Katarzyna otworzy�a oczy. Pod jej uchylone powieki wtargn�� promie� s�o�ca. Pospiesznie je przymkn�a i pomrukuj�c z zadowolenia, otuli�a si� cia�niej derk�. By�o jej ciep�o i dobrze, mia�a jeszcze troch� czasu na drzemk�. Zanim jednak znowu zapad�a w sen, instynktownie wyci�gn�a r�k�, by dotkn�� Arnolda, kt�ry powinien spa� obok niej. Gdy jej r�ka natrafi�a na pustk�, otworzy�a oczy i usiad�a.

Barka nadal by�a zakotwiczona tam, gdzie Arnold j� ukry�, gdy ja�niejszy pas nieba na wschodzie zapowiedzia� jutrzenk�. ��d� tkwi�a pomi�dzy trzcinami, w w�skiej zatoczce, nad kt�r� olchy i wierzby utworzy�y zielon� kolebk�, przywi�zana lin� do szarawego pnia starego, przygarbionego drzewa. By�a to znakomita kryj�wka, niewidoczna ani od strony rzeki, ani od wsi. Poprzez smuk�e bladozielone trzciny Katarzyna mog�a dostrzec pob�yskuj�c� w s�o�cu wod�. Arnold jednak znikn�� z pok�adu...

Katarzyny nie poruszy�o to zbytnio. Po trudach nocy i kr�tkim odpoczynku, jaki potem nast�pi�, Montsalvy odczuwa� musia� potrzeb� rozprostowania ko�ci. Poma�u umys� m�odej kobiety otrz�sa� si� z mgie� nocnego snu i odtworzy� precyzyjnie ostatnie wydarzenia. Gdy patrzy�o si� na s�o�ce, na niebo, trudno by�o uwierzy�, �e jest wojna i gin� ludzie. A jednak to by�o wczoraj. . 31 maja 1431 roku na stosie u�o�onym na placu Vieux-Marche w Rouen spalono Joann� d'Arc, kt�ra przyp�aci�a �yciem swoje przywi�zanie do kr�la i ojczyzny. Jeszcze wczoraj z wysoko�ci Wielkiego Mostu kaci Rouen zrzucili Arnolda i Katarzyn� zaszytych razem w sk�rzanym worku. �mier� zagl�da�a im w oczy, ale dzielny Jan Son, mistrz wolnomularzy, uratowa� im �ycie i da� t� bark�, by mogli dop�yn�� do Louviers i odnale�� oddzia�y francuskie.

Katarzyna znajdowa�a si� na pok�adzie �odzi, nieopodal wioski zaj�tej przez Anglik�w, co by�o godnym zwie�czeniem nies�ychanie burzliwej egzystencji. Na pr�no szuka�a w najg��bszych zakamarkach pami�ci jakiego� spokojnego okresu �ycia, od kiedy w wieku lat trzynastu w czasie buntu Caboche'a musia�a ucieka� ze zbuntowanego Pary�a do Dijon, do wujka Mateusza. Ale w kr�lestwie pozostaj�cym w stanie wojny nawet poddani zamo�nego ksi�cia Burgundii nie mieli spokoju. P�niej nast�pi�o jej po�a�owania godne ma��e�stwo z wielkim skarbnikiem Filipa Dobrego, ma��e�stwo narzucone przez ksi�cia, kt�ry w ten spos�b mia� zamiar zrobi� z niej swoj� kochank�. Gdy Katarzyna my�la�a o swym ma��onku, Garinie de Brazeyu, kt�rego straszliwe kalectwo wykorzysta� Filip, cz�sto odczuwa�a �al. By�a dla� cierpieniem, nieustaj�c� tortur� i skoro ostatecznie szale�stwo doprowadzi�o Garina do zbrodni, za kt�r� skazano go na �mier�, kt� m�g�by go za to pot�pi�? Jedynym winowajc� w tej smutnej historii by� los. A tak�e bezgraniczna, nieprzezwyci�ona mi�o��, kt�ra od pierwszego wejrzenia zwi�za�a j� z Arnoldem de Montsalvym, kapitanem Karola VII i wrogiem ksi�cia Burgundii. Tak wiele ich dzieli�o: wojna, honor, urodzenie i nawet wi�zy krwi... Ale teraz kr�te �cie�ki si� wyprostowa�y, droga ku szcz�ciu rozpo�ciera�a si� przed nimi szeroko...

Gdy wsta�a, zauwa�y�a swoj� sukni� i koszul� przerzucone przez burt� �odzi. Uprzytomni�a sobie w�wczas, �e odziana by�a jedynie w derk�, i si� roze�mia�a. Przypomnia�a sobie ich nocne przybycie i zarumieni�a si� na to wspomnienie. Nigdy by nie przypuszcza�a, �e po prze�yciach minionego dnia, po wyczerpuj�cym ca�onocnym wios�owaniu Arnold m�g�by pragn�� czego� pr�cz wypoczynku. A jednak tak w�a�nie by�o.

Zaledwie zakotwiczy� bark�, przysun�� si� do Katarzyny i otaczaj�c j� ramieniem, poci�gn�� w g��b �odzi.

- Odk�d wrzucono nas do tej pod�ej dziury, marz� o chwili takiej jak ta - wyszepta� na po�y powa�nie, na po�y kpi�co - a nawet jeszcze wcze�niej!

- Czyja to wina? Nie powiedzia�abym nie, gdyby� na strychu Sona raczy� mnie naprawd� potraktowa� jak swoj� �on�. Zreszt�. .

Arnold swymi poca�unkami nie pozwoli� jej doko�czy� zdania.

Potem starali si� tylko odnale�� pe�ni� mi�osnego szcz�cia zaznanego ju� dawniej. Tym razem nie by�o nienawi�ci, nie by�o nieufno�ci. Nic, poza ogromn� mi�o�ci�, kt�ra nareszcie odwa�y�a si� przem�wi�...

Gdy Katarzyna usypia�a w ramionach Arnolda, czu�a, �e ogarnia j� g��bokie i rozkoszne znu�enie. Nigdy nawet nie marzy�a o tak cudownych prze�yciach, a rzeczywisto�� przesz�a jej naj�mielsze oczekiwania.

S�o�ce �agodnie przygrzewa�o przez ga��zie olch, zatem Katarzyna nie mog�a oprze� si� pokusie zanurzenia si� w wodzie, zanim zacz�a si� ubiera�. Woda by�a ch�odna, wi�c zrazu przeszy� j� dreszcz, ale ju� wkr�tce z przyjemno�ci� pluska�a si� w l�ni�cych falach. Przestraszony zaskroniec wodny poszuka� schronienia w trzcinach.

Nagle Katarzyn� uderzy�a g��boka cisza panuj�ca doko�a. Nie by�o s�ycha� niczego, opr�cz lekkiego szmeru wody. Zdawa�o si�, �e pobliska wie� zamar�a. Ni �piewu ptaka, ni szczekania psa, ni bicia dzwon�w.

Lekko zaniepokojona, pospiesznie wysz�a z wody. W�o�y�a koszul� i sukni�, zwi�za�a sznur�wki niecierpliw� r�k�. Nast�pnie zawo�a�a: - Arnoldzie!... Arnoldzie, gdzie jeste�?

Nie by�o odpowiedzi. Katarzyna znieruchomia�a, nas�uchiwa�a z nat�eniem, wyczekuj�c szelestu krok�w za �cian� drzew... Ale nikt nie nadchodzi�, tylko przestraszy� j� jaki� ptak, kt�ry raptem zerwa� si� do lotu. Nieprzyjemny lodowaty dreszcz przebieg� jej po plecach, gdy machinalnym ruchem zacz�a zwija� wilgotne w�osy, by upi�� je w koron� wok� g�owy. Gdzie podzia� si� Arnold?

Katarzyna rozsun�a ga��zie krzak�w i wysz�a na pole lub raczej na co�, co nim kiedy� by�o, bowiem ugnieciona, zdeptana i zmarnia�a trawa nosi�a �lady niedawnego przejazdu machin obl�niczych. A jednak zobaczy�a dym spokojnie unosz�cy si� z komina domku po�o�onego pod lasem... W oddali wida� by�o dzwonnic� i masywne prz�s�a Pont-del'Arche, kt�ry mijali ubieg�ej nocy. Wyj�wszy te punkty, na kt�rych zatrzymywa� si� wzrok, wok� rozci�ga� si� pejza� ponury i, mimo panuj�cej wiosny, dziwnie pusty i wyludniony... Nigdzie ani �ladu cz�owieka.

Pracuj�ca szybko wyobra�nia Katarzyny podsun�a jej my�l, �e Arnold m�g� wybra� si� do tego oddalonego gospodarstwa, by co� zdoby� - cho� w�a�ciwie dzi�ki Janowi Sonowi mieli jeszcze wszystko, czego im by�o trzeba - albo zorientowa� si�, czy na wsi jest bezpiecznie. Postanowi�a te� si� tam uda�, jako �e nie widzia�a nikogo, kto by si� zbli�a�.

Wr�ci�a na ��d� i roztropnie zabra�a stamt�d woreczek ze z�otem, kt�ry Jan Son im wr�czy�, t�umacz�c si�, dlaczego nie przyni�s� klejnot�w Katarzyny.

- Pomy�la�em, �e bezpieczniej b�dzie was tym nie obarcza�. Brat Stefan Chariot przyniesie je wam przy najbli�szej okazji do kr�lowej Jolanty.

By�o to m�dre posuni�cie, zatem Katarzyna podzi�kowa�a dzielnemu murarzowi za jego przenikliwo��. Wiedzia�a, �e jej klejnoty tak d�ugo pozostan� bezpieczne, jak d�ugo przechowywane b�d� w domostwie Son�w.

Przed wyruszeniem w drog� Katarzyna poczu�a g��d. Wzi�a kawa�ek chleba i troch� sera, ukry�a z�oto w fa�dach sukni i posz�a. Domek nie by� daleko. Je�li Arnold wr�ci w czasie jej nieobecno�ci, z pewno�ci� troch� zaczeka. Id�c, spo�ywa�a z apetytem skromny prowiant i my�la�a o tym, �e niewielkie ma szans�, by spotka� Arnolda na tej ma�ej fermie.

Mo�e jednak, widz�c dym unosz�cy si� z komina, zapragn�� przynie�� swej towarzyszce nieco ciep�ej zupy? Musia�by zaczeka� przy piecu, a� strawa si� ugotuje. .

Gdy Katarzyna stan�a na wprost wej�cia do domostwa, zobaczy�a ze zdziwieniem, i� brama wisi w powietrzu, uczepiona jednym tylko ko�cem.

I tu r�wnie� panowa�a cisza. Ogarni�ta z�ym przeczuciem, zwolni�a kroku.

Ostro�nie zbli�y�a si� do rozwartych drzwi i wesz�a do mieszkania. Widok, kt�ry ukaza� si� jej oczom, wyrwa� jej z gard�a okrzyk przera�enia.

Przywar�a do �ciany z sercem bij�cym jak oszala�e. W domu by�y zw�oki dw�ch os�b - m�czyzny i kobiety.

Nogi m�czyzny, przywi�zane do drewnianej �awy, spoczywa�y jeszcze w kominku, gdy tymczasem ogie� ko�czy� swe dzie�o. To w�a�nie st�d unosi� si� �w pi�ropusz dymu. Twarz m�czyzny by�a wykrzywiona w odra�aj�cym grymasie. Olbrzymia plama krwi na piersi �wiadczy�a o tym, �e m�czyzna zosta� zasztyletowany na zako�czenie zadanych mu tortur. Kobieta wygl�da�a jeszcze straszniej. Le�a�a na stole z surowego drewna, jej cia�o by�o zupe�nie obna�one, a wszystkie cz�onki rozci�gni�te.

Ramiona i nogi przywi�zane do n�g sto�u sk�pane by�y we krwi. Musia�a zosta� zgwa�cona, i to wielokrotnie, a nast�pnie rozpruto jej brzuch.

Wn�trzno�ci wylewa�y si� z ziej�cego otworu...

Przej�ta zgroz� Katarzyna wypad�a na zewn�trz, opar�a si� o �cian� domku i zwymiotowa�a wszystko, co przed chwil� prze�kn�a... Potem ogarn�a j� panika. Potykaj�c si� o nier�wn� powierzchni� pola, pu�ci�a si� biegiem, wo�aj�c Arnolda ze wszystkich si� zwielokrotnionych jeszcze strachem... Wpad�a do �odzi jak do ostatecznego schronienia, skuli�a si� w dziecinnym odruchu w najciemniejszym zakamarku, dr��c, i� zaraz zobaczy tych �otr�w, kt�rzy zam�czyli nieszcz�snych wie�niak�w. Po chwili uspokoi�a si�. Otaczaj�ca cisza sprawi�a, �e serce, niespokojnie t�uk�ce si� w piersi, uciszy�o si�. Mog�a wi�c zastanowi� si� nad zagadk�, w kt�rej obliczu stan�a: gdzie si� podzia� Arnold?

My�l, �e m�g�by j� porzuci�, nie przysz�a jej nawet do g�owy. Nawet gdyby chcia� pozby� si� Katarzyny, nie uczyni�by tego w taki spos�b, na wiejskim pustkowiu, gdzie nara�ona by�a na wszelkie niebezpiecze�stwa.

Poczeka�by, a� znajdzie si� ona w bezpiecznym miejscu. Zreszt� miniona noc czyni�a takie wyj�cie niemo�liwym. Arnold j� kocha�. Katarzyna by�a tego pewna... Pomy�la�a, �e mo�e wpad� w r�ce tych samych opryszk�w, kt�rzy zaatakowali wie�niak�w, i �e r�wnie� pad� ich ofiar�. Uspokoi�a si� jednak, przypomnia�a sobie bowiem, �e w domku znajdowa�y si� tylko dwa trupy... Mo�e musia� ucieka� przed nimi i dlatego nie wraca� do �odzi, by nie odkryto Katarzyny... Ale wszystkie te pytania pozosta�y bez odpowiedzi...

Zbita z tropu, trwa�a d�u�szy czas w ca�kowitym ot�pieniu na dnie �odzi, maj�c nadziej�, �e Arnold zaraz wr�ci, nie wiedz�c, co robi� dalej.

Jednak godziny mija�y, Arnold nie wraca�, a cisz� przerywa�y jedynie krzyki ptak�w i pluskanie ryb. M�oda kobieta ba�a si� do tego stopnia, �e nie potrafi�a ruszy� si� z miejsca. .

Jednak�e gdy mia�o si� ku zmierzchowi, gdy niebo poczerwienia�o, a s�o�ce przesta�o przypieka�, Katarzyna otrz�sn�a si� nieco z odr�twienia.

D�u�sze oczekiwanie nie mia�o sensu. Ju� to, �e straci�a tyle godzin, by�o szale�stwem. Nie mog�a si� zdecydowa� na opuszczenie jedynego miejsca, w kt�rym Arnold m�g� j� odnale��. Mimo to dosz�a do wniosku, �e musi dotrze� do Louviers, gdzie mia�a nadziej� go spotka�. La Hire, je�li tam jeszcze by�, a nic nie wskazywa�o na to, by go tam nie by�o, m�g�by zapewne skierowa� j� do Arnolda. Czy� La Hire, wraz z Xaintrailles'em, nie by� najlepszym, najbardziej zaufanym przyjacielem Arnolda, jego towarzyszem broni? Od dawna trzej kapitanowie walczyli rami� w rami� przeciwko Anglikom i z ich sprzymierze�cem Burgundczykiem od dawna ��czy�a ich nierozerwalna wi�, kt�ra powstaje w trudnych chwilach, w czasie pe�nych chwa�y wypraw, w obliczu wsp�lnego zagro�enia. Z nich trzech La Hire by� najstarszy, o wiele starszy od pozosta�ych dw�ch, ale gdyby byli w jednakowym wieku, ich przyja�� nie by�aby tak nierozerwalna. Poniewa� La Hire sprawowa� w�adz� w Louviers, w�a�nie tutaj Arnold szuka�by pomocy w razie potrzeby.

O�ywiona t� my�l� Katarzyna wsta�a, �apczywie zjad�a spory kawa� chleba i reszt� sera, wypi�a nieco wody zaczerpni�tej z rzeki i natychmiast poczu�a si� lepiej. Poniewa� ca�a jej waleczno�� powr�ci�a, postanowi�a od razu ruszy� w drog�. Noc chroni�a lepiej przed niebezpiecznymi spotkaniami ni� jasne �wiat�o dnia, a jej umys� pracowa� na tyle sprawnie, �e mog�a �atwo znale�� drog�. Arnold pokaza� jej o �wicie, w kt�r� stron� trzeba by i��, �eby dotrze� do Louviers; powiedzia�, �e to tylko dwie i p� mili st�d. Zabra�a worek ze z�otem i tyle zapas�w, by nie by� przeci��ona, owin�a si� w p�aszcz, kt�ry przyni�s� jej Jan Son, i opu�ci�a ��d�.

Przez jaki� czas sz�a wzd�u� rzeki, w cieniu olch, a potem - gdy zobaczy�a, �e rzeka skr�ca na wsch�d - stanowczo obra�a kierunek na po�udnie. Sz�a energicznym krokiem poprzez pola, obchodz�c z daleka ponury dom, z kt�rego komina nadal unosi� si� dym, i stara�a si� nie my�le� o Arnoldzie. Zanadto potrzebowa�a mobilizacji ca�ej odwagi, by mog�a podda� si� niepokojowi, jakim przepe�nia�o j� jego znikni�cie.

Kilka godzin p�niej, ca�kowicie wyczerpana, ale pe�na nadziei, dotar�a w okolice Louviers. By�o zbyt wcze�nie, �eby wej�� do miasta, zatem w oczekiwaniu na otwarcie bramy po�o�y�a si� na skarpie i spa�a, owini�ta w p�aszcz, a� obudzi� j� �piew skowronka.

Gdy Katarzyna podesz�a do ufortyfikowanych wr�t miasta, instynktownie poszuka�a wzrokiem flagi na najwy�szej wie�yczce i odetchn�a z ulg�. Wok� pot�nej, spiczastej wie�y powiewa� mi�kko czarny proporzec ze srebrnym li�ciem winoro�li, a �o�nierze bynajmniej nie byli odziani w zielone angielskie opo�cze. La Hire jeszcze sprawowa� w�adz�!...

Katarzyna unios�a rado�nie obydwiema r�kami sp�dnic�, wesz�a do czarnego tunelu, potr�ci�a jednego z �ucznik�w, kt�ry mrukn�� co�, ale da� jej spok�j, u�miechn�wszy si� i wzruszywszy ramionami. Zacz�a biec jak szalona w�sk� uliczk�, kt�ra wi�a si� niczym w�� w�r�d niekszta�tnych dom�w.

Dalej, na lewo, wznosi� si� stary, ponury dom templariuszy, w kt�rym zamieszkiwa� obecny pan miasta. Katarzyna przelecia�a jak wicher obok stra�nik�w, tak zdumionych, �e nie zd��yli nawet skrzy�owa� halabard.

- Hej tam, kobieto!... St�j!... S�yszysz? Chod� tutaj!

Ale Katarzyna nie s�ucha�a. Wbieg�a na dziedziniec w�a�nie w chwili, gdy La Hire statecznym krokiem kierowa� si� w stron� swego konia, kt�rego poi� masztalerz. Wydawa�o si�, �e kapitan jest w z�ym humorze. Id�c, zgina� nogi, by sprawdzi�, czy nagolenniki i nakolanniki s� dopasowane. Katarzyna rzuci�a si� na� z okrzykiem rado�ci i z takim impetem, �e ma�o nie powali�a go na ziemi�. Rozgniewa� si� natychmiast i nie poznawszy jej, odepchn�� tak, �e upad�a na piach.

- Do diab�a z t� wszetecznic�! Oszala�a�, dziewczyno! Hej, wy tam!

Wyp�dzi� mi j� zaraz!...

Katarzyna siedzia�a na ziemi i �mia�a si� niepowstrzymanie, zadowolona, �e uda�o si� jej znale�� pop�dliwego kapitana.

- �le pan przyjmuje przyjaci�, panie de Vignolles. Nie poznajesz mnie?

Na d�wi�k jej g�osu odwr�ci� si�, z uniesion� nog�, mia� bowiem dosi��� konia, i przyjrza� si� jej. Na jego pokiereszowanym obliczu odmalowa�o si� g��bokie zdumienie.

- Ty?... Ty tutaj? �yjesz, pani? A Joanna... a Montsalvy?

Podbieg� do niej, pom�g� jej wsta� z ziemi, potrz�sn�� ni� jak jab�oni�, rozgor�czkowany z rado�ci i gniewu zarazem. Gniew by� jego normalnym stanem. Dwadzie�cia cztery godziny na dob� La Hire dusi� si� z w�ciek�o�ci, trz�s� si� z oburzenia, dygota� ze z�o�ci. Jego g�os zag�usza� pomruki katapulty, od jego furii dr�a�y mury miasta. By� huraganem, burz�, brutaln� si�� w najczystszej postaci, ale dla tych, kt�rych kocha�, straszny La Hire mia� dusz� dziecka. Ju� bulgota�a w nim ���, gdy� Katarzyna nie odpowiada�a do�� wyczerpuj�co na jego pytania. Ale m�oda kobieta poczu�a si� bezsilna, jak wypchana trocinami lalka, gdy� dwa s�owa wypowiedziane przez kapitana przeszy�y j� na wskro� b�lem: - A Montsalvy?...

Tak wi�c i on nie wiedzia�, gdzie si� podzia� Arnold... Fala rozpaczy rozla�a si� po ciele Katarzyny, wezbra�a a� do gard�a i niemal j� zad�awi�a.

La Hire wrzeszcza�, nie panuj�c ju� nad sob�: - Wielki Bo�e!... Czy odpowiesz na moje pytanie? Widzisz przecie�, �e szlag mnie zaraz trafi. .

Ale to jej serce odm�wi�o pos�usze�stwa. Z okrzykiem bole�ci pad�a na stalow� zbroj� kapitana i zacz�a tak szlocha�, �e kapitan og�upia�. La Hire, zbity z panta�yku, nie wiedzia�, co pocz�� z t� kobiet� ton�c� we �zach. Zacz�to si� im przygl�da�, a niekt�rzy ledwie skrywali u�miech. La Hire pocieszaj�cy kobiet�, to dopiero heca!

Rezygnuj�c z rozmowy przy wszystkich, kapitan obj�� Katarzyn� ramieniem i poprowadzi� w stron� domu. Zanim jednak przest�pili pr�g, rzuci�: - Hej, Ferranti Id� no do klasztoru bernardynek i powiedz furtiance, �eby przys�a�a do mnie kobiet� o imieniu Sara. .

Jeden z sier�ant�w od��czy� si� od kompanii ju� ustawionej w nale�ytym porz�dku i znikn�� pod �ukiem sklepienia tunelu. Tymczasem La Hire zamkn�� za nimi odrzwia wybijane gwo�dziami i poprowadzi� Katarzyn� do �awy pe�nej poduszek, gdzie usiad�a.

- Ka�� przynie�� co� do zjedzenia - powiedzia� z niezwyk�� u niego �agodno�ci�. - Wydaje mi si�, �e zg�odnia�a�. Ale m�w, na mi�o�� bosk�, m�w! Co si� sta�o? Co si� wydarzy�o? Opowiadano tu, �e Joanna zosta�a skazana na do�ywotnie wi�zienie, �e...

Katarzyna z trudem zapanowa�a nad sob�, otar�a oczy r�kawem i nie patrz�c na La Hire'a, wyszepta�a: - Joanna nie �yje! Przedwczoraj Anglicy j� spalili, a jej prochy wrzucili do Sekwany... Na chwil� przedtem, zanim nas zrzucono z mostu, Arnolda i mnie, zaszytych w sk�rzanym worku!

Smag�a twarz La Hire'a raptownie zzielenia�a a� do kr�tko ostrzy�onej, siwej strzechy w�os�w.

- Spalona!... Jak czarownica! N�dznicy! I Arnold na dnie rzeki...

- Nie, przecie� uratowali�my si�, jak widzisz, panie. .

W kilku s�owach Katarzyna opowiedzia�a o ostatnich dniach w Rouen, pr�bie uratowania Joanny, ich aresztowaniu i uwi�zieniu w zamku, wreszcie o egzekucji i o tym, jak odwa�ny Jan Son wyrwa� ich �mierci.

Opowiedzia�a tak�e o ucieczce noc� na pok�adzie barki, o swoim przebudzeniu i o niewyt�umaczalnym znikni�ciu Arnolda.

- Nigdzie nie natrafi�am nawet na jego �lad, w tym spustoszonym domku tak�e nie. Tak jakby nagle rozp�yn�� si� w powietrzu.

- Tacy jak Montsalvy nie rozp�ywaj� si� w powietrzu, jak zwyczajny dym - mrukn�� La Hire. - Gdyby nie �y�, znalaz�aby� jego zw�oki. . a zreszt� on �yje. Czuj� to - zako�czy�, wal�c si� w piersi sw� pot�n� pi�ci� w �elaznej r�kawicy.

- Dlaczego? - spyta�a Katarzyna z lekk� z�o�liwo�ci� w g�osie. - Nie s�dzi�am, �e jeste� tak wra�liwy, wielmo�ny panie.

- Arnold jest mym towarzyszem broni - odpar� nie bez dumy kapitan.

- Gdyby nie by�o go pomi�dzy �ywymi, powiedzia�by mi to m�j g�os wewn�trzny. Tak samo z Xaintrailles'em. Montsalvy �yje, m�g�bym przysi�c.

- Chcesz, panie, powiedzie� w takim razie, �e mnie porzuci�? �e odszed� z w�asnej woli?

Ale cierpliwo�� La Hire'a ju� si� wyczerpa�a. Jego twarz pokry�a si� purpur�, a porywczy charakter wzi�� w ko�cu g�r�.

- Czy� oszala�a? Kto ci powiedzia�, �e on ci� porzuci�? To prawdziwy rycerz, ty ograniczona g�sko! Nie porzuci�by nigdy kobiety w�r�d wsi spustoszonych i stratowanych przez wroga. Co� mu si� przydarzy�o, jestem tego pewien! Chodzi o to, by dowiedzie� si� co. To w�a�nie zamierzam zrobi� - natychmiast. Co za�, pani, ciebie si� tyczy, to zamiast stercze� tu jak ko�ek...

Niedba�y i ch�odny g�os dochodz�cy z g��bi komnaty przerwa� w�ciek�e diatryby kapitana.

- Czy�by zapomnia� pan, �e m�wi do damy, panie de Vignolles?

Doprawdy, c� to za j�zyk!

Nowo przyby�y wygl�da� nieco dziwacznie, nie tyle z powodu okaza�o�ci niezwyk�ego jak na wojenne okoliczno�ci stroju, ile z racji twarzy. Kr�tka broda, tak czarna, �e niemal granatowa, okala�a ciasno twarz o rysach szlachetnych, ale bladej, prawie woskowej sk�rze, twarz, kt�ra by�aby pi�kna, gdyby nie okrutna fa�dka w k�ciku zmys�owych ust i ch�odny b�ysk smolistych oczu. Jego oczy by�y zawsze nieruchome, co nadawa�o im niepokoj�cy wyraz, i Katarzyna zadr�a�a pod ci�arem tego spojrzenia. Natychmiast rozpozna�a przybysza. By� to ten cz�owiek, kt�ry w Orleanie pr�bowa� w nocy wej�� przez okno i z kt�rym Arnold walczy�.

Odpowiedzia�a skinieniem g�owy na g��boki uk�on, jaki jej z�o�y�. D�ugie mankiety jego kaftana z fioletowego jedwabiu haftowanego z�otem pokry�y si� py�em pod�ogi.

- Pan de Vignolles ma wszelkie powody, by tak przemawia� - rzek�a �agodnie. - Nie wygl�dam jak dama, prosz� tylko popatrze�. Raczej jak wie�niaczka czy uciekinierka.

Przybycie Gilles'a de Rais'go ostudzi�o gniew La Hire'a.

- Unios�em si� - mrukn�� pod nosem. - Prosz� mi wybaczy�. Nie chcia�em pani obrazi�. Po prostu kocham Montsalvy'ego, jakby by� moim synem.

- A wi�c - wykrzykn�a nami�tnie Katarzyna - prosz� mi pom�c go odnale��. Prosz� wys�a� kogo� na poszukiwania, mo�e trzeba go ratowa�. .

- Co sta�o si� z walecznym Montsalvym? - spyta� niedbale Gilles de Rais, nie spuszczaj�c z oczu Katarzyny, kt�ra zaczyna�a si� czu� nieswojo pod jego spojrzeniem.

La Hire musia� zatem wprowadzi� dostojnego go�cia w dramat z Rouen i powiadomi� o znikni�ciu Arnolda. Tak jak to przed chwil� czyni�a Katarzyna, opowiedzia� o procesie Joanny d'Arc, jej skazaniu pod zarzutem czar�w przez trybuna� ko�cielny biskupa Cauchona zaprzedanego hrabiemu Warwickowi i kardyna�owi Winchesteru, wreszcie o jej �mierci na stosie. La Hire by� du�o starszy od Gilles'a de Rais'go, ale, przede wszystkim, czu� do� nieprzezwyci�on� niech��. Instynktownie wystrzega� si� tego kuzyna ob�udnego La Tremoille'a, kt�remu nie m�g� wybaczy� bierno�ci, pozornie niewyt�umaczalnej, z jak� Karol VII pozwoli� umrze� Dziewicy Orlea�skiej. Kapitan wi�za� to ze z�ymi radami i zawi�ci� La Tremoille'a, i w tym przypadku si� nie myli�.

- Tak wi�c Joanna nie �yje! - rzek� ponuro Gilles de Rais. - Ta, kt�r� uwa�ali�my za anio�a, by�a dziewczyn� jak inne! Spalono j� jak czarownic� i zapewne by�a czarownic�! Czy B�g nas nie przeklnie za to, �e szli�my za t� fa�szyw� pasterk�?...

W miar� jak przemawia�, os�upia�a Katarzyna obserwowa�a jego zmieniaj�c� si� twarz, jak stopniowo wype�za na ni� strach, zabobonny i rozmi�kczaj�cy l�k, bli�niaczo przypominaj�cy ten, kt�ry wyczyta�a z twarzy Filipa Burgundzkiego, przed Compiegne, gdy prosi�a go, by uwolni� Joann�. L�k przed pot�pieniem, odwieczna obawa przed szatanem i czarownikiem, jego s�ug�! Wielki pan i nieustraszony wojownik znika� w oczach, a pozosta� jedynie nagi cz�owiek wydany na pastw� zadawnionego strachu, l�k przed tym, co niezrozumia�e, zrodzone z le�nej gleby druid�w w sta�ym zagro�eniu barbarzy�skimi krwawymi b�stwami.

Mimo to La Hire przys�uchiwa� si� z przymru�onymi oczami i narastaj�c� furi� temu, co m�wi� Gilles de Rais. Zanim Katarzyna zd��y�a si� odezwa�, wybuchn�� gniewem: - Joanna czarownic�? Komu jeszcze, poza tym nicponiem La Tremoille'em, ma pan zamiar to wm�wi�? Czy jest pan tak marnym chrze�cijaninem, �e wystarczy panu nieprzyjacielski os�d jakiego� zgni�ego biskupa, aby zmieni� pan zdanie?

- Ludzie Ko�cio�a nie mog� si� myli� - odpowiedzia� nik�ym g�osem Rais.

- To pan tak uwa�a! W ka�dym razie niech pan zapami�ta jedno, panie marsza�ku: niech pan nigdy nie powtarza, s�yszy pan, nigdy, tego, co pan powiedzia�. W przeciwnym razie, przysi�gam przed Bogiem, ja, La Hire, wcisn� panu z powrotem te s�owa do gard�a tym oto przedmiotem.

I La Hire, oszala�y z gniewu, wyci�gn�� miecz. Katarzyna dostrzeg�a, jak oczy de Rais'go nabieg�y krwi�.

Zawsze odczuwa�a w jego obecno�ci instynktown� obaw�, ale tym razem obrzydzenie wzi�o g�r�. To, co �mia� powiedzie� o Joannie, wzburzy�o j� tak samo, jak �atwo��, z jak� stan�� po stronie trybuna�u ko�cielnego. Jak Gilles de Rais m�g� zapomnie� o braterstwie broni i walkach staczanych po stronie Dziewicy? Si�gn�� dr��c� r�k� do pasa, do kt�rego przytroczony by� sztylet, a jego nozdrza zbiela�y z gniewu.

Zazgrzyta� z�bami.

- Czy to wyzwanie? Nie przyjmuj� go od nikogo! Nie pytam o zdanie.

Powoli, nie spuszczaj�c go z oka, La Hire schowa� sw�j miecz do pochwy i wzruszy� pot�nymi ramionami.

- Nie! To tylko zwyk�e ostrze�enie, kt�re, je�li pan zechce, mo�e przekaza� pa�skiemu kuzynowi La Tremoille'owi. On zawsze pragn�� �mierci Dziewicy Orlea�skiej. Dla mnie, jak i dla wielu innych, Joann� zes�a� B�g! Spodoba�o mu si� skaza� j�, jak niegdy� Syna, na m�ki. Pan Jezus przyby�, by zbawi� ludzi, ale ludzie go nie rozpoznali... tak jak teraz nie rozpoznali Dziewicy! A ja wierz�, tak, ja w ni� wierz�! - Na porytej zmarszczkami twarzy wojownika odmalowa� si� gor�cy zapa�, a jego spojrzenie b��dzi�o, jakby szukaj�c w �wietle s�onecznym odblasku bia�ej zbroi. Ale trwa�o to tylko chwil�. W nast�pnej sekundzie La Hire uderzy� pi�ci� w st� i doko�czy� zdanie: - I wszystkim zabraniam twierdzi�, �e jest inaczej!

By� mo�e Gilles de Rais mia� zamiar co� odpowiedzie�, ale drzwi do komnaty uderzy�y z suchym trzaskiem o �cian�, pchni�te siln� d�oni�.

Sara, z rozwianym w�osem, wpad�a jak burza, za ni� zdyszany �o�nierz, i to p�acz�c, to si� �miej�c, rzuci�a si� w otwarte ramiona Katarzyny.

- Moja malutka... moja malutka! To ty... To naprawd� ty! Wr�ci�a�?

Oczy Cyganki, towarzyszki Katarzyny, b�yszcza�y jak gwiazdy, po jej policzkach sp�ywa�y grube �zy, gdy przyciska�a z ca�ej si�y m�od� kobiet� do swej obfitej piersi, pokrywaj�c jej twarz poca�unkami.

Przerywa�a jedynie po to, by na ni� popatrze� i upewni� si�, �e to ona.

Wzruszona Katarzyna p�aka�a razem z ni� i by�o niemo�liwe zrozumie� co� ze s��w wypowiadanych przez obie kobiety. W ka�dym razie La Hire nawet tego nie pr�bowa�. Jego stentorowy g�os rozleg� si� tak dono�nie, �e podskoczy�y.

- Do�� tych czu�o�ci! B�dziecie mia�y na to jeszcze du�o czasu! Id� do klasztoru ze swoj� s�u��c�, Katarzyno! Ja mam co� lepszego do roboty.

Katarzyna natychmiast oderwa�a si� od Sary z b�yskiem nadziei w oku.

- P�jdziesz, panie, szuka� Arnolda?

- Oczywi�cie. Prosz� mi wyt�umaczy�, gdzie si� znajduje ta ferma, w kt�rej pobli�u si� zatrzymali�cie.. i m�dl si� do Boga, abym co� znalaz�.

Bo je�li nic nie znajd�.. to lepiej si� pomodli� za tych, co wpadn� w moje r�ce!

Katarzyna wyja�ni�a wszystko najlepiej, jak umia�a, staraj�c si� wyszuka� w pami�ci jak najwi�cej szczeg��w, kt�re mog�y by� pomocne kapitanowi.

Gdy sko�czy�a, powiedzia� kr�tko: �Dzi�kuj�", wzi�� he�m i jednym ruchem d�oni wcisn�� go na g�ow�, naci�gn�� r�kawice i tak �wawo, jak gdyby jego �elazna zbroja by�a jedwabn� szat�, wyszed� na podw�rko, ha�asuj�c jak dzwon katedralny. Katarzyna us�ysza�a jego wrzask: - Hej, wy tam, na ko�!

Zagra�a tr�bka. W kilka chwil p�niej z grzmi�cym echem opu�ci� bram� domostwa szwadron ci�kiej kawalerii, kt�ry pogalopowa� w stron� wr�t miasta.

Gdy zn�w zapanowa�a cisza, Gilles de Rais, kt�ry dot�d sta� nieruchomo, zbli�y� si� do Katarzyny i uk�oni� si� przed ni�: - Czy mog� odprowadzi� pi�kn� pani� do klasztoru? Potrz�sn�a g�ow� i wzi�a pod rami� Sar�.

- Dzi�ki ci, panie, ale wol� p�j�� tylko z Sar�. Mamy sobie wiele do powiedzenia.

Godzin� p�niej niewielka barka �lizga�a si� po wodzie w cieniu po�udniowych mur�w Louviers, unosz�c Katarzyn�, Sar� i ich pot�nego towarzysza, Waltera Malencontre'a, kt�ry okaza� si� m�em opatrzno�ciowym. Mocarny Normandczyk dzier�y� d�ug� d�bow� �erd�, kt�ra w jego d�oniach wygl�da�a jak witka leszczyny. Stoj�c z ty�u, zanurza� j� w wodzie i pot�nymi pchni�ciami posuwa� cz�no do przodu. Wkr�tce mury znikn�y z horyzontu, ukryte za g�st� ro�linno�ci�. Olchy o pomarszczonych li�ciach i czerwonych baziach oraz srebrzyste wierzby tworzy�y co� na kszta�t tunelu nad z�ocisto mieni�c� si� wod�. Gdy wyruszali, zapowiada� si� upalny dzie�, ale tutaj by�o niemal ch�odno.

- Ach, jakbym chcia�a si� wyk�pa� - szepn�a Katarzyna, zanurzaj�c r�k� w wodzie.

- Dobry pomys�! - sarka�a Sara, kt�ra na �odzi nie odezwa�a si� nawet s�owem. - Anglikom pozosta�oby tylko ci� wy�owi�.

- Nie przyjd� tu - stwierdzi� Walter. - Tu s� bagna! To niebezpieczne.

Mo�na ugrz�zn��.

Sara nie raczy�a odpowiedzie� olbrzymowi, ale Katarzyna si� do niego u�miechn�a. Coraz bardziej gratulowa�a sobie uratowania mu �ycia.

