciem Anglikom Chateau-Gaillard. Teraz broni� Louviers, i broni� go zajadle. Strach, jaki wywo�ywa�o jego imi�, pomaga� mu utrzymywa� w pos�usze�stwie s�siaduj�ce tereny i tam, gdzie powiewa�a jego czarna chor�giew ze srebrn� winoro�l�, panowa� wzgl�dny spok�j, mimo �e Anglicy nie byli daleko.
Ka�dego wieczoru, przed p�j�ciem spa�, Katarzyna przebywa�a przez d�u�sz� chwil� w wie�yczce klasztoru, spogl�daj�c na o�nie�one pola.
Czasem, kiedy jacy� rycerze zbli�ali si� do miasta, jej serce zaczyna�o bi� szybciej, ale pr�dko przychodzi�o rozczarowanie. Nigdy nie byli to ci, na kt�rych czeka�a. Jak d�ugo mia�a jeszcze tu pozostawa�, wyczekuj�c na pr�no? Czy znowu mia�a wyruszy� w poszukiwaniu tego, kt�rego kocha�a, a kt�ry odpycha� j� tak uparcie?
- Musisz zachowa� spok�j - przekonywa�a j� Sara. - M�czy�ni cz�sto zapominaj� o kobietach, kiedy pochwyci ich demon wojny.
- Arnold robi wszystko, co w jego mocy, aby odsun�� si� ode mnie.
Nigdy po mnie nie przyjedzie.
- Ale ten rudow�osy kapitan dotrzyma danego s�owa. Jestem tego pewna, bo przynajmniej on darzy ci� przyja�ni�. Co si� tyczy tego drugiego, jest twardy, bo by� mo�e boi si� ciebie i nie czuje si� pewnie... B�d� cierpliwa i czekaj...
- Mam tylko czeka� i czeka� - parskn�a Katarzyna z gorzkim u�miechem. - Przecie� nie robi� nic innego. Czekam i modl� si�...
- Czas przeznaczony na modlitw� nigdy nie jest stracony!
* * *
Jednak�e pewnego ranka, kiedy Katarzyna wychodzi�a z mszy, jedna z zakonnic powiedzia�a jej, �e kto� czeka na ni� w rozm�wnicy.
- Kt� to mo�e by�? - zdziwi�a si� Katarzyna, zmuszaj�c si� do st�umienia rodz�cej si� nadziei.
- Pan de Vignolles z jakim� mnichem i jeszcze jedna osoba, kt�rej nigdy nie widzia�am.
A wi�c to nie byli jeszcze oni! Na�o�ywszy na w�osy welon z bia�ego jedwabiu, kt�ry zsun�� si� jej na ramiona, Katarzyna odda�a modlitewnik Sarze i uda�a si� do rozm�wnicy. Ale kiedy otworzy�a drzwi, uczu�a tak gwa�towne bicie serca, �e o ma�o nie krzykn�a. Naprzeciw niej sta� Arnold, a wraz z nim brat Stefan i pan La Hire.
- Bo�e, to ty - wyszepta�a. - Przyjecha�e�... Arnold, bez �ladu u�miechu z�o�y� niski uk�on.
- Przyjecha�em po ciebie. Brat Stefan przyby� w�a�nie z Rouen, gdzie Dziewica Joanna jest wi�ziona od Bo�ego Narodzenia. Powie nam, jak dosta� si� do miasta, co nie jest �atwe, bo pilnuj� go liczne oddzia�y Anglik�w.
Katarzyna ucieszy�a si� na widok brata Stefana. Ju� od dawna przyzwyczai�a si� do tego, �e ten mnich znika i pojawia si� bez uprzedzenia.
Wiedzia�a, �e tajny wys�annik Jolanty Arago�skiej nie prowadzi takiego �ycia, jak zwykli �miertelnicy. U�cisn�a gor�co d�onie ma�ego franciszkanina.
- A zatem wiesz, gdzie jest Joanna? - spyta�a, nie patrz�c na Arnolda, gdy� nie chcia�a pokaza�, jak jest wzruszona.
- Przebywa w zamku w Rouen, w wi�zieniu, na pierwszym pi�trze wie�y Bouvreuil usytuowanej od strony p�l - odpar� mnich. - Pi�ciu angielskich �o�nierzy pilnuje jej dzie� i noc. Trzech w samej celi i dw�ch przed wej�ciem. Co wi�cej, jest przykuta �a�cuchami za nogi do wielkiego drewnianego pala. Oczywi�cie zar�wno w wie�y, jak i w zamku jest pe�no �o�nierzy, gdy� m�ody kr�l Henryk VI i kardyna� Winchesteru*, jego wuj, tam mieszkaj�. W miar� jak mnich przemawia�, serce Katarzyny �ciska�o si� coraz mocniej, a twarz Arnolda i La Hire'a stawa�y si� coraz bardziej ponure.
*
Zabi� pi�ciu ludzi to �adna sprawa, ale jest ich du�o wi�cej!
Brat Stefan wzruszy� ramionami. Jego jowialna twarz straci�a wyraz weso�o�ci. Na jego obliczu rysowa�y si� liczne bruzdy.
- W takich przypadkach sprytem mo�na wi�cej zdzia�a� ni� si��.
Joanna prowadzona jest codziennie na rozprawy s�dowe.
Z piersi trzech s�uchaczy mnicha wyrwa� si� taki sam okrzyk.
- Rozprawy? Na czyje polecenie?
- Jak to na czyje? Oczywi�cie Anglik�w. Ale ma to charakter procesu religijnego. Postawiono j� przed s�dem ko�cielnym z�o�onym wy��cznie z ksi�y oddanych Anglikom. Wi�kszo�� z nich przyby�a z wiernego im Uniwersytetu Paryskiego. Przewodniczy im biskup Beauvais, Piotr Cauchon, maj�cy do pomocy swego przyjaciela Jana d'Estiveta, inicjatora procesu.
M�wi si�, �e obieca� Warwickowi �mier� Joanny, i s�dz�, �e mo�e do tego doprowadzi�.
Nazwisko Cauchona uderzy�o Katarzyn�. Zobaczy�a rozgoryczonego i biednego akademika z czas�w Caboche'a, napuszonego pra�ata pe�nego pychy i zarozumia�o�ci, spotkanego w Dijon. Bez w�tpienia s�dzia Joanny stanie na wysoko�ci zadania. Przypomnia�a sobie ��tawe, twarde oczy biskupa i zadr�a�a. W takich r�kach Joanna nie mog�a oczekiwa� ani lito�ci, ani �aski.
- Jaki jest cel tego procesu? - zapyta� z wy�szo�ci� pan de La Hire.
- Okry� ha�b� kr�la Francji, wskazuj�c, �e zdoby� koron� dzi�ki czarownicy i heretyczce, zmniejszy� uraz� Anglik�w, skazuj�c Joann� na stos - odpowiedzia� spokojnie brat Stefan.
Chwila ciszy nast�pi�a po strasznych s�owach, kt�re odbi�y si� echem w sercach i �wiadomo�ci ka�dego ze s�uchaj�cych. Arnold westchn��.
- W porz�dku. Powiedz Katarzynie, jak� masz propozycj�.
- Ot� to! Mam w Rouen rodzin�. Bardzo interesuj�c� rodzin�: m�j kuzyn Jan Son jest mistrzem murarskim para si� konserwacj� zamku. To s� bardzo porz�dni ludzie. �yj� dostatnio i ciesz� si� sympati� naje�d�cy, z kt�rym utrzymuj� dobre kontakty handlowe, a nawet wi�cej.
- Przyja�ni� si� z Anglikami? - zapyta�a Katarzyna z os�upieniem.
- Ale� tak! - potwierdzi� niewzruszony brat Stefan. - Powiedzia�em ci, �e m�j kuzyn cieszy si� sympati� Anglik�w, ale nie m�wi�em ci, �e jest ona odwzajemniona. Tak naprawd�, to wierny poddany kr�la Francji, jak i wszyscy pozostali z tego nieszcz�snego miasta Rouen. Jego kontakty mog� by� bardzo u�yteczne, bo, w dodatku, jego �ona Nicole jest bieli�niark�.
Pracuje dla m�odego kr�la i dla ksi�nej Bedford, kt�ra r�wnie� przebywa w Rouen w tej chwili. Pani Nicole to bardzo trudna os�bka ale dzi�ki niej ksi�na dowiedzia�a si�, �e stra�nicy Joanny usi�owali j� zgwa�ci� i zostali zast�pieni przez innych, kt�rzy dostali surowe rozkazy. Moi kuzyni ch�tnie przyj�liby jednego lub dw�ch cz�onk�w rodziny, zbieg�ych na przyk�ad z Louviers. Osobi�cie widzia�bym jakie� ubogie ma��e�stwo... na przyk�ad murarza z �on�.
Brat Stefan spojrza� w znacz�cy spos�b na Arnolda i Katarzyn�. Jego intencja by�a jasna, a s�owo �ma��e�stwo" zar�owi�o policzki m�odej kobiety. Arnold nie zareagowa�. La Hire podrapa� si� po brodzie, zamy�laj�c si� g��boko.
- Dobra my�l! - rzek� w ko�cu. - Zawsze by�yby to dwie osoby na miejscu!
- Trzy, je�li o to chodzi - poprawi� brat Stefan. - Ja te� si� tam udam!
Przyby�em tylko po to, aby na�wietli� spraw� i zastanowi� si� z wami, co mo�na uczyni�. Kiedy dowiedzia�em si�, �e pani de Brazey jest tutaj, wpad�em na ten pomys�.
La Hire odwr�ci� si� w stron� Arnolda, kt�ry nie odezwa� si� do tej pory ani jednym s�owem, i trzasn�� go w rami�.
- Co na to powiesz? Czy mo�esz udawa� murarza i, co jest jeszcze trudniejsze, cz�owieka fikcyjnie �onatego?
Patrz�c na Katarzyn�, Arnold odpowiedzia� kr�tko: - Zgadzam si�!
- Przypuszczam, �e pani Katarzyna r�wnie�. W porz�dku. Wyjedziecie jutro. Niech B�g i Matka Boska przyjd� wam z pomoc�, gdy� b�dziecie tego potrzebowali.
Pan de La Hire nie pomyli� si� w swych przypuszczeniach. Katarzyna, rzecz jasna, zgodzi�a si� i szala�a z rado�ci. Uchodzi� przez jaki� czas, nawet w przebraniu, za �on� Arnolda, by�o czym�, o czym nawet nie marzy�a.
Mo�e ta niebezpieczna przygoda przybli�y ich do siebie? Kt� m�g� przewidzie�, czy w czasie tych godzin obowi�zkowego przebywania ze sob� nie znajdzie sposobu, aby rozpali� jego uczucia, kt�rym uleg� ju� dwa razy.
Chc�c ukry� rado��, zapyta�a: - Co si� dzieje z panem de Xaintrailles'em? Odpowiedzi udzieli� Arnold, wzruszaj�c z irytacj� ramionami.
- Spotka� jakiego� nawiedzonego pastucha z Gevaudan, o imieniu Wilhelm, kt�ry przepowiada i nazywa siebie wys�annikiem Boga. Pan de Xaintrailles jest pod jego urokiem i ci�gnie go wsz�dzie za armi�. Liczy na to, �e cudotw�rca pomo�e oswobodzi� Joann�*.
*
- Dlaczego?
- Bo kompletnie oszala� na punkcie tego pastucha i nie dostrzega, �e to oszust tego samego rodzaju, co ta dziewczyna z la Rochelle, kt�rej Joanna powiedzia�a, aby �zaj�a si� raczej swoim domem i dzie�mi". S�dz�, �e pan de Xaintrailles postrada� zmys�y - podsumowa� Arnold ochryp�ym g�osem.
* * *
Kt�rego� wieczoru, pod koniec marca, grupka biedak�w przeby�a bram� Wielkiego Mostu i wjecha�a do Rouen: m�czyzna, kobieta i mnich.
