Fiora spogl�da�a na szafot.

Patrzy�a zimnym wzrokiem. D�onie splot�a i zacisn�a tak mocno, �e jej palce a� pobiela�y. Przygl�da�a si� starej konstrukcji z drewna i kamienia. Szafot pozbawiony okrycia z czarnego p��tna, kt�rego u�ywano w dniach egzekucji, ukazywa� korpus z belek i wyszczerbionych desek a� rdzawych od krwi, kt�rej �lad�w nie usun�oby najdok�adniejsze nawet szorowanie; poplamionych i nadpalonych w zetkni�ciu z rozpalonym �elazem czy wrz�c� oliw�, i �wiadcz�cych o ludzkim okrucie�stwie.

Pod platform� mo�na by�o dostrzec kufry, w kt�rych kat przechowywa� swoje narz�dzia i wielki kocio�, u�ywany czasami do gotowania fa�szerzy pieni�dzy. Na pomo�cie wznosi�a si� szubienica u st�p wysokiego krzy�a - oznaki ostatecznego mi�osierdzia - sta� chropowaty, poczernia�y pie�, nosz�cy �lady dawnych uderze� topora. Zaiste - doskona�y obraz piek�a przedstawia� szafot okr�gu Dijon i na nim w�a�nie przed laty, pewnego zimowego poranka spad�y g�owy Marii i Jana de Brevailles, rodzic�w Fiory, �ci�tych w kilka dni po jej urodzeniu za zbrodni� kazirodztwa i cudzo��stwa. W grudniu tego roku minie osiemna�cie lat od dramatycznego epilogu wykl�tej mi�o�ci.

Obrzydzenie, przera�enie i gniew nape�nia�y jej serce, gdy sta�a przed machin� do zadawania cierpie�, w miejscu gdzie odebrano �ycie jej nieznanym rodzicom. Jednocze�nie szafot budzi� w niej rodzaj chorobliwego zainteresowania, rodzaj fascynacji, od kt�rej nie mog�a si� uwolni�. W wyobra�ni odtwarza�a wstrz�saj�c� scen�. S�ysza�a, jak narasta bicie dzwonu i pomruk t�umu. B��kitne niebo czerwcowego dnia ust�pi�o miejsca innemu, szaremu jak suknia Marii i kaftan Jana, szaremu jak ich oczy; tylko zimne s�o�ce tego przekl�tego dnia odbija�o si� od jasnych w�os�w skazanej. W rogu placu sta� wtedy m�ody przyby�y z Florencji m�czyzna, kt�rego serce zap�on�o dla pi�knej skazanej i pozosta�o jej wierne na zawsze. W ostatniej chwili Francesco Beltrami po�wi�ci� swe �ycie tej, kt�ra mia�a je straci� i kt�ra mia�a go nigdy nie pozna� oraz urodzonemu przez ni� dziecku. Ma�a, opuszczona dziewczynka zosta�a przez Beltramiego uratowana od �mierci, przygarni�ta, adoptowana, wychowana jakby urodzi�a si� u st�p tronu a nie szafotu.

Fiora przyby�a do Burgundii, poniewa� narzuci�a sobie do wykonania �wi�te zadanie: zem�ci� si� na ludziach, kt�rzy zaprowadzili jej rodzic�w na szafot. By�o ich trzech: Regnault du Hamel, m�� Marii, kt�ry z�ym traktowaniem zmusi� j� do ucieczki z bratem a nast�pnie �ciga� rodze�stwo z bezlitosn� nienawi�ci�; Piotr de Brevailles, ojciec, kt�ry z pobudek finansowych zmusi� c�rk� do ma��e�stwa budz�cego w niej odraz�, i kt�ry - gdy dosz�o do dramatu - nie uczyni� nic, by spr�bowa� uratowa� w�asne dzieci. Trzecim by� ksi��� Karol Burgundzki-Zuchwa�y, u kt�rego Jan de Brevailles by� koniuszym. Ksi��� nie potrafi� okaza� mi�osierdzia, jakie przystoi w�adcy wobec towarzysza broni.

Fiora skaza�a tych trzech m�czyzn na �mier�. Wyrok na Karolu Burgundzkim -Zuchwa�ym zamierza�a wykona� wsp�lnie ze swym starym przyjacielem Demetriosem Lascarisem, magiem-lekarzem z Bizancjum, pragn�cym pom�ci� �mier� brata, kt�ry niestety uwierzy� w przysi�g� ksi�cia*1 i za to zgin��. Nadesz�a pora, by przyst�pi� do dzia�ania.

Odrywaj�c si� nagle od gorzkich rozmy�la� m�oda kobieta podesz�a szybko przed milcz�c� tr�jk�: przed Demetrio-sa, jego s�u��cego Estebana i Leonard� Mercet, star� pann�, kt�r� Francesco Beltrami zabra� kiedy� z Dijon, aby zast�pi�a porzuconemu dziecku matk�. Do niej zwr�ci�a si� Fiora:

- Gdzie si� znajduje dom kata?

- Dlaczego o to pytasz?

- Czy nie m�wi�a�, pani, �e m�j ojciec, zanim opu�ci� miasto, da� mu troch� z�ota, aby przyzwoicie pochowa� matk� i... jej brata?

- Ten brat by� twoim prawdziwym ojcem, pani - powiedzia�a Leonarda z �agodnym wyrzutem.

- Nigdy nie b�d� go za takiego uwa�a�a. On tylko tchn�� we mnie �ycie. Moim prawdziwym ojcem na zawsze pozostanie ten, kt�ry spoczywa pod kamienn� p�yt� w ko�ciele Or San Michele we Florencji. Mimo to chc� zobaczy� ten gr�b.

- To mo�e by� trudne, a nawet niemo�liwe. �wczesny kat by� cz�owiekiem starym. By� mo�e nie ma go ju� na tym �wiecie, a na pewno nie wykonuje ju� swego zawodu.

- W takim razie jego nast�pca powie nam, co si� z nim dzieje. Chod�my!

Nie czekaj�c na odpowied� skierowa�a si� do koni przywi�zanych przez Estebana przed jednym z dom�w. Demetrios powstrzyma� j�:

- Pozw�l, �e ja tam p�jd�! To nie jest miejsce dla ciebie. Od cz�owieka pos�uguj�cego si� tymi przyrz�dami - doda� wskazuj�c na szafot i z�o�one tam akcesoria - wszyscy trzymaj� si� z dala. Jest jak zad�umiony.

- A kiedy idzie na targ, bo przecie� musi �y� - doda�a Leonarda - ma ze sob� pa�eczk�, kt�r� musi wskazywa�, co chce kupi�.

- A jego pieni�dze? Nikt ich nie chce? - spyta�a Fiora z sarkazmem.

- Jest zobowi�zany nosi� r�kawice. Ale wielu sprzedawc�w woli mu dawa� towary za darmo, ni� przyjmowa� pieni�dze b�d�ce cen� krwi. Niegdy� ksi��� Jan Burgun-dzki, zwany Bez Trwogi, wywo�a� skandal �ciskaj�c d�o� peluche'a, miejskiego kata*2.

- Wszystko to mnie nie dotyczy - przerwa�a Fiora. � Dzi�kuj� ci za trosk�, Demetriosie, ale ta wizyta stanowi cz�� zadania, jakie sobie postawi�am. Musz� j� odby�, podobnie jak b�d� musia�a wype�ni� jeszcze wiele innych nieprzyjemnych zada�. Gdzie mieszka ten cz�owiek?

- Jak sobie �yczysz, pani! - westchn�a Leonarda widz�c, �e naleganie by�oby bezcelowe. - Chod� za mn�! To niedaleko. Nie warto bra� koni.

Pozostawiwszy wierzchowce pod nadzorem Estebana, Leonarda poprowadzi�a towarzyszk� i greckiego lekarza w g��b placu. Na ty�ach m�yna Karmelit�w ujrzeli dom wsparty o mury obronne i nie maj�cy naprzeciw ani obok siebie �adnego innego; dom solidny i samotny, kt�rego czerwone drzwi by�y �wie�o odmalowane. Zakratowane okienko pozwala�o mieszka�com obejrze� przybysza przed otwarciem mu.

Na wezwanie �elaznej ko�atki za cienkimi pr�tami pojawi�a si� brodata twarz:

- Czego chcecie? - zapyta� osch�y g�os.

- Czy jeste� katem tego miasta, panie? - spyta�a Fiora. - Chcia�abym z tob� porozmawia�.

- Kim jeste�, pani?

- Podr�n�, cudzoziemk�, a moje nazwisko nic ci nie powie. Ale zap�ac�, je�li odpowiesz na moje pytania.

- P�ac� mi raczej, �ebym ich nie zadawa�. Okienko zamkn�o si�; otwarto drzwi. Wyszed� odziany

w sk�r� m�czyzna, kt�ry musia� by� obdarzony niespotykan� si��. Mia� oko�o

czterdziestu lat, na jego twarzy opr�cz bujnej brody i w�s�w dostrzec mo�na by�o jedynie kr�tki nos i ciemne, g��boko osadzone oczy. W d�oni trzyma� ksi��k�. Nie prosz�c przyby�ych, by weszli dalej kat skrzy�owa� ramiona - Zanim obejrz� pieni�dze, pos�ucham waszych pyta�.

- Chcia�abym pom�wi� z tob� o twoim poprzedniku, mistrzu...

- Arny Signart - podpowiedzia�a Leonarda.

- Mistrz Signart nie jest moim poprzednikiem. Po nim by�o tu jeszcze dw�ch. Ja nazywam si� Jehan du Poix. Signart ju� dziesi�� lat temu od�o�y� miecz sprawiedliwo�ci. Po trzydziestu latach s�u�by!

- Umar�?

- O ile mi wiadomo, jeszcze nie, ale jest bardzo stary.

- Czy mo�esz mi powiedzie�, panie, gdzie go mog� znale��? - zapyta�a Fiora si�gaj�c r�k� do mieszka wisz�cego na �a�cuchu przytwierdzonym do paska.

Oczy m�czyzny �ledzi�y jej gest z zainteresowaniem.

- Zgromadzi� pewn� sumk�, kt�ra pozwoli�a mu na zakup niewielkiego skrawka ziemi poza murami miasta, w pobli�u klasztoru Larrey. M�wi�, �e �yje w zgodzie z mnichami, kt�rzy b�d� jego spadkobiercami. Je�li chcesz si� z nim zobaczy�, pani, to tam go znajdziesz... chyba �e umar� tej nocy.

- Niech B�g broni! Dzi�ki ci za informacj�.

Poda�a mu trzy sztuki srebra, a on wyci�gn�� d�o�, aby je wzi�� nie spuszczaj�c oczu z kobiety o twarzy os�oni�tej welonem. Mimo okrycia wydawa�a mu si� pi�kna, a s�dz�c po jej wygl�dzie przypuszcza� nale�a�o, �e jest dam� szlachetnie urodzon�. Oczekiwa�, �e poszuka wzrokiem jakiego� sprz�tu, by po�o�y� na nim pieni�dze, ale bez wahania umie�ci�a je w jego otwartej d�oni.

- Nie obawiasz si�, pani, dotkn�� r�ki kata?

- Dlaczego? Robisz za dnia i na rozkaz to, co inni robi� po kryjomu czy pod os�on� nocy. Wielu jest oprawcami -a nic o tym nie wiemy. �egnaj Jehanie du Poix. Niech ci� B�g ma w opiece!

Otworzy� przed ni� drzwi i tym razem sk�oni� si�, kiedy Fiora przekracza�a pr�g:

- Je�li zechce On wys�ucha� modlitwy n�dznika, to i ciebie mie� b�dzie w opiece, szlachetna pani.

W milczeniu, nie zwracaj�c uwagi na zdumienie w oczach przechodz�cej kobiety, troje podr�nych powr�ci�o do swych wierzchowc�w. Leonarda, kt�ra wesz�a do kata z obrzydzeniem i obaw�, spiesznie odm�wi�a modlitw�. Ko�czy�a j� w�a�nie, kiedy Fiora, wk�adaj�c stop� w strzemi�, zapyta�a:

- Przypuszczam, �e wiesz, gdzie znajduje si� ten klasztor?

- Oko�o p� mili od bramy Ouche. Czy chcesz teraz tam pojecha�, pani?

- Oczywi�cie. Do wieczora jeszcze daleko. Czy masz co� przeciwko temu?

- Nie, m�j anio�ku. Jestem tu zreszt� jedyn� osob�, kt�ra mo�e wskaza� ci drog�. Musimy jednak po�pieszy� si�, je�li chcemy wr�ci� przed zamkni�ciem bram.

Wyjechawszy z miasta przekroczyli malownicz�, ocienion� olchami i wierzbami rzek� Ouche. Na jej brzegu praczki z ca�ych si� uderza�y kijankami w bielizn�, nie przestaj�c ani na chwil� �mia� si� i gaw�dzi�. Pogoda by�a pi�kna, ciep�a, sk�ania�a do weso�o�ci. Na zboczu g�ry, na szczycie kt�rej rysowa�y si� zabudowania i wie�a starego klasztoru, s�o�ce ogrzewa�o kilka m�rg winoro�li.

- Kto by pomy�la�, �e ten kraj prowadzi wojn�? - westchn�� Demetrios. - Wszystko tu tchnie spokojem i dostatkiem..

Tymczasem od miesi�cy ksi��� Karol Burgundzki, wci�� w pogoni za marzeniem o odbudowaniu staro�ytnego kr�lestwa Lotara, ��czy� przez aneksj� swe flamandzkie posiad�o�ci z w�a�ciwym ksi�stwem i z Franche-Comte; oblega� w pobli�u Kolonii ufortyfikowane miasto Neuss, kt�rego oporu dot�d nie potrafi� z�ama�. I to niezale�nie od faktu, �e w tym�e 1475 roku wszed� w porozumienie z kr�lem Anglii. Edward IV pragn�� bowiem podbi� znienawidzon� Francj�, chcia� pokona� Ludwika XI. Nie my�la� nawet o przed�u�eniu trwaj�cego od trzech lat rozejmu. Karol Zuchwa�y ca�kowicie zas�ugiwa� na sw�j przydomek.

- Wojna jest daleko, - rzek�a Leonarda, - a ksi��� mo�e wyci�gn�� ze swych prowincji tylko to, co mu przyznaj�, w ludziach i z�ocie, stany Burgundii i Flandrii. Ziemi tej potrzeba jednak wielu ludzi.

- Ale ksi�ciu, jak m�wi�, zaczyna brakowa� z�ota. -podj�� Grek z ponur� rado�ci�. - A przecie� by� najbogatszym ksi�ciem w ca�ym �wiecie chrze�cija�skim.

Je�li spr�buje zaci�gn�� po�yczki...

Zamilk� raptownie, u�wiadomiwszy sobie, co powiedzia�. Wspominanie o finansowych potrzebach Zuchwa�ego w chwili, gdy Fiora podj�a si� tej uci��liwej wyprawy, mog�o by� dla niej bolesne. Oznacza�o rozdrapywanie pal�cego wspomnienia dziwnego ma��e�stwa zawartego ostatniej zimy przez ni�, spadkobierczyni� Francesco Beltramiego i hrabiego Filipa de Selongey, ambasadora wys�anego przez Zuchwa�ego do Lorenzo Medyceusza w celu pr�by wynegocjowania po�yczki. Po�yczki, kt�rej Medyceusz-Wspa-nia�y odm�wi� przez wierno�� swemu sojuszowi z kr�lem Francji. Kr�lewski posag Fiory wp�yn�� wi�c do skarbu ksi�cia Burgundii, gdy tymczasem jej po�ycie ma��e�skie ograniczy�o si� do nocy po�lubnej. A p�niej, o �wicie, Filip odjecha� aby pozwoli� si� zabi�, poniewa� jak uwa�a�, zbruka� swe nazwisko ma��e�stwem z osob� pochodz�c� z kazirodczego zwi�zku. Fiora wiele p�aka�a, ale teraz trudno by�o odgadn��, jakie w�a�ciwie by�y jej uczucia do zbieg�ego m�a. Czy kocha�a go jeszcze, czy te� w��czy�a go do grona os�b, na kt�rych zamierza�a si� zem�ci�? Filip zjawi� si� co prawda niepostrze�enie we Florencji w chwili, gdy maj�tek

Beltramiego obraca� si� w ruin�, ale szybko odjecha� nie sprawdzaj�c, co sta�o si� z jego m�od� �on�. Czy chcia� si� z ni� zobaczy�, czy te� pr�bowa� zdoby� dla swego pana nowe subwencje?

�wiadom ciszy zapad�ej po jego ostatnich s�owach, De-meterios spojrza� na Fior�, kt�ra niewzruszona jecha�a u jego boku, i ponownie zabra� g�os, ale zadowoli� si� pochwa�� uroku pejza�u i dostatniego pi�kna Dijon.

Fiora nie s�ysza�a jego s��w. Gwa�towno�� dramatycznych prze�y� ostatniej wiosny os�ab�a w niej ust�puj�c miejsca wspomnieniu tragedii prze�ytej przez jej m�odych i lekkomy�lnych rodzic�w. Czy zadzia�a�a tu magia burgundzkiej ziemi, do kt�rej gdy tylko postawi�a na niej stop�, czu�a przywi�zanie? W ka�dym razie Jan i Maria de Br�vailles stawali jej si� coraz bli�si i dro�si.

Z murami klasztoru Larrey s�siadowa�y niewielkie zabudowania. By�a to male�ka posiad�o�� z�o�ona z winnicy, sporego warzywnika z kilkoma drzewami owocowymi i domku os�oni�tego dwuspadowym dachem, Jaki� m�czyzna w fartuchu z szarego p��tna pracowa� pochylony nad zielonymi krzewami winoro�li. By� to stary cz�owiek, ale kiedy si� wyprostowa� podpieraj�c d�o�mi bol�cy zapewne krzy�, mo�na by�o zauwa�y�, �e jest wysoki i jeszcze krzepki.

- To on - powiedzia�a Leonarda. - Czy chcesz, �ebym z nim porozmawia�a, pani?

- Nie, dzi�kuj� - odpowiedzia�a Fiora. - Wol� to zrobi� sama. Czy zechcecie poczeka� na mnie przez chwil�?

Zeskoczy�a na ziemi�, podesz�a do zrobionej z grubych bali bramy zamykaj�cej ma�� posiad�o��, popchn�a j� i skierowa�a si� w stron� starca, kt�ry os�aniaj�c d�oni� oczy patrzy�, jak zbli�a si� do niego w blasku s�o�ca.

- Wybacz, panie, �e przybywam do ciebie bez zaproszenia, - powiedzia�a. - Nazywasz si� Arny Signart, nieprawda�?

Niezbyt przyzwyczajony do wizyt os�b tak wytwornych, kat uk�oni� si� niezgrabnie:

Decyzja Fiory by�a natychmiastowa: skoro Regnault du Hamel mieszka w Dijon, ona pozostanie tu tyle czasu, ile b�dzie trzeba, by uwolni� ziemi� od cz�owieka, kt�ry maltretowa� jej matk� i usi�owa� zamordowa� j� sam�. Jednak�e obawa okazywana przez mistrza Hugueta przed zatrzymaniem u siebie k�opotliwych podr�nych stanowi�a problem. Poza tym w ka�dej ober�y nara�eni byliby na takie samo ryzyko.

- Najlepszym wyj�ciem - zasugerowa� Demetrios - wydaje mi si� wynaj�cie domu znajduj�cego si� w pobli�u posiad�o�ci du Hamela. W sprawie takiej jak nasza nie nale�y si� spieszy�, trzeba pozna� zwyczaje wroga, �ledzi� go, cierpliwie czeka�. Cierpliwo��! To by�a ulubiona bro� greckiego lekarza. Niestrudzenie stara� si� wpaja� t� cnot� Fiorze, z kt�rej dzie� po dniu czyni� najlepsz� ze swych uczennic. Nie udawa�o mu si� to jednak w przypadku Estebana.

- Chyba nie zostaniemy tutaj? - zaprotestowa� Kastylij-czyk. - Czy� nie musimy jecha� do Pary�a?

- Wszystko w swoim czasie. Nie musimy si� spieszy�, tym bardziej �e kr�la nie ma teraz w Pary�u. Teraz powiniemy dzia�a� w�a�nie tutaj. Czyjest mo�liwe, pani Leonardo, �eby�my znale�li na kilka tygodni przyzwoite mieszkanie?

- To jest zawsze mo�liwe. Nie wiadomo tylko, czy znajdziemy co� odpowiednio po�o�onego!

Leonarda ju� rano wyjawi�a ten problem Magdalenie. Ze strony siostry ober�ysty na pewno mog�a spodziewa� si� pomocy, nawet bez konieczno�ci przedstawiania sprawy, Magdalena by�a bowiem osob� prostoduszn�. Grzecznie wys�ucha�a Leonardy, kt�ra opowiedzia�a, �e jej �pa�stwo", zauroczeni pi�knem miasta i okolicy, pragn� pozosta� przez pewien czas w Dijon, a wi�c chcieliby tu znale�� przyjemny dom do wynaj�cia, najlepiej w centrum. Magdalena zachwycona by�a pomys�em, kt�ry, pozwoli� mia� jej na widywanie przez jaki� czas Leonardy. Zauwa�y�a jednak, �e ober�a jej brata jest bezsprzecznie lepszym miejscem do zatrzymania si�, nawet na d�u�ej.

- Pod warunkiem, �e zdrowie dopisuje - odpar�a Leonarda - Tymczasem donna Fiora jest cierpi�ca. Zm�czy�a j� d�uga podr� z Florencji. Potrzebuje odpoczynku i spokoju. Ponadto pan Lascaris, kt�ry jest uczonym, nie lubi mieszka� zbyt d�ugo w zaje�dzie, nawet tak dobrym jak wasz. Potrzebne mu jest zacisze w�asnego pokoju, poniewa� zajmuje si� wa�nymi pracami.

- Ale, - okaza�a zdziwienie Magdalena, kt�ra charakteryzowa�a si� dobr� pami�ci� - s�dzi�am, �e udajecie si� na dw�r kr�la Francji?

Demetrios przewidzia� t� w�tpliwo�� i przygotowa� Leonard� do udzielenia odpowiedzi:

- Kr�l wizytuje teraz swoje wojska i oczekuje nas dopiero jesieni�. Dopiero wtedy pojedziemy do jego zamku w Plessis-les-Tours nad Loar�.

Po us�yszeniu wyja�nie� Magdalena poczu�a si� usatysfakcjonowana, doda�a nawet, �e znajdzie mo�e spos�b, by szybko zadowoli� dawn� przyjaci�k�:

- Czy pami�tasz - spyta�a - szlachetn� pani� Simone Sauvegrain, wdow� po by�ym kanclerzu, Jehanie Morel?

- T�, kt�ra by�a niegdy� mamk� Zuchwa�ego i kt�ra za swe mleko otrzyma�a tytu� szlachecki?

Wybi�a p�noc. Serce Fiory bi�o ci�ko. Chwilami mia�a , wra�enie, �e si� dusi. Przez ca�y dzie� �ar la� si� z nieba i nawet zach�d s�o�ca nie zapowiada� och�ody. Noc by�a ci�ka, burzowa, ciemna. Odleg�y pomruk grzmotu pozwala� przypuszcza�, �e przed �witem spadnie deszcz. Fiora mia�a jednak nadziej�, �e burza nie nadejdzie zbyt wcze�nie: ciemno�ci sprzyja�y zrealizowaniu planu. Dla Reg-naulta du Hamela wybi�a godzina pokuty za zbrodnie.

Stoj�c przed lustrem, kt�re pani Simona kaza�a ustawi� w jej pokoju, Fiora przygl�da�a si� swemu odbiciu. Nie poznawa�a siebie samej: blada twarz pokryta bielid�em, jasne w�osy dostarczone Demetriosowi przez jakiego� balwierza... Znajomy by� tylko koronkowy, poplamiony krwi� czepiec z welonem, kt�ry Leonardzie uda�o si� uratowa� wraz z kilkoma cennymi przedmiotami z katastrofy w pa�acu Beltramiego, i kt�ry dr��cymi d�o�mi przypi�a teraz na g�owie wychowanicy. Szara, aksamitna suknia w z�ote c�tki by�a ci�ka i zbyt ciep�a, jednak Fiora nawet si� nie poci�a. Ten ludzki objaw znik�, jakby wesz�a w ni� dusza Marii de Brevailles, aby dokona� zemsty. Jakby by�a ju� tylko zjaw�.

Fiora us�ysza�a za sob� j�k Leonardy. Stara panna by�a przera�ona nie tylko tym, co ujrza�a, ale i tym, co mia�o si� zdarzy�. Walczy�a ze wszystkich si�, aby odwie�� m�od� kobiet� od niebezpiecznych zamiar�w.

- Nienawi�� tego cz�owieka nie wygas�a, m�j anio�ku. A je�li ci� zabije lub zrani?

- Nie mo�na zabi� ani zrani� ducha; nie b�d� sama. Demetrios chce i�� ze mn�, aby zaj�� si� pozosta�ym na stra�y s�u��cym.

- Czy tak bardzo le�y ci na sercu ta zemsta, pani? Du Hamel jest stary, nie po�yje ju� d�ugo.

- Za d�ugo dla nieszcz�nicy, kt�r� przetrzymuje w zamkni�ciu. Odbior� jedno �ycie, ale uwolni� inne.

Demetrios zapuka� do drzwi i wszed� nie czekaj�c na zaproszenie. Ujrzawszy m�od� kobiet�, kt�ra odwr�ci�a si� w jego stron�, zatrzyma� si� jak wryty na progu pokoju.

- Jak wygl�dam - spyta�a,

- Wstrz�saj�ce... nawet dla mnie! Nie zapomnij o bia�ym welonie, przedtem jednak pozw�l mi uzupe�ni� nasze dzie�o.

Zbli�ywszy si� do Fiory, zawi�za� jej na szyi w�sk�, czerwon� wst��eczk�, po czym wzi�wszy z r�k Leonardy welon z bia�ego mu�linu, zarzuci� go na g�ow� m�odej kobiety. Jej posta� wyda�a si� teraz zamglona, ale mo�na by�o j� rozpozna�.

- Musisz mi zostawi� swobod� ruch�w - powiedzia�a Fiora wskazuj�c na sztylet przytwierdzony do szerokiego pasa, ale ukryty w fa�dach sukni.

Przez otwarte okno dobieg� trzykrotny krzyk nocnego ptaka.

- To Esteban - powiedzia� Demetrios - czeka na nas. Chod�my, je�li nie zmieni�a� zdania!

- Nie.

Owin�a si� mantyl� z czarnego jedwabiu, maskuj�c� jej posta� w ciemno�ciach i posz�a za Demetriosem. Dobrze naoliwiona brama otworzy�a si� cicho i w chwil� p�niej Fiora i Demetrios do��czyli do Estebana.

- Masz klucz? - zapyta� Grek.

- Tak, ale pospieszcie si�. Gruby Klaudiusz, pijany jak bela, �pi w ramionach dziewki z ulicy Griffon, lecz mo�e si� obudzi�.

- W ka�dym razie - powiedzia�a Fiora - to, �e nie znaj dzie klucza nie b�dzie mia�o znaczenia. Dom zostanie otwarty.

- Zale�y mi jednak na tym, by mu go odnie��. Dla porz�dku oraz po to, by ludzie prewota nie zadawali zbyt wielu pyta�, kiedy jutro odkryj� trupa.

Kastylijczyk dotar� do drzwi, kt�re ust�pi�y pod jego d�oni� bez najmniejszego skrzypni�cia. Ciemno�ci domu skry�y tr�jk� przyjaci�. Przez chwil� stali nieruchomo, aby przyzwyczai� oczy do mroku. Brak okien powodowa�, �e do izby nie dociera�o �wiat�o ksi�yca. W ko�cu Esteban zapali� od tl�cych si� w kominku w�gli �wiec�, kt�r� mia� w kieszeni. Zobaczyli, �e znajduj� si� w kuchni, w g��bi kt�rej wida� by�o spiral� schod�w i drzwi do ogrodu. W pomieszczeniu nie by�o opr�cz nich nikogo.

Fiora zdj�a mantyl� i poprawi�a bia�y welon tak, by m�c pos�ugiwa� si� praw� r�k�. Za Estebanem skierowali si� ku schodom, weszli po nich tak cicho, jak to by�o mo�liwe. Dotarli do du�ej, zupe�nie pustej komnaty.

- Pewnie s� na g�rze - szepn�� Esteban.

Rzeczywi�cie, na poziomie drugiego pi�tra zauwa�y� drugiego ze s�u��cych, Mateusza, le��cego pod drzwiami na kocu i �pi�cego. Nietrudno by�o zgadn��, kto spoczywa� za tymi drzwiami.

- Zosta� tutaj! - szepn�� Demetrios Fiorze do ucha. -Musimy si� go pozby�.

Esteban, zr�cznie i cicho jak kot, przemkn�� do �pi�cego, kt�ry musia� wyczu� jego zbli�anie si�, gdy� drgn��, zamrucza� i zmieni� pozycj�. Kl�cz�cy obok niego Esteban wstrzyma� oddech. Ale Mateusz z westchnieniem zadowolenia zasn�� ponownie. Wtedy mistrzowskim ciosem pi�ci Esteban pozbawi� go przytomno�ci. Nast�pnie, przy pomocy Demetriosa, przeci�gn�� pos�anie odsuwaj�c m�czyzn� od drzwi. Droga by�a wolna i Fiora zobaczy�a w�sk� smu�k� �wiat�a wydobywaj�c� si� spod drzwi w miejscu, w kt�rym przedtem le�a� s�u��cy.