Walter nale�a� do tych, kt�rzy nie dziwi� si� niczemu i zachowuj� si� zawsze pow�ci�gliwie - w uczynkach i w s�owach. Kiedy przyszli po niego do ogrodnika klasztornego i oznajmili mu, �e trzeba jecha�, nie powiedzia� nic. Wyci�gn�� tylko r�k� po siekier�, kt�r� jeden z �o�nierzy mu przyni�s�, wypr�bowa� palcem, czy jest ostra, i wetkn�� j� za pas.

- Jestem got�w - powiedzia� jedynie.

Na polecenie Katarzyny ogrodnik da� mu ubranie. W miar� przyzwoite, zamiast podartego, nienadaj�cego si� do noszenia, kt�re mia� na sobie zrazu. Kr�tka tunika z czarnego barchanu, obcis�e br�zowe pludry wetkni�te w grube buty ze sk�ry - wszystko to nadawa�o mu wygl�d zamo�nego wie�niaka. Najtrudniej by�o znale�� dla� obuwie. Wykona� je po�piesznie szewc z pary sanda��w nale��cych do prze�o�onego franciszkan�w, kt�rych klasztor s�siadowa� z klasztorem bernardynek.

Walter jednak skrzywi� si�, za�o�ywszy je, i spiesznie je zdj��, gdy tylko wsiad� do barki.

Jedna rzecz Katarzyn� uderzy�a. Zanim opu�ci�a klasztor, chcia�a pomodli� si� chwilk� w kaplicy. Oczywi�cie Sara posz�a razem z ni�, ale Walter odm�wi� przy��czenia si� do nich. Katarzyna okaza�a zdziwienie.

- Nie jestem chrze�cijaninem! - powiedzia� sucho, pozornie nie zwracaj�c uwagi na zgorszone miny otaczaj�cych go os�b.

- Ale - zauwa�y�a Katarzyna - powiedzia�e� nam, �e kt�rej� nocy pochowa�e� swoich przyjaci� obok kaplicy?

- Oczywi�cie. Mieli do tego prawo. Oni wierzyli, byli ochrzczeni, ja nie!

- P�niej zajm� si� twoj� edukacj� - powiedzia�a na to, nie nalegaj�c d�u�ej.

Teraz, gdy barka bezszelestnie �lizga�a si� po spokojnej rzece, Katarzyna rozmy�la�a o tym wszystkim, spogl�daj�c na wielkiego Normandczyka spod p�przymkni�tych powiek. Walter budzi� w niej dziwne uczucia.

Uwa�a�a, �e jest sympatyczny, ale nieco si� go obawia�a, mniej z uwagi na si��, a raczej ze wzgl�du na jasne, acz nieprzeniknione wejrzenie.

Wydawa�o si�, �e nie my�li teraz o niczym; mimo to m�oda kobieta mia�a prawie fizyczne uczucie, �e z wielkim nat�eniem nas�uchiwa� s�abn�cych ha�as�w miasta. Krzyki, zam�t czyniony przez mieszczan i prostych ludzi zamykaj�cych okiennice i biegn�cych w stron� mur�w, by zatka� spiesznie jakie� stare wyrwy, gromadz�cych wi�zki chrustu i polana, znosz�cych kamienie i smo�� do obrony miasta b�d� wyci�gaj�cych bro� ze strych�w, �piewaj�cych pie�ni liturgiczne mnich�w od �wi�tego Franciszka, kt�rzy szli w procesji po ostatnie b�ogos�awie�stwo przed walk� i, g�ruj�cy nad wszystkim, grzmi�cy g�os La Hire'a - wszystko to rozmywa�o si� poma�u.

Zgie�k wojenny ust�powa� miejsca pluskowi wody uderzaj�cej o bark�, szelestowi trawy, w�r�d kt�rej przebiega� uciekaj�cy kr�lik, gwizdowi kosa na ga��zi. Katarzyna czu�a, jak ogarnia j� niepostrze�enie rosn�cy wok� niej spok�j, pi�kno tego chyl�cego si� ku zmierzchowi wiosennego dnia. Rzeka, do�� szeroka w tym miejscu, przemyka�a pomi�dzy dwoma brzegami pokrytymi krzakami je�yn, dzikimi jab�oniami, wi�niami i m�odziutkimi jeszcze d�bami. Wszystko to wydziela�o w s�o�cu zdrow�, przyjemn� wo� �wie�ej ro�linno�ci i soczystej gleby. Gdyby ka�dy ruch �erdzi nie zwi�ksza� odleg�o�ci dziel�cej j� od Arnolda i gdyby nie by�a tak zn�kana niepokojem i tak przywi�zana do ukochanego, czerpa�aby rozkosz i ukojenie z tego cichego rejsu pod zielonymi ga��zkami, poprzez kt�re przeziera�y wielkie po�acie ciemnoniebieskiego nieba.

La Hire wytyczy� Katarzynie i jej towarzyszom drog�, kt�r� mieli si� uda�. By�a naje�ona niebezpiecze�stwami, bowiem kraina, kt�r� mieli przeby�, w znacznej mierze znajdowa�a si� w r�kach Anglik�w. Trzeba by�o p�yn�� w g�r� rzeki Eure a� do Chartres.

Wielkie miasto Notre Dame, t�umnie odwiedzane przez pielgrzym�w mimo wojny, a mo�e i z jej powodu, by�o bezpieczn� ostoj� przed wyruszeniem na spustoszone, spalone i wyg�odzone ziemie, kt�re dzieli�y Chartres od Orleanu. To by�o najtrudniejsze, najniebezpieczniejsze. Potem nale�a�o tylko skierowa� si� na wielk� drog� wodn� - Loar� - I da� si� unie�� wielkiej rzece a� do wie� Champtoce.

Loara!... Ile� wspomnie�, nadziei i cierpie� wywo�ywa�a w Katarzynie sama ta nazwa. Ju� raz, z wielkim trudem i w wielkim nieszcz�ciu, szeroka wst�ga wody przyprowadzi�a j� do Arnolda i zn�w trzeba si� do niej zwr�ci�, by zechcia�a ich po��czy�. Oczywi�cie Katarzynie nie u�miecha�a si� my�l, �e mia�aby by� go�ciem niepokoj�cego pana de Rais'go. Ale czy mog�oby jej zagra�a� niebezpiecze�stwo lub zdrada u boku kr�lowej Jolanty? Nie. Nale�a�o zmierza� prosto drog� i skr�ci� j� o tyle, o ile by�o to mo�liwe. To ju� ostatnia pr�ba! P�niej nic nie rozdzieli jej z Arnoldem. Wkr�tce zostanie jego �on�... Jego �on�! Samo to s�owo wywo�ywa�o w niej dreszcz szcz�cia...

Ta my�l rozpali�a jej serce p�omieniem i sprawi�a, �e �ycie nabra�o dla niej innych barw. U�miechn�a si� do pokrytych �wie�� zieleni� brzeg�w, do Sary, kt�ra spojrza�a na ni� ze zdziwieniem, wreszcie pos�a�a u�miech Walterowi.

- Jaki pi�kny dzie� - rzek�a niemal rado�nie. Olbrzymi Normandczyk nie u�miechn�� si� jednak.

Przygl�da� si� ze �ci�gni�tymi brwiami jakiemu� odleg�emu punktowi w g�rze rzeki.

- Nie nale�y chwali� dnia przed zachodem s�o�ca - wymamrota� pod nosem. - Miecza, kt�ry zada� cios, i ko...

- Czemu nie ko�czysz? - zapyta�a Katarzyna. - Co chcia�e� rzec: kobiety?

- W istocie, pani. Ale koniec tego starego przys�owia du�skiego nie spodoba�by si� pani. A ponadto, nie pora teraz na rozmowy.

Katarzyna odwr�ci�a si� w kierunku, kt�ry wskazywa�a jego wyci�gni�ta r�ka, i st�umi�a okrzyk... W tej samej chwili rozleg�y si� krzyki. Z zaro�li wynurzy�y si� kobiety i pu�ci�y biegiem. By�y to, ukryte dot�d za wysokimi trawami, praczki, kt�re teraz ucieka�y przed niewidocznym wrogiem. Ich suknie z niebieskiego p��tna, uniesione a� do pasa, ukazywa�y zar�owione od zimnej wody nogi. W ferworze ucieczki rozwia�y im si� w�osy, kt�re wystawa�y spod bia�ych czepk�w i opada�y na ramiona.

- Czemu one biegn�? - spyta�a Katarzyna.

Nikt jej nie odpowiedzia�. Za praczkami, na zakr�cie le�nej �cie�ki, ukazali si� czterej �o�nierze w zielonych opo�czach. Najwidoczniej je gonili. Walter nag�ym ruchem zawr�ci� ��dk�, kt�ra zag��bi�a si� w mule i trzcinach.

- Anglicy! - szepn��, a jego r�ka opad�a na rami� Katarzyny, zmuszaj�c j�, by po�o�y�a si� na dnie barki. - Prosz� si� schowa�... I ty te� - rzuci� gniewnie do Sary, kt�ra udawa�a, �e go nie s�yszy. - Nie jeste�, pani, a� taka stara, by nie by� w niebezpiecze�stwie...

Nie doda� ju� nic wi�cej. Sara burcza�a, ale u�o�y�a si� obok Katarzyny. Jednakowo� Normandczyk, zamiast przy��czy� si� do nich, przesadzi� burt� i pad� na wod� bez najmniejszego plu�ni�cia, tak mi�kko, jak nurkuj�ca wydra. Sara unios�a g�ow�, zobaczy�a go zanurzonego w wodzie po pas, z siekier� w r�ku.

- Co� podobnego! Dok�d idziesz?

- Zobacz�, czy mog� co� zrobi� dla tych kobiet. S� Normandkami, tak jak ja.

- Taaa! - odpar�a Cyganka. - I my�lisz, �e zostaniemy tu obie w tej norze? P�y�, a ja za tob�!

Pot�na kobieta wyprostowa�a si�, chwyciwszy �erd�, zanurzy�a j� w wodzie i jednym silnym pchni�ciem wydoby�a ��dk� z mu�u. Walter nie upiera� si� przy swoim. Zacz�� p�yn��, jako �e dno nie pozwala�o na maszerowanie, i skierowa� si� szybko w stron� zatoczki, z kt�rej dochodzi�y teraz ostre krzyki i przekle�stwa. Olbrzym p�yn�� jak ryba. Jego pot�ne cia�o pru�o wod� pewnie i szybko. Sarze trudno by�o dotrzyma� mu kroku.

Kl�cz�c, z podan� do przodu g�ow�, Katarzyna przygl�da�a si� z zaciekawieniem. Pobyt w Rouen oswoi� j� z mundurami angielskimi, nawet nie odczuwa�a l�ku. Po prostu chcia�a zobaczy�, co przedsi�we�mie jej dziwna stra� osobista.

Wkr�tce ukaza�a si� ich oczom zatoczka, zak�tek ciemnozielonej wody ocieniony wielkimi sosnami, kt�rych ga��zie wznosi�y si�, proste i czarne, ponad rzek�. Sara ukry�a bark� w k�pie nenufar�w, sk�d mo�na by�o patrze�, nie b�d�c widzianym. Czterej m�czy�ni usi�owali obali� na ziemi� dwie dziewczyny, kt�re krzycza�y przera�one. Jedna z nich, ju� unieruchomiona, wrzeszcza�a przygnieciona cia�em pot�nego, rudego �ucznika, kt�ry przyciska� jej brutalnie twarz r�k�, r�wnocze�nie zrywaj�c z niej sukni�. Pozostali zaj�ci byli przywi�zywaniem r�k jej towarzyszki do dw�ch sosnowych pie�k�w i rechotali tak g�o�no, �e niemal zag�uszali krzyki swej ofiary.

Katarzyna zobaczy�a, jak Walter wychodzi na brzeg, powolutku wyprostowuj�c si� jeszcze w wodzie, tak by nie zwr�ci� na siebie uwagi.

Jego r�ka opad�a do pasa, z�apa�a siekier� szybkim gestem, z gard�a wydoby� si� prawdziwy ryk. Siekiera poszybowa�a ze z�owrogim �wistem i zakotwiczy�a si� dok�adnie pomi�dzy ramionami rudego �ucznika. J�k b�lu m�czyzny i krzyk Waltera sprawi�y, �e trzej pozostali odwr�cili si�, ale olbrzym stan�� ju� na niskiej trawie nabrze�a i szybkim ruchem wydoby� sztylet ukryty za pazuch�, czekaj�c na cios. Wyci�gn�li miecze i drobnymi kroczkami posuwali si� ku samotnemu Walterowi, kt�ry liczy� najwyra�niej, �e poradzi sobie z nimi bez trudu. Zwr�cony ty�em do rzeki, sprawia� wra�enie dzika stoj�cego przed my�liwymi. Zgodnym ruchem �o�nierze skoczyli na Waltera z uniesion� broni�, a Sara ponownie uj�a �erd�.

- Je�li przegra, uciekniemy tak szybko, jak tylko si� da - szepn�a.

- Nie przegra - odpowiedzia�a Katarzyna. - Sied� spokojnie i patrz!

W istocie, pot�ny Normandczyk, niczym w� op�dzaj�cy si� od much, pozbywa� si� przeciwnik�w z szybko�ci�, kt�ra graniczy�a z cudem.

Unieszkodliwi� jednego, przyci�gaj�c go raptownie do siebie i korzystaj�c z zaskoczenia obu pozosta�ych, szybko go zasztyletowa� i cisn�� nim niczym k�od� pod ich nogi. Upadli na ziemi�. Walter nie traci� ani chwili.

Szybki jak b�yskawica skoczy� na jednego z �o�nierzy. I zn�w sztylet zatopi� si� w krtani.

Wok� Normandczyka le�a�y trzy trupy. Wysoki �ucznik dogorywa�.

Ogromna czerwona plama rozlewa�a si� na jego zielonej tunice. Jednak dziewczyna, kt�r� trzyma�, ju� nie krzycza�a. R�ce Anglika, konwulsyjnie zaciskaj�ce si� na jej szyi, udusi�y j�. Druga natomiast �y�a. Wci�� jeszcze przywi�zana, czeka�a spokojnie na uwolnienie z wi�z�w. Katarzyna us�ysza�a, �e dziewczyna co� m�wi, ale nie zrozumia�a sensu s��w. Suknia na niej by�a tak sponiewierana, �e wisia�a wok� bioder w strz�pach. Tylko w�osy barwy dojrza�ej pszenicy pokrywa�y jej ramiona i pe�n� szyj�, ale wydawa�o si�, �e nie dba o swoj� nago��. Zdumiona Katarzyna zobaczy�a, �e dziewczyna podesz�a do Normandczyka i przylgn�a do niego tak, �e ich usta si� zetkn�y.

- Och! - rzek�a Sara os�upia�a. - Tego ju� za wiele!

- Czemu? - zapyta�a Katarzyna. - Ka�dy dzi�kuje tak, jak mo�e.

- Oczywi�cie, ale popatrz na nich... popatrz na t� dziewczyn�: dalib�g, ona mu si� oddaje!

By�a to prawda. Katarzyna mimo woli zmarszczy�a brwi. Blondynka by�a pi�kna; jej r�owe cia�o mia�o w sobie czysto�� i g�adko�� marmuru, a widz�c, jak r�ce m�czyzny otaczaj� biodra dziewczyny, Katarzyna poczu�a ucisk w gardle. Jednak zgani�a siebie sam� za ten odruch. Olbrzym odsun�� po prostu t�, kt�r� uratowa�, z�o�y� przelotny poca�unek na czubku jej nosa i nie ogl�daj�c si�, wskoczy� do rzeki. Katarzyna us�ysza�a wo�anie opuszczonej kobiety, dostrzeg�a niedorzeczny ruch jej ramion, jak gdyby pr�bowa�a zatrzyma� przy sobie odp�ywaj�cego m�czyzn�. Po chwili ramiona jej opad�y i dziewczyna znikn�a za drzewami.

- Ruszajmy! - rzek�a Sara, pchn�wszy ��dk� w nurt rzeki.

Walter pojawi� si� na pok�adzie wilgotny i zadyszany. Rzuci� w stron� Katarzyny u�miech, kt�ry ods�oni� jego bia�e z�by.

- Ju� po wszystkim. Mo�emy odp�ywa�.

Ale Sar� �wierzbi� j�zyk. Nie mog�a si� powstrzyma�, by nie powiedzie� tego, co chcia�a.

- Brawo - rzek�a ironicznie. - Czemu to nie wzi��e� daru, jaki ci ofiarowano?

M�czyzna patrzy� wci�� na Katarzyn� i to jej w�a�nie, cho� o nic nie pyta�a, odpowiedzia�: - �eby�cie nie musia�y, panie, czeka�.

- A gdyby nie to? - spyta�a m�oda kobieta.

- Gdyby nie to... czemu nie? Trzeba bra� to, co �ycie ofiarowuje, je�li nam co� ofiarowuje.

- Cudownie! - krzykn�a ura�ona Sara. - My�l�, �e te cztery trupy nie zawadza�yby ci w niczym.

Tym razem Walter Malencontre raczy� si� zwr�ci� bezpo�rednio do niej. Spojrza� na Sar� powa�nie i twardo.

- Mi�o�� jest siostr� �mierci. W tych okrutnych czasach to jedyne rzeczy, kt�re si� licz� naprawd�.

Obj�� ponownie kierowanie i ��d� znowu �lizga�a si� pod zielonym dachem z drzew. Jaki� czas p�yn�li w milczeniu. Przytulone do siebie kobiety wydawa�y si� zatopione w my�lach. Ale Katarzyna chcia�a jeszcze co� wiedzie�. Odwr�ci�a si�.

- Przed chwil� - rzek�a - gdy Anglicy rzucili si� na ciebie, krzykn��e�... co� w rodzaju wezwania, imienia!

- Tak by�o. Starzy wojownicy, kt�rzy przybyli z P�nocy �ab�dzim szlakiem, a kt�rych krew p�ynie w moich �y�ach, wydawali ten okrzyk, gdy zaczyna�a si� walka.

- A przecie� nie jeste� rycerzem i nawet nie �o�nierzem - zauwa�y�a m�oda kobieta z bezwiednym lekcewa�eniem, kt�re nie usz�o uwagi drwala.

- Czy moja krew jest z tego powodu mniej czysta? Nie wszyscy synowie staro�ytnych kr�l�w morza mieszkaj� w pa�acach i wiem o niejednym szlachcicu, kt�rego przodkowie j�czeli pod knutami wiking�w.

Ja wywodz� si� od wielkiego wodza imieniem �elaznoboki - doda�, wal�c si� ku�akiem w pier�, kt�ra zahucza�a jak b�ben - I mam prawo wzywa� Odyna w godzinie bitewnej!

- Odyna?

- Boga wojny! M�wi�em, �e nie jestem chrze�cijaninem. Dla podkre�lenia, �e nie ma ju� ochoty m�wi� o tym, wielki Normandczyk zacz�� nuci� pod nosem. Katarzyna odwr�ci�a si�, jej wzrok napotka� spojrzenie Sary. Nie zamieni�y ani s�owa, ale w ciemnych oczach przyjaci�ki m�oda kobieta nie wyczyta�a tym razem gniewu czy oburzenia. Raczej zdziwienie i pewnego rodzaju podziw.

Nad ich g�owami przelecia�, pokrzykuj�c, zimorodek, kt�ry zanurzy� si� w s�oneczn� plam� na wodzie. ��dka wci�� spokojnie p�yn�a.

Kiedy zapad� zmierzch, Walter zacz�� si� rozgl�da� za jakim� k�tkiem, w kt�rym mo�na by sp�dzi� noc. Wra�enia ca�ego dnia zbi�y z n�g obie kobiety, on r�wnie� czu� ogarniaj�ce go zm�czenie. Wreszcie odkry� niedu�� �ach� nie - opodal starego m�yna, pokryt� prawie bez reszty prawdziw� g�stw� ro�lin.

- Tutaj - rzek� - b�dziemy bezpieczni.

Nikt nie odpowiedzia�, tak wydawa�o si� oczywiste, �e to on obj�� przyw�dztwo. Mimo to, odk�d zacz�o si� �ciemnia�, humor Sary te� najwyra�niej pos�pnia�. Przez ostatni� godzin� patrzy�a nieruchomo na dzi�b barki i nie odzywa�a si� ani s�owem. Gdy tylko dotarli na miejsce i Walter zostawi� je na brzegu, by uda� si� na kr�tki rekonesans wok� zrujnowanego m�yna, Katarzyna zwr�ci�a si� do Cyganki: - Co ci jest? Czemu masz tak� min�?

- Jestem niespokojna - odpar�a Sara - a teraz, gdy zapada noc, m�j brak spokoju jest bliski strachu.

- Ale dlaczego? Czego si� obawiasz? Z takim m�czyzn� jak Walter nie zagra�a nam nic, jestem pewna.

Sara wzruszy�a nerwowo ramionami i przysiad�a na piasku obok Katarzyny przytrzymuj�cej fa�dy sp�dnicy wok� kolan.

- W�a�nie jego si� boj�.

Katarzyna drgn�a i spojrza�a na przyjaci�k� w os�upieniu.

- Chyba oszala�a�?

- Tak s�dzisz? - odpar�a Sara z hamowan� w�ciek�o�ci�. - Co wiesz o tym cz�owieku, o jego przesz�o�ci? Tylko to, co sam ci powiedzia� i w co uwierzy�a� jak w Boga. A je�li to nieprawda? R�ne rzeczy si� opowiada, aby ocali� w�asn� sk�r�. Mo�e to on zam�czy� tych biednych wie�niak�w po to, by ich okra��.

- Nie wierz� w to! - krzykn�a gwa�townie Katarzyna.

- Troch� ciszej, dobrze? On mo�e za chwil� wr�ci� i nie trzeba go denerwowa�. Nie jeste�my bogate, ale ta odrobina z�ota i par� �ach�w to maj�tek dla takiego cz�owieka. Jeste�my zdane na niego. Mo�e skorzysta� z os�ony nocy, okra�� nas, zabi�... albo jeszcze co� gorszego!

- Gorszego? - Katarzyna zrobi�a wielkie oczy. - Nie wiem, co mog�oby nas spotka� gorszego od �mierci.

- Mnie nic, ale ciebie... Nie zwr�ci�a� uwagi, jak ten dzikus na ciebie patrzy. Ja to zauwa�y�am i wyraz jego twarzy wcale mnie nie uspokoi�.

Nigdy nie widzia�am tak jawnego po��dania.

Katarzyna poczu�a, �e si� czerwieni. Mo�e dlatego, �e mia�a mgliste poczucie winy. W istocie przy�apa�a par� spojrze� Waltera, ale upar�a si�, by uwa�a� je za pozbawione znaczenia. Jej duma buntowa�a si� na my�l o tym, �e taki prostak jak Walter m�g� widzie� w niej zwyczajn� kobiet�.

Teraz w jej g�osie brzmia� hamowany gniew, ale by� on raczej skierowany do niej samej ni� do Sary.

- A nawet je�eli tak, to potrafi� si� obroni�, Saro, nie jestem ju� dzieckiem.

- Czasami zastanawiam si�, czy to prawda.

Sara mia�a ostatnie s�owo. Odg�os ci�kich krok�w �ami�cych ga��zie kaza� obu kobietom zamilkn��. Wraca� Walter. Wydawa�o si�, �e nie zauwa�y� ich zmieszanych min i odszed� nieco dalej, by wyci�gn�� si� na piachu.

- Wsz�dzie spok�j - rzek� - ale mimo to b�d� czuwa� przez cz�� nocy. Ciebie, czarna kobieto, obudz�, aby� mnie zast�pi�a na jakie� dwie, trzy godziny przed �witem...

�Czarna kobieta" �achn�a si�, ale nos Katarzyny zadygota� od hamowanego �miechu, wi�c zme��a w ustach gorzkie s�owa. W ko�cu, nie tak dawno temu, dla n�dzarskiego kr�gu kr�la �ebrak�w, ponurego przyw�dcy paryskich dzielnic z�odziei, by�a Czarn� Sar�. Walter mia� racj�.

W milczeniu spo�yli nieco chleba i sera, kt�re dostali od zakonnic z Louviers, nast�pnie kobiety wyci�gn�y si� na piasku owini�te w p�aszcze.

Tymczasem Walter odszed�, by usi��� nieco dalej, na du�ym kamieniu. Ze swego miejsca Katarzyna mog�a widzie� jego skulon� posta� odcinaj�c� si� od ciemnob��kitnego nieba, przypominaj�c� zamy�lonego lwa. Tkwi� nieruchomo niczym pie�, mimo to m�oda kobieta widzia�a, jak jego cia�o przebiega dreszcz. Przypomniawszy sobie popo�udniow� walk�, by�a sk�onna przyzna� Sarze racj�, i� tak silny m�czyzna mo�e by� niebezpieczny. Jednak poma�u uspokoi�a si�. Normandczyk nuci� p�g�osem. J�zyk, w jakim �piewa�, by� dla Katarzyny nieznany i nie rozumia�a z niego nic, ale z pie�ni bi�a jaka� dzika i szorstka wielko��, a jej zwrotki ko�czy�y si� jak gdyby skarg�.

By�a tak oczarowana dziwn� melodi�, �e niemi�y krzyk nocnego ptaka, kt�ry zabrzmia� jej nad g�ow�, nie przerwa� zas�uchania. Zreszt� poma�u sen zaci��y� na jej powiekach. Uko�ysana monotonn� pie�ni� olbrzyma, do��czy�a do �pi�cej Sary, kt�rej l�k nie przeszkadza� w dono�nym chrapaniu. Noc up�yn�a spokojnie. .

Rano, kiedy mieli wyruszy� w drog�, a Sara k�pa�a si� jeszcze w rzece, Katarzyna zbli�y�a si� do Waltera.

- S�ysza�am wczoraj wieczorem, jak �piewa�e�, ale nie zrozumia�am ani jednego s�owa.

- To j�zyk starych Norman�w, nie mog�a� go, pani, rozumie�.

Nazywano t� pie�� �Sag� Haralda Walecznego".

- A o czym to by�o?

Walter odwr�ci� si�, by odwi�za� sznur od pnia, i nie patrz�c na Katarzyn�, odpar�: - M�wi ona: Urodzi�em si� w g�rskiej krainie, w kt�rej �wiszcz� �uki; moje okr�ty s� postrachem ludzi, rozbi�em ich kile o szczyty ukrytych ska� podwodnych, daleko od najdalszego domostwa ludzkiego; ry�em szerokie w�wozy w morzach... a mimo to dziewczyna z Rosji mn� wzgardzi�a.

Kiedy powolny g�os Normandczyka zamilk�, Katarzyna nie odezwa�a si� ani s�owem. Otuli�a si� p�aszczem i z pa�aj�cymi policzkami usiad�a w ��dce. Stanowczo b�dzie musia�a uwa�niej obserwowa� Waltera!

Tydzie� p�niej, nieco przed zachodem s�o�ca, Katarzyna, Sara i Walter Malencontre przybyli w pobli�e zamku Champtoce i zatrzymali si� na chwil�, by podziwia� widok. A najpot�niejsza forteca Andegawenii warta by�a podziwu. Jedena�cie okaza�ych wie�, nad kt�rymi �opota�a d�uga chor�giew koloru z�otego, ozdobiona czarnym krzy�em i kwiatami lilii, mury obronne z granitu odbijaj�ce si� w zielonkawej wodzie spokojnego stawu i w oddali ciemnozielony pas lasu. W pewnej odleg�o�ci rozsiad�o si� miasteczko z domami o b��kitnych i rudych dachach. Nie wzbudza�o ono w Katarzynie zaufania, raczej l�k. Wok� wysmuk�ej dzwonnicy miasteczkowego ko�cio�a le�a�o Champtoce, jakby chcia�o si� obroni� przed przyt�aczaj�cym cieniem zamku. Katarzyna czu�a, �e z milcz�cych i czarnych wie�yczek odcinaj�cych si� od ciemnob��kitnego nieba bije smutek i jaki� nieokre�lony, z�owrogi nastr�j. Ogarn�a j� nag�a ch�� ucieczki, a Sara zapewne tak�e odczu�a swoimi wyostrzonymi zmys�ami groz�.

- Chod�my st�d! - szepn�a, jak gdyby jej w�asny g�os j� przera�a�.

- Nie - rzek�a Katarzyna �agodnie, cho� stanowczo. - To tutaj mam odnale�� Arnolda, musz� zosta�.

- Widzisz przecie�, �e nie ma tu kr�lowej Jolanty. Gdyby by�a, jej chor�giew zawieszono by nad zamkiem, a nie widz� �adnych proporc�w kr�lewskich - upiera�a si� przy swoim Sara.

- A jednak - wtr�ci� Walter - widz� tu kwiat lilii.

Katarzyna, kt�ra z przej�ciem wpatrywa�a si� w zamek, kiwn�a g�ow�.

- Kiedy kr�l Karol mianowa� pana de Rais'go marsza�kiem, udzieli� mu zezwolenia na ozdobienie herbu kwiatem lilii. Te drugie sztandary musz� nale�e� do pana de Gaona, jego dziadka. W ka�dym razie, czy kr�lowa jest w Champtoce, czy te� nie, musimy tam wej��.

To m�wi�c, m�oda kobieta stanowczo skierowa�a mulic� w stron� p�katego barbakanu, kt�ry broni� wielkiego mostu twierdzy. Pozostali, chc�c nie chc�c, musieli pod��y� za ni�. Zwierz�ta by�y - podobnie jak znaczna cz�� baga�y d�wiganych przez juczn� mulic� - darem pana Jakuba Bouchera, bogatego mieszczanina z Orleanu, u kt�rego Joanna d'Arc mieszka�a i gdzie Katarzyna tak�e go�ci�a. On i jego bliscy �ywili dla m�odej kobiety prawdziw� i szczer� przyja��.

Gdy po wyczerpuj�cej drodze przez r�wnin� Beauce, spustoszon� i spalon� przez wojska, Katarzyna i jej towarzysze podr�y dotarli do Orleanu, byli wycie�czeni i wyn�dzniali do tego stopnia, �e mieli ochot� jak zwierz�ta po�o�y� si� na skraju drogi i czeka� na �mier�. Jeszcze tylko Walter znalaz� w sobie tyle si�y, �e ni�s� Katarzyn�, kt�ra ju� nie by�a w stanie i��. Sara wlok�a si� jak mog�a, wczepiona jedn� r�k� w pas olbrzyma. Rodzina Boucher�w przyj�a ich z otwartymi ramionami, z ow� pi�kn� i szczodrobliw� go�cinno�ci�, kt�ra niegdy� by�a cnot� dobrze urodzonych. Panie Matylda, matka Jakuba, i Ma�gorzata, jego �ona, by�y szcz�liwe, �e zn�w widz� m�od� kobiet�, ale Matylda nie mog�a powstrzyma� si� od uwagi: - Droga hrabino, nigdy nie widzia�am jeszcze damy, kt�ra by prowadzi�a taki �ywot. Czy pani a� tak kocha w�dr�wki?

- Po prostu kocham pewnego m�czyzn� - u�miechn�a si� m�oda kobieta, jak gdyby nie zauwa�y�a skamienia�ej raptem twarzy Waltera.

Troje podr�nych zatrzyma�o si� na dwa dni w tym go�cinnym domostwie. Wieczory sp�dzano na nieko�cz�cych si� rozmowach o Joannie. Katarzyna opowiedzia�a o jej procesie, m�cze�stwie i chwale unosz�cej si� znad krwawego p�omienia stosu, rozpalaj�cego si� nadto od s�o�ca i wznosz�cego si� ku g�rze. I wszyscy, pa�stwo i s�u�ba, skupieni wok� kominka p�akali szczerze, s�uchaj�c tej bolesnej opowie�ci.

Orlea�czycy z kolei opowiedzieli pot�nemu Normandczykowi o cudownym wyzwoleniu, dniach walk, przera�eniu Anglik�w i wielko�ci Dziewicy Orlea�skiej odzianej w srebrn� zbroj�. Le�ny cz�owiek s�ucha� uwa�nie, otwieraj�c szeroko oczy, wbrew woli zadziwiaj�c si� i zachwycaj�c t� histori� krwi, chwa�y i mi�o�ci, w kt�rej jego dziki umys� odnajdywa� echa starych sag p�nocnych, t�tent koni amazonek galopuj�cych w stron� ob�ok�w z przyczepionym do siode� w kolorze morskim �upem - martwymi wojownikami, kt�rzy zgin�li w walce.

Jednak gdy Katarzyna powiedzia�a, i� pragnie uda� si� do Champtoce, zapanowa�a cisza. Po modlitwie, kiedy s�u�ba wycofa�a si� do swych pomieszcze�, pani Matylda zwr�ci�a si� do Katarzyny: - Moja kochana, nie nale�y tam si� udawa�. Miejsce to okryte jest z�� s�aw�, a baron de Rais nie jest m�czyzn�, kt�rego powinna odwiedza� kobieta pi�kna i bogata. A jeszcze mniej - jego dziadka, tego starego �otra.

Czy wiesz, pani, �e Gilles de Rais nak�oni� Katarzyn� de Thouars, by z nim uciek�a i po�lubi�a go, a nast�pnie przej�� jej ogromny maj�tek? Po tym wszystkim porwa� sw� te�ciow�, pani� Beatrycze de Montjean, zagrozi� jej, �e rzuci j� w worku do Loary, by tym sposobem zmusi� j� do odst�pienia na jego rzecz dw�ch zamk�w: Tiffauges i Pouzauges. Wszyscy w naszej okolicy wiedz� o tym.

- Jednakowo� kr�lowa si� tam uda�a.

- Nieco do tego zmuszona i nak�oniona. Ci ludzie nie zawahali si� zatrzyma� jej orszaku i zn�ca� si� nad jej poddanymi. Prosz� mi wierzy�, droga przyjaci�ko, oni nie obawiaj� si� ani Boga, ani diab�a.

S�ysz�c to, Katarzyna u�miechn�a si� do starej przyjaci�ki, obj�a j� za szyj� i uca�owa�a serdecznie.

- Pani Matyldo, nie jestem ju� m��dk�, a tym bardziej bogat�. Ca�y m�j maj�tek zawarty jest w tym woreczku przytroczonym do sp�dnicy, bowiem klejnoty moje pozosta�y w Rouen pod opiek� Jana Sona, do chwili gdy Stefan b�dzie mia� sposobno�� mi je przywie��. Nie b�d� zbyt ciekawym �upem dla pan�w rozb�jnik�w... i wierz� na s�owo jego wysoko�ci de Rais'owi. Przysi�g�, �e wyrwie Arnolda Montsalvy'ego z r�k Richarda Venablesa. Id� o zak�ad, �e dokona tego.

Na to Jakub Boucher westchn��, zmarszczywszy czo�o.

- On jest kuzynem La Tremoille'a, kt�ry ca�kowicie zaw�adn�� naszym kr�lem i wszystko sobie podporz�dkowa�, je�li prawd� jest to, co o nim m�wi�.

- Ale przede wszystkim jest kapitanem kr�lewskim - upiera�a si� przy swoim Katarzyna - a ja nie mam wyboru, je�li chc� po��czy� si� z panem Montsalvym.

Rodzina Boucher�w poj�a, �e nic nie powstrzyma Katarzyny i �e uda si� ona do niebezpiecznego Andegawe�czyka. Nie nalegali ju� d�u�ej, a w chwili po�egnania pani Matylda uca�owa�a Katarzyn�, za�o�y�a jej na szyj� pi�kny z�oty medalion z wizerunkiem patronki, a w r�k� wsun�a ma�y relikwiarzyk, w kt�rym spoczywa� od�amek ko�ci �wi�tego Jakuba.

Katarzyna o ma�o si� nie u�miechn�a w owej chwili, upominki te bowiem przywiod�y jej na my�l wiele wspomnie�. Przypomnia�a sobie n�dzn� ruder� Barnaby w z�odziejskiej dzielnicy Pary�a, a tak�e Muszelnika z wielkim nosem, d�ugimi nogami i zr�cznymi palcami, na kt�re pada�y odblaski z ogniska. Ile� to razy patrzy�a okr�g�ymi oczami na to, jak zamyka si� podobne szcz�tki do takich samych pude�ek? Rozbrzmiewa� jeszcze w jej uszach szyderczy g�os Machefera, kr�la �ebrak�w, kt�ry mawia�: - Zwa�ywszy, ile razy wk�adano go do pude�ka, ten tw�j �wi�ty Jakub musia�by by� wielki jak s�o� Karola Wielkiego.

Mo�e i ten relikwiarz wyszed� ze zmy�lnych r�k Barnaby, a w tym przypadku jego �wi�to�� by�a bardziej ni� w�tpliwa, niemniej jednak drogi by� sercu Katarzyny. Te kilka uncji z�ocistej miedzi stanowi�o jak gdyby pomost mi�dzy dniem dzisiejszym a dawnymi czasami. By�y niczym przyjacielsk� r�ka wyci�gni�ta z grobu i ponad minionymi latami...

�ciskaj�c pude�eczko, uca�owa�a Matyld� ze �zami w oczach.

Katarzyna rozmy�la�a o tym wszystkim, zbli�aj�c si� do odra�aj�cego, a zarazem wspania�ego zamku. Jej r�ka, obci�gni�ta p�ow� r�kawiczk� z zamszu, instynktownie poszuka�a na gorsie nieznacznej wypuk�o�ci, kt�ra wskazywa�a miejsce relikwiarzyka, zacisn�a si� na nim chwil�, jakby prosi�a cienie Barnaby o dodanie jej odwagi. Jednak gdy mia�a skierowa� si� do barbakanu, wysz�a ze� grupa �o�nierzy, ci�gn�c w pyle d�ugie piki i nogi w butach z grubej sk�ry. Ci�gn�li tak�e m�czyzn� w �achmanach ze zwi�zanymi z ty�u r�koma, mru��cego oczy od zachodz�cego s�o�ca. Inny m�czyzna w obszernej szacie z czarnego sukna, zebranej w pas, do kt�rego przytroczony by� ka�amarz, poci� si� w ci�kim kapturze z tego samego materia�u, id�c za nimi ze zwojem pergaminu w r�ce zapiecz�towanym na czerwono.

Grupa skierowa�a si� na drog�, kt�ra wiod�a brzegiem stawu i gin�a pod zwieszaj�cymi si� ga��ziami. Rozumiej�c, �e wi�zie� prowadzony jest na �mier�, obie kobiety jednocze�nie si� prze�egna�y, a Katarzyna zadr�a�a, bowiem skazaniec - mijaj�c j� - zatrzyma� na niej sw�j wzrok.