Wszyscy byli tak zakurzeni i brudni, �e angielscy �ucznicy pilnuj�cy bramy obrzucili ich spojrzeniem powierzchownym i pogardliwym. Grali w ko�ci na beczce i nie pofatygowali si� nawet, aby sprawdzi� zawarto�� wielkiego tobo�ka, kt�ry m�czyzna d�wiga� na ramieniu, a w kt�rym znajdowa� si� prawdopodobnie ca�y maj�tek m�czyzny i kobiety. Co do mnicha, najwyra�niej ca�y jego dobytek stanowi� potargany habit i r�aniec z bukszpanu. Pewnie wszystko odby�oby si� zgo�a inaczej, gdyby stra�nicy odkryli, �e w fa�dach brudnej sukni kobiety zaszyte s� szlachetne kamienie, a w szczeg�lno�ci olbrzymi, czarny diament. Reszta fortuny zosta�a ukryta w drewnianych paciorkach r�a�ca, kt�rym przepasany by� mnich.
Nieogolony od trzech dni, ubrany w brudn�, p��cienn� opo�cz� i zbyt szerokie spodnie do kolan, kt�re owija�y si� wok� muskularnych �ydek rycerza, z nieforemn� czapk� na g�owie, zgarbiony, aby ukry� sw� wysok� posta�, Arnold by� trudny do rozpoznania. Katarzyna ubrana w niebiesk�, spran� sukni�, br�zowy, dziurawy p�aszcz, z w�osami ukrytymi w czepku, kt�ry od dawna nie by� bia�y, nie ust�powa�a mu w niczym.
- Jan Son i jego �ona mieszkaj� przy ulicy Nied�wiedziej - powiedzia� im brat Stefan, kiedy w tym przebraniu szcz�liwie przeszli obok stra�nik�w przy dzwonnicy. - To nie jest daleko. Ale, na Boga, m�j przyjacielu, spr�buj spuszcza� wzrok, kiedy spotykasz Anglik�w, i nie bombarduj ich tym piorunuj�cym spojrzeniem, po kt�rym na mil� mo�na wyczu� rycerza.
Zawstydzony Arnold u�miechn�� si� i zarumieni�.
- Uczyni�, co w mej mocy. Ale to jest trudne, bracie Stefanie; widok ich �elaznych he�m�w i zielonych bluz z czerwonym krzy�em, ich nonszalanckie zachowanie we francuskim mie�cie sprawia, �e rozpala mi si� krew!
- Musisz zachowa� zimn� krew... przynajmniej na razie.
Dawna stolica ksi���t normandzkich wygl�da�a ponuro, mimo �e samo miasto by�o wspania�e. Wysokie domy z przepi�knymi, wyk�adanymi drewnem frontonami i kolorowymi herbami, strzeliste gotyckie wie�e ko�cio��w z rze�bionymi koronami stanowi�y dziwn� opraw� dla id�cych pospiesznie ze spuszczonymi oczami i z pos�pnymi twarzami mieszka�c�w miasta. Ani �ladu weso�ej wrzawy na skrzy�owaniach ulic; w na wp� pustych sklepikach mo�na by�o zauwa�y� obowi�zuj�ce restrykcje. Milcz�ce kobiety sta�y w kolejce do piekarzy, zatrzymywa�y si� przy sto�ach rze�nik�w i flaczarzy z nadziej� kupienia czego� do jedzenia. Wsz�dzie wida� by�o �o�nierzy w zielonych kasakach. Dw�jkami lub tr�jkami penetrowali w�skie uliczki, najwyra�niej je nadzoruj�c.
Kiedy w kaplicy zamku zacz�� si� proces, otrzymali surowe rozkazy, w obawie przed jakimi� dzia�aniami w celu b�d� to uwolnienia Joanny, b�d� zamachu na �ycie wysokich osobisto�ci, kt�re chroni�a forteca otoczona murem z siedmioma wie�ami.
Gdy troje towarzyszy dosz�o do sklepiku z bielizn�, przybraniami i wszelkiego rodzaju b�yskotkami, prowadzonego przez pani� Son, zobaczyli, �e bieli�niarka jest zaj�ta obs�ugiwaniem dw�ch bogato ubranych pa�, kt�rych wyra�ny angielski akcent wskazywa� na damy z otoczenia ksi�nej de Bedford. Damy te ogl�da�y flandryjskie koronki i przerzuca�y sztuki delikatnego, lnianego sukna tak po��dliwie, �e wywo�a�o to u�miech na twarzy Katarzyny. Uwag� dziewczyny przyku�a przez chwil� drewniana g�owa stoj�ca na ladzie, na kt�r� na�o�ono nakrycie g�owy ca�e pokryte koronk� z Malignes, z potr�jnym, jak z mgie�ki zrobionym welonem. Pani Nicole, chuda i �niada kobieta, nosz�ca bez najmniejszego wdzi�ku sukni� z �adnego, szarego p��tna, obszyt� czarnym barankiem i wielki z�oty krzy� na kryzie z drobno plisowanego lnu, zwr�ci�a na nich tak rozgniewany wzrok, �e brat Stefan postanowi� dzia�a�.
- Pok�j niech b�dzie z tob�, pani Nicole! - powiedzia�. - Oto twoi biedni kuzyni z Louviers, kt�rych ci przyprowadzi�em... w op�akanym stanie.
S�dz�, �e z trudem ich rozpoznajesz. Stracili wszystko. Ten bandyta i oprawca Stefan de Vignolles, niech B�g go pokarze, spali� ich dom i zabra� im wszystko. Znalaz�em ich na drodze na wp� �ywych...
- Jakie� to smutne! - powiedzia�a pani Nicole, spogl�daj�c na dziwn� par� z odraz�. - Zaprowad� ich do kuchni, ojcze. Mam tu jeszcze wiele spraw.
Obie angielskie damy pozostawi�y koronki i r�wnie� przygl�da�y si� nowo przyby�ym. Kr�ci�y g�owami i szepta�y mi�dzy sob� z tak widocznym wsp�czuciem, �e Katarzyna z trudem powstrzymywa�a �miech. Uwa�aj�c, �e nale�y co� zrobi�, uk�oni�a si� niezgrabnie i wyj�ka�a z dobrze udan� nie�mia�o�ci�: - Dzie� dobry, kuzynko!
Gest, kt�ry uczyni�a pani Nicole, przypomnia� ruch, jakim odgania si� zwykle muchy.
- P�niej, p�niej! Id�cie teraz do kuchni, przecie� widzicie, �e przeszkadzacie!
Id�c za braciszkiem, skierowali si� w stron� drzwi znajduj�cych si� w g��bi sklepu, ale kiedy przechodzili obok dam, jedna z nich wyci�gn�a z sakiewki z�ot� monet� i wsun�a do r�ki Katarzyny. Zaskoczona dziewczyna nie zareagowa�a.
- Biedna kobieta! - wykrzykn�a dama lito�ciwie. - Kup sobie jak�� now� sukienk�!
Tak mi�y u�miech towarzyszy� tym s�owom, �e Katarzyna poczu�a prawdziw� sympati� do tej lito�ciwej kobiety, kt�ra potrafi�a wsp�czu� niedoli innej kobiety. Podzi�kowa�a jej uk�onem m�wi�c: - Dzi�ki, szlachetna pani... Niech B�g ci b�ogos�awi! Ale pani Nicole wygl�da�a na bardzo oburzon�.
- Pani baronowa jest zbyt dobra... taka hojno��! No, id�cie ju�!
Kiedy weszli do du�ej, dobrze ogrzanej p�omieniem z kominka kuchni, nie zastali w niej nikogo, lecz drzwi prowadz�ce na tylny dziedziniec by�y na wp� otwarte. S�u��ca musia�a uda� si� do studni lub posz�a nakarmi� dr�b.
Arnold, kt�ry od chwili wej�cia do domu z trudem zachowywa� milczenie, powiedzia� cierpko: - Je�li mamy mieszka� z t� Nicole, to chyba wol� spa� w porcie z �adowaczami.
- Cicho! - uci�� brat Stefan. - Nie trzeba ufa� pozorom. Zmienisz mo�e zdanie na temat twojej gospodyni. A oto i s�u��ca!
W tej chwil do kuchni wesz�a mocno zbudowana dziewczyna, d�wigaj�c wiadra pe�ne wody, i, zaskoczona, o ma�o co nie wypu�ci�a ich z r�k.
- Ej, wy tam, czego tu szukacie? - krzykn�a.
Brat Stefan mia� w�a�nie co� odpowiedzie�, ale w tej chwili do kuchni wesz�a pani Nicole.
- To s� kuzyni mojego m�a, kt�rzy przybywaj� z Louviers, gdzie wszystko stracili - powiedzia�a, nie trac�c nic ze swego przykrego wygl�du. Musimy ich ugo�ci�. Daj im co� zje��, Ma�gorzato, a potem zaprowad� ich na poddasze. Kiedy pan wr�ci, zadecyduje, co z nimi zrobi�!
- Wielkie dzi�ki za tw� lito��, wielmo�na pani - zacz�� brat Stefan, ale Nicole przerwa�a jego s�owa, wzruszaj�c ramionami.
- To nasz chrze�cija�ski obowi�zek. �yjemy skromnie, mamy k�opoty z �ywno�ci�, ale nie mog� zostawi� na ulicy krewnych mego m�a. A teraz pozw�l ze mn�, ojcze, chc� z tob� porozmawia�...
Brat Stefan ruszy� za ni� bez po�piechu, pozostawiaj�c Arnolda i Katarzyn� w towarzystwie s�u��cej, kt�ra spogl�da�a na nich k�tem oka. Bez w�tpienia, nie stwierdzi�a niczego podejrzanego, bo nape�ni�a dwie miski zup�, ukroi�a wielk� pajd� razowego chleba i podsun�a to wszystko nowo przyby�ym.
- A wi�c przychodzicie z Louviers?
- Tak - powiedzia�a Katarzyna, zanurzaj�c �y�k� w g�stej i smakowitej zupie. - Z Louviers...
- Mam tam kuzyn�w, garbarzy... Czy znacie Wilhelma Lerouge'a?
Teraz Arnold w��czy� si� do rozmowy. Przesta� je�� zup�, kt�r� ch�epta� z wielkim ha�asem, jak to robili ch�opi, i spojrza� na s�u��c�.
- Pewnie! Wilhelm Lerouge? Chyba go znam. Biedny cz�owiek.
Powiesi� go ten bandyta Vignolles! Ot co, �yjemy w strasznych czasach.
Ci�ko nam, biedakom.
Zdumiona Katarzyna nie wierzy�a w�asnym uszom. Od ich przybycia do Rouen ca�y czas obawia�a si�, �e maniery mog� zdradzi� jego szlachetne pochodzenie, a teraz okaza�o si�, �e w tej grze radzi sobie lepiej od niej.
Uda�o mu si�, bo Ma�gorzata westchn�a w przekonaniem: - Tak, tak, jest ci�ko! Ale tutaj nie b�dzie wam �le. Z pani� Nicole nieraz trudno wytrzyma�, ale jada si� tutaj dobrze. Wygl�dasz na silnego, pan Jan znajdzie ci jak�� robot�, a twoja �ona te� nie b�dzie si� nudzi�a.
Druga s�u��ca zmar�a. Nie brak tu roboty.
- Nie boj� si� pracy - zapewni�a j� Katarzyna, podczas gdy Arnold, wyra�nie zadowolony z siebie, ko�czy� po�yka� zup�.
Kiedy sko�czy�, wyczy�ci� miseczk� kawa�kiem chleba, wychyli� kubek wina jednym haustem i wytar� usta r�kawem.
- Zaraz poczu�em si� lepiej - powiedzia� z zadowolon� min�. - Zupa by�a bardzo dobra. - I aby to potwierdzi�, czkn�� g�o�no.