Pozostawiaj�c Estebanowi zwi�zanie i zakneblowanie Mateusza, Demetrios wr�ci� do Fiory i powoli, bardzo powoli, otworzy� drzwi, kt�rych zamek ust�pi� bezd�wi�cznie. Strefa �wiat�a rozszerzy�a si� i m�oda kobieta dostrzeg�a wreszcie swego wroga. Raczej siedz�c ni� le��c w �o�u, jak to robi� astmatycy, Regnault du Hamel czyta� przy �wietle pal�cej si� u wezg�owia �wiecy. Mia� wci�ni�ty a� na uszy czepek nocny, a tors okrywa�a mu szara, we�niana kamizela. Na jego d�ugim nosie tkwi�y binokle. Przypomina� katedralnego gargulca i by� tak odra�aj�cy, �e Fiora mia�a ochot� rzuci� si� na niego i od razu zada� cios. Powstrzyma�a si� jednak. Zale�a�o jej na zobaczeniu strachu na jego ��tej twarzy. Bardzo powoli wesz�a do pokoju, raczej �lizgaj�c si� ni� id�c, w obawie, �e pod�oga zaskrzypi pod jej stopami. Natrafi�a na dywan i poczu�a si� pewniej. Du Hamel jeszcze jej nie zauwa�y�. Wci�� czyta�.

Wyda�a s�aby j�k, potem kolejny. Starzec podni�s� oczy i zobaczy� przed swym �o�em bia�� zjaw�. Ksi��ka wypad�a mu z r�k i g�ucho uderzy�a o pod�og�. Zjawa wci�� si� zbli�a�a. Teraz du Hamel m�g� rozpozna� twarz, jasne w�osy, szyj�, kt�ra zdawa�a si� nosi� krwawy �lad miecza. Na jego twarzy pojawi�o si� przera�enie, pr�bowa� cofn�� si� w ��ku i chcia� krzykn��, ale jak w koszmarnym �nie,z jego silnych ust nie wydoby� si� �aden d�wi�k. Wyci�gn�� przed siebie ramiona, aby odepchn�� zjaw� i uda�o mu si� i wyszepta�:

- Nie... nie!

- Zginiesz - szepn�� cicho duch. - Zginiesz z mojej r�ki! Fiora si�gn�a ju� po sztylet, aby zada� cios, kiedy nagle du Hamel chwyci� si� d�o�mi za gard�o. Z ust, kt�rymi rozpaczliwie pr�bowa� z�apa� oddech, wydoby�o si� rz��nie, a oczy zdawa�y si� wychodzi� z orbit. Spazm wstrz�sn�� chudym cia�em, kt�re opad�o na bok i znieruchomia�o, a twarz sta�a si� zupe�nie sina, jakby udusi�y go niewidzialne r�ce.

Zdumiona Fiora sta�a przez chwil� bez ruchu, po czym uni�s�szy welon pochyli�a si� nad bezw�adnym m�czyzn� i zawo�a�a:

- Demetriosie! Chod� zobaczy�!

Grecki lekarz nadbieg�, podni�s� le��c� na prze�cieradle d�o�, przy�o�y� ucho do serca i patrz�c na usta otwarte do krzyku, kt�ry nigdy si� z nich nie wydob�dzie, na oczy, kt�re ju� nigdy nie zobacz� niczego na �wiecie, westchn��:

- On umar�, Fioro. Umar� z przera�enia.

- Czy to mo�liwe?

- Musia� mie� niezbyt mocne serce. Chod�my teraz st�d, niczego nie dotykajmy. Mo�na s�dzi�, �e niebo ocali�o ci� od przelania krwi. Trzeba, by cia�o zosta�o znalezione w takim stanie, w jakim jest teraz... Esteban uwolni s�u��cego i odniesie klucz drugiemu.

Wzi�� j� za rami� i poci�gn�� za sob�, ale powstrzyma�a go.

- Zapominasz o jednej rzeczy, Demetriosie. Ten cz�owiek nie �yje i jestem z tego zadowolona, ale jest tu kto�, kogo trzeba uwolni� - ta kobieta, kt�rej p�acz s�ysza�am. Nie odejd� bez niej.

Zebrawszy fa�dy sukni, kt�ra kr�powa�a jej mchy, wzi�a �wiec� z r�k Greka i zbieg�a po schodach. Otworzy�a wychodz�ce na ogr�d drzwi w nadziei, �e poprawi to widoczno��, ale zaraz zamkn�a je z powrotem, gdy� zrywa� si� wiatr. Grzmoty przybli�y�y si�, ich pomruk s�ysza�a nad g�ow�. Szuka�a drzwi wiod�cych do piwnicy, kiedy do��czyli do niej Esteban i Demetrios.

- To nie drzwi musimy szuka�, lecz w�azu. W�a�nie na nim stoisz, pani.

Istotnie, w tym miejscu p�ytki ust�powa�y miejsca grubym deskom, ale by�o tam tyle kurzu, �e Fiora ich wcze� niej nie dostrzeg�a. Silne r�ce Estebana momentalnie podnios�y klap� ods�aniaj�c kamienne schody gin�ce w czelu�ciach domu. Fala cuchn�cego powietrza uderzy�a w nozdrza Fiory, kiedy postawi�a nog� na pierwszym stopniu. Demetrios powstrzyma� j�:

- Pu�� mnie pierwszego. O�wietl� ci drog�. Zacz�� schodzi� po czym wyci�gn�� d�o� do Fiory:

- Uwa�aj! Stopnie s� �liskie. Cuchnie wilgoci�.

- Ale przynajmniej nie jest tak duszno - stwierdzi� id�cy za nimi Esteban. - Du�o tu ch�odniej ni� w pozosta�ej cz�ci domu.

Zszed�szy po schodach znale�li si� w sklepionej p�okr�g�o piwniczce, w kt�rej znajdowa�o si� dwoje drzwi ze starych, stoczonych przez robaki desek.

- To te trzeba otworzy�. Okienko od ogrodu musi wychodzi� na t� stron�. Ale nie mamy klucza.

- Nie trzeba klucza, by to otworzy�! - powiedzia� Esteban i silnym kopni�ciem wy�ama� drzwi.

�a�osny j�k odpowiedzia� na �oskot jak echo. Wi�niarka obawia�a si� zapewne katuszy. Jednak Fiora wpad�a ju� do �rodka. To, co ujrza�a w �wietle �wiecy spowodowa�o, �e krzykn�a z przera�enia: w g��bi kom�rki, kt�rej wysoko�� uniemo�liwia�a stanie, le�a�a na pos�aniu z na wp� zgni�ej s�omy kobieta w �achmanach. Przytwierdzona by�a �elaznymi obr�czami na przegubach i �a�cuchami do wisz�cego na �cianie du�ego pier�cienia. Fiora nie widzia�a jej twarzy, lecz tylko r�wnie brudne, jak �achmany, d�ugie i bujne jasne w�osy.

S�ysz�c, �e kto� wchodzi do jej lochu, odwr�ci�a si� z trudem, ukazuj�c wychud�� i pokaleczon� twarzyczk�. Rany znajdowa�y si� na jej r�kach i nogach, prawdopodobnie tak�e na reszcie cia�a. Ze �zami w oczach Fiora pad�a obok niej na kolana nie troszcz�c si� o sukni� i pr�bowa�a uwolni� j� od �a�cuch�w.

- Nie b�j si�, pani - powiedzia�a �agodnie - przyszli�my ci� uwolni�. Tw�j oprawca nie �yje. Powiedz nam tylko kim jeste�.

Wi�niarka otworzy�a usta, ale mimo wysi�k�w, kt�re sprawi�y, �e w jej oczach zab�ys�y �zy, wyda�a tylko nieartyku�owane d�wi�ki.

- M�j Bo�e! - westchn�a Fiora. - Czy�by by�a niema?

- Mo�liwe - powiedzia� Demetrios - ale odsu� si� i pozw�l mi dzia�a�. Nie pr�buj m�wi�, pani! - doda� zwracaj�c si� do wi�niarki. - Zabierzemy ci� st�d, zaopiekujemy si� tob�. Jeste�my przyjaci�mi. Trzeba zerwa� te kajdany albo je otworzy� - powiedzia� do Estebana - Gdzie� musi by� klucz.

Kastylijczyk pobieg� na g�r� i wr�ci� wkr�tce z kluczem znalezionym wraz z innymi w pokoju du Hamela. �elazne obr�cze opad�y ods�aniaj�c straszliwe rany.

- Zabierzemy j� do domu, dobrze? - poprosi�a Fiora, delikatnie zawijaj�c dziewczyn� w obszerny bia�y welon, kt�ry nosi�a przed chwil�.

Zamiast odpowiedzie� Esteban schyli� si�, wzi�� uwolnion� na r�ce i odszed�. Fiora i Demetrios poszli za nim i wr�cili do kuchni, gdzie Grek opu�ci� klap� na miejsce. Ha�asowi towarzysz�cemu jej opadni�ciu towarzyszy�o gwa�towne uderzenie pioruna. Tymczasem Demetrios ostro�nie otworzy� drzwi aby sprawdzi�, czy ulica jest pusta. Nast�puj�ce po sobie bez przerwy b�yskawice pozwala�y stwierdzi�, �e nie ma na niej nikogo. Fiora podnios�a czarn� mantyl�, kt�r� porzuci�a w kuchni wchodz�c i okry�a si� ni�. Zamierzali wyj��, kiedy Demetrios zwr�ci� si� do Estebana, kt�remu jego brzemi� zdawa�o si� wcale nie ci��y�:

- Daj mij� - powiedzia� - Ty powiniene� sprawdzi�, czy s�u��cy jest nadal nieprzytomny.

- To bez znaczenia, jest zwi�zany i niczego nie widzia�.

- Jak chcesz. My�l�, �e jego bratu nie warto zwraca� klucza. Daj mi go. Wrzuc� go do rzeki.

Kiedy dotarli na r�g ulicy des Forges, deszcz spad� na nich z tak� gwa�towno�ci�, �e natychmiast przemokli, cho� mieli do przej�cia zaledwie kilkadziesi�t krok�w. Wrota nieba rozwar�y si� wyrzucaj�c strugi wody, kt�re w ci�gu paru sekund zamieni�y ulice w potoki, a spokojny i skromny Suzon powi�kszy�y do rozmiar�w rw�cej rzeki. Grzmoty i b�yskawice nast�powa�y po sobie bez przerwy, a ich d�wi�k zag�uszy� ha�as, zwi�zany z powrotem do domu.

Fiora chcia�a odst�pi� swoje ��ko nieznajomej, ale poniewa� Demetrios uprzejmie postanowi�, �e b�dzie dzieli� pok�j z Estebanem, ostatecznie w jego sypialni umieszczono uratowan� dziewczyn�, przy kt�rej natychmiast zakrz�tn�a si� Leonarda. Wys�a�a Kastylij-czyka do kuchni, by zagrza� wody, podczas gdy sama - przy pomocy Fiory - uwalnia�a biedaczk� od jej cuchn�cych �achman�w. Cia�o, kt�re ods�oni�y, by�o chude i pokryte si�cami, ale zgrabniejsze ni� my�la�a Fiora, kt�ra do tej pory s�dzi�a, �e dziewczyna ma oko�o pi�tnastu lat.

- Musi mie� oko�o dwudziestu lat - oceni�a Leonarda. Patrz�c na jej lekko wzd�ty brzuch, doda�a - Zastanawiam si�, czy nie jest w ci��y.

- Nie by�oby w tym nic dziwnego - powiedzia�a Fiora. -Jeden z tych bydlak�w zabawia� si� jej kosztem, mo�e robili to obaj.

Demetrios, kt�ry wr�ci� ze swego pokoju, do kt�rego chodzi� po potrzebne przybory i leki nie potwierdzi� diagnozy Leonardy.

- Nie s�dz�. Zastanawiam si� jednak, kim ona mo�e by� i dlaczego ci n�dznicy j� wi�zili?

Nieznajoma nadal nic nie m�wi�a. Mia�a zamkni�te oczy i poddawa�a si� zabiegom, jakby nie mia�a si�y uczyni� najmniejszego ruchu. W r�kach badaj�cego j� Demetriosa by�a r�wnie bezw�adna jak szmaciana lalka.

- Musia�a by� cz�sto bita, gdy� niekt�re z tych �lad�w s� stare. Z pewno�ci� brakowa�o jej po�ywienia, ale stan jej zdrowia nie jest najgorszy.

- Zapomnia�e�, �e robi wra�enie niemej? - zapyta�a Fiora. - Mo�e obci�to jej j�zyk?

Demetrios upewni� si� natychmiast, �e tak nie jest, i stwierdzi�, �e strach lub z�e traktowanie mog� pozbawi� kogo� mowy, czasem na kr�tko, a czasem na zawsze.

- Kiedy b�dzie w lepszym stanie, spr�bujemy wykona� ma�e do�wiadczenie - doda� - Na razie jest za wcze�nie.

Leonarda i Fiora starannie umy�y ocalon� i ubra�y w jedn� z koszul Fiory. Nadgarstki, otarte kajdanami, posmarowa�y balsamem i zawin�y pasami cienkiego p��tna. P�niej zaj�y si� twarz�. Oczy�ci�y j� z brudu i �lad�w krwi, ale nie mog�y zatuszowa� si�c�w �wiadcz�cych o otrzymanych ciosach.

- Jakie pi�kne w�osy! - westchn�a Fiora dotykaj�c ich, - Jaka szkoda, �e s� takie brudne! Trzeba je umy�!

- B�d� pewna, �e nie omieszkamy tego zrobi�, kiedy b�dzie silniejsza. Och!

Sp�jrz, m�j anio�ku, otwiera oczy!

Obie kobiety i Grek pochylili si� nad ��kiem, gdy� nieznajoma w�a�nie podnios�a powieki, ods�aniaj�c �renice w kolorze bladego, wpadaj�cego w ziele� b��kitu. Spojrza�a na pochylone nad ni� twarze i spr�bowa�a si� u�miechn��.

- Tu jeste� bezpieczna, pani - powiedzia�a �agodnie Fiora. - Nikt ju� nie zrobi ci krzywdy, a my b�dziemy nad tob� czuwa�.

- Zaczniemy od tego, �e damy ci co� do jedzenia -powiedzia�a Leonarda - i troch� mleka do picia.

- Przy tej burzowej pogodzie mleko pewnie skwa�nia�o. Zr�b jej raczej, pani, herbatk� lipow� dobrze os�odzon� miodem, do kt�rego dodasz szczypt� tego - doda�, podaj�c jej pude�eczko z malowanego drewna.

Demetrios ponownie podszed� do ��ka i przyjrza� si� m�odej, obola�ej twarzy.

Nagle pochyli� si�, wzi�� �wiecznik stoj�cy u wezg�owia i uni�s� go nad ��kiem.

- Czy wiesz, �e ta biedaczka jest do ciebie podobna?

- Do mnie?

- Tak. Zreszt� nie tak bardzo. W�a�ciwie podobna jest przede wszystkim do Krzysztofa.

- Do Krzysztofa? My�lisz, �e ona nale�y do rodziny? Leonarda wr�ci�a z zi�kami i podczas gdy styg�y na tyle, by mo�na je by�o pi�, Fiora powiedzia�a jej o podejrzeniach Demetriosa, dodaj�c, �e ona nie wie, kim mog�aby by� m�oda kobieta. Ale Leonarda wiedzia�a. Przyjrzawszy si� z bliska twarzy o zamkni�tych oczach, przypomnia�a Fiorze, co opowiedzia� jej pewnego wiosennego wieczora Francesco Beltrami:

- Przypomnij sobie, pani! Powiedzia�, �e twoja matka da�a Regnaultowi du Hamel c�rk�. Przysi�g�abym, �e to ona. W takim razie powinna mie� dwadzie�cia lat, tak jak my�la�am.

- Jego c�rka? Czy traktowa�by swoj� c�rk� tak nikczemnie? I to od lat? To niemo�liwe, ju� dawno by umar�a.

- Nie - powiedzia� Demetrios - nie ma w tym nic niemo�liwego. Widziano wi�ni�w, nawet kobiety, wytrzymuj�cych wszystko i �yj�cych, czasami nawet w straszliwych warunkach. Wytrzyma�o�� ludzka mo�e si� czasem okaza� zdumiewaj�ca, szczeg�lnie je�li chodzi o istoty m�ode. Tak, teraz jestem pewny, �e mam racj�: ta m�oda kobieta jest twoj� siostr�, Fioro!

- Moj� siostr�?

Znaczenie tego s�owa powoli dociera�o do umys�u m�odej kobiety. Nigdy dot�d nie zastanawia�a si� nad tym fragmentem opowie�ci ojca i nigdy nie my�la�a o dziecku, kt�re Maria de Br�vailles mia�a ze swoim m�em. Nie zadawa�a r�wnie� pyta� na ten temat, poniewa� nie wyobra�a�a sobie, �eby ojciec, nawet tak pod�y jak du Hamel, m�g� sta� si� oprawc� w�asnego dziecka. S�dzi�a, �e c�rka doradcy zosta�a po ucieczce matki powierzona jakiemu� klasztorowi. Chyba, �e upomnia�a si� o ni� babka, co by�oby rzecz� normaln�. Ale teraz odkrywa�a, �e ten nikczemny cz�owiek przeni�s� na c�rk� nienawi��, kt�r� czu� do Marii. Zrobi� z niej koz�a ofiarnego, latami zadaj�c m�ki i znajduj�c w tym upodobanie. Zabicie jej by�oby zbyt szybkie, zapewne nie tak rozkoszne, ale �e posun�� si� w swej pod�o�ci a� do wydania jej na pastw� s�u��cych - to przechodzi�o wszelkie poj�cie! Dr��c z gniewu Fiora pomy�la�a, �e to szkoda, i� du Hamel umar� tak szybko. Prze�y� zaledwie kilka sekund ob��kanego strachu, podczas gdy zas�u�y� na powolne konanie w najokrutniej szych m�kach!

Powoli podesz�a do ��ka, gdzie Leonarda poi�a jej siostr�, kt�rej nawet imienia jeszcze nie zna�a, i poczu�a, jak ogarnia j� lito��. Uj�a jedn� z d�oni, tak szczup�ych, �e przypomina�y ptasie szpony, i zatrzyma�a j� w swoich. Leonarda rzuci�a na ni� okiem:

- My�lisz, pani, �e ten n�dznik nie zosta� wystarczaj�co ukarany, prawda? Na tym �wiecie z pewno�ci� nie. Chocia� dzi�kuj� Bogu, �e pozwoli� ci unikn�� splamienia r�k jego krwi�! Nie s�dz� jednak, by piek�o by�o miejscem szczeg�lnie mi�ym, a mo�esz by� pewna, �e pan du Hamel przekroczy� ju� jego pal�cy pr�g.

Fiora spontanicznie otoczy�a ramionami szyj� swej starej przyjaci�ki i uca�owa�a j�:

- Zawsze umiesz znale�� s�owa, kt�rych potrzebuj�, prawda, droga Leonardo? Przypomnij mi, abym cz�ciej m�wi�a, �e bardzo ci� kocham!

- Mi�o mi to s�ysze�. Skoro uwa�asz, �e moje wypowiedzi nie s� pozbawione sensu, pos�uchaj, co teraz powiem: jest p�no i padasz ze zm�czenia. Id� spa�! Jutro te� jest dzie� i spr�bujemy uporz�dkowa� my�li. Wiem w ka�dym razie, �e moje bardzo tego potrzebuj�!

Nazajutrz rano mieszka�cy dzielnicy znale�li pow�d do docieka�. Widz�c szeroko otwarte drzwi domu du Hamela, jaka� s�siadka powodowana ciekawo�ci� zapu�ci�a si� tam. W chwil� p�niej wybieg�a wydaj�c straszliwe krzyki, kt�re wyrwa�y z ��ek wszystkich jeszcze �pi�cych, i �ci�gn�y na miejsce podekscytowany t�um. W jego pierwszym szeregu zauwa�y� mo�na by�o Chretiennotte, g�o�no rozprawiaj�c� i opowiadaj�c� ka�demu, kto chcia� jej s�ucha�, nocn� przygod� �wi�tej pami�ci Janeta, urozmaiciwszy j� kilkoma oryginalnymi szczeg�ami w�asnego pomys�u.

- Niewiele brakuje, a wmiesza nas w swoje historie! -mrukn�� Demetrios, stwierdziwszy �e gadatliwa s�u��ca trzykrotnie wskaza�a ich okna. Wys�a� wi�c Estebana, by poszed� po Chretiennotte i przywo�a� j� do w�a�ciwego pe�nienia domowych obowi�zk�w. Pozwoli�a si� przyprowadzi� bez oporu, ale nie oznacza�o to wcale, �e zaj�a si� swoj� prac�. Wychylona do po�owy z okna Fiory zmieni�a po prostu punkt obserwacyjny. Za �adn� cen� bowiem nie chcia�a przegapi� przybycia prewota i ludzi maj�cych oszacowa� straty. Widz�c to Leonarda wzruszy�a ramionami, zaopatrzy�a si� w kosz i posz�a na targ, przez ostro�no�� zamkn�wszy jednak dok�adnie pok�j, w kt�rym spoczywa�a dziewczyna uratowana przez Fior�.

Leonardzie, cho� z natury szlachetnej, niezbyt podoba�o si�, �e w �yciu Fiory pojawiaj� si� osoby, przypominaj�ce jej przesz�o��, o kt�rej jej wychowanka powinna by�a zapomnie�. Krzysztof de Br�vailles, dzi�ki Bogu, poszed� w�asn� drog�, a ostatniej nocy zaoszcz�dzono Fiorze przelania krwi, co sprawi�o Leonardzie wielk� ulg�. Du Hamel umar� ze strachu, zabity przez w�asne sumienie, i dobrze si� sta�o. Teraz pojawi�a si� dziewczyna, niema i mo�e niedorozwini�ta umys�owo, kt�r� trzeba ukrywa�, co nie b�dzie �atwe. Stanowi�a ona zbyt ci�kie brzemi� dla ledwie osiemnastoletnich ramion Fiory.

Wr�ciwszy z targu Leonarda by�a jeszcze bardziej zaniepokojona ni� wtedy, gdy wychodzi�a z domu. Wsz�dzie m�wi�o si� tylko o �mierci kr�lewskiego doradcy i jego s�u��cego Mateusza, kt�rego znaleziono zasztyletowanego kilka krok�w od pokoju pana. Drugi s�u��cy, Klaudiusz, znikn�� i by� to wystarczaj�cy pow�d, by go oskar�y� o podw�jn� zbrodni�, chocia� na ciele du Hamela nie znaleziono �adnych obra�e�. Za to jego szaty i kufry zosta�y skrupulatnie przetrz��ni�te i opr�nione.

Nietrudno by�o odgadn��, co si� wydarzy�o. Klaudiusz wr�ci� p�no w nocy i z ulg� stwierdzi�, �e drzwi s� otwarte. Obawiaj�c si� by� mo�e oskar�e� o zabicie pana, uzna�, �e pro�ciej b�dzie uciec ze wszystkim, co uda si� zabra�, zamordowawszy uprzednio w�asnego brata, aby unikn�� konieczno�ci dzielenia si� z nim �upem. O uwi�zionej dziewczynie nikt nie m�wi�, jako �e nie wiedziano o jej istnieniu. Mimo to stanowi�a ona sta�e niebezpiecze�stwo z powodu plotek, jakie mog�a wywo�a� jej obecno�� u cudzoziemskiego lekarza. Te plotki, ta gadanina... wielka specjalno�� Chretiennotte! Oczywi�cie Esteban wyda� zacnej kobiecie wyra�ny zakaz wchodzenia do swego pokoju pod pretekstem pewnych tajemnych prac, jakie tam prowadzi�, ale jak d�ugo mo�na j� by�o trzyma� na dystans!

Tote� zaraz po powrocie Leonarda zostawi�a kosz w kuchni i bezwzgl�dnie wyci�gn�a Chretiennotte z jej obserwatorium, nakazuj�c obra� warzywa na zup�. P�niej posz�a opowiedzie� o swoich obawach Demetriosowi, kt�rego zasta�a zaj�tego pisaniem.

Grek zgodnie ze swoim zwyczajem, wys�ucha� jej w milczeniu, ale kiedy sko�czy�a, wsta� i zacz�� chodzi� tam i z powrotem.

- Co zrobimy? - zapyta�a Leonarda. - B�g mi �wiadkiem, �e �al mi tej biednej dziewczyny, ale nie mo�emy jej wiecznie ukrywa�, tym bardziej �e nie zostaniemy tu na zawsze. A wi�c?

- M�wi�c uczciwie, sam nie wiem, jak nale�y post�pi�. Najlepszym wyj�ciem by�oby powierzenie tej biedaczki, jak tylko wyzdrowieje, jakiemu� klasztorowi w s�siedztwie. Ale klasztory wymagaj� posagu, a to du�y wydatek! Nie mo�emy sobie na niego pozwoli�. Szybko ujrzymy dno w sakiewce ofiarowanej przez Lorenzo Medyceusza, a trzeba b�dzie pomy�le� o udaniu si� na dw�r kr�la Ludwika. Z drugiej strony, je�li ta dziewczyna jest c�rk� zmar�ego tej nocy osobnika, to powinna by� r�wnie� jego spadkobierczyni�.

- Czy istnieje jaki� spos�b, by upomnie� si� o spadek w jej imieniu nie ryzykuj�c oskar�enia o morderstwo?

- By�oby to ostatecznie mo�liwe, ale trzeba by si� jeszcze upewni�, �e rzeczywi�cie jest t�, o kt�rej my�limy.

- Jak to zrobi�? Jest przecie� niema.

- To nie takie pewne, bowiem wydaje pewne d�wi�ki. Kiedy� widzia�em w Egipcie kobiet�, kt�ra straci�a mow� w wyniku wielkiego przera�enia. Imam, u kt�rego pobiera�em nauki, przywr�ci� jej g�os. Zwa�ywszy, co przesz�a ta dziewczyna, mog� s�dzi�, �e jej przypadek mo�e by� podobny. Gdy tylko b�dzie mog�a to znie��, spr�buj� przeprowadzi� pewne do�wiadczenie. W ka�dym razie, b�d� pewna Leonardo, �e uczyni� wszystko, aby�my wyjechali st�d jak najszybciej. Nie jest dla Fiory dobre ponowne zanurzanie si� w niezdrowej atmosferze starych dramat�w.

- Przecie� sam zach�casz j� do pogoni za zemst�, kt�ra zatruwa jej serce?

- Bezkarno�� winnych zatru�aby je jeszcze bardziej. Zreszt� nie mam �adnej w�adzy nad jej wol�, kt�ra jest nieugi�ta. Zdaje mi si�, �e widz� w niej odradzaj�ce si� ksi�niczki staro�ytnej Grecji: Antygon�, Hermion� czy Mede�, kt�re niez�omnie zmierza�y do celu, bez wzgl�du na cen�.

- Twoje prawo, panie! Ja chcia�abym zn�w zobaczy� w niej dziecko, czu�� i radosn� dziewczyn� biegaj�c� po ogrodzie w Fiesole.

- Tak czy inaczej, nawet gdyby nie wydarzy�a si� ta tragedia, tamto dziecko nie mog�oby istnie� wiecznie. Zawsze przychodzi taka chwila, kiedy dziewczynka ust�puje miejsca kobiecie. Fiora ju� ni� jest, i to kobiet� siln�, zahartowan� w ogniu nieszcz��: takie s� najlepsze... albo najgorsze. Ale to ju� ich tajemnica.

- Spr�buj chocia�, panie, nie popycha� jej zbytnio do tej drugiej kategorii!

Powiedziawszy to, Leonarda posz�a sprawdzi�, czy Chre-tiennotte zdecydowa�a si� wreszcie zabra� do pracy.

Demetrios nie by� jedynym, kt�ry pragn�� upewni� si� co do to�samo�ci wi�niarki. Pe�ni�ca rol� piel�gniarki Fiora postanowi�a pozna� chocia� jej nazwisko. W dwa dni p�niej, widz�c, �e jej protegowana niemal w oczach odzyskuje zdrowie, w�o�y�a jej w d�onie kartk� papieru i pi�ro umoczone w atramencie.

- Poniewa� nie mo�esz powiedzie� swego nazwiska, pani - zaproponowa�a �agodnie - napisz je.

Jednak chora, kt�rej twarz nagle poczerwienia�a, odda�a jej te przedmioty z wyrazem takiej rozpaczy, �e wzruszona Fiora otoczy�a r�k� jej kruche ramiona i uca�owa�a j�:

- Nie umiesz pisa�, pani? To nic takiego, szybko si� nauczysz. Spr�bujemy pozna� chocia� twoje imi�. B�d� wymienia�a r�ne imiona, a ty przerwiesz mi, kiedy wym�wi� twoje.

Nieznajoma przytakn�a z u�miechem. Gra ta musia�a j� bawi�, ale Fiora szybko spostrzeg�a, �e zna g��wnie imiona florenckie, kt�re trzeba by�oby przet�umaczy�. Uzna�a wi�c, �e pro�ciej b�dzie p�j�� po Leonard�, lepiej ni� ona znaj�c� imiona u�ywane w Burgundii.