Wyczyta�a w nim straszliwy l�k i nieludzkie cierpienie.

- Nie ma nawet najmarniejszego mnicha, kt�ry by towarzyszy� temu cz�owiekowi w jego ostatnich chwilach - wymamrota�a Sara. - Do jakich to bezbo�nik�w trafili�my?

Katarzyna zacisn�a mocniej r�k� na piersi i ogarn�a j� nieprzeparta pokusa, by zawr�ci�. Czy� nie lepiej by�oby zatrzyma� si� w jakiej� ober�y lub nawet u kt�rego� z mieszka�c�w wioski, i tam czeka� na powr�t Gilles'a de Rais'go? Natychmiast jednak przysz�o jej na my�l, �e je�eli jakie� wiadomo�ci nadejd� do zamku, ona niczego si� nie dowie.

Pomy�la�a tak�e, i� Grilles de Rais zapewne jeszcze nie wr�ci� i by�o rzecz� niegodn� obawia� si� starca. By� mo�e Arnold tu nie przyjedzie, lecz da jej zna�, gdzie ma go szuka�.

W tej w�a�nie chwili rozleg�a si� nad jej g�ow� tr�bka stra�nika, a szorstki g�os zapyta�: - Czego chcecie, cudzoziemcy, i dlaczego przybywacie do tego zamku? - Nie dopuszczaj�c Katarzyny do g�osu, Walter zatrzyma� swoj� mulic�, stan�� w strzemionach i przy�o�ywszy d�onie do ust, krzykn��: - Szlachetnie urodzona, pot�na pani - ta rytualna formu�ka kaza�a Katarzynie u�miechn�� si� w duchu, pot�ga jej bowiem by�a ju� tylko wspomnieniem - Katarzyna de Brazey, zaproszona przez pana de Rais'go, prosi o otwarcie bram. Uprzed�, przyjacielu, swego pana, a pospiesz si�.

Nie przywykli�my czeka�.

Sara, uj�ta tym tonem, spojrza�a w os�upieniu na olbrzyma. Wida� tak by�o pisane, �eby ten ch�opak zdumiewa� j� zawsze. Sk�d, tak nagle, nabra� manier, kt�rych nie powstydzi�by si� nawet prawdziwy herold? Ale ten ton pe�en wy�szo�ci okaza� si� skuteczny. He�m �o�nierza znikn�� z blanki pokrytej wysokim spiczastym dachem wie�y. Podczas gdy oddali� si� on z rozkazem, biegn�c zapewne z wszystkich si�, ma�y oddzia� przeszed� przez barbakan i dotar� do mostu sta�ego, nad wodami stawu wype�nionego zielonymi trzcinami i rze�uch� wodn�. Przed nimi, zaczepiony o wysokie, czarne mury, widnia� most zwodzony, prezentuj�cy swoje pot�ne, d�bowe bale i �elazne okucia. Nad ich g�owami wznosi�y si� na zawrotn� wysoko�� mury, poznaczone tu i �wdzie niewielkimi otworami strzelniczymi umieszczonymi tak wysoko, �e niewidoczna stawa�a si� szorstko�� kamieni, kt�re nik�y w cieniu palisady. Pod machiku�ami du�e, czarne zacieki dawa�y �wiadectwo niegdysiejszym obl�eniom i zaciek�ym obronom. Champtoce podobne by�o do zaskorupia�ych w �elaznych zbrojach starych wojownik�w, kt�rych nic nie mog�o pokona� ani przygi�� do ziemi, kt�rzy potrafili umiera� na stoj�co, wspieraj�c si� jedynie na swej dumie i poczuciu niezniszczalno�ci.

Z wie�yczki stra�nika przeci�gle zabrzmia�a tr�bka. S�o�ce znik�o, a po pociemnia�ym niebie przelatywa�y stadami kruki. Uroczy�cie, powoli, z apokaliptycznym ha�asem, wielki most zwodzony si� opu�ci�...

Nadesz�y �niwa, a Katarzyna nadal jeszcze szuka�a sposobu, by opu�ci� Champtoce przed powrotem Gilles'a de Rais'go. Z biegiem czasu przyzwyczaja�a si� do my�li, �e konfrontacja jest nieunikniona.

�aden pos�aniec nie przeszed� mostem zwodzonym od jej przybycia, gubi�a si� wi�c tylko w domys�ach. Czy Gilles m�g� odbi� Arnolda de Montsalvy'ego z r�k Richarda Venablesa, a mo�e kapitan wci�� by� wi�niem Anglika? Sara uwa�a�a, �e je�li walki nadal trwa�y, to Arnold nie wr�ci do Katarzyny przed zawieszeniem broni, kt�rego si� spodziewano.

Mimo wielkiej mi�o�ci, jak� �ywi� dla niej, mia� wojn� i poczucie obowi�zku we krwi, nie m�g� wi�c post�pi� inaczej, jak zaj�� swe miejsce w�r�d kapitan�w Karola VII.

- W ka�dym razie, kiedy pan de Rais powr�ci, dowiesz si� od niego, czego masz si� trzyma� - m�wi�a Cyganka, chc�c uspokoi� Katarzyn�, kt�rej l�k wzrasta� z dnia na dzie� po tym, co si� zdarzy�o w ostatnich dniach lipca, w niedziel�, podczas do�ynek.

W tym dniu �wi�towano koniec �niw i tradycyjnie orszak wie�niak�w przyby� do zamku, nios�c Javelo, ostatni snop, przyozdobiony wst�gami i kwiatami, by ofiarowa� go kasztelance. Katarzyna de Rais przebywa�a w swoich dobrach w Pouzauges, zatem wieniec przyjmowa�a nieustraszona Anna de Sille i wydawa�a tradycyjny posi�ek na dziedzi�cu folwarcznym. Na t� okoliczno�� zaprosi�a Katarzyn�, by przewodzi�a wraz z ni� tej wiejskiej uroczysto�ci.

- Trzeba nam nieco rozrywek - rzek�a do niej - a poniewa� m�j szlachetny ma��onek nie pozwala pani czerpa� przyjemno�ci z polowania, prosz�, skorzystaj cho�by z tej, jaka nadarza si� na terenie zamku.

Mimo swego niezbyt kobiecego sposobu bycia Anna de Craon nie by�a w gruncie rzeczy z�a. Za nic na �wiecie nie przeciwstawi�aby si� swemu gro�nemu ma��onkowi, nawet nie przysz�oby jej to do g�owy, ale blade policzki Katarzyny, jej oczy, otoczone od paru dni fioletow� obw�dk�, niepokoi�y j�. Ona sama zbytnio lubi�a szalone przeja�d�ki na �wie�ym powietrzu o ka�dej porze, by nie wsp�czu� m�odej kobiecie, zmuszonej siedzie� w zamkni�ciu w murach fortecy. Gdy wraca�a ze swych sta�ych polowa� niezbyt wyczerpana, r�wnie� robi�a, co mog�a, by rozerwa� swego przymusowego go�cia.

- Nie mam serca do zabaw, pani - odpar�a Katarzyna. Ale kasztelanka nie chcia�a o niczym s�ysze�.

- Na Boga, moja kochana, trzeba si� otrz�sn��! Przecie� nie sp�dzi pani ca�ego �ycia w tym starym zamczysku. Nie wiem, czego od pani chce Gilles, ale on sam jest zbyt zaj�ty, by jeszcze troszczy� si� o kobiet�. .

cho�by by�a nie wiem jak pi�kna. Chod�my zje��, po�piewa� i pota�czy� z naszymi wie�niakami. Ci junacy rycz� jak bawo�y i my�l�, �e wy�piewuj� melodie, ale ta�cz� z du�� pewno�ci� siebie i pij� na um�r.

Pod pewnymi wzgl�dami Anna przypomina�a Katarzynie jej star� przyjaci�k� Ermengard� de Chateauvillain - ta sama m�cz�ca energia, ta sama nieprzejednana w�adczo��, takie� �elazne zdrowie i ch�� do �ycia.

Od czasu dziwnej �mierci Guillemette, m�odej s�u��cej, nie zdarzy�o si� w zamku nic niepokoj�cego, nic, co zak��ci�oby codzienne �ycie.

Ale w chwili gdy Katarzyna wkracza�a na ogromny dziedziniec folwarczny otoczony pierwszym pasem muru, gdzie ustawiono d�ugie sto�y na krzy�akach nakryte bia�ymi obrusami i ozdobione polnym kwieciem, gdzie �winie oraz barany piek�y si� w ognisku z ga��zi, musia�a nagle wczepi� si� w rami� Sary. Czy spowodowa� to zapach obficie przyprawionego mi�sa, czy beczek z winem i jab�ecznikiem, kt�re otwierali szafarze, czy mo�e powiew z pobliskich ob�r, stajni i zagr�d? Nagle wszystko zacz�o wok� niej wirowa�, ziemia wymyka�a si� jej spod st�p, a jej cia�em wstrz�sn�y md�o�ci. Poblad�a na twarzy, a potem zzielenia�a...

Sara krzykn�a: - Co ci jest, Katarzyno? S�abo jej, na pomoc!

Anna de Craon, kt�ra sz�a przed nimi wraz z dw�rkami, natychmiast si� cofn�a, by pom�c Sarze, i krzykn�a, obejmuj�c Katarzyn� w pasie.

- Trzeba j� u�o�y�... o tak, na tej �awie. Pani Alienor, prosz� przynie�� zimnej wody, Mario, niech pani biegnie do zamku. Prosz� kaza� przynie�� nosze. Szybciej, biegiem, wy niezgu�y!

Obie dw�rki pop�dzi�y, by wykona� rozkazy kasztelanki. Ona sama za� pochyli�a si� nad wyci�gni�t� na trawie Katarzyn� i przygl�da�a si� bacznie jej woskowej twarzy. Raptem wbi�a w�adcze spojrzenie w Sar�.

- Czemu nie powiedzia�y�cie mi, �e ona jest w ci��y?

- W ci��y? - powt�rzy�a os�upia�a Sara. - Ale ja nie..

Sara w istocie nie wiedzia�a, co wydarzy�o si� podczas nocy sp�dzonej w barce.

- Z kim? - spyta�a Anna, �miej�c si�. - To chcia�a� powiedzie�? Na ten temat, moja droga, twoja pani mo�e co� wi�cej powiedzie�. I nie patrz na mnie takimi okr�g�ymi oczami. Oto wraca Alienor, nie trzeba, by s�ysza�a. To najwi�ksza gadu�a w ca�ej okolicy! Nawet dlatego j� trzymam - doda�a starsza pani ze �miechem. - Ona mnie bawi!

Katarzyna poma�u dochodzi�a do siebie pod orze�wiaj�cymi kompresami z zimnej wody, kt�re pani de Craon przyk�ada�a jej do czo�a.

Oddycha�a swobodniej, md�o�ci ust�powa�y, ale czu�a si� dziwnie s�aba.

Nagle zrozumia�a, co jej si� przytrafi�o. Zaczerwieni�a si� i przestraszy�a. By� os�abion� fizycznie w�wczas, gdy potrzebuje ca�ych si� - to j� zaniepokoi�o, ale tylko na chwil�. Po chwili ogarn�a j� rado��, gdy uprzytomni�a sobie, �e dziecko, kt�re nosi�a, by�o r�wnie� dzieckiem Arnolda. Syn Arnolda! Bo przecie� to m�g� by� tylko syn, tak pi�kny i taki waleczny jak ojciec. I mo�e o takim samym trudnym charakterze. Ta my�l j� rozbawi�a. A wi�c ten poryw mi�o�ci na dnie barki, w kt�rej znale�li schronienie po tym, jak unikn�li �mierci, ta pierwsza chwila prawdziwej wolno�ci i szcz�cia bez granic mia�a trwa� dalej...? Nic bardziej cudownego nie mog�o si� jej przytrafi�, bo po��czy�a si� mocniej z tym, kt�rego tak nami�tnie kocha�a - dziecko! Na chwil� my�l jej pomkn�a ku dziecku, kt�re straci�a, ma�emu Filipowi, kt�ry umar� daleko od niej, w ramionach Ermengardy de Chateauvillain. D�ugo potem dr�czy�y j� wyrzuty sumienia. Zarzuca�a sobie, �e nie do�� nad nim czuwa�a, �e zaniedba�a go dla wystawnej egzystencji, podczas gdy on znalaz� u Ermengardy tyle mi�o�ci, ile potrzebowa�. I zapytywa�a siebie sam�, jak mog�a pozostawa� tak d�ugo z dala od niego. Pewnie dlatego, �e nie �ywi�a prawdziwej mi�o�ci dla jego ojca. . Ma�y Filip mia� w swoich �y�ach krew kr�l�w Francji. To dla niej zbyt imponuj�ce, zbyt godne i rozumia�a teraz, �e dla niej to dziecko by�o przede wszystkim synem ksi�cia Burgundii.

Ale ten, kt�ry mia� teraz przyj�� na �wiat, kt�ry ju� dokona� przewrotu w jej ciele, ��da� swojego udzia�u w jej �yciu, b�dzie naprawd� cia�em z jej cia�a i uciele�nion� mi�o�ci�. Przypomnia�o jej si� co�, co powiedzia� maureta�ski lekarz Abu-al-Khayr, gdy oczekiwa�a narodzin ma�ego Filipa: �Teraz, kiedy idziemy �wietlist� drog� nakre�lon� przez dziecko, ka�da inna droga jest drog� nocy...".

- Jaki szcz�liwy by�by Arnold, gdyby wiedzia� - szepn�a do siebie Katarzyna, ca�a odmieniona rado�ci�.

- Pod warunkiem �e uda�oby si� nam mu to powiedzie� - mrukn�a Sara, kt�ra wszystko us�ysza�a.

Katarzyna nie chcia�a jednak przy�miewa� tego, co by�o teraz jej ma�ym szcz�ciem. Ca�y dzie� i ca�� noc, w rytmie wioli i b�benk�w odmierzaj�cych taneczne rytmy poczciwym wie�niakom z Champtoce, pie�ci�a swe marzenia pod opiek� Sary - pow�ci�gliwej i zarazem uwa�nej.

Przez ca�y sierpie� Katarzyna by�a tak chora, �e setki razy czu�a, jak umiera. Ca�y czas wstrz�sa�y ni� md�o�ci. Jej zbuntowany �o��dek nie tolerowa� �adnego po�ywienia, a niepohamowane wymioty systematycznie pozbawia�y j� si�. Potworny upa�, przenikaj�cy nawet przez grube mury Champtoce, kt�ry zapala� we wsi snopy s�omy, powala� byd�o na polach i wysusza� �r�d�a, dope�ni� miary. Ca�ymi dniami bezlitosne s�o�ce po�yskiwa�o na bia�ym niebie. Studnie si� wyczerpywa�y, a woda pitna sta�a si� tak drogocenna jak z�oto. Nawet Loara wysch�a na znacznej d�ugo�ci, ukazuj�c piaszczyste dno, tak jak znoszony materia� ukazuje swoj� osnow�. Jednak Katarzyna si� nie uskar�a�a. Mimo �e by�a z�o�ona niemoc�, znosi�a j� po stoicku, by�a ona bowiem spowodowana tym, �e nosi�a dziecko Arnolda. Jedynie wtedy, gdy czu�a si� zbyt wyczerpana, obawia�a si�, �e sprawy przybior� z�y obr�t i �e straci b�ogos�awiony ci�ar, kt�ry nosi�a w �onie.

Ca�ymi dniami pozostawa�a w ��ku przykryta jedynie cieniutkim prze�cierad�em, za zamkni�tymi okiennicami, kt�re otwierano dopiero w�wczas, gdy s�o�ce zachodzi�o. Sara dotrzymywa�a jej towarzystwa, a cz�sto przychodzi�a r�wnie� pani de Craon, kt�rej kaniku�a przeszkodzi�a w przeja�d�kach. Pociesza�a si� ona przy Katarzynie, sp�dzaj�c w jej pokoju ca�e godziny na opowiadaniu o swoich wyczynach z ubieg�ych lat.

Tylko Jan de Craon nigdy nie przest�pi� progu pokoju. Co rano, z poprawn� grzeczno�ci�, zapytywa� przez pazia o zdrowie uwi�zionej, nie rozlu�niaj�c jednak nad ni� kontroli. Na podstawie opowiada� kasztelanki Katarzyna coraz lepiej poznawa�a mentalno�� starszego pana, daj�c� si� uj�� w niewielu s�owach: wy��czna, nami�tna i �lepa mi�o�� do wnuka Gilles'a. Dla de Craona by� on uosobieniem jego rodu, jego b�stwem; aby przyda� mu pot�gi i chwa�y, got�w by� pope�ni� wszelkie mo�liwe zbrodnie.

- Gilles by� jeszcze dzieckiem - opowiada�a Anna - kiedy m�j ma��onek zach�ca� go do zabijania, pustoszenia i palenia w�asnych wiosek, by pokaza�, jak daleko mo�e si�ga� jego w�adza. Kaza� przynosi� mu przed oblicze skrzynie z�ota, m�wi�c, �e to jego maj�tek, �e mo�e z tym robi�, co mu si� �ywnie podoba, �e z�oto jest najwy�sz� pot�g�, kluczem do wszelkich uciech.

- Nietrudno zgadn��, jaka mo�e by� mentalno�� marsza�ka odpowiada�a na to Katarzyna. - Kocha tylko siebie samego, nieprawda�?

- Tak jest, i cz�sto ubolewa�am nad tym, ale najbardziej wtedy, gdy porwa� Katarzyn�, moj� wnuczk�. Przeczuwa�am, �e b�dzie nieszcz�liwa.

Dlatego zgodzi�am si� po�lubi� starszego pana de Craona... Do ko�ca mych dni b�d� chroni� Katarzyn�.

- Mimo to nie przysz�oby pani do g�owy zbuntowa� si� przeciwko decyzjom ma��onka?

- Nie. On jest po prostu moim m�em. On jest tu panem, a ja musz� by� mu pos�uszna.

W ustach tej wynios�ej kobiety s�owa te zabrzmia�y dziwnie, ale Katarzyna by�a zbyt s�aba, by d�u�ej si� tym zdumiewa�.

Najbardziej brakowa�o jej Waltera. Wiedzia�a, �e wi�ziono go w wie�y od wschodu i �e cierpliwie, a raczej filozoficznie, znosi� sw�j ci�ki los. Cel� mia� czyst�, wzgl�dnie przyzwoit� i by�o w niej ch�odniej ni� w innych cz�ciach zamku. �ywiono go przyzwoicie i by� �wiadom tego, �e wszystko zale�a�o od tajemniczego uk�adu mi�dzy Katarzyn� i Gilles'em de Rais'em. Powiedzia� sobie tylko, �e nie podda si� �atwo, je�li kiedykolwiek kto� od niego tego za��da. Na razie ci��y� mu jedynie brak dzia�ania, a jego oprawcy dok�adnie ogl�dali co rano cel�, by si� upewni�, czy nie zacz�� rozbiera� zamku kamie� po kamieniu. Owe wizyty by�y zreszt� dzie�em plutonu z�o�onego z dziesi�ciu ludzi, takim respektem przejmowa�a stra�nik�w si�a olbrzymiego Waltera. By� to zreszt� obrz�dek, kt�ry nieodmiennie przyprawia� wi�nia o wybuch rado�ci i obserwowa� go, �miej�c si� do rozpuku. Oczywi�cie Walter nie l�ka� si� bynajmniej o sw�j los. Chmurzy� si� tylko na my�l o stanie Katarzyny. Ma si� rozumie�, to Anna de Craon opowiedzia�a o wszystkim m�odemu m�czy�nie.

Gdy nadesz�y pierwsze dni wrze�nia i upa� wreszcie zel�a�, z�e samopoczucie Katarzyny ust�pi�o r�wnie nagle, jak si� zacz�o. Mog�a je��, nie ��daj�c natychmiast miednicy, i stopniowo stawa�a si� coraz mocniejsza. Tego ranka, gdy wszystkich obudzi� szum pierwszego deszczu, uda�o jej si� wsta�, ubra� i podej�� do zwierciad�a. Ujrza�a w nim odbicie wychud�ej, niemal tragicznej twarzy, w kt�rej ogromne oczy �wieci�y blaskiem mocniejszym ni� kiedykolwiek.

- Tylko to ju� ci zosta�o, oczy! - burcza�a Sara, sznuruj�c sukni� Katarzyny. - Musisz koniecznie przyty�, bo inaczej dziecko b�dzie chude jak nieszcz�cie. Nikt by nie powiedzia�, �e jeste� w ci��y. Masz nadal kibi� m�odej dziewczyny.

- B�d� spokojna, nie na d�ugo. Czuj� si� jeszcze tylko troch� s�aba.

Ach, jaki ten deszcz jest przyjemny!

Dobroczynny deszcz, kt�ry zacz�� pada� po dusz�cych upa�ach, mia� okaza� si� uporczywy. Ca�ymi dniami wilgotna zas�ona spowija�a okolic�, rozdymaj�c wskrzeszone strumyki, pokrywaj�c zieleni� wyrudzia�e pola, przekszta�caj�c w rzek� b�ota py� z okolicznych dr�g. Ale prawdziwa ulewa by�a tego wieczoru, gdy stra�nik jak szalony zacz�� d�� w r�g, obwieszczaj�c wszem wobec, �e Gilles de Rais zbli�a si� do zamku swoich przodk�w.

Na ten zew serce Katarzyny podskoczy�o w piersi. Mimo �e zapad� zmierzch i z nieba la�y si� potoki deszczu, otuli�a si� obszern� peleryn� i wybieg�a na galeri�. Nikt nie zwraca� na ni� uwagi. Wybudzony z monotonnego odr�twienia zamek wrza�. �o�nierze ci�gn�cy za sob� bro�, od�wi�tnie ubrane s�u��ce, lokaje biegaj�cy po pokojach z paczkami nowych �wiec zape�niali wszystkie pomieszczenia i biegali w r�ne strony.

Nikt nie zajmowa� si� Katarzyn�, kt�ra zreszt� mog�a porusza� si� tam, gdzie chcia�a, ale tylko wewn�trz mur�w zamkowych.

Na wie�y obserwacyjnej wiatr �opota� chor�gwiami. W�lizgn�� si� pod p�aszcz Katarzyny, gdy tylko wysz�a na w�skie schodki. Z wyj�tkiem stra�nika pochylonego nad blank�, nie by�o nikogo.

- Czy s� jeszcze daleko? - spyta�a.

�o�nierz podskoczy�, nie us�ysza� bowiem, jak nadchodzi�a. Z jego he�mu sp�ywa�y strumienie deszczu, pod kt�rym czai�y si� oczy i obfity w�s. Zasalutowa� niedbale wilgotn� r�kawic�, a nast�pnie wyci�gn�� rami� w stron� rzeki.

- Prosz�, niech pani sama zobaczy!

Katarzyna pochyli�a si� nad parapetem, mi�dzy dwiema strzelnicami.

Na drodze rzeczywi�cie wida� by�o czo�o pot�nego oddzia�u. Najpierw dostrzeg�a tylko niewyra�ne cienie, kt�re spl�tane by�y z cieniami zapadaj�cej nocy i mg�� unosz�c� si� znad rzeki, a tak�e czarnymi smugami drzew. Nast�pnie rozr�ni�a ci�kie, przesi�kni�te wod� sztandary i g�owy piechur�w, koni i je�d�c�w. Na chwil� zew tr�bki zapanowa� nad pluskiem kropli deszczu uderzaj�cych w ka�u�e i sto�kowate dachy. Ca�ym swoim jestestwem wyci�gni�ta w stron� zbli�aj�cych si� �o�nierzy, Katarzyna pr�bowa�a na pr�no wypatrzy� w�r�d he�m�w czarny herb w kszta�cie s�pa - herb i emblemat Arnolda...

Ale noc zapad�a szybko i, jak gdyby po to, by odpowiedzie� na jej niepokoje, kruk wzbi� si� ponad drzewo i wyda� nieprzyjemny odg�os.

- Pani - wyszepta� �o�nierz. - Nie wychylaj si� tak! St�d �atwo wypa��.

Pos�a�a mu uspokajaj�cy u�miech, ale si� nie wyprostowa�a. Wok� niej p�aszcz �opota� na wietrze niczym przemoczony �agiel. Wkr�tce da� si� s�ysze� t�tent koni, d�wi�k tr�bek stawa� si� coraz dono�niejszy, a postacie ludzkie coraz wyra�niejsze. Katarzyna odnios�a wra�enie, �e wyczerpani �o�nierze w ostatnim wysi�ku wypi�li swe torsy, a ich zgi�te pod ci�arem �elaznej zbroi plecy dumnie si� wyprostowa�y - jakby chcieli uczyni� bardziej uroczystym swoje wkroczenie na teren zamku - A oto wielmo�ny pan Gilles! - zakrzykn�� za ni� stra�nik. - Widzi pani? Mo�na pozna� jego fioletowy kaftan. Dosiada swego czarnego rumaka - Dziadka do Orzech�w.

W g�osie �o�nierza brzmia�a duma. W tej samej chwili zwodzony most opad� z wielkim ha�asem, wyzwalaj�c grup� �o�nierzy i s�u��cych, kt�rzy z okrzykami rado�ci i pochodniami biegli w stron� przyby�ych.

Wewn�trzny dziedziniec zamku przypomina� olbrzymi� studni� ognia, kt�rego blask rozprasza� noc i deszcz. Stra�nik w ko�cu przycupn�� obok Katarzyny z oczami b�yszcz�cymi z entuzjazmu.

- O, teraz b�d� dobre czasy, gdy przyby� wielmo�ny pan Gilles! Jest twardy, ale szczodrobliwy i lubi weso�e �ycie!

Ze s��w �o�nierza przebija� �al do starszego pana de Craona, ale Katarzyna nie zwr�ci�a na to uwagi. Nadal wpatrywa�a si� w cienie. Krople wody zalewa�y jej oczy, przes�aniaj�c widok r�wnie skutecznie, jak uczyni�yby to �zy.

- Pan widzisz wyra�nie - rzek�a. - Czy mo�esz rozr�ni� tych, kt�rzy otaczaj� twego pana?

- Oczywi�cie - odpar� dumnie stra�nik. - Widz� pana Gilles'a de Sillego, kuzyna naszego pana, i pana de Martignego. Oto brat naszego pana, Rene de la Suze, a to jest wielmo�ny pan de Briqueville...

- Czy nie widzisz pana w czarnej zbroi, z krogulcem na czubie he�mu?

M�czyzna wpatrzy� si� w zbli�aj�c� si� grup�, nast�pnie potrz�sn�� g�ow�.

- Nie, pani... Nie widz� nikogo takiego! Zreszt� teraz s� ju� tak blisko, �e mo�esz i ty rozr�ni�...

Rzeczywi�cie, teraz widzia�a ju� wyra�nie. Mimo deszczu Gilles de Rais galopowa� z arogancj� na czele kawalerii, wymachuj�c fioletowym, zupe�nie przemoczonym, pi�ropuszem na he�mie. Za nim pod��a�a grupa wielmo��w, o�wietlonych pe�gaj�cymi p�omieniami pochodni trzymanych przez wie�niak�w i s�u��cych. Okrzyki rado�ci miesza�y si� z zapachem wilgotnej ziemi, nie odnajdywa�y jednak echa w sercu Katarzyny.

Opad�a na szorstki kamie�, os�ab�a, nagle, ogarni�ta gorzk� bole�ci�.

Mi�dzy tymi lud�mi nie by�o Arnolda.

By� to przelotny atak rozpaczy, Katarzyna podda�a mu si� tylko dlatego, �e ta pe�na niepokoju noc sprawi�a, i� znalaz�a si� na samym dnie.

Jej instynkt walki by� jednak zbyt zakorzeniony, by nie mia�a zn�w podnie�� g�owy i rzuci� si� ca�ym jestestwem w wir walki. Gniewne my�li k��bi�y si� w jej g�owie, rozgrzewaj�c wyczerpane mi�nie i krew zastyg�� w �y�ach nie gorzej ni� postawienie baniek. Wyskoczy�a z ��ka niczym uciekinier, pospiesznie si� umy�a, zwil�aj�c jedynie opuchni�t� od �ez twarz i namydlaj�c r�ce. Natomiast d�ugo si� czesa�a, szczotkuj�c do po�ysku w�osy, g��wnie w tym celu, by da� rysom twarzy czas na przybranie normalnego wygl�du. Katarzyna wiedzia�a od dawna, �e uroda by�a jej najlepsz� broni� i �e je�li chcia�a wygra� now� bitw�, nie mog�a stan�� do niej z min� ofiary. Instynkt podpowiada� jej, �e w obliczu takiego cz�owieka jak Gilles de Rais s�abo�� by�a najgorszym mankamentem!

Od�wie�ona i uczesana uperfumowa�a si� lekko, przyoblek�a sukni� z br�zowego aksamitu, podbit� bia�ym at�asem i obramowan� w�skim pasem z gronostaj�w. Zrezygnowa�a ze zbyt uroczystego przyozdobienia g�owy, zadowalaj�c si� bia�ym woalem. Za�o�y�a r�kawiczki, wzi�a szalik i na pocz�tek uda�a si� do kaplicy, gdzie o tej porze kapelan zamkowy mia� zwyczaj odprawiania porannego nabo�e�stwa dla s�u�by.

Wydawa�o si� jej rzecz� nieodzown� poleci� dusz� Bogu, tak czu�a si� samotna i s�aba.

Uczta mia�a swoje nast�pstwa tak�e tutaj. Poza kapelanem i ministrantem w ma�ej kaplicy nie by�o nikogo i Katarzyna dozna�a uczucia, �e ma teraz Boga tylko dla siebie.

By�a to male�ka, ale przepi�kna kapliczka. Zami�owanie, jakie Gilles de Rais �ywi� do doskona�o�ci, sprawi�o, �e by�a sko�czonym arcydzie�em, b��kitn� szkatu�k�, w kt�rej wn�trzu kry� si� misternej roboty o�tarz i olbrzymi krucyfiks z ci�kiego z�ota na hebanowym krzy�u. Katarzyna ni gdy nie widzia�a podobnego cudu. B��kitne by�y sklepienia andegawe�skie, kt�rych kasetony po�yskiwa�y od z�ota, oraz witra�e z lekk� domieszk� szaro�ci podkre�laj�c� jeszcze ich kolor, b��kitne by�y poduszki na �awach, a tak�e puszyste kobierce, kt�re nadawa�y kaplicy charakter nieco zbyt luksusowy i zbyt zmys�owy. By�a ona jakby hymnem na cze�� pot�gi Gilles'a, a nie na chwa�� bo��. Mia� tu przybywa�, by pomarzy� o tym wspania�ym niebie, w kt�rym - jak zawsze - zajmowa�by najwa�niejsze miejsce i panowa�by nad kl�cz�cym u jego st�p t�umem.

Na razie umys� Katarzyny niezdolny by� do sztuki krasom�wczej. Z przymkni�tymi oczami i z�o�onymi r�kami modli�a si� z ca�ego serca o si�� i odwag�. Przyst�pi�a z �arliwo�ci� do komunii i przez d�u�szy czas b�aga�a Matk� Bo�� o �ask� dla tych wszystkich, kt�rych kocha�a i kt�rzy, tak jak ona, byli w niebezpiecze�stwie. Wreszcie, nieco ukojona, wysz�a z kaplicy, w chwili gdy zaspany stra�nik zdecydowa� si� zatr�bi� na otwarcie wr�t. By� jasny ranek, a jutrzenka rzuca�a r�owe �wiat�o na ka�u�e wody na dziedzi�cu. Ch�opcy kuchenni, ziewaj�c od ucha do ucha, wynosili z kuchni misy i odpadki. Zamek przygotowywa� si� do wyrzucenia ze swego wn�trza pozosta�o�ci wielkiego �arcia z poprzedniego wieczoru i rozpocz�cia nowego dnia.

Katarzynie przemkn�o przez my�l, �e o tej porze Gilles pewnie �pi, ale mimo to skierowa�a si� zdecydowanym krokiem w stron� jego apartament�w. Rych�o si� przekona�a, �e by�o to przedsi�wzi�cie trudne.

Na ka�dym stopniu schod�w kto� le�a�. Zwini�ci w k��bek lub wyci�gni�ci na ca�� d�ugo�� �o�nierze drzemali w tym miejscu, w kt�rym alkohol �ci�� ich z n�g; niekt�rzy przyciskali do piersi beczu�k� lub puchar. Katarzyna natyka�a si� co chwila na ka�u�e wina, z kt�rych unosi� si� taki fetor, �e musia�a si�gn�� po wonn� saszetk� i przytkn�� j� do nosa. Wszyscy prze ra�liwie chrapali, nieodparcie przywodz�c na my�l olbrzymie rozstrojone organy, na kt�rych gra� ob��kany organista. Mi�dzy m�czyznami spoczywa�o te� kilka kobiet, �pi�cych z szeroko otwartymi ustami i w�osami zlepionymi winem. �wiat�o zabarwia�o na fioletowo rumiane g�by parobk�w, a ch��d poranka pokry� sin� blado�ci� sk�r� dziewcz�t.

Niekt�re instynktownie szuka�y przez sen ubra�, by si� okry�. Katarzyna z obrzydzeniem przeskakiwa�a przez te cia�a, niezbyt dbaj�c o to, gdzie stawia nog�.

W paradnej komnacie panowa� taki sam nie�ad, a mo�e nawet wi�kszy, z powodu rozwleczonych wsz�dzie resztek uczty. Kilku wielmo��w spa�o w tych samych fotelach, w kt�rych ucztowa�o. Katarzyna wymin�a ich i przesz�a do drugiego skrzyd�a. Wreszcie dotar�a do drzwi sypialni Gilles'a. Zna�a j�, gdy� starsza pani de Craon oprowadzi�a j� kiedy� po ca�ym zamku. Po obu stronach drzwi dopala�y si� pochodnie. Na progu kto� le�a�. �wiat�o przes�cza�o si� przez witra� na twarz �pi�cego i m�oda kobieta rozpozna�a w nim pazia Poitou. Nog� poruszy�a cia�em ch�opca, dop�ki nie obudzi� si� z przekle�stwem na ustach.

- Kto tu?

Pozna� Katarzyn� i w jednej chwili zerwa� si� na nogi. On r�wnie� musia� za du�o wypi�. Podpuchni�ta twarz by�a koloru szarego, oczy podkr��one, a w k�cikach ust rysowa�y si� zmarszczki znamionuj�ce zm�czenie.

- Czego chcesz, pani? - zapyta� zachrypni�tym g�osem.

- Zobaczy� si� z twoim panem. I to natychmiast! Poitou wzruszy� ramionami i j�� niezr�cznie zapina� kaftan, kt�ry trzyma� si� tylko na pasku.

- Wielmo�ny pan �pi teraz i obawiam si�, �e nie b�dzie m�g� pani wys�ucha�.

- Je�li chcesz przez to powiedzie�, �e jest zbyt pijany, aby zrozumie� to, co mam mu do powiedzenia, nie wierz� w to. Nie by� pijany godzin� temu, kiedy kaza� zaaresztowa� moj� s�u��c�. Chc�, aby si� wyt�umaczy�.

Id� no zaraz po niego!

Ch�opiec potrz�sn�� g�ow�, a jego twarz spochmurnia�a.

- Pani, nie chcia�bym ci� obrazi� i b�agam, zechciej mi uwierzy�.

Ka�dy, kto �mia�by wej�� do pokoju, ryzykuje �yciem.

- C� mi po twoim �yciu? Chc� go zobaczy�, powiadam! - krzykn�a zirytowana Katarzyna.

- Nie chodzi o moje �ycie, pani, ale o twoje. Oczywi�cie zabije mnie, je�li wejd�. . ale nast�pny cios b�dzie dla pani.

Mimo determinacji Katarzyna si� zawaha�a. Poitou by� szczery i najwidoczniej zna� swego pana. Doda� jeszcze b�agalnym szeptem: - Prosz� mi wierzy�, pani Katarzyno, ja wcale nie �artuj�. Lepiej b�dzie od�o�y� to na p�niej. Powiem, �e pani by�a i chcia�a z nim m�wi�, ale, na lito��, niech pani st�d odejdzie, b�agam! O tej porze ja�nie pan jest po prostu besti� spuszczon� z �a�cucha. On nie ma...

Nie sko�czy�, poniewa� drzwi si� otworzy�y i stan�� w nich Gilles de Rais we w�asnej osobie.

Katarzyna, kt�rej prawdopodobnie udzieli� si� strach pazia, cofn�a si� nieco. Gilles de Rais mia� na sobie tylko czerwone pludry, zwi�zane w talii. Jego szeroki tors, pokryty czarnymi, k�dzierzawymi w�osami, by� nagi. Pod smag�� sk�r� porusza�y si� pot�ne mi�nie. Wygl�d i silny zapach jego cia�a rzeczywi�cie przywodzi�y na my�l besti�, o kt�rej m�wi� Poitou, natomiast czerwone �wiat�o przes�czaj�ce si� przez witra� podkre�la�o demoniczny wyraz twarzy Gilles'a. Oczy nabieg�e krwi� w jednej chwili rozpozna�y Katarzyn�. Szturcha�cem odepchn�� pazia, kt�ry chcia� co� powiedzie�, i chwyci� j� mocno za rami�.

- Chod� - rzek�.

Ci�gni�ta przeze� Katarzyna przekroczy�a pr�g pokoju i od razu poczu�a l�k. Okiennice by�y zamkni�te, zas�ony zaci�gni�te, wi�c panowa� tu prawie zupe�ny mrok. Tylko migaj�ca lampka oliwna stoj�ca na skrzyni rozprasza�a nieco ciemno�ci. By�o potwornie gor�co, a od�r wina i potu na nowo j� odurzy�. Pr�bowa�a uwolni� rami�, ale Gilles trzyma� mocno.

- Prosz� mnie pu�ci�! - krzykn�a g�osem zduszonym przez strach.

Wydawa�o si�, �e nie s�yszy. Zaci�gn�� j� a� do wielkiego roz�cielonego �o�a, z kt�rego zwiesza�y si� prze�cierad�a. W czerwonym �wietle lampy Katarzyna dostrzeg�a poruszaj�cy si� pomi�dzy poduszkami ludzki kszta�t. Rami� Gilles'a zanurzy�o si� gdzie� w tej okolicy i wydoby�o spod ko�der j�cz�c� dziewczyn�, przyodzian� jedynie we w�asne, d�ugie, czarne w�osy.