- Chod�cie teraz, poka�� wam wasz� izb�. Nie ma tam luksus�w ani nawet ogrzewania, ale we dw�jk� b�dzie wam ciep�o, no nie? - doda�a, mru��c porozumiewawczo oko.
Poddasze, znajduj�ce si� pod wielkim dwuspadowym dachem, wygl�da�o jak pude�ko w kszta�cie �ci�tej piramidy. By�o tam troch� nieu�ywanych ju� przedmiot�w i panowa� straszny zi�b. Ale Ma�gorzata przynios�a dwa sienniki, kt�re u�o�y�a jeden na drugim, oraz du�o we�nianych nakry�.
- Jutro troch� si� tu posprz�ta. A dzisiaj najwa�niejsze, �eby nie by�o wam zimno. Odpocznijcie teraz troch�.
Kiedy wysz�a, Arnold i Katarzyna znale�li si� sami i przez chwil� stali twarz� w twarz, patrz�c na siebie. Nagle Katarzyna wybuchn�a �miechem.
Ju� od dawna mia�a na to ochot�.
- Nie wiedzia�am, �e masz takie zdolno�ci! - powiedzia�a z kpin� w g�osie. - Jeste� doskona�y w roli ch�opa. A ja si� ba�am, �e tego nie potrafisz.
- M�wi�em ci, �e wychowywa�em si� jak ma�y wie�niak... i s�dz� doda� z nag�ym u�miechem, kt�ry rozja�ni� mu twarz - �e pozosta�em wie�niakiem w przebraniu. Wcale si� tego nie wstydz�. Ja nie jestem stworzony do �ycia �wiatowego. Ale musz� przyzna�, �e i ty dobrze sobie radzisz ze swoj� rol�!
I nagle on r�wnie� zacz�� si� �mia�, towarzysz�c Katarzynie w tej szczerej rado�ci, kt�ra przynios�a im odpr�enie i odsun�a na jaki� czas urazy i z�e wspomnienia. �miali si� jak dw�jka dzieci, kt�re zrobi�y dobry kawa�, w takiej zgodzie, w jakiej chyba jeszcze nigdy nie byli, nawet w czasie najbardziej p�omiennych chwil sp�dzonych wsp�lnie. �miali si� jeszcze, kiedy pani Nicole wesz�a na poddasze z paczk� pod pach�.
- B�d�cie cicho! - powiedzia�a, k�ad�c palec na ustach. - Kto� m�g�by was us�ysze�, a jak na uciekinier�w pozbawionych wszystkiego, jeste�cie troch� zbyt weseli.
Tym razem u�miechn�a si� do Katarzyny, kt�ra spostrzeg�a, �e u�miech doda� troch� czaru tej pod�u�nej, pozbawionej wdzi�ku twarzy.
Gospodyni rzuci�a paczk� z ubraniami na siennik, a potem si� uk�oni�a.
- Drodzy pa�stwo, wybaczcie spos�b, w jaki was przyj�am...
wybaczcie r�wnie� przy okazji moje cierpkie uwagi i z�y humor w przysz�o�ci! Nie ufam s�u��cej ani zreszt� nikomu!
Katarzyna, kt�ra od momentu przybycia do domu pa�stwa Son czu�a si� niepewnie, uca�owa�a j� spontanicznie, podczas gdy Arnold zapewnia�, �e wprost przeciwnie, s� jej bardzo wdzi�czni. Wyja�niwszy wszystko, Nicole odesz�a, aby Ma�gorzata nie zacz�a czego� podejrzewa�. Przyniesiono im przybory toaletowe i wod�. Kiedy przyszed� pan Jan Son, byli umyci i przebrani w czyste, chocia� skromne odzienie, jak przystoi ubogim krewnym.
Na pierwszy rzut oka mistrz murarski nie wygl�da� wcale sympatyczniej od swojej �ony. Gruby i czerwony, nad�ty od t�uszczu i dumy, spogl�da� na wszystko zaspanym wzrokiem, zadowolony z siebie i powolny, co nie przemawia�o na jego korzy��. Ale jego �kuzyni" szybko si� prze-konali, �e pod tym przykrym wygl�dem kry� si� jasny umys�, rzeczywista odwaga i prawdziwa normandzka przebieg�o��.
- Odpocznijcie dzisiaj wiecz�r - powiedzia� do nich cicho, kiedy s�u��ca sko�czy�a podawa� wieczerz�. - Jutro poka�� wam nasz� piwnic�.
To tam organizujemy spotkania, bez obawy, �e kto� nas pods�ucha.
Kiedy zadzwoniono na gaszenie �wiate�; wszyscy odm�wili wsp�ln� modlitw� i ka�dy poszed� do siebie. Arnold i Katarzyna udali si� na swoje poddasze, a serce dziewczyny zacz�o bi� szybciej. To wsp�lne zamieszkiwanie kr�powa�o j�, lecz jednocze�nie nape�nia�o rado�ci�, bo przecie�... Ma�gorzata przygotowa�a tylko jedno ��ko. Nie wiedzia�a, czy ma si� radowa�, czy te� mo�e obawia� nowych z�orzecze�. Ale kiedy weszli na g�r�, Arnold spokojnie zdj�� z ��ka jeden z siennik�w, przeci�gn�� go w k�t i wzi�� przykrycie. W�r�d niepotrzebnych rzeczy znalaz� stare, potargane p��tno, kt�re starannie rozwiesi� mi�dzy nimi na belkach stropowych.
Oboj�tna, lecz troch� rozczarowana, patrzy�a, co robi. Kiedy sko�czy�, odwr�ci� si� w jej stron�, u�miechn�� si� i uk�oni� tak grzecznie, jakby znajdowali si� w jakim� pa�acu, a nie w brudnej norze.
- Dobranoc! - powiedzia� uprzejmie. - Dobranoc... moja droga �ono.
Kilka minut p�niej Katarzyna us�ysza�a g�o�ne chrapanie i zrozumia�a, �e usn�� na dobre. Dzie� by� bardzo m�cz�cy i dziewczyna mia�a ochot� uczyni� to samo, ale by�a zbyt zdenerwowana. D�ugo kr�ci�a si� na sienniku, lecz nie udawa�o jej si� zmru�y� oka. Czu�a z�o�� do Arnolda, do siebie samej i do ca�ego �wiata. I �eby chocia� ten dure� nie chrapa� tak g�o�no!
* * *
Od tej chwili m�odzi ludzie zacz�li wie�� dziwne �ycie. Ka�dego dnia, pod czujnym okiem Nicole, Katarzyna pracowa�a w domu, pomagaj�c Ma�gorzacie w kuchni, przy praniu, sprz�taniu i prasowaniu, wys�uchuj�c cz�stych wybuch�w z�o�ci gospodyni, szczeg�lnie kiedy kto� by� w sklepie.
Doskonale radzi�a sobie z rol� ubogiej krewnej przyj�tej z lito�ci. Co si� tyczy Arnolda, wspaniale wcieli� si� w rol� murarza. Dzi�ki temu, �e umia� pisa�, nie musia� wykonywa� karko�omnych prac na rusztowaniach, a Jan Son, powierzaj�c Arnoldowi funkcj� sekretarza, oszcz�dzi� mu ciekawo�ci i zdziwienia ze strony robotnik�w. Poniewa� by� kuzynem szefa, nikomu nie przeszkadza�o, �e jest traktowany troch� lepiej od innych.
Z nadej�ciem nocy, kiedy Ma�gorzata ju� spa�a, schodzili do piwnicy pa�stwa Son, gdzie odbywa�y si� tajne zgromadzenia, niemaj�ce nic wsp�lnego z murark�. Tam przynoszono pewne wiadomo�ci z procesu Joanny d'Arc dzi�ki mnichom z zakonu �wi�tego Dominika nale��cego do klasztoru �wi�tego Jakuba; mnisi systematycznie brali udzia� w posiedzeniach, tajnych od pocz�tku marca. Dwaj mnisi, brat Isambart de la Pierre i brat Marcin Ladvenu, pomagali Joannie ze wszystkich si� i udzielali rad, gdy tylko mogli zbli�y� si� do niej. Ale Cauchon i Warwick dobrze strzegli swej zdobyczy i brat Isambart, kt�ry poradzi� Joannie, aby odwo�a�a si� do papie�a i do soboru w Bazylei, zosta� ostrze�ony przez gro�nego biskupa Beauvais, �e zostanie umieszczony w worku i wrzucony do Sekwany. Obydwaj wsp�czuli Dziewicy i mieli dla niej g��boki podziw.
Opisywali Janowi Sonowi i jego przyjacio�om codzienn� udr�k� Joanny, cytowali jej proste, jasne i pe�ne wiary odpowiedzi na podchwytliwe pytania stronniczych prawnik�w chc�cych przypodoba� si� zwyci�zcy. Joanna broni�a si� inteligentnie, z opanowaniem i dok�adno�ci�, co graniczy�o z cudem, je�li we�mie si� pod uwag�, �e ta osiemnastoletnia dziewczyna nie umia�a ani pisa�, ani czyta�. Potrafi�a jedynie si� podpisa�.
- Ca�y ten proces jest nielegalny, fa�szywy i brudny - m�wi� brat Isambart powa�nym g�osem. - Cauchon obieca�, �e j� zabije, ale pragnie przede wszystkim zniszczy� zaufanie do kr�la Francji. I aby to osi�gn��, nie cofnie si� przed niczym!
Dowiedzieli si� od niego, �e Joanna, zaprowadzona do sali tortur w baszcie, pozosta�a nieugi�ta i prawa nawet na widok bicz�w zako�czonych o�owiem, kt�rymi j� straszono; nikomu nie uda�o si� zniszczy� jej nadzwyczajnej odwagi. Ale im wi�cej dni up�ywa�o, tym trudniejszy by� do niej dost�p. Jan Son w towarzystwie Arnolda, kt�ry zapu�ci� brod� dla jeszcze lepszej charakteryzacji, uda� si� do wie�y Bouvreuil pod pozorem zako�czenia murarki, �eby sprawdzi�, czy pod �adnym z kru�gank�w nie uda si� wykona� podkopu, kt�rym wi�ziona mog�aby uciec. Obydwaj wr�cili zrozpaczeni.
- Nikt nie mo�e zamieni� z ni� s�owa. Ca�y czas jest silnie strze�ona. A zamek jest pe�en �o�nierzy. Przeszukiwano nas co najmniej dziesi�� razy.
Trzeba by du�ej armii, aby zaatakowa� podobn� fortec� - powiedzia� Arnold, opadaj�c na taboret. - Nigdy nam si� to nie uda. Nigdy!
W kt�rym� momencie spiskowcy planowali, aby spr�bowa� przekupi� s�dzi�w za pomoc� klejnot�w Joanny. Ale brat Isambart odwi�d� ich od tego zamiaru.
- To nie zda�oby si� na nic. Wzdrygam si� przed takim os�dem ludzi Ko�cio�a, ale przyj�liby ofiarowane kosztowno�ci... i wydaliby was natychmiast. �aden z nich nie zawaha�by si� przez moment, aby skorzysta� z obu okazji. Ci, kt�rzy dzia�ali w dobrej wierze, na przyk�ad biskup Avranches, ju� dawno uznali si� za niekompetentnych.
- C� wi�c robi�? - zapyta�a Katarzyna.
Mistrz Jan Son wzruszy� pot�nymi ramionami i wypi� jednym haustem dzban wina dla dodania sobie odwagi.
- Poczeka� na dzie� og�oszenia wyroku... poniewa� taki z pewno�ci� nadejdzie, i wtedy spr�bowa� co� zrobi�. To nasza jedyna szansa... Jedyna szansa dla Joanny, �e B�g ulituje si� nad ni� - powiedzia�.