- To nie powinno by� skomplikowane - powiedzia�a ta ostatnia - W rodzinach szlacheckich cz�sto nadaje si� c�rkom imiona ksi�niczek, obecnych lub dawnych. Kiedy ta dziewczyna si� urodzi�a, ksi�niczka mia�a na imi� Izabela. Czy na imi� ci Izabela, pani?

Odpowied� by�a przecz�ca. Fiora wysun�a hipotez�, �e nazywa si� mo�e Maria? Nie, Maria r�wnie� nie.

- Wr��my do ksi�niczek - podj�a Leonarda - To do�� proste: matka, babka i ma��onka ksi�cia Karola zosta�y polecone tej samej patronce: Ma�gorzacie.

Leonarda trafi�a celnie. M�oda kobieta zaklaska�a w d�onie, a twarz rozja�ni� jej u�miech:

- Ma�gorzata*5... - powt�rzy�a Fiora - To bardzo �adny kwiatek, bia�y ze z�otym �rodkiem. Pasuje do ciebie, pani: jeste� ca�a bia�a i masz w�osy w kolorze s�o�ca.

Demetrios powinszowa� m�odej kobiecie inicjatywy i doda�, �e mo�na by� mo�e spr�bowa� posun�� si� dalej. Kiedy nadszed� wiecz�r wszyscy zebrali si� w pokoju Ma�gorzaty. Okna i okiennice, mimo upa�u, starannie zamkni�to. Pomieszczenie by�o o�wietlone jedynie przez �wiecznik stoj�cy na kufrze do�� daleko od ��ka i postawion� u jego wezg�owia �wiec�.

Grek wzi�� Fior� za r�k� i podprowadzi� do ��ka, aby Ma�gorzata poczu�a si� pewniej. Nast�pnie pochyli� si� nad le��c�:

- Chcia�bym, �eby� najpierw odpowiedzia�a na moje pytanie, pani. Musz� wiedzie� czy w mojej mocy jest pom�c ci. Czy zawsze by�a� niema?

Ma�gorzata pokr�ci�a przecz�co g�ow�.

Z uspokojonego spojrzenia, jakie jej pos�a�a Ma�gorzata, Fiora zrozumia�a, �e wzbudzi�a jej zaufanie. Demetrios

* Ma�gorzata- franc. Marguerite, tzn. margerytka- kwiat (przyp. t�um).

- Tak wi�c by� w twoim �yciu okres, kiedy m�wi�a�?

- Tak.

- Czy straci�a� mow� w wyniku wypadku?

- Nie.

- W wyniku silnego strachu lub gwa�townego wzburzenia?

- Tak.

- Dobrze. Mo�liwe jest wi�c, �e zdo�am ci j� przywr�ci�, pani. Pod warunkiem jednak, �e b�dziesz mia�a do mnie zaufanie, �e b�dziesz mi pos�uszna. Zapewniam ci�, �e pragn� tylko twojego dobra; nie musisz si� niczego obawia�. Nie zrobi� ci nic z�ego a nawet ci� nie dotkn�.

- Musisz robi� to, co on m�wi, Ma�gorzato - szepn�a Fiora, bior�c j� za r�k� - Spr�buje odkry� przyczyn� twego cierpienia.

- Z uspokojonego spojrzenia, jakie jej pos�a�a Ma�gorzata, Fiora zrozumia�a, �e wzbudzi�a jej zaufanie. Demetrios zgasi� jedn� po drugiej �wiece w lichtarzu zachowuj�c tylko t� przy ��ku, kt�r� wzi�� do r�ki i uni�s� nieco nad g�ow� le��cej, tak aby Ma�gorzacie wystarczy�o mie� oczy otwarte, by je widzie�.

- Musisz uwa�nie patrze� na p�omie� - powiedzia� lekarz z �agodn� stanowczo�ci�. Us�ucha�a go: jej jasne oczy odbi�y z�ociste �wiat�o i przygl�da�y mu si� z ca�kowitym spokojem. Ma�gorzata pu�ci�a r�k� Fiory, skrzy�owa�a ramiona na piersi i czeka�a nie okazuj�c najmniejszej obawy.

- Dobrze! - pochwali� Demetrios i natychmiast poleci�. - Patrz dok�adnie na �wiat�o i nie spuszczaj go z oczu... z oczu... z oczu...

G��boki, �piewny g�os Demetriosa ni�s� ze sob� ukojenie, odczuwalne dla trojga widz�w. Tymczasem powieki Ma�gorzaty zadr�a�y, jakby chcia�y si� zamkn�� i wstrzymywa�a je tylko si�� woli.

- Jeste� �pi�ca, bardzo �pi�ca... Twoje powieki s� takie ci�kie... Nie walcz z ogarniaj�c� ci� senno�ci�. Ulegnij jej... �pij, �pij! Jeste� odpr�ona, twoje cia�o jest niesko�czenie zm�czone, domaga si� odpoczynku... Pozw�l mu odpocz��... �pij... �pij... �pij!...

Powieki Ma�gorzaty by�y teraz ca�kowicie zamkni�te. R�ce bezw�adnie opad�y wzd�u� cia�a. Oddech si� wyr�wna�. Przez chwil� w pokoju panowa�a cisza.

Wszyscy zamarli. Wreszcie Demetrios powiedzia�:

- Wiem, �e �pisz, Ma�gorzato, ale czy mnie s�yszysz? Powoli skin�a g�ow�.

- Dobrze... Tw�j umys� wyzwoli� si� z cia�a, a z�e wp�ywy zosta�y odsuni�te. Wsp�lnie si�gnijmy pami�ci� w przesz�o��, a� do twojego dzieci�stwa. Sp�jrz na siebie, Ma�gorzato. Masz dziesi�� lat. Czy potrafisz m�wi�?

Do oczu �pi�cej natychmiast nap�yn�y �zy. Da�a znak, �e tak, ale zaraz odruchowo zas�oni�a g�ow� przed niewidocznymi uderzeniami. Fiora zacisn�a d�onie tak mocno, �e paznokcie wbi�y si� jej w sk�r�.

- By�a� nieszcz�liwym dzieckiem, ale jednak m�wi�a�. Co si� sta�o p�niej? Sp�jrz na swoje �ycie w taki spos�b, aby wr�ci� do tragedii, kt�ra odebra�a ci g�os. Przyjrzyj mu si� rok po roku.

Nagle cia�o Ma�gorzaty zacz�o si� niespokojnie porusza�. Prze�cierad�a zosta�y odrzucone a �pi�ca usi�owa�a odepchn�� co�, co j� przera�a�o. Czyni�a straszliwe wysi�ki, by utrzyma� nogi razem, ale mimo to co� je nieodparcie rozsuwa�o.

P�aka�a, j�cza�a. Wszystko by�o oczywiste:

- Dios! - szepn�� Esteban - zosta�a zgwa�cona.

P�niej wszystko si� uspokoi�o i Ma�gorzata le�a�a nieruchomo, jakby bez �ycia. Demetrios da� jej chwil� wytchnienia i rozpocz�� dalsze zabiegi.

- Czy to w wyniku tego straszliwego prze�ycia utraci�a� mow�?

Ma�gorzata wolno pokr�ci�a g�ow�.

- A wi�c by�o to p�niej. Przypomnij sobie co sta�o si� potem. Musisz wr�ci� do momentu, w kt�rym tw�j g�os zamar�. Czy to takie bolesne?

Ma�gorzata skr�ca�a si� na ��ku. Trzyma�a r�ce nad sob� jakby przytrzymywa�a brzuch, kt�ry sta� si� o wiele za du�y i wydawa�a okropne j�ki.

- Wygl�da na to - powiedzia�a Leonarda g�ucho, - �e ona rodzi?

I opad�szy na kolana pocz�a si� modli�.

- Czy nie mo�na by - szepn�a Fiora - uchroni� jej od prze�ywania tych m�k?

Demetrios po�o�y� d�onie na r�kach m�odej kobiety naciskaj�c je �agodnie.

- Teraz dziecko si� ju� urodzi�o - powiedzia� - ju� po wszystkim.

Ma�gorzata natychmiast si� uspokoi�a. Pe�en zachwytu u�miech rozja�ni� jej twarz. Zobaczyli jak wyci�ga r�ce do urojonego dziecka, jak przyciska je do piersi, �agodnie ko�ysze, ca�uje. Spokojne szcz�cie wymalowane na jej wymizerowanej twarzyczce mia�o w sobie co� przejmuj�cego. Ale nagle wydarzy�a si� tragedia. Przera�eni widzowie ujrzeli Ma�gorzat� przyciskaj�c� ramiona do piersi z wyrazem l�ku i zaciek�o�ci, jakby zawis�a nad ni� straszliwa gro�ba. Zobaczyli jak walczy ze wszystkich si�, nie maj�c jednak �adnych szans. Nagle krzykn�a zachrypni�tym, jakby zgrzytaj�cym g�osem:

- M�j synek! Oddajcie mi mojego synka! Nie mo�ecie mi go zabra�! To moje dziecko... miejcie lito��!

Otworzy�a usta, by wyda� okrzyk, kt�ry by�by zapewne nieludzki, ale Demetrios przy�o�y� ju� swe r�ce do g�owy biedaczki i rozkaza�:

- Nie krzycz, Ma�gorzato! To ju� koniec. Nie my�l ju� o tej chwili, gdy osi�gn�a� szczyt ludzkiego cierpienia. Nie krzykn�a�. Mo�esz jeszcze m�wi�.

Prawda, �e mo�esz jeszcze m�wi�?

Wci�� dysz�ca i pokryta potem dziewczyna przypomina�a rozbitka, kt�ry wydosta� si� na brzeg po wyczerpuj�cej walce. Fiora chcia�a j� wzi�� w ramiona, ale Demetrios gestem przyku� j� do miejsca.

- Odpowiedz mi, Ma�gorzato! Czy mo�esz m�wi�? Powiedz: Mog�.

- Mo... mog�.

G�os by� s�aby, zachrypni�ty, ale jednak wyra�ny.

- To dobrze - powiedzia� Demetrios. - Teraz odpocznij, pani! Dokona�a� straszliwego wysi�ku, lecz twa choroba zosta�a przezwyci�ona. Za chwil� obudz� ci�. Nie b�dziesz pami�ta�, �e ponownie prze�y�a� te cierpienia i b�dziesz mog�a swobodnie rozmawia� z tymi, kt�rzy ci� otaczaj� i kt�rzy ci� kochaj�.

S�ysza�a�, co powiedzia�em?

- Tak... s�ysza�am.

- Przywo�am ci� wi�c do nas. Obudzisz si�, kiedy wym�wi� twoje imi�. Uwaga! Ma�gorzato, otw�rz oczy!

Oczy jej istotnie otworzy�y si� ukazuj�c nieco b��dne spojrzenie, kt�re zwr�ci�o si� najpierw ku uwa�nemu obliczu lekarza, p�niej w stron� zachwyconych twarzy Fiory i Leonardy. Nieco dalej Esteban dr��c� r�k� zapala� �wiec� w kandelabrze. Fiora zbli�y�a si� do Ma�gorzaty i poca�owa�a j�:

- Jeste� uleczona, moja droga. Odzyska�a� g�os.

- G�os? To prawda. Och! co si� sta�o? Wydaje mi si�, �e mia�am sen, przera�aj�cy sen.

- To by� tylko sen, ale przekl�te si�y, kt�re wi�zi�y tw�j g�os, zosta�y zwyci�one. Od tej pory jeste� i b�dziesz taka jak wszyscy i b�dziemy mog�y ze sob� rozmawia�!

Esteban, kt�ry wyszed� na chwil�, wr�ci� z dzbankiem i kubkami.

- Po tym co przeszli�my, my�l�, �e wszystkim nam dobrze zrobi �yczek wina. Jeste�, panie, r�wnie wyczerpany jak twoja pacjentka.

Demetrios opad�szy na �awk� przy ��ku rzeczywi�cie wydawa� si� ogromnie zm�czony, a jego twarz by�a blada jak wosk. Ch�tnie przyj�� podany przez s�u��cego kubek wina i wypi� je powoli, niemal z rozkosz�. Leonarda zakrz�tn�a si� wok� Ma�gorzaty, aby zmieni� jej przemoczon� koszul�, gdy� jedyne, o czym marzy�a uleczona, to sen.

Fiora podesz�a do starego przyjaciela.

- Uczyni�e� cud, Demetriosie. Sk�d czerpiesz t� zadziwiaj�c� w�adz�, z kt�rej w mojej obecno�ci skorzysta�e� ju� dwukrotnie*6: w odniesieniu do Megiery i do tej n�dznej Hieronimy? Usypia�e� je, aby wydawa� im polecenia, ale tym razem sprawi�e�, i� Ma�gorzata odzyska�a mow�.

- Straci�a j� w wyniku straszliwego wstrz�su. Nale�a�o wi�c sprawi�, by ponownie prze�y�a tamte wydarzenia. Dzi�ki sile woli osi�gn��em to, ale przyznam, �e jestem wyczerpany.

- Czy to nie by�o niebezpieczne... dla niej?

Lekarz podni�s� na Fior� ciemne oczy podkre�lone g��bokimi niebieskimi cieniami i westchn��:

- By�o. Mog�a umrze�.

- I mimo wszystko, zrobi�e� to?

- Dlaczego nie? - zapyta� szorstko. - Co mia�a do stracenia? Jej �ycie jest z�amane na zawsze. Nie zdo�ano by jej wyleczy� z tego, co wycierpia�a przez lata! Mo�e teraz m�wi�, a za kilka dni b�dzie na nogach. Nie wiem jaka czeka j� przysz�o��. Czy zamierzasz si� ni� zaj��?

- Czy ty, kt�ry mo�esz unie�� zas�on� skrywaj�c� przysz�o��, nie m�g�by� mi pom�c odpowiedzie� na to pytanie?

- Nie... nie, nic nie zobaczy�em. Mo�e dlatego, �e nie interesuje mnie ona wystarczaj�co? Nie zapominaj, �e czeka nas wa�ne zadanie, kt�re mamy wykona� razem.

- Nie zapominam - powiedzia�a Fiora. - Za� Ma�gorzata, je�li naprawd� jest moj� siostr�...

- Nie potwierdza tego nic poza mglistym podobie�stwem... - rzek� Demetrios z rozdra�nieniem.

- Tak mglistym, �e jednak uderzy�o Leonard� i ciebie! Je�li wolisz to okre�lenie - s�dz�, �e mam pewien pomys�.

- Czy nie mogliby�my m�wi� troch� ciszej? - powiedzia�a z wyrzutem Leonarda zasuwaj�c zas�ony wok� �o�a Ma�gorzaty. - Zreszt� mo�e ju� czas, �eby�my my tak�e poszli spa�?

Demetrios wsta� i przeci�gn�� si�, po czym z westchnieniem ruszy� do drzwi w towarzystwie milcz�cej Fiory. Przeszli powoli korytarzem ��cz�cym pokoje a� do sypialni m�odej kobiety.

- Czy powiesz mi, o czym my�lisz? - spyta� Grek.

- My�l� - odpowiedzia�a Fiora - �e nied�ugo opu�cimy ten dom. Nie mamy tu nic wi�cej do zrobienia.

- I dok�d pojedziemy? Na dw�r kr�la Ludwika?

- Prosz� ci�, jeszcze nie! Nie zapomnia�am tego, co nam opowiedzia� Krzysztof. Niedaleko st�d jest jeszcze inna kobieta, kt�ra z winy m�a pod��a cierniow� drog�. Reg-nault du Hamel sp�aci� sw�j d�ug, ale musimy teraz rozpatrzy� d�ug Piotra de Brevailles. By� mo�e upominaj�c si�, uda mi si� da� odrobin� szcz�cia dw�m istotom, kt�re tak bardzo go potrzebuj�.

I nie wypowiadaj�c si� ja�niej, Fiora z�o�y�a przelotny poca�unek na brodatym policzku Demetriosa, po czym znik�a w swoim pokoju.

Tego wieczora Fiora, zgasiwszy wszystkie �wiat�a, d�ugo siedzia�a w oknie oparta na �okciach przygl�daj�c si� miastu. Mieszka�a w nim ju� od pewnego czasu, ale wkr�tce b�dzie musia�a je opu�ci� i nigdy zapewne nie pozna go lepiej. Letnia noc by�a ciep�a, niebo czyste, pe�ne gwiazd -i �adna zapowiadaj�ca burz� chmura nie zak��ca�a jego b��kitnego ogromu: niebo i�cie florenckie... Lekcewa��c oniemia�y i cichy teraz dom, w kt�rym w tak dziwnych okoliczno�ciach dokona�a si� jej zemsta, pozwoli�a spojrzeniu �ledzi� w�sk�, po�yskuj�c� jak mora, wst��k� Suzonu, kt�ry nurkowa� pod ulic� Musette, aby wynurzy� si� ponownie u podn�a ko�cio�a des Jacobins. Rzeczka wp�ywa�a do miasta od p�nocy, a w�a�nie na p�nocy znajdowa�o si� Selongey, posiad�o�� Filipa.

Fiora pozwoli�a sobie na swobodne my�lenie o nim -dot�d tego nie robi�a, �eby nie odrywa� uwagi od swych plan�w. Ale �mier� du Hamela przybli�y�a chwil�, gdy wreszcie b�dzie mog�a spotka� si� z nim, pozna� g��bi� jego serca. Czy to z mi�o�ci do niej i po to, by j� ujrze� przyby� w tajemnicy do Florencji i w przebraniu kr��y� po ulicach? A mo�e raczej szuka� jedynie pomocy finansowej dla swego prowadz�cego wojn� kraju? Leonarda sk�ania�a si� ku pierwszej hipotezie, kt�r� podziela�o serce Fiory, ale m�oda kobieta przyznawa�a, �e nie zna swego ma��onka i nie ma poj�cia o tym, co my�li, jakie s� jego odruchy. Czy jest kobieciarzem? Z pobie�nego portretu naszkicowanego przez pani� Simone wynika�o, �e jest uwodzicielem, kt�ry nie musi si� zbytnio wysila�, by dopi�� swego. Je�li jest do tego stopnia otoczony kobietami, to jakie miejsce mog�a si� spodziewa� zaj�� w tak obl�onym sercu?

A przecie� wobec Boga i prawa florenckiego, a r�wnie� wobec mi�o�ci, by�a jego �on�. Ci�ki pier�cie� z herbem Selongey�w wci�� zwisa� na z�otym �a�cuszku mi�dzy jej piersiami. Fiora poci�gn�a za kunsztowne ogniwa i wzi�a pier�cie� do r�ki. By� ci�ki, ciep�y swym w�asnym ciep�em, niemal �ywy. Fiora poca�owa�a go tak, jak poca�owa�aby usta Filipa.

Gdzie on teraz m�g� by�? W Luksemburgu, gdzie zbiera si� wi�ksza cz�� wojsk z zamiarem zaj�cia Lotaryngii? W Brugii, gdzie - jak m�wiono - ksi��� Karol zebra� stany Flandrii, aby uzyska� od nich pomoc w ludziach i z�ocie? Tak czy inaczej nie by�, nie m�g� by� w Selongey. Mimo to Fiora wiedzia�a, �e �adna ludzka si�a nie powstrzyma jej od udania si� tam, jak tylko sko�czy dzie�o w Brevailles.

Na wspomnienie o nich my�li jej w spos�b ca�kiem naturalny wr�ci�y do Ma�gorzaty. Zada�a sobie pytanie: co w�a�ciwie czuje do spad�ej z nieba przyrodniej siostry, czy raczej przyby�ej z piek�a? Oczywi�cie lito��, a tak�e sympati� i ogromne wsp�czucie - prawd� m�wi�c, niewiele wi�cej. Zew krwi jeszcze nie da� o sobie zna�, podczas gdy �ywio�owo odczu� go Krzysztof.

Fiora czyni�a sobie wyrzuty z powodu w�asnej oboj�tno�ci, wynikaj�cej by� mo�e z faktu, �e do tej pory nie mog�a porozumie� si� z uwolnion� dziewczyn�.

Czy by�o tak z powodu spiczastego nosa, stanowi�cego jej jedyne podobie�stwo do niegodnego tego miana ojca? W ka�dym razie, fakt czyj� lubi�a, czy te� nie, mia� niewielkie znaczenie: nie zamierza�a mieszka� z Ma�gorzat�. Przynajmniej w tej sprawie Fiora podj�a decyzj�.

Tu� przed �witem nadszed� ch��d. Zdj�wszy ubranie m�oda kobieta wyci�gn�a si� na ��ku pozwalaj�c, by j� owia�. G�ow� mia�a ci�k�, pewnie od zbyt d�ugiego wdychania rozkosznego zapachu rozkwit�ej w s�siedztwie lipy. Stwierdzi�a, �e ziemia burgundzka mog�a by� upajaj�ca i �e s�odko by�oby tu �y�, pod warunkiem, �e by�oby si� we dwoje.

Przez chwil� rozkoszowa�a si� my�l�, by osi��� w Selon-gey i czeka� tam cierpliwie na powr�t Filipa. Wyraz jego twarzy w chwili, gdy j� ujrzy, da�by zapewne odpowied� na wszystkie jej pytania. Ale jak tam przetrwa�? Jak ma tam dotrze� bez �rodk�w do �ycia, jak n�dzarka. Demetrios nie by� osamotniony w swym niepokoju o przysz�o��. Z�oto Wspania�ego topnia�o w oczach. Nied�ugo niezb�dna stanie si� wizyta na ulicy des Lombards w Pary�u, w kantorze, kt�ry prowadzi Angolo Nardi. Je�li Lorenzo Medyceusz nie wprowadzi� Fiory w b��d, na jej nazwisko zosta�y tam zdeponowane pieni�dze. Poza tym istnia�a wi���ca j� z De-metriosem przysi�ga, u�wi�cona braterstwem krwi. Fiora nie chcia�a jej z�ama�. Jedynie �mier� ksi�cia mog�a uwolni� Filipa od uroku, kt�ry go zniewoli� i by� mo�e przywr�ci� go Fi orze... je�li nie da si� wcze�niej zabi� dla wi�kszej chwa�y swego pana! Odp�dzi�a jednak t� z�owieszcz� my�l. Gdyby Filipa nie by�o ju� na tym �wiecie, mia�aby jakie� przeczucia. Poczu�aby, �e cz�� jej samej przesta�a �y�.

- Jak tylko Ma�gorzata odzyska si�y - zdecydowa�a -wyjedziemy do Br�vailles.

Pokrzepiona tym postanowieniem zapad�a w sen, podczas gdy w oddali rozleg�o si� pierwsze pianie kogut�w.

- Zrezygnuj, Fioro - powiedzia� nagle Demetrios, zbli�aj�c swego konia do jej wierzchowca. Jechali na czele niewielkiej grupki zmierzaj�cej do Brevailles. Leonarda i Ma�gorzata pod��a�y z ty�u na bardzo spokojnych mu�ach, a uzbrojony po z�by Esteban zamyka� poch�d.

- Z czego mia�abym zrezygnowa�? Z odprowadzenia Ma�gorzaty do jej babki?

- Dobrze wiesz, co mam na my�li. Nawet bez Ma�gorzaty przyjecha�aby� tutaj, aby zabi� swego dziadka. Nie protestuj! To tw�j dziadek, czy tego pragniesz, czy nie.

- By�by nim tylko wtedy, gdyby przedtem by� ojcem, a on jest przyczyn� wszystkich nieszcz�� mojej matki. Nie tylko si�� wyda� j� za m�� za tego n�dznika, ale nic nie zrobi�, by j� uratowa�. Chcia�by�, �ebym mu przebaczy�a?

- Nie, ale chcia�bym, �eby� si� oszcz�dza�a. Pozw�l: odprowadz� Ma�gorzat� z Leonard�, a ty wr�� z Estebanem do gospody, w kt�rej spali�my ostatniej nocy. Lepiej, �eby� nie wchodzi�a do tego domu - doda� wskazuj�c na zamek, kt�rego wie�e zdawa�y si� p�yn�� na powierzchni bia�ego obrusa mg�y unosz�cej si� z rzeki.

Nie by� to wielki zamek, ale ze swymi trzema wie�ami, don�onem i wysokimi murami obronnymi zwie�czonymi hurdycjami, wygl�da� gro�nie i zapewne nie�atwo by�oby sforsowa� jego bram�. Wzniesiony nad Doubs, kt�rej burzliwe wody wype�nia�y jego fosy i izolowa�y go, kiedy most by� podniesiony, przypomina� zawzi�tego wojownika, panuj�cego nad rzek�.

- Czego si� obawiasz? - spyta�a Fiora z odrobin� lekcewa�enia.

- �e zdradzi ci� twa twarz!

- Skrywa j� welon.

- Ale b�dziesz zmuszona j� ods�oni�. Jak s�dzisz, jakie przyj�cie czeka ci� w domu, kt�rego pan wprowadzi� dyscyplin� blisk� terroru? Przypomnij sobie, co powiedzia� Krzysztof. Tw�j dziad to cz�owiek surowy, bezwzgl�dny, kt�ry nie tylko nie pr�bowa� uratowa� swych grzesznych dzieci, lecz nawet pom�g� du Hamelowi w wymierzeniu kary. Obawiam si�, �e je�li tu wejdziesz, nie uda ci si� wyj��.

- Jeszcze zobaczymy! A poza tym: czego mia�abym si� obawia� w twoim towarzystwie? Czy�by� straci� w�adz� pozwalaj�c� panowa� nad lud�mi w chwili ich silnego wzruszenia? M�g�by� skorzysta� z tych umiej�tno�ci! Widok mojej twarzy ma wszelkie szanse wywo�a� wzburzenie.

- To znacznie trudniejsze w przypadku m�czyzny. Obawiam si�, �e de Brevailles mo�e by� nieczu�ym starcem, niewra�liwym na �adne stany uczuciowe.

- Tym wspanialsz� masz okazj�, by przeprowadzi� interesuj�ce do�wiadczenie! Zreszt� nie wyobra�am sobie, jak mo�na odm�wi� przyj�cia w�asnej, prawowitej wnuczki?

- Ma�gorzata nie zrodzi�a si� z grzechu! - doda�a z odrobin� goryczy. - Nie mam prawa odbiera� jej tej szansy.

- Zak�adaj�c, �e to dla niej szansa! Nie wiem, czy ten zamek jest najlepszym miejscem, kt�re pozwoli zapomnie� o latach cierpie�.

Ma�gorzata opowiedzia�a im o swym �yciu w kolejnych siedzibach ojca. Cztery lata wzgl�dnego spokoju pod opiek� niani, kt�ra opu�ci�a j� dla lepszego �wiata. P�niej �ycie niemal w opuszczeniu, w�r�d oboj�tnej s�u�by i - na og� - z dala o nie taj�cego awersji ojca. Wychodzi�a jedynie po to, by uda� si� do pobliskiego ko�cio�a pod opiek� bigoteryjnej s�u��cej, kt�ra nigdy nie uwa�a�a, �e odbywane na kolanach na zimnej pasadzce mod�y przed stacjami M�ki Pa�skiej s� wystarczaj�co d�ugie. W ko�cu zacz�a my�le�, �e klasztor nie by�by przykrzejszy ni� �ycie w ojcowskim domu. Kt�rego� dnia o�mieli�a si� poprosi�, by pozwolono jej z�o�y� �luby zakonne.

Du Hamel odm�wi�. Nie mia� najmniejszej ochoty p�aci� posagu za c�rk�, dzi�ki pracy kt�rej oszcz�dza� nawet na p�acy jednej dziewczyny kuchennej. A p�niej, kiedy jej cia�o nabra�o kobiecych kszta�t�w, musia�a znosi� przemoc ze strony masztalerza, kt�ry j� nikczemnie zniewoli� na s�omie w stajni. Nowi przyjaciele biedaczki - nie mia�a poj�cia o wi�zach krwi ��cz�cych j� z Fior�, gdy� - tego zdaniem Demetriosa - wymaga�a ostro�no��, mieli mo�no�� pozna� ci�g dalszy podczas transu, w kt�ry zosta�a wprowadzona: por�d w piwnicy, gdzie du Hamel uwi�zi� j� okrutnie pobiwszy, kiedy jej stan sta� si� widoczny, narodziny ch�opczyka, kt�rego jej odebrano i uduszono na jej oczach.

Dzia�o si� to w okresie, gdy du Hamel zosta� mianowany radc� w Dijon. Skorzysta� z tego by ograniczy� s�u�b� do dw�ch braci, kt�rzy umieli zdoby� jego ca�kowite zaufanie, ale nie podwy�k� pensji. Zabra� ze sob� Ma�gorzat� zamkni�t� w lektyce o dok�adnie zasuni�tych firankach, kt�ra zawiera�a r�wnie� wi�kszo�� baga�y. W domu przy ulicy Lacet nieszcz�sna dziewczyna zosta�a przykuta w piwnicy na noc, bo w ci�gu dnia pracowa�a w domu, g�odzona, cz�sto dr�czona. Tylko gruby s�u��cy Klaudiusz okazywa� jej pewne wsp�czucie, kiedy du Hamela nie by�o w domu. Przynosi� troch� jedzenia a tak�e wino, do kt�rego nabra�a upodobania, ale kaza� jej p�aci� za te dobrodziejstwa w jedyny spos�b, w jaki biedna dziewczyna mog�a to zrobi�. Na szcz�cie haniebne u�ciski nie poci�gn�y za sob� �adnych konsekwencji.