- Id� st�d! - powiedzia� tym samym bezbarwnym i nieobecnym tonem. Dziewczyna wybe�kota�a co�. Os�upia�a Katarzyna zobaczy�a, �e to cia�o podlotka pokryte by�o dziwnymi ciemnymi �ladami... dostrzeg�a te� nieludzkie przera�enie dziewczyny. Musia�a mie� nie wi�cej ni� pi�tna�cie lat. Pr�bowa�a ukry� si� za jedn� z kolumienek ��ka. Katarzynie zrobi�o si� s�abo na ten widok. Gilles chwyci� bicz na psy, kt�ry le�a� na schodkach ��ka, i smagn�� m�odziutk� dziewczyn� trzy razy.

- Powiedzia�em, id� st�d! - warkn��.

Dziewczynka zawy�a, ale pobieg�a chwiejnym krokiem w stron� drzwi. Os�upienie Katarzyny przerodzi�o si� w strach. Zrozumia�a, �e Poitou bynajmniej nie przesadza� i �e o tej porze pan na Champtoce nie mia� w sobie nic z cz�owieka. Zrobi�a krok do wyj�cia, ale potworna r�ka znowu opad�a na jej rami�.

- Ty nie - mrukn��. - Ty zostaniesz tutaj!

Odrzuci� bat i bez dalszych wyja�nie� wzi�� j� w ramiona.

Katarzynie zapar�o dech, mia�a wra�enie, �e si� dusi. Przygniata� jej cia�o do twardej, w�ochatej piersi. To by�o tak, jakby znalaz�a si� w �apach jednego z tych nied�wiedzi, kt�re widzia�a w Hesdin, w mena�erii Filipa Burgundzkiego. Tego jednak czu� by�o potem i winem. Katarzyna, bliska torsji, broni�a si�, wal�c go pi�ciami i odpychaj�c z ca�ej si�y. Nie by�o to jednak �atwe. Alkohol zwielokrotni� jego si�y, kt�re i tak by�y znaczne. W chwili gdy poczu�a wilgotne usta na szyi, straci�a r�wnowag�. Podni�s� j� z ziemi po to, by cisn�� j� na ��ko. Poj�kiwa� co� nad jej uchem, ale nic z tego nie rozumia�a. Aby mu si� wymkn��, trzeba by�o obmy�li� jak�� sztuczk�. .

Katarzyna przesta�a raptem si� broni�, da�a si� u�o�y� na ��ku, ale gdy tylko jej plecy zetkn�y si� z materacem, skorzysta�a z tego, �e Gilles straci� na moment r�wnowag� i przeturla�a si� przez ��ko, by znale�� si� w mgnieniu oka w zag��bieniu mi�dzy ��kiem a �cian�. Natychmiast ��ko j�kn�o pod ci�arem Gilles'a, kt�ry s�dzi�, �e rzuci� si� na Katarzyn�. Przekonawszy si�, �e jest tam tylko puste miejsce, zawy� z w�ciek�o�ci, a ona podbieg�a ju� do okna, rozsun�a firanki i otworzy�a okiennice. Potok �wiat�a zala� pok�j i na chwil� o�lepi� m�czyzn� na ��ku.

Gilles skoczy� na r�wne nogi i ku przera�eniu Katarzyny wyci�gn�� sztylet. Jego wykrzywiona w�ciek�o�ci� twarz mia�a znamiona szale�stwa.

Katarzyna my�la�a, �e �wiat�o�� dnia go otrze�wi, �e rozpraszaj�c mrok, przep�dzi r�wnie� demony, ale zrozumia�a, �e by�y to p�onne nadzieje.

Rozbudzi�a tylko najgorsze instynkty Gilles'a. Zgrzytaj�c z�bami, posuwa� si� ku niej z rozp�omienionym okiem. Przera�ona zacz�a rozgl�da� si� za jak�� broni�, za czym�, co mog�oby s�u�y� do obrony, wyczyta�a bowiem w jego oczach �mier�... Zauwa�y�a, �e na skrzyni, obok dzbanka, stoi miseczka s�onej wody. To by�a jedyna szansa Katarzyny.

Szybko schowa�a si� za wysokim oparciem krzes�a i z ca�ej si�y rzuci�a naczyniem w g�ow� Gilles'a. Srebrna miska by�a ci�ka, brz�kn�a dono�nie w zetkni�ciu z pod�og�, a m�czyzna zach�ystuj�c si� tym nieoczekiwanym prysznicem, pad� na ziemi� na wp� o�lepiony. Katarzyna nie zwlekaj�c, rzuci�a si� do drzwi, otworzy�a je i wybieg�a na zewn�trz.

Na korytarzu wpad�a na Poitou.

- Mia�e� racj�. On jest szalony! - szepn�a wci�� jeszcze przera�ona.

- Szalony nie, ale dziwny! Prosz� wr�ci� do siebie, a ja spr�buj� go uspokoi�. Ale, na Boga, ma pani szcz�cie. Nie przypuszcza�em, �e mo�e pani wyj�� �ywa z tej opresji!

W czasie ponurych godzin, jakie potem nast�pi�y, Katarzyna ma�o nie oszala�a. Wydawa�o si� jej, �e pu�apka zatrzaskuje si� nad ni� ostatecznie: c� mog�a zdzia�a� jej odwaga i zdrowy rozs�dek wobec takiej istoty jak Gilles? Natrafi�a na najgorsz� przeszkod�, szale�stwo, i by�a przera�ona tym pos�pnym nieznajomym, jakim okaza� si� Gilles.

Gdy oko�o po�udnia Anna de Craon wkroczy�a do jej pokoju, Katarzyna niemal poczu�a ulg�. Wszyscy mieszka�cy tego przekl�tego zamku wydawali si� jej tak niepokoj�cy, i� starsza pani jawi�a si� jako nieprawdopodobnie normalna i sympatyczna. A jednak ona te� by�a zaniepokojona.

- Czemu pani to zrobi�a? Czemu posz�a pani do Gilles'a, moje nieszcz�sne dziecko? Czy nie wie pani, �e nikt, nawet dziadek, nie ma prawa przekroczy� progu jego apartament�w, gdy on wypoczywa?

- Sk�d�e mog�abym to wiedzie�? - zbuntowa�a si� Katarzyna. - I jak mog�am przypuszcza�, �e ten cz�owiek jest w�a�ciwie nienormalny?

- On nie jest nienormalny, przynajmniej ja tak uwa�am. Tylko �e czarne godziny nocne wyzwalaj� w nim jakie� z�e, niepoddaj�ce si� kontroli si�y. Dziewcz�ta, kt�re do siebie zaci�ga, czy te� paziowie zanadto si� go boj�, by si� skar�y�. Widzi pani, nie jest dobrze zg��bi� zanadto natur� ludzk�, nawet cz�onk�w w�asnej rodziny.

- A... jego �ona?

Stara kasztelanka wzruszy�a ramionami.

- Od chwili, gdy urodzi�a si� ma�a Maria, Gilles nigdy nie przekroczy� progu jej sypialni. Kiedy jest w zamku, sp�dza noce ze swymi sta�ymi kompanami: Sillem, Briqueville'em i z tym przekl�tym paziem, kt�rego obdarza przywilejami i prezentami. Moja wnuczka i dziecko czuj� si� dobrze w Pouzauges, dok�d je wys�ali�my. Ale nie m�wmy o tym!

Przysz�am pani� b�aga� o przybycie na kolacj�. Gilles tego ��da!

- Nie musz� mu by� pos�uszna! Nie p�jd�! Chc� jedynie, �eby uwolni� moich s�u��cych. O to w�a�nie przysz�am prosi� go dzi� rano.

- I osi�gn�a pani tylko tyle, �e wpad� w jeszcze wi�ksz� w�ciek�o��.

Nie k�ami�, Katarzyno, zawdzi�cza pani �ycie memu m�owi. I zaklinam pani�, niech pani przyb�dzie na wieczerz�. Niech pani nie doprowadza go do ostateczno�ci... zw�aszcza je�li zale�y pani na �yciu s�u��cych!

Katarzyna nagle za�ama�a si� pod ci�arem smutku, opad�a na ��ko i unios�a na pani� de Craon oczy pe�ne �ez.

- Czy nie mo�e pani poj��, jak� czuj� do� odraz�, pani, kt�ra wydajesz si� tak dobra i przenikliwa. Jestem tu zatrzymana wbrew w�asnej woli, uwi�ziona za urojone zbrodnie, oddzielono mnie od tych, kt�rzy s� mi wierni, i, na dodatek, musz� jeszcze u�miecha� si� do mego prze�ladowcy. Czy nie ��da pani zbyt wiele?

Dziwna �agodno�� pojawi�a si� na ostrej twarzy starszej pani.

Nachyli�a si� i raptem uca�owa�a Katarzyn�.

- Droga przyjaci�ko, w czasie mojego d�ugiego �ywota nauczy�am si�, �e dzisiejsze kobiety, niezale�nie od pozycji, musz� walczy� przez ca�e �ycie. A tak�e, i� m�czyzna - bardziej ni� wojna, d�uma, �mier� czy utrata maj�tku - jest ich najwi�kszym wrogiem! Walczy si� tak� broni�, jak� si� ma. Czasem lepiej jest ukry� w�ciek�o�� na dnie serca, ni� przeciwstawi� si� burzy, je�li nie chce si� zosta� z�aman�! Prosz� mi wierzy� i przyby� na kolacj�! Niech si� pani postara wygl�da� tak pi�knie, jak tylko pani umie!

- Nie mam wcale ochoty, by Gilles mniema�, �e pragn� mu si� podoba� - zbuntowa�a si� Katarzyna.

- Nie o to chodzi. Pi�kno ma nad Gilles'em dziwn� w�adz�. �ywi dla niego tak� cze��, �e mo�na powiedzie� bez zbytniej przesady, i� robi to na nim wielkie wra�enie. A przynajmniej wtedy, gdy jest na czczo! Znam go dobrze. Prosz� pos�ucha� mej rady. Przy�l� pani pokoj�wki.

Kobiety nad�o�y�y sporo drogi, by zmyli� reszt� towarzystwa co do kierunku, z kt�rego przybywa�y. Nast�pnie do��czy�y do my�liwych na tej polance, na kt�rej Walter stoczy� z lampartem bohatersk� walk�. Trafi�y na straszn� scen�. Gilles de Rais sta� obok nie�ywego zwierz�cia i smaga� batem psy. By� oszala�y z gniewu, a przera�one zwierz�ta siada�y na zadach, poj�kuj�c cicho pod ostrymi razami bicza. Wok� stali kompani de Rais'go, kt�rzy nieruchomo jak pos�gi na koniach przypatrywali si� w milczeniu ca�emu zaj�ciu. Gdy Gilles zobaczy� kobiety, odwr�ci� si� i gwa�townie je zaatakowa�.

- Sk�d si� tu wzi�y�cie? Gdzie si� podziewa�y�cie? Czy jeste�cie takie niezdarne jak te kundle?

Anna de Craon unios�a lekcewa��co brew i wzruszy�a ramionami, g�aszcz�c jednocze�nie mokr� od potu szyj� konia, by go uspokoi�.

- Co do nieudolno�ci, to mniemam, panie, �e nie ust�puje nam pan bynajmniej pod tym wzgl�dem. Widzia�am, jak pa�ski ko� z�apa� w�dzid�o w pysk i pogalopowa� w �lad za psami. M�j wola� lamparta, a klacz pani Katarzyny posz�a za moj�.

Gilles zmru�y� oczy, zbli�y� si� do Katarzyny i po�o�y� d�o� na szyi Morgany.

- Nie znajdujesz, pani, dziwnym, �e Morgana posz�a za Korrigan, a nie za Dziadkiem do Orzech�w? Czy te� to ja nie doceni�em pani umiej�tno�ci je�dzieckich?

- Nie odpowiadam za kaprysy klaczy - odpar�a niedbale Katarzyna. Morgana posz�a za tym, za kim chcia�a p�j��, a ja z konieczno�ci musia�am p�j�� z Morgan�. Nie widzia�am nawet, jak pan wyrusza�. My�la�am, �e jedzie pan za nami. Ale konie by�y jak oszala�e i cwa�owa�y �ladem lamparta.

- Kt�rego na og� bardzo si� boj�. Zadziwiasz mnie, pani. Chcia�bym zapyta�, czy znalaz�y�cie panie uciekiniera?

G�os Gilles'a sta� si� dziwnie �agodny i niezwykle kontrastowa� z zakrwawionym batem, kt�ry jeszcze �ciska� w zaci�ni�tej d�oni.

Jego babka pospieszy�a z odpowiedzi�.

- Dotar�y�my tu, gdzie i pan - rzek�a z niejak� wy�szo�ci�. - Kiedy wydosta�y�my si� na t� polank�, znalaz�y�my martw�, ale jeszcze ciep�� besti�. Nie by�o nawet �ladu wi�nia, opr�cz tych, kt�re wskazywa�y na stoczon� przeze� zwyci�sk� walk�. Ponadto mo�na by s�dzi�, �e rozp�yn�� si� w powietrzu. Objecha�y�my ca�� okolic� i przez d�u�szy czas jecha�y�my wzd�u� rzeki, ale nic nie znalaz�y�my.

- Pani nie, a ona? - zaskrzypia� Gilles, utkwiwszy dr��cy palec w Katarzynie.

Anna de Craon nie drgn�a.

- Pani Katarzyna nie odst�powa�a mnie - rzek�a spokojnie. Musia�am jej pilnowa�, bo przecie� ty, panie, gdzie� znikn��e�. Co si� naprawd� sta�o?

Gilles wzruszy� gniewnie ramionami i cisn�� bicz lokajowi.

- Te durne psy, diabli wiedz� dlaczego, da�y si� oszuka� i zapu�ci�y si� a� do opactwa! Teraz s� zm�czone, a m�j lampart nie �yje! B�dziesz musia�a zap�aci� i za t� �mier�, pi�kna Katarzyno. Zwierzyna my�liwska nie ma ceny.

- Kiedy ju� pozbawi mnie pan wszystkiego, co posiadam - odpar�a Katarzyna sucho - nie wiem, co potem jeszcze b�dzie pan mi m�g� zabra�. . opr�cz sk�ry!

Stara�a si� nie patrze� w te niebezpieczne oczy, kt�re �ledzi�y j� z okrutnym b�yskiem, i nie straci� kontenansu. Usi�owa�a zw�aszcza ukry� sw� rado�� z tego, i� przyjaciel jej umkn�� niebezpiecze�stwu, w rzece bowiem nic mu nie zagra�a�o. Zwyci�y� j�, tak jak zwyci�y� zwierz�, by�a tego pewna.

- Kto wie? - wyszepta� �agodnie Gilles. - Pomy�l� o tym. Mo�e wygra�a�, pani, t� parti�, ale nie wszystko b�dzie wed�ug twojej woli. Mam jeszcze twoj� czarownic� i je�li nie b�dzie robi�a tego, czego od niej chc�, zap�aci za dwoje. Hej, Poitou, m�j ko�!

Pa� ze spuszczonymi oczami przyprowadzi� Dziadka do Orzech�w, wytartego starannie przez jednego ze s�u��cych. Czarny ogier jeszcze l�ni� od potu i rozgl�da� si� przera�onym wzrokiem. Gilles siad� ci�ko w siodle, d�gn�� konia ostrogami i zag��bi� si� w las, nie troszcz�c si� ju� o pozosta�ych my�liwych. Anna de Craon zbli�y�a Korrigan do Morgany, kt�r� Katarzyna �agodnie pie�ci�a.

- Musisz si�, pani, dobrze pilnowa� - szepn�a, nie poruszaj�c wargami, jako �e Roger de Briqueville trzyma� si� blisko niej. - Tej nocy prosz� zamkn�� drzwi na zamek i nie otwiera� nikomu.

- Dlaczego?

- Dlatego, �e tej nocy diabe� b�dzie w Champtoce panem. Gilles poni�s� pora�k�, wi�c musi j� sobie odbi�...

Ostatnie uderzenie dzwonu wzywaj�cego na nieszpory rozleg�o si� z roma�skiej wie�y ko�cio�a Saint-Pierre-le-Guillard, a dzie� niemal ust�pi� zmierzchowi, kiedy Katarzyna, Sara i Walter dotarli do kresu podr�y.

Przed nimi, u zbiegu ulic Auron i P�atnerzy, wznosi� si� dom Jakuba Coeura. By� du�y, sk�ada� si� z trzech budynk�w zwie�czonych trzema spiczastymi dachami. Sklep zajmowa� ca�y parter na samym rogu ulicy, lecz jego d�bowe okiennice, poczernia�e ze staro�ci, zosta�y ju� zamkni�te.

Na ulicy by�o ciemno, pali� si� tylko kaganek przed pos�giem �wi�tego Ursyna.

Serce Katarzyny bi�o jeszcze niespokojnie po tym, jak mijali u wr�t miasta stra�nik�w. Na murach �opota� sztandar kr�la, dow�d na to, �e Karol VII, a zatem i La Tremoille byli w mie�cie. Co wi�cej, Katarzyna mieszka�a w Bourges na tyle d�ugo, �e m�g� j� kto� rozpozna�. Aby jednak przej�� przez strumyki i b�ota s�siaduj�ce bezpo�rednio ze starymi przycz�kami galloroma�skimi, by mie� odwag� doj�� a� do bramy Ornoise, naci�gn�a mnisi kaptur na twarz tak, �e w jej polu widzenia mie�ci�y si� tylko uszy Morgany. Umiera�a ze strachu, �e wyprawa zako�czy si� niepowodzeniem u samego kresu. Jej d�o� konwulsyjnie zaciska�a si� na schowanym pod sukni� relikwiarzyku �wi�tego Jakuba. .

Zreszt� obawy okaza�y si� p�onne: czy to zm�czenie, czy to oboj�tno��, a mo�e ch�� dotarcia jak najszybciej do odwachu, gdzie by�o cieplutko, by zapomnie� o mglistym zmierzchu, sprawi�y, �e �o�nierze nie zwr�cili uwagi na dw�ch mnich�w, kt�rym towarzyszy� wie�niak. Ten ostatni o�wiadczy�, �e udaj� si� wszyscy troje do klasztoru �wi�tego Jakuba. W sam� por�! Zaledwie bowiem przeszli przez bram�, Katarzyna i jej towarzysze us�yszeli ha�as podnoszonego mostu zwodzonego. Miasto zamyka�o swe bramy na noc...

Na ulicy wznosz�cej si� ku dumnie stercz�cym murom pa�acu kr�lewskiego by�o bardzo ma�o ludzi. Par� sp�nionych gospody� domowych i dw�ch czy trzech mieszczan, kt�rzy dobijali targu na progu sklepu, nie zauwa�y�o trojga podr�nych. Jednakowo� powodowana ostro�no�ci� Katarzyna kaza�a zatrzyma� konie w pewnej odleg�o�ci od sklepu, wskazuj�c go podbr�dkiem Walterowi: - To tu! - rzek�a.

- Ale dom jest zamkni�ty!

- Sklep najprawdopodobniej tak, bo jest ju� p�no, ale na pi�trze pali si� �wiat�o. Jeszcze nie dzwoniono na gaszenie �wiate�. Zreszt� wydaje mi si�, �e spod drzwi te� wymyka si� jaki� promie�.

Jakby na potwierdzenie jej s��w drzwi si� otworzy�y i �wiat�o rozla�o si� a� na �rodek ulicy. Na progu ukazali si� dwaj m�czy�ni w d�ugich futrzanych opo�czach. Jeden z nich by� szczup�y, drugi ma�y i korpulentny. Katarzyna natychmiast pozna�a pierwszego, kt�rego wyrazisty profil odcina� si� ostro od o�wietlonego wn�trza.

- Pan Coeur! - szepn�a do Waltera. - Wi�kszy z wielkich!

M�wi�c to, zsun�a si� z konia i cicho podesz�a bli�ej, staraj�c si� pozosta� w cieniu rzucanym przez domy. Na progu gospodarz �egna� si� ze swym go�ciem.

- A wi�c um�wione. Ka�� panu zanie�� jutro te dziesi�� sk�r z popielic mongolskich, panie Lallemand. To b�d� ju� ostatnie przed d�u�sz� przerw�. B�g wie, kiedy Wenecjanie pozwol� nam je przewozi�!

Niedu�y grubas odpowiedzia� co�, czego Katarzyna nie zrozumia�a, dotkn�� czarnego kapelusza i oddali� si� ulic� P�atnerzy. Wtedy Katarzyna zebra�a si� na odwag� i nie zastanawiaj�c si� d�u�ej, niemal wstrzymuj�c oddech, rzuci�a si� do Jakuba Coeura. Zatrzyma�a go w chwili, gdy mia� wej�� do domu.

- Panie Jakubie - rzek�a wzruszona - czy zechce pan poda� wykl�tej pomocn� d�o�?

M�wi�c to, �ci�gn�a z g�owy kaptur i unios�a do g�ry blade oblicze.

�wiece p�on�ce wewn�trz sklepu rzuca�y refleksy na jej jasne w�osy �ci�gni�te do ty�u. Jakub Coeur otworzy� szeroko oczy ze zdziwienia.

- Na rany Chrystusa! Pani. .

Przygryz� warg�, nast�pnie nie trac�c ani chwili, z�apa� Katarzyn� za rami� i rozejrzawszy si� doko�a, wci�gn�� j� do domu.

- Prosz� wej�� szybko! Ale widz� jeszcze dw�ch je�d�c�w i dwa konie...

- To moi s�u��cy! - rzek�a Katarzyna. - Czekaj� na mnie.

- Ka�� ich wpu�ci� na dziedziniec. Niech pani chwil� tu zostanie.

Zamkn�� starannie drzwi, zasun�� zamki, nast�pnie zdj�� z zydla paczk� sk�r i podsun�� go Katarzynie, by za chwil� znikn�� za bocznymi drzwiczkami.

- Niech pani zaczeka! Zaraz wracam!

Wyczerpana Katarzyna opad�a na zydel. W pomieszczeniu panowa�o mi�e ciep�o dzi�ki du�emu koszowi z br�zu wype�nionemu roz�arzonymi w�glami. Poczesne miejsce zajmowa�a d�uga lada z woskowanego drewna, okalaj�ca �ciany obstawione wy��cznie solidnymi szafami, w kt�rych pi�trzy�y si� sk�ry. We wn�ce znajdowa� si� wysoki pulpit z czarnego drewna, na kt�rym spoczywa�y przybory do pisania, kilka g�sich pi�r i pergaminowa ksi�ga. Dziwny zapach futer miesza� si� z zapachem roztopionego wosku, kt�ry wydobywa� si� z lichtarzy. W domostwie panowa� g��boki spok�j, tak potrzebny Katarzynie. Jej �ci�ni�te gard�o rozlu�ni�o si�. Po raz pierwszy od bardzo dawna mog�a oddycha� niemal spokojnie.

Jakub Coeur wr�ci� i od razu podbiegi do niej, uj�� jej obie r�ce i sk�oni� j� do powstania.

- Moja biedna przyjaci�ko! Jak dotar�a pani a� tutaj? W mie�cie jest pe�no szpieg�w, a zdrada czai si� w ka�dym zak�tku. Ale lepiej chod�my st�d. W moim pokoiku b�dzie si� nam lepiej rozmawia�o. Subiekci s� w magazynie. Wr�c� tu niebawem, aby wszystko pouk�ada�.

�agodnie uj�� m�od� kobiet� pod r�k�, pom�g� jej wsta� i przej�� na ty� sklepu. By�a tak zm�czona, �e zachwia�a si� i upad�a w podtrzymuj�ce j� mocne ramiona.

- Dobry z pana przyjaciel, �e nie kaza� mnie pan wygoni�.

Spojrza�a na niego szcz�liwa, �e zn�w mog�a widzie� t� twarz o wyrazistych, nieco surowych rysach, ten wyd�u�ony nos i w�skie, ale mocno zarysowane wargi. Szerokie, wysoko sklepione czo�o i br�zowe oczy, szeroko otwarte i szczere, lecz w�adczo spogl�daj�ce znamionowa�y inteligencj�. Zmarszczka przy ustach �wiadczy�a o tym, �e niepozbawiony by� zmys�owo�ci, co ujawnia�o si� te� w zarysie nozdrzy i w ciep�ym, nieco ochryp�ym brzmieniu g�osu.

M�czyzna znikn�� za drzwiami i Katarzyna znowu zosta�a sama.

Odchyli�a zm�czon� g�ow� na oparcie fotela. Czu�a, jak si� rozlu�nia, wycisza. Wreszcie dobi�a do portu. Sko�czy�y si� czasy w�dr�wek na drogach du�ych i ma�ych, zimna, strachu, deszczu i wiatru, bezkresnych nocy podr�y, kiedy nie wiedzia�a, czy znajdzie jakie� schronienie o �wicie. Krta� zacisn�a si� jej na my�l o Arnoldzie siedz�cym w wi�zieniu, wiedzia�a jednak, jak niewzruszona jest jego odwaga, jego duma. Poza tym mia�a bezgraniczne zaufanie do tego cz�owieka, kt�ry tak po prostu przyj�� j� w swoim domu i ofiarowa� schronienie.

Mistrz Jakub Coeur wr�ci� po d�u�szej chwili, ostro�nie nios�c dymi�c� fili�ank�, kt�r� poda� Katarzynie. Z rozkosz� zacisn�a zmarzni�te palce wok� rozgrzanego fajansu. Z naczynia wydobywa� si� zapach pikantny i zarazem krzepi�cy.

- To wino z cynamonem - rzek� ku�nierz. - Prosz� to wypi�, p�ki gor�ce. Potem opowie mi pani wszystko... Prosz� by� spokojna o s�u��cych, s� w kuchni, gdzie moja stara Mahaut zaj�a si� nimi.

Katarzyna umoczy�a usta w pal�cym napoju i od razu poczu�a si� lepiej. Jakub Coeur przygl�da� si� jej, wspar�szy twarz na r�kach. Kiedy sko�czy�a, odstawi�a fili�ank�. Policzki jej zar�owi�y si� nieco i pr�bowa�a si� nawet u�miechn��.

- Zaraz panu wszystko opowiem. To d�uga historia, ale czuj� si� du�o lepiej.

Obj�a kolana r�kami i zacz�a swoj� opowie��. M�wi�a spokojnie, a jej cichy g�os by� dziwnie wzruszaj�cy. Coeur s�ucha�, nie poruszaj�c si� i nie spuszczaj�c oczu z opowiadaj�cej. Jego nieco przygarbiona posta� ostro odcina�a si� od �agodnych p�omieni �wiec, przypominaj�c nieruchomy drewniany pos�g.

Katarzyna ko�czy�a sw� opowie��, kiedy na dole da�y si� s�ysze� jakie� g�osy, a zaraz potem - co� przypominaj�cego huk piorunu. Kto� ci�ko wchodzi� po schodach. Ku�nierz wsta� i odwr�ci� si� do drzwi, u�miechaj�c si� do Katarzyny, kt�ra ju� chcia�a naci�gn�� kaptur.

- Niech si� pani nie l�ka! My�l�, �e nadchodzi kto�, kogo przed chwil� zaprosi�em. Do pani.

W ciemnym prostok�cie drzwi pojawi�a si� wysoka posta� m�czyzny: mia� szerokie ramiona pod czarn� peleryn� do jazdy konnej, niedbale odrzucon� do ty�u, by uwydatni� kr�tki, zamszowy kaftan i pludry tego samego koloru. Nad tym wszystkim widnia�a twarz twarda, ale zarazem weso�a, �ywe br�zowe oczy i niesforny kosmyk czerwonorudych w�os�w.

Z okrzykiem rado�ci Katarzyna skoczy�a na r�wne nogi i podbieg�a do nowo przyby�ego. To by� Xaintrailles! Rudow�osy Xaintrailles! Wierny towarzysz Joanny, najlepszy przyjaciel Arnolda!

Gdy j� pozna�, wyda� z siebie prawdziwy ryk. Nast�pnie, niezbyt �agodnie unosz�c j� z ziemi, uca�owa� Katarzyn� kilkakrotnie i postawi� z powrotem, nie wypuszczaj�c jej jednakowo� z ramion. I wykrzykiwa�: - Na flaki Ojca �wi�tego! Sk�d wysz�a�, Katarzyno? Wygl�dasz jak zmok�y kot, ale - do kata! Dobrze ci� widzie� znowu. Co zrobi�a� z Montsalvym?

- To ty nic nie wiesz?

R�ce kapitana zacisn�y si� na ramionach kobiety, a jego twarz wykrzywi�a si� z gniewu.

- Co mam wiedzie�? Jakie idiotyczne edykty rozpowszechniane s� przez kr�la? �e Montsalvy przeszed� na stron� angielsk�? On? Uosobienie honoru i lojalno�ci? Bohater spod Azincourt? Jeden z ludzi Joanny? M�j przyjaciel?

Najwyra�niej ten ostatni tytu�, zdaniem Xaintrailles'a, przysparza� Montsalvy'emu najwi�cej chwa�y. Ale Katarzynie nie by�o do �miechu.

- S� tacy, co w to wierz�. Wielmo�ny pan de Rais...

- Niech go pokr�ci, jego i jego przekl�tego kuzyna La Tremoille'a! Z broni� w r�ku zrywam te przekl�te zniewagi z mur�w miast i wypruwam flaki wszystkim, kt�rzy usi�uj� mi w tym przeszkodzi�. Ci za�, kt�rzy pr�buj� to czyta� bez mego pozwolenia, obrywaj� pochw� miecza. Co za niewiarygodna g�upota! �e taki cz�owiek jak on m�g� zdradzi�, sk�oniony do tego przez kobiet�, kt�rej nienawidzi. .

- To nieprawda! On mnie kocha! - wzburzy�a si� Katarzyna. Mi�dzy nami nie istnieje ju� �adna bariera, �aden cie�. Nic opr�cz wielkiej mi�o�ci, a je�li pragnie pan dowodu, to sp�jrz na m�j brzuch!

Gwa�towno�� tego ataku wprawi�a Xaintrailles'a w zupe�ne os�upienie. Szybko jednak przyszed� do siebie i wybuchn�� �miechem.

- Na rany Chrystusa! To ci dopiero dobra nowina! Ma�y Montsalvy!

B�dziemy mieli du�ego ch�opaka, a ja zostan� ojcem chrzestnym. Winna mi to jeste�, Katarzyno, i...

Przerwa� raptem, spojrza� na Jakuba Coeura, kt�ry siedzia� ca�y czas z powa�n� min�, chrz�kn�� i kontynuowa�: - Ta... my�li pan, mistrzu Coeur, �e nie ma teraz czasu na rado��, kiedy ta nieszcz�sna dziewczyna jest �cigana jak zwierz� i kiedy Arnold. .

no w�a�nie, a gdzie on si� podziewa? Czy wiesz, Katarzyno? Odk�d kr�l zap�aci� za mnie okup i wyszed�em z wi�zienia, naprawd� przyjemnego, doprawdy, w kt�rym trzyma� mnie hrabia Arundel, rozpytuj� o niego wsz�dzie.

- A jednak nie jest daleko st�d, przyjacielu, lecz nie uda si� go panu odnale��. Jest wi�niem La Tremoille'a w zamku Sully-sur-Loire.

- Do jas...

Xaintrailles zrobi� si� purpurowy z w�ciek�o�ci. Zacisn�� pi�ci i szcz�ki. Br�zowe oczy zap�on�y z oburzenia, kt�re nagle g�o�no wybuch�o, zape�niaj�c pomieszczenie stentorowym rykiem.

- Ten zdech�y pies o�mieli� si� uwi�zi� Montsalvy'ego? O�mieli� si� da� do zrozumienia, �e zdezerterowa�? �mia�. .

- �mia� w imieniu kr�la! - uci�� ch�odno Jakub Coeur. - Niech si� pan uspokoi, wielmo�ny panie, i przypomni sobie, �e je�li pan atakuje La Tremoille'a, atakuje pan kr�la!

- Kr�l nie wie o takich post�pkach.

- Kr�l nie chce o nich wiedzie� - sprostowa� ku�nierz. - Prosz� mi wierzy�, znam go dobrze. Nasz kr�l nienawidzi komplikacji i zmartwie�.

Co wi�cej.. jest bardzo zak�opotany; jego ulubieniec daje mu odczu�, �e otrzyma� koron� z r�k czarownicy!

- Nie my�li pan tego serio? - krzykn�a Katarzyna.

- Oczywi�cie, �e nie! Ale La Tremoille zr�cznie wykorzystuje s�d z Rouen.

- S�d angielski...

- Nie... s�d ko�cielny! To niesko�czenie bardziej k�opotliwe.

Pi�� Xaintrailles'a opad�a na st�, a� wszystko, co si� na nim znajdowa�o, podskoczy�o do g�ry.

- Co mnie to wszystko obchodzi? Arnold nie zostanie d�u�ej w wi�zieniu, daj� wam na to moje s�owo. Chyba �e nie nazywam si� ju� Xaintrailles. Biegn�...

R�ka Jakuba Coeura opad�a na rami� porywczego Gasko�czyka, powstrzymuj�c jego zap�dy.

- Dok�d biegniesz, panie? Pa�� do n�g kr�la? Straci pan i w�asny czas, i �ycie przyjaciela. Jego Wysoko�� zdziwi si�, wezwie swego ulubie�ca, kt�ry przysi�gnie na wszystkie �wi�to�ci, �e to odra�aj�ce k�amstwo. . i zanim zliczysz do trzech, cia�o kapitana Montsalvy'ego rozbije si� o jak�� rozpadlin� albo z kamieniem u szyi uda si� na zwiedzanie dna Loary.

J�k Katarzyny sk�oni� m�czyzn do ogl�dniejszego zachowania.

Xaintrailles rzuci� w jej stron� niespokojne spojrzenie, kt�re Jakub Coeur natychmiast zrozumia�.

- Prosz� si� nie obawia�. Pilnuj� jej. Tutaj jest bezpieczna.

Z piersi kapitana wydoby�o si� g��bokie westchnienie, kt�re mog�o wyra�a� zar�wno ulg�, jak i zdenerwowanie. Nast�pnie wolno wyci�gn�� z zamszowej pochwy ci�ki miecz, kt�ry zwisa� u jego biodra. Ostrze miecza zal�ni�o w p�omieniu �wiec. Xaintrailles podstawi� miecz pod nos ku�nierza.

- Niech i tak b�dzie! Zostaje mi zatem tylko to! Mistrzu, niech pan dobrze mu si� przyjrzy - rzek�, rozchylaj�c usta w z�owr�bnym u�miechu - I przypomni sobie moje s�owa: je�li nie wydostan� Montsalvy'ego ca�ego i zdrowego z tego przekl�tego zamku, podaruj� temu mieczowi zgni�y ka�dun La Tremoille'a. Przysi�gam to Bogu!

W�o�y� z powrotem miecz do pochwy, odwr�ci� si� do Katarzyny i obejmuj�c jej ramiona, uca�owa� j� w oba policzki.

- M�dl si� za mnie, pi�kna pani! Postaram si�, by twoje dziecko mia�o ojca.

Przywar�a do�, wspi�a si� na palce, by musn�� ustami ogolony policzek i odetchn�� zapachem werbeny i konia.

- Uwa�aj, Janie. . Boj� si� o ciebie!

- Ba! - rzek� kapitan, kt�remu wr�ci� dobry humor na my�l o czekaj�cej go batalii. - Mam paru dobrych kompan�w, kt�rzy ch�tnie mi pomog� podstawi� nog� temu t�ustemu prosi�ciu. A ponadto La Hire ma zwyczaj mawia�, �e je�li kto� pragnie ustrzec si� strachu, powinien pierwszy zada� ciosy. To w�a�nie mam zamiar uczyni� i to zalecam ci na przysz�o��. Gdyby kr�lowa Jolanta by�a tutaj, poci�gn��bym ci� do jej st�p, ale w pa�acu jest tylko jej c�rka, ta nieszcz�sna kr�lowa Maria, kt�ra umie jedynie si� modli� i rodzi� bachory.

�piewaj�c romanc�, Jan Poton de Xaintrailles zbieg� ze schod�w tak szybko, jak po nich wszed�. Jakub Coeur odwr�ci� si� do Katarzyny. Sta�a przy oknie i patrzy�a, jak na ulicy kapitan wskakuje na konia. Jej oczy po�yskiwa�y rado�ci�, kt�rej nie zazna�y ju� od dawna.

- Jak to dobrze - wyszepta�a - mie� takich przyjaci� jak pan.. i jak on! Jak to dobrze ufa� komu�!

- Ju� czas, aby�, pani, pomy�la�a o udaniu si� na spoczynek - rzek� �agodnie ku�nierz, bior�c j� za r�k�. - Chod�my zobaczy�, czy Bronia wr�ci�a z ko�cio�a.

Katarzyna by�a tak dalece przekonana, �e 'obejmuje cia�o pozbawione duszy, i� Xaintrailles musia� oderwa� j� si��.

- On potrzebuje natychmiastowej pomocy, Katarzyno. Prosz� bez �ez. Pani Broniu, czy ma pani jaki� pok�j, w kt�rym mo�na by go po�o�y�?

- Jest m�j pok�j - krzykn�a Katarzyna, wycieraj�c oczy.

- Dobrze! Prosz� zobaczy�, czy droga jest wolna. Xaintrailles obj�� cia�o przyjaciela i uni�s� je bez widocznego wysi�ku.

Arnold opar� g�ow� na ramieniu kapitana. Wydawa�o si�, �e nic nie widzi i nic nie s�yszy. Mo�na by rzec, du�y pajac, kt�rego zerwane sznurki nie zawiaduj� ju� ruchami. Katarzyna z oczami pe�nymi �ez przygryz�a palce.

- On umrze! - szepn�a. - On umrze!

- Mam nadziej�, �e nie! - warkn�� Xaintrailles. - Przyjecha�em najszybciej, jak tylko mog�em. Prosz� otworzy� drzwi.

- Mo�e - powiedzia�a Sara - lepiej by�oby zaczeka�, a� pani de La Tremoille opu�ci ten dom...

Przerwa�a jednak, gdy� kapitan odwr�ci� ku niej w�ciek�e oblicze.

- Nie ma ani chwili do stracenia, rozumiecie mnie? Co do tej rudej dziwki, to je�li spotkam j� na swojej drodze, udusz� j�. Przysi�gam na miecz mego ojca i honor matki! Prosz� otworzy�. Powiedzia�em: trzeba ��ka i lekarza.