Opu�ciwszy g��bok� piwnic�, s�u��c� dawniej do przechowywania wina, Arnold i Katarzyna udali si� na swoje poddasze, ale nie mieli sobie nic do powiedzenia. Wznosi� si� mi�dzy nimi tragiczny cie� uwi�zionej.
Jednoczy�a ich we wsp�lnym wysi�ku, we wsp�lnej ch�ci wyrwania jej z r�k niesprawiedliwego losu, ale jednocze�nie ich rozdziela�a z powodu swego m�cze�stwa. Jak mo�na by�o oddawa� si� mi�o�ci, je�li wiedzia�o si� o tym, jakie m�ki znosi�a tak niedaleko Joanna?
Kt�rego� wieczoru, kiedy wszyscy mieli zasi��� do wieczerzy, kto� zapuka� w okiennic�. Ma�gorzata otworzy�a drzwi. Do izby wszed� wysoki, ubrany na czarno m�czyzna.
- Dobry wiecz�r wszystkim! - powiedzia�. - I wybaczcie, je�li przeszkadzam. Musz� pom�wi� z panem Sonem.
M�czyzna mia� na g�owie kaptur zakrywaj�cy cz�� twarzy, ale Katarzyna spostrzeg�a, �e na jego widok Nicole zblad�a i zadr�a�a.
Dziewczyna pochyli�a si� w kierunku swej pseudokuzynki i zapyta�a po cichu: - Kto to jest?
- Geoffroy Terrage... Kat! - odpar�a Nicole s�abym g�osem, nie staraj�c si� nawet ukry� niech�ci.
Jan Son wsta� od sto�u i stan�� mi�dzy dr��cymi kobietami a czarn� sylwetk� kata.
- Czego chcesz? - zapyta� ostro.
- B�d� ci� potrzebowa�, panie Son, i to od jutra. Otrzyma�em rozkaz postawienia na pojutrze, na czwartek 24 maja, wysokiego podestu z gipsu na cmentarzu Saint-Ouen.
- Na co potrzebny jest ten podest?
Terrage odwr�ci� wzrok, speszy� si� nagle pod spoczywaj�cym na nim wzrokiem ludzi, z kt�rych �aden nie potrafi� ukry� trwogi.
- Stanie na nim stos! - powiedzia� kr�tko. A nast�pnie, poniewa� �adna z przera�onych os�b nie powiedzia�a ani jednego s�owa, doda�: - Stos ma si� znajdowa� wysoko, aby zewsz�d mo�na by�o zobaczy� skazan�... a potem, kiedy si� zapali, abym m�g� udusi� j� dyskretnie.
Pomimo gro��cego niebezpiecze�stwa Katarzyna nie wytrzyma�a i rzek�a: - O ile wiem, Joanna nie zosta�a jeszcze skazana. Kat wzruszy� oboj�tnie ramionami.
- C� mog� rzec? Dosta�em takie rozkazy i wykonuj� je. Mog� na ciebie liczy�, panie Son?
- Zrobione! - odpowiedzia� mistrz murarski, chocia� nie uda�o mu si� ca�kowicie ukry� dr�enia g�osu. - Dobranoc!
- Dobranoc!
Kiedy kat wyszed�, wszyscy nadal siedzieli nieruchomo na swoich miejscach. Nawet Ma�gorzata z kocio�kiem w r�ku patrzy�a os�upia�ym wzrokiem na drzwi, za kt�rymi znikn��. Dopiero po chwili postawi�a garnek na stole i prze�egna�a si� szybko.
- Biedna dziewczyna! - powiedzia�a. - Stos... to straszna �mier�!
P�nym wieczorem, d�ugo po tym, jak zako�czy�a si� spo�yta w milczeniu wsp�lna wieczerza, mieszka�cy domu przy ulicy Nied�wiedziej spotkali si� w piwnicy z bratem Isambartem i bratem Stefanem przyby�ym tego wieczoru z wyprawy do Louviers. Dominikanin i franciszkanin byli bardzo powa�ni, co nie wr�y�o niczego dobrego. Na ich porysowanych zmarszczkami twarzach czai� si� g��boki smutek.
- Nie, nie jest jeszcze skazana, ale niewiele do tego brakuje. W czwartek zaprowadz� j� na cmentarz opactwa Saint-Ouen, publicznie napi�tnuj� i b�d� zmusza� do przyznania si� do b��d�w i podporz�dkowania Ko�cio�owi... w osobie mistrza Cauchona, kt�ry tak n�dznie go tutaj reprezentuje. Je�li odm�wi, wrzuc� j� do ognia, je�li si� zgodzi...
- Je�li si� zgodzi? - powt�rzy�a Nicole.
Mnich wzruszy� chudymi ramionami pod bia�ym habitem i czarnym p�aszczem. Jego wychud�a twarz napi�a si�: - W zasadzie powinni odes�a� j� do jakiego� klasztoru, aby spe�ni�a pokut� zadan� przez s�d. Ale czuj�, �e jest to jaka� pu�apka, �e Cauchon co� kombinuje. Zbyt wiele razy obiecywa� Warwickowi, �e Joanna umrze.
Podczas gdy ka�dy wa�y� w g��bi duszy s�owa mnicha, pan Son wyci�gn�� z kieszeni rulon pergaminu i roz�o�y� go na beczce. Aby pergamin si� nie zwija�, postawi� na nim �elazny lichtarz, a nast�pnie wyg�adzi� r�k� pogi�t� i pociemnia�� ze staro�ci powierzchni�. Podczas gdy wszyscy inni mieli ponure miny, on wygl�da� na zadowolonego. Spostrzeg�a to jego �ona.
- Mo�na by powiedzie�, �e to, co rzek� ojciec Isambart, sprawi�o ci przyjemno��?
- Bardziej ni� my�lisz, gdy� widz� du�� mo�liwo�� uratowania Joanny.
- Oto - doda�, wskazuj�c na pergamin - bardzo stary plan opactwa SaintOuen, gdzie r�wnie�, nawiasem m�wi�c, wykonuj� roboty. A ten plan ma wed�ug mnie olbrzymie znaczenie. Podejd�cie tutaj...
Wszyscy go otoczyli, pochylaj�c nad jego ramieniem zaciekawione twarze. Do p�nej nocy Jan Son m�wi� im co� spokojnym g�osem.
Katarzyna uda�a si� wcze�nie rano na cmentarz opactwa Saint-Ouen, aby mie� pewno��, �e b�dzie mog�a stan�� tam, gdzie polecili jej Jan Son i Arnold. Mia�a sta� na stopniach na wp� zburzonego krzy�a, twarz� do trybun przygotowanych dla s�dzi�w i ma�ego podestu, na kt�rym mia�a si� znale�� Joanna. Niedaleko st�d, mi�dzy trybunami i bram� po�udniow� ko�cio�a Saint-Ouen, wznosi� si� z�owrogi stos utworzony w przeddzie� przez mistrza murarskiego, na kt�rym pi�trzy�y si� wi�zki chrustu. W jaki� czas p�niej przyby�a Nicole z grup� od�wi�tnie ubranych kumoszek i zaj�a miejsce pod jedn� z drewnianych galerii otaczaj�cych miejsce, gdzie pochowani byli zmarli. Na dachach tych galerii le�a�y wykopane ko�ci zmar�ych. Nazywano to kostnic�. Cmentarz wype�nia� si� szybko, gdy� �adna pogoda i ciekawo�� wyci�gn�y z dom�w prawie wszystkich mieszka�c�w Rouen. Z tej smutnej okazji wi�kszo�� z nich mia�a zobaczy� Joann� po raz pierwszy. Wkr�tce Katarzyna dostrzeg�a Arnolda; ubrany w czarny, ciasny i wytarty str�j, przygarbiony, z g�ow� ukryt� w obszernym kapturze koloru ciemnozielonego, stan�� mo�liwie jak najbli�ej podestu przygotowanego dla Joanny, tu� za kordonami angielskich �ucznik�w. Tworzyli oni, trzymaj�c w poprzek piki, zapor� solidn�, jednak�e mo�liw� do sforsowania dla osoby tak silnej jak Arnold. Pozostali spiskowcy znajdowali si� na swoich miejscach: Jan Son w dzwonnicy miejskiej, a brat Stefan wewn�trz ko�cio�a Saint-Ouen.
Spos�b obmy�lony przez murarza by� bardzo prosty. W starych planach ko�cio�a odkry� wiele lat wcze�niej istnienie podziemnego korytarza wychodz�cego poza obr�b miasta, kt�ry ko�czy� si� pod p�yt� w starej krypcie roma�skiej. Nie wiedz�c nawet dlaczego, nigdy o tym nikomu nie powiedzia� i teraz by� z tego bardzo zadowolony. Wiedzia� dok�adnie, pod kt�r� p�yt� zaczynaj� si� stare schody, i podczas gdy robotnicy wznosili gipsowy podest zam�wiony przez Trybuna�, Jan Sou, pod pretekstem sprawdzenia filar�w krypty zerwa� p�yt� i pokaza� bratu Stefanowi, jak j� podnie�� bez najmniejszego trudu. Str�j mnicha pozwala� franciszkaninowi wchodzi� zar�wno w dzie�, jak i noc� do ka�dego ko�cio�a i nie dziwi�o to nikogo. W tej chwili modli� si� chyba w krypcie, w oczekiwaniu na Arnolda, kt�ry mia� mu przyprowadzi� Joann�.
Wed�ug ustale� nie mieli nic robi� przed og�oszeniem wyroku. Wtedy by�y dwie mo�liwo�ci: albo Joanna podporz�dkuje si� wyrokowi Ko�cio�a i zostanie powierzona mniszkom, albo odrzuci go i zostanie oddana katu. W jednym i drugim przypadku Katarzyna mia�a w tym momencie dosta� drgawek, odgrywaj�c kobiet� w ataku histerii, a Nicole, pod pozorem niesienia jej pomocy, mia�a jeszcze zwi�kszy� zamieszanie na cmentarzu.
Jan Son znajduj�cy si� w dzwonnicy miejskiej, sk�d m�g� zobaczy�, a przede wszystkim us�ysze� przera�liwe krzyki obu kobiet, mia� w tej samej chwili wprawi� w ruch dwa dzwony alarmowe: Rouvel'a i Cache-Ribaud, kt�rych wspania�y d�wi�k wzywa� przez wieki mieszka�c�w Rouen do obrony lub buntu. Ten nieoczekiwany alarm mia� jeszcze zwi�kszy� zgie�k i spowodowa� zamieszanie, kt�re pozwoli�oby Arnoldowi, przy pomocy brata Isambarta, znajduj�cego si� w pobli�u Joanny, wyrwa� wi�niark� z r�k jej stra�y i wepchn�� do ko�cio�a. Dla cz�owieka takiego jak Cauchon prawo azylu nie liczy�oby si� wcale, ale wystarczy�o zarobi� dwie lub trzy minuty na po�cigu, aby p�yta zasun�a si� za Joann�. Zanim Anglicy odnale�liby miejsce ucieczki, Dziewica i jej oswobodziciele byliby ju� poza miastem i do��czyliby o zmierzchu do La Hire'a, kt�ry mia� si� znale�� z oddzia�em mo�liwie jak najbli�ej miasta.
Katarzyna, doszed�szy do siebie po udawanym niedomaganiu, mia�a do��czy� do uciekinier�w...
Publiczno�� wype�nia�a ju� cmentarz, a krzy�, o kt�ry opiera�a si� Katarzyna, otacza�o teraz morze g��w, nad kt�rymi na szcz�cie g�rowa�a.
W pobli�u trybun dostrzeg�a stal naje�on� pikami - by� to oddzia� �o�nierzy.