Mimo jego wyrachowanej pomocy Ma�gorzata s�ab�a, a przede wszystkim traci�a nadziej�. Ch�� do �ycia - je�li mo�na by�o to nazwa� �yciem! - opu�ci�a j� i dosz�o do tego, �e gor�co pragn�a rych�ej �mierci. Wtedy niespodziewanie nadesz�a pomoc.

Czu�a si� teraz znacznie lepiej. Wraca�y jej si�y, policzki nabiera�y kolor�w, ale bardziej przypomina�a mechanicznie wprawian� w ruch kukie�k� ni� �yw� kobiet�. Wybawcom okazywa�a wiele wdzi�czno�ci, ale zdawa�a si� zupe�nie nie interesowa� przysz�o�ci�. By�a �agodna i raczej milcz�ca, mimo �e ca�kowicie odzyska�a mow�. Przebywaj�c z ni� Fiora mia�a wra�enie, �e ma do czynienia z cieniem.

- Bardzo si� boj� - powiedzia�a Leonarda - �e jej dusza ulecia�a wraz z duszyczk� dziecka. Mo�e wr�ci�aby do niej, gdyby kto� jej okaza� du�o, du�o mi�o�ci? My niestety mo�emy jej ofiarowa� tylko przyja��.

Zatrzymawszy si� na skraju drogi wiod�cej wzd�u� rzeki, Fiora rozmy�la�a o tym wszystkim. To prawda, �e zamek o poczernia�ych ze staro�ci murach nie wygl�da� zbyt zach�caj�co. Czy Ma�gorzata znowu nie znajdzie si� w wi�zieniu? Fiora odwr�ci�a si�, by spojrze� na m�od� kobiet�, kt�ra zosta�a nieco z ty�u z Leonard�. Powiedzia�a jej wcze�niej, �e zabieraj� do babki, ale nie wspomnia�a nic o dziadku. Jak on przyjmie c�rk� pot�pionej Marii, nawet t� urodzon� w zwi�zku ma��e�skim? Ponure domostwo o nieprzyst�pnym wygl�dzie nie budzi�o wi�kszego zaufania.

Bardziej dla uspokojenia sumienia ni� dla z�agodzenia niepokoj�cego wra�enia, Fiora przywo�a�a wie�niaka, zmierzaj�cego z sierpem na ramieniu na pole.

- Czy to Brevailles?

M�czyzna grzecznie zdj�� czapk� z g�owy i potwierdzi�:

- Pewnie, �e to Br�va�les! Ale... czy to tam idziecie, pani? - doda� z niewyt�umaczaln� mieszanin� niepokoju i ciekawo�ci. - Nie ka�dy mo�e tam wej��, wiecie?

- Mimo to chcia�abym si� widzie� z pani� Magdalen�. Przypuszczam, �e jest w domu?

- A gdzie mia�aby by�? Ci�giem siedzi w domu, odk�d pan zachorza�. Nie widujem ju� nikogo, ino zarz�dc� i dziewk� kuchenn�, kt�ra tyle gada co ryba.

- Jest chory? - wtr�ci� Demetrios - Wspaniale si� sk�ada. Jestem w�a�nie lekarzem. Na co cierpi?

Ch�op podrapa� si� w g�ow�, uczyni� najwy�szy wysi�ek umys�owy i w ko�cu potrz�sn�� g�ow� ze znacz�cym grymasem:

- Co� mi si� zdaje, �e tego nikt nie wie. Jak si� spyta� o jego zdrowie, to odpowiadaj�, �e nic mu nie lepiej. W ka�dym razie, czy�cie lekarz, czy nie, dziwne by by�o, jakby wam otworzyli.

- Dlaczego? - zapyta�a Fiora.

- Ano, nigdy nikomu nie otwieraj�: ani mnichom, ani �ebrakom, ani komediantom, ani zb��kanym podr�nym. Taki to dom, w kt�rym nie znajdziesz chrze�cija�skiej go�ciny. To z�y dom. Cho� rzec trzeba, �e by�y tu wielkie nieszcz�cia...

Najwidoczniej wie�niak mia� ochot� na pogaw�dk�, ale Fiora wiedzia�a tyle co on, je�li nie wi�cej, o ci�kich do�wiadczeniach, przez kt�re przeszli gospodarze zamku. Podzi�kowa�a ch�opu daj�c mu sztuk� srebra i, poniewa� reszta grupy do��czy�a do niej, �mia�o skierowa�a konia w stron� mur�w zamkowych. Demetrios dogoni� j� zamierzaj�c ponowi� ostrze�enia, ale Ma�gorzata jecha�a tu� za nim, a nie mo�na by�o dyskutowa� przy niej.

Poranna mg�a wznosi�a si� nad rzek� ukazuj�c wiry poruszaj�ce si� w niewielki lasek, za kt�rym mo�na by�o dostrzec kilka krytych strzech� dom�w i niedu�� dzwonnic� ko�cio�a. Po lewej stronie ukaza�a si� wiod�ca do zamku zaro�ni�ta chwastami �cie�ka. Wygl�da�a tak, jakby od dawna nikt ni� nie przeje�d�a�. Fiora skierowa�a na ni� konia i szybko odnalaz�a k�adk�, kt�rej si�ga� musia� most zwodzony w chwilach, gdy by� opuszczony. Obecnie jednak wznosi� si� jak niedost�pny mur z drugiej strony zaro�ni�tej, nape�nionej wod� prawie po brzegi fosy. Naprzeciwko, zamkni�ty jak zaci�ni�ta pi��, cichy i niemy jak grobowiec, zamek Brevailles wznosi� ku niebu swe ponure, dumne mury, zdaj�ce si� rzuca� wyzwanie letniemu s�o�cu.

Nie zsiadaj�c z konia Esteban przycisn�� do ust srebrny r�g i wyda� przeci�g�y d�wi�k, kt�ry poderwa� do lotu stadko ptak�w. Czekali daremnie na otwarcie.

- Czy to naprawd� zamek mojej babki? - zapyta�a stoj�ca obok Fiory Ma�gorzata.

- O ile wiadomo, tak - odpowiedzia�a Fiora - Co o nim my�lisz, pani?

- Nic. Wydaje si� smutny. Nasz dom w Autun nie by� taki. Dlaczego wi�c mojej matce si� nie podoba�?

- Mo�e dlatego, �e ma��onek kt�ry j� do niego wprowadzi�, nie umia� zdoby� jej serca. Chata kryta strzech� jest lepsza od pa�acu, je�li mieszka w niej mi�o��.

- Przecie� mog�a kocha� mnie? Ale ona mnie nie kocha�a, w przeciwnym razie nie porzuci�aby mnie.

Ju� drugi raz odk�d j� przygarni�to, Ma�gorzata robi�a aluzj� do Marii. Po raz pierwszy uczyni�a to w rozmowie z Leonard�, kt�ra zdawa�a si� budzi� jej szczeg�lne zaufanie, ale stara panna nie nalega�a, gdy� mia�a wra�enie, �e Ma�gorzata nienawidzi Marii prawie tak jak jej m�a. Reg-nault du Hamel w swym okrucie�stwie nie oszcz�dzi� c�rce niczego. Matka by�a dla niej jedynie zepsut� i zdeprawowan� kobiet�, kt�ra porzuci�a ognisko domowe wy��cznie po to, by zaspokoi� swe pop�dy, za co zosta�a bardzo sprawiedliwie ukarana. Fiora usi�owa�a pewnego dnia zmieni� ten os�d, ale Ma�gorzata zamkn�a oczy stwierdzaj�c, �e jej to nie interesuje. By� to mo�e najwa�niejszy pow�d, dla kt�rego Fiorze nie udawa�o si� prawdziwie przywi�za� do przyrodniej siostry. Powstrzyma�a Estebana zamierzaj�cego ponowi� wezwanie.

- Czy wolisz, �ebym zaprowadzi�a ci� raczej do jakiego� klasztoru? - spyta�a.

Ale Ma�gorzata potrz�sn�a g�ow� o wspania�ych, czystych ju� i skromnie zaplecionych w�osach, kt�re l�ni�y w s�o�cu:

- Nie. Skoro tutaj mieszka moja rodzina, nie mam �adnego powodu, by chcie� �y� gdzie indziej. To szlachecka siedziba i mo�e kto� mnie tu pokocha.

M�wi�a to spokojnym, jednostajnym g�osem, a jednak Fiorze �cisn�o si� serce. Da�a znak Estebanowi, �eby powt�rzy� sygna� i po raz drugi spokojne, poranne powietrze rozdar� d�wi�k rogu.

Up�r zosta� wynagrodzony. Na blankach pojawi�a si� os�oni�ta he�mem g�owa, a ostry g�os zawo�a�:

- Kto tam idzie i czego chce?

- �eby opuszczono most, gdy� mamy tu co� do za�atwienia - rzuci� Esteban z wynios�o�ci� godn� hiszpa�skiego granda, kt�ra zreszt� zdawa�a si� nie wywiera� zamierzonego wa�enia.

- Ruszajcie swoj� drog�. Nie mo�ecie tu wej��. Z kolei zabra� g�os Demetrios:

- A jednak b�dziemy musieli. Id� i powiedz pani de Brevailles, �e jej zi��, pan Regnault du Hamel, nie �yje i �e przyprowadzili�my pann� Ma�gorzat�, jej wnuczk�!

M�czyzna na murach zdawa� si� przez chwil� waha�, co ma zrobi�, i wreszcie krzykn��:

- P�jd� zobaczy�! Znikn��.

Nast�pi�o oczekiwanie, zdaj�ce si� ci�gn�� w niesko�czono��. Fiora, kt�rej ko� ze zniecierpliwienia grzeba� w ziemi kopytem, zamierza�a poprosi� Estebana, by zagra� po raz trzeci, kiedy wewn�trz zamku rozleg� si� jakby pomruk i powoli, bardzo powoli, wielki most zwodzony opad� w ich stron�, a jednocze�nie ze zgrzytem podnios�a si� krata w bramie.

- Chod�my wi�c! - powiedzia� Demetrios z westchnieniem, kt�re zdawa�o si� dobiega� spod ziemi, tak by�o g��bokie. Fio ra u�miechn�a si� do niego:

- Widzisz, �e uda�o nam si� wej��?

- Miejmy nadziej�, �e r�wnie swobodnie wyjdziemy. Ten kasztel za bardzo przypomina mi wi�zienie.

Wn�trze by�o jednak przyjemniejsze. Wchodz�c na podw�rzec, kt�rego �rodek zajmowa� wysoki don�on, podr�ni ujrzeli oparty o mur dwupi�trowy budynek mieszkalny, o�wietlony pi�knymi oknami o rze�bionych ramach, z kt�rych najwy�sze zwie�czone by�y wimpergami. Do domu prowadzi�y schody o trzech stopniach, na kt�rych sta� -w postawie pe�nej godno�ci - ubrany na czarno m�czyzna.

Przybysze zsiedli z koni oddaj�c wodze ch�opcu stajennemu. Najwyra�niej ich przyjazd stanowi� wielkie wydarzenie, gdy� trzy stoj�ce przy pomieszczeniach kuchennych dziewczyny patrzy�y na nich z wystraszonymi minami wycieraj�c r�ce o fartuchy. Przybieg� jaki� goni�cy za kurami ch�opak i z palcem w ustach sta� j ak wryty w niemej kontemplacji.

Fiora naci�gn�a na twarz welon na tyle, na ile pozwala�y konwenanse. W�a�nie na ni� jednak stary s�u��cy spojrza� najpierw.

- Czy mo�emy zobaczy� si� z pani� tego domu - zapyta�a cicho. - Oto jej wnuczka Ma�gorzata, kt�r� byli�my zobowi�zani tu przyprowadzi�.

Starzec uk�oni� si� jak cz�owiek umiej�cy si� zachowa�, ale zapyta� ponownie:

- Czy powiecie mi jednak kim jeste�cie?

- Nasze nazwiska nic ci nie powiedz� - wtr�ci� si� Demetrios - gdy� jeste�my cudzoziemskimi podr�nymi i jedynie przypadek pozwoli� nam udzieli� pomocy tu obecnej pannie Ma�gorzacie. Ta m�oda dama - doda� wskazuj�c na Fior�, ogarni�ta nag�ym wzruszeniem w chwili przekraczania progu domu, kt�ry by� �wiadkiem dzieci�stwa jej rodzic�w i narodzin ich nieszcz�snej mi�o�ci - ta m�oda dama to donna Fiora Beltrami, szlachetnie urodzona flo-rentynka, a oto Leonarda Mercet, jej guwernantka. Ja za� nazywam si� Demetrios Lascaris, jestem ksi�ciem i lekarzem. Pochodz� z Bizancjum.

Stary s�u��cy skin�� g�ow� i da� przyby�ym znak, by weszli za nim po pi�knych, kamiennych, doskonale utrzymanych schodach, prowadz�cych do du�ej komnaty, gdzie pomi�dzy wygas�ym kominkiem i w�skim oknem siedzia�a w fotelu kobieta w �a�obie z r�a�cem w d�oniach. Musia�a by� niegdy� bardzo pi�kna, zachowa�a jeszcze �lady minionej urody, ale pod wysokim, czarnym czepcem jej w�osy i twarz sprawia�y wra�enie przejrzy�cie bia�ych. Brzegi powiek mia�a zaczerwienione od zbyt wielu �ez. Odbarwi�y one �renice, kt�rych kolor sta� si� niedostrzegalny. Zazwyczaj jej twarz by�a zapewne naznaczona smutkiem, ale w tej chwili zdawa�a si� o�ywiona promieniem �wiat�a. Wsta�a na powitanie go�ci i Fiora zauwa�y�a, �e by�a r�wnie wysoka jak ona sama, �e dr�a�a jak li�� pod wp�ywem emocji, kt�rej nie udawa�o jej si� opanowa�.

- Powiedziano mi - rzek�a wzruszonym g�osem, kt�rego s�odycz uderzy�a Fior� - �e jest w�r�d was moja wnuczka Ma�gorzata? Ale jak to mo�liwe? Od lat nie mia�am od niej wiadomo�ci. Pomy�la�am nawet, �e umar�a.

- Tego w�a�nie bez w�tpienia chcia� jej ojciec - powiedzia� Demetrios swym pi�knym, g��bokim g�osem - ale teraz pan du Hamel nie �yje. Umar� przed trzema tygodniami a my, jako jego bliscy s�siedzi, mieli�my szcz�cie zaopiekowa� si� pann� Ma�gorzat�, kt�r� przetrzymywa� w swym domu jak w �cis�ym wi�zieniu. Ma ju� na �wiecie tylko ciebie, pani, i pomy�leli�my, �e naszym obowi�zkiem jest przywie�� ci j�.

- Dobrze uczynili�cie. Jak wam za to podzi�kowa�? Ma�gorzato, czy nie zechcia�aby� do mnie podej��?

Ale m�oda kobieta ju� upad�a jej do st�p. Jej dziwna oboj�tno�� nagle znik�a i Ma�gorzata la�a rz�siste �zy na dr��ce d�onie, kt�re si� ku niej wyci�gn�y, by j� podnie��. Przez chwil� obie trwa�y w mocnym u�cisku.

Stoj�c nieco z boku Fiora przygl�da�a im si� z odrobin� goryczy. Nabra�a nag�ej ochoty, by tak�e pa�� w te czu�e ramiona, uca�owa� t� blad� twarz. Siwa kobieta by�a bowiem dla niej babk� w wi�kszym jeszcze stopniu ni� dla Ma�gorzaty. Fiora pomy�la�a teraz, �e bycie wnuczk� Magdaleny de Brevailles musia�o by� s�odkie.

Gospodyni pr�dko opanowa�a wzruszenie. Nie puszczaj�c d�oni Ma�gorzaty, obdarzy�a nieoczekiwanych go�ci czaruj�cym u�miechem.

- Wracacie mi �ycie, a ja nawet nie przyjmuj� was tak, jak powinnam! Usi�d�cie, prosz� i opowiedzcie mi, co wiecie o tym dziecku. Ka�� poda� co� ch�odnego do picia zanim nadejdzie pora posi�ku. S�u�ba przygotuje tak�e wasze pokoje...

Fiora gwa�townie zaprotestowa�a:

- To niepotrzebne, pani! Moi towarzysze i ja jeste�my w podr�y. Nie chcemy si� zatrzymywa�, bo przed nami jeszcze daleka droga.

- Jak d�uga by by�a, mo�ecie chyba zatrzyma� si� na kr�tki odpoczynek? Musicie mi tyle opowiedzie�.

- Bez w�tpienia... ale powiedziano nam, �e pan tego zamku jest chory i nie chcieliby�my...

Fiora za nic nie umia�aby wyt�umaczy�, dlaczego przybywszy do tego zamku z twardym postanowieniem zabicia Piotra de Brevailles, zapragn�a teraz wyjecha� jak najszybciej .

My�la�a, �e przyb�dzie tu jako wyzwolicielka, ale kobieta, kt�r� mia�a przed sob�, nie zdawa�a si� potrzebowa� jakiejkolwiek pomocy. Zyska�a nawet pewno��, �e tak jest, kiedy pani Magdalena o�wiadczy�a spokojnie:

- M�j m�� istotnie jest chory, ale zapewniam, �e wasza obecno�� nie przeszkadza�aby mu. Nie przejmujcie si� nim i porozmawiajmy.

Podczas gdy Demetrios snu� przed gospodyni� dostosowan� do okoliczno�ci opowie�� o oswobodzeniu Ma�gorzaty, Fiora usiad�a ty�em do padaj�cego z okna �wiat�a i s�ucha�a tylko jednym uchem. Przygl�da�a si� pomieszczeniu o meblach surowych lecz doskonale utrzymanych. Patrzy�a na st� w�a�nie nakrywany przez dwie s�u��ce, na ol�niewaj�co bia�y obrus, wspania�e misy i kubki. Przygl�da�a si� r�wnie� gospodyni siedz�cej na wy�o�onej poduszkami �awce i wci�� trzymaj�cej za r�k� Ma�gorzat�, z kt�rej nie spuszcza�a wzroku. Wida� by�o, �e obie rozkoszuj� si� chwil� niewypowiedzianego szcz�cia. U�miecha�y si� do siebie, a nawet �mia�y od czasu do czasu jak ma�e dziewczynki, chocia� opowie�� Greka nie nale�a�a wcale do zabawnych. �miech ich dziwnie brzmia� w atmosferze, kt�ra Fiorze wydawa�a si� coraz ci�sza. Poczu�a, �e brakuje jej tchu i lekko unios�a welon. W tym momencie starsza ze s�u��cych upu�ci�a nagle no�e, kt�re z ha�asem upad�y na posadzk� a jej oczy zrobi�y si� okr�g�e ze zdumienia. Pani Magdalena spojrza�a na ni� z rozdra�nieniem, po czym zwr�ci�a oczy na Fior� i powiedzia�a do niej lekkim tonem:

- Nasze wiej skie s�u��ce s� ogromnie niezr�czne. Czy we Florencji macie lepsz� s�u�b�?

- Leonarda odpowiedzia�aby ci na to pytanie lepiej ni� ja, pani, ale nigdy nie mia�am powodu, by uskar�a� si� na moich s�u��cych.

- Masz wiele szcz�cia, pani!

Po czym, zwracaj�c si� ponownie do Demetriosa, kt�rego zmru�one oczy sta�y si� nagle przenikliwe, powiedzia�a: - Tak wi�c m�wi�e�, panie, �e...

Widok twarzy Fiory, kt�ry tak uderzy� zwyk�� s�u��c�, nie robi� na niej najwyra�niej �adnego wra�enia. Podobnie by�o podczas ca�ego posi�ku, do kt�rego wkr�tce zasiedli. Demetrios zabawia� wszystkich rozmow�. Opowiada� o niekt�rych ze swoich podr�y, weso�o gaw�dzi�. Ma�gorzata zdawa�a si� zupe�nie zapomina� o towarzyszkach, ani razu nie zwr�ci�a oczu w stron� Fiory i Leonardy, kt�re milcz�c jad�y. My�l o sp�dzeniu nocy w tym domu wydawa�a si� niezno�na i mia�a �al do Demetriosa o to, �e tyle wysi�ku wk�ada w podtrzymanie rozmowy. Czy by� to ten sam cz�owiek, kt�ry niedawno b�aga� j� niemal, �eby zrezygnowa�a ze swoich plan�w?

C� pozosta�o zreszt� z tych wielkich plan�w teraz, gdy siedz�c przy stole znienawidzonego przodka, jad�a jego chleb? Czy nag�a �mier� cz�owieka, kt�ry zdawa� si� zajmowa� tak niewiele miejsca w my�lach �ony - uchyla�a si� od odpowiedzi za ka�dym razem, gdy Grek usi�owa� dowiedzie� si� czego� wi�cej o jego chorobie - by�aby w stanie poprawi� sytuacj�? Ta kobieta zdawa�a si� by� ca�kowicie , pani� siebie samej i tego domu, w kt�rym wszyscy byli jej bezwzgl�dnie pos�uszni.

W chwili gdy na zako�czenie posi�ku podano wy�mienite konfitury oraz du�e kawa�ki pachn�cego piernika, w drzwiach pojawi� si� starszy m�czyzna - zapewne zarz�dca - i powiedzia� ceremonialnie:

- Pan pragn��by przyj�� osobi�cie m�od� cudzoziemsk� dam�, kt�ra przywioz�a pann� Ma�gorzat�.

Poniewa� wszyscy go�cie jednocze�nie wstali od sto�u, doda�:

- Pragnie widzie� tylko j�!

- Prosz� mi wskaza� drog� - zgodzi�a si� Fiora.

Nie zwr�ciwszy nawet uwagi na zdumion� min� gospodyni, z pewn� ulg� wsta�a od sto�u i skierowa�a si� w stron� schod�w. Ku jej zdziwieniu, zamiast wej�� po nich na wy�sze pi�tro, zeszli w d�. W �lad za zarz�dc� Fiora przeci�a podw�rzec i wesz�a do don�onu. Mimo panuj�cego na zewn�trz upa�u, po wej�ciu do �rodka poczu�a zimno i wilgo�, ale ledwo zwr�ci�a na to uwag�, gdy� my�li jej targa�y w�tpliwo�ci. Na jak� to chorob� musia� zapa�� pan na Brevailles, �e umieszczono go w tym don�onie?

Wci�� prowadzona przez przewodnika wesz�a na pi�tro i wkroczy�a do okr�g�ego pomieszczenia, kt�re wydawa�o si� tym wi�ksze, �e by�o ciemne i pozbawione mebli, z wyj�tkiem stoj�cego samotnie w�r�d g�stych cieni ��ka i dw�ch taboret�w. Widok, kt�ry ujrza�a, nie by� przez to mniej wstrz�saj�cy: w pobli�u okna, niewiele szerszego od otworu strzelniczego, brodaty m�czyzna o d�ugich, siwych w�osach siedzia� nieruchomo w czarnym, drewnianym fotelu z wysokim oparciem. Kolana przykrywa� mu koc. Przy nim sta� zbrojny m��, niemal tak samo sztywny i stary. Trzyma� jedn� r�k� przys�oni�ty czerni� proporczyk, a drug� nagi miecz. Fiora zaskoczona zatrzyma�a si� w progu otwartych przez zarz�dc� drzwi:

- Zbli� si�, pani! - nakaza� g��boki g�os, zdaj�cy si� dobiega� spod ziemi.

Fiora wesz�a dalej, a za ni� bezd�wi�cznie zamkn�y si� drzwi. Sz�a jak we �nie. To by� wi�c dziad, kt�remu poprzysi�g�a zgub�. Nie wydawa� si� by� w najmniejszym stopniu os�abiony, nawet przeciwnie - spod zarostu twarz zdradza�a zdrowie. Machinalnie poszuka�a d�oni� sztyletu, ukrytego w fa�dach sukni i zatrzyma�a si� kilka krok�w od dw�ch m�czyzn.

- Zbli� si� jeszcze, pani - powiedzia� de Brevilles - �le ci� widz�!

Wesz�a w s�oneczn� plam�, kt�r� przez w�ski otw�r okienny k�ad� na posadzce �wietlisty promie�. Zosta�a tam bez ruchu, �wiadoma prawie nieruchomego, intensywnie wpatruj�cego si� w ni� wzroku.

- Justyna ma racj� - powiedzia� stary pan jakby do siebie - to zadziwiaj�ce.

�Po czym rozkaza�:

- Wyjd�, Albercie!

Uzbrojony m�czyzna zaprotestowa�.

Nied�ugo po ucichni�ciu dzwon�w na nieszpory, pokryci kurzem i �miertelnie zmordowani podr�ni schodzili d�ug� ulic� Saint-Jacquesa w kierunku Sekwany. Sierpniowy dzie� by� trudny do wytrzymania, cho� s�o�ce przys�oni�a cienka warstwa chmur. Wraz z nadej�ciem wieczoru zerwa� si� wilgotny wiatr z zachodu, odwracaj�c wszystkie drogowskazy i ustawiaj�c w jednym kierunku ich malowane, blaszane chor�giewki o z�bkowanych brzegach.

Na ulice wyleg�o wiele ludzi. By�a to pora, o kt�rej wielkie kolegia - Sorbona, Plessis, Marmonteire, Mons czy Clermont - wypuszcza�y ha�a�liwe gromady wolnych ju� student�w, kt�rzy w grupkach lub pojedynczo, uciekaj�c od niuans�w scholastyki, z ka�amarzami u pasa i w kapeluszach na bakier, udawali si�: ci bardziej rozs�dni - do dom�w, ci mniej - do tawern na Cit�. Ich kaftany by�y mniej lub bardziej wystrz�pione, ale we wszystkich oczach l�ni�a ta sama rado�� �ycia. �artowali, niekt�rzy �piewali. Jednak�e �miechy i piosenki urwa�y si� nagle, gdy z bocznej ulicy wyszed� konw�j z�o�ony z uzbrojonych je�d�c�w, otaczaj�cy kilku stra�nik�w miejskich prowadz�cych do Ch�telet p� tuzina opryszk�w ze zwi�zanymi na plecach r�kami.

Zerwa�y si� okrzyki. Niekt�rzy ze z�oczy�c�w byli znani �akom, kt�rzy bez skr�powania dodawali im odwagi i l�yli �o�nierzy prewota miasta.

Kiedy podr�ni przeszli most Petit-Pont i dotarli do Cit�, ruch by� jeszcze wi�kszy: m�czy�ni, kobiety, ma�e dziewczynki, mieszczanie, kupcy wymieniali pozdrowienia, zatrzymywali si�, gaw�dzili, a dzieci udaj�ce si� po wino i musztard� przechodzi�y wymachuj�c dzbankami. Jednak�e, w przeciwie�stwie do student�w, nikt si� nie �mia�.

- Wygl�da to troch� jak we Florencji - zauwa�y�a Fio ra -ale brak naszego �wiat�a.

- Dzisiaj wcale nie ma �wiat�a, ale widzia�em ju� to miasto w s�o�cu bardziej pal�cym od toska�skiego. I min�li�my po drodze tyle ogrod�w - doda� Demetrios.

Istotnie, odk�d przekroczyli bram� Saint-Jacques, Pary� pokaza� im si� od naj�adniejszej strony. Niemal wsz�dzie rozkwita�y ogrody i ogr�dki nale��ce do klasztor�w i do os�b prywatnych. Skrywa�y one widoczne jeszcze rany zadane podczas trwaj�cej sto lat wojny, a przede wszystkim w czasie angielskiej okupacji. Kr�l Karol VII, nie lubi�cy Pary�a, niewiele zrobi� dla tego miasta, kt�re wed�ug niego zbyt d�ugo go odrzuca�o, ale Ludwik XI, nawet je�li wola� swe zamki nad Loar� ni� stolic�, zrozumia�, �e Pary� zas�uguje na obron� i odbudow�. Wzmocniono mury, pog��biono podw�jn� fos�, wiele budynk�w przywr�cono do stanu u�ywalno�ci. Mieszczan kr�l czyni� bogatymi i pot�nymi.

Chocia� uwa�a� stolic� za centrum kr�lestwa, Ludwik odwiedza� j� rzadko. Lekcewa��c stary pa�ac Saint-Pol, do kt�rego przywi�zani byli jego dziadowie, mieszka� w�wczas w pa�acu Tournelles. Ksi���ta Orleanu uczynili z tego obiektu dzie�o sztuki - z parkiem, mena�eri�, labiryntem, galeriami, kaplicami i wdzi�cznymi pawilonami. Jeszcze ch�tniej zatrzymywa� si� w Conciergerie przy Bastylii Saint-Antoine, w sercu fortyfikacji miasta.