W tej samej chwili drzwi stan�y otworem, pchni�te r�k� Waltera, kt�ry sw� pot�n� postaci� zape�ni� ca�� przestrze�. Jego jasne oczy spogl�da�y to na Xaintrailles'a d�wigaj�cego sw�j ci�ar, to na Katarzyn� we �zach, wreszcie spocz�y na kapitanie.

- Prosz� mi go da�, wielmo�ny panie! �atwiej mi go b�dzie zanie�� ni� panu! Mistrz Coeur przysy�a mnie z wiadomo�ci�, �e ta pani ju� posz�a.

W ramionach olbrzyma, kt�ry podni�s� go bez wysi�ku, nieprzytomny Arnold wygl�da� jak dziecko. Walter poszed� wielkimi krokami przez podw�rze. Zacz�� pada� drobny deszcz, a ciemne niebo zapowiada�o ju� nadchodz�c� noc. Stara Mahaut i Sara pobieg�y przed Walterem, aby go zaprowadzi� do pokoju i przygotowa� ��ko. Mimo �e Xaintrailles dok�ada� wysi�k�w, by j� powstrzyma�, Katarzyna rzuci�a si� w �lad za Normandczykiem. Za plecami us�ysza�a, �e Xaintrailles krzyczy: - Zosta� tutaj, Katarzyno, nie wchod� tam teraz!

Ale ona nie s�ysza�a nic, opr�cz tego g�uchego g�osu, kt�ry w jej wn�trzu m�wi�: �on umrze... on umrze...". To nape�nia�o jej uszy straszliwym dudnieniem, jej serce zdawa�o si� bi� w tym rozpaczliwym rytmie. Dotar�a bez tchu na g�r� i zobaczy�a przed sob� szerokie plecy Waltera, kt�ry k�ad� Arnolda na ��ko. Chcia�a wej�� do pokoju, ale natkn�a si� na Sar�, kt�ra z oczami pe�nymi �ez pr�bowa�a zagrodzi� jej drog�.

- Daj nam teraz zaj�� si� nim, malutka - rzek�a Cyganka �agodnie. W twoim stanie...

- Niewa�ny jest m�j stan - odpar�a Katarzyna z zaci�ni�tymi z�bami.

- C� po dziecku, je�li Arnold umiera! On nale�y do mnie, rozumiesz?

Tylko do mnie! Nikt nie ma prawa odsuwa� mnie, kiedy on mnie potrzebuje...

Sara z �alem odst�pi�a, przepuszczaj�c Katarzyn�. Pokiwa�a g�ow�, mrucz�c: - Nie wiem, czy on cierpi. Jest nieprzytomny, mimo �e otwiera oczy.

Nie poznaje nikogo... mo�na powiedzie�, �e nic nie rozumie.

Zbieraj�c si� na odwag�, Katarzyna zbuntowa�a si� przeciwko rozpaczy, kt�ra w niej wzbiera�a. Nie mo�e sobie pofolgowa�... nie teraz!

Musia�a by� dzielna, �eby spojrze� prawdzie w oczy i widzie� j� tak�, jaka jest! Tajemny g�os podpowiada� jej, �e tylko za t� cen� b�dzie mog�a uratowa� Arnolda! Jak zawsze, gdy musia�a si� wykaza� zimn� krwi�, przycisn�a jedn� r�k� do drugiej i podesz�a do ��ka, przy kt�rym krz�ta�a si� stara Mahaut.

Na swej drodze znalaz�a Waltera. Normandczyk sta� na �rodku pokoju i spogl�da� na ni�, jak si� przybli�a�a, z dziwnym wyrazem jasnych oczu, w kt�rych wida� by�o i gniew, i b�l zarazem. Otworzy� usta, by co� powiedzie�, ale si� rozmy�li�. Potrz�sn�� pot�nymi ramionami i skierowa� si� ku drzwiom, nie spogl�daj�c za siebie. Katarzyna nie zwr�ci�a na niego uwagi. Widzia�a tylko Arnolda i zgarbion� posta� starej Mahaut, kt�ra si� nad nim pochyla�a.

- S�odki Jezu, w jakim on jest stanie! Biedny pan, jak on wygl�da! lamentowa�a nia�ka.

Przy pomocy Sary z wysi�kiem zdejmowa�a z wi�nia zab�ocone i cuchn�ce �achmany, kt�re przywar�y do jego wychud�ego cia�a. Mo�na by�oby s�dzi�, �e nieszcz�nik przebywa� w rowie z gnoj�wk�, ale zrywaj�c z plec�w i klatki piersiowej Montsalvy'ego ostatnie strz�pki materia�u Mahaut poczu�a op�r, a poniewa� brn�a mimo to dalej, na szarej od brudu sk�rze pojawi�a si� krew.

- Jest ranny! - szepn�a Katarzyna, w kt�rej a� si� wszystko przewr�ci�o.

Po�o�y�a dr��c� d�o� na czole Arnolda, odrzucaj�c mu do ty�u za d�ugie w�osy.

- W ten spos�b nigdy nie dojdziemy do �adu - wymamrota�a Mahaut.

- Saro, zejd�, prosz�, do kuchni i ka� przynie�� tu bali�, tylko du��! I kilka wiader gor�cej wody. Trzeba go wyk�pa�.

Sara znikn�a, ale natychmiast w drzwiach pojawi� si� Xaintrailles, a za nim Jakub Coeur. Zatroskany Xaintrailles podszed� do ��ka i stan�� za plecami Katarzyny, kt�ra tak�e zacz�a niezwykle delikatnie zdejmowa� z Arnolda strz�pki materia�u przyklejone do cia�a. Rzuci�a mu szybkie spojrzenie.

- Sk�d go wyci�gn��e�, �e jest w takim stanie? Z lochu?

- Prawie! By� na dnie potwornego rowu, do kt�rego przecieka�a woda z Loary. B�otnista pod�oga chyba nigdy nie wysycha�a. By� przykuty do ziemi, na nogach i r�kach mia� kajdanki. Tkwi� tak w ca�kowitej ciemno�ci. Podawano mu po�ywienie... a raczej to, co nazywano po�ywieniem, przez dziur�. Drzwi opiecz�towano. Musieli�my je wywa�y�. Stra�nik, kt�ry go pilnowa�, brutal, czarnosk�ry garbus, by� silny jak byk. Trzech m�czyzn nie mog�o mu sprosta�.

- Co z nim zrobili�cie?

- Co robi si� ze szczurami? Rozdeptuje si� je. Zar�n��em go na miejscu i zostawi�em. Potem zabra�em Montsalvy'ego. Wyznam ci, �e my�la�em, i� Arnold nie �yje. Nie rusza� si�, ale zauwa�y�em, �e s�abo oddycha. Da�bym wszystko, by mie� lekarza pod r�k�. Jeden z moich ludzi nieco uczy� si� u mnich�w. Da� mu troch� mleka, gor�cego bulionu, ale nie mieli�my ju� czasu, by d�u�ej si� tam zatrzyma�. Trzeba by�o dzia�a� szybko. Zawin�li�my go w palto, najlepiej jak mogli�my, i wzi��em go na swego konia. Trzymaj�c go niczym dziecko, dojecha�em a� do Bourges, gdzie znalaz�em u dzier�awcy mistrza Jakuba ten w�zek, drewno i str�j. I, B�g mi �wiadkiem, Katarzyno, przez ca�� drog� dr�a�em, �e przywioz� ci zw�oki. La Tremoille i jego klika musz� za to zap�aci�.

- Na razie - rzek�a twardo Katarzyna - zar�ni�to mu tylko stra�nika. .

- Zabito dwudziestu �o�nierzy i podpalono zamek! - doko�czy� spokojnie Xaintrailles. - Za kogo mnie bierzesz? Robimy, co mo�emy, czego chcesz wi�cej? Mimo �e si� spieszy�em, znalaz�em czas, by pod�o�y� ogie�.

- Wybacz, prosz�! - rzek�a Katarzyna, spuszczaj�c oczy.

Dwaj s�u��cy z trudem przyd�wigali bali�, w kt�rej zanurzono prze�cierad�o, a nast�pnie nape�niono j� gor�c� wod�. W tym czasie mistrz Jakub nieruchomo wpatrywa� si� w ocalonego Arnolda, nie odzywaj�c si� ani s�owem. Jego oczy bieg�y od wielkiego bezw�adnego cia�a do czystego profilu Katarzyny, kt�ry wyra�nie rysowa� si� na tle p�omienia �wiec, i jej d�ugich rz�s rzucaj�cych �agodne cienie na policzek. Stoj�ca z drugiej strony ��ka Mahaut napotka�a jego spojrzenie i rzek�a: - Trzeba wezwa� lekarza. Im szybciej, tym lepiej.

Jakub Coeur drgn�� jak cz�owiek, kt�rego kto� brutalnie obudzi�.

Skierowa� si� ku drzwiom.

- P�jd� po niego sam - powiedzia� tylko. I wyszed�, st�umiwszy westchnienie.

Odk�d wszed� do pokoju, Katarzyna ani razu nie zwr�ci�a na niego uwagi. W swym cierpieniu zjednoczy�a si� z cz�owiekiem na wp� umar�ym, kt�ry by� ju� tylko cieniem siebie samego...

Katarzyna, Xaintrailles i Sara nies�ychanie ostro�nie unie�li Arnolda z ��ka i zanurzyli w balii, do kt�rej Mahaut wla�a w�a�nie ca�y flakonik olejku aromatycznego i doda�a p�czek korzeni prawo�lazu. Wycie�czone cia�o o szarej sk�rze powlekaj�cej s�abe mi�nie znik�o w paruj�cej wodzie. W tej samej chwili Arnold otworzy� oczy, kt�re by�y dziwnie czerwone i pokryte plamami. Jego wargi poruszy�y si�. Wydoby�y si� z nich takie nieartyku�owane d�wi�ki, �e Xaintrailles zamar�.

- Na rany Chrystusa! - j�kn��.

Obydwiema r�kami uchwyci� g�ow� przyjaciela, si�� otworzy� mu usta, zajrza� do �rodka i pu�ci� go z westchnieniem ulgi: - Ba�em si� - wybe�kota� - �e obci�to mu j�zyk.

W odpowiedzi us�ysza� pe�en przera�enia j�k Katarzyny, ale m�oda kobieta nie patrzy�a w jego stron�. Powoli przesun�a r�k� przed szeroko otwartymi oczami ukochanego, nast�pnie podnios�a na Xaintrailles'a oszala�y wzrok.

- Wydaje si�... �e nic nie widzi! Jego oczy nie poruszaj� si� nawet wtedy, gdy przybli�am do nich r�k�.

- Wiem - rzek� ponuro kapitan. - Kilka razy dozna�em tego samego wra�enia w czasie podr�y. Ale... - dorzuci� spiesznie, widz�c, �e z fio�kowych oczu m�odej kobiety trysn�y �zy - nie przera�aj si�, moja droga. To mo�e bra� si� z tego, �e jest nieprzytomny. Musimy poczeka� na lekarza.

K�piel trwa�a d�u�szy czas. Stopniowo woda w balii m�tnia�a. T�uste b�oto, kawa�ki poszarpanego materia�u, robactwo - wszystko to spada�o z cia�a, kt�rego sk�ra nareszcie zacz�a odzyskiwa� ludzki kolor. Na piersi i plecach pojawi�y si� wyra�ne d�ugie pasma, podpuchni�te i podbieg�e krwi�.

- Co z nim robili? - spyta�a stara Mahaut, rzucaj�c w stron� Xaintrailles'a oskar�ycielskie spojrzenie.

Odwr�ci� g�ow� i poprawi� dymi�c� �wiec�.

- Biczem! Wiele razy... - odpowiedzia� ochryple. - Pi�kna pani de La Tremoille umie si� m�ci�, kiedy si� j� lekcewa�y. By� traktowany gorzej ni� zwierz�... i widzisz, jakie s� rezultaty jego wierno�ci!

Katarzyna zazgrzyta�a z�bami. W�ciek�ym ruchem odrzuci�a kosmyk w�os�w, kt�ry opad� na jej policzek, i spojrza�a na Xaintrailles'a p�on�cymi oczami.

- Zap�aci mi za to! - warkn�a. - Ona mi zap�aci za wszystko wcze�niej czy p�niej, za jego cierpienia, za m�j b�l! Zap�aci mi krwi� i �zami.

Dr�a�a jak listek, kl�cz�c przy balii w ka�u�y wody. R�kami opiera�a si� o prze�cierad�o, kt�rym wy�cielono dno, aby szorstkie drewno nie rani�o Arnolda. Xaintrailles �agodnie podni�s� j� i na chwil� przytuli� do siebie, otaczaj�c koj�cym ciep�em swoich ramion, jak gdyby chcia� jej przekaza� w�asn� moc.

- Pozw�l Montsalvy'emu nabra� si� - rzek� powa�nie. - On zawsze umia� regulowa� swe rachunki, chyba wiesz co� o tym. S� takie kobiety, kt�re pokona� musi m�czyzna!

Z twarz� w rozdartej koszuli kapitana Katarzyna poci�gn�a par� razy nosem, wreszcie wykrztusi�a cienkim g�osikiem, kt�ry �wiadczy� o jej zniech�ceniu: - Ale widzisz przecie�, �e on jest tylko cieniem siebie samego...

- Nie wierzysz w to chyba, ja te� nie! Tak cz�sto widywa�em Arnolda na p� martwego, podobnie jak i innych mych towarzyszy broni, �e nie uwierz� w jego �mier�, chyba �e b�dzie zimny i sztywny. A i to nie!

W nocy z 27 na 28 grudnia 1431 roku grupka ludzi opu�ci�a dom przy ulicy Auron, by uda� si� do pobliskiego ko�cio�a Saint-Pierre-leGuillard. Ju� dawno min�a pora zgaszenia �wiate�. Noc by�a tak czarna jak �nieg by� bia�y, ale okrutny mr�z, kt�ry panowa� przez trzy tygodnie, pokrywaj�c lodem kana�y miasta i usztywniaj�c nagie ga��zie drzew, pofolgowa� nieco. Od Bo�ego Narodzenia Bourges spowite by�o w biel, zanurzone w ciszy, jak gdyby liczy�o uderzenia swego serca i wstrzymywa�o oddech. B�ogos�awiona pora, kt�ra nastaje co roku wraz z narodzinami Dzieci�tka Jezus, spowodowa�a, �e usta�y prze�ladowania i codzienne wizyty w domach sk�adane przez �o�nierzy La Tremoille'a.

Wszystko to jednak zbyt bole�nie zaci��y�o na �yciu miasta, aby mog�o ono zdoby� si� na co� innego ni� cisza i spok�j w czasie najpi�kniejszego ze �wi�t.

Katarzyna po raz pierwszy od dw�ch miesi�cy przekroczy�a progi domu Jakuba Coeura i z rozkosz� zag��bia�a obute w futrzane boty stopy w grub� warstw� �niegu. Przycisn�a mocniej do siebie rami� Arnolda, na kt�rym si� opiera�a.

- To raczej miasto wygl�da jak panna m�oda, a nie ja - szepn�a z u�miechem.

W odpowiedzi obj�� swoj� d�oni� drobne palce, jakby umy�lnie nieprzyobleczone w r�kawiczki.

- Przystroi�o si� specjalnie dla nas - powiedzia� czule. - Nigdy nie widzia�em go pi�kniejszym. Nigdy te� nie kocha�em ci� mocniej, moja najdro�sza. .

Obydwoje rozkoszowali si� szcz�ciem bycia razem, gdy tak szli przytuleni, jak zwyk�a para zakochanych. Dla Arnolda rado�� by�a tym wi�ksza, �e wreszcie odzyska� zdrowie.

Od tego poranka, kiedy trawi�ca go dot�d gor�czka ust�pi�a, rekonwalescencja post�powa�a szybko. Solidna konstytucja m�odego cz�owieka, kt�ra ju� tyle razy go nie zawiod�a, dokona�a jeszcze jednego cudu. By� wci�� chudy, ale przynajmniej trzyma� si� mocno na nogach i prowadzi� normalne �ycie, cho� brak ruchu i przebywanie w zamkni�ciu by�y dla niego trudn� pr�b�.

- Doprawdy, nie jestem stworzony do �ycia w czterech �cianach m�wi� do Katarzyny z komicznym grymasem, przemierzaj�c pok�j najpierw wzd�u�, potem wszerz, aby przyzwyczai� na nowo mi�nie do normalnego funkcjonowania.

- Wkr�tce wyp�yniesz na szerokie wody, wiesz o tym dobrze odpowiedzia�a z lekkim odcieniem �alu. - Wyjedziemy, jak tylko mistrz Coeur zar�czy, �e mo�emy to zrobi� bez ryzyka.

- Bez ryzyka! To dziwne sformu�owanie, jak dla mnie. Ryzyko, moja pi�kna pani, zawsze by�o cz�ci� mego �ycia i. .

- I brakuje ci go, wiem! - doko�czy�a Katarzyna z uraz�.

By�o jej niezmiernie trudno, i Jakubowi r�wnie�, zatrzyma� tego ruchliwego m�odzie�ca, by nie pop�dzi� prosto do pa�acu kr�lewskiego, gdy tylko odzyska� si�y. M�wi� wy��cznie o tym, by pa�� do st�p kr�la i usprawiedliwi� si�, by rzuci� wyzwanie La Tremoille'owi, spoliczkowa� go w czasie obrad rady kr�lewskiej, wyzwa� na s�d bo�y i o tym podobnych bezsensownych pomys�ach, kt�re podszeptywa�o mu jego poczucie honoru, przyprawiaj�c Katarzyn� o niewymown� trwog�.

Z tego powodu nie rozwodzi�a si� zbytnio nad szczeg�ami przymusowego pobytu w Champtoce, nad zniewagami, jakich dozna�a za spraw� Gilles'a de Rais'go. Przede wszystkim przysi�ga, jak� z�o�y�a Janowi de Craonowi, �e nie opowie nikomu o odra�aj�cych tajemnicach Gilles'a, zmusza�a j� do przemilczenia najwa�niejszego, co wi�cej, w ich obecnej sytuacji by�o rzecz� bezu�yteczn�, a nawet niebezpieczn�, podsyca� gniew Arnolda. I tak poprzysi�g�, �e zapyta pana de Rais'go o przyczyny jego zachowania wzgl�dem Katarzyny, ale uda�o jej si� wyt�umaczy� mu, �e sprawa Gilles'a by�a �ci�le zwi�zana ze spraw� La Tremoille'a, �e jedna zale�a�a od drugiej i �e b�dzie czas na zaj�cie si� sojusznikami szambelana, gdy ten zostanie ju� pokonany. W tym przypadku to Xaintrailles'owi uda�o si� przywie�� wreszcie przyjaciela do rozumu.

- Tw�j honor mo�e zaczeka�, m�j synu, a La Tremoille te� nic nie straci na tym, �e poczeka. Kiedy wreszcie zrozumiesz, �e na lisa poluje si� inaczej ni� na dzika czy wilka? Nie wiesz nawet, co si� w tej chwili dzieje w pa�acu. Nie dotrzesz nawet do szambelana, bo pierwej ci� zatrzymaj�, zakuj� w �a�cuchy i wy�l� do g��bokiego lochu. La Tremoille zna ci� od dawna i wie, �e b�d�c na wolno�ci, przede wszystkim zechcesz go zaatakowa�. B�d� pewien, �e przedsi�wzi�� wszelkie �rodki ostro�no�ci, a twoja ch�� spotkania z kr�lem dowodzi choroby umys�owej.

- Nale�� do rodu Montsalvych i moje tytu�y szlacheckie daj� mi prawo do rozmowy z kr�lem, kiedy tego zapragn�. Nie musz� prosi� o pos�uchanie.

- Tw�j przyjaciel La Tremoille wie tak�e i o tym. Ale jest on jeszcze pot�niejszy, ni� my�lisz: czy wiesz, �e w sierpniu zastawi� pu�apk� na konetabla de Richemonta i zatrzyma� jego trzech emisariuszy: Antoniego de Vivonne'a, Andrzeja de Beaumonta i Ludwika d'Amboise'a? Dw�m pierwszym obci�to g�owy, a za trzeciego ��da si� okupu. Przypominam ci, �e je�li nale�ysz do rodu Montsalvych, to Vivonne jest Mortemartem, a zatem jest r�wnie wielkim panem jak ty. Dodam jeszcze, �e Richemonta r�wnie� spotka�by ten sam los, gdyby La Tremoille m�g� go pojma�.

Kiedy wreszcie zrozumiesz, �e to La Tremoille dzier�y w�adz� i nie ma zamiaru na razie jej odda�. Czerpie z tego maj�tek, rado�� i dum�, a wreszcie mo�e zaspokoi� swe pragnienie pot�gi. Czy Anglicy, czy Francuzi - jemu jest wszystko jedno, byle on rz�dzi�! Wierzaj mi i sied� spokojnie. Odzyskaj si�y, zaczekaj na powr�t kr�lowej Jolanty... i pozw�l, aby La Tremoille pope�nia� g�upstwo za g�upstwem. On ciebie szuka; by�by a� nadto szcz�liwy, gdyby m�g� ci� wreszcie dosta�.

Arnold zazgrzyta� z�bami.

- I Richemont na to pozwoli�? A co kr�l na to?

- Kr�l jest pod kontrol�, a Richemont wycofa� si�, by zaczeka� na odpowiedni� okazj� i pokona� wroga. Uczy� tak jak on. . i zacznij od odzyskania si�.

Katarzyna odetchn�a z ulg�, wdzi�czna Xaintrailles'owi za to kazanie. Gdyby nie on, B�g wie, do jakiego szale�stwa popchn�aby Montsalvy'ego jego gor�ca krew. Ale wreszcie zrozumia� i przesta� wybiera� si� do pa�acu...

Widok pot�nych zarys�w ko�cio�a, kt�ry nagle wyr�s� przed Katarzyn�, przerwa� bieg jej my�li. Szary kamienny p�aszcz starej kaplicy przyobl�k� si� tej nocy dodatkowo w grub� warstw� �nie�nego puchu, pokrywaj�c te� bia�� czap� kwadratowy dach wie�y. Czarne ga��zie drzew i pozielenia�e brzegi starej studni kry�y si� w cieniu pot�nych mur�w roma�skich, jakby chcia�y si� ogrza�. Bronia Coeur opowiedzia�a Katarzynie legend� zwi�zan� z tym licz�cym ju� dwie�cie lat ko�cio�em: jak mulica bogatego �ydowskiego kupca Zachariasza Guillarda ukl�k�a pewnego zimowego dnia, takiego jak ten, przed Naj�wi�tszym Sakramentem niesionym przez Antoniego Padewskiego. I ani uderzenia, ani gniew starego �yda nie mog�y zmusi� mulicy do powstania dop�ty, dop�ki nie przeszed� tamt�dy mnich. Na miejscu tego cudu zbudowano ko�ci� za z�oto, kt�re wy�o�y� Zachariasz, skruszony i nawr�cony.

Od czas�w dzieci�stwa sp�dzonego w cieniu wie� Notre Dame Katarzyna mia�a upodobanie do legend i niezwyk�ych historii. Jej ojciec, Gaucher Legoix, opowiada� je cz�sto - jednocze�nie cyzeluj�c z�ote i srebrne oprawy do ewangeliarzy - wy��cznie po to, by zobaczy� z�ociste �wiate�ka w zachwyconych oczach c�rki.

Dzi� wiecz�r, przekraczaj�c wilgotne progi ko�cio�a, Katarzyna my�la�a o ojcu z bolesn� melancholi�. �agodny Gaucher, kt�ry l�ka� si� widoku krwi, zosta� powieszony, gdy� Katarzyna ukry�a w piwnicy starszego brata tego Arnolda, kt�ry za chwil� zostanie jej m�em. Nigdy jubiler z Pont-au-Change nie my�la� o takiej przysz�o�ci dla swej c�reczki, o losach ol�niewaj�cych i burzliwych, kt�re przypad�y jej w udziale. I zapewne dobrze si� sta�o, pomy�la�a, jako �e nie by�a zbyt pewna, czy Gaucher Legoix cieszy�by si� z tego.

W ko�ciele by�o ciemno, z wyj�tkiem s�abego �wiate�ka w kaplicy przy apsydzie. Jakub Coeur i Bronia, kt�rzy szli na czele orszaku, skierowali si� bez wahania w stron� tego �wiate�ka. Katarzyna zadr�a�a.

Spod roma�skich sklepie� powia�o ch�odem na ramiona, jakby opad�o na nie wilgotne prze�cierad�o. Przypomnia�o to jej inn� kaplic�, inny zimowy dzie�, dziewi�� lat temu. Tego dnia mia�a na sobie kr�lewskie klejnoty, bogate szaty, ale jej serce by�o zlodowacia�e ze strachu i rozpaczy. Tego dnia r�wnie� pada� �nieg na mi�kkie pag�rki r�wniny nad Saone, kt�ra rozci�ga�a si� tak daleko, jak okiem si�gn��. Tego dnia z rozkazu ksi���cego po�lubia�a z beznadziejn� rozpacz�, nosz�c w sercu obraz kogo� innego, Garina de Brazeya, wielkiego skarbnika Burgundii. Jak�e odmienny by� dzie� dzisiejszy!

Nie mia�a cudownej szaty ani drogich stroj�w, ani szlachetnie urodzonego towarzystwa, ani o�wietlonej jasno kaplicy. Ubrana by�a w zwyk�� sukni� z zielonej we�ny, obramowan� czarnym aksamitem, w kt�rej porusza�a si� lekko, szeroki p�aszcz z kapturem, uszyty z czarnego sukna i podbity popielicami - prezent od Broni na to lodowate wesele.

Wok� niej byli tylko serdeczni przyjaciele, a przede wszystkim po�lubia�a m�czyzn�, kt�rego wybra�a spomi�dzy innych, kt�rego kocha�a, wielbi�a na przek�r wszystkiemu, zwi�zanego z ni� za cen� nadludzkich wysi�k�w i ca�kowitego wyrzeczenia si� samej siebie. To jego rami� podtrzymywa�o j�, gdy posuwa�a si� niepewnie po nier�wnych p�ytach posadzki ko�cielnej, to jego wyrazisty i dumny profil rysowa� si� na tle czarnego kapelusza, dzi� wiecz�r wyra�aj�c powa�n� zadum�, to jego r�ka, teraz spleciona z jej d�oni�, b�dzie j� obejmowa� ca�e �ycie... Wreszcie to jego dziecko porusza�o si� w niej, niby pierwsze drgnienia �wietlistej przysz�o�ci.

W kaplicy ksi�dz w bia�ym ornacie modli� si�, kl�cz�c. Jego tonsura po�yskiwa�a w �wietle dw�ch �wiec p�on�cych po obu stronach o�tarza.

Obok niego ma�y ministrant kiwa� si� na kolanach, dotykaj�c stoj�cej przed nim kadzielnicy. Katarzyna wzruszy�a si� jeszcze bardziej, gdy pozna�a du�y nos i poczciw� twarz o mocnych rysach brata Jana Pasquerela. By� on spowiednikiem Joanny d'Arc, kt�r� zna� lepiej ni� ktokolwiek, wci�� wiernym jej pami�ci, co zmusza�o go do ukrywania si� przed prze�ladowaniami ze strony La Tremoille'a. Nienawi�� szambelana do Dziewicy by�a tak wielka, �e ka�dy, kto j� czci�, stawa� si� celem jego atak�w.

Gdy brat Jan us�ysza� kroki, wsta�, u�miechn�� si� i wyci�gn�� do obydwojga m�odych r�ce.

- Niech b�dzie pochwalony ten, kt�ry nas tu po��czy�, moi przyjaciele, i kt�ry pozwoli� mi by� narz�dziem jego woli, by przyczyni� si� do waszego szcz�cia. Trudne czasy, w jakich �yjemy, zmuszaj� nas do ukrywania si�, ale jestem pewien, �e to nie potrwa d�ugo i �e nadejd� jasne dni.

- Gdyby to zale�a�o ode mnie - rzek� Arnold - wr�ci�yby szybko. Jest nie do pomy�lenia, aby jeden cz�owiek uzale�ni� tak od siebie ca�e kr�lestwo, i wystarczy jeden miecz...

- M�j synu - uci�� mnich - jeste� tu w domu bo�ym, kt�ry pot�pia przemoc. A nadto - doda� z u�miechem - przypuszczam, �e tej nocy wasze my�li zwr�cone b�d� w zupe�nie inn� stron� ni� �mier� cz�owieka, cho�by nawet by� wielkim grzesznikiem!

Przerwa�y mu szybkie kroki, kt�re rozleg�y si� bezceremonialnie w pustym ko�ciele. W md�ym �wietle �wieczek ukaza� si� Xaintrailles, zadyszany i czerwony. Pod obszern� peleryn� do konnej jazdy po�yskiwa�a stalowa zbroja. Brat Jan, zaledwie musn�wszy go spojrzeniem, odwr�ci� si� do o�tarza, m�wi�c: - M�dlmy si�, bracia...

Katarzyna i Arnold ukl�kli jednocze�nie na stopniach. Jakub Coeur ulokowa� si� za Katarzyn�, Xaintrailles za Arnoldem, natomiast Bronia, opu�ciwszy b��kitny woal, ukl�k�a nieco dalej. Ministrant poruszy� kadzielnic�, nie by�o ju� s�ycha� nic opr�cz szeptu ksi�dza przywo�uj�cego par� m�odych do b�ogos�awie�stwa bo�ego przed rozpocz�ciem ceremonii za�lubin.

By�a szybka i prosta. Arnold powt�rzy� zdecydowanym g�osem pod dyktando brata Jana: - Ja, Arnold, bior� sobie ciebie za �on� i przysi�gam, �e b�d� ci� kocha� i szanowa� w rado�ci i smutku, w zdrowiu i chorobie, dop�ki nas �mier� nie roz��czy.

Nast�pnie przysz�a kolej na kobiet�: - Ja, Katarzyna...

Ale g�os za�ama� si� jej ze wzruszenia i doko�czy�a sakramentaln� formu�� szeptem. Grube �zy sp�ywa�y po jej twarzy - cena za przepe�nione uczuciem serce.

Brat Jan uj�� praw� r�k� Katarzyny, umie�ci� j� w d�oni Arnolda, kt�rego d�ugie palce zamkn�y si� dooko�a niej. Jego g�os wzni�s� si� silny niczym wyzwanie rzucone przeciwnikowi: - Ego conjungo vos in matrimonium, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti. Amen. - Z tacki podanej przez ministranta wzi�� z�ot� obr�czk� i pob�ogos�awi� j�. - Pob�ogos�aw, Panie, t� obr�czk�, kt�r� my b�ogos�awimy...

Nast�pnie przekaza� j� Arnoldowi. M�ody cz�owiek wzi�� obr�czk�, wsun�� j� na serdeczny palec Katarzyny, nast�pnie czule dotkn�� jej d�oni ustami. Pe�ne �ez oczy m�odej kobiety l�ni�y niczym ametysty w s�o�cu. W tym ma�ym, ciemnym i ch�odnym ko�ciele prze�ywa�a szczytowy moment swego �ycia, jego ukoronowanie. B�ogos�awie�stwo sp�yn�o poma�u na dwie g�owy, nast�pnie brat Jan wr�ci� do o�tarza, by odprawi� msz�.

Uroczysty moment zak��cony zosta� gwa�townym chlipni�ciem, ca�kowicie niestosownym. To Xaintrailles na sw�j spos�b okazywa� wzruszenie, nad kt�rym nie by� w stanie zapanowa�. Arnold i Katarzyna u�miechn�li si� do siebie i trzymaj�c si� za r�ce, uczestniczyli w mszy �wi�tej. Po sko�czonej ceremonii nowo�e�cy i �wiadkowie udali si� za ksi�dzem do ma�ej zakrystii, kt�ra pachnia�a wypalonym kadzid�em i �wie�ym woskiem, aby podpisa� akt �lubu. Arnold z�o�y� podpis tak energicznie, �e g�sie pi�ro zazgrzyta�o, nast�pnie poda� je Katarzynie z lekko kpi�cym u�miechem: - Kolej na ciebie! Mam nadziej�, �e wiesz, jak si� teraz nazywasz?

Powoli i starannie, jak ma�a dziewczynka, z wysuni�tym czubkiem j�zyka, podpisa�a si� �Katarzyna de Montsalvy" po raz pierwszy w �yciu.

Ogarn�a j� fala dumy, okrywaj�c czerwieni� policzki. To stare nazwisko przysi�g�a nosi� z godno�ci�, bez skazy, niezale�nie od ceny, jak� mia�aby za to zap�aci�.

�wiadkowie, Xaintrailles i Jakub Coeur, podpisali si� poni�ej, a tymczasem Bronia serdecznie ca�owa�a Katarzyn�. Nast�pny w kolejce by� Xaintrailles. Wykona� przed m�od� kobiet� g��boki, ceremonialny uk�on.

- Pani hrabino de Montsalvy, jestem niezmiernie rad, �e mog�em, cho� w niewielkim stopniu, przyczyni� si� do waszego szcz�cia, i �ycz� wam, by by�o ono tak wielkie, jak twoja uroda i... - Najwyra�niej ceremonia� przekracza� g��bokie uczucia Xaintrailles'a, przerwa� bowiem w po�owie pi�kne zdanie i uk�on, obj�� Katarzyn� za ramiona i z�o�y� na jej policzkach dwa g�o�ne poca�unki. - �ycz� wam wszystkiego najlepszego, droga przyjaci�ko. Zapewne czekaj� was jeszcze r�ne przej�cia, ale nie zapominajcie nigdy, �e jestem wiernym przyjacielem was obojga!

Tu pu�ci� Katarzyn�, aby pa�� w ramiona Arnolda, z kt�rym uca�owali si� po bratersku.

- Nied�ugo si� spotkamy, ale chwilowo �egnam si� z tob�...

- �egnasz si�? Wyje�d�asz?

Xaintrailles wykrzywi� si� okropnie, a potem u�miechn�� szyderczo.

- Tak, moje zdrowie tego wymaga. La Tremoille ma chyba jakie� konkretne podejrzenia w kwestii spustoszenia zamku. Zatem je�li pozostan� tutaj, grozi mi, �e obudz� si� pewnej nocy z no�em mi�dzy �opatkami. Wol� do��czy� do moich ludzi w Guise. Nikt mi nic nie b�dzie m�g� zrobi�.

- Mam wielk� ochot� przy��czy� si� do ciebie. Nikt nie mo�e mi przeszkodzi�, bym zaj�� swoje miejsce w wojsku. �aden z moich dawnych towarzyszy broni nie wyda�by ani mnie, ani mojej �ony.

Katarzynie zrobi�o si� ciep�o na sercu i czule wsun�a r�k� pod rami� m�a.

Xaintrailles jednak pokr�ci� g�ow�, jego wzrok spochmurnia�.

- Nie! Twoi towarzysze broni nie zmienili si�, ale z�oto La Tremoille'a jest wsz�dzie. Chod�, zakrystia to nie jest odpowiednie miejsce do tego rodzaju zwierze�, a mam ci co� do powiedzenia.

Na to odezwa� si� Jakub Coeur.

- Przygotowali�my w domu skromn� wieczerz�. Czy nie m�g�by�, panie, spo�y� jej z nami, zanim wyruszysz w drog�? To nie potrwa d�ugo.

Kapitan zawaha� si� i wyrazi� zgod�. Brat Jan, kt�ry zdj�� ju� ornat, powr�ci� do nowo�e�c�w i z�o�y� im �yczenia, �egnaj�c si� z nimi r�wnocze�nie. Mnich r�wnie� wyje�d�a� tej nocy, korzystaj�c z zawieszenia ognia z okazji Bo�ego Narodzenia, by opu�ci� miasto, gdzie ukrywa� go ojciec Broni. Mia� zamiar dotrze� do du�ego opactwa w Cluny, najpot�niejszego w ca�ym chrze�cija�skim �wiecie, i tam czeka�, a� z�y duch schowa pazury.

- Codziennie b�d� si� modli� o wasze szcz�cie... - rzek� do Katarzyny z ostatnim b�ogos�awie�stwem - ...a tak�e za t�, kt�r� wszyscy kochali�my, albowiem nie w�tpi�, i� przebywa w krainie wiecznej szcz�liwo�ci.

Jego brunatny habit rozp�yn�� si� w ciemno�ciach, a ministrant pogna� za nim, zapowiadaj�c, �e zaraz zamknie ko�ci�. Chwil� p�niej wszyscy wyszli na za�nie�on� ulic�. Zerwa� si� wiatr, zdmuchuj�c z dach�w czapy �niegu. Nad niemymi domami rozleg� si� daleki d�wi�k wioli i lutni. Xaintrailles wzruszy� ramionami.

- W pa�acu jest bal!... No, taki bal, jaki urz�dza wielki szambelan, to znaczy taki rodzaj uczty, przy kt�rej bachanalia s� rozrywk� mniszki. O tej godzinie wszyscy s� na pewno mocno pijani, a La Tremoille jest najmniej niebezpieczny, gdy si� upije.

Gdy Katarzyna spogl�da�a nast�pnego dnia o �wicie, jak Arnold wskakuje na siod�o w cieniu pot�nych mur�w wie�y Wrzos�w, dozna�a dziwnego uczucia - �e oto wymyka si� jej raz jeszcze. W jednej chwili, przez sam fakt �ci�ni�cia kolanami bok�w konia, Arnold zaj�� miejsce tego wycie�czonego skrajnie cz�owieka, kt�rego przywieziono do domu Coeura. Odziany by� w czarny zamsz pod lekk� zbroj� z b��kitnej stali, kt�r� wynalaz� dla� mistrz ku�nierski. Na to narzuci� szeroki p�aszcz do jazdy konnej, r�wnie� czarny, z odrzuconym do ty�u kapturem, ods�aniaj�cym g�ow� o br�zowych w�osach tak kr�tko obci�tych, by mo�na by�o na�o�y� he�m. Dumnie wyprostowany w strzemionach, nie mia� ju� w sobie nic z n�dznego wi�nia zamku w Sully, nic z banity, zwierz�cia �ciganego przez ogary jakiego� zbrodniczego lejtnanta. Sta� si� podobny do tego wynios�ego m�czyzny, kt�rego obraz zapami�ta�a Katarzyna. By� znowu panem de Montsalvym, a m�oda kobieta, z nieco �ci�ni�tym sercem, zastanawia�a si�, czy naprawd� ma si� z czego cieszy�.

Nigdy nie by� jej tak bliski, jak w tych dniach s�abo�ci fizycznej i moralnych rozterek.