Trybuny dla s�dzi�w wype�ni�y si� bia�ymi i czarnymi sutannami, od kt�rych odcina�a si� purpurowofioletowa sutanna biskupa. Z daleka wyda� si� Katarzynie olbrzymi; jego pe�ne ramiona nakrywa�a, pomimo upa�u, gronostajowa pelerynka, kt�ra kontrastowa�a groteskowo z purpurow� twarz�. Wysoko na niebie lata�y czarno-bia�e jask�ki. Z wie�y ko�cielnej odezwa� si� ci�ki g�os dzwonu. Z sercem wype�nionym nag�� trwog�, Katarzyna zobaczy�a, �e przyszed� kat i jego pomocnicy, a nast�pnie, w otoczeniu �o�nierzy, pojawi�a si� drobna, ubrana na czarno posta�.
Kiedy Joanna znalaz�a si� na trybunce dla niej przeznaczonej, w t�umie rozleg� si� przeci�g�y, pe�en lito�ci szmer.
- Jaka� ona m�odziutka i mizerna! - szepn�a jedna z kobiet.
- Biedaczka - powiedzia� starzec z d�ug�, bia�� brod� - ale� j� sponiewierali w wi�zieniu ci przekl�ci Anglicy, niech B�g ich pokarze!
- Ciszej!... - powiedzia�a z kolei m�oda kobieta. - Gdyby kto� ci� us�ysza�, mia�by� si� z pyszna.
Zreszt� wkr�tce wszyscy ucichli. Cz�owiek w czarnej todze stan�� przed kl�cz�c� Joann�, z pergaminem w d�oniach. Kto� stoj�cy za Katarzyn� szepn�� z pe�nym strachu szacunkiem.
- To mistrz Wilhelm Evard z Sorbony. B�dzie g�osi� nauki.
Rzeczywi�cie, doktor w czarnej todze zacz�� wyg�asza� g�osem d�wi�cznym i pe�nym namaszczenia d�ugie i napuszone kazanie na jaki� skomplikowany temat. Ale Katarzyna nie s�ucha�a go. Z przera�eniem patrzy�a na blad� i mizern� Joann�. Dziewica dos�ownie gin�a w m�skim ubraniu z czarnego materia�u. W�osy podros�y jej troch� i okala�y twarz tak zapadni�t�, �e jasne, niebieskie oczy zdawa�y si� zajmowa� ca�e oblicze. Ale wydawa�o si�, �e odwaga jej nie opu�ci�a.
U st�p ma�ej trybuny, za kordonem �o�nierzy, Katarzyna zobaczy�a ciemnozielon� plam�: kaptur Arnolda, kt�rego nerwowe napi�cie wyczuwa�a ca�ym cia�em. Wkr�tce od jego si�y i szybko�ci mia�o zale�e� ocalenie Joanny i jego samego. Arnold b�dzie ryzykowa� �yciem, kiedy rzuci si�, aby porwa� wi�niark�. Zar�wno on, jak i Katarzyna dobrze o tym wiedzieli i kiedy rozstawali si� dzisiejszego ranka, m�odzieniec po raz pierwszy uchyli� lodowatej maski... och, tylko przez ma�� chwilk�! Uj�� spracowan� i zniszczon� od prania d�o� Katarzyny i uca�owa�.
- Nie zapomnij o mnie zupe�nie, je�li umr�... - szepn��. Wzruszenie �cisn�o krta� Katarzyny, tak �e nie by�a w stanie nic powiedzie�. �zy nap�yn�y jej do oczu, ale on ju� si� oddali�, �mieszny, a zarazem wzruszaj�cy w tym swoim ubiorze, zbyt ciasnym na jego mocne cia�o.
Jedyne, co mog�a uczyni�, to zamkn�� w sercu t� ulotn� chwil�...
G�os kaznodziei stawa� si� coraz g�o�niejszy i zmusi� Katarzyn� do zwr�cenia uwagi: - O, Kr�lu Francji! - wo�a�. - Nigdy dot�d nie �y�y tu potwory, ale teraz jeste� okryty ha�b�, gdy� zawierzy�e� tej kobiecie, czarownicy i heretyczce...
Z kolei da� si� s�ysze� spokojny, jasny i pe�en pogardy g�os Joanny: Nie m�w tak o moim kr�lu! - wykrzykn�a. - Jest prawdziwym i dobrym chrze�cijaninem.
T�um zacz�� wibrowa� jak napi�ty sznur, ale by� to tylko przelotny wybuch. Evard mrucza� co� dalej i Katarzyna przesta�a si� tym interesowa�.
Czu�a, �e zbli�a si� oczekiwana chwila...
Kiedy nadesz�a, wszystko sta�o si� tak szybko, i� wydawa�o si� jej, �e traci g�ow�. Mi�dzy dwiema trybunami powsta�o takie zamieszanie, �e trudno by�o zrozumie�, co si� dzieje. Katarzyna zobaczy�a, �e jaki� mnich wsuwa do r�ki Joanny, kt�ra teraz wydawa�a si� bardzo wystraszona, papier i pi�ro. T�um wok� niej stawa� si� coraz bardziej g�sty... Joanna podpisa�a si� na papierze i sprowadzono j� z trybuny. Prowadzono j� gdzie�, ale gdzie?
Katarzyna zobaczy�a, �e Arnold odwraca si� w jej stron�, czyli nadszed� oczekiwany moment... Ruszy�a do akcji. Krzykn�a przera�liwie, co skierowa�o na ni� uwag� cz�ci t�umu, i upad�a do ty�u, udaj�c atak histerii.
Padaj�c, poczu�a b�l i krzykn�a jeszcze g�o�niej. Zobaczy�a twarz niesionej przez t�um i wrzeszcz�cej Nicole. Zgie�k by� coraz wi�kszy, zacz�y bi� dzwony na wie�y. Wzburzony t�um wrzeszcza�. Le��c na ziemi w�r�d ludzi, kt�rzy starali si� j� podnie��, Katarzyna nie widzia�a nic. Ale czyj� grzmi�cy g�os opanowa� sytuacj�.
- Zatrzymajcie r�wnie� i t� kobiet�, kt�rej atak wywo�a� taki zam�t.
Nicole, kt�rej oczy rozszerzy� strach, znik�a jakby cudem w�r�d t�umu.
W chwil� p�niej twarda d�o� angielskiego �o�nierza unios�a Katarzyn� i postawi�a brutalnie na nogi. Wtedy zobaczy�a... Zobaczy�a purpurowego z w�ciek�o�ci Cauchona, kt�ry wskazywa� na ni� palcem i Joann�, kt�r� �o�nierze prowadzili w kierunku wi�zienia. Zobaczy�a Arnolda walcz�cego jeszcze z trzema angielskimi �ucznikami. Zrozumia�a, �e plan si� nie powi�d�... �e wszystko stracone.
* * *
Godzin� p�niej Katarzyna i Arnold, pobici i skuci �a�cuchami, ale rami� w rami�, stan�li przed biskupem Beauvais. Obydwoje trzymali si� dzielnie. Nie musieli ju� si� zgina� ani ukrywa�, kim s�.
- To ju� koniec - szepn�� Arnold swojej towarzyszce, kiedy weszli za pr�g wie�y. - Nie pozostaje nam nic innego jak umrze�... przynajmniej mnie!
Cios pi�ci �ucznika zmusi� go do milczenia i Katarzyna zobaczy�a, �e po p�kni�tej wardze Arnolda p�ynie stru�ka krwi. Stan�li przed wysokim, d�bowym podwy�szeniem, gdzie Cauchon umie�ci� swoje olbrzymie cia�o.
Siedzia� w pozie, kt�ra wydawa�a mu si� z pewno�ci� pe�na godno�ci, i mierzy� ich pe�nym fa�szu wzrokiem.
- Zak��cali�cie porz�dek! - rzek�. - Biedni szale�cy, s�dz�, �e chcieli�cie pom�c w ucieczce czarownicy. Gdzie� zajdziemy, je�li ch�opi zaczn� wtr�ca� swoje trzy grosze...
Zdawa� si� by� straszliwie znudzony tym, co uwa�a� za zwyk�y incydent. Jego spojrzenie pozbawione by�o zainteresowania. Zacz�� obgryza� paznokie� lewego kciuka, a nast�pnie splun��. Lecz nagle jego wypalone spojrzenie nabra�o blasku. Zapali� si� w nim p�omie� niedowierzania, a nast�pnie zdziwienia. Wsta� zza katedry, zszed� po stopniach i ci�ko zbli�y� si� do Katarzyny, kt�ra z podniesion� g�ow� patrzy�a na niego. Wierzchem t�ustej r�ki zsun�� czepek z jej g�owy, ods�aniaj�c z�ote warkocze. Z�y u�miech zmarszczy� mu twarz.
- Wydaje mi si�, �e ci kiedy� powiedzia�em, pani Katarzyno, i� nie zapomn� o tobie, ale, na m� dusz�, nie s�dzi�em, �e b�d� m�g� ci to udowodni� w takich okoliczno�ciach. Wiem du�o o twoich wyczynach, jak ka�dy w Burgundii, ale nie wiedzia�em, co si� z tob� dzieje. Je�li dobrze rozumiem, teraz bawisz si� w konspiracj�. Interesujesz si� t� nikczemn� czarownic� niezas�uguj�c� nawet na chrust, na kt�rym si� usma�y. To prawda, �e rozpustnice darz� si� sympati� i wspomagaj� si�.
Ostry g�os Arnolda przerwa� mu w p� s�owa.
- Zostaw j� w spokoju, wieprzu! Czy nie rozumiesz, �e �le si� poczu�a w czasie tego �a�osnego przedstawienia, jakie przygotowa�e� dla innej kobiety? Wiem, �e takimi przeciwnikami zajmujesz si� najch�tniej, ale lepiej zrobisz, je�li zajmiesz si� mn�. Jestem tego wart.
Cauchon odwr�ci� si� w jego stron� i popatrzy� uwa�niej. Ale w tym sklepionym pomieszczeniu z ma�ym otworem okiennym �wiat�o by�o s�abe.
Pra�at podszed� do kominka, w kt�rym zapalono ogie� w celu osuszenia wilgotnych �cian, chwyci� zapalon� g�owni� i zbli�y� si� do m�odzie�ca.
- Kim jeste�? - zapyta� z ciekawo�ci� w g�osie. - Twoja twarz nie jest mi obca... ale nie pami�tam, gdzie ci� widzia�em?
- Pomy�l! - rzuci� Arnold z szyderstwem w g�osie. - I wbij sobie w g�ow�, �e jedynym twoim przeciwnikiem w tym miejscu jestem ja! Ta kobieta nie ma nic wsp�lnego z t� spraw�.
Zrozumiawszy, �e Arnold stara si� j� uratowa�, Katarzyna zaprotestowa�a. Za wszelk� cen� chcia�a podzieli� los Arnolda, jakikolwiek by on by�.
- Dzi�kuj� za tw� wspania�omy�lno��, ale nie zgadzam si�. Je�li ty jeste� winny, to ja r�wnie�...
- Bzdury! - wykrzykn�� Arnold z w�ciek�o�ci�. - Dzia�a�em sam!
Niepewny wzrok biskupa przesuwa� si� z jednego na drugie. Zw�cha� jak�� tajemnic� i chcia� j� wyja�ni�.
- Kat was pogodzi - powiedzia�, �miej�c si� ochryple. - Je�li wyjawisz mi swoje nazwisko, zrozumiem mo�e lepiej. Czy jeste�, jak pani de Brazey, zbiegiem z Burgundii?
Nieopisana pogarda wykrzywi�a twarz Arnolda.
- Ja? Burgundczykiem? Zniewa�asz mnie, biskupie. Nie mam ju� nic do stracenia i mog� wyjawi� ci swoje imi�. Pomo�e ci przynajmniej zrozumie�, �e nie mam nic wsp�lnego z t� wariatk�. Nazywam si� Arnold de Montsalvy i jestem kapitanem Karola! Ona jest Burgundk�. Jej bliscy w czasach Caboche'a zabili mojego brata. A ty chcia�by�, abym mia� z ni� co� wsp�lnego? Jeste� szalony, biskupie, je�li uwierzysz w podobn� rzecz...