W Pary�u nierzadko spotka� mo�na by�o cudzoziemskich podr�nych. Fiora i jej eskorta nie wzbudzili wi�c �adnego zaciekawienia. Tym bardziej �e nie musieli pyta� o drog�: Demetrios mieszka� niegdy� w ober�y Grand Saint-Martin na ulicy o tej samej nazwie. Niezawodna pami�� uczyni�a z niego najpewniejszego przewodnika. M�g� nawet na wyspie Cit� zboczy� nieco z drogi, aby Leonarda mog�a spokojnie podziwia� katedr� Notre-Dame. Zdecydowa�a si� wej�� do �rodka na kr�tk� modlitw�, do kt�rej Fiora si� nie przy��czy�a - wola�a poczeka� na wielkim dziedzi�cu. Przygl�da�a si� ze skrzy�owanymi ramionami wspania�emu tr�jnawowemu ko�cio�owi, ozdobionemu pos�gami kr�l�w i ogromnymi, bli�niaczymi wie�ami zdaj�cymi si� narzuca� obraz przyt�aczaj�cej pot�gi Boga. Boga, wobec kt�rego bardziej ni� kiedykolwiek si� buntowa�a. Boga przera�aj�cego, bezlitosnego, kt�ry nie zadowoliwszy si� odebraniem jej wszystkiego, pozwoli� jeszcze, aby odda�a swe niewinne serce cz�owiekowi do tego stopnia nikczemnemu i zepsutemu, �e zakpi� sobie z sakramentu ma��e�stwa jedynie po to, by posi��� jej cia�o i zawie�� swemu panu kr�lewski posag. Fiora, ku wielkiej zgryzocie Leonardy, ju� nie umia�a, nie chcia�a si� modli�.

Kiedy guwernantka wysz�a zachwycona wn�trzem �wi�tyni, Fiora wsiad�a ponownie na konia i zapyta�a Deme-triosa:

- Czy daleko jeszcze na ulic� des Lombards?

- Nie. Kiedy przekroczymy drug� odnog� Sekwany b�dziemy prawie na miejscu. Podoba ci si� Pary�?

- Nie wiem. To z pewno�ci� pi�kne miasto, ale mam wra�enie, �e si� w nim dusz�.

- Zm�czy�a ci� podr�, a i pogoda ma wp�yw na tw� opini�.

Opu�cili wysp� przez szeroki, drewniany most obramowany podobnymi do siebie domami. By� to most Notre-Dame, najnowszy w Pary�u. Panowa� na nim wielki zgie�k, gdy� prowadzi� do m�yn�w, kt�rych pot�ne ko�a uderza�y o wod� unosz�c j�, a nast�pnie wyrzucaj�c w d�ugich, l�ni�cych strugach. Przejechawszy Sekwan� wkroczyli na rozleg�y plac, schodz�cy �agodnie do rzeki. Od wschodu ogranicza� go pot�ny budynek spoczywaj�cy na wysokich arkadach i zwie�czony dzwonniczkami.

- To Maison aux Piliers - wyja�ni� Demetrios. - To tam odbywaj� si� posiedzenia �awnik�w, co� w rodzaju Signo-rii. Plac ten zw� la Grève. Jest tu mn�stwo kupc�w, tragarzy, przewo�nik�w, a nawet karczmarzy, zaopatruj�cych si� w beczki wina, kt�re widzisz tam na brzegu, obok stogu siana. To najbardziej ruchliwe miejsce w Pary�u, miejsce zabaw, a tak�e - niestety - egzekucji.

- Bo�e, jak tu cuchnie - zaprotestowa�a Fiora zatykaj�c nos.

- To z powodu garbarni, kt�re wida� z tej strony, ale niedaleko st�d znajduje si� r�wnie� rze�nia. Tym niemniej uwa�am, �e sta�a� si� bardzo wymagaj�ca. W niekt�rych miejscach Florencji tak�e nie pachnia�o r�ami. Tak jak tam, delikatne damy u�ywaj� tu pachn�cych ga�ek. Dam ci jedn� w prezencie.

Zag��bili si� wreszcie w pl�taninie w�skich uliczek, ciemnych z powodu wystaj�cych dach�w dom�w, kt�re ci�gn�y si� po obu ich stronach prawie si� stykaj�c. Mimo rynsztok�w, przecinaj�cych �rodki ulic, gni�y na nich nieczysto�ci, ale dochodz�ce z otwartych okien kuchenne wonie zwyci�a�y w walce z fetorem odpadk�w.

Urzekaj�cy wygl�d ulicy des Lombards nieco podni�s� Fior� na duchu. Pi�kne, kolorowe szyldy zdobi�y wszystkie domy, nale��ce w znacznej cz�ci do kupc�w genue�skich, mediola�skich, weneckich i florenckich, zajmuj�cych si� bankowo�ci�, wymian�, czy lichw� - ale na og� bogatych. Mia�o to wp�yw na wygl�d ich siedzib.

Kantor Agnolo Nardiego, mlecznego brata Francesco Beltramiego i jego przedstawiciela na p�nocn� Francj� wznosi� si� na rogu ulic des Lombards i Saint-Martin, prawie naprzeciw portalu ko�cio�a Saint-Merri. By�a to obszerna i pi�kna siedziba, za kt�rej potr�jnym frontonem znajdowa�y si� jednocze�nie: mieszkanie, sk�ad cienkich p��cien i bank. Dwukierunkowa dzia�alno�� Nardiego by�a wzorowana na tym, co stworzy� Beltrami we Florencji. Budynki by�y pieczo�owicie utrzymane, a na spiczastych dachach dwie czerwone, metalowe chor�giewki, jak j�zyki bajecznych zwierz�t, otacza�y przepi�kny, z�ocony kwiato�. Szeroko otwarte na ch��d wieczoru okna ukazywa�y pi�kne stropy o malowanych belkach. Znajduj�cy si� z ty�u ma�y, zamkni�ty murami ogr�d oddziela� ten potr�jny dom od s�siedniej siedziby.

Agnolo Nardi nie by� Fiorze i Leonardzie nieznany. Siedem lat wcze�niej z�o�y� wizyt� w siedzibie firmy. Dobrze zapami�ta�y tego ma�ego, okr�g�ego cz�owieczka, br�zowego jak kasztan, �ywego i weso�ego, mi�o�nika dobrej kuchni i dobrego wina. By�a to posta� mi�a i ujmuj�ca; sam Beltrami zawsze chwali� Nardiego za szlachetno��, uczciwo�� i zr�czno�� w interesach.

W mi�dzyczasie dowiedzia�y si� o jego ma��e�stwie z c�rk� najlepszych w Pary�u sukiennik�w, kt�rej imi�, Agnelle, bardzo je rozbawi�o*7. W taki oto spos�b Agnolo znalaz� swoje naturalne dope�nienie i mo�na by�o mie� nadziej�, �e jednocze�nie znajdzie szcz�cie.

Wszelkie w�tpliwo�ci podr�nych rozwia�y si�, gdy ledwie zsiad�szy z koni, ujrzeli biegn�cego na powitanie Agnola. By� dok�adnie taki, jakiego zachowa�y w pami�ci. Szeroko otworzy� kr�tkie, pulchne ramiona, a u�miech dos�ownie roz�wietli� jego poczciw� twarz:

- Donna Fiora i donna Leonarda! Nareszcie jeste�cie! Nie wyobra�aciesobie, jak si� o was niepokoi�em! Obawia�em si�, �e mo�e spotka�a was jaka� z�a przygoda!

U�ciska� je obie z wylewno�ci� brata witaj�cego siostry.

- Pozna�e� nas? - zdziwi�a si� Fiora, instynktownie i z przyjemno�ci� powracaj�c do j�zyka toska�skiego oraz do florenckiego zwyczaju m�wienia sobie po imieniu.

- Pozna�em g��wnie donn� Leonard�. Ty, donno Fioro, bardzo si� zmieni�a�. Na �wi�t� Repart�, patronk� naszego drogiego miasta, jeste� z pewno�ci� naj�adniejsz� z florentynek. I wykorzysta� to, by j� ponownie raz czy dwa uca�owa� z dziecinn� rado�ci�.

- Czy czekali�cie na nas? - spyta�a Leonarda.

- Oczywi�cie, i to od dawna. Pan Donati, zarz�dzaj�cy interesami naszego biednego Francesca, przys�a� mi wiadomo��, wraz z listem od dostojnego pana Lorenzo.

Po czym zwr�ci� si� do Demetriosa i uprzejmie mu si� uk�oni�:

- Witam w moich niskich progach ciebie, messer Lasca-ris, i twojego stajennego.

W czasie powitania nadbieg�a Agnelle unosz�c szeleszcz�ce sp�dnice z szafranowego jedwabiu. W do�� niezwyk�y spos�b uzupe�nia�a m�a: jej w�osy ty�y tak jasne, jak jego ciemne; nie wy�sza od niego i r�wnie okr�g�a, mia�a �adn�, z�ocist� cer�, bardzo przypomina�a bary�e-czk� miodu. Jej urocza buzia o oczach b��kitnych jak kwiaty lnu promienia�a zdrowiem i pogod� ducha. U�ciska�a Fior� jak siostr� - by�a wyra�nie m�odsza od m�a -a Leonard� powita�a z szacunkiem, kt�ry uj�� star� pann�.

- Co sobie my�li Agnolo, �eby was tak trzyma� na ulicy, na oczach wszystkich okolicznych plotkarek. Chod�cie, chod�cie do �rodka! Potrzeba wam gor�cego posi�ku i porz�dnego odpoczynku; �wi�towa� b�dziemy dopiero jutro.

- �wi�towa�? - spyta�a Fiora. Ale co?

- No przecie� tu jeste�cie! Czy� nie nale�y uczci� waszego przyjazdu? Czekamy od tylu dni!

- Mieli�my sprawy do za�atwienia w Burgundii - powiedzia�a Fiora - i zatrzyma�y nas one d�u�ej, ni� by�my pragn�li. A poza tym nie mieli�my poj�cia, �e na nas czekacie.

- I to z niecierpliwo�ci�! Dr�eli�my o was. Pan Donati i dostojny pan Lorenzo dok�adnie opisali w swoich listach nieszcz�cia, kt�re na was spad�y. Pragniemy tylko jednego: pom�c wam.

Powiedziawszy to Agnelle wsun�a ka�dej z przyby�ych d�o� pod rami� i poci�gn�a je na schody prowadz�ce na g�r�. Wn�trze domu przypomina�o jego gospodyni�: �wie�e, eleganckie i po flamandzku czyste. Jadalnia z wysokim, ozdobionym figurami �wi�tych kominkiem, d�ugim � gobelinem przykrywaj�cym ca�� �cian� znajduj�c� si� naprzeciwko okien, kredensami pe�nymi zastaw z wytwornej, w�oskiej majoliki, z�oconego i barwionego szk�a weneckiego i sreber, godna by�a pa�acu. Rze�bione, d�bowe krzes�a wy�o�ono czerwonymi, aksamitnymi poduszkami, dobrze wypchanymi puchem i ozdobionymi jedwabnymi fr�dzlami. W wysokich kandelabrach z br�zu osadzone by�y woskowe �wiece, a stoj�ca przed wygaszonym kominkiem miedziana kadzielnica wype�niona lewkoniami i bia�ymi piwoniami wydziela�a upajaj�cy zapach przywodz�cy na my�l ogr�d. Ubrane w �wie�o wyprasowane suknie z niebieskiego p��tna s�u��ce mia�y czepki i fartuchy tak czyste, jakby dopiero co wyj�te z szafy.

Szczytem wyrafinowania by�o to, �e dom mia� niewielkie pomieszczenie k�pielowe, bogato wyposa�one w konwie, miski i du�y szaflik. Fiora z rozkosz� wymoczy�a si� w nim w ledwie letniej wodzie i od nowa odkry�a zapomnian� ju� delikatno�� weneckich myde�. Dwie s�u��ce troskliwie si� ni� zaj�y okazuj�c wiele zapa�u, kt�ry jednak znacznie si� zmniejszy�, kiedy po Fiorze musia�y obs�u�y� Leonard�. Owini�ta w prze�cierad�o i obuta w lekkie sanda�ki Fiora zamierza�a przej�� przez ogr�d, do kt�rego prowadzi�y drzwi �a�ni i dosta� si� do domu tylnym wej�ciem. Nagle znalaz�a si� twarz� w twarz z m�odzie�cem ubranym jedynie w pludry i zas�oni�tym doniczk� z kwitn�c� bazyli�, kt�r� przyciska� do piersi. Jego zaskoczenie wywo�ane nag�ym pojawieniem si� Fiory by�o tak wielkie, �e wypu�ci� z r�k doniczk�. Rozbi�a si�, lecz m�odzieniec nie wygl�da� na szczeg�lnie tym zmartwionego. Sta� jak skamienia�y, jakby w ekstazie, ale uda�o mu si� wykrztusi�:

- Na wszystkich �wi�tych! Jeste�, pani, prawdziwa czy nie?

- A dlaczego mia�abym nie by�? - spyta�a rozbawiona Fiora.

- Wygl�dasz jak zjawa! Jeste�, pani, pi�kna jak �wi�ta... jak �wi�ta z obrazu!

- Uspok�j si�, panie, nie mam nic wsp�lnego ze �wi�tymi i to por�wnanie jest dla mnie zaszczytem. Gdybym by�a na twoim miejscu, to pozbiera�abym skorupy i natychmiast posz�abym przesadzi� t� bazyli� do innej doniczki...

M�odzieniec by� wyra�nie zaskoczony, �e zjawiskowa kobieta mia�a doprawdy przyziemne problemy: - Tak s�dzisz, pani?

- Jestem o tym przekonana. Poza tym mi�o by mi by�o, gdyby� pozwoli� mi przej��. Chcia�abym wej�� na g�r� i ubra� si�.

- Ja... tak, oczywi�cie. Wybacz mi, pani - doda� odsuwaj�c si�. - Ale uwa�aj, �eby� si� nie zrani�a tym skorupami.

Pos�a�a mu promienny u�miech i wesz�a do domu. On pozosta� bez ruchu. W chwili gdy mia�a znikn��, szepn��:

- Mam na imi� Florent. Zatrzyma�a si� zaskoczona.

- To bardzo �adne imi�. Nie zapomn� go. Przypomina mi moj� Florencj�...

Powinno to by�o sprawi� ch�opcu przyjemno�� - tymczasem by�o przeciwnie. Jego wyrazista twarz, w kt�rej br�zowe oczy zdawa�y si� zajmowa� ca�� przestrze� pod ciemn� czupryn�, spochmurnia�a.

- Ach. Jeste�, pani, t� dam�, kt�rej oczekiwano? Nie zda�em sobie z tego sprawy, prosz� o wybaczenie.

- Wybaczenie czego?

- No... tego, �e zachowa�em si�... troch� zbyt poufale. �e o�mieli�em si�...

- Nie zrobi�e�, panie, niczego, co mog�oby obrazi� kobiet�! Komplement, je�li jest szczery, zawsze sprawia przyjemno��. Czy by�e� szczery?

- Och, tak!

- Dzi�kuj� wi�c. A teraz, prosz� ci�, po�wi�� si� ca�kowicie tej nieszcz�snej bazylii!

Spotkanie rozbawi�o Fior�. Dowiedzia�a si� p�niej, �e jej wielbiciel zosta� umieszczony u Nardiego przez ojca, aby pozna� tu subteln� sztuk� operacji bankowych. Jednak m�odzieniec, kt�rego nie poci�ga�y interesy, a raczej ogrodnictwo, pomaga� Agnelle przy prowadzeniu domu na ulicy des Lombards i winnicy w Suresnes. Upa�, przycinanie, �ywop�otu i potrzeba dostarczenia zi� do kuchni t�umaczy�y jego niekompletny str�j i obecno�� doniczki z bazyli�.

- To mi�y ch�opiec - zako�czy� Agnolo - ale bardzo skryty, zamkni�ty w sobie. Tylko moja �ona jest w stanie odgadn��, co si� dzieje w jego g�owie.

Atmosfera Paiy�a wydawa�a si� Fiorze dziwna. Jad�c do pa�stwa Nardi, ona i jej towarzysze, napotykali wiele oddzia��w �o�nierzy. Kiedy przygotowywa�a si� do kolacji, us�ysza�a dzwony na Anio� Pa�ski i zaraz potem sygna� do zamkni�cia bram, chocia� do nocy by�o jeszcze daleko.

Demetrios poczyni� te same spostrze�enia. W czasie kolacji, kiedy wszyscy domownicy zebrali si� wok� pieczonego prosi�cia i smakowitych klusek z bazyli� - Florent w ko�cu jednak zaopatrzy� kuchni� - Grek zwr�ci� si� do gospodarza:

- Od bramy Saint-Jacques, gdzie nas d�ugo przes�uchiwano, zanim pozwolono przej��, min�li�my wielu zbrojnych m�czyzn, a w katedrze Notre Dame Leonarda widzia�a mn�stwo modl�cych si� kobiet. Bramy zosta�y wcze�nie zamkni�te. Czy�by Pary� by� zagro�ony?

Mi�a twarz Agnolo spos�pnia�a. Przerwa� na chwil� krojenie pieczeni i spojrza� kolejno na go�ci:

Rozko�ysane dzwony wci�� g�osi�y chwa�� Naj�wi�tszej Panny, kiedy Agnelle i Fiora wkroczy�y do jadalni, w kt�rej ko�czono nakrywa� do sto�u. Agnolo, wydaj�cy si� by� w doskona�ej formie, rozmawia� tam z nowym go�ciem. Siedzieli obaj na wy�o�onej poduszkami �awie popijaj�c zio�owe wino, kt�rego ch��d pokrywa� szronem miedziane kubki. Wstali na powitanie dam i Fiora zobaczy�a, �e nieznajomy by� cz�owiekiem m�odym - z pewno�ci� nie mia� trzydziestu lat - �redniego wzrostu, szykownie ubranym w fioletowy kaftan, kt�rego szerokie, wycinane w z�bki r�kawy opada�y a� do kolan i obcis�e pludry w tym samym kolorze ukazuj�ce zgrabne nogi. Na jego piersi wisia� szeroki, z�oty �a�cuch. Wysokie, mi�kkie buty pokryte by�y kurzem, co jest rzecz� naturaln� po d�ugiej je�dzie konno. Nad tym wszystkim wida� by�o mi�� twarz o niebieskich, �adnie wykrojonych oczach, wydatnych, mocno zarysowanych ustach, d�ugim nosie, kt�rego wra�liwe nozdrza zdawa�y si� �y� w�asnym �yciem. G��bokie bruzdy bieg�y od skrzyde�ek nosa niemal do ko�ci szcz�kowych. T� tchn�c� subtelno�ci� i inteligencj� twarz otacza�y bardzo g�ste, ciemne w�osy. Nieznajomy sk�oni� si� obu damom z wielkopa�sk� swobod�, zatrzymuj�c wzrok na Fiorze, kt�rej przygl�da� si� przez chwil� unosz�c brwi i nie pr�buj�c nawet ukry� podziwu.

- Donna Fiora Beltrami, jak s�dz�? - powiedzia� z u�miechem. Jego bardzo d�wi�czny, lecz mi�kki i �agodny g�os m�g�by nale�e� do �piewaka i by�o rzecz� oczywist�, �e nieznajomy umia� z wdzi�kiem go wykorzysta�.

- Nie mylisz si� panie - powiedzia� Agnolo - a oto moja ma��onka, pani Agnelle. Pozw�l, �e ci� im przedstawi�: oto, drogie panie, najbli�szy doradca naszego kr�la jegomo�ci Filip de Commynes, pan na Argenton. Przyby� do nas specjalnie, aby pom�wi� z donn� Fior�.

- Ze mn�? W czyim imieniu, m�j Bo�e?

- Ale�... kr�la, madonna!

- Naprawd�? Kim�e ja jestem, �e tak wielki w�adca zajmuje si� mn�?

Lekka drwina w jej g�osie nie umkn�a uwagi pana na Argenton. U�miechn�� si� szerzej i lekko zmru�y� oczy:

- Skromno�� jest cnot�, kt�ra przystoi brzydkim. Z tak� urod�, madonna, to w najlepszym razie strata czasu, a w najgorszym hipokryzja. W tym, �e nasz kr�l interesuje si� tob�, pani, nie ma nic dziwnego. Tym bardziej �e zachowa� najlepsze wspomnienia o twoim �wi�tej pami�ci ojcu, ale mo�e mogliby�my porozmawia� po posi�ku? Wybacz mi pani - doda� zwracaj�c si� do Agnelle - ale umieram z g�odu. My�l�, �e m�g�bym zje�� konia z kopytami.

�miech m�odej kobiety zaperli� si� jak strumie� przejrzystej wody:

- Nie mamy go w menu, panie, ale s�dz�, �e nasz posi�ek, cho� skromny, zdo�a zaspokoi� tw�j apetyt.

- Hola, dziewcz�ta! - doda�a klasn�wszy w d�onie - przynie�cie nam miski i r�czniki, niech szybko podadz� do sto�u!

Trzy m�ode s�u��ce, jakby tylko czeka�y na sygna�. Pojawi�y si� nios�c miednice nape�nione pachn�c� wod�, w kt�rych biesiadnicy umyli r�ce wycieraj�c je nast�pnie w cienkie r�czniki, po czym przeszli do sto�u. S�u��ce znikn�y ust�puj�c miejsca lokajom nios�cym pasztety, w�dliny, ciesz�ce si� doskona�� opini�, gdy� �winie, z kt�rych je zrobiono, karmione by�y �o��dziami. Potem podano ryby, r�norodnie przyrz�dzone karpie i �ososie, a p�niej dr�b i �wiartk� pieczonego wo�u z koprem, marchewk�, kapust� i chrzanem; wreszcie sery, owoce - wi�nie i �liwki - oraz ciastka. Wszystko to podlewano obficie francuskimi i w�oskimi winami, gdy� Agnolo mia� dobrze zaopatrzon� piwniczk�, z kt�rej by� bardzo dumny, Podaj�c miejsce zbioru i rocznik nieustannie nape�nia� kubek swego go�cia, kt�ry pi� z pochlebnym entuzjazmem, nie przestaj�c jednak je�� i m�wi�. Mistrz Nardi dzielnie dotrzymywa� mu kroku i obaj dyskutowali o polityce nie troszcz�c si� zbytnio o damy - co nie przeszkadza�o Fiorze, bardzo zainteresowanej rozmow�, ani Agnelle, bacznie czuwaj�cej na przebiegiem uczty.

Nowiny by�y raczej pomy�lne, je�li wzi�� pod uwag� dziwne wydarzenia, kt�re mia�y ostatnio miejsce, a przede wszystkim te, kt�re mog�y nast�pi�. Fiora dowiedzia�a si�, �e konstabl de Saint-Pol, kt�ry by� zasadniczo g��wnym dow�dc� wojsk kr�lewskich, co nie umniejsza�o faktu, �e by� szczerym �burgundczykiem" i starym przyjacielem Zuchwa�ego, zachowywa� si� dziwnie. Posiadacz wielkiego miecza z liliami burbo�skimi, daj�cego mu pierwsze�stwo przed ksi���tami krwi, �onaty z bratow� Ludwika XI, ksi�niczk� sabaudzk�, Ludwik Luksemburski, hrabia de Saint-Pol, uda� si� jednak do P�ronne, by zaoferowa� us�ugi Zuchwa�emu i kr�lowi angielskiemu oraz zaproponowa� otwarcie przed nimi bram miasta Saint-Quentin. Kiedy jednak pojawili si� pod murami miasta, rozkaza� strzela� do nich z armat. Czy� to nie dziwne?

- Mam nadziej� - powiedzia� Agnolo - �e nasz kr�l nie polega zbytnio na wierno�ci tego pana?

- Zna go od tak dawna! Saint-Pol, na ile mog� to oceni�, nie wie ju�, kt�rego �wi�tego wstawiennictwu si� poleci� ani s�u�ba kt�remu w�adcy b�dzie dla niego korzystniejsza.

Na razie pierwszym rezultatem kanonady w Saint-Quentin by� wyjazd ksi�cia Burgundii, kt�ry ju� nazajutrz porzuci� swego angielskiego sojusznika i wycofa� si� do Valancien-nes. Dowiedziawszy si� o tym, kr�l nie straci� ani chwili i wszcz�� rokowania z Edwardem IV. Doskonale wie, �e Anglikom ko�czy si� �ywno��, �e odst�pstwo armii bur-gundzkiej stanowi�o �miertelny cios dla jej morale. Niekt�rzy z Anglik�w my�l� o zbli�aj�cej si� zimie i o tym, �e czas by�by mo�e wraca� do domu w oczekiwaniu na lepsz� okazj�. Nie chc� jednak opuszcza� obozu z pustymi r�kami i kr�l Ludwik dobrze o tym wie.

- Czego chc�, �eby odej��?

- Mo�na powiedzie�, �e ich ��dania stopniowo si� zmniejszaj�. Pocz�tkowo domagali si� korony Francji.

- Naprawd� mieli nadziej�, �e damy j� im? - spyta� �miej�c si� Agnolo.

- Oczywi�cie, �e nie. ale schlebia�o to ich pr�no�ci. P�niej za��dali, aby zwr�ci� im Guyenne i Normandi�, tak zawsze im drogie.

- Ale jeszcze dro�sze Francji. No i co?

- I co? - Commynes z zadowoleniem prze�kn�� �yk burgunda i u�miechn�� si� szeroko do gospodarza - Kr�l ma zamiar bez wi�kszego k�opotu przekona� ich przy pomocy z�ota i prezent�w. Z�oto jestem zobowi�zany zabra� z piwnic Bastylii, ale musz� porozmawia� z panami �awnikami Pary�a, na ile wyceniaj� sw�j spok�j. Pojutrze wyje�d�am.

- Do Compiêgne?

- Nie, do Senlis, dok�d powr�ci� nasz kr�l. Musz� dostarczy� z�oto pod otrzyman� od miasta eskort�.

Nagle zwr�ci� si� do Fiory i uprzejmie powiedzia�:

- Tak wi�c nie b�dziesz musia�a niczego si� obawia� w drodze, madonna, mam bowiem rozkaz, by ci� zabra� ze sob�.

- Kr�l chce mnie widzie�? My�la�am, �e chce mi tylko przekaza� jakie� polecenie.

- Chce to zrobi� osobi�cie. Opu�cimy Pary� o �wicie, zaraz po otwarciu bram. B�d� w pogotowiu, pani! A teraz - doda� powstaj�c - musz� ci� opu�ci�, mistrzu Nardi, i ciebie, pani Agnelle, sk�adaj�c wam dzi�ki za ten doskona�y posi�ek.

Mam spotka� si� bez zw�oki z panem d'Estou-teville, kanclerzem Piotrem Doriolem i gubernatorem Bastylii Piotrem Luillierem.

Krokiem tak lekkim, jakby po�kn�� najwy�ej skrzyde�ko kurcz�cia i kilka �yk�w cienkusza, pan na Argenton wraz ze swymi lud�mi opu�ci� dom Nardich poleciwszy Agnolo, by pojutrze o �wicie odprowadzi� Fior� do bramy Saint-Denis. M�oda kobieta w zamy�leniu uda�a si� do Leonardy, aby opowiedzie� jej o wydarzeniach; Agnelle posz�a za ni�.

- Czego kr�l Ludwik mo�e ode mnie chcie� - zaniepokoi�a si� Fiora wchodz�c po schodach. - Powinnam by�a opowiedzie� panu de Commynes o Leonardzie; o tym, �e nie mog� jej opu�ci�.

- A to dlaczego? B�d� si� ni� opiekowa�, zapewniam ci�, pani - powiedzia�a

Agnelle z u�miechem. - Twoja nieobecno�� na pewno nie potrwa d�ugo, a do Senlis nie jest tak daleko: dziesi�� mil to tyle po nic. Z rozkazami kr�la si� nie polemizuje.

Leonarda powiedzia�a to samo. Czu�a si� u Nardich doskonale i cierpliwie znosi�a swoj� chorob�:

- Kiedy nic nie mo�na zrobi�, pozostaje pogodzi� si� z sytuacj�. Poniewa� pani Agnelle jest tak mi�a i m�wi, �e jej nie przeszkadzam, poczekam tutaj na powr�t do zdrowia. Jed� spokojnie, m�j anio�ku, nie musisz obawia� si� kr�la Ludwika.

- Jestem tego pewna - doda�a Agnelle. - My za�, je�li angielskie zagro�enie si� oddali, mo�emy pojecha� do naszej posiad�o�ci w Suresnes. Pani Leonardzie b�dzie tam du�o przyjemniej odby� rekonwalescencj�, gdy� okolica jest pi�kna i mamy wspania�y widok na Sekwan�.

Fiora, zbyt wzruszona, by odpowiedzie�, u�cisn�a zacn� kobiet� i zapominaj�c przez chwil� o kr�lu Ludwiku zwr�ci�a my�li ku innym troskom: Esteban jeszcze nie wr�ci�.

Pojawi� si� wraz z nadej�ciem nocy, tu� przed wieczornym sygna�em do gaszenia �wiate� i ognia. Wygl�da� na kogo�, kto du�o biega�, a teraz jest bardzo g�odny i spragniony. Gruba Petronela, prowadz�ca u Nardich kuchni�, zaj�a si� nim mimo p�nej pory, usadzi�a na rogu sto�u i poda�a mu pasztet z w�gorza i z go��bia, grupy plaster zimnej wo�owiny i �akocie, a do tego wszystkiego wino z Bourgueil, zdolne wzmocni� najbardziej nadw�tlone si�y. Kastylijczyk bardzo podoba� si� kucharce, kt�rej przed wyjazdem do Compiegne niejednokrotnie pomaga�, wci�� zachwycaj�c si� - z nie ukrywanym �akomstwem - potrawami, kt�re przyrz�dza�a. Wida� by�o, �e tego wieczora Petronela jest ogromnie zadowolona mog�c na sw�j spos�b rozpieszcza� Estebana i maj�c go tylko dla siebie. Fiora rozumia�a to i czeka�a w ogrodzie na koniec uczty.