Dziesi�ciu �o�nierzy przys�anych przez Xaintrailles'a, kt�rzy do��czyli do nich o zmierzchu, nie pomyli�o si� r�wnie� w ocenie warto�ci tego cz�owieka. Natychmiast rozpoznali w nim wojownika i wodza i jakby w milcz�cym porozumieniu podporz�dkowali si� jego rozkazom. A jednak gdy si� spojrza�o na ich wyzywaj�ce miny i liczne blizny na smag�ych twarzach, nie mo�na by�o mie� w�tpliwo�ci, �e nale�� do elity wojskowej czy najgorszego gatunku starych wiarus�w, co w�a�ciwie na jedno wychodzi�o. Nie podoba�y si� jej te� dwuznaczne spojrzenia, jakich by�a obiektem.

Wszyscy oni byli Gasko�czykami, wszyscy te�, z wyj�tkiem ich wodza, gigantycznego sier�anta Escorneboeufa, byli niscy, czarniawi, nerwowi, mieli cienkie w�siki i oczy jak w�gle. Byli jednak niesamowitymi �o�nierzami, sta�e kontakty z ziemiami angielskiej Gujany uczyni�y walk� z naje�d�c� ich chlebem powszednim od chwili, gdy tylko potrafili unie�� bro�. Zaraz po przybyciu do wie�y Wrzos�w, wraz z dodatkowymi ko�mi przeznaczonymi dla czworga uciekinier�w, sier�ant Escorneboeuf przekaza� Arnoldowi zapiecz�towany zw�j. Okaza�o si�, �e jest to zupe�nie legalny glejt, z podpisem i piecz�ci� wielkiego kanclerza Francji, zalecaj�cy ka�demu u�atwi� podr� baronowi de Ladinhakowi, kt�ry wraz z �on�, s�u��cymi i oddzia�kiem z�o�onym z dziesi�ciu �o�nierzy udawa� si� do Lectoure, do swego suwerena, hrabiego Jana V Armagnaca. Najwyra�niej Xaintrailles przygotowa� wszystko nale�ycie i nie pozostawi� nic przypadkowi. Wielka Piecz�� Francji, zwisaj�ca z tego sfa�szowanego dokumentu, oddawa�a zaszczyt zar�wno jego oddaniu dla przyjaci�, jak te� kontaktom i pomys�owo�ci. Wzruszona Katarzyna podzi�kowa�a w my�lach temu wielkiemu rudemu kpiarzowi, kt�rego radosna szorstko�� r�wna by�a po�wi�ceniu. Zrobi�o si� jej niewymownie �al - B�g jeden wie, kiedy pa�stwo Montsalvy b�d� mogli zn�w zobaczy� swego przyjaciela!

Teraz ma�y oddzia�ek galopowa� spokojnie po staro�ytnej drodze rzymskiej, jeszcze wci�� wyra�nej, kt�ra z dawnego Avaricum* prowadzi�a prosto mi�dzy pag�rki Owernii poprzez Berry i Limousin.

Arnold by� na czele.

Sze�� dni po opuszczeniu Ventadour ma�y oddzia�ek rycerzy przemierza� w nieustaj�cych podmuchach wiatru wysoki p�askowy� Chataigneraie, na po�udnie od Aurillac. Tym razem dotarli do samego serca Owernii. Katarzyna przygl�da�a si� z ciekawo�ci� tym starym g�rom, czarnym i srogim, surowym zim�, z�agodzonym jednak wieczn� zieleni� ciemnych jode�. Widzia�a potoki sp�ywaj�ce ze zboczy g�r, b��kitne jeziora, noc� niepokoj�ce cisz� i ciemnymi wodami oraz nieko�cz�ce si� lasy.

Dzi�ki czystemu powietrzu, a tak�e �ywno�ci dostarczonej przez Hiszpana, kt�rej mo�na by�o sporo ze sob� zabra�, wreszcie dzi�ki mocnej konstytucji, Katarzyna powraca�a do si� zdumiewaj�co szybko. Dwa dni po wydaniu na �wiat syna dosiad�a ponownie Morgany mimo obaw Arnolda.

- Czuj� si� silna! - m�wi�a mu ze �miechem. - A poza tym, ju� dosy� si� wlekli�my z mojego powodu. Spieszno mi dotrze� na miejsce.

Zatrzymano si� na jeden dzie� w opactwie benedyktyn�w SaintGeraud, g�ruj�cym nad Aurillac, kt�rego przeorem by� krewny Arnolda.

Tutaj m�ody Montsalvy zosta� ochrzczony przez ojca d'Estainga. Rodzice jednomy�lnie wybrali dla syna imi� Micha�, na pami�tk� brata Arnolda zamordowanego przez parysk� t�uszcz�, kt�rego Katarzyna ze wszystkich si� stara�a si� ocali�.

- B�dzie do niego podobny - twierdzi� Arnold, przygl�daj�c si� nieraz synowi. - Zreszt� ma jasne w�osy, tak jak on... i tak jak ty - dodawa�, zerkaj�c na �on�.

Urodzenie tego, kt�ry - jak przysi�ga� Arnold - mia� by� dok�adn� kopi� Micha�a de Montsalvy'ego, przepaja�o m�od� matk� bezbrze�n� rado�ci�. Uwielbia�a go od pierwszego wejrzenia. A teraz sta� si� jej jeszcze dro�szy.

Jak na dziecko zaledwie tygodniowe, Micha� by� zdumiewaj�co silny. Wydawa�o si�, �e ch��d, �nieg i trudy podr�y nie przeszkadza�y mu zupe�nie. Stale wtulony w obfite �ono promieniej�cej Sary, dla kt�rej ju� zima nie istnia�a, tak by�a zaj�ta funkcj� nia�ki, spa� z lekko os�oni�t� bu�k� prawie przez ca�y czas, zaciskaj�c pi�stki. Budzi� si� jedynie po to, by przenikliwym g�osem domaga� si� posi�ku. W�wczas podr�ni zatrzymywali si� w jakim� zacisznym zak�tku i dziecko przechodzi�o z ramion Sary w obj�cia Katarzyny. Te chwile by�y najwspanialsze dla m�odej matki. Czu�a wtedy, �e dziecko nale�y do niej, �e jest ko�ci� z jej ko�ci i krwi� z jej krwi. Male�kie paluszki wczepia�y si� w jej nabrzmia�� pier�, a ma�e usteczka ssa�y z zapa�em, kt�ry niepokoi� Arnolda.

- Ty m�ody hultaju! - zrz�dzi�. - Jak tylko znajdziemy si� w zamku, wyszukamy ci jak�� zdrow� mamk�. Gdyby ci pozwoli�, po�ar�by� swoj� matk�.

- Nic nie jest lepsze dla dziecka od mleka matki! - protestowa�a uczenie Sara.

- Taaa! U nas ch�opcy mieli zawsze mamki. Ca�a nasza rodzina to straszne �ar�oki i rzadko im matka wystarcza. Ja mia�em dwie mamki! zako�czy� z triumfem.

Te drobne utarczki bawi�y Katarzyn�, kt�ra dobrze zna�a prawdziwy pow�d chwalenia mamki przez m�a. Arnold z trudem respektowa� tradycyjny okres po�ogu, kt�ry zmusza ma��onka do zachowania abstynencji cielesnej.

Gdy nadchodzi�a noc, wbrew sobie pozwala� Katarzynie spa� obok Sary i dziecka, sam natomiast mimo zm�czenia kr��y� po okolicy, wracaj�c po godzinie lub dw�ch. Zreszt� Katarzyna dobrze zna�a ten wyg�odnia�y wyraz jego oczu, kiedy przygl�da� si� karmieniu Micha�a.

Sta� tak przed ni� z oczami utkwionymi w ods�oni�t� pier�, kryj�c r�ce za plecami, by nie zauwa�y�a ich dr�enia.

Rano tego dnia, w kt�rym mieli wreszcie dotrze� do celu, Arnold przy�apa� Escorneboeufa na podgl�daniu Katarzyny karmi�cej synka.

Olbrzym nie us�ysza� krok�w Montsalvy'ego. Z rozp�omienion� twarz� przykucn�� i przez dziurk� od klucza obserwowa� kobiet�, kt�ra mniemaj�c, �e jest sama z Sar� w swojej celi opactwa, rozpi�a szeroko gorset, u�miechaj�c si� do Cyganki ko�ysz�cej dziecko. Zapewne krew tak mocno t�tni�a w uszach Escorneboeufa, �e nie zwr�ci� uwagi na szybkie kroki Arnolda. W nast�pnej chwili pot�ny sier�ant le�a� w pyle, g�o�no j�cz�c.

Pot�nym uderzeniem pi�ci Montsalvy zmia�d�y� mu nos, nast�pnie podni�s� go kopniakiem, warcz�c: - Wyno� si� st�d! I pami�taj, �e nast�pnym razem ci� zabij�!

Escorneboeuf uciek� ze zgi�tym grzbietem jak zbity pies, mamrocz�c pod nosem przekle�stwa. Arnold nie zwr�ci� na to uwagi, ale Katarzyna zaniepokoi�a si�.

- To z�y cz�owiek! Trzeba si� mie� przed nim na baczno�ci!

- Nic nam nie zrobi! Znam ten typ ludzi. Zreszt�, gdy ju� b�dziemy w Montsalvy, zamkniemy go w lochu, �eby go uspokoi�.

Jednakowo� w chwili odjazdu nie mo�na by�o odnale�� Escorneboeufa. Cho� by� tak olbrzymi, nagle wyparowa�. Nikt w klasztorze go nie widzia�. Ale i tym razem Arnold si� nie zmartwi�.

- Baba z wozu, koniom l�ej! W ko�cu teraz go ju� nie potrzebujemy!

- rzek�.

Mimo wszystko poleci� ojcu d'Estaing za�o�y� mu kajdanki, je�li kiedykolwiek burmistrz dostanie go w swe r�ce. Z ludzi pozostawionych mu przez Xaintrailles'a zosta� ju� tylko Fortunat, ale - tak jak inni - �a�owa� swego wodza. Od czasu zaj�cia w lesie Chabrieres �ywi� gor�cy podziw, dla Waltera jak i dla Katarzyny, kt�r� uwa�a� za istot� nadprzyrodzon�.

By�a to natura prosta, dzika i okrutna z nawyku raczej ni� z przyrodzenia, ale teraz Fortunat chodzi� za Normandczykiem jak cie�.

W zapadaj�cym zmierzchu podr�nicy zbli�ali si� do Montsalvy.

Arnold nie m�g� pow�ci�gn�� ju� niecierpliwo�ci i na widok roma�skiej wie�y ko�cielnej wznosz�cej si� nad ciemnymi murami na skraju zamglonego horyzontu czarny rumak zacz�� galopowa�. Za nim Morgana dos�ownie fruwa�a, a pi�ropusz jej ogona rado�nie unosi� si� w powietrzu, kamienie za� podskakiwa�y pod kopytami. Walter i Fortunat zostali z ty�u, za Sar�. Obarczona Micha�em, ta wspania�a kobieta mog�a sobie pozwoli� tylko na spokojny truchcik.

Katarzyna upojona szalon� jazd� spi�a Morgan�. Klacz wyci�gn�a szyj� i dogoni�a czarnego konia, przy kt�rym ju� pozosta�a. Arnold u�miechn�� si� promiennie do zarumienionej z rado�ci i podniecenia �ony.

- Nie prze�cigniesz mnie, pi�kna amazonko! Zreszt� nie znasz drogi krzykn�� pod wiatr.

- To zamek, tam, daleko?

- Nie! To opactwo! Domy wioski skupione s� mi�dzy nim a Wzg�rzem Drzewa, gdzie znajduje si� nasz dom. Musimy jecha� na lewo, wzd�u� mur�w klasztornych i zag��bi� si� w las. Zamek znajduje si� na zboczu wzg�rza, z wie� rozci�ga si� rozleg�y widok. Zobaczysz... b�dziesz mia�a wra�enie, �e ca�y �wiat spoczywa u twych st�p.

Przerwa�, szybka jazda bowiem utrudnia�a mu oddychanie. Nie odpowiadaj�c, Katarzyna u�miechn�a si� i jeszcze mocniej spi�a Morgan�, kt�ra da�a z siebie wszystko, wyprzedzaj�c nawet konia Arnolda.

Katarzyna wybuchn�a �miechem. Arnold, kt�ry pozosta� w tyle, zakl�� szpetnie. D�gni�ty z ca�ej si�y rumak podskoczy� i wystartowa� jak kula...

Mury opactwa by�y coraz bli�ej. Katarzyna mog�a ju� rozr�ni� dachy domk�w z lawy w pobliskim miasteczku. Nagle Arnold skr�ci� w lewo, porzucaj�c szerok� drog� na rzecz w�skiej �cie�ki, kt�ra gin�a mi�dzy drzewami. Odwr�ci�a si� i zobaczy�a, �e inni s� jeszcze daleko.

- Poczekaj na nas! - krzykn�a.

Ale on ju� nie s�ysza�. Powietrze rodzinnych stron, kt�rego nie wdycha� ponad dwa lata, upoi�o go niczym zbyt mocne wino... Katarzyna waha�a si� chwil� - czy jecha� za nim, czy czeka� na pozosta�ych?

Pragnienie bycia z nim wzi�o g�r�. Zreszt� Walter i Sara widzieli na pewno, w kt�r� stron� skr�ca. Pochyli�a si� i poklepa�a grzyw� Morgany.

- No, moja �liczna! Dogo�my tego uciekiniera, kt�ry nas porzuca!

Klaczka zar�a�a na znak, �e rozumie, i rzuci�a si� w �lad za Arnoldem.

Czarny cie� jode� okry� je obie. By�o tak, jakby nagle pogr��y�y si� w nocy. Jednak na ko�cu drogi ukaza�a si� ja�niejsza plama. Ciemna posta� je�d�ca zarysowa�a si� na chwil�, nast�pnie Arnold znikn��.

Katarzyna i Morgana przemkn�y ma��, le�n� dr�k�, nie u�wiadamiaj�c sobie, �e wdychaj� ju� zapach zaoranej wiosennej ziemi.

Dotar�y do miejsca, w kt�rym gasn�ce �wiat�o przybra�o kolor fioletowor�owy, i Katarzyna dozna�a uczucia, �e rzeczywi�cie otwiera si� przed ni� �wiat. Ze zbocza nieczynnego wulkanu wida� by�o doliny i g�ry, ska�y i wody, drzewa i pola - fantastyczn� sceneri�, kt�rej imponuj�ca dziko�� przyprawia�a o zawr�t g�owy... Z ca�ych si� zatrzyma�a Morgan� na brzegu spiczastej ska�y i odwr�ci�a g�ow� ku szczytowi pag�rka, szukaj�c wzrokiem Arnolda.

Dostrzeg�a go wreszcie i powstrzyma�a okrzyk. By� tutaj, zwr�cony do niej ty�em; prosty i sztywny jak w��cznia siedzia� w siodle. Przed nim wznosi�y si� pot�ne ruiny, rumowisko poczernia�ych, sp�kanych g�az�w, na wp� zw�glonych belek, pole ogromnych kamieni, w�r�d kt�rych dawa�o si� jeszcze rozpozna� zarysy wie�y, fragmenty muru obronnego, prze�amany �uk, niesamowity stos, jakby rozbitych pi�ci� olbrzyma, �cian.

D�ugie, czarne smugi, jak r�wnie� tl�ce si� jeszcze belki �wiadczy�y o niedawnym po�arze. W miejscu fosy r�wnie� le�a�y zwalone kamienie, a tak�e ogniwa �a�cucha i pogi�te �elastwo tego, co kiedy� by�o mostem zwodzonym. To wszystko, co pozosta�o z zamku de Montsalvy...

�a�obne krakanie kruka unosz�cego si� na bladym niebie wytr�ci�o Katarzyn� z os�upienia. Spojrza�a na swego m�a, kt�ry wci�� siedzia� w siodle. Sprawia� wra�enie ra�onego gromem. Jego twarz by�a zupe�nie nieruchoma, oczy szeroko rozwarte. Tylko czarne kosmyki, kt�re rozwiewa� wiatr, nadawa�y mu ludzki wygl�d. Poza tym by� to kamienny pos�g, pozbawiony wzroku i g�osu.

Przera�ona zbli�y�a si� do niego i lekko dotkn�a jego ramienia.

- Arnoldzie - wyszepta�a. - M�j s�odki panie!

Ale on jej nie widzia�, ani nie s�ysza�. Spogl�daj�c martwym spojrzeniem, zsiad� z konia. Jak w z�ym �nie, Katarzyna ujrza�a go id�cego sztywnym krokiem w kierunku ruin. Zmierza� ku czemu�, czego w os�upieniu nie zauwa�y� od razu. By� to du�y pergamin, z kt�rego zwisa�a czerwona piecz��, niczym stru�ka krwi. Le�a� mi�dzy ruinami, przebity z czterech stron strza�ami. Serce m�odej kobiety stan�o na moment, powstrzyma�a oddech... Arnold przeskoczy� przez kamienie, wydoby� pergamin i przebieg� go wzrokiem. Potem, niczym d�b wyrwany z korzeniami przez wiatr, pad� twarz� do ziemi, z ochryp�ym okrzykiem, kt�ry ugodzi� Katarzyn� w samo serce.

Kobieta j�kn�a do wt�ru. Zeskoczy�a z wierzchowca, podbieg�a do m�a i pad�a na kolana obok niego, pr�buj�c oderwa� jego zaci�ni�te r�ce czepiaj�ce si� k�pki suchej trawy. Na pr�no! Ca�e cia�o Arnolda wygi�� nerwowy skurcz, a si�y m�odej kobiety nie by�y w stanie go przezwyci�y�. Niczym �lepiec szuka�a r�k� pergaminu, kt�ry wiatr uni�s� ju� nieco dalej. Z�apa�a go wreszcie, spr�bowa�a przeczyta�, ale noc ju� zapad�a i by�a w stanie odcyfrowa� tylko pierwsz� linijk�, napisan� du�ymi literami: W imieniu kr�la...

Teraz Arnold szlocha�, z twarz� ukryt� w trawie, a Katarzyna, przej�ta, pr�bowa�a jeszcze raz unie�� go, utuli�, w ramionach.

- M�j ukochany! - b�aga�a bliska p�aczu. - M�j ukochany! Prosz� ci�!

- Prosz�, niech go ja�nie pani zostawi - odezwa� si� tu� obok szorstki g�os Waltera. - On nic nie s�yszy! Ten b�l, kt�ry go ogarnia, czyni go g�uchym i �lepym na wszystko. Ale dobrze, �e p�acze...

Silna d�o� Normandczyka pomog�a jej wsta�. �ciskaj�c wci�� w d�oni pergamin, wtuli�a si� w ramiona Sary, kt�ra poda�a dziecko Fortunatowi. Cyganka dr�a�a jak li��, ale jej obj�cia dawa�y spok�j i ciep�o.

- B�d� twarda, malutka - szepn�a. - Musisz by� silna, �eby mu pom�c. B�dzie mu to potrzebne.

Kiwn�a g�ow�, chcia�a wr�ci� do Arnolda, lecz Walter j� powstrzyma�.

- Nie, prosz� pozwoli� mi dzia�a�!

Stopniowo konwulsyjne �kanie Arnolda ucich�o. T� chwil� obra� Normandczyk. Wzi�� ostro�nie Micha�a z r�k Fortunata i przykl�k� obok m�odego m�czyzny.

- Panie - rzek� g�osem zd�awionym ze wzruszenia. - Staro�ytna saga mojego ludu powiada: Je�li jaki� ci�ar jest dla ciebie zbyt ci�ki, odrzu� go i staraj si� pom�c sobie sam. Pozostaje panu zemsta.. i to!

Rozbudzony Micha� zacz�� krzycze�. Katarzyna uwolni�a si� z ramion Sary. Serce bi�o jej jak szalone, a d�onie instynktownie wyci�ga�y si� ku le��cemu m�czy�nie. Nagle Arnold wsta� i spojrza� kolejno na Waltera i na dziecko. Jego zmieniona od b�lu twarz wykrzywi�a si�. Wzi�� na r�ce ma�e zawini�tko, kt�re, jak za dotkni�ciem r�d�ki, uspokoi�o si� natychmiast. Przycisn�� do siebie syna z uniesieniem, potem zn�w spojrza� na Normandczyka.

- Masz racj� - rzek� ochryple. - Zosta� mi syn, �ona. . i nienawi��!

Niech b�dzie przekl�ty kr�l, kt�ry tak mi odp�aca za wiern� s�u�b� i przelan� krew! Przekl�ty niech b�dzie Karol de Valois, kt�ry wyda� moj� rodzin� swemu s�udze, zburzy� m�j dom, zabi� moj� matk�! Od tej chwili wypowiadam mu pos�usze�stwo i nie spoczn�, dop�ki nie...

- Nie! - krzykn�a Katarzyna przera�ona tym g�osem, kt�ry uni�s� si� jak huragan.

Czu�a, �e w �y�ach Arnolda wzbiera gniew niczym lawa, kt�ra toruje sobie drog� przez krater wulkanu. Przypad�a do�, wyrwa�a mu dziecko z r�k i otoczy�a je ramionami.

- Nie - powt�rzy�a ciszej. - Nie chc� z�orzecze� nad g�ow� mego dziecka! Nie powiniene� m�wi� takich rzeczy, Arnoldzie!

Po raz pierwszy zwr�ci� ku niej spojrzenie czarne z w�ciek�o�ci.

- Moja matka le�y zapewne pod szcz�tkami naszego domu, jestem banit�... - Wyrwa� jej pergamin, kt�ry do tej chwili trzyma�a, i potrz�sn�� nim. - Umiesz czyta�? Zdrajca i wiaro�omca! Ja? Zdrajca i wiaro�omca jak Joanna by�a heretyczk� i czarownic�! Wstyd, rozpacz i kat! Oto jak kr�l Karol p�aci swym s�ugom!

- To nie on - rzek�a znu�ona Katarzyna - I dobrze o tym wiesz...

- On jest kr�lem! Je�li tak zamierza rz�dzi� kr�lestwem, to lepsze by�yby dla niego klasztor i tonsura, a dla kr�lestwa - ksi��� Burgundii na tronie!

Katarzyn� ogarn�a fala rozpaczy. Gniew i b�l Arnolda osi�gn�y granice wytrzyma�o�ci, skoro zapragn�� ujrze� na tronie m�czyzn�, kt�rego nienawidzi� i zwalcza� ca�e �ycie! Czy teraz zwr�ci si� ku swemu wrogowi, ku cz�owiekowi, kt�remu Katarzyna wyrwa�a si� z najwi�kszym trudem, by po��czy� si� z nim? Potrz�sn�a g�ow�. Du�e �zy potoczy�y si� po policzkach Micha�a. Przycisn�a mocno wargi do ma�ej twarzyczki, naci�gn�a na ramiona p�aszcz, by go lepiej otuli�. Wiatr na wy�ynach hula� mocniej, unosz�c si� znad czarnej dziury, w kt�r� zamieni�y si� otulone noc� doliny. Pochodnia, kt�r� przed chwil� zapali� Fortunat, wydawa�a si� gasn�� w wilgotnych podmuchach. Katarzyna zadr�a�a, przyjrza�a si� po kolei wszystkim �wiadkom tej strasznej sceny. Oczy jej zatrzyma�y si� na m�u. Sta� wci�� zwr�cony ku ruinom, prosty jak struna.

Jego o�wietlone ogniem oczy wygl�da�y jeszcze gro�niej...

M�od� kobiet� ogarn�o zniech�cenie. Jeszcze raz Arnold si� jej wymyka� i nie wiedzia�a, jak do niego dotrze� przez ten mur w�ciek�o�ci, za kt�rym tkwi� zamkni�ty. Nie m�g� zrozumie� jej uspokajaj�cych s��w, bo teraz by� zbuntowany.

Pomy�la�a, �e jej kobieca s�abo�� b�dzie najlepszym or�em, zbli�y�a si� do� i przytuli�a.

- Arnoldzie - wyszepta�a - czy nie mo�emy spr�bowa� znale�� jakiego� schronienia? Zerwa� si� wiatr, a ja jestem przemoczona. Poza tym boj� si� o Micha�a.

Kiedy spojrza� na ni�, Katarzyna zobaczy�a, �e opu�ci� go gniew, ale ogarn�� rozdzieraj�cy smutek. M�ody m�czyzna obj�� j� ramieniem i przycisn��.

- Moje biedactwo! Jeste� zm�czona i zzi�bni�ta! Trzeba te� zaj�� si� dzieckiem. Chod�. Chwilowo nie mamy tu nic do zrobienia.

Dotyk twardych mi�ni przywr�ci� Katarzynie utracon� odwag�.

Podnios�a na m�a ufne oczy.

- Ruiny si� odbudowuje, Arnoldzie, a czas osusza �zy!

- Ale nie wskrzesza umar�ych! A moja biedna matka... - G�os mu si� za�ama� i Katarzyna poczu�a, jak jego palce zaciskaj� si� na jej ramieniu, lecz opanowa� si� i pos�pnie ci�gn�� dalej: - Domy�lam si�, �e broni�a domu a� do ko�ca! Jutro ludzie z miasteczka pomog� mi przeszuka� ruiny i odnale�� jej cia�o, by pochowa� j� nale�ycie. Na razie chod�my do klasztoru! Nie zawsze si� ze sob� zgadzali�my, przeor i ja, ale nie mo�e odm�wi� nam schronienia.

Wszyscy dosiedli koni, wykonali p�obr�t i w �lad za Montsalvym wjechali w tunel drzew, kt�ry godzin� temu mijali z tak� rado�ci�. Ruiny Montsalvy zosta�y same, wydane na j�ki wichru, kt�ry przybywa� znad p�askowy�u, jakby chcia� je op�akiwa�.

Na drodze pojawi� si� ��tawoczerwony punkcik �wiat�a, kt�ry szybko si� powi�ksza�. Katarzyna domy�li�a si�, �e by�a to latarnia ko�ysz�ca si� na ramieniu jakiego� cz�owieka id�cego im naprzeciw.

Wkr�tce pochodnia, kt�r� trzyma� Fortunat, i latarnia spotka�y si� i zatrzyma�y. M�oda kobieta dostrzeg�a za plecami Arnolda wie�niaka o sk�rze tak smag�ej, br�zowej i mocnej zarazem, �e koszula i pludry z we�ny, w kt�re by� ubrany, zdawa�y si� przyobleka� stare, s�kate drzewo.

Proste, siwe w�osy wychodzi�y spod br�zowej czapki naci�ni�tej na uszy, ale oczy osadzone pod krzaczastymi, siwymi brwiami rzuca�y weso�e b�yski. Twarz by�a surowa: zaci�ni�te wargi, kt�re pewnie nie�atwo si� rozchyla�y, zakrzywiony podbr�dek, nos cienki niczym ostrze no�a, a zmarszczki wok� ust bieg�y raczej na prawo, nadaj�c fizjonomii wyraz przebieg�y i sprytny.

Przez chwil� wie�niak, zlekcewa�ywszy Fortunata z jego pochodni�, szed� prosto na Arnolda i zatrzyma� si� tu� przed g�ow� konia. Uni�s� latarni�, aby o�wietli� twarz, nast�pnie �ci�gn�� z g�owy czapk�.

- Ja�nie pan! - rzek�. - W�a�nie przed chwil� wyda�o mi si�, �e pozna�em pana na wrzosowisku, kiedy pan cwa�owa� tak, jakby diabe� pana �ciga�! Chwa�a Bogu, �e przyprowadzi� tu ja�nie pana!

W�skie wargi rozci�gn�y si� w szerokim u�miechu, ukazuj�c miejscami pozbawione z�b�w dzi�s�a. Ca�e jego stare oblicze promienia�o tak ogromn� rado�ci�, �e wydawa�o si� rozprasza� noc. Katarzyna dostrzeg�a dwie �zy l�ni�ce w k�cikach oczu. Poczciwiec ukl�k� w b�ocie, nie przestaj�c patrze� na Arnolda jak na archanio�a. Arnold zeskoczy� z konia, chwyci� wie�niaka za ramiona i uca�owa� w oba policzki.

- Saturnin! M�j stary Saturnin! Na Boga! Jak to dobrze ci� zobaczy�!

Ty przynajmniej b�dziesz m�g� mi opowiedzie�. .

Starzec w obj�ciach Arnolda p�aka� i �mia� si� na przemian.

- O, teraz, kiedy ja�nie pan jest tutaj, wszystko p�jdzie lepiej! Pan ich zwyci�y, pan pokona te psy, kt�re rzuci�y si� na nas jak kruki.

Bystre oczy Saturnina odkry�y Katarzyn� siedz�c� na Morganie i Sar� na Parobku, z dzieckiem w ramionach.

- Ach! - rzek� z naiwnym podziwem. - Jaka pi�kna pani! Naprawd� w �yciu nie widzia�em takiej pi�knej. . To jest... czy to. .

- To moja �ona - odpar� Arnold z odcieniem dumy w g�osie, kt�ra przyprawi�a Katarzyn� o u�miech. - A oto m�j syn! Mo�esz uca�owa� jej r�k�... Moja droga! Saturnin jest seneszalem Montsalvy i naszym najwierniejszym s�ug�. Wygl�da jak zwyk�y ch�op, ale jest w�a�cicielem domu. Wychowywa� nas, Micha�a i mnie... prawie tak samo jak nasza matka.

G�os Arnolda zn�w si� za�ama� na wspomnienie matki, ale Saturnin, kt�ry uca�owa� r�k� Katarzyny, zwr�ci� si� do niego z okrzykiem: - Co za stary dure� ze mnie! Trzymam tak pana, zamiast poprowadzi� do niej! Nasza biedna pani b�dzie taka szcz�liwa!

- Moja matka? Wiesz, gdzie ona jest? Ona nie. . Stary za�mia� si� z ca�ego serca.

- Umar�a? Co znowu! Gdyby mi si� nie uda�o jej wyprowadzi� z zamku, kiedy te dzikusy pod�o�y�y ogie�, nigdy by� ju�, panie, nie zobaczy� starego Saturnina. Nie m�g�bym panu spojrze� w twarz.

Arnold zn�w z�apa� go za ramiona i krzycza�: - �yje! Ona �yje! A gdzie jest? W klasztorze? Saturnin splun�� i wzruszy� ramionami.

- W klasztorze jest Valette ze swymi lud�mi... tymi, kt�rzy spalili dom. A gdzie� by mia�a by� pani hrabina, jak nie u mnie? Ale na folwarku, bo w mie�cie ludzie Valette'a zabrali najlepsze domy. Chod�my ju� teraz, jest p�no. Nawet w nocy drogi s� niebezpieczne...

M�wi�c ca�y czas, Saturnin wzi�� za uzd� Morgan� i zawr�ci� j�.

Zanim na�o�y� ponownie czapk�, sk�oni� si� przed Katarzyn� z bezwiedn� godno�ci�.

- Ja�nie pani! - rzek� z niezmiernym szacunkiem. - B�dzie to wielki honor dla starego Saturnina, poprowadzi� pani� do swego domu, cho� nie jest on bynajmniej godny, by pani� przyj��. Ale b�dzie pani u siebie, tak jak gdyby mury Montsalvy sta�y nietkni�te!

Podzi�kowa�a mu u�miechem. M�od� kobiet� targa�y sprzeczne uczucia. Ten wie�niak, tak godny i prosty, kt�rego Arnold traktowa� jak przyjaciela, odkrywa� przed ni� nowe cechy charakteru jej m�a.

Zaczyna�a odgadywa�, jakim by� dzieckiem, dostrzeg�a zwyk��, ludzk� natur� ukryt� pod p�aszczem dumy. By�a szcz�liwa, �e i ona, i jej ludzie znajd� wreszcie dach nad g�ow�, ale pod tym dachem by�a kobieta, kt�rej Katarzyna tak si� obawia�a - matka Arnolda! W miar� jak ich spotkanie si� zbli�a�o, czu�a ogarniaj�cy j� niepok�j. Czy ta wielka pani, jak� zapewne by�a Izabela de Montsalvy, b�dzie mog�a przyj�� synow� wywodz�c� si� z ludu, czy te� m�odzi ma��onkowie spotkaj� si� z wyrzutami i gorzkimi wym�wkami? M�oda kobieta wstydzi�a si� przyzna� w duchu, �e niedawno, gdy sta�a przed ruinami zamku, przelecia�a jej przez g�ow� grzeszna my�l, i� ta tragedia zaoszcz�dzi jej przykrej pr�by. Wyrzuca�a sobie teraz t� my�l jak zbrodni�. By�a jednak zbyt m�na i zbyt przyzwyczajona do wszelkich przeciwno�ci losu, by nie umie� widzie� rzeczy takimi, jakie s�.

Moja kochana - rzek�a do siebie, podczas gdy Morgana zawraca�a w stron� Wzg�rza Drzewa - pr�ba si� odb�dzie i tak jest sprawiedliwie. To zas�u�ona kara za to, co odwa�y�a� si� pomy�le�!

Ale mimo tych upomnie� wyg�oszonych pod w�asnym adresem przera�enie Katarzyny ros�o wraz z ka�dym st�pni�ciem klaczy.

Gdy Katarzyna wsta�a nast�pnego dnia rano, Saturnin wyprowadza� barany z owczarni wykutej w skale. Nieco dalej czeka� chudy pastuch w p�aszczu z czarnej we�ny i dwa psy o jasnej sier�ci. Starzec pozdrowi� cicho Katarzyn�, a na jego smag�ej twarzy rozb�ysn�� szeroki u�miech.

- Miejsce odpoczynku by�o niegodne ja�nie pani, ale czy mimo to dobrze si� spa�o?

- Cudownie. Nawet nie s�ysza�am, jak m�� wychodzi�. Czy widzia� go pan?

- Tak. Jest w pokoju z nasz� pani�. Pomaga mu na�o�y� zbroj�.

Katarzynie �cisn�o si� serce. Najwyra�niej Arnold nie zrezygnowa� z szale�czego pomys�u, by zaatakowa� prawie w pojedynk� rozb�jnika ukrytego za murami klasztoru. Jej wzrok prze�lizgn�� si� po ��tych we�nistych grzbietach owiec, kt�re mijaj�c j�, sprawia�y wra�enie szerokiej fali. Powiedzia�a machinalnie: - Masz �adne stado, Saturninie. Nie obawiasz si�, �e rozb�jnicy Valette'a zechc� po nie si�gn��?

- Nie wszystkie owce s� moje. Wi�ksza cz�� nale�y do wielebnego ojca przeora. A bandyta, kt�ry spali� Montsalvy, nie b�dzie �mia� tkn�� d�br osobistych przeora. To mog�oby go drogo kosztowa�. Korzystam wi�c z tego i do��czam swoje owce, s� razem bezpieczne. Ale, prosz� mi wybaczy�, zwierz�ta musz� i�� na pastwisko, a ja mam co� do za�atwienia w miasteczku.

Katarzyna powoli, wdychaj�c �wie�e poranne powietrze, skierowa�a si� ku domowi. Pogoda znacznie si� poprawi�a w nocy i ca�a wie� rozb�yskiwa�a tysi�cem strumyczk�w. Jasnob��kitne niebo pokryte by�o bia�ymi ob�okami przypominaj�cymi pi�ropusze. Wydawa�o si�, �e uwolniona od �niegu ziemia wyda�a westchnienie ulgi. Katarzyna pomy�la�a, �e ta kraina jest pi�kna i �e mog�aby j� kocha�, gdyby...

Nie doko�czy�a zdania. Zbli�aj�c si� do otwartej bramy folwarku, m�oda kobieta us�ysza�a swoje imi� rzucone z w�ciek�o�ci�. Instynktownie podbieg�a do starej jod�y rosn�cej ko�o domu i wcisn�a si� pomi�dzy pie� a �cian�. Znalaz�a si� prawie przy samym oknie, tak �e mog�a dostrzec Arnolda stoj�cego przed kominkiem, na kt�rym ogie� pali� si� pod czarnym kocio�kiem. Jego nogi, uda i biodra uwi�zione ju� zosta�y w stalowej zbroi, nie by�o natomiast wida� g�rnej cz�ci tu�owia. Po mozolnym wci�ni�ciu na siebie koszulki, do kt�rej przyczepione mia�y zosta� pozosta�e cz�ci uzbrojenia, wystawi� g�ow� z �elaznej skorupy i rozgniewanym g�osem ci�gn�� dalej: - Nie spodziewa�em si�, matko, �e b�dziesz szale� z rado�ci, gdy dowiesz si� o skromnym pochodzeniu mojej �ony, ale przyznaj�, �e nie oczekiwa�em takiej pogardy!

Izabela de Montsalvy, kt�r� Katarzyna widzia�a w tej chwili jako czarny cie�, odpar�a sucho: - A czego si� spodziewa�e�? C�rka rzemie�lnika, bez najmniejszej kropli krwi szlacheckiej, dla ciebie, kt�ry zas�ugiwa�by� na ksi�niczk�?

- Gdyby Katarzynie zale�a�o na ksi�ciu Filipie, by�aby ksi�niczk�, a nawet czym� wi�cej!

- Op�tanie, jakie ogarnia ksi�cia Burgundii na widok kobiet, jest powszechnie znane, ale nie przecz�, �e ta dziewczyna jest pi�kna...

S�owa te by�y jak policzek dla Katarzyny. W pierwszym odruchu chcia�a wbiec do pokoju, lecz si� powstrzyma�a. Pragn�a wiedzie� wi�cej, zw�aszcza jak zareagowa� Arnold. Ale zaledwie zd��y�a sobie zada� to pytanie, rozbrzmia� jego g�os: - By�bym ci zobowi�zany, gdyby� zechcia�a u�ywa� innych s��w w odniesieniu do mej �ony - rzuci� brutalnie. - I chc�, by� nie zapomnia�a o jednym: ty jeste� moj� matk�, szanuj� ci� i kocham, ale ona jest moj� �on�, jeste�my jednym cia�em i nikt ani nic nie zmusi mnie do tego, bym z niej zrezygnowa�!

Na uginaj�cych si� nogach Katarzyna przysun�a si� do drzewa i opar�a o nie, przepe�niona gor�c� wdzi�czno�ci�! �O, m�j najdro�szy!" westchn�a �arliwie.

Zapanowa�a cisza. Izabela zapina�a wok� torsu syna pancerz, a Arnold nad czym� si� zastanawia�. Pr�bowa� opanowa� gniew. Potem, ju� spokojnie, powiedzia�: - Spr�buj mnie wys�ucha�, matko, a mo�e mnie zrozumiesz.

Wszystko zacz�o si� tego dnia, gdy Micha� zgin�� w Pary�u w najgorszych dniach rewolty...