Z oczu Katarzyny wytrysn�a struga �ez. Z pewno�ci� Arnold chcia� j� ocali�, ale nie mog�a znie�� pogardy, z jak� si� do niej odnosi�. Krzykn�a z rozpacz�: - Wi�c znowu mnie odpychasz... nawet teraz. Dlaczego nie chcesz, abym z tob� umar�a? Powiedz dlaczego?
Wyci�gn�a ku niemu skute �a�cuchami d�onie, gotowa czo�ga� si� do jego st�p, aby us�ysze� jakie� �agodniejsze s�owo. Zapomnia�a o tej gro�nej scenerii, w jakiej si� znajdowali, o nieprzyjaznym pra�acie, kt�ry jej s�ucha�.
Istnia� dla niej jedynie ten tak nami�tnie kochany m�czyzna, kt�ry odrzuca� j� w tej ostatniej godzinie. Niewzruszony Arnold patrzy� prosto przed siebie z zaci�ni�tymi z�bami.
- Sko�czmy z tym, biskupie. Ka� j� wypu�ci�. Wyznam ci wszystko, co uczyni�em przeciw tobie.
Ale Piotr Cauchon wybuchn�� �miechem i, pe�en weso�o�ci przepe�nionej ��ci�, usadowi� si� w swoim fotelu. Otworzy� szeroko usta, w kt�rych ukaza�o si� kilka popsutych z�b�w, jakie mu pozosta�y, i �mia� si� na oczach wi�ni�w. Nast�pnie czkn�� i si� uspokoi�. Przesun�� j�zykiem po zeschni�tych wargach jak t�usty kot, kt�ry zamierza zje�� mysz.
Nieprzyjazny b�ysk zapali� si� w jego oczach, podczas gdy spojrzenie spocz�o na pojmanych. Jego t�usta d�o� chwyci�a Arnolda za ko�nierz kaftana.
- Jeden z Montsalvych, czy� tak? Zapewne brat Micha�a. I s�dzisz, �e uwierz� w twoj� bajeczk�. S�dzisz, �e jestem chory na umy�le, lub przypuszczasz, �e mam kr�tk� pami��? Pu�ci� j�? Twoj� wsp�lniczk�?
Przecie� wiem lepiej ni� kto inny, jak bardzo ona i jej bliscy byli oddani twojej rodzinie.
- Legoix oddani mojej rodzinie? Chyba straci�e� zmys�y?
Tak szalona z�o�� ogarn�a t�ustego biskupa, �e a� zacz�� si� dusi�.
Dosta� czkawki, lecz jego s�owa nie straci�y nic na jasno�ci.
- Nienawidz�, gdy kto� kpi sobie ze mnie. By�em jednym z przyw�dc�w Caboche'a w czasie zamieszek. Wiem lepiej ni� ty, �e byli Legoix i Legoix. Chcesz mi wm�wi�, �e nie wiesz, �e ta n�dznica, b�d�c jeszcze dzieckiem, stara�a si� uratowa� twojego brata? �e jestem zbyt zidiocia�y, �eby sobie nie przypomnie�, i� dw�jka dzieci odbi�a wi�nia, kt�rego prowadzono na Montfaucon, z nara�eniem w�asnego �ycia i z odwag� godn� lepszej sprawy, �e ukryli go w piwnicy ojca dziewczynki... W piwnicy Gauchera Legoix'a, tego przekl�tego z�otnika, kt�rego rozkaza�em natychmiast powiesi� na jego w�asnym szyldzie. Gauchera Legoix'a, jej rodzonego ojca! - Palcem dr��cym z w�ciek�o�ci wskazywa� na Katarzyn�, s�uchaj�c� go z rado�ci� i wzruszeniem, kt�rych nie m�g� poj��. Dusz�c si� z w�ciek�o�ci... doda�: - Ona, Katarzyna Legoix... ta ladacznica, ukry�a twego brata w swoim ��ku, a ty o�mielasz si� mnie prosi�, biedny g�upcze, abym j� wypu�ci�!
- Nie w ��ku - zaprotestowa�a Katarzyna, kt�rej oburzenie przywr�ci�o jasno�� my�lenia. - W piwnicy!
Ale Arnold nie s�ucha� ju� ani jej, ani Cauchona. Patrzy� tylko na ni�, tak jak jeszcze nigdy tego nie czyni�. Z dr��cym sercem Katarzyna spogl�da�a na niego. W czarnych oczach m�odzie�ca zobaczy�a wielk� rado��, tyle mi�o�ci i pasji, kt�rych nie mia�a nadziei zobaczy� ju� nigdy. Nie spuszczaj�c z niej oczu, wyszepta�: - Nie wiesz, biskupie, co dla mnie uczyni�e�. Gdyby� wiedzia�, bardzo by� tego �a�owa�. Katarzyno... moja mi�o�ci... moja jedyna, cudowna mi�o�ci... czy b�dziesz mog�a mi kiedy� wybaczy�?
Byli teraz bardzo daleko od tej ponurej wie�y, od wilgotnych mur�w i od kapry�nego starca, kt�ry dusi� si� w fotelu, �api�c z charczeniem powietrze uciekaj�ce z chorych p�uc. Z�o��, kt�rej da� si� porwa�, wywo�a�a gwa�towny atak rozedmy. Z g��bi gard�a wydobywa� si� charkot, z trudem �apa� powietrze. Ale cho�by umar� w ich obecno�ci, Katarzyna i Arnold, zaj�ci sob�, nie zwr�ciliby na to uwagi. Korzystali z tej tak nieoczekiwanej chwili, kt�ra zniszczy�a wszystkie istniej�ce mi�dzy nimi przeszkody, kt�ra zamieni�a w kup� popio�u wszystkie minione lata, wszystkie urazy, niech�� i dawne okrucie�stwa.
- Nie mam ci nic do wybaczenia - szepn�a w ko�cu Katarzyna poniewa� teraz mo�esz mi uwierzy�, �e ci� kocham...
Charczenie biskupa zwabi� mnicha, kt�ry wznosz�c r�ce do nieba, rzuci� si� na pomoc zwierzchnikowi. Ten mi�dzy kolejnymi dwoma atakami kaszlu wskaza� na wi�ni�w dr��c� r�k�: - Wrzu� ich do loch�w.
�ucznicy wyprowadzili ich z sali, a oni nadal patrzyli na siebie. Skute r�ce nie pozwala�y im si� dotyka�, ale niemy j�zyk spojrze� czyni� ich bliskimi, jak jeszcze nigdy dot�d. Obydwoje mieli pewno��, �e zawsze byli dla siebie stworzeni, �e si� wzajemnie uzupe�niaj�, �e ka�de jest ca�ym �wiatem dla drugiego i w tym szcz�ciu zapomnieli nie tylko o wszystkim, co tak d�ugo ich dzieli�o, lecz tak�e o �mierci, kt�ra ich czeka�a.
Stra�nicy tak si� bali, aby wi�niowie nie kontaktowali si� ze sob�, �e zamkni�to ich w oddzielnych wie�ach, na samym dnie loch�w. Arnold zosta� przykuty w podziemiach dzwonnicy, a Katarzyna w wi�zieniu wie�y Dw�ch Herb�w. W ten spos�b mi�dzy nimi a wie�� Bouvreuil, gdzie wi�ziono Dziewic�, powsta� tragiczny tr�jk�t. Mimo �e Katarzyna znalaz�a si� po raz pierwszy w tak strasznym miejscu, bo spuszczono j� na linie do b�otnistej jamy, gdzie nie dochodzi�o �adne �wiat�o, by�a tam tak szcz�liwa, jak nigdy w pa�acu Filipa ani w zbytkownym domu zmar�ego m�a. Mi�o�� zast�powa�a jej �wiat�o, ciep�o i wszystko to, czego jej brakowa�o.
Znajdowa�a si� w stanie �aski, a my�li o Arnoldzie podtrzymywa�y j� na duchu. Jedynie gdy my�la�a o jego cierpieniach, czu�a si� nieszcz�liwa.
Obawia�a si� tylko jednego: �e nie zobaczy go przed �mierci�. Ale ta obawa nie trwa�a d�ugo. Zbyt dobrze zna�a Piotra Cauchona i wiedzia�a, �e nie pozbawi si� on wybornej zabawy: aby ka�de z nich obserwowa�o m�ki zadawane drugiemu.
Jednak czas up�ywa� i nic si� nie dzia�o. Nie by�o jeszcze ani s�dzi�w, ani przes�ucha� i stra�nik milcza�. Katarzyna wyliczy�a po cz�stotliwo�ci zmian warty, �e min�o pi�� albo sze�� dni. Ale nie by�a tego pewna w norze, gdzie nie dochodzi� najmniejszy promyk s�o�ca. Z pewno�ci� gdyby trwa�o to jeszcze d�u�ej, wpad�aby w rozpacz. Ale tak si� nie sta�o. Kt�rego� dnia blask pochodni o�wietli� �mierdz�c� nor�, a na linie zjecha� po uwi�zion� stra�nik.
Znalaz�a si� w pe�nym s�o�cu, na dziedzi�cu zamkowym, mru��c oczy niczym nocny ptak. �o�nierze, kt�rzy zdawali si� na ni� czeka�, wybuchn�li gromkim �miechem, patrz�c, jak niezdarnie porusza si� w wi�zach. Jeden z nich schwyci� wiadro wody i wyla� na Katarzyn�, wrzeszcz�c: - Fu! Ale ta dziewka cuchnie!
Zabawa spodoba�a si� innym. Kto tylko m�g�, zacz�� wylewa� na Katarzyn� wod�. Zimna woda pocz�tkowo sprawia�a jej przykro��, ale s�o�ce grza�o ju� dobrze. Poczu�a si� lepiej, gdy b�oto z loch�w zacz�o sp�ywa� z niej z ka�dym wiadrem wody... Ale wkr�tce dow�dca wyda� kr�tki rozkaz i �o�nierze zaprzestali zabawy. Ociekaj�ca wod� Katarzyna poczu�a nagle rado�� w sercu: z wie�y dzwonnicy wyszed� Arnold, s�aniaj�c si� na nogach, szed� po omacku, ze skutymi r�kami. By� wychudzony i brudny. Stra�nicy otoczyli ich, tote� nie mogli podej�� do siebie, ale m�odzieniec �y�, wi�c rado�� jej nie mia�a granic. �a�cuchy zast�piono sznurami i zacz�to ich prowadzi�, popychaj�c lancami, w kierunku zwodzonego mostu. Z pewno�ci� wybi�a godzina �mierci, prowadzono ich na jaki� plac w mie�cie, gdzie stracenie mia�o s�u�y� ludziom ku przestrodze...
* * *
Kiedy wi�niowie wraz z eskort� wyszli na Stary Rynek, Katarzyna pomimo stanu �aski, w jakim si� znajdowa�a od kilku dni, poczu�a, �e odwaga j� opuszcza, a w cia�o w�lizguje si� strach. Nadchodz�ca �mier� bywa niekiedy straszna. Katarzyna zobaczy�a przed sob� rusztowanie wysoko�ci jednego pi�tra, na kt�rym zgromadzono du�� ilo�� polan i chrustu: nad tym wszystkim g�rowa� wysoki pal, z kt�rego zwisa�y �a�cuchy.
Jej przestraszone spojrzenie zacz�o szuka� wzroku Arnolda. On r�wnie� patrzy� na stos ze zmarszczonymi brwiami i zaci�ni�tymi szcz�kami; by� mo�e walczy� z takim samym strachem.
Katarzyna pomy�la�a, �e w czasie walki pewnie mierzy wroga takim w�a�nie spojrzeniem. Ale on chyba my�la� o Katarzynie, bo jego wzrok zwr�ci� si� w kierunku dziewczyny z tak� mi�o�ci� i lito�ci�, �e uczu�a, jak strach nieco maleje. Wok� stosu kr�cili si� ludzie w �achmanach, uk�adaj�c dodatkowe wi�zki chrustu pod kierunkiem kata.