Noc by�a pi�kna. By� to okres spadaj�cych gwiazd. Siedz�c na �awce obok wielkiego kobierca �nie�nych, pachn�cych lilii, m�oda kobieta pozwoli�a swemu spojrzeniu i duszy zagubi� si� w g��bokim granacie nieba. Usi�owa�a odnale�� konstelacje, kt�rych rozpoznawania nauczy� j� we Florencji stary Toscanelli. Przed rokiem, w sierpniu, przebywa�a z ukochanym ojcem w willi w Fiesole i s�dzi�a, �e jest nieprzytomnie zakochana w Giuliano Medyceuszu. Nic nie przes�ania�o wtedy jej szcz�cia rozpieszczonej jedynaczki. Jej �ycie by�o przyjemne i us�ane r�ami, jak chi�ski jedwab kupiony przez Francesco Beltramiego dla ukochanej c�rki. A potem ob��kane moce piekielne spowodowa�y, �e �ycie jej pogr��y�o si� w bez�adnym chaosie, naje�onym okrutnymi, kalecz�cymi j� cierpieniami, pozostawiaj�c w jej sekretnym ogrodzie jedynie wielki, wspania�y i truj�cy, purpurowy kwiat nami�tno�ci. Jego poskr�cane i rozga��zione korzenie by�y uzbrojone w mocne zaczepy, kt�re sprawia�y, �e wyrwa� je mo�na by�o tylko z cia�em i jak mitologiczna hydra natychmiast odrasta�y, jeszcze pot�niejsze. Ktokolwiek wci�gn�� mocny lecz s�odki zapach tego kwiatu, stawa� si� mu niewolniczo uleg�y. Tego wieczora w ogrodzie Fiora odwa�y�a si� przyzna� sama sobie, �e mimo wszystkiego, co wycierpia�a, wci�� kocha�a Filipa i zapewne kocha� go b�dzie a� doostatniego tchnienia. Purpurowy kwiat umrze dopiero wraz z ni�.

Bezwiednie �egna�a si� za ka�dym razem, gdy w g�rze male�ki, �wiec�cy meteor przecina� ciemny aksamit nieba. Niekt�rzy twierdzili, �e ka�da spadaj�ca gwiazda jest wkraczaj�c� do raju dusz�. Inni, �e jest ona zwiastunem szcz�cia i �e nale�y pomy�le� jakie� �yczenie, ale Fiora mimo nabo�nego gestu, kt�ry wykonywa�a, nie wierzy�a ani w jedno, ani w drugie.

Piasek na �cie�ce zaskrzypia� pod stopami Estebana, kt�ry zbli�y� si� szybko i bez s�owa usiad� na miejscu wskazanym przez Fior�. Nie da� jej czasu na zadanie jakiegokolwiek pytania:

- Nie pomyli�a� si�, pani. To rzeczywi�cie on. Szed�em za nim i �ledzi�em wystarczaj�co d�ugo, by zdoby� pewno��.

- Dok�d poszed�?

- Najpierw odprowadzi� kardyna�a de Bourbon a� do jego pa�acu w pobli�u Luwru. Nale�a� do os�b towarzysz�cych mu i nawet wydawa�o mi si�, �e w pewnej chwili dumny kardyna� pochyli� si� ku mnichowi, jakby co� chcia� mu w zaufaniu powiedzie�. Mnich szybko, chyba zaraz po obiedzie, powr�ci� do katedry na nieszpory i kom-plet�, w kt�rych jako dobry chrze�cijanin uczestniczy�em. Nast�pnie brat Ignacio uda� si� do klasztoru po�o�onego niedaleko NotreDame, nale��cego - jak mi powiedziano -do dominikan�w. Tym razem ju� nie wyszed�. A wi�c wr�ci�em. Jestem wyko�czony, ale nale�ycie u�wi�ci�em niedziel�. Co mam robi� teraz?

- Jak najszybciej po�o�y� si� do ��ka, bo zas�u�y�e� na to. Dzi�kuj�, �e zada�e� sobie tyle trudu. S�dz�, �e teraz nale�y pozostawi� mnicha jego losowi. Pojutrze wyje�d�am z panem de Commynes. Zapewne wiesz, �e kr�l przys�a� go po mnie?

- Istotnie. Lecz je�li chcesz, bym powiedzia� dlaczego, to wiem o tym nie wi�cej ni� ty, pani. S�dz�c po tym, jak przyj�� naszego pana, jego zamiary musz� by� �yczliwe. Je�li chodzi o brata Ignacio, to jestem innego zdania ni� ty, pani. Jutro p�jd� jeszcze pokr�ci� si� przy klasztorze dominikan�w. Mo�e uda mi si� dowiedzie�, po co tu przyjecha�.

- B�d� ostro�ny, prosz� ci�. Wiesz, jaki jest niebezpieczny. Mo�e lepiej nie zwraca� jego uwagi na nas, na mnie czy na twego pana, bo oboje nas jednakowo nienawidzi.

- Zaufaj mi, pani. Nawet nie b�dzie podejrzewa� mojej obecno�ci.

Esteban mia� pewien pomys�. Wcze�nie rano, ubrany w p��cienn� opo�cz� i uzbrojony w dwa kosze, kt�re Pe-tronela ch�tnie powierzy�a mu wraz z list� zakup�w, kr��y� w bezpo�rednim s�siedztwie klasztoru. Po pewnym czasie zobaczy� brata serwitora, wyposa�onego w kosze podobne do jego w�asnych. Szed� za nim krok w krok, a po chwili dogoni� i zaczepi�, przedstawiaj�c si� jako s�u��cy cudzoziemc�w, dopiero co przyby�y do Pary�a i jeszcze nie znaj�cy najlepszych sprzedawc�w.

- Dano mi t� list� - doda� pokazuj�c w�asne notatki, jako �e Petronela nie umia�a pisa� - i obja�niono mi drog� do Wal, ale nic poza tym.

- Mia�e� ca�kowit� racj� zwracaj�c si� do mnie, m�j bracie - powiedzia� mnich z wa�n� min�. - Znam wszystkich sprzedawc�w i wska�� ci sklepiki, w kt�rych znale�� mo�na najlepsze towary po najkorzystniejszych cenach.

- B�d� ci za to naprawd� wdzi�czny - odpowiedzia� Esteban pokornie.

Wdzi�czno�� jego przybra�a jedyn� form�, jak� zna�. Kiedy kosze by�y pe�ne, Kastylijczyk zaci�gn�� swego �askawego przewodnika do szynku na ulicy Coquillière z zamiarem uraczenia go kilkoma dzbankami ch�odnego wina. Brat Guyot by� cz�owiekiem prostodusznym, umiej�cym dostrzec i doceni� dobrodziejstwa Pana. Mia� szczeg�ln� s�abo�� do wina - boskiego napoju, po�wi�conego przez samego Chrystusa w czasie Ostatniej Wieczerzy. Po trzecim dzbanie wina z Suresnes Esteban wiedzia� wszystko: brat Ignacio Ortega zosta� wys�any przez Jego �wi�tobliwo�� Papie�a z jak�� szczeg�lnie poufn� misj� do kr�la Francji, do kt�rego wkr�tce si� uda. Ca�y klasztor czu� si� zaszczycony odwiedzinami znamienitego go�cia.

Zdobywszy t� wiadomo�� Esteban przypomnia� swemu towarzyszowi, �e pora wraca� i wys�a� go do klasztoru. Aby nie wraca� na ulic� Saint-Jacques powiedzia�, �e sam ma jeszcze co� do za�atwienia w okolicy. P� godziny p�niej przyni�s� Petroneli pe�ne kosze, a Fiorze wa�ne informacje.

- Ta misja nie ma zapewne kapitalnego znaczenia -oceni�a m�oda kobieta - w przeciwnym razie papie� wys�a�by z ni� jakiego� kardyna�a.

- Nie podzielam twojego zdania, pani. Zwyk�y mnich �atwiej przemknie nie zauwa�ony ni� wspania�y orszak ko�cielnego dostojnika. Wiele tajemnic pa�stwowych towarzyszy ludziom czasami jeszcze przeci�tniejszym. W ka�dym razie brat Ignacio udaje si� tam, gdzie my. Spr�bujemy, m�j pan i ja, �ledzi� jego poczynania. Nie przejmuj si� nim wi�cej, donno Floro!

Ostatni dzie� w Pary�u Fiora sp�dzi�a z Leonard�, wyrzucaj�c sobie, �e j� opuszcza - jakby decyzja by�a jej w�asn�. Odesz�a od guwernantki tylko na chwil� po obiedzie, udaj�c si� na pro�b� Agnolo Nardiego do jego gabinetu.

- Czy nie potrzebujesz pieni�dzy, donno Fioro? - zapyta� kupiec, gdy tylko wesz�a i wskaza� jej krzes�o.

- Nie zawstydzaj mnie, panie Agnolo! Wspania�omy�lno��, z jak� przyj��e� mnie i moich przyjaci�, nie pozwala mi porusza� z tob� tego problemu.

- Per Baccho! Co z ciebie za kupiecka c�rka? Wszystko mieszasz.

- Nie s�dz�. Prosz� by� nie m�wi� o tym wi�cej, gdy� to mnie kr�puje.

- Dio mio! Nie rozumiesz nic, ale to nic, z interes�w, pani. Go�cinno�� jest chrze�cija�skim obowi�zkiem, w twoim przypadku ��cz�cym si� z cudown� przyjemno�ci�, ale jest to rzecz, kt�r� si� nie handluje! Je�li za� chodzi o ciebie, pani, to sprawy maj� si� nast�puj�co: pan Angelo Donati, zarz�dzaj�cy za zgod� Medyceusza interesami i posiad�o�ciami �wi�tej pami�ci Francesca Beltra-miego, powiadomi� mnie, �e mam ci w ca�o�ci przekazywa� t� cz�� zysk�w, kt�ra nale�a�a si� dawniej twojemu ojcu. Podobnie jest z kantorem w Brugii, gdzie pan Renzo Cap-poni dla wi�kszej wygody otrzyma� polecenie przesy�ania mi co roku tego, co ci si� nale�y. Cho� nie jest to maj�tek por�wnywalny z bogactwem naszego drogiego Francesca, mog� powiedzie�, �e jeste� od tej chwili w�a�cicielk� wcale �adnej fortunki. B�dzie ona co roku ros�a, a ju� dzi� pozwala, gdyby� chcia�a, kupi� jaki� pi�kny dom w wybranym przez ciebie regionie Francji. Na przyk�ad w krainie nad Loar�, gdzie jest tak przyjemnie i gdzie najcz�ciej rezyduje kr�l.

- Czy aby troch� nie przesadzasz z czystej dobroci, panie?

- Ale�, na honor, w �adnym razie! Trzeba my�le� o przysz�o�ci, donno Fioro, i bra� to, co ci si� nale�y.

- Nie wiedzia�abym na razie, co z tym zrobi�. Ch�tnie przyj�abym troch� got�wki na podr�, kt�r� jutro mam rozpocz��, ale nie wi�cej ni� to konieczne. Co do reszty pieni�dzy, chcia�abym, by� je ulokowa� jak najkorzystniej dla naszych wsp�lnych interes�w i pragn�, aby� czerpa� z nich sumy konieczne dla utrzymania i wygody mojej drogiej Leonardy.

Lekcewa��cym gestem Agnolo odrzuci� ostatni punkt, traktuj�c go jak rzecz bez znaczenia i skierowa� si� w stron� jednego z ci�kich, du�ych kufr�w stoj�cych rz�dem w g��bi gabinetu. Otworzy� go i wyj�� sakiewk�, kt�ra zdawa�a si� sporo wa�y�.

- Oto na pocz�tek tysi�c liwr�w. Mo�esz mnie prosi� o pieni�dze za ka�dym razem, gdy b�d� ci potrzebne, a skoro zechcia�a� mi powierzy� piecz� nad zarz�dzaniem twoim maj�tkiem, czuwa� b�d�, by� nigdy nie musia�a tego �a�owa�, pani.

Wzruszona Fiora podesz�a do niego i uca�owa�a go w oba policzki.

- Jestem tego pewna. W ka�dym razie dzi�kuj� ci, pa-� nie, za to �e jeste� taki, jaki jeste�. Gdybym nie musia�a wyjecha�, s�dz�, �e poprosi�abym ci�, �eby� mnie wtajemniczy� w zasady

handlu, kt�rym pasjonowa� si� m�j ojciec.

- R�wnie� w tej dziedzinie b�d� zawsze do twojej dyspozycji, pani. Istotnie dobrze by by�o, �eby� zapozna�a si� z prowadzeniem interes�w, gdy� ja nie jestem ju� taki m�ody jak ty. B�dziemy mogli o tym pomy�le�, kiedy dowiemy si� czego chce od ciebie nasz kr�l jegomo��!

Fiora u�miechn�a si� tylko i u�ciska�a tego wspania�ego cz�owieka. Nie sko�czy�a jeszcze porachunk�w z wielkimi tego �wiata, podobnie jak z Filipem de Selongeyem, nie licz�c Hieronimy Pazzi, kt�r� tylko prawdziwy cud uratowa� od sprawiedliwej kary za zbrodnie. W przysz�o�ci wspaniale by�oby mo�e p�j�� �wietn� drog� wytyczon� przez Beltramiego. Ale kiedy nadejdzie to �w przysz�o�ci"? Za ile lat? I kim b�dzie w�wczas m�oda florentynka Fiora, wci�� wierz�ca - mimo tego, co wycierpia�a - �e wszystko jest mo�liwe i nami�tnie tego pragn�ca?

Nazajutrz o �wicie, w towarzystwie Filipa de Commynes i Estebana, przekracza�a bram� Saint-Denis. Za tr�jk� je�d�c�w konny oddzia� �ucznik�w miasta Pary�a eskortowa� liczne, ob�ado-

wane beczkami wozy, co wywo�ywa�o �miech ogrodnik�w usuwaj�cych si� z drogi, by przepu�ci� orszak. �miali si� oni ha�a�liwie i krzyczeli, �e sprytny kr�l Ludwik pilnie potrzebuje dobrego wina, aby doda� odwagi swym wojskom przed bitw�, kt�r� wyda� mia� drapie�nemu Anglikowi. �o�nierze �miali si� i odpowiadali �artami. Tylko Commynes wiedzia�, �e jedynie trzy z tych beczu�ek zawieraj� wino ze stok�w nad Loar�, szczeg�lnie lubiane przez kr�la. Pozosta�e wype�nione by�y z�otem, kt�re wed�ug kr�la raz jeszcze, mo�e pewniej ni� ryzykowna bitwa, usunie Anglik�w z francuskiej ziemi.

Okolica w bezpo�rednim s�siedztwie Pary�a przedstawia�a spokojny obraz krainy, kt�rej mieszka�cy zaj�ci s� zbiorami, ale w miar� jak posuwali si� na p�noc, spotykali na drodze wi�cej �o�nierzy i wojskowych zaprz�g�w ni� ch�op�w. Ka�da wa�niejsza miejscowo�� by� strze�ona, na wie�y najmniejszego nawet kasztelu dostrzec mo�na by�o blask he�m�w i broni. G�sty las w Senlis, gdzie Ludwik XI lubi� polowa�, nie by� ju� tak cichy. Odg�os rozkaz�w oraz szcz�k mieczy zag�usza� czasem �piew ptak�w: kr�l, jako cz�owiek przewiduj�cy, utrzymywa� swoje oddzia�y w gotowo�ci bojowej nawet w chwili, gdy jego emisariusze prowadzili rokowania z wys�annikami angielskiego monarchy.

Nagle zapanowa� spok�j, boska cisza le�na wype�niona �piewem ptak�w. Opu�cili g��wn� drog�, w kt�rej perspektywie rysowa�y si� mury obronne Senlis i zapu�cili w trawiast� �cie�k� ledwo naznaczon� �ladami k� woz�w. Commynes na nieme pytanie Flory odpowiedzia� z u�miechem:

- Doje�d�amy!

Las rozsun�� si� na boki jak kurtyna w teatrze, ukazuj�c miniaturowe miasto: za �redniej wysoko�ci murami dojrze� mo�na by�o wysokie, ozdobione kwiatonami okna pa�acu, nad kt�rymi wida� by�o b��kitno-z�ote chor�giewki wiatrowskaz�w.

- To opactwo Victoire - obja�ni� Commynes. - Kr�l Francji lubi tu rezydowa�.

- Jakie� ono pi�kne! - westchn�a szczerze Fiora. -I jaka pi�kna nazwa:

Victoire*12 .

Trzy dni p�niej kr�l zebra� sw�j dw�r na zamku z Senlis. - W�r�d obecnych nie by�o kobiet - z wyj�tkiem jednej. Przypomina�o to bardziej narad� wojenn� ni� zwyczajowe zebranie u suwerena pragn�cego wys�ucha� swego ludu. Wi�cej tam by�o zbroi ni� ozdobnych kaftan�w. Ludwik XI, jako jeden z nielicznych, nosi� d�ug� ciemnozielon� szat� rozchylon� z przodu i ukazuj�c� chude nogi odziane w szare pludry a stopy obute w sk�rzane ci�my. Na kapeluszu, kt�rego szpic tworzy� zabawne zestawienie z jego d�ugim nosem, l�ni�y wypolerowane medaliony. Ubi�r kr�la stanowi� uderzaj�cy kontrast z r�nobarwnymi, jedwabnymi tunikami i z�otymi �a�cuchami zdobi�cymi jego otoczenie oraz wspania�ymi strojami gwardii szkockiej. Obok w�adcy sta�o kilku jego przyjaci�: stary pan de Bouchage, pan de Lude i Tanneguy du Chastel, ale �aden z nich nie by� powo�any do rady. Tylko Commynes, cho� najm�odszy, m�g� w Senlis ubiega� si� o tytu� doradcy suwerena, o kt�rym m�wiono, �e jego ko� unosi ca�� jego rad�. Sta� obok kr�la, got�w na ka�de skinienie. Wielki bia�y chart zwany Drogim Przyjacielem le�a� u st�p pana zasiadaj�cego pod ozdobionym burbo�skimi liliami baldachimem.

Jedyna kobieta w tym m�skim zgromadzeniu to wezwana przez w�adc� Fiora, odziana w czer�, z w�osami surowo zaplecionymi i okrytymi aksamitnym p�askim czepkiem, kt�ry nie pozwala� wysun�� si� ani jednemu kosmykowi. Sta�a obok Demetriosa, kt�rego wysoka posta� cz�ciowo j� zas�ania�a. Od dawna nie czu�a si� tak rozgor�czkowana. Od trzech dni chodzi�a po swoim pokoju w ober�y, nie b�d�c w stanie przedsi�wzi�� niczego rozs�dnego, prze�ladowana przez my�l, �e Filip m�g� w ka�dej chwili zosta� stracony i czepiaj�c si� nik�ej nadziei, jak� pozostawi�y jej ostatnie si�owa kr�la: Pom�wimy o tym jeszcze w wolnej chwili.

Pocz�tkowo mia�a nadziej�, �e Demetrios zostanie wezwany przed oblicze w�adcy, �e b�dzie mog�a mu towarzyszy�, ale tak si� nie sta�o.

- S�dzi�am, �e nie mo�e si� bez ciebie obej��: - spyta�a niemal agresywnie.

- Przede wszystkim nie mo�e si� obej�� bez balsamu, kt�ry dla niego przygotowa�em z gniecionych li�ci bzu i je�yn oraz szlachetnego t�uszczu. Przyk�adaj� mu go na hemoroidy. �wietnie mu to robi.

- Tak �wietnie, �e ju� zupe�nie ci� nie potrzebuje! Pierwszy lepszy konowa� mo�e pos�u�y� si� twoj� receptur�.

- Pod warunkiem, �e b�dzie j� zna�. Ja nikomu nie wyjawiam sk�adu moich lek�w. Oczywi�cie, poza tob�. B�d� spokojna, kr�l b�dzie mnie jeszcze potrzebowa�.

Poprzedniego dnia, nie mog�c ju� wytrzyma�, Fiora za��da�a swego konia. Wiedzia�a, �e do Compi�gne jest niedaleko, chcia�a tam pojecha� w nadziei dowiedzenia si� czegokolwiek o Filipie. Przekona�a si� jednak, �e cho� do Senlis mo�na by�o swobodnie wej��, to du�o trudniej by�o si� z niego wydosta� bez rozkazu kr�la lub gubernatora miasta. Widz�c, �e jest bliska �ez, Demetrios usi�owa� j� pocieszy�.

- Cierpliwo�ci! Jestem przekonany, �e panu de Selongey nie zagra�a bezpo�rednio niebezpiecze�stwo. Sprowadzaj�c ci� tutaj nasz kr�l, jak m�wi m�ody Commynes, mia� na pewno co� na my�li, skoro wie o �lubnych wi�zach ��cz�cych ci� z wi�niem. Trzeba poczeka�, a� da temu wyraz.

- Skoro mowa o panu de Commynes, to on r�wnie� znikn�� jak kamfora! Zupe�nie si� nie pokazuje.

Przyszed� trzeciego dnia. To on przyby� powiadomi� dwoje cudzoziemc�w, by udali si� na zamek, na kr�lewskie posiedzenie. Co do Estebana, to przylgn�� on do brata Ignacio, dzi�ki czemu nie straci� ani jednego nabo�e�stwa. Jedynym wydarzeniem, kt�re dostarczy�o mu nieco rozrywki, by�a wyprawa mnicha do opactwa Victoire, zako�czona przep�dzeniem go przez stra�e miejskie. Mimo poparcia pra�ata, on r�wnie� musia� czeka�, a� kr�l b�dzie �askaw go przyj��. Ale obecno�� zakonnika irytowa�a Fior�, kt�ra z obawy, �e go spotka, nie wychodzi�a z ober�y.

Ludwik XI zdawa� si� by� tego ranka w doskona�ym nastroju. Fiora mog�a ze swego miejsca dojrze�, jak �mieje si� i przyjacielsko gaw�dzi z panem de Lude. Rozpatrzy� pozytywnie kilka pr�b mieszczan przyby�ych, aby odwo�a� si� do jego sprawiedliwo�ci, da� hojn� ja�mu�n� przeoryszy jakiego� klasztoru, kt�ry ucierpia� w wyniku ruch�w wojsk. Nast�pnie kr�l wsta�:

- Panowie - powiedzia� zacieraj�c d�ugie, chude d�onie -mamy dla was wie�ci, kt�re uciesz� serca wszystkich dobrych poddanych, jak ucieszy�y nasze. Gro�ba wisz�ca nad naszym kr�lestwem, a wynikaj�ca z niepohamowanej ambicji naszego kuzyna z Burgundii, kt�ry przekona� Anglika, aby przyby� i podbi� nasz kraj, gro�ba ta oddali�a si�. Mi�dzy kr�lem Edwardem a Karolem Zuchwa�ym dosz�o do gwa�townej k��tni. Nasz burgundzki kuzyn, kt�ry wr�ci� do P�ronne, wyjecha� wczoraj do Luksemburga, gdzie stacjonuj�jego wojska; nie zamierza powraca�. Jutro z�o�ymy dzi�kczynienie Bogu, naszemu Panu, i przenaj�wi�tszej Pannie, naszej opiekunce. Prosi� ich b�dziemy, aby oszcz�dzili naszemu dobremu ludowi b�lu i strapienia, gdy� wojna to niedobra rzecz.

Sal� wype�ni�y pochwalne okrzyki. Fiora i Demetrios przy��czyli swoje g�osy do innych, g��wnie po to, by nie zwraca� na siebie uwagi. M�oda kobieta zrobi�a to tym ch�tniej, �e widzia�a w tym doskona�� okazj�, by spr�bowa� uzyska� �ask� dla Filipa, niegodziwie opuszczonego przez w�adc�, kt�rego tak kocha� i kt�ry najwyra�niej nie pr�bowa� nic zrobi�, aby wyci�gn�� go z wi�zienia.

Zamierza�a w�a�nie podej�� do tronu, gdy stoj�cy w drzwiach sali stra�nik trzykrotnie zastuka� lask� w pod�og� i obwie�ci� dono�nym g�osem:

- Kr�l raczy przyj�� Jego Wielebno�� pra�ata katedry i Jego Eminencj� przeora klasztoru �wi�tego Wincentego, kt�rzy pragn� mu przedstawi� przyby�ego z Rzymu �wi�tego mnicha!

Na znak Ludwika XI drzwi otwar�y si� wpuszczaj�c trzech zakonnik�w.

Na widok hiszpa�skiego mnicha Fiora poczu�a dreszcz odrazy i przera�enia, jakby na jej drodze pojawi�a si� �mija. Nic si� nie zmieni�. Pe�en pogardy i pychy szed� mi�dzy dwoma dostojnikami z d�o�mi schowanymi w r�kawach, nie patrz�c na nikogo poza kr�lem, kt�ry wsta� na powitanie ludzi Ko�cio�a. Naga czaszka mnicha l�ni�a w nik�ym �wietle pochmurnego dnia i s�ysz�c dobiegaj�cy z oddali pomruk grzmotu Fiora zada�a sobie pytanie, czy sam B�g nie pr�buje ostrzec kr�la Francji przed id�c� mu naprzeciw z�� istot�.

W miar� jak mnich si� zbli�a�, Drogi Przyjaciel podnosi� si�. Porzuci� eleganck� poz� heraldycznego zwierz�cia. Pies wsta� i zawarcza�. Kr�l szybko po�o�y� d�o� na jego z�oconej obro�y:

- Spok�j, m�j ma�y! Po�� si� z powrotem!

Ale Fiora zauwa�y�a, �e oczy Ludwika XI dziwnie si� zw�zi�y. Niech�tnie, pokazuj�c z�by, Drogi Przyjaciel us�ucha�. Mnich nie zaszczyci� go spojrzeniem, a nawet ledwie odpowiedzia� na pe�en szacunku uk�on, kt�ry skierowa� do niego kr�l.

- Ten cz�owiek musi by� szalony - szepn�� Demetrios -co za dziwny spos�b przedstawiania si� kr�lowi! S�owo daj�, on si� chyba uwa�a za papie�a.

- Nie jestem pewna, czy nawet nie za kogo� wi�cej, ale patrz!

Ludwik XI bowiem zwr�ci� si� z mi�ym powitaniem do podr�nego i doda�:

- Wielka to zawsze rado�� dla chrze�cija�skiego serca wita� wys�annika naszego Ojca �wi�tego.

- Jednak�e papie� Sykstus wys�a� mnie do ciebie, kr�lu Francji, nie po to, by sprawi� ci przyjemno��. Jego serce jest ci�kie i pe�ne gniewu.

- Gniewu na nas?To niemo�liwe. Nie przypominamy sobie, �eby�my w czymkolwiek uchybili Jego �wi�tobliwo�ci.

- Twoja pami��, kr�lu, jest kr�tka, a przede wszystkim pob�a�liwa. Zbyt �atwo zapominasz, �e od siedmiu lat przetrzymujesz w lochu jednego z ksi���t �wi�tego Ko�cio�a. Papie� wysy�a mnie z rozkazem, by� natychmiast uwolni� kardyna�a Balue!

Twarz Ludwika XI zas�pi�a si�, a spod powiek wystrzeli�a b�yskawica:

- Jan Balue jest zdrajc�, kt�ry zas�u�y� na �mier�, gdy� nie zawaha� si� spiskowa� przeciwko nam z Burgundczyka-mi. Przeciwko nam, kt�rzy z syna m�ynarza uczynili�my pra�ata obsypywanego bogactwami i zaszczytami, przeciwko nam, kt�rzy ubiegali�my si� i otrzymali�my dla niego kapelusz kardynalski.

Niech b�dzie zadowolony, �e jeszcze �yje!

- Czy gnicie w klatce jak dzikie zwierz� nazywasz �yciem? Nie mia�e� �adnego prawa podnie�� r�ki na s�ug� bo�ego, podleg�ego wy��cznie papie�owi.

- Mamy wszelkie prawa i dobrze o tym wie papie�, kt�ry zgodzi� si� trzy lata temu na konkordat. Jeste�my zawsze gotowi wykona� gest mog�cy zdj�� ci�ar z serca Jego �wi�tobliwo�ci, pod warunkiem, �e nie b�dzie on dotyczy� spraw kr�lestwa. Tu chodzi w�a�nie o spraw� kr�lestwa.

- Odmawiasz zwolnienia kardyna�a?

- Dok�adnie!

- Czy zgadzasz si� jednak przeczyta� list przys�any ci przez Sykstusa IV?

- List? Czemu od tego nie zacz��e�, czcigodny bracie?

Ignacio wyci�gn�� z r�kawa cienki zw�j pergaminu przewi�zany bia�� wst�g� i zapiecz�towany szerok� z�ocon� piecz�ci�, kt�ry Ludwik XI przyj�� z czci� i kt�rego piecz�� nawet uca�owa�, zwr�ciwszy si� nast�pnie do swojego kanclerza, aby otworzy� pismo.