Ukryta za drzewem Katarzyna, niewidoczna od zewn�trz i od wewn�trz, s�ucha�a z zapartym tchem, jak jej m�� opowiada dzieje ich mi�o�ci. M�wi�, nie troszcz�c si� o wywo�anie �zawych uczu�, dobiera� s�owa proste, bezpo�rednie, kt�re tym bardziej wywiera�y wra�enie.

Opowiedzia�, jak trzynastoletnia Katarzyna ze �lepym oddaniem, z nara�eniem w�asnego �ycia i �ycia swego ojca, ratowa�a nieznajomego.

Nast�pnie m�wi� o ich spotkaniu na drodze do Flandrii i o wszystkim, co ich tak d�ugo dzieli�o: po�a�owania godne ma��e�stwo Katarzyny, mi�o�� ksi�cia Filipa. A tak�e o tym, jak najpi�kniejsza kobieta Zachodu po�wi�ci�a wszystko: maj�tek, tytu�y, chwa��, mi�o�� ksi�cia - by umrze� wraz z nim w obl�onym Orleanie i posz�a samotna i uboga, nara�aj�c si� na napad ze strony bandy zb�jc�w. Opowiedzia� wreszcie, jak Katarzyna i on sam czynili wszystko, by wyrwa� Joann� d'Arc z r�k oprawc�w, dokonywali cud�w i wreszcie zostali banitami, co przyczyni�o si� do zrujnowania Montsalvy.

- R�wnie� i utrat� domostwa mo�esz, matko, zarzuci� Katarzynie, ale tak�e mnie, je�li bowiem jeszcze raz trzeba by zap�aci� t� sam� cen�, by przywr�ci� Joannie �ycie, rozpocz�liby�my wszystko od nowa bez cienia wahania!

- Jedna sprawa to fakt, �e ma serce m�ne i dumne - twierdzi�a uparcie matka. - A �e jest gminnego pochodzenia - Inna. Jak mog� zapomnie� o tym, �e pochodzi z rodziny sklepikarzy?

Cierpliwo�� Arnolda by�a ju� chyba na wyczerpaniu, bowiem podni�s� g�os tak, �e Katarzyna a� podskoczy�a.

- Do diab�a! Zawsze uwa�a�em, �e masz najlepsze i najbardziej wspania�omy�lne serce z wszystkich kobiet na �wiecie i nie chcia�bym zmienia� zdania. Czy� musz� ci przypomina�, kto by� za�o�ycielem naszego szlacheckiego rodu? Awanturniczy braciszek zakonny, kt�ry w czasie pierwszej wyprawy krzy�owej rzuci� w pokrzywy swoj� mnisi� sukienk�, kt�r� miano mu zedrze� przemoc�, zwi�za� si� z hrabi� Tuluzy, Raymondem de Saint-Gilles'em, i wr�ci� z Ziemi �wi�tej okryty chwa��, bogaty jak su�tan i uszlachcony przez kr�la Jerozolimy? Gdyby przodek Archambaud Rze�nik nie wygra� w ko�ci siostry ksi�cia Normandii, to czy� Combornowie nie byliby teraz tylko drobn� szlacht� zniszczon� pija�stwem, tylko odrobin� wy�ej stoj�c� od ch�op�w, z kt�rymi niegdy� dzielili si� upolowanymi dzikami. Co za� do Ventadour�w, z kt�rych ty, matko, pochodzisz...

- Zapewne chcesz powiedzie�, �e wywodz� si� prosto z chlewa? wykrzykn�a pogardliwie Izabela.

- Nic bardziej nie przypomina chlewa ni� bar��g dzika. A czym�e innym byli ci wodzowie franko�scy, raczej barbarzy�scy ni� wp�dzicy, przybyli z las�w germa�skich, ci drobni wodzowie hord wyniesieni do rangi kr�l�w przy okazji udanego polowania czy nale�ycie zar�ni�tego wroga... a kt�rzy s� szlachetnymi przodkami naszych dom�w!

- To dzi�ki mieczowi uzyskali ziemie i tytu�y, a nie dzi�ki kupieckiej wadze. Nigdy �aden szlachcic nie zni�y� si� do handlu!

Katarzyna dostrzeg�a b�ysk z�b�w Arnolda.

- Czy jeste� tego pewna? Ilu krzy�owc�w dostarczy�y rodziny Ventadour czy Montsalvy? A czym by� ten pot�ny bank, kt�ry stanowi� o ich sile, kiedy kr�l Filip ich zniszczy�... je�li nie nader lukratywnym handlem? Daj spok�j, matko, zapomnij o swym szlachectwie i zwr�� serce ku tej, kt�r� kocham, albowiem jest tego godna. Katarzyna nale�y do kobiet plennych, z kt�rych �ona bior� pocz�tek najpot�niejsze dynastie, jak cesarzowe rzymskie, koronowane przypadkowo, w czasie podboj�w, kt�re rodzi�y potem Cezar�w. Kr�lowa Jolanta, kt�ra si� na tym zna, umie�ci�a j� przy sobie i obdarzy�a przyja�ni�. Dziewica Joanna j� kocha�a.

Czy�by� by�a, matko, wi�ksz� rojalistk� ni� kr�lowa Czterech Kr�lestw, dumniej sza ni� c�rka Boga?

- Jak�e ty j� kochasz! - szepn�a z gorycz� Izabela. - Jak ty jej bronisz!

Da� si� s�ysze� metaliczny zgrzyt. To Arnold ukl�k� obok swej matki.

- Tak, kocham j� i jestem z niej dumny. A i ty pokocha�aby� j�, gdyby� j� lepiej zna�a. Tym bardziej �e dzielny Gaucher Legoix, kt�ry zgin�� za Micha�a, nie zas�uguje na pogard�, zapomnij o tym, zapomnij, �e Katarzyna jest jego c�rk�... Zapomnij tak�e o ksi�ciu Burgundii i de Brazeyu. Nie my�l o tym, �e Katarzyna by�a dam� dworu kr�lowej Jolanty, t�, kt�ra pragn�a uratowa� Dziewic�, �e by�a dla mnie towarzyszem broni, zanim sta�a si� moj� �on�, pomy�l tylko o tym, �e Katarzyna de Montsalvy, moja �ona, jest twoj� c�rk�!

Katarzyna przymkn�a oczy. Zreszt� i tak nic nie widzia�a, bowiem o�lepia�y j� �zy. Cho�by �y� mia�a ca�� wieczno��, nigdy nie zapomni s��w Arnolda, tej mowy obro�czej, kt�ra by�a w istocie krzykiem kochaj�cego serca. Ogarni�ta mi�o�ci� i wdzi�czno�ci� walczy�a z omdleniem. S� zapewne takie chwile, w kt�rych szcz�cie jest mocniejsze, ni� cz�owiek mo�e wytrzyma�, pod kt�rego ci�arem mo�na si� za�ama�, tak jak pod brzemieniem b�lu. Katarzyna by�a o krok od omdlenia. Chwyci�a kostropaty pie� drzewa, wczepi�a si� w niego, jakby chcia�a zaczerpn�� si�, kt�rych jej zabrak�o. Z domu nie dochodzi� ju� �aden d�wi�k. Izabela de Montsalvy usiad�a na �awie i z zamkni�tymi oczami zamy�li�a si�, podczas gdy Arnold naci�ga� spokojnie r�kawice, nie zajmuj�c si� ju� matk� i szanuj�c jej milczenie.

Nagle z ma�ego pokoiku w g��bi domu rozleg� si� krzyk Micha�a i Katarzyna na d�wi�k g�osu syna otworzy�a oczy i st�umi�a okrzyk gniewu: naprzeciw niej, z drugiej strony drzewa, sta�a Maria de Comborn, oparta ramieniem o �cian� domu, spogl�daj�c na Katarzyn� ze z�o�liwym u�miechem.

- M�g�by dosta� dobr� not� z retoryki, nieprawda�? Ale to nie pow�d do pr�no�ci dla pani, droga Katarzyno... Nadejdzie dzie�, kiedy Arnold nie b�dzie pami�ta� o tym wszystkim, wr�cz przeciwnie przypomni sobie dok�adnie, jakie jest pani pochodzenie. A tego dnia ja b�d� przy nim...

Szcz�cie Katarzyny by�o tak wielkie, �e nie zostawia�o miejsca na gniew. Od�a lekcewa��co swe pi�kne usta w u�mieszku.

- Musi pani zatem uzbroi� si� w znaczn� cierpliwo��... droga Mario!

Zastanawiam si� tylko, jak pani b�dzie wtedy wygl�da�. Ju� teraz nie jest pani zbyt pi�kna! Kiedy Arnold przestanie mnie kocha�, b�d� bardzo zdziwiona, je�li zwr�ci si� ku starej pannie, wysch�ej z zawi�ci i z�o�liwo�ci!

- Ty dziwko! - sykn�a Maria, zaciskaj�c pi�ci. - Wydrapi� ci oczy!

Zza paska wyci�gn�a sztylecik, kt�rego cienkie ostrze rzuca�o pos�pne b�yski. Z przymru�onymi oczami jeszcze bardziej ni� zwykle przypomina�a kota szykuj�cego si� do skoku. Nienawi�� wykrzywiaj�ca jej twarz i niebezpieczny ognik w oczach sprawi�y, �e Katarzyna si� cofn�a.

Stan�a tak, by jod�a znalaz�a si� mi�dzy ni� a przeciwniczk�, nie mog�a jednak powstrzyma� si� od szyderstw.

- Oto prawdziwie damskie narz�dzie! Czy dobrze us�ysza�am, �e ten wasz szlachetny przodek nazywa� si� Archambaud Rze�nik?

- Dobrze us�ysza�a� i zaraz ci udowodni�, �e zabijam nie gorzej ni� on. Zobaczysz!

Oszala�a z w�ciek�o�ci Maria unios�a sw� bro� i ju� mia�a rzuci� si� na Katarzyn�, gdy na zakr�cie domu ukaza� si� Walter, kt�ry skoczy� od ty�u na dziewczyn�. W jednej chwili sztylet wypad� jej z d�oni i trafi� w traw�, a szeroka d�o� Normandczyka zacisn�a si� na ustach Marii, t�umi�c jej okrzyki furii. Katarzyna odetchn�a. W g��bi duszy musia�a przyzna�, �e si� ba�a. Ta na wp� oszala�a dziewczyna by�a zdolna do wszystkiego.

Bezsilnie dysza�a teraz ze z�o�ci pod mocn� d�oni� Waltera.

- No, panienko! - rzek� rozwlekle. - Spokojnie! Kiedy si� chce kogo� zabi�, trzeba si� urz�dzi� tak, �eby nie patrzy�o na to ze dwadzie�cia os�b.

Rzeczywi�cie, z ��ki nadci�gali wie�niacy w koszulach, z d�ugimi w�osami wymykaj�cymi si� spod czapek, pokryci sier�ci� k�z czy owiec.

Jedni z nich trzymali wid�y, inni sierpy... Na wszystkich tych pomarszczonych, ogorza�ych od s�o�ca i wiatru twarzach malowa�o si� zdecydowanie. Zbli�ali si� ku fermie cichymi, powolnymi krokami, nieub�agani jak przeznaczenie. Na czele szed� stary Saturnin, z d�ug� kos� w gar�ci. Jego stopy obute w saboty rozgniata�y grudki g�bczastej ziemi.

Walter zerkn�� pospiesznie na wie�niak�w, pu�ci� Mari� i przykucn��, by podnie�� sztylecik i wetkn�� go za pas.

- Ju� pora - rzek� tylko. - Id� po konie.

Fortunat, tak�e uzbrojony, wyszed� z obory, d�wigaj�c �uk z cisowego drewna - tej samej wielko�ci co on sam. Maria zawaha�a si�.

Rzuci�a na Katarzyn� niepewne spojrzenie, nast�pnie zdecydowa�a si� wej�� do domu. Na progu zderzy�a si� z Arnoldem, kt�ry w�a�nie wychodzi� uzbrojony po z�by. Odepchn�� dziewczyn�, nawet nie spojrzawszy na ni�, widzia� bowiem tylko opart� o jod�� Katarzyn�. Obserwowa�a m�a ze zdziwieniem. Nie mia� na sobie lekkiej zbroi, kt�r� dosta� od Jakuba Coeura przy wyje�dzie z Bourges, lecz czarn�, do kt�rej by� przyzwyczajony i kt�ra dobrze mu s�u�y�a zar�wno w czasie turniej�w, jak i na polach bitwy. He�m ozdobiony krogulcem ni�s� pod lew� pach�.

Katarzyna pomy�la�a, �e czas si� go nie ima�, �e wygl�da� dok�adnie jak wtedy, gdy pojawi� si� na zar�czynach ksi�niczek Burgundii, by rzuci� r�kawic� ksi�ciu Filipowi. Gdy si� nachyli�, by uca�owa� �on�, zapyta�a: - Gdzie odnalaz�e� t� zbroj�?

- W zbrojowni zamku. Mo�na tam wej�� przez specjalne przej�cie.

To pomieszczenie w podziemiach, kt�re - na szcz�cie - jest dost�pne. Nie wszystko straci�em.

Obejmuj�c szyj� Arnolda, uwiesi�a si� na niej z ca�ych si�, z czu�o�ci�, by go zatrzyma�. Wiedzia�a z g�ry, �e czyni to na pr�no.

- Dok�d idziesz? Co masz zamiar zrobi�?

Wykona� nieokre�lony gest w kierunku niewidzialnych pag�rk�w miasteczka, w stron� klasztoru, kt�rego dzwony w�a�nie rozbrzmiewa�y w przejrzystym powietrzu poranka. Nast�pnie wskaza� wie�niak�w zgromadzonych przed domem i, bli�ej, masywn� posta� Waltera oraz drobniejsz� - Fortunata.

- Id� tam, a oto moje oddzia�y. Ten Valette zap�aci mi za ruin� naszego domu.

- B�dziesz walczy�?

- To m�j zaw�d - rzek� z nik�ym u�miechem - I nigdy nie znajd� lepszej okazji, by go sprawowa�.

- Czy wiesz, �e atakuj�c Valette'a, atakujesz w pewnym sensie kr�la?

- Tym razem twarz Arnolda rozp�omieni�a si� gniewem. Jego r�ka w �elaznej r�kawicy uderzy�a o pier�.

- Co mnie obchodzi kr�l? Czy jest jeszcze moim kr�lem ten, kt�ry skaza� mnie na wygnanie, kt�ry mnie zrujnowa�, by przypodoba� si� swemu faworytowi? Nie, Katarzyno, nie mam ju� kr�la i, wierz mi, atakuj�c tego psa, nie b�d� mia� poczucia, �e dzia�am w niezgodzie z honorem czy prawem... wr�cz przeciwnie! Je�li go zabij�, to znam niejednego, kt�ry b�dzie mi zobowi�zany.

Po raz ostatni uca�owa� �on�, nast�pnie roz��czywszy si� z ni�, skierowa� si� ku swemu koniowi trzymanemu przez Fortunata. Impuls pchn�� Katarzyn� za nim: chcia�a pod��y� tam, gdzie i on. Ale si� powstrzyma�a - Arnold si� nie zgodzi. Trzeba pozwoli� im wyruszy�, a potem pojecha� w pewnej odleg�o�ci za nimi.

Z domu wysz�a Sara z gaworz�cym Micha�em na r�ku, Izabela de Montsalvy i Donata, kt�ra wyciera�a oczy brze�kiem fartucha. Maria znikn�a jak za dotkni�ciem czarodziejskiej r�d�ki. Katarzyna instynktownie wzi�a synka w ramiona. Dzi� rano by� w doskona�ym nastroju, u�miecha� si� do matki, kt�rej serce topnia�o z czu�o�ci. Kontrast mi�dzy radosnym dzieckiem a tymi �le uzbrojonymi nielicznymi lud�mi id�cymi zmierzy� si� z o wiele sprytniejszym i okrutnym przeciwnikiem by� zbyt du�y... Oczy jej zal�ni�y �zami i nie dostrzeg�a, �e Izabela j� obserwuje.

Kiedy jednak Arnold znikn�� wraz ze swymi lud�mi za jod�ami, Katarzyna odwr�ci�a si� raptownie w stron� te�ciowej i poda�a jej dziecko.

- Prosz� wzi�� Micha�a - rzek�a spokojnie. - Ja pojad� za nimi.

- Czy� oszala�a? Miejsce kobiety nie jest przy m�czyznach. Czy wiesz, czym ryzykujesz?

M�oda kobieta u�miechn�a si� ze smutkiem.

- Przede wszystkim wiem, co ryzykuje Arnold, i tylko to si� dla mnie liczy.

- Tw�j syn ci� nie powstrzymuje? - spyta�a Izabela z lekkim grymasem lekcewa�enia w k�cikach ust. - Dobra matka nie powinna nigdy opuszcza� dziecka.

- By� mo�e jestem lepsz� �on� ni� matk�. Ponadto on ma pani�. Jako babka mo�e pani czuwa� nad nim w czasie mojej nieobecno�ci. A je�li przydarzy mi si� jakie� nieszcz�cie, my�l�, �e to u�atwi�oby wiele spraw, czy� nie tak?

I nie czekaj�c na odpowied� Izabeli, kt�ra spogl�da�a na ni� w os�upieniu, Katarzyna odwr�ci�a si� na pi�cie i posz�a do stajni. Nie korzystaj�c z niczyjej pomocy osiod�a�a Morgan�, dosiad�a jej i pojecha�a za oddzia�kiem drog� do Montsalvy.

Carlat! Stromy brzeg morski z czarnego bazaltu, odgradzaj�cy dolin� Embene od wyd�u�onego p�askowy�u, jakby mieczem rozp�atanego na dwie cz�ci. W dole, otoczone murami, kry�o si� zzi�bni�te miasteczko o domkach jak granitowe b�ble wok� surowego ko�cio�a ze spiczast� dzwonnic�. Wysoko w g�rze, na dumnej ostrodze otoczonej murami o zawrotnej wprost wysoko�ci i olbrzymimi wie�ami, stercza�y dzwonnice, dachy, sto�kowate wie�e i blanki. Twierdza, kt�ra przez d�ugie wieki by�a schronieniem buntownik�w, wygl�da�a jak miasto zamkni�te i nieme.

Straszliwe w swym g��bokim milczeniu, tak absolutnym, i� Katarzynie wydawa�o si�, �e s�yszy �opot proporca na szczycie fortu. W miar� jak wznosi�a si� coraz wy�ej na grzbiecie roztropnej Morgany, mog�a obserwowa� roztaczaj�cy si� u jej st�p pejza� p�l, las�w, zrudzia�ych wrzosowisk, wysokich paproci i skal opadaj�cych a� do spienionych potok�w. Droga by�a tak prosta, a niebo tak niebieskie i czyste, �e z�bata brama, oz�ocona ostatnimi promieniami zachodz�cego s�o�ca, sprawia�a wra�enie, jakby prowadzi�a prosto do raju. Dwaj jad�cy obok niej m�czy�ni, czarny hrabia ze srebrnym krogulcem i szary hrabia ze szkar�atnym lwem, wygl�dali jak archanio�y o ognistych mieczach, kt�re w jednej chwili mog� sprawi�, by �wietliste skrzyd�a drzwi obr�ci�y si� na swych lazurowych zawiasach. To ogromne orle gniazdo, kt�re wznosi�o si� czarnymi kamieniami do nieba, mia�o jednakowo� sta� si� jej ogniskiem domowym, to tutaj b�dzie wreszcie mog�a �y� mi�o�ci�, �yciem kobiety, kt�ra spogl�da, jak ro�nie jej syn. Te gro�ne mury nabiera�y dla niej �agodnego wyrazu. Jakie z�o mog�oby j� dosi�gn�� tak daleko i tak wysoko?

Przejmuj�cy d�wi�k tr�by, kt�ry rozleg� si� tu� obok Katarzyny, poderwa� j� z miejsca. Mury by�y ju� blisko. W czarnym cieniu drewnianej palisady jeden za drugim znikali je�d�cy. Na tle nieba zarysowa�a si� sylwetka �o�nierza, kt�ry d�� w r�g. Potem, gdy pierwsze konie dotar�y do p�askowy�u, brama otworzy�a si� poma�u, wpuszczaj�c zrudzia�y promie� s�oneczny.

Ukaza�a si� szeroka esplanada, okolona rozmaitymi budowlami: kaplic�, czym� w rodzaju domostwa o oknach w lancetowatym kszta�cie, staro�ytna komandoria, magazyny broni, ku�nia, stajnie, stara studnia pokryta zielonym mchem, olbrzymi fort g�ruj�cy nad czterema wielkimi wie�ami w rogach, wreszcie - ogromny buk z rozpostartymi ga��ziami skr�conymi i go�ymi niczym czarne w�e - ukazywa� swe straszliwe owoce: zesztywnia�e cia�a pi�ciu powieszonych.

Przeje�d�aj�c obok drzewa, Katarzyna odwr�ci�a oczy. Zewsz�d nadbiegali �o�nierze, ci�gn�c kusze i poprawiaj�c �elazne kaski, niespokojnie wypatruj�c barw swego pana. Zadzwoni�y dzwony kaplicy, a r�wnocze�nie trzej heroldowie na progu domu zad�li w srebrne tr�bki. Za nimi ukaza� si� stary m�czyzna w zbroi. Opiera� si� na lasce, porusza� si� bowiem z widocznym trudem.

- To pan Jan de Cabanes - szepn�� Bernard w stron� Arnolda. Postarza� si� jeszcze bardziej. Widzisz wi�c, �e nadszed� czas, aby przyj�� mu z pomoc�.

Na olbrzymim dziedzi�cu rzeczywi�cie panowa� ba�agan i zaniedbanie. Budynki by�y zniszczone. Niekt�re grozi�y zawaleniem, a w wielu oknach feudalnej siedziby brakowa�o szyb. Kadet Bernard u�miechn�� si� do Katarzyny, a potem si� skrzywi�.

- Obawiam si�, �e nie b�dzie pani zbytnio zadowolona ze swego pa�acu, pi�kna Katarzyno! Ale jestem pewien, �e pani urok uczyni to miejsce rozkosznym!

By� to komplement, ale Katarzyna pomy�la�a, �e nawet najpi�kniejszy u�miech �wiata nie m�g�by zast�pi� brakuj�cych szyb, zalepi� rozpadlin w murach ani usun�� przeci�g�w. Na szcz�cie nadchodzi�a wiosna, ale nie by�o jeszcze ciep�o, a bystre oko kobiety zauwa�y�o wszystko, co nale�a�oby zrobi� przed zim�, tak �eby ten stary budynek sta� si� mo�liwy do zamieszkania dla kobiet i dziecka. Podczas gdy Arnold i Bernard nawi�zali rozmow� ze starym szefem garnizonu, Izabela de Montsalvy ustawi�a swoj� mulic� przy boku Morgany.

- Obawiam si�, �e zastaniemy tu wi�cej szczur�w ni� obi� - rzek�a. Je�li wn�trze wygl�da tak jak to. .

Odwr�ci�a si� do Sary, kt�ra nios�a Micha�a. Dziecko by�o jedynym obiektem jej rozm�w z synow�, a wsp�lna troska o jego wygod� zbli�a�a je nieco. Poza tym nie stara�y si� bynajmniej o zadzierzgni�cie innej wi�zi.

Izabela nie by�a w stanie zapomnie� o pochodzeniu Katarzyny, ta za� nie mog�a wybaczy� te�ciowej jej dumy stanowej. Co wi�cej, mia�a jej za z�e, �e zatrzyma�a Mari� de Comborn, podczas gdy Arnold pragn��, by odes�ano j� do brata.

- Maria zast�powa�a mi c�rk� w najtrudniejszych chwilach powiedzia�a. - Jej towarzystwo jest mi potrzebne. .

Ze spojrzenia Izabeli mo�na by�o wywnioskowa�, �e �adne inne towarzystwo nie mog�o jej zast�pi�, a Arnold, kt�ry ju� otwiera� usta, by przypomnie� matce, �e Katarzyna jest jej now� c�rk�, zamkn�� je bez s�owa. By� mo�e, gdy obie kobiety b�d� �y�y pod jednym dachem, zaakceptuj� si� wreszcie nawzajem. Arnold wierzy�, �e czas i przyzwyczajenie �agodz� niech��. .

Mimo wszystko Katarzyna ch�tnie przysta�a na zamieszkanie z te�ciow�, z szacunku dla jej wieku i uczucia dla m�a, ale fakt, �e dzieli�a mieszkanie z Mari� de Comborn, zawsze agresywn�, kt�rej baczne spojrzenie czu�a na sobie ci�gle, sprawia� jej niemal fizyczny b�l. Coraz gorzej znosi�a widok dziewczyny, ta za� - wiedziona przenikliwo�ci� osoby z�o�liwej - doskonale zdawa�a sobie z tego spraw�. Wykorzystywa�a to bezwstydnie, czerpi�c niezdrow� przyjemno�� z narzucania im swego towarzystwa i bezustannego snucia si� za Arnoldem.

Kiedy panie przesz�y przez niskie, rze�bione drzwi prowadz�ce do domostwa, Maria znalaz�a si� obok Katarzyny, kt�rej rozczarowany wzrok w�drowa� od poczernia�ych sklepie� do z�amanych czy nieszczelnie przylegaj�cych p�ytek pod�ogi, poplamionych t�uszczem i b�otem, co �wiadczy�o o tym, �e by�y myte do�� dawno.

- Jak szlachetna pani znajduje sw�j pa�ac? - mrukn�a dziewczyna. Zapewne wspania�ym! Po �mierdz�cym sklepiku handlarza najgorsza nora musi wydawa� si� ol�niewaj�ca.

- Podoba si� to pani? - odpar�a m�oda kobieta, u�miechaj�c si� anielsko i udaj�c, �e rozumie dos�ownie swoj� rywalk�. - Nie jest pani wybredna. To prawda, �e w zrujnowanej wie�y brata nie mog�a pani zobaczy� nic �adnego. Ten dom jest w sam raz dobry dla rze�nika! To nora godna rodu Comborn�w.

- Myli si� pani - sykn�a Maria, ze z�o�ci� patrz�c na Katarzyn�. - To nie jest nora... lecz grobowiec!

- Grobowiec? C� to za ponur� wyobra�ni� ma pani!

- To nie wyobra�nia, a pewno��, kt�r� mam nadziej� pani przekonuj�co wykaza�! Grobowiec, powtarzam... pani grobowiec!

Albowiem, moja droga, nie wyjdzie pani st�d �ywa!

Katarzyna poczu�a, �e ogarnia j� gniew, ale pohamowa�a si� z najwi�kszym wysi�kiem. Mimo wszystko nie dopu�ci, aby ta j�dza mia�a satysfakcj� z tego, �e jej strza� by� celny. Sarkastyczny u�miech ods�oni� jej nieskazitelne z�by.

- I ma si� rozumie�, to pani spowoduje moje przej�cie do krainy umar�ych? Czy nie m�cz� pani te pogr�ki, te pompatyczne, tragiczne zdania? Co za szkoda, �e kaprys przeznaczenia spowodowa�, i� urodzi�a si� pani w zamku! Odnios�aby pani niew�tpliwy sukces w objazdowym teatrzyku na jarmarku �wi�tego Wawrzy�ca w Pary�u.

Maria rozejrza�a si� doko�a, by sprawdzi�, czy nikt nie s�yszy ich rozmowy. Izabela de Montsalvy i Sara kierowa�y si� ju� w stron� schod�w, m�czy�ni wyszli na podw�rko, by�y wi�c najwyra�niej same.

- �miej si� - zazgrzyta�a z�bami dziewczyna. - �miej si�, kochana!

Nied�ugo przestaniesz si� �mia�! Nied�ugo b�dziesz ju� tylko �cierwem gnij�cym w jakiej� dziurze, a ja spoczn� w ��ku twojego m�a.

- W dniu, w kt�rym pani Katarzyna znajdzie si� w jakiej� dziurze rzek� niski g�os, jakby wychodz�cy z g��bi kominka - ��ko pana Arnolda pozostanie puste, bowiem nie b�dzie pani �y�a tak d�ugo, by zd��y� do niego wej��!

Zza filaru wspieraj�cego kominek wyszed� Walter z wyci�gni�tymi do przodu r�kami. By� tak imponuj�cy i gro�ny, �e Maria zrobi�a taki ruch, jakby chcia�a si� cofn��. Powstrzyma�a si� jednak. Unios�a g�ow� i uk�adaj�c usta w pyszczek �mii, rzuci�a: - A to pies �a�cuchowy! Zawsze ukrywa si� gdzie� pod pani sp�dnic�, got�w pospieszy� z pomoc�. Zastanawiam si�, jak znosi to Arnold, je�li - jak pani m�wi - kocha pani�.

- Uczucia pana Arnolda nie maj� tu nic do rzeczy, panienko - uci�� szorstko Normandczyk. - Od dawna czuwam nad pani� Katarzyn� i on wie o tym. Pozwoli pani, �e jako pies �a�cuchowy co� powiem: je�li panienka dotknie pani de Montsalvy, to udusz� panienk� tymi oto r�kami!

Olbrzymie d�onie Normandczyka rozczapierzy�y si� przed oczami Marii w taki spos�b, �e dziewczyna zblad�a. Ale z pomoc� przysz�y jej duma i nienawi��.

- A... a je�li powiem kuzynowi, �e mi grozisz? My�lisz, �e b�dzie ci� trzyma�?

- Tak, i to tak d�ugo, jak zechc�! - uci�a Katarzyna, staj�c pomi�dzy przeciwnikami. - Niech pani zapami�ta i nie zapomina! Arnold jest pani kuzynem... moja kochana, ale moim m�em. I kocha mnie, rozumie pani?

Kocha mnie, cho�by pani mia�a zdechn�� z w�ciek�o�ci i zazdro�ci! Nie zawaha si� nigdy, je�li b�dzie mia� wybiera� mi�dzy mn� a pani�! Niech pani m�wi, co chce, i robi, co chce, ale prosz� si� strzec, dop�ki ja mam tu co� do powiedzenia. Zobaczymy, kto wygra. Chod�my, Walterze, do��czmy do pozosta�ych!

Wzruszywszy pogardliwie ramionami, Katarzyna odwr�ci�a si� od Marii i skierowa�a ku schodom, opar�szy si� na ramieniu Normandczyka, jak gdyby chcia�a podkre�li� swoj� z nim solidarno��.

- Niech pani b�dzie ostro�na - szepn�� Walter z zatroskanym obliczem. - Ta dziewczyna pani nienawidzi. Ona jest zdolna do wszystkiego. Nawet do najgorszych czyn�w.

- A wi�c czuwaj, m�j przyjacielu, czuwaj nade mn�! Pod twoj� opiek� nigdy nie musia�am si� niczego ba�. Czemu� mia�abym si� ba� dzisiaj?

- Mimo wszystko prosz� uwa�a�! B�d� czuwa�, ale s� takie chwile, gdy nie ma mnie w pobli�u. Na razie uprzedz� Sar�. Nie b�dzie to zbytnia ostro�no��, nas dwoje przeciwko tej �mii...

Katarzyna nie odpowiedzia�a. Mimo ufno�ci, jak� manifestowa�a, nie mog�a wyzby� si� tajonego niepokoju. Jak powiedzia� Walter, Maria nale�a�a do tego rodzaju gad�w, co do kt�rych nigdy nie mo�na przewidzie�, kiedy podnios� �eb, by zada� cios. Katarzyna mia�a jednak wra�enie, �e je�li oka�e strach, utraci po�ow� swych obronnych mo�liwo�ci.

�a�nia w Carlat by�a archaiczna i prymitywna. Nie wytrzymywa�a por�wnania z obszernymi, malowanymi salami, obwieszonymi haftowanymi tkaninami, w kt�rych mieszka�cy pa�acu Burbon�w k�pali si� w kadziach z polerowanej cyny czy cyzelowanego srebra. Tutaj by�o tylko jedno pomieszczenie z kamienn� kadzi� w �rodku. Obok kadzi znajdowa� si� du�y kocio� z wod�, kt�r� podgrzewano na �elaznym tr�jnogu, umieszczonym pod otworem wentylacyjnym. W drugim k�cie zwyk�a drewniana deska s�u�y�a jako stolik do masa�u. Rowek wy��obiony w ziemi a� do otworu w murze zapewnia� odp�yw wody. W pomieszczeniu panowa� p�mrok. Schodzi�o si� do niego po trzech schodkach wykutych bezpo�rednio w skale i tylko jedna lampka ukryta za �elaznym okratowaniem o�wietla�a izb�.

Katarzyna zasta�a drzwi do �a�ni otwarte, a t�ga dziewczyna, czerwona i �wawa, kt�ra pe�ni�a funkcj� �aziebnej, w�a�nie przeciska�a si� na zewn�trz. Znalaz�szy si� nos w nos z Katarzyn�, poczerwienia�a jeszcze bardziej.

- Dok�d idziesz? - spyta�a Katarzyna. - Powiedziano mi, �e m�j m�� si� tu k�pie. Czy ju� sko�czy�?

Dziewczyna jeszcze bardziej poczerwienia�a, rzuciwszy trwo�ne spojrzenie na drzwi. Zanim odpowiedzia�a, odsun�a si� dalej od nich.

- Nie, prosz� ja�nie pani. Przeciwnie, on tutaj jest.

- No wi�c?

�aziebna opu�ci�a g�ow�. Jej grube palce nerwowo mi�y niebieski, wilgotny fartuch. Spojrza�a na Katarzyn� spode �ba i powiedzia�a szybko: - Panienka da�a mi srebrny pieni��ek, �ebym ust�pi�a jej miejsca, kiedy ja�nie pan b�dzie si� kaza� nama�ci� oliw�. Ona. . ona si� ukry�a za grubym filarem, tam w �rodku.

Pi�kna twarz Katarzyny r�wnie� poczerwienia�a, ale z w�ciek�o�ci, a przel�kniona dziewczyna unios�a instynktownie rami�, by si� uchroni� przed spodziewanym ciosem. Pani Montsalvy wskaza�a jej tylko wyj�cie ruchem r�ki: - Id� st�d.. i trzymaj j�zyk za z�bami!

Dziewczyna oddali�a si�, o nic nie pytaj�c. Gdy Katarzyna zosta�a sama, zbli�y�a si� do uchylonych drzwi. Z wn�trza nie dochodzi� �aden ha�as opr�cz plusku wody wyp�ywaj�cej z kadzi. Katarzyna zerkn�a.

Widok, kt�ry ujrza�a, kaza� jej zacisn�� pi�ci, ale olbrzymim wysi�kiem woli pohamowa�a si� i zachowa�a cisz�. Chcia�a zobaczy�, co si� b�dzie dzia�o.

Arnold le�a� na brzuchu, z g�ow� ukryt� w skrzy�owanych ramionach. Maria, kt�ra sta�a obok niego, polewa�a oliw� z niebieskiej, szklanej fiolki jego plecy, a nast�pnie powoli rozprowadza�a j� po ca�ym ciele. Nie porusza� si�. W�skie, brunatne d�onie dziewczyny z nabo�e�stwem wodzi�y po mi�niach, kt�re w czerwonym �wietle przybiera�y dziwne kszta�ty. Sk�ra l�ni�a jak br�zowy jedwab. Katarzyna, zahipnotyzowana, nie mog�a ode� oderwa� oczu. Mia�a ostr�, niemal bolesn� �wiadomo��, �e ten masa� by� pieszczot� dla przesuwaj�cych si�, b��dz�cych po ciele Arnolda r�k. Twarz i szyja Marii pokry�y si� kropelkami potu, l�ni�cymi w blasku p�omienia. Oddech dziewczyny sta� si� kr�tki, zadyszany. By�o jasne, �e le��cy m�czyzna wzbudza w niej nami�tno��. Katarzyna, ogarni�ta sza�em zazdro�ci, zazgrzyta�a z�bami.

Ujrza�a, jak Maria zwil�a czubkiem j�zyka wyschni�te wargi...

Nagle dziewczyna straci�a g�ow�. Nachyli�a si� jeszcze bardziej i przycisn�a usta do ramienia Arnolda.. W g�owie Katarzyny rozszala� si� p�omie� w�ciek�o�ci - rzuci�a si� do przodu z rozczapierzonymi pazurami.

Zaskoczony Arnold poderwa� si�, ale Katarzyna by�a ju� na Marii, oderwa�a j� od m�a i cisn�a na ziemi�. Maria zawy�a, chcia�a wsta�, lecz Katarzyna przygniot�a j� swoim ci�arem. Ogarni�ta furi�, straci�a ca�kowicie panowanie nad sob�. Zacz�a wali� pi�ciami w twarz rywalki, mierz�c w oczy, krta�, pragn�c j� zabi�. Jej rozgor�czkowany umys� ogarni�ty by� jedn� tylko my�l� - zniszczy� to zuchwa�e oblicze, przygasi� ten blask zielonych oczu, zgnie�� �mij� raz na zawsze. Jednak Maria po chwilowym zaskoczeniu przesz�a do obrony. W chudym ciele dziewczyny kry�a si� pot�na si�a. Uni�s�szy nogi, zada�a tak mocny cios kolanem w pier� Katarzyny, �e ta, trac�c oddech, musia�a rozlu�ni� u�cisk. Jednym ruchem Maria podnios�a si� i ona z kolei skoczy�a na rywalk�.

Arnold, kt�ry ju� wsta�, najpierw w os�upieniu obserwowa� obie kobiety zwarte w dzikiej walce, szybko jednak wzi�� si� w gar��, z�apa� lniany r�cznik pozostawiony na stole i owin�� si� nim wok� bioder.

Nast�pnie schwyci� Mari�, kt�ra by�a teraz g�r�, pchn�� j� za siebie, nie wypuszczaj�c jej z r�ki, a potem do�� ostro podni�s� Katarzyn�, kt�r� postawi� tak, �eby utrzyma�a si� na nogach. Nienawi�� o�lepi�a obie kobiety tak dalece, �e musia� u�y� ca�ej si�y, by trzyma� je od siebie w pewnej odleg�o�ci.

- Dosy� ju� tego! - rykn��. - Co si� z wami dzieje? Przede wszystkim, Mario, co ty tutaj robisz?

- Niech sama powie! - krzykn�a Katarzyna. - Ta wyw�oka kupi�a od �aziebnej prawo nacierania ci� oliw�. Ukry�a si� tutaj, gdy si� k�pa�e�. .

Pomys� ten wyda� si� Montsalvy'emu tak groteskowy, �e zacz�� si� �mia�. Katarzyna us�ysza�a jego �miech po raz pierwszy od dw�ch tygodni.