Plac wype�ni� si� lud�mi, ale byli to g��wnie �o�nierze angielscy.
Mieszka�cy miasta musieli zadowoli� si� oknami, dachami i s�upami starej hali, bo na tr�jk�tnym placu, po�rodku kt�rego sta� ko�ci� �wi�tego Zbawiciela, zgromadzi�o si� sze�ciuset lub siedmiuset �o�nierzy. Dalej, poza wysokim stosem, znajdowa�o si� ma�e rusztowanie z szubienic�, ale Katarzyna wiedzia�a, �e stoi ona tam zawsz�, a zreszt� nikt nie zwraca� na ni� uwagi.
�o�nierze pop�dzili przed sob� wi�ni�w, ale nie w stron� stosu, lecz zatrzymali si� przy dw�ch wielkich wy�o�onych purpur� trybunach, kt�re zacz�y wype�nia� si� duchownymi i angielskimi dygnitarzami. �ucznicy otoczyli ich tak �ci�le, �e byli niewidoczni dla t�umu. Stoj�c tu� obok Arnolda, Katarzyna poczu�a, �e wraca jej odwaga; nie mogli schwyci� si� za r�ce, ale dotykali si� ramionami. Arnold szepn�� szybko: - To nie my mamy tutaj umrze�, Katarzyno. Ten stos czeka na kogo� innego... obawiam si�, �e wiem na kogo. Popatrz na trybuny.
- Uciszy� si�! - krzykn�� sier�ant dowodz�cy eskort�. Teraz na najwi�kszej trybunie pojawili si� biskupi, w�r�d kt�rych Katarzyna rozpozna�a Cauchona. Otaczali pot�n� posta� w purpurowej szacie z gronostajowym ko�nierzem: by� to kardyna� Winchesteru, przy kt�rym sta� w zbroi zarozumia�y ksi��� de Warwick.
Kiedy wa�ne osobisto�ci zaj�y miejsca w fotelach, gruby kardyna� zrobi� ruch r�k� i dzwony ca�ego miasta zacz�y dzwoni�, jakby tylko czeka�y na ten znak: najpierw ko�ci� �wi�tego Zbawiciela, potem ko�ci� �wi�tego Stefana, nast�pnie katedra, ko�ci� Saint-Maclou, Saint-Ouen i pozosta�e.
�a�obne nuty wla�y si� w dusz� Katarzyny. Poczu�a ch��d pomimo ciep�ych promieni s�o�ca, kt�re wysuszy�y ju� jej w�osy i odzienie. Z jednej z uliczek wytoczy� si� w�z otoczony setk� angielskich �o�nierzy. Przykuta do drabiny na wozie sta�a bia�a posta�.
- Joanna - szepn�a Katarzyna, maj�c �ci�ni�te z rozpaczy gard�o. - M�j Bo�e, to Joanna!
- Czy b�dziemy ogl�da� te okropno�ci?
Nie odpowiedzia�, tylko spu�ci� g�ow� i Katarzyna zobaczy�a dwie wielkie �zy tocz�ce si� po jego policzkach. Opu�ci�a g�ow� i te� zacz�a p�aka�. Zwi�zane r�ce bola�y j� bardzo, �a�owa�a, �e nie mo�e przys�oni� nimi oczu, zatka� uszu, aby nie s�ysze� dzwon�w, z�owrogiego �piewu i �miech�w �o�nierzy. Od tego momentu zacz�� si� dla Katarzyny straszny koszmar, kt�ry osi�gn�� punkt kulminacyjny, kiedy zobaczy�a bia��, zwi�zan� posta� na szczycie olbrzymiego stosu. Jak przez mg��, zap�akanymi oczami dostrzeg�a brata Isambarta. Prowadzi� Joann� na stos.
Katarzyna us�ysza�a, �e Joanna prosi o krzy�, zobaczy�a, jak sier�ant pochyla si� i podnosi dwie ga��zki, przewi�zuje je sznurowad�em i podaje m�czennicy. Kat biega� ju� wok� stosu z pochodni� w d�oni. Pojawi� si� czarny dym, buchn�y p�omienie. Okropny smr�d siarki i smo�y wype�ni� powietrze. Wyczerpana, b�d�c u kresu wytrzyma�o�ci, Katarzyna pochyli�a si� i zacz�a wymiotowa�.
- M�j Bo�e - krzykn�� Arnold, szarpi�c wi�zy. - Katarzyno! ... Nie umieraj!...
Angielski sier�ant bez s�owa wyskoczy� z grona koleg�w i pobieg� do pobliskiej ober�y �Pod Koron�". Powr�ci� z dzbanem wina i zmusi� Katarzyn� do wypicia kilku �yk�w. Nieszcz�sna poczu�a si� troch� lepiej.
Wino, niczym ogie�, rozgrza�o jej cia�o, przywr�ci�o �ycie. Spr�bowa�a si� u�miechn��, aby podzi�kowa� temu, kt�ry j� poratowa�. By� to cz�owiek w �rednim wieku, z wielkimi w�sami i siwiej�cymi w�osami. Zobaczy�a, �e jego oczy s� pe�ne �ez.
- Dzi�kuj�, kamracie... - powiedzia� powa�nym g�osem Arnold.
�o�nierz wzruszy� ramionami, otar� szybko wilgotne policzki i powiedzia�, patrz�c w stron� stosu: - Nie prowadz� wojny z kobietami! Nie jestem biskupem Cauchonem.
M�wi� kiepsko po francusku, ale mo�na go by�o zrozumie�. Stos p�on�� ju� teraz ca�kowicie. Ze �rodka p�omieni dochodzi� krzyk. By�a to skazana. Krzycza�a: - Jezu!
Nie mo�na ju� by�o jej zobaczy�, ale brat Isambart, ryzykuj�c �yciem, wyci�ga� nadal w jej stron� wielki krzy� procesyjny, przyniesiony z ko�cio�a.
K��by czarnego dymu przys�ania�y wszystko. Ze �rodka stosu przesta�y ju� dochodzi� krzyki. Kiedy kat rozgarn�� nagle p�omienie, pojawi�o si� cia�o Joanny. Ju� nie �y�a. Ogie� strawi� koszul�, ukazuj�c cia�o dziewczyny pokryte sczernia�� krwi�. Dla Katarzyny tego by�o za wiele, zemdla�a...
Otworzy�a oczy pod wp�ywem gwa�townego b�lu. Kto� uderzy� j� w twarz, i poczu�a w gardle co� piek�cego. Zacz�a kaszle�, wyplu�a pal�cy p�yn, w ko�cu usiad�a i otworzy�a oczy. Angielski sier�ant, kt�ry da� jej si� napi� wina w czasie m�czarni Joanny, kl�cza� przy niej ze sk�rzan� manierk� w r�ce.
- Czujesz si� lepiej? - zapyta� �agodnie.
- Tak, troch� lepiej... Dzi�kuj�! Ale... gdzie jest Arnold?
Znajdowa�a si� w niskim, pustym pomieszczeniu, siedzia�a na wi�zce s�omy. �wiat�o dociera�o tutaj przez ma�e, umieszczone wysoko okienko, ale piwnica nie wygl�da�a na wi�zienie.
- Tw�j towarzysz? Jest w s�siednim pomieszczeniu, dobrze go pilnuj�... Zabra�em ci� tutaj, aby� mog�a w spokoju doj�� do siebie.
- Gdzie jeste�my?
- Przy bramie Wielkiego Mostu. Mamy rozkaz trzyma� was tutaj do zapadni�cia zmroku. Nie pytaj o nic wi�cej Spr�buj si� przespa�...
Oddali� si�, ci�ko szuraj�c metalowymi podeszwami po nier�wnych p�ytach. Katarzyna chcia�a zrobi� jaki� ruch, ale jej r�ce by�y nadal zwi�zane.
Opad�a na s�om� ze �zami w oczach.
- Arnoldzie, gdzie jeste�?... Tak chcia�abym ci� zobaczy�!
- Zobaczysz go p�niej. W tej chwili nie jest to mo�liwe. Sier�ant mia� wyj��, kiedy zawo�a�a: - Prosz�, poczekaj chwil�! By�e� dla mnie dobry. Dlaczego? Przecie� jeste� Anglikiem!
- Czy to wystarczaj�cy pow�d, aby nie okaza� lito�ci biednej dziewczynie? - powiedzia� ze smutnym u�miechem. - Widzisz, mam c�rk�.
Mieszka z matk� w ma�ej wiosce ko�o Exeter... jeste� do niej troch� podobna.
Kiedy przyprowadzono ci� na plac, wyda�o mi si�, �e to j� widz�. Sprawi�o mi to b�l.
Bez w�tpienia nie chcia� powiedzie� nic wi�cej, bo wyszed� pospiesznie i zamkn�� za sob� drzwi. Katarzyna us�ysza�a jakie� g�osy, ale nie zrozumia�a, o czym znajduj�cy si� za drzwiami rozmawiaj�. By�a zbyt zm�czona, aby si� zastanawia�, czemu tu jest. Dlaczego nie zaprowadzono ich do wi�zienia? Dlaczego maj� tu pozosta� do zapadni�cia zmroku?
Zreszt� odpowied� wkr�tce nadejdzie. Us�ysza�a, jak wielki zegar na wie�y bije siedem razy, i zamkn�a oczy, aby troch� odpocz��.
Powoli w wi�zieniu robi�o si� coraz ciemniej. Zza okienka dochodzi� plusk rzeki. Zarysy pomieszczenia stawa�y si� coraz mniej wyra�ne, a potem znik�y. Wkr�tce poza smug� ��tego �wiat�a dochodz�cego zza drzwi nie by�o innego o�wietlenia. Chcia�a podej�� do drzwi, aby pos�ucha�, o czym rozmawiaj� m�czy�ni, ale by�a przykuta do �ciany. Zreszt� drzwi otworzy�y si� wkr�tce. Stan�li w nich dwaj �ucznicy oraz cz�owiek w czarnej todze; za nim wszed� jeszcze jeden cz�owiek i Katarzyna wyda�a okrzyk trwogi, gdy� rozpozna�a w nim kata, Geoffroya Terrage'a. Trzyma� w r�ce co� bia�ego.
Jeden z �ucznik�w rozku� Katarzyn� i rozwi�za� jej r�ce, nast�pnie zmusi� j�, aby ukl�k�a, k�ad�c r�ce na jej ramionach. Cz�owiek w czerni odkaszln��, wyci�gn�� z kieszeni pergamin i zacz�� czyta� w �wietle dochodz�cym zza otwartych drzwi: -
- Skazani? A kt� nas os�dzi�?... Ten dokument wcale mnie nie dotyczy. Nie jestem Katarzyn� Son, tylko Katarzyn� de Brazey, a m�j towarzysz to szlachetnie urodzony Arnold de Montsalvy...
Je�li chcia�a zrobi� wra�enie na s�dzim, to si� myli�a. Westchn�� z wyrazem zm�czenia i popatrzy� na kata.
- Czy� sw� powinno��, panie Geoffroy... Biskup uprzedzi� nas, �e ci nieszcz�nicy nie s� przy zdrowych zmys�ach i �e dr�czy ich demon pychy.
Ona r�wnie� uwa�a si� za dam�.
Terrage za�mia� si� i rzuci� Katarzynie bia�� rzecz, kt�r� trzyma� w r�ce.
- W�� to... a szybko, je�li nie chcesz, abym uczyni� to osobi�cie.