Nagle Fiora odepchn�a Demetriosa i rzuci�a si� na mnicha. Straciwszy r�wnowag� upad� ona na ziemi� upuszczaj�c d�ugi n�, kt�ry w jego d�oni zast�pi� pergamin. Bystry wzrok m�odej kobiety wbity w brata Ignacio dostrzeg� bowiem u niego sztylet. Jej reakcja by�a natychmiastowa - rzuci�a si� przed siebie z jedn� my�l�: oddali� od kr�la gro�b� �mierci. Chart zareagowa� z tak� sam� gwa�towno�ci�. Opar� si� �apami na piersi mnicha i zbli�y� do jego gard�a gro�nie wyszczerzone k�y. Fiora tymczasem wsta�a, podnios�a sztylet i przykl�kn�wszy poda�a go Ludwikowi XI.

- Sire, ten cz�owiek chcia� zabi� kr�la!

Ten, nic nie m�wi�c, wzi�� bro� i obejrza�j� niespiesznie, najwyra�niej nie uznaj�c za najpilniejsze przywo�anie psa, kt�ry wci�� warcza�, co zreszt� zdawa�o si� niezbyt niepokoi� brata Ignacio. Je�li jego twarz sta�a si� mask� bezsilnej w�ciek�o�ci, to sta�o si� to wy��cznie dlatego, �e rozpozna� Fior�:

- Florentynka! - wyrzuci� z siebie. - Przekl�ta czarownica! Jest tutaj i usi�uje mi przypisa� swoje zbrodnicze zamiary. To ona, to ona przynios�a ten sztylet, to ona chcia�a...

- Ona chcia�a nas zabi� - zapyta� spokojnie Ludwik XI. -Jestem przede wszystkim mi�o�nikiem logiki i prawdopodobie�stwa. Je�liby donna Fiora zamierza�a pozbawi� nas �ycia, bez trudu mog�a to zrobi� w opactwie Victoire. D�ugo wtedy rozmawiali�my ze sob� sam na sam. Chcieliby�my raczej dowiedzie� si�, w jakich okoliczno�ciach mog�a pozna� tak dziwnego s�ug� bo�ego.

Fiora przykl�kn�wszy podnios�a na kr�la du�e, szare oczy, kt�rych przejrzysto�ci nie m�ci�a �adna chmura.

- Je�li Wasza Wysoko�� raczy mnie wys�ucha�, powiem wszystko.

- Wys�uchamy tego z przyjemno�ci�. Ju� jako dziecko niezwykle lubili�my historie o bandytach. Panie de Commynes, zechciej odprowadzi� donn� Fior� do naszej kaplicy, gdzie wkr�tce r�wnie� przyjdziemy i my. A teraz, Drogi Przyjacielu, wracaj na swoje miejsce. Dobrze si� spisa�e� i zostaniesz wynagrodzony.

Kapitanie Kennedy!

Oficer dowodz�cy gwardi� szkock� stan�� obok mnicha, wci�� le��cego na posadzce i nie �miej�cego si� podnie�� w obawie przed k�ami charta, kt�ry, cho� pos�ucha� polecenia, nadal warcza�.

- Rozkaz, Wasza Wysoko��! Co ka�esz, sire?

- Niech B�g broni �eby�my splamili d�onie krwi� tego mordercy. Tak wi�c chcia�e� umrze� dla kardyna�a Balue, nieszcz�sny szale�cze?

- Nawet go nie znam! To dla mojej kr�lowej, Izabeli Kastyliskiej, got�w jestem zgin��. Twoi �o�nierze maltretuj� i ciemi꿹 ziemie nale��ce do niej.

- Od niedawna i to przez ma��e�stwo. Nie m�wi�c ju� o tym, �e wolna Katalonia nigdy do niej nie nale�a�a. To z Aragoni� mieli�my do czynienia! Czy nie by�oby dobrze, gdyby u braci wielkiego �wi�tego Dominika uczono nieco historii i geografii? Ale nie wierz� ci. Prawda jest taka, �e przysy�a si� papie� Sykstus. Jest sprzymierze�cem Zuchwa�ego i nic nic ucieszy�oby go tak, jak nasza �mier�.

Co uzyska�by, gdyby ci si� uda�o?

- Sk�d mog� wiedzie�? Jeste� Antychrystem, s�ug� Szatana! Wcze�niej czy p�niej poniesiesz kar� za swoje zbrodnie, wcze�niej czy p�niej odczujesz ci�ar kl�twy. Za to, �e podnios�e� na mnie r�k�, zostaniesz ekskomunikowany, zostaniesz...

- Dlaczeg� by moje kr�lestwo nie mia�o zosta� ob�o�one interdyktem? - zapyta� z ironi� Ludwik XI. - Bo�e, jaki ten mnich jest m�cz�cy! Kennedy, m�j przyjacielu, usu� go st�d zanim nas nie ogarnie gniew.

- Co mam z nim zrobi�?

- Odprowad� go pod dobr� eskort� do zamku Loches. Jest tam, je�li nas pami�� nie myli, cela obok tej, w kt�rej wzdycha za wolno�ci� Jan Balue. Umie��cie go w niej. Dzi�ki temu b�d� mogli zawrze� znajomo��, gdy� najwyra�niej ten wariat przyjecha� prosi� o �ask� dla cz�owieka, kt�rego nigdy w �yciu nie widzia�. Powinni si� nawzajem rozumie�.

W�ciek�y, tryskaj�cy jadem i przekle�stwami Ignacio zosta� pojmany przez czterech ros�ych Szkot�w i raczej wyniesiony ni� wyprowadzony. Jego stopy groteskowo wierzga�y w powietrzu. Drogi Przyjaciel uspokoi� si� i po�o�y� z powrotem u st�p kr�la. Commynes poda� Fiorze rami�:

- Chod�, pani - powiedzia�. - My�l�, �e nie ma tu ju� nic do zobaczenia.

Szybko posz�a za nim. Wrzaski wroga rozbrzmiewa�y w jej duszy jak anielskie pienia. Oto zosta�a uwolniona od mnicha, pod��aj�cego jej �ladem jak przekle�stwo, tego �ywego przypomnienia piek�a, do kt�rego wtr�ci� j� �lepy sza�. Nie wiedzia�a, gdzie znajduje si� Loches, ale gdziekolwiek by�o, oddzieli ich przynajmniej grubo�� mur�w zamku, g��boko�� loch�w i �a�cuchy w celach.

- Ten cz�owiek musi by� szalony - skomentowa� Commynes. - Zaatakowa� naszego kr�la w samym sercu jego pa�stwa, w jednym z zamk�w, po�r�d stra�nik�w, s�ug i przyjaci�? W jaka spos�b zamierza� uj�� ca�o, gdyby mu si� powiod�o?

- Ca�kiem zwyczajnie, jak s�dz�. Uwa�a si� on za miecz czy grom bo�y. W ka�dym �wieckim w�adcy widzi tyrana. Liczy� na radosn� wdzi�czno�� wyzwolonych niewolnik�w.

- Je�li to jedyny pose�, jakiego papie� znalaz�, by do nas wys�a�... S�dzi�em, �e jest zr�czniejszym dyplomat�.

- Mo�e jest nim bardziej, ni� my�lisz, panie? Gdyby zamach si� powi�d�, Sykstus IV pozby�by si� najpot�niejszego sprzymierze�ca Florencji, a wi�c swego gro�nego wroga. Poniewa� jednak brat Ignacio poni�s� kl�sk�, papie� pozby� si� tego k�opotliwego osobnika, z kt�rym nie wiedzia� ju� co robi�. Fanatycy maj� swoje dobre strony, je�li umie� si� nimi pos�u�y�.

Commynes spojrza� na Fior� ze szczerym zdumieniem, po czym wybuchn�� �miechem:

- Uwa�a�em si� za przenikliwego polityka, a tymczasem otrzymuj� niez�� lekcj�. Mistrzu Oliwierze, pozw�l nam wej�� do kr�la. Ta m�oda dama ma go oczekiwa� w kapliczce.

Ostatnie zdanie skierowa� do m�czyzny wychodz�cego z kr�lewskich apartament�w z ma�ym kuferkiem pod pach�. Ubrany na czarno, o kr�tko obci�tych, ciemnych w�osach i chudej twarzy drewnianej figurki, mia� w�skie wargi oraz nieruchome oczy o nieokre�lonym kolorze bagna. Uk�oni� si� odrobin� za nisko i Fiora, kt�rej nie podoba�a si� jego twarz, uzna�a go za s�u�alca. Jego g�os by� zreszt� nieco zbyt s�odki:

- Jego Wysoko�� ksi��� de Talmont nie potrzebuje, by skromny cyrulik wpuszcza� go do swego pana. Po prostu sam wchodzi!

Fiorze wyda�o si�, �e dostrzeg�a w tych ostatnich s�owach �lad ��ci. Tymczasem m�czyzna otworzy� drzwi z kolejnym uni�onym uk�onem.

- Nic podobnego! - zaprotestowa� Commynes z lekkim wzruszeniem ramion. - Przecie� wiadomo, �e nikt nie mo�e tu wej��, je�li ty postanowisz inaczej, mistrzu Oliwierze.

- Kto to jest? - zapyta�a Fiora, kiedy zamkn�y si� za nimi drzwi i znale�li si� w niewielkim przedsionku, kt�rego wyposa�enie stanowi� jedynie kufer i pi�kny gobelin.

- Cyrulik naszego w�adcy. Nazywa si� Oliwier la Daim i jest, tak jak ja, Flamandem, ale od prawie dwudziestu lat znajduje si� tu w s�u�bie. Kr�l bardzo ceni jego zdolno�ci organizatorskie. Jest odpowiedzialny za przygotowywanie podr�y i przeprowadzek, dzi�ki niemu nasz pan, gdziekolwiek si� uda, znajduje zawsze swoje rzeczy na tym samym miejscu. Ma wnikliwy umys� i nigdy nie opuszcza posterunku. Podobno tworz� nawet, wraz z piemonckim sekretarzem Alberto Magalottim, jakby w�sk� rad�, kt�rej zdania nasz w�adca ch�tnie s�ucha.

- Czy jest a� tak wa�ny, mimo niepozornego wygl�du?

- Wygl�d nic nie znaczy dla kr�la Ludwika. Nie s�dz�, aby la Daim mia� wi�ksz� w�adz�, ale nale�y si� go strzec. Niekt�rzy zw� go diab�em Oliwierem. Ale oto jeste�my na miejscu.

Po przej�ciu bardzo skromnie urz�dzonej komnaty, kt�rej najwi�ksz� ozdob� by�y z pewno�ci� �pi�ce na dywanie psy, Commynes wprowadzi� Fior� do niewielkiej kapliczki. Przepych pomieszczenia uderzy� m�od� kobiet�: cenne tkaniny obiciowe i malowane panneau - przeno�ne, gdy� zgodnie z panuj�cym zwyczajem kapliczka kr�la, podobnie jak jego meble, by�a przewo�ona do poszczeg�lnych rezydencji - otacza�y pokryty brokatow� draperi� o�tarz, na kt�rym wznosi� si� kamienny krzy�. Obok umieszczono z�oty pos��ek Matki Boskiej z Clery, szczeg�lnie czczonej przez kr�la, oraz drugi - srebrny - przedstawiaj�cy �wi�tego Micha�a. Pod jego wezwaniem Ludwik XI za�o�y� w Amboise zakon rycerski. Ozdobny �a�cuch tego zakonu spoczywa� na cennym obrusie na o�tarzu, gdy� kr�l zadowala� si� zazwyczaj noszeniem medalionu na zwyk�ym �a�cuchu. Na stoj�cych pod �cianami niewielkich konsolach umieszczono wizerunki innych �wi�tych. Wszystkie te przedmioty o�ywiane by�y ciep�ymi barwami witra�y.

- Jakie to pi�kne! - westchn�a Fiora. - Nareszcie pomieszczenie godne kr�la Francji!

- Jest tak dlatego, �e tutaj nasz kr�l ju� nim nie jest. Tutaj jest jedynie pokornym s�ug� bo�ym.

- Na �wi�tego Ludwika, mojego czcigodnego przodka, zdarza ci si� m�wi� rzeczy wielkie, Commynes! - powiedzia� kr�l wchodz�c do kapliczki. - A teraz zostaw nas z donn� Fior� samych, ale poczekaj w mojej sypialni.

Ukl�k� do kr�tkiej modlitwy i m�oda kobieta uzna�a za stosowne zrobi� to samo, co sprawi�o, �e podnosz�c si� ujrza� j� na kolanach. Poda� jej r�k�, by pom�c w powstaniu. Zatrzyma� przez chwil� jej d�o� w swoich zatapiaj�c zamy�lone spojrzenie w oczach m�odej kobiety.

- A wi�c? Sk�d znasz tego hiszpa�skiego mnicha, pani?

- Z Florencji, gdzie pr�bowa� podwa�y� w�adz� pana Loren-zo. Dzia�a� z rozkazu papie�a Sykstusa, kt�ry pragnie ofiarowa� nasze miasto swemu siostrze�cowi Girolamo Riariemu...

- Do�� dobrze znamy zamiary Jego �wi�tobliwo�ci, a nasze pytanie dotyczy�o ciebie, pani.

- To d�uga historia, sire.

Oczy kr�la wznios�y si� ku kamiennemu krzy�owi na o�tarzu:

- B�g zawsze ma czas. My r�wnie�, kiedy chodzi o dobro Pa�stwa. M�w, pani!

Fiora rozpocz�a trudn� opowie�� o swych stosunkach z bratem Ignacio. Zrobi�a to na tyle obiektywnie, na ile to by�o mo�liwe, staraj�c si� nie przyciemnia� i tak ju� wystarczaj�co ponurych barw. Wiedzia�a, �e cz�owiek tak energiczny, a przede wszystkim tak inteligentny jak Ludwik XI lepiej przyjmie opowie�� jasn�, pozbawion� nami�tno�ci ni� dramatyczny lament.

- Tak wi�c, Medyceusz wyp�dzi� tego mnicha z Florencji - powiedzia�, kiedy Fiora zamilk�a. - Oczywi�cie, delikatn� spraw� jest uderzenie w przedstawiciela �wi�tego Ko�cio�a, ale nieco nierozwa�ne wydaje nam si�, �e ten fanatyk nie zosta� unieszkodliwiony. Kiedy papie� lekcewa�y wszystko, co winien jest chrze�cija�skim ksi���tom, ci ostatni maj� obowi�zek ochrony swych ziem, poddanych i w�asnej osoby. Brat Ignacio Ortega b�dzie mia� wiele czasu na zastanowienie si� nad niebezpiecze�stwem wynikaj�cym z pomieszania r�l: albo si� jest s�ug� bo�ym, albo szpiegiem i morderc�.

- S�dz�, �e polityk� zajmuje si� wielu ksi�y.

- A papie� jeszcze bardziej ni� pozostali! Sprawia wra�enie jakby by� w�adc� bardziej �wieckim ni� duchownym. Poza tym nie lubi nas. Woli naszego kuzyna, ksi�cia Karola. Udowodni� to jasno posy�aj�c swego legata, biskupa Alessandra Nanniego, by po�redniczy� mi�dzy nim a cesarzem w czasie obl�enia Neuss. Dzi�ki zr�czno�ci biskupa nie by�o zwyci�zcy ani pokonanego. Pogodzono si�, bez w�tpienia niech�tnie, lecz Zuchwa�y m�g� wycofa� wojska, z kt�rych po�o�enia, je�li o nas chodzi, byliby�my bardzo zadowoleni. Potem m�g� si� zaj�� nami.

- Ale nic nie zrobi�?

- Trudno jest prowadzi� wojn�, kiedy brak pieni�dzy i sprawnych oddzia��w. Ten mnich by� zapewne dobrym narz�dziem, by sko�czy� na zawsze z kr�lem Francji.

- Czy Wasza Wysoko�� jest pewien... �e on nie zdo�a uciec?

Ludwik XI uni�s� powieki pozwalaj�c przenikn�� b�yskowi weso�o�ci, u�miechn�� si�:

- Je�li b�dziemy mieli w najbli�szym czasie okazj�, poka�emy ci, pani, nasz zamek w Loches. Nawet gdyby temu mnichowi wyros�y skrzyd�a, nie uda mu si� stamt�d ulecie�. Ale nie m�wmy o karze! Uratowa�a� nam �ycie, pani, i pragniemy okaza� ci wdzi�czno�� na miar� oddanej przys�ugi. Czego pragniesz?

Fiora ponownie przykl�kn�a i sk�oniwszy g�ow� powiedzia�a:

- Wiem, �e prosz� o zbyt wiele, ale wszystko, czego pragn�, to �ycie i wolno�� hrabiego de Selongeya.

Zapad�a cisza tak ci�ka, �e m�od� kobiet� przebieg� dreszcz. Nie �miej�c podnie�� oczu, doda�a g�osem s�abym, ale jednak s�yszalnym:

- Nie pragn� niczego innego, sire.

Wci�� nic nie m�wi�c, Ludwik XI uni�s� palcami brod� Fiory i d�ugo patrzy� w jej du�e, szare oczy, na kt�rych rz�sach l�ni�y �zy.

- Biedne dziecko! - westchn�� cicho. - Mi�o�� trzyma ci� wwiezieniu straszliwszym ni� mury Loches. Nie, nie m�w nic wi�cej! Przychodz�c do tej kapliczki byli�my pewni, �e poprosisz nas o �ask� dla tego cz�owieka. Zawdzi�czamy ci, pani, zbyt wiele, by odm�wi�, cho� stanowi to przeszkod� dla nadziei, kt�re z tob� wi�zali�my. Wsta� prosz�!

Odwr�ci� si�, wzi�� do r�ki pos��ek �wi�tej Angadresmy i zacz�� mu si� przygl�da� dok�adnie.

- Sire - zacz�a Fiora - wdzi�czno��, kt�r�...

- Nie! Nie dzi�kuj! Mo�e nie zas�ugujemy na wdzi�czno�� tak bardzo, jak my�lisz. Sprowadzaj�c ci� tutaj, a szczeg�lnie, kiedy ci� ujrzeli�my, my�leli�my, �e b�dziesz dla nas dobrym zak�adnikiem, odpowiednim, by przekona� pana Selongeya do s�u�by dla nas. Da�a� nam jednak do zrozumienia, �e wi�niowi nie zale�y na tobie a� do tego stopnia! Powzi�li�my wi�c inny zamiar: wykorzysta� ci� w s�u�bie przeciwko Zuchwa�emu, daj�c ci w zamian nadziej� na u�askawienie m�a. Ten przekl�ty mnich i jego sztylet pokrzy�owa�y nam plany. Trudno! - westchn�� -jutro zostaniesz odprowadzona do Compiegne i...

- Niech Wasza Kr�lewska Mo�� wybaczy mi, �e przerywam. S�dz�, �e si� nie rozumiemy. My�l o �mierci tego, kt�rego uwa�a�am za swego m�a, by�a dla mnie nie do zniesienia. B�dzie �y� i dzi�kuj� za to twemu mi�osierdziu, sire, ale nie chc� niczego wi�cej. Czy� nie powiedzia�am Waszej Wysoko�ci, �e gotowa jestem mu s�u�y�, je�li czyni�c to b�d� mog�a zaspokoi� ��dz� zemsty na ksi�ciu Burgundii? Nic si� nie zmieni�o.

Ludwik XI nabo�nie uca�owa� cenny pos��ek i odstawi^ go na miejsce. Nie odwracaj�c si� w stron� Fiory, zapyta�:

- Czy nie pragniesz sama zanie�� mu niespodziewanej wie�ci o uwolnieniu?

Czy� nie by�aby to pi�kna i szlachetna zemsta?

- Nie, sire. Nie chc� go nawet widzie�, �eby nie ryzykowa�, �e ponownie ulegn� czarowi, jaki na mnie rzuci�. Cios wymierzony we w�adc�, kt�rego ub�stwia, b�dzie lepsz� zemst�.

- I aby tego dokona�... zrobi�aby� wszystko, pani? Nawet... odda�a si� innemu m�czy�nie?

- Skoro moje ma��e�stwo by�o oszustwem, nie musz� obawia� si� cudzo��stwa. Niech Wasza Kr�lewska Mo�� rozkazuje. B�d� pos�uszna.

- Zgoda. Wr�� do pana Lascarisa. Dzi� wieczorem zjecie oboje kolacj� przy naszym stole. Nikogo to nie zdziwi po twym dzisiejszym uczynku dla kr�lestwa.

P�niej dowiesz si�, jakie b�d� twoje zadania.

Ukl�kn�wszy ponownie przed l�ni�cym o�tarzem Ludwik XI pogr��y� si� g��bokiej modlitwie. Sk�oniwszy si� zarazem Bogu i kr�lowi, Fiora wysz�a z kaplicy.

Kr���ca wok� miasta i otaczaj�cych je przepastnych las�w burza, kt�rej gro�ne pomruki s�ycha� by�o przez ca�y dzie�, rozp�ta�a si� pod wiecz�r, oblewaj�c wszystko potokami wody. Ulice zamieni�y si� w strumienie, a rynny w ma�e wodospady. Gromy grzmia�y jak majestatyczne przekle�stwa, a b�yskawice zapala�y si� raz po raz. Na ulicach nie by�o �ywej duszy. Jedynie pe�ni�cy stra� na murach �o�nierze ze stoickim spokojem znosili ten potop.

Po d�awi�cym upale, czyni�cym zbroje niezno�nie ci�kimi, ogromna ulewa musia�a by� rozkosznie od�wie�aj�ca.

Stoj�c na posterunku przy oknie w swojej sypialni kr�l Ludwik z zadowoleniem przygl�da� si� burzy; my�la� o swoim �dobrym bracie" Edwardzie IV, kr�lu Anglii. Z pustym brzuchem brodz�c po wodzie musia� z niecierpliwo�ci� czeka� teraz na zawarcie tajemnego porozumienia. Sze�� dni wcze�niej wys�a� w tym celu do kr�la Francji lorda Howarda i Johna Cheyneya. Ci dwaj ludzie, zgodnie z umow� maj�cy pozosta� jako zak�adnicy do czasu, a� armia Edwarda powr�ci za morze, byli jedynymi Anglikami nie cierpi�cymi g�odu: zanim odes�ano ich z powrotem, odkarmiono i napojono obu po kr�lewsku. Zapewne by�o to okoliczno�ci� maj�c� wp�yw na temperatur� ich s��w.

- Anglicy musz� wygl�da� nas jak Mesjasza - o�wiadczy� kr�l zacieraj�c d�onie. - Tyle wody i ani kropli piwa czy wina dla pokrzepienia ducha.

- Je�li w dalszym ci�gu na jutro przewidziany jest wyjazd do Amiens - doda� Commynes - miejmy nadziej�, �e do jutra deszcz przestanie pada�.

- Oczywi�cie, �e wyje�d�amy jutro. Spotkanie z Edwardem przewidziane jest za kilka dni w Pic�uigny; do tego czasu musimy ustali� wiele rzeczy. R�wnie� jutro rozka�� Tristanowi Lhermite, naszemu Wielkiemu Prewotowi, aby zwr�ci� wolno�� panu de Selongey i pod dobr� eskort� odprowadzi� go a� do Vervins. Tam zostanie uwolniony i powiadomiony, �e Zuchwa�y jest w Namur. Dotrze do niego bez k�opotu.

- Chcesz uwolni� cz�owieka, kt�ry usi�owa� si� zabi�? Czy to rozs�dne, sire?

- Donna Fiora uratowa�a mi �ycie, a jako nagrody pragnie jego uwolnienia.

- Dlaczego? To bezsensowne!

- Jest jego �on�. W�a�nie dlatego j� sprowadzi�em. No, Commynes, nie r�b takiej miny! Uwalniaj�c tego fanfarona robi�, jak s�dz�, najlepszy interes w moim �yciu. Donna Fiora uwa�a swego ma��onka za bigamist� - mo�e ma racj�! Nie wie do ko�ca, czy go kocha, czy nienawidzi. Jedno jest pewne: nie chce go wi�cej widzie�. Du�o bardziej widoczna jest nienawi��, jak� �ywi do Burgundczyka, kt�remu poprzysi�g�a �mier�. Dostarcz� jej ku temu �rodk�w.

- W jaki spos�b?

- Wy�l� j� do kondotiera Campobasso, jednego z g��wnych dow�dc�w wojsk Zuchwa�ego, nie wiedz�cego jednak dok�adnie, z kt�rej strony kanapka posmarowana jest mas�em...

- Rozumiem: ona jest kawa�kiem mas�a maj�cym przekona� go, �e francuskie krowy daj� mleko lepsze i w wi�kszej ilo�ci ni� burgundzkie?

Ludwik XI wybuchn�� �miechem i mocno klepn�� swego m�odego doradc� w plecy.

- Rozmowa z tob�, panie Filipie, to przyjemno��, cho� twoja wiejska metafora zupe�nie nie pasuje do takiej pi�kno�ci. M�wi�, �e Campobasso ma wielk� s�abo�� do kobiet, a tak si� wspaniale sk�ada, �e oboje pochodz� z W�och.

- Czy nie narazi si� ona na zbyt wielkie niebezpiecze�stwo? Aby dotrze� do neapolita�czyka b�dzie musia�a przeby� tereny opanowane przez wojsko. Jest zbyt m�oda i krucha, by popycha� j� w sam �rodek walk - doda� Commynes powa�nie.

Tak powa�nie, �e kr�l zmarszczy� brwi.

- Na Boga, m�j panie, czy�by� mia� zamiar si� zakocha�? Nie zapominaj, �e twoje serce nale�y w ca�o�ci do pani Heleny, twej wdzi�cznej ma��onki. Pi�kna florentynka nie jest dla ciebie.

- Wolisz, panie, ofiarowa� j� temu rajtarowi?

- A tak! Rzadko mia�em w d�oni bro� tak pi�kn� i zahartowan�. B�d� spokojny, zadbamy o jej bezpiecze�stwo. A teraz chod�my podzi�kowa� Bogu za wszystkie �aski, kt�rymi nas darzy, p�niej udajmy si� na spoczynek. Jutro przed wyjazdem zobacz� si� z donn� Fior�, aby da� jej instrukcje.

- Je�li si� jej powiedzie, co dla niej zrobisz?

- Nazajutrz po �mierci Zuchwa�ego b�dzie mog�a prosi� o co zechce. Mi�dzy innymi przeznaczy�em dla niej pewien zameczek otoczony pi�knymi ziemiami, po�o�ony niedaleko naszej siedziby w Plessis-lez-Tours.

- S�odki Jezu, sire! - zawo�a� zgorszony Commynes. -Nie zamierzasz chyba uczyni� z niej...

- Naszej metresy?... He, he!... Nie brak nam wprawdzie ku temu ch�ci, ale �lubowali�my nie tkn�� ju� �adnej kobiety poza kr�low� i jest to przysi�ga, kt�rej zamierzamy dotrzyma�. Jednak�e s�siedztwo tej pi�knej i inteligentnej zarazem niewiasty jest przyjemno�ci�, na jak� uczciwy kr�l mo�e sobie pozwoli�. Tym bardziej �e dolina Loary jest idealn� opraw� dla istoty tak wdzi�cznej i czaruj�cej.

- Zgadzam si� z tym, sire, ale... jak� rol� odegra w tym wszystkim Selongey, niezale�nie od tego, czy jest bigami-st�, czy nie?

- Nale�y mie� nadziej�, �e je�li Zuchwa�y zginie, jego najwierniejszy rycerz nie b�dzie mia� na tyle z�ego smaku, by wci�� �y�. Wtedy b�dziemy mogli pomy�le� o wydaniu za m�� wdowy po nim za jakiego� wiernego s�ug�.

- Kt�rym oczywi�cie nie b�d� ja - mrukn�� Commynes.

- Czy�by� bra� mnie za su�tana tureckiego, przyjacielu? Ju� raz ci� o�eni�em i to bardzo dobrze o�eni�em. Nie narzekaj!

Wydaj�c seri� westchnie�, kt�re wiele m�wi�y o tym, co my�li o planach swego w�adcy, pan na Argenton poszed� si� po�o�y�. Nie omieszka� poleci� swojemu giermkowi, by przyni�s� mu z kuchni kilka plastr�w pasztetu lub dziczyzny oraz dzbanek wina. K�opoty sercowe budzi�y w nim zawsze uczucie g�odu.

Nazajutrz s�o�ce si� nie wynurzy�o spoza chmur. Dokuczliwa m�awka by�a bardziej uci��liwa ni� potoki wody poprzedniego dnia. Nie mia�a dobrego wp�ywu na drogi, niekt�re przekszta�ci�y si� w trz�sawiska. Mimo to kr�l Ludwik wyda� rozkaz wyjazdu w kierunku Amiens.

Stoj�c na murach przy p�nocnej bramie miasta, Fiora, zawini�ta w chroni�c� j� przed deszczem czarn� peleryn� z kapturem, patrzy�a na wymarsz kr�lewskiego orszaku. Zachwyca�a j� pot�ga, jak� umia� zgromadzi� ten ma�y cz�owieczek o bystrych oczach prowadz�cy swe kr�lestwo pewn� r�k� dobrego wo�nicy i zdaj�cy nie przejmowa� si� k�opotami sprawianymi przez wielkich feuda��w, wci�� za�arcie d���cych do zdobycia nowych ziem. Prawd� jest, �e mia� w swej dyspozycji now� i jeszcze nieznan�, pot�n� si��: sta�� armi� zrodzon� z kompanii utworzonych przez jego ojca, kt�re umia� doprowadzi� do rzadkiego stopnia doskona�o�ci. W sk�ad armii wchodzi�o: cztery tysi�ce tak zwanych kopii - jednostek z�o�onych z rycerza, jego pazia, miecznika, dw�ch �ucznik�w i giermka. Do tego dochodzi�a Gwardia Szkocka i Gwardia Francuska, dwadzie�cia tysi�cy pieszych �ucznik�w i artylerzyst�w oraz sze�� tysi�cy zbrojnych dostarczanych przez mo�now�adc�w francuskich. Przygotowano wiele armat. Tak liczne wojska by�y zdolne oprze� si� nawale angielskiej.