Zobaczy�a teraz, jak bardzo zeszczupla�. Zreszt� ten �miech nie obejmowa� jego oczu, kt�re nadal pozosta�y smutne i bezbarwne. Mimo wszystko zabrzmia� on w uszach Katarzyny jak obelga.

- Uwa�asz, �e to zabawne? B�dziesz si� jeszcze bardziej �mia�, jak si� dowiesz, �e ona pr�bowa�a nas zabi�, najpierw mnie, a potem Micha�a... Gdyby nie Walter, by�abym ju� martwa. Gdyby nie Sara, nie mia�by� ju� syna.

Arnold zblad�, ale Maria nie zostawi�a mu czasu na odpowied�.

- Je�li jeszcze w�tpisz w to, �e twoja �ona oszala�a, to ci� to powinno o�wieci�! Ja mia�abym pr�bowa� j� zabi�? Chcia�abym wiedzie�, w jaki spos�b...

- Niech pani b�dzie spokojna, ju� ja mu powiem, w jaki spos�b...

Staraj�c si� uspokoi� cho�by troch�, Katarzyna opowiedzia�a wszystko, co si� zdarzy�o od chwili, gdy �o�nierz wybieg� z jej pokoju. Nie pomin�a �adnego szczeg�u. Kiedy dosz�a do zezna� Escorneboeufa, Maria wzruszy�a ramionami i zacz�a si� �mia�.

- Ten cz�owiek k�amie. Powiedzia�by wszystko, �eby uratowa� w�asne �ycie. Co za� si� tyczy zdarzenia w forcie, lepiej pani zrobi, je�li pani powie prawd�.

- Jak� prawd�? - krzykn�a Katarzyna.

- Tylko jedn� - odpar�a Maria z u�miechem pe�nym ��ci. - �e mia�a pani schadzk� w forcie z tym niezgrabiaszem. Wszyscy wiedz�, �e to pani kochanek!

- Nie m�w tego, Mario - warkn�� Arnold - je�li nie chcesz, �ebym ci� udusi�!

- Udu� mnie, to i tak niczego nie zmieni! Wiem, �e prawda w oczy kole.

- Zostaw j� mnie! - zawy�a Katarzyna nieprzytomnie. - Przysi�gam, �e wepchn� jej te k�amstwa w gard�o tak, �eby si� nimi zad�awi�a! Ja zaraz...

- Dosy�! - uci�� Arnold. - Macie mnie s�ucha�! Dowiem si�, jak to wygl�da�o naprawd�. Ten n�dznik Escorneboeuf b�dzie musia� wyzna� prawd�, cho�by na m�kach.

- Je�li chcesz - rzuci�a Katarzyna - we� na �ledztwo Escorneboeufa, ale nie zapominaj o jego wsp�lniczce. Na �o�u tortur wyzna wszystko!

- A ty - pisn�a Maria - gdyby ciebie tam po�o�y�... i dowiedzie� si�, co si� wyprawia w twoim pokoju, odk�d Arnold opu�ci� ma��e�skie �o�e?

Histeryczny g�os dziewczyny wzni�s� si� jeszcze wy�ej, a� rozbrzmia� takim ostrym �miechem, �e nie da�o si� tego wytrzyma�.

Arnold zamachn�� si� z ca�ej si�y i wymierzy� jej dwa policzki, a� pad�a w ka�u�� wody obok kamiennej kadzi.

- Wyjd� st�d! - rykn�� z zaci�ni�tymi pi�ciami. - Wyjd� st�d, je�li nie chcesz, bym ci� zabi�! Ale ta sprawa nie jest jeszcze zako�czona, nie zapominaj o tym!

Wsta�a z trudem, pokryta t�ustym b�otem, i wyci�gn�a d�o�, kt�r� stara�a si� we� wczepi�. Wzi�� j� za rami�, przeprowadzi� przez trzy stopnie i wyrzuci� na dw�r bez dalszych ceregieli. Ci�kie drzwi zamkn�y si� za ni� z trzaskiem... Arnold zszed� powoli do Katarzyny, kt�ra usiad�a na skraju kadzi, by poprawi� sukni� roztargan� w czasie walki.

Uspokojona nieco sposobem, w jaki Arnold obszed� si� z Mari�, spojrza�a na m�a z promiennym u�miechem. Wzi�a kawa�ek materia�u i umoczy�a w kuble zimn� wod�, by przy�o�y� go do ranki, jak� paznokcie rywalki zostawi�y na jej policzku. Arnold, kt�ry sta� ponuro par� krok�w przed ni�, obserwowa� j� ze skrzy�owanymi ramionami.

- Co si� przydarzy�o Micha�owi?

- Och, kochany! My�la�am, �e oszalej�!

Powstrzymuj�c z trudem �zy, kt�re cisn�y si� jej do oczu, opowiedzia�a, jak znalaz�a umieraj�ce dziecko i jak Sara je uratowa�a.

Wspomnienie to by�o tak bolesne, �e zapragn�a poszuka� schronienia u m�a, podbieg�a wi�c do niego, chc�c otoczy� go ramieniem. On jednak odsun�� j� �agodnie r�k�.

- Nie! Nie dotykaj mnie!

Katarzyna, zatrzymana w swym porywie, stan�a jak ra�ona gromem.

Jej skamienia�a twarz i rozszerzone �renice przybra�y zdumiony wyraz �o�nierza, kt�ry wpada w ramiona �mierci w tej samej chwili, gdy my�li, �e czeka go chwa�a. Odruch Arnolda ugodzi� j� w samo serce i w potwornej ciszy, kt�ra zapad�a, s�ysza�a jeszcze echo tych niewiarygodnych s��w. Aby si� od nich uwolni�, powt�rzy�a z niedowierzaniem: - Powiedzia�e� �nie dotykaj mnie"?

I zn�w cisza! Przygniataj�ca, niezno�na! Arnold odwr�ci� si�, zebra� ubranie zawieszone na drabince i zacz�� si� ubiera�. Katarzyna �ledzi�a ka�dy jego ruch, czekaj�c, a� przem�wi i wyt�umaczy jako� swoj� postaw�... Ale on nie m�wi� nic, ani s�owa! Nie patrzy� nawet na ni�! I wtedy zapyta�a cichym g�osem: - Dlaczego?

Nie od razu odpowiedzia�. Z pochylon� g�ow�, nog� opart� na schodku i z r�kami przy pasku zdawa� si� namy�la�. Wreszcie podni�s� g�ow�.

- Nie mog� ci tego powiedzie�... nie teraz! Wszystko, co dzi� si� zdarzy�o, jest tak niewiarygodne.

- Nie wierzysz mi?

- Tego nie powiedzia�em! Po prostu musz� pomy�le�! Musz� zosta� sam!

Katarzyna zesztywnia�a, unios�a g�ow� w przyp�ywie dumy. Gdzie si� podzia�a ich cudowna blisko��, to absolutne zaufanie, kt�re �ywili do siebie? Teraz zarysowa�a si� mi�dzy nimi przepa��, kt�rej g��bi Katarzyna nie by�a w stanie zmierzy�, ale przeczuwa�a, �e jest przera�aj�ca. M�wi� do niej, jakby by�a obca, chcia� pomy�le� o tym wszystkim... o tej podw�jnej pr�bie zab�jstwa, kt�r� powinien by� ukara� natychmiast z najwi�ksz� surowo�ci�! Ogarn�a j� fala goryczy i rozczarowania, ale nie chcia�a tego po sobie pokaza�.

- A ta dziewczyna, Maria, co z ni� zrobisz?

- O tym tak�e musz� pomy�le�!

- Musisz pomy�le�? - wycedzi�a pogardliwie Katarzyna. Doskonale, ale przedtem pos�uchaj: ta dziewczyna ma wyjecha� dzi� wiecz�r, je�li nie ona - to ja wyjad�, wraz z moim synem.

- Dok�d p�jdziesz?

- To moja sprawa! Albo j� przep�dzisz, albo ja wyje�d�am! Nie zostan� ani dnia d�u�ej pod jednym dachem z t� morderczyni�!

Arnold zbli�y� si� o krok do Katarzyny i stan�� w pe�nym �wietle.

Uderzy� j� widok jego zniszczonej twarzy i oczu somnambulika.

- Zaczekaj do jutra! B�agam ci�! Tylko do jutra! Jutro powiem, jutro podejm� decyzj�. Jeszcze tylko jedna noc!

Przesun�� rozgor�czkowan� d�oni� po czole, na kt�rym perli� si� pot.

Wydawa� si� taki zagubiony, �e Katarzyna zapomnia�a o swej dumie.

B�agalnie wyci�gn�a ku niemu r�ce.

- Prosz� ci�, m�j s�odki panie, we� si� w gar��! Od wielu dni nie jeste� sob�, a ja mam wra�enie, jakbym �y�a w jakim� koszmarnym �nie.

Czy zapomnia�e� o wszystkim? Ja jestem Katarzyn�, jestem twoj� �on� i kocham ci� bardziej ni� wszystko na �wiecie! Czy zapomnia�e� o naszej mi�o�ci, o naszych poca�unkach... o nami�tnych nocach? T� ostatni� noc, kiedy obawia�am si� o swoje �ycie i kiedy w twoich ramionach krzycza�am z rozkoszy...

Raptownie odwr�ci� si� do niej plecami, jakby nie m�g� ju� d�u�ej znie�� jej widoku, zatka� sobie uszy dygoc�cymi r�kami.

- Milcz, Katarzyno, milcz!... i, na lito�� Boga, zostaw mnie samego!

Jutro, przysi�gam na m�j honor, wszystkie niepewno�ci usun�, podejm� decyzj�! Obiecuj� ci! Ale do jutra zostaw mnie samego!

R�ce Katarzyny opad�y bezw�adnie wzd�u� sukni. Odwr�ci�a si�, podesz�a do drzwi, otworzy�a je i z r�k� na klamce odezwa�a si� martwym g�osem: - Jutro? Dobrze, zaczekam do jutra. Po�lesz po mnie, kiedy b�dziesz chcia� mnie widzie�! Ale nie p�niej, Arnoldzie! Nie b�d� czeka�a ani jednego dnia d�u�ej!

Jak d�ugo Katarzyna pogr��ona by�a w nie�wiadomej przepa�ci, w czarnych wodach l�ku i strachu, zmagaj�c si� z szale�stwem? Nawet Sara przykuta do wezg�owia tej, kt�ra by�a jej dro�sza ni� w�asne �ycie - nie umia�aby odpowiedzie� na to pytanie. Cyganka przypomnia�a sobie ten potworny wiecz�r, kiedy zbuntowany Pary� szala� i kiedy Barnaba przyszed� po ni�, aby zechcia�a udzieli� pomocy nieprzytomnemu dziecku.

Mia�a w pami�ci to bezw�adne cia�ko, jeszcze po dziecinnemu chude, ma�� blad� twarzyczk�, kt�r� okala�a g�stwina wspania�ych w�os�w, i tragicznie szklany wzrok... Walczy�a dzie� i noc, bez wytchnienia, by wydrze� to dziecko �mierci i ob��dowi. By� to ten wiecz�r, kiedy Katarzyna pr�bowa�a uratowa� Micha�a de Montsalvy'ego i kiedy jej ojciec zap�aci� �yciem za szale�cz� szlachetno�� c�rki. Czy teraz zn�w wszystko si� zaczyna od nowa? Czy Katarzyna musi zmaga� si� ze �mierci� zar�wno wtedy, gdy rodzina Montsalvych wchodzi w jej �ycie, jak i wtedy, kiedy z niego odchodzi? I czy teraz ta m�oda kobieta, zraniona i wstrz��ni�ta do g��bi, zdo�a stawi� op�r za�amaniu?

Jednakowo� Katarzyna wydobywa�a si� czasem zza mgie� gor�czki na powierzchni� �wiadomo�ci. Rozpoznawa�a Sar�, a tak�e wysok�, czarn� posta�, kt�ra sta�a niczym pos�g przy kolumience jej ��ka, czarn� posta�, kt�ra nigdy nie odzywa�a si� ani s�owem i patrz�c na ni�, p�aka�a. I to zdumiewa�o Katarzyn� najbardziej. Czemu pani de Montsalvy p�aka�a przy jej ��ku? Czy naprawd� Katarzyna ju� umar�a i zaraz j� pochowaj�? Ta my�l wyda�a si� jej koj�ca i �agodna, jak �yk ch�odnej wody. A potem zn�w gor�czka obejmowa�a j� w swe w�adanie i kobieta zapada�a w niebyt.

W rzeczywisto�ci tylko pi�� dni up�yn�o mi�dzy okrutn� scen� na galerii i chwil�, gdy Katarzyna ostatecznie odzyska�a �wiadomo��.

Otworzy�a oczy, by ujrze� przez otwarte okno wspania�e s�o�ce i b��kitne niebo. Jaka� r�ka dotkn�a jej czo�a i rzeczy sta�y si� takie, jakimi by�y zawsze. Izabela de Montsalvy sta�a w nogach ��ka w swym czarnym stroju.

- Gor�czka spad�a - odezwa� si� u wezg�owia g�os Sary, w kt�rym d�wi�cza�a rado��.

- Bogu niech b�d� dzi�ki! - odpar�a czarna posta�, kt�ra nachyli�a si� nad ��kiem.

W�wczas zdarzy�a si� rzecz nieprawdopodobna, niezrozumia�a: Izabela uj�a bezw�adn� r�k� Katarzyny le��c� na prze�cieradle i przycisn�a j� do ust. Nast�pnie odwr�ci�a si� i odesz�a na bok, jakby si� obawia�a, �e jej widok zrani chor�. Przez chwil� Katarzyna wdycha�a z rozkosz� powietrze, syci�a oczy z�otymi promieniami s�o�ca, a uszy gaworzeniem Micha�a, kt�ry w ko�ysce wita� po swojemu pi�kno dnia i wymachiwa� r�czkami przypominaj�cymi ma�e, r�owe ptaszki... Jakie to wszystko by�o pi�kne i mi�e!

Nagle wr�ci�a jej �wiadomo�� rzeczy. Zala�a j� fala b�lu. Uczyni�a straszliwy wysi�ek, by si� unie��, lecz natychmiast odezwa�a si� Sara: - Le� spokojnie, jeste� zbyt s�aba. .

- Arnold! - wybe�kota�a. - Arnold! Gdzie on jest? Och, przypominam sobie wszystko! Nie kocha mnie ju�... nigdy mnie nie kocha�... Kocha tamt�!

Jej g�os zabrzmia� ostro, wi�c Izabela de Montsalvy, obawiaj�c si� nawrotu choroby, podesz�a do niej. Uj�a przezroczyst� d�o�, kt�ra trzepota�a teraz jak oszala�y ptak.

- Uspok�j si�, moje dziecko... Nie wolno ci my�le�, nie wolno ci m�wi�. Pomy�l o sobie, o ma�ym.

Ale Katarzyna wczepi�a si� w jej r�k� i zaczerpn�a z niej tyle si�y, �e zdo�a�a si� nieco podnie��. Spomi�dzy spl�tanych w�os�w chorej wyziera�a szczup�a twarz z czerwonymi wypiekami na policzkach i nienaturalnie b�yszcz�cymi oczami. - Wyjecha�, prawda? Prosz� mi powiedzie�, b�agam. Wyjecha�?

Och... i c� z tego. - Rozlu�ni�a nieco u�cisk i opad�a zn�w na poduszki. Prosz� mi nie odpowiada� - doda�a z tak� bole�ci�, �e serce si� �ciska�o. Wiem, �e wyjecha�! Czuj� to po pustce, jaka tu panuje... Wyjecha�... z ni�!

- Tak - wyszepta�a Sara. - Wyjecha� wczoraj.

Katarzyna nie odpowiedzia�a. Stara�a si� z ca�ych swoich nadw�tlonych si� powstrzyma� �kanie, kt�re by j� wyczerpa�o. Zamkn�a oczy.

- Za du�o tu �wiat�a, Saro - wyszepta�a. - Razi mnie. Czemu to s�o�ce tak �wieci? Ono te� jest moim wrogiem. .

S�o�ce o�lepia�o j� nawet przez zamkni�te powieki. Widzia�a, jak o�wietla dwoje je�d�c�w, nad kt�rych g�owami tak roz�piewa�y si� ptaki, �e nawet t�tent kopyt nie m�g� ich zag�uszy�. Ale ona s�ysza�a i te konie. .

Je�d�cy odje�d�ali daleko, uciekali jak z�oczy�cy, by ukry� swoje przekl�te, kradzione szcz�cie, a t�tent koni o kamienie na drodze odbija� si� echem w obola�ej jeszcze g�owie m�odej kobiety. Sara zobaczy�a, �e Katarzyna skrzy�owa�a r�ce, kt�re w ci�gu tych kilku dni sta�y si� przezroczyste, i �cisn�a nimi okolice serca, jak gdyby chcia�a wyrwa� to serce z piersi. Sara nie mog�a jednak wiedzie�, �e z�amane serce tak boli!

Gor�cy oddech Katarzyny wype�nia� ca�y pok�j niczym oddech d�ugodystansowca, kt�ry zako�czy� w�a�nie bieg. Sara us�ysza�a jej szept: - Tak bardzo chcia�abym go zobaczy�... tylko jeszcze jeden raz!

Us�ysze� jeszcze jego g�os.. jeszcze raz poczu� jego usta na moim policzku i umrze�! Tylko jeden jedyny raz...

Ta nieszcz�sna dziecina, zmagaj�ca si� z b�lem wi�kszym, ni� mog�a wytrzyma�, by�a taka s�aba, tak nieszcz�sna w swej pokornej modlitwie, �e Sara pad�a obok niej, otoczy�a j� ramionami i przycisn�a sw�j policzek do jej policzka.

- Moje male�stwo... Nie dr�cz si� tak! Staraj si� wyzdrowie�, dla dziecka... dla mnie te�! Co twoja Sara zrobi�aby bez ciebie? Jest jeszcze tyle rzeczy na �wiecie, tyle rado�ci. �ycie si� jeszcze nie ko�czy.

- Moim �yciem by� on...

Nigdy wierno�� danemu s�owu tak Sarze nie ci��y�a. Umiera�a z ochoty, by opowiedzie� to, co widzia�a przez pi�� dni i pi�� nocy: tego m�czyzn� przygniecionego b�lem, kt�ry sta� godzinami w oknie, trwaj�c bez ruchu poza zasi�giem wzroku chorej, z suchymi oczami, splecionymi r�kami, bez jedzenia i bez picia.. dop�ty, dop�ki niebezpiecze�stwo nie zosta�o oddalone. Dopiero gdy lekarz wezwany z Aurillac o�wiadczy�, �e b�dzie �y�a, Arnold wsta� i nie odwracaj�c si�, opu�ci� pok�j. Godzin� p�niej, w blasku krwawego zmierzchu, opu�ci� zamek, prowadz�c na wodzy drugiego konia, na kt�rym jecha�a szczelnie otulona Maria de Comborn. Powierzywszy Katarzyn� opiece te�ciowej, Sara uda�a si� do Czarnej Wie�y, by zobaczy� odje�d�aj�cych. Ani razu Arnold nie odwr�ci� si�, zje�d�aj�c ze stromej �cie�ki, do tej, kt�r� zabiera� ze sob�, a kt�ra z opuszczon� g�ow� przypomina�a bardziej wi�niark� ni� kobiet� szcz�liw�... Ale Sara nie mog�a o tym wszystkim powiedzie� Katarzynie, nie wolno by�o bowiem dopu�ci� do tego, by takie cierpienie okaza�o si� daremne.

Obie kobiety pozosta�y razem d�ugo, obejmuj�c si� ciasno i p�acz�c.

Katarzyna znajdowa�a ukojenie w p�aczu. Jej rozgoryczenie jak gdyby rozp�ywa�o si� we �zach, a rana si� zabli�nia�a. Macierzy�ska czu�o�� Sary r�wnie� mia�a w�a�ciwo�ci koj�ce. Przytulona do jej szerokiej piersi, Katarzyna czu�a si� bezpiecznie, jak ma�a ��dka rybacka pozbawiona masztu, kt�ra cudem znalaz�a przysta�.

- Saro - powiedzia�a Katarzyna po chwili - kiedy b�d� si� ju� zupe�nie dobrze czu�a, wr�cimy do domu, do Dijon!

Cyganka nie odpowiedzia�a. Zreszt� na podw�rzu rozleg�y si� dziwne d�wi�ki. By�a to muzyka ostra, przenikliwa i natarczywa, kt�ra pachnia�a mg�� i deszczem. Nie przypomina�a niczego, �adnego z rodzaj�w muzyki znanych Katarzynie. By�y to d�wi�ki nosowe i wojownicze. Dra�ni�y nerwy, a jednak by� w tym pewien rodzaj witalno�ci. Katarzyna mimo woli nastawi�a uszu.

- Co to jest? - spyta�a. - Mo�na by rzec, �e to cabrette, takie jak te, na kt�rych gra� ten nieszcz�sny Stefan w Montsalvy.

Ta nazwa z trudem przesz�a jej przez usta. G�os uwi�z� jej w gardle.

W�wczas Sara, zgaduj�c, co czu�a Katarzyna, pospieszy�a z odpowiedzi�: - To nie s� cabrette, ale przypominaj� je rzeczywi�cie. Szkoci, kt�rzy na tym graj�, nazywaj� ten instrument kobz�. Jest to co� w rodzaju sk�rzanej sakwy, z kt�rej wychodzi kilka rurek, a muzycy w nie dm�. Ich d�wi�k jest dziwny, ale mo�na si� do niego przyzwyczai�. Bardziej ni� do wygl�du Szkot�w. Walcz� z go�ymi nogami, ubrani w dziwaczne, kr�tkie, kolorowe sp�dniczki.

- Szkoci? - rzek�a zdumiona Katarzyna. - Tutaj s� Szkoci?

- Od dw�ch dni - ci�gn�a Sara. - Nowy kapitan przys�any przez hrabiego Bernarda przyby� z ma�ym szkockim oddzia�em.

Na dworze kr�la Karola Katarzyna widywa�a cz�sto Szkot�w przyby�ych s�u�y� Francji i konetablowi de Buchanowi, poprzednikowi de Richemonta. . Arnold pokaza� jej ich, byli oni tak�e w orszaku Dziewicy Joanny. Nagle Katarzyna przesta�a si� interesowa� tymi lud�mi. My�le� o nich oznacza�o zn�w my�le� o Arnoldzie, zn�w przywo�ywa� s�odkie wspomnienia, kt�re teraz sta�y si� tym bardziej okrutne. Poniewa� Sara nadal m�wi�a o nowym panu Carlat, zapyta�a, by z tym sko�czy�: - Jak on si� nazywa?

- Kennedy - odpowiedzia�a Sara. - Pan Hugo Kennedy. Wygl�da na dzikusa, ale to prawdziwy rycerz.

W dole d�wi�ki muzyki oddala�y si�, a� sta�y si� ju� tylko lekk� skarg�. Skarg�, kt�ra zreszt� wkr�tce potem umilk�a r�wnie�.

Wzd�u� drogi opadaj�cej od zamku do miasteczka Szkoci Kennedy'ego i �o�nierze tworzyli szpaler. Lekki wietrzyk porusza� pi�rami czapek i barwnymi pelerynkami cudzoziemc�w. S�o�ce sta�o ju� wysoko na niebie, rzucaj�c blaski na zbroj� i bro�. Wszystko to mog�oby stanowi� opraw� jakiej� uroczysto�ci, jednak napi�te twarze uczestnik�w by�y powa�ne, a w dole, ze spiczastej dzwonnicy z szarego granitu, dochodzi� d�wi�k dzwon�w.

Katarzyna zesztywnia�a. Przekroczy�a w�a�nie progi zamku, podtrzymuj�c jednym ramieniem matk� Arnolda. W tych ostatnich chwilach, kiedy mog�a go jeszcze widzie�, chcia�a by� dzielna. Powinien by� z niej dumny, ten, kt�ry - opuszczaj�c �wiat - zostawia� na jej s�abych barkach tak ci�kie brzemi�. Odwa�nie unios�a podbr�dek, zacisn�a z�by, �eby nie dzwoni�y. Izabela zachwia�a si�, wyczerpana, bezsilna. Katarzyna podtrzyma�a j� mocnym ramieniem.

- Odwagi, matko - szepn�a. - Musisz j� mie�.. dla niego!

Starsza pani zdoby�a si� na heroiczny wysi�ek, mocniej zacisn�a r�k� na ramieniu Katarzyny i wyprostowa�a si�. Dwie czarne postaci sz�y przed siebie w ol�niewaj�cym porannym s�o�cu, a woko�o dym ulatywa� z chat, rozlega� si� �piew ptak�w, nie�wiadomych, w jakim dramacie uczestnicz�.

Za obydwiema kobietami szli: Kennedy, wsparty na wielkim mieczu, stary Cabanes o lasce, a dalej Walter i Sara. Ich twarze by�y jak wykute z kamienia. Nie rozlega� si� �aden d�wi�k. W przerwach mi�dzy uderzeniami dzwonu mo�na by�o dos�ysze� uderzenia serc. Brakowa�o tylko Fortunata. Biedny ch�opiec nie m�g� znie�� widoku tego, co mia�o nast�pi�. Zamkn�� si� w samotno�ci, by p�aka�.

W miar� jak orszak zbli�a� si� do ko�cio�a, Katarzyna rozr�nia�a coraz wi�cej os�b w t�umie wie�niak�w. T�oczyli si� boja�liwie, jednakowo� w stosownej odleg�o�ci od domu bo�ego, kt�ry sta� si� nieczysty. Trzeba by�o pali� kadzid�o i wszystko skrapia� wod� �wi�con�, �eby zmy� ze �wi�tego miejsca obecno�� tr�dowatych. Zebrani, kobiety i m�czy�ni, dzieci i starcy, kl�czeli w przydro�nym pyle z opuszczonymi g�owami, �piewaj�c p�g�osem �a�obne kantyczki. Stanowi�o to pos�pny akompaniament, kontrapunkt do tego �a�obnego dzwonu, kt�ry nie przestawa� uderza�.

- M�j Bo�e! - wyszepta�a Izabela. - Bo�e! Daj mi si��!

Pod szczeln� woalk�, identyczn�, jak� mia�a ona sama, Katarzyna domy�la�a si� �ez. Musia�a te� walczy�, by powstrzyma� swoje.

Przyspieszy�a kroku, okr��y�a ko�ci� i przesz�a przez star� bram�. Nawet nie spojrza�a na kl�cz�cych wie�niak�w. Budzili w niej odraz� i gniew swoim strachem. Nie chcia�a ich widzie�, lecz oni zerkali do g�ry, staraj�c si� zobaczy�, czy istotnie by�a taka pi�kna, jak m�wiono. A ona sz�a tak, jakby ci�gn�a za sob�, w fa�dach czarnej sukni, b�l ca�ego �wiata.

Ko�ci� by� niedu�y, Katarzynie wydawa� si� jednak d�ugim tunelem, w kt�rego g��bi po�yskiwa�y ��te �wiat�a. Na o�tarzu p�on�y �wiece, a stary proboszcz w czarnym, pogrzebowym ornacie oczekiwa� ich, stoj�c ty�em do tabernakulum. Przed nim, na dole schodk�w, kl�cza� ubrany na czarno m�czyzna. Serce Katarzyny stan�o na chwil�, a potem zacz�o bi� jak oszala�e. �cisn�a z��czone r�ce Izabeli tak mocno, �e starsza pani j�kn�a. Powoli poprowadzi�a j� do �awki, posadzi�a i wyprostowa�a si�, zmuszaj�c si� do tego, by spojrze� na kl�cz�cego m�czyzn�.

Czy Arnold poczu� na sobie to ci�kie spojrzenie? Odwr�ci� si� nieznacznie. Katarzyna zobaczy�a jego wynios�y profil. Czy odwr�ci si� ca�kowicie i spojrzy na ni�? Nie... Przeni�s� wzrok na o�tarz. Zapewne nie chcia�, by opu�ci�a go odwaga.

- M�j ukochany! - wyszepta�a cichutko Katarzyna. - M�j biedny, najdro�szy!

Z�amany g�os ksi�dza wzni�s� si� teraz wy�ej, kruchy i �a�osny, a zakrystianin - blady wie�niak o niezr�cznych ruchach - ustawia� �wiece po obu stronach Arnolda.

Jak w potwornym �nie, Katarzyna �ledzi�a msz� pogrzebow� w intencji tego, kt�ry umar� za �ycia, nie widz�c nic i nie s�ysz�c. Arnold de Montsalvy za chwil� przestanie istnie�, i to tak niezawodnie, jakby r�ka kata odci�a mu g�ow�. B�dzie ju� tylko anonimow� istot�, zamkni�t� w leprozorium, istot� jeszcze �yj�c�, ale bezimienn�, wyzut� z ludzkich praw - odrobin� cierpi�cego cia�a zamkni�t� za drzwiami, kt�re otwiera� si� b�d� tylko dla niego. A ona... ona zostanie wdow�! Poczu�a wzbieraj�cy bunt. Mia�a ochot� przerwa� t� blu�niercz� msz� i wyrwa� st�d uwielbianego m�czyzn�, jak niegdy� pr�bowa�a wyrwa� jego brata, Micha�a, z r�k paryskiej t�uszczy. Tak, o to chodzi�o... podbiec do niego, wzi�� go za r�k� i uciec! Ale brakowa�o tu weso�ego sprytu Landry'ego i zdrowego rozs�dku Barnaby. Nikt jej nie pomo�e, nikt jej nie zrozumie...

A mo�e Walter? Ale olbrzym zosta� przed ko�cio�em, do kt�rego nie wchodzi� nigdy, w zbitym t�umie wie�niak�w. Arnold i ona nigdy nie byliby w stanie przej�� przez ten �ywy mur... A zreszt�, czy zgodzi�by si� p�j�� za ni�, on, kt�ry u�y� ca�ej swej mi�o�ci, by j� uchroni� od siebie samego?

�wiadomo�� w�asnej s�abo�ci o ma�o nie zniszczy�a odwagi Katarzyny. Do oczu nap�yn�y jej pal�ce �zy. Dziecinnym gestem wyci�gn�a przed siebie r�k� i przyjrza�a si� jej ze zgroz�, jak gdyby mia�a do niej pretensje, �e jest taka s�aba. To by�y r�ce, kt�re nie umia�y zatrzyma� mi�o�ci, kt�re nie umia�y odgadn�� z cia�a ukochanego oznak straszliwej choroby, kt�ra go dopad�a zapewne w tym odra�aj�cym wi�zieniu La Tremoille'a.

La Tremoille! Pot�na posta� grubego szambelana, kt�ra stan�a przed ni� jak �ywa, obudzi�a w Katarzynie pragnienie zemsty. Nie wiedzia�a, jak d�ugo zdo�a opiera� si� b�lowi mi�o�ci, ale cz�owiek, kt�ry by� przyczyn� wszystkich nieszcz��, kt�ry prze�ladowa� ich z niez�omn�, g�upi� nienawi�ci�, zap�aci za to! Musi zap�aci�, i to bardzo drogo, aby Montsalvy mog�o wr�ci� do �ycia, �eby Micha� mia� jak�� przysz�o��, a ona sama mog�a umrze� spokojnie.

- Przysi�gam ci - rzek�a, zaciskaj�c z�by. - Przysi�gam, �e ci� pomszcz�! Przed Bogiem, kt�ry mnie s�yszy, �lubuj� uroczy�cie!

Msza by�a sko�czona. Teraz ksi�dz czyta� rozgrzeszenie. Ob�oki kadzidlanego dymu spowija�y g�ow� kl�cz�cego m�czyzny, kt�ry dla wszystkich przesta� �y�. Nast�pnie pokropiono go wod� �wi�con� i otrzyma� ostatnie b�ogos�awie�stwo. Nagle serce Katarzyny �cisn�o si� z b�lu. Pod sczernia�ym sklepieniem rozleg� si� g�os Arnolda. �piewa�!

- Panie, w swej niesko�czonej dobroci, zmi�uj si� nade mn�! Twoja bezbrze�na �aska niech oczy�ci moje wyst�pki. Obmyj mnie, obmyj mnie z nieprawo�ci, oczy�� mnie z grzechu, znam bowiem m�j b��d i m�j grzech jest zawsze przede mn�! Odwr�� si� od moich b��d�w...

Nigdy jeszcze nie s�ysza�a, jak Arnold �piewa. Jego g�os, powa�ny i g��boki, by� uderzaj�co pi�kny i wzruszaj�cy. By�o to rozpaczliwe po�egnanie z �yciem �piewane przez m�czyzn�, kt�ry kocha� j� nami�tnie... W uszach Katarzyny rozszala�a si� burza. Poczu�a, �e ogarniaj� j� md�o�ci. Mia�a wra�enie, �e za chwil� zemdleje, wi�c wczepi�a si� w �awk� z ciosanego, nieheblowanego drewna tak, �e drzazga wesz�a jej w palec. B�l sprawi�, �e oprzytomnia�a... Obok niej matka Arnolda szlocha�a bez opami�tania, kl�cz�c na go�ych kamieniach posadzki.

Katarzyna widzia�a wszystko jak za mg��. �zy i czarna woalka odci�y j� od wszystkiego podw�jn� zas�on�. Raczej odgadywa�a, ni� widzia�a sylwetk� Arnolda, kt�ry wsta� z kl�czek i, �piewaj�c, pod��y� teraz sam do wyj�cia. Wtedy zerwa�a woalk�, ods�aniaj�c przed odchodz�cym m�czyzn� swoj� l�ni�c� od �ez twarz jak ostatni podarunek.

Dzisiaj nie opada� na ni� �aden z�oty kosmyk, okala� j� tylko czarny czub czepca. Arnold tak by� zafascynowany widokiem tej czystej, szczup�ej twarzy i rozszerzonymi oczami, �e zatrzyma� si� mimo woli. �piew zamar� mu na ustach. Jego oczy po raz ostatni zatopi�y si� w tych ukochanych, zalanych �zami oczach, ale nie powiedzia� nic. Sta� tak blisko, �e Katarzyna s�ysza�a jego przyspieszony oddech... Zrobi� krok, chc�c przej�� obok niej, i wtedy rozwin�a w�ze�ek, kt�ry nios�a od zamku. Po ubogiej, zniszczonej posadzce ko�cio�a rozla� si� z�ocisty potok, l�ni�cy, jedwabisty i podp�yn�� a� do st�p Arnolda - w�osy Katarzyny, ol�niewaj�ca szata, z kt�rej by�a taka dumna... O �wicie tego �a�obnego dnia bezlito�nie obci�a je tym samym sztyletem, kt�rym Arnold zabi� Mari� de Comborn.

Arnold zblad� i zachwia� si�. �za potoczy�a si� po jego policzku i znik�a. Zamkn�� oczy. Katarzyna pomy�la�a, �e Arnold upadnie za chwil�.

Ale nie! Powoli przykl�k� na jedno kolano, podni�s� obydwiema r�kami ca�� t� z�ocist� mas� w�os�w i przyciskaj�c j� jak skarb, powsta� i ruszy�, nie ogl�daj�c si� za siebie, w stron� drzwi. Kiedy pojawi� si� w �wiat�o�ci dnia, s�o�ce rozz�oci�o jeszcze bardziej to �niwo mi�o�ci, kt�re ni�s� w ramionach. Przera�eni ch�opi cofn�li si�, ale on ich nie widzia�. Z u�miechem na ustach i oczami wzniesionymi ku b��kitnemu niebu szed� przed siebie, nie widz�c nawet mnicha w br�zowej szacie, kt�ry czeka� na niego. Mnich trzyma� czerwon� pelerynk� i szar� szat� naznaczon� czerwonym sercem, a tak�e ko�atk�. Od tej chwili mia� to by� ubi�r tr�dowatego dla Arnolda, ju� bez b�yszcz�cego miecza, bez okaza�ych szat, nic, tylko ten n�dzny ubi�r i ko�atka, kt�ra z daleka ostrzega�a, �e zbli�a si� tr�dowaty.

Dzwony ko�cielne rozdzwoni�y si� ponownie...

Katarzyna, zapominaj�c o Izabeli, wlok�a si� raczej, ni� sz�a. Dotar�a do wr�t i wczepi�a si� we framug�... Nogi pod ni� dygota�y, czu�a, �e s�abn�, ale jaka� mocna r�ka podtrzyma�a j� w ostatniej chwili.

- Niech pani wytrzyma, pani Katarzyno! - odezwa� si� ochryp�y g�os Waltera. - Nie przy tych ludziach!

Ale ona tak�e nic nie widzia�a - tylko t� czarn� posta�, kt�ra oddala�a si� ze s�onecznym skarbem w r�kach. Z mur�w obronnych rozleg�a si� tr�bka, kt�ra chcia�a zag�uszy� pos�pny d�wi�k dzwon�w. I natychmiast wzd�u� pasma ska� rozpocz�y sw�j smutny i powolny �piew kobzy. To by�o ostatnie po�egnanie, jakie Kennedy odgrywa� swemu towarzyszowi broni.

Tam, w oddali, Arnold do��czy� ju� do mnicha. Zew kobzy kaza� mu odwr�ci� si� jeszcze raz. Spojrza� na miasteczko, na zamek dumnie roz�o�ony na ska�ach, a potem na szar�, �a�osn� twarz benedyktyna.

- �egnaj, �ycie - wyszepta�. - �egnaj, mi�o�ci!

- M�j synu - rzek� �agodnie mnich. - Pomy�l o Bogu!

B�g by� jednak za daleko. Arnolda ogarn�a rozpaczliwa w�ciek�o��.

Jego g�os rozleg� si� tak dono�nie, �e ogarn�� ca�� dolin�.

- �egnaj, Katarzyno! - krzykn��.

Ten g�os. . g�os jej mi�o�ci - czy� mog�a pozostawi� go bez odpowiedzi? Ten sam rozpaczliwy bunt, kt�ry z piersi Arnolda wyrwa� okrzyk, ogarn�� r�wnie� dusz� Katarzyny. Wyrwa�a si� z r�k Waltera, pu�ci�a si� biegiem przez kamienist� drog�, wyci�gaj�c ramiona ku temu, kt�rego uprowadza� mnich.

- Nie! - krzykn�a. - Nie �egnam ci�! Nie!

Potkn�a si� o kamie�, pad�a w pyle na kolana, z wyci�gni�tymi wci�� przed siebie ramionami. Ale mnich i tr�dowaty byli ju� za zakr�tem �cie�ki... Droga opustosza�a.