By�a to d�uga, bia�a koszula. Katarzyna mia�a dziwne, absurdalne wra�enie, �e wszystko zaczyna si� od nowa. Czy znajduje si� w Rouen, czy te� otaczaj� j� jeszcze mury Orleanu? Znowu sz�a na �mier�. Ale nie czu�a �adnego buntu. Mia�a umrze�... lecz umrze� z Arnoldem, z��czona z nim na wieki. Jakie w tej sytuacji mia� znaczenie spos�b wykonania wyroku? Niech to b�dzie woda lub szubienica, byleby nie by� to ten straszny ogie�!
Szybko rozebra�a si�, spu�ciwszy oczy, aby unikn�� spojrze� otaczaj�cych j� m�czyzn, w�o�y�a koszul� i spokojnie zawi�za�a sznurek na szyi.
- Jestem gotowa! - powiedzia�a z wy�szo�ci�, kt�ra wprawi�a kata w zak�opotanie.
Wyprowadzono j� z pomieszczenia dla stra�y i skierowano si� za bramy miasta. Na ulicach nie by�o nikogo, gdy� obowi�zywa�o ju� gaszenie �wiate�. Wia� ostry wiatr od morza, a po niebie gna�y czarne chmury.
Po�rodku Wielkiego Mostu sta�a grupka ludzi z pochodniami, kt�re gasi� wiatr. Katarzyna rozumia�a doskonale dzia�anie Cauchona. By�oby trudno skaza� i straci� ludzi o ich pozycji, tym bardziej �e wiedzia� o zwi�zku, jaki ��czy� przez d�ugi czas Katarzyn� z Filipem Burgundzkim. Ten spos�b by� wygodny. Kt� m�g�by mu czyni� wyrzuty, �e kaza� wrzuci� noc� do Sekwany dw�jk� nicponi, kt�rym wydawa�o si�, �e s� w zmowie z Joann� d'Arc, i co si� z tym ��czy, troch� nienormalnych? Rzeczywi�cie, by�o to bardzo sprytne.
Katarzyna by�a ca�kowicie spokojna. Mog�a nawet patrze� na wod�, kt�rej wilgotny powiew przynosi� wiatr. A wi�c to w ten spos�b wszystko mia�o si� sko�czy�? Nie by�o ju� naprawd� �adnej nadziei? W gruncie rzeczy tak by�o dobrze. Umr� razem, dawni wrogowie, kt�rych teraz z��czy�a na wieki g��boka mi�o��. Przynajmniej to marzenie si� spe�ni�o.
Kiedy dosz�a ze stra�nikami do grupki oczekuj�cej na mo�cie, zobaczy�a stoj�cego po�rodku Arnolda. Zdj�to z niego brudne i potargane odzienie, tylko na biodrach mia� przepask� z p��tna. Wygl�da� jak antyczny pos�g stoj�cy po�r�d b�ota. Sta� z r�kami zwi�zanymi na plecach i z u�miechem patrzy� na zbli�aj�c� si� Katarzyn�. Dziewczyna zrozumia�a, �e i jemu to wystarcza, �e nie prosi o nic wi�cej. U st�p m�odzie�ca le�a� olbrzymi sk�rzany worek i trzy kamienne kule. Stoj�cy obok niego kap�an podni�s� krzy� z czarnego drewna...
- Macie trzy minuty, aby wyrazi� skruch� za pope�nione b��dy powiedzia� kat ochryp�ym g�osem.
Wtedy rami� w rami� ukl�kli u st�p kap�ana, niczym ma��onkowie w kaplicy, i pochylili g�owy. S�owa rozgrzeszenia dotar�y do nich jak z g��bi sennego marzenia. Nast�pnie kat zapyta� jeszcze: - Czy macie ostatnie �yczenie?
Arnold odpowiedzia�, patrz�c na Katarzyn�: - Rozwi�� mnie, abym m�g� j� wzi�� w ramiona. W ten spos�b �mier� b�dzie �atwiejsza do zniesienia dla niej i dla mnie r�wnie�.
Geoffroy Terrage spojrza� na cz�owieka w czerni. Wydawa�o si�, �e kata rozdziera jaki� wewn�trzny niepok�j. By� zdenerwowany. S�dzia zrobi� oboj�tny ruch.
- Zr�b to, je�li tego chc�.
Jeden ruch sztyletu i p�ta Arnolda spad�y. Natychmiast wzi�� Katarzyn� w ramiona, przytuli� do siebie i pokry� jej twarz poca�unkami.
- To nie b�dzie trwa�o d�ugo, zobaczysz - powiedzia� czule. - Kt�rego� dnia, kiedy by�em dzieckiem, o ma�o co nie utopi�em si� w jeziorze w moich stronach, straci�em przytomno�� To nie boli. Nie trzeba si� ba�.
- Z tob�, Arnoldzie, nie boj� si� b�lu. Tylko chcia�abym mie� jeszcze troch� czasu, aby powiedzie� ci o mojej mi�o�ci...
- Ale�, droga przyjaci�ko, b�dziemy mie� mn�stwo czasu, ca�a wieczno�� przed nami.
Za nimi kto� poci�gn�� nosem, a nast�pnie jaki� zachrypni�ty g�os zapyta�: - Czy... jeste�cie gotowi?
- Tak, jeste�my gotowi! - powiedzia� Arnold, przytulaj�c Katarzyn�.
Patrzyli tylko na siebie i nie widzieli, jak kat wk�ada na dno worka kamienne kule. Nast�pnie przez szeroki otw�r w�o�ono ich, obejmuj�cych si�, do sk�rzanego worka; spowi�a ich ca�kowita ciemno��. G�os kap�ana szepcz�cego modlitwy za umar�ych dochodzi� do nich jakby z daleka.
Katarzynie zrobi�o si� nagle bardzo gor�co. Zacz�a dr�e�. By� to odruch strachu, kt�ry Arnold st�umi� poca�unkiem. Potem poczu�a, �e worek uchwyci�o i podnios�o wiele r�k.
- Nie b�j si� - szepn�� Arnold. - Kocham ci�!
W tej chwili spadli w pr�ni�, kt�ra wyda�a im si� bezkresna. Da� si� s�ysze� g�o�ny plusk i uderzenie po��czone z lodowatym zimnem. Bardzo obci��ony worek przeci�� wod�, kt�ra zamkn�a si� nad nim. Wszystko si� sko�czy�o, dobrze si� sko�czy�o. Katarzyna przytulona do Arnolda pomy�la�a, �e zabiera ze sob� swoj� mi�o��. By� wraz z ni�, przytulony do niej. Czu� jej oddech... oddech, kt�ry stawa� si� coraz kr�tszy. Zaczyna�a si� dusi�. Czerwone, o�lepiaj�ce b�yski przemyka�y pod zamkni�tymi powiekami. Brakowa�o jej powietrza. Powoli do sk�rzanego worka wdziera�a si� zimna woda, jak zwierz� nieczyste i lepkie. Katarzyna oderwa�a usta od ust Arnolda i chcia�a jeszcze szepn��: - Kocham ci�...
Ale zabrak�o jej powietrza. Wpad�a w g��bok� i czarn� przepa��, wyzwolona w ko�cu od cierpienia, strachu i ludzi, pod��aj�ca na spotkanie ze �mierci� wraz z tym, kt�rego kocha�a...
* * *
- S�dzi�em, �e nigdy nie uda mi si� z�apa� tego przekl�tego worka! powiedzia� w ciemno�ci zasapanym g�osem Jan Son. - By� strasznie ci�ki.
Na szcz�cie to ostrze tnie niczym brzytwa.
Na wp� jeszcze nieprzytomna Katarzyna zdziwi�a si�, �e s�yszy po �mierci ludzkie g�osy. Ale co� cierpkiego i pachn�cego sp�yn�o jej na wargi i spowodowa�o, �e otworzy�a oczy.
By�o ciemno, zimno, a wysoko na niebie �wieci�a wielka gwiazda.
Katarzyna zacz�a szcz�ka� z�bami.
- Trzeba zdj�� z niej t� przemoczon� koszul� - powiedzia� znajomy g�os. - W barce s� suche ubrania...
Wtedy zrozumia�a, �e to nie senne marzenie, lecz �e zosta�a uratowana.
Zobaczy�a pochylaj�cy si� nad ni� olbrzymi cie�, us�ysza�a g�os Arnolda, poczu�a, jak r�ce m�odzie�ca �ci�gaj� z niej mokre odzienie i zak�adaj� co� suchego i mi�kkiego.
- Jak mamy ci podzi�kowa�, Janie? Dokona�e� cudu, ratuj�c nam �ycie. To rzeczywi�cie cud! - z niedowierzaniem m�wi� Arnold.
- Ale� nie, ale� nie - odpowiedzia� drugi g�os, �miej�c si�. - Mam wielu znajomych Anglik�w, wi�c zebra�em potrzebne informacje. Dowiedzia�em si�, co was czeka, i schowa�em si� pod mostem, tam gdzie zwykle wrzuca si� skaza�c�w. Oczywi�cie troch� si� ba�em, �e mi si� nie uda. Ju� od dawna nie p�ywa�em. Ale mia�em szcz�cie, z�apa�em worek i rozci��em go na ca�ej d�ugo�ci. Teraz jest na samym dnie, a wy zostali�cie ocaleni, i to jest najwa�niejsze!... Ale musicie ucieka� st�d szybko! Zanim wstanie dzie�, musicie oddali� si� od Rouen najdalej, jak to mo�liwe. Barka jest mocna.
Znajdziecie w niej bosak, z�oto i jedzenie... Trzeba dop�yn�� do Pont-deL'Arche i skierowa� si� na Louviers. �ycz� wam szcz�cia!
- Jeszcze raz dzi�kujemy! - szepn�� Arnold.
Katarzyna wyprostowa�a si� z trudem. Siedzia�a teraz w barce i czu�a, �e rami� Arnolda obejmuje j� mocno. Na brzegu zobaczy�a oddalaj�c� si� ci�k� sylwetk� Jana Sona.
- Czy naprawd� jeste�my ocaleni?
Odgad�a, �e Arnold u�miecha si�, poczu�a jego usta na powiekach.
- Ale� tak! Jeste�my ocaleni i wolni... To wspania�e! Wsp�lna �mier� te� by�aby wspania�a...
�miech Arnolda, dawny �miech pe�en szcz�cia i si�y, znowu zad�wi�cza� w jej uszach.
- Mo�na by powiedzie�, �e tego �a�ujesz?
- Troch� - szepn�a Katarzyna. - To by�o pi�kne! Co teraz b�dziemy robi�?
- B�dziemy �y�... i b�dziemy szcz�liwi. Mamy wiele spraw do nadrobienia.
Wsta� i Katarzyna zobaczy�a jego mocn� sylwetk� odcinaj�c� si� od ciemno�ci nocy. Odwi�za� bark� ukryt� w�r�d trzciny, chwyci� bosak i zanurzywszy go w wodzie, silnym ruchem odepchn�� ��d� od brzegu. Co� bia�ego przelecia�o nad nimi, wydaj�c nieprzyjemny krzyk, a potem zanurkowa�o w ciemnej wodzie.
- Co to jest? - zapyta�a Katarzyna.
- Mewa. �owi ryby... Naucz� ci� �owi� ryby, kiedy b�dziemy ju� w Montsalvy.
- W Montsalvy?
- Oczywi�cie! Przecie� tam ci� zabieram!... Do mnie, do ciebie, do nas... Wiem, �e mam jeszcze rachunki do wyr�wnania z Cauchonem, ale najpierw musimy zbudowa� nasze szcz�cie. Zbyt d�ugo na to czekali�my.
Katarzyn� ogarn�a fala rado�ci. Lekka i szcz�liwa u�o�y�a si� na dnie spokojnie p�yn�cej barki. Po raz pierwszy w �yciu zobaczy�a, jakie to wielkie szcz�cie, �e nie musi sama decydowa� o przysz�o�ci, �e jaka� si�a wielka i �agodna robi to za ni�. Na kra�cu tej drogi by�o �ycie we dwoje...
�ycie z jedynym m�czyzn�, jakiego kiedykolwiek kocha�a.