Fiora mia�a mo�liwo�� ujrzenia jedynie dw�ch gwardii kr�lewskich: poprzedzaj�cej i zamykaj�cej orszak Ludwika XI. Kr�l sam by� lekko uzbrojony, nosi� kr�tk� kolczug�, p�pancerz, nagolenniki i os�ony st�p z niebieskiej stali. Nie w�o�y� jednak he�mu z pi�ropuszem lecz czarny, filcowy kapelusz z podwini�tym rondem, ozdobionym medalionem ze �wi�tym Micha�em, opasany z�ot� koron�. Tak wi�c by� skromniej wyposa�ony ni� kt�rykolwiek z jego gwardzist�w, ale m�g�by pozwoli� sobie nawet na uwolnienie si� od kr�lewskich insygni�w, gdy� jego dumna postawa i ele-gacja nie pozostawi�y �adnych w�tpliwo�ci: to on by� kr�lem. Za oddzia�em ci�gn�y tabory ze wszystkimi potrzebnymi w drodze przedmiotami. Poza wozami, na kt�re za�adowano sk�adane �o�e, toalet�, gobeliny, kapliczk� i psy, nie ko�cz�cy si� sznur innych wi�z� ci�kie kufry pe�ne z�ota wyj�tego z paryskich beczu�ek. Jeszcze inne, z wszelkiego rodzaju wiktua�ami i beczkami z winem, mia�y za zadanie zaspokoi� g��d armii angielskiej, tak jak z�oto -jego baron�w. Za tym wszystkim, pieszo lub na wozach, ci�gn�y markietanki maj�ce poprawia� morale oddzia��w. Tak kr�l Francji wyrusza� w drog�, by usun�� Anglika ze swego kr�lestwa bez obawy, �e straci przy tym �ycie cho� jeden z jego ludzi. Wzi�� jednak ze sob� czerwono-z�oty proporzec wojenny kr�l�w Francji, tak jak by� powinno, gdy si� idzie na spotkanie wroga.

Fiora z nieco �ci�ni�tym sercem ujrza�a Demetriosa jad�cego konno obok Filipa de Commynes. Ludwik XI by� zbyt zadowolony z opieki greckiego lekarza, by zezwoli� mu na opuszczenie swego dworu:

- By� mo�e pozwol� ci pojecha� do donny Fiory za jaki� czas, kiedy b�d� zdr�w. Na razie jednak musisz podr�owa� ze mn�!

Ani Demetrios, ani Fiora nie zdo�ali swymi pro�bami z�ama� jego postanowienia. Kr�l zwa�a�, nie bez racji, �e Lorenzo Medyceusz przys�a� mu lekarza po to, aby si� nim zajmowa�, a nie by gdzie� kr��y�.

- Nie obawiaj si�, panie - doda� na pocieszenie - b�dziesz obecny w momencie dochodzenia zwierzyny. Wiem, �e ci na tym zale�y!

Trzeba by�o ust�pi�, ale Fiora nie mia�a jednak i�� do walki bez ochrony. Demetrios rozkaza� Estebanowi, by jej towarzyszy�; nie napotyka� zreszt� najmniejszego oporu. Wojowniczego Kastylijczyka nie poci�ga�y wcale bitwy na szynki, pasztety, beczu�ki i z�oto, jakie lubi� prowadzi� kr�l Ludwik. Fiora natomiast rusza�a ku temu piorunowi wojny, temu w�adcy �ywio��w, jakim by� ksi��� Burgundii.

Mimo przywi�zania, kt�re �ywi� dla swego pana, ch�tnie pod��y� za m�od� kobiet�.

Uznawszy, �e Esteban stanowi zbyt w�t�� eskort�, Ludwik XI powierzy� ochron� swej tajnej wys�anniczki jednego z najlepszych sier�ant�w w Gwardii Szkockiej, Douglasowi Mortimerowi, zwanemu Zawieruch�. Mia� on chyba najgorszy charakter w ca�ym regimencie. Mo�e dlatego, �e nie dost�pi� zaszczytu ujrzenia �wiat�a dziennego w uwielbianych Highlands, lecz w Plaimpied, na po�udnie od Bourges.

Stanowczo zdecydowany nie przed�u�a� rodu Mortime-r�w p�ki nie b�dzie mia� mo�liwo�ci wr�ci� do Highlands, sier�ant Zawierucha po�wi�ci� si� wy��cznie swojej profesji �o�nierza. Z uporem wzbrania� si� od dostrze�enia, �e miasta i wsie daj� mu do wyboru wiele �adnych, m�odych dziewcz�t. W zupe�no�ci wystarcza�y mu mar-kietanki. Czterdziestoletni Douglas Mortimer by� wysokim, rudym m�czyzn�. Dzielny jak wszyscy rycerze Okr�g�ego Sto�u razem wzi�ci, silny jak stado Turk�w, Zawierucha umia� uje�d�a� konie i dosiada� ich jak Mongo�, strzela� z �uku lepiej ni� Robin Hood, jednym ciosem topora zmia�d�y� g�ow� wraz z he�mem, pos�ugiwa� si� kopi�, mieczem i cepem bojowym ze zr�czno�ci� granicz�c� z perfekcj�, a w dodatku pozwala� sobie na luksus bycia inteligentnym. Ludwik XI, dla kt�rego wype�ni� ju� kilka misji, wybra� go dla jego wielu talent�w, ale g��wnie z jednego powodu: Mortimer cz�sto podr�uj�cy w s�u�bie swego pana, zna� Francj�, Burgundie, Lotaryngi� i wszystkie granicz�ce z nimi kraje jak w�asn� kiesze�.

Nieco zmieszana wobec tego osi�ka patrz�cego na ni� z doskona�� oboj�tno�ci�, Fiora zapyta�a nie�mia�o, czyjej przewodnikowi nie sprawia zbyt wielkiej przykro�ci konieczno�� porzucenia swego regimentu, aby czuwa� nad zwyk�� kobiet�.

- Nie tym razem - odpowiedzia� spokojnie Zawierucha. -Anglik�w wol� na czubku mojej kopii ni� na ko�cu chochli! Burgundczycy s� zabawniejsi!

Esteban by� po prostu w�ciek�y:

- Jestem zdolny obroni� ci� w ka�dych okoliczno�ciach i przed ka�dym wrogiem, pani; nie potrzebuj� tej g�ry mi�ni! Jego obecno�� jest zniewag� dla mojej odwagi i oddania.

Demetrios pr�bowa� go uspokoi�:

- Kr�l ci� nie zna. Poza tym donna Fiora mo�e by� nara�ona na powa�ne niebezpiecze�stwa; obaj wtedy przydacie si�. Wreszcie, m�g�by� pomy�le� o mnie! - Wiem, panie! Czy s�dzisz, �e nie jest mi trudno ci� opuszcza�? Nawet na kr�tko?

- Nie to mia�em na my�li. Fakt, �e kto� inny zajmie moje miejsce u boku kobiety, kt�r� traktuj� troch� jak c�rk�, jest przeszkod� w realizacji naszych wsp�lnych zamys��w.

- Nie musisz si� niczego obawia� - wtr�ci�a Fiora przy��czywszy si� do obu m�czyzn na zamkowym dziedzi�cu. - Co si� sta�o z twoim darem jasnowidzenia, Demetrio-sie? Czy nie umiesz przenikn�� zas�ony przysz�o�ci?

- Mog� czyta� w przysz�o�ci innych, ale nie w mojej w�asnej.

- No to czytaj w mojej! Czy nie widzisz nic z tego, co mnie czeka? Przypomnij sobie bal w pa�acu Medyceuszy!

- By�a� wtedy jedynie nieznajom� dziewczyn�. Uczucie m�ci wzrok maga.

Sta�a� mi si� droga, ma�o Fioro.

M�oda kobieta, wzruszona, wzi�a d�onie Greka w swoje i wspi�wszy si� na palce z�o�y�a poca�unek na jego policzku. Po raz pierwszy robi� aluzj� do wi�z�w uczuciowych mi�dzy nimi i by�a tym rozczulona.

- Wkr�tce do mnie przyjedziesz. Jestem tego pewna. Kr�l obieca� mi to!

Nie odpowiadaj�c Demetrios po�o�y� d�onie na g�owie Fiory w ge�cie b�ogos�awie�stwa.

- Na pewno do ciebie przyjad�. Z kr�lewskim pozwoleniem albo bez niego...

Po czym odwr�ciwszy si� ruszy� wielkimi krokami w stron� swego konia i Filipa de Commynes, kt�ry ju� w siodle, dawa� mu znaki, by si� pospieszy�. Fiora i Esteban wspi�li si� w milczeniu na mury obron�, sk�d teraz patrzyli na przesuwaj�cy si� przed ich oczami orszak. Powoli jego wspania�e barwy zaciera�y si� we mgle utworzonej z drobnego, uporczywego deszczyku, a� wreszcie znikn��.

- Teraz my musimy przygotowa� si� do drogi! - westchn�a Fiora. - Szkot pewnie czeka na nas w ober�y przytupuj�c z niecierpliwo�ci.

W rzeczywisto�ci Mortimer nie mia� najmniejszego zamiaru przytupywa�. Siedz�c w g��wnej sali, filozoficznie, zgodnie z najlepsz� brytyjsk� tradycj�, wypija� kolejne pinty*13 letniego piwa.

Le��ce przed nim na �awce sakwy s�siadowa�y z d�ug� i szerok� p�acht� utkan� z rdzawej we�nianej prz�dzy, w kt�rej zielone i czerwone nici tworzy�y krat�. By�a to jednocze�nie peleryna, szal i koc Szkota. Ubrany w str�j z szarego zamszu, na g�owie zarniast du�ego beretu z czap-limi pi�rami, nale��cego do umundurowania, mia� inny, mniejszy, wykonany z tego samego materia�u co peleryna i ozdobiony pi�rami ba�anta. U pasa zatkn�� d�ugi miecz i sztylet.

Tak wyposa�ony Douglas Mortimer wygl�da� wspaniale i dostojnie, o czym �wiadczy�y okr�g�e z podziwu oczy m�odej s�u��cej, przygl�daj�cej mu si� z palcem w ustach. Ujrzawszy wchodz�c� Fior� wsta�, opr�ni� kubek, rzuci� na st� monet�, wzi�� sw�j baga� i skierowa� si� w jej stron�:

- Got�w! - powiedzia� kr�tko. - Na post�j zatrzymamy si� w Villers-en-Retz

*14:

- Na post�j zatrzymamy si� w Pary�u - powiedzia�a Fiora cicho lecz stanowczo. - Mam tam co� do za�atwienia.

- Nie ma mowy! - warkn�� Szkot. - Kr�l wyda� rozkaz, bym zaprowadzi� ci� do Lotaryngii.

- Racja, ale nie sprecyzowa�, kt�r�dy. Przejedziemy przez Pary�!

- To strata czasu. Kr�l wydaje rozkazy, a myje wykonujemy! Kr�l powiedzia�: do Lotaryngii - jedziemy do Lotaryngii.

Deszcz nie ustawa�. Pogoda zmienia�a koniec sierpnia w przedwczesn� jesie�, przynosz�c pomruki grzmot�w na zmian� z ulewnymi deszczami i gwa�townymi porywami wiatru. Za wyj�tkowo szcz�liwy uwa�a� mo�na by�o dzie�, gdy pada�a jedynie drobna m�awka spowijaj�ca pejza� wodn� mg��. By�a r�wnie przenikliwa jak ulewny deszcz, ale �atwiejsza do zniesienia. Fiora, mimo wci�� znacznego upa�u zawini�ta w obszern� peleryn� z kapturem, i Este-ban w p�aszczu do konnej jazdy, byli nastroszeni jak koty, ale Zawierucha czu� si� w swoim �ywiole, i jecha� zawini�ty w koc i wyprostowany jak struna. Siedz�c pewnie w siodle, w berecie na bakier, prowadzi� konia drogami zmienionymi w bajora i trz�sawiska z tak� godno�ci�, jakby eskortowa� kr�la. Jego barczysta posta� chroni�a Fior� od wiatru i jednocze�nie przes�ania�a jej krajobraz, kt�ry, prawd� powiedziawszy, nie mia� w sobie nic pokrzepiaj�cego. Szampania, kt�r� przecinali, straszliwie ucierpia�a w wyniku ostatnich wojen i mimo twardych rz�d�w Ludwika, usi�uj�cego zapewni� jej przynajmniej poczucie bezpiecze�stwa, rezultaty wysi�k�w na rzecz odbudowy wci�� by�y nik�e. Nawet w Reims, mie�cie kr�lewskim, miejscu koronacji, n�dza ukazywa�a sw� twarz. Spalono ca�e wioski, kt�re usi�owano teraz odbudowa�, ale nieustanny deszcz nie pozwala� odr�ni� tego, co odbudowywano od ruin.

Za Reims by�o jeszcze gorzej. W opustosza�ej okolicy wida� by�o jedynie wielkie, bia�awe plamy kredy w�r�d k�p ro�linno�ci. Nie by�o �adnej ober�y. Podr�ni chroni� si� mogli jedynie w ubogich klasztorach, w kt�rych oferowano im jedynie owoce, mi�d i ser oraz nocleg w stodole pozbawionej s�omy. Mortimer wynagradza� t� skromn� go�cin� po kr�lewsku, cho� robi� to jak kto�, kto wykonuje rozkazy, nie jak hojny pan; za ka�dym razem bowiem gdy musia� rozsta� si� ze sztuk� z�ota, jego brwi marszczy�y si�, a w�s skr�ca� w grymasie.

- Mog� si� za�o�y�, �e jest sk�py - szepn�� Esteban pewnego ranka, gdy opuszczali jedno ze skromnych schronie�. - Kr�l musi o tym wiedzie� i wyda� odpowiednie rozkazy. W przeciwnym razie ten fanfaron by�by zdolny pozwoli� nam umrze� z g�odu i spa� pod go�ym niebem.

Relacje mi�dzy Fior� i jej przewodnikiem wcale si� nie poprawi�y. Po raz drugi starli si� w Senlis, kiedy m�oda kobieta stanowczo odm�wi�a podr�owania w przeznaczonej dla niej przez Szkota lektyce i rozchylaj�c p�aszcz pokaza�a sw�j ch�opi�cy str�j.

- Eskortuj� dam� a nie jakiego� �obuziaka - zagrzmia� Mortimer.

- Eskortujesz Fior� Beltrami, panie - powiedzia�a spokojnie m�oda kobieta - i bardzo zdziwi�oby mnie, gdyby kr�l zada� sobie trud, by ci powiedzie�, jak powinnam si� ubra� i jakim �rodkiem transportu podr�owa�. Je�d�� konno od najwcze�niejszego dzieci�stwa i nie mam najmniejszej ochoty sp�dza� ca�ych godzin w tym pudle wstrz�sana jak �liwka w sierpniu. Zreszt� w ten spos�b dojedziemy wcze�niej.

Ostatni argument przes�dzi� spraw�, ale od tamtej pory Douglas Mortimer zwraca� si� do towarzyszki podr�y tylko wtedy, gdy by�o to absolutnie konieczne. Rano i wieczorem tylko si� jej k�ania�.

Nie serdeczniejsze by�y jego stosunki z Estebanem. Obaj prze�cigali si� w arogancji i dok�adali wszelkich stara�, by by� dla siebie nawzajem niemi�ymi. Esteban odkrywszy, �e Mortimer nie znosi jego �piewu, postawi� sobie za cel umila� podr� towarzyszom racz�c ich wszystkimi pie�niami, jakie zachowa� w pami�ci od dzieci�stwa. Mia� zreszt� przyjemny g�os, ale Mortimer nie przyzna�by tego za nic w �wiecie, stwierdzi� natomiast, �e z pewno�ci� mniej by pada�o, gdyby Esteban zgodzi� si� zamilkn��.

Fiora i jej towarzysz musieli przyzna�, �e obecno�� Zawieruchy nie by�a zbyteczna. Prowadzi� pewnie, nigdy nie myli� drogi. Kiedy w czasie przejazdu przez niewielki lasek napad�a na nich grupa rozb�jnik�w, zmuszeni byli stwierdzi�, �e sier�ant Zawierucha sam wart by� tyle, co ca�a dru�yna. Na widok wroga wpad� w rodzaj furii i wydaj�c ryki zdolne burzy� mury, run�� ze wzniesionym mieczem na napastnik�w. W mgnieniu oka trzech z nich po�o�y� trupem, a trzej pozostali uciekli w panice, �cigani gromkimi przekle�stwami. Wrzaski skazywa�y potomstwo napastnik�w na najgorszy los, podawa�y w w�tpliwo�� porz�dne prowadzenie si� ich rodzic�w. Esteban, r�wnie os�upia�y jak bandyci, nie mia� nawet czasu doby� miecza. M�g� jedynie przy��czy� si� - nie ca�kiem szczerze, gdy� czu� si� sfrustrowany - do komplement�w Fiory:

- Je�li kr�l ma cho� tuzin takich jak ty, panie - powiedzia�a - to m�g�by rozbi� armi� burgundzk� w czasie jednej bitwy.

- Wszyscy jeste�my tacy! Nie zrobi�em nic niezwyk�ego -odpowiedzia� Mortimer uspokoiwszy si� szybko.

Z rozbrajaj�c� prostot� dorzuci�:

- My, Szkoci, jeste�my najlepszymi �o�nierzami na �wiecie. Po czym, poprawiwszy beret, podj�� przerwan� na chwil� podr�, a za nim, z szacunkiem ruszyli jego towarzysze.

Kiedy dotarli do Mozy, wyznaczaj�cej granic� mi�dzy kr�lestwem Francji i pa�stwem ksi�cia Burgundii, Fiora pomy�la�a, �e nadesz�a pora rozstania si� z Mortimerem -jako cz�onek Gwardii Szkockiej mia� niewielkie szanse, by na ziemiach Zuchwa�ego przyj�to go uprzejmie. Dojrzawszy most i miasteczko Dun, zatrzyma�a konia.

- Poniewa� to ju� Burgundia, czy nie czas by�my si� rozstali, panie Douglasie?

Zatrzyma� si� r�wnie� i zwr�ci� na ni� lodowate spojrzenie:

- Campobasso stacjonuje w Thionville. Zaprowadz� ci� a� tam, pani. Kr�l chce wiedzie�, jak zostaniesz przyj�ta: w�oscy najemnicy s� lud�mi, kt�rym nie nale�y ufa�.

- Dlaczeg� mieliby by� mniej godni szacunku ni� inni? - spyta�a oschle Fiora, dotkni�ta jako prawie rodaczka kondotiera.

- W�a�nie dlatego, �e s� to najemnicy. S�u�� temu, kto im najwi�cej p�aci. W walce bardzo oszcz�dzaj� swoj� krew, a jeszcze bardziej �ycie. W ka�dym razie Campobasso nigdy nie uchodzi� za wz�r cnoty. Czy mo�esz mi powiedzie�, pani, co by�my tu robili, gdyby by�o inaczej?

- A czy ty, panie, mo�esz mi powiedzie�, po co wysy�ano by mnie, gdyby tak �atwo by�o odwie�� go od obowi�zk�w? - zripostowa�a m�oda kobieta. - Wystarczy�aby sakiewka ze z�otem. W ka�dym razie jestem szcz�liwa, �e wci�� b�dziesz moim przewodnikiem, panie.

- Bardzo chcia�bym by� tego pewien - mrukn�� Szkot ruszaj�c w dalsz� drog�.

W chwil� p�niej, po kr�tkiej i ja�owej rozmowie z kapitanem dowodz�cym niewielk� warowni�, kt�ra naprzeciwko Dun strzeg�a starego, zbudowanego niegdy� przez rzymskie legiony mostu i po op�aceniu myta, Fiora i jej towarzysze wjechali do miasteczka.

Wbrew temu, czego si� spodziewali, nie mieli �adnego k�opotu z przyj�ciem. W czasie ostatniego postoju Fiora zmieni�a sw�j ch�opi�cy str�j na sukni� i kobiece nakrycie g�owy. Jej uroda i elegancja oraz marsowy wygl�d obu �o�nierzy najwidoczniej zrobi�y wra�enie na oficerze dowodz�cym stra��. Cho� okaza� pewne zdziwienie widz�c szlachetn� dam� zza Alp i wyrazi� niejakie w�tpliwo�ci co do przyjemno�ci, jak� mog�a znajdowa� w podr�owaniu po kraju do tego stopnia zapomnianym przez Boga, to ust�pi�, gdy m�oda kobieta powiedzia�a spokojnie:

- Hrabia de Campobasso, kt�rego by� mo�e znasz, panie, jest moim kuzynem i pragn� jak najszybciej zobaczy� si� z nim.

- Z pewno�ci� ucieszy go tak mi�a wizyta, ale droga do Thionville, gdzie przebywa, nie jest bezpieczna dla kobiety. Szcz�liwy by�bym mog�c ci� eskortowa�, pani, gdyby bowiem przytrafi�o ci si� jakie� nieszcz�cie, z pewno�ci� by mi tego nie wybaczy�.

- Ca�kowicie wystarczy mi przepustka, kapitanie. M�j stajenny i sekretarz s� zdolni obroni� mnie.

- Nie podaj� w w�tpliwo�� ich walor�w, pani, ale przepustka mo�e okaza� si� niewystarczaj�ca, je�li natrafisz na grup� pl�druj�cych �o�nierzy. Wi�kszo�� z nich nie umie czyta�. Wierz mi, dw�ch silnych zuch�w w barwach Burgundii b�dzie ci bardziej pomocnych ni� wszystkie papiery �wiata.

W taki oto spos�b nazajutrz, przyj�wszy na noc go�cin� oczarowanego oficera, Fiora opu�ci�a Dun chroniona barwami ksi�cia Burgundii. Za dwa dni, je�li nic nie stanie na przeszkodzie, dotrze do tego, z kt�rego mia�a uczyni� zdrajc�.

Dwa dni p�niej, pod wiecz�r, dw�ch m�czyzn gra�o w karty w g��wnej komnacie zamku w Thionville. Cho� zmrok jeszcze nie zapad�, wysoki �wiecznik z kutego �elaza podtrzymuj�cy tuzin �wiec o�wietla� figury z hebanu i ko�ci s�oniowej. W olbrzymim kominku rozpalono ogie� maj�cy pokona� wilgo�. Zbudowany w ubieg�ym stuleciu dla ksi���t Luksemburga zamek o pot�nych murach by� solidn� fortec�, zdoln� odeprze� ka�dy atak. Thionville i jego okolica tworzy�y bowiem przycz�ek wysuni�ty w g��b Lotaryngii, z kt�r� Luksemburg nie zawsze �y� w zgodzie. Miasto i jego fortyfikacje musia�y by� bardzo dobrze przygotowane do wojny. W zwi�zku z tym wewn�trzny wystr�j zamku mia� w sobie co� sparta�skiego, co jest przymiotem budowli wojskowych.

Komnata, w kt�rej grali m�czy�ni nie by�a wyj�tkiem od regu�y. Poza stolikiem, na kt�rym spoczywa�a szachownica, i dwoma wy�cie�anymi zamszem krzes�ami z por�czami, umeblowanie sk�ada�o si� jedynie z wielkiego, drewnianego poczernia�ego ze staro�ci kufra i dw�ch panoplii ze starej broni. Gobelin, kt�ry zyska�by na wygl�dzie, gdyby by� trzy lub czterokrotnie wi�kszy i sztandary o sp�owia-�ych barwach zawieszone wysoko pod sklepieniem mia�y nada� nieco ciep�a komnacie stworzonej dla wielkich zgromadze�, w kt�rej dwaj m�czy�ni zdawali si� nieco zagubieni. Okna, wysokie i w�skie, znajdowa�y si� w g��bokich niszach, z kt�rych ka�da zawiera�a dwie kamienne �awki, i trzeba by�o naprawd� ol�niewaj�cego s�o�ca, by dawa�y przyzwoite o�wietlenie. W czasie pochmurnej pogody dostarcza�y tak marnego �wiat�a, �e trzeba je by�o uzupe�nia�. St�d ogie� i �wiece.

M�czy�ni, cho� bardzo r�ni, wygl�dali r�wnie niezwykle. Jeden z nich by� wysoki, dobrze zbudowany i nie pozbawiony charakterystycznego dla wielkich drapie�nik�w zwierz�cego wdzi�ku. Pod szar� zamszow� tunik�, kt�r� mia� na sobie, domy�li� si� by�o mo�na zwinnej, smuk�ej sylwetki cz�owieka wytrenowanego we wszelkich �wiczeniach cia�a. Jego g�ste, czarne w�osy posiwia�y na skroniach i �agodzi�y nieco wygl�d twarzy o ostrych rysach, cerze ogorza�ej i naznaczonej bliznami pozbawiaj�cymi j� klasycznej harmonii, o oczach czarnych, bystrych i przenikliwych. By� to Campobasso. Drugi, zdecydowanie ni�szy, ale mocno zbudowany, mia� sk�r� o barwie terakoty, jak kto�, kto p�dzi �ycie pod go�ym niebem. Mia� oczy r�wnie bystre, lecz w kolorze ciemnozielonym, wok� �renicy przechodz�cym w niemal ��ty. Prawie nigdy nie zdejmowa� kolczugi, kt�rej l�ni�ce ogniwa dostrzec mo�na by�o pod czerwonym, kr�tkim p�aszczem z jego herbem: by� to towarzysz i przyjaciel kondotiera - Galeotto.

Cola di Monforte, hrabia de Campobasso, pochodzi� ze starego rodu z okolic Neapolu, kt�ry zwi�za� swe losy z domem andegawe�skim. Dziwne pog�oski kr��y�y o nim i jego rodzinie. M�wiono, �e jego ojciec umar� jako tr�dowaty, �e wcze�niej zabi� niewiern� �on�, kt�ra da�a mu dw�ch syn�w. Kiedy w 1442 roku �dobry kr�l Ren�" panuj�cy nad Neapolem i Lotaryngi�, zosta� przez Alfonsa Arago�skiego wygnany ze swego �r�dziemnomorskiego kr�lestwa, osiemnastoletni w�wczas Campobasso opu�ci� bez �alu ubog�, nieurodzajn� ziemi� dla przyjemniejszych pejza�y Prowansji czy Andegawenii. Towarzyszy� Miko�ajowi z Kalabrii, kt�ry po �mierci ojca zosta� ksi�ciem Lotaryngii. Dzi�ki temu Campobasso otrzyma� na w�asno�� zamek Pierrefort w Martaincourt, pot�n� fortec�, kt�rej wysokie mury wznosi�y si� nad malownicz� dolin� Esch. Utrzymywa� tam garnizon - jak ksi���, by� bowiem z natury kondotierem i �ywi� r�wne przywi�zanie do wojny jak do pieni�dzy. Nie opu�ci� rodzinnych ziem sam lecz z kilkoma wasalami, stanowi�cymi zal��ek ma�ej armii, z kt�r� wypada�o si� liczy�. Dobrze wyposa�ona i wy�wiczona przez cz�owieka, przed kt�rym sztuka wojenna nie mia�a tajemnic, szybko przekszta�ci�a si� w waleczn� condotte.

By� mo�e Campobasso pozosta�by wierny domowi andegawe�skiemu, gdyby pod koniec lipca 1473 roku m�ody ksi��� Miko�aj nagle nie umar�. Sta�o si� to tak niespodziewanie, �e m�wiono nawet o otruciu. Lotary�ska szlachta zanios�a ksi���c� koron� najstarszej c�rce kr�la Ren�, Jolandzie, wdowie po ksi�ciu Ferry de Vaudemont, ale ta nie chcia�a panowa�: �y�a wspomnieniami w swym zamku w Joinville. Mia�a jednak�e dwudziestodwuletniego syna, kt�remu przekaza�a swe dziedziczne prawa. Zosta� on ksi�ciem Ren� II.

Jednak ten w�adca nie odpowiada� kondotierowi. Uwa�a�, �e m�odzieniec jest zbyt w�t�y, zbyt grzeczny, zbyt �paniczykowaty". Kiedy we wrze�niu, nale��c jeszcze do gwardii Ren� II, spotka� w Luksemburgu ksi�cia Burgunda, pomy�la�, �e to w�a�nie dow�dca odpowiadaj�cy jego wyobra�eniom. Zna� zreszt� Zuchwa�ego, gdy� spotka� go przed laty.

W roku 1473, w grudniu, Zuchwa�y przyby� do zamku Pierrefort, gdzie powita� go kondotier. Burgundczyk nie mia� �adnego k�opotu z odwiedzeniem gospodarza od s�u�by u Dzieciaka, gdy� Campobasso tylko na to czeka�. Op�acony po kr�lewsku i obsypany prezentami przez najwspanialszego z ksi���t, przyj�� stanowisko dowodz�cego oddzia�ami lombardzkimi, kt�rych zwerbowanie w Mediolanie wzi�� na siebie.

Wbrew pozorom nie by�a to ca�kowita zdrada. Karol Burgundzki podawa� si� za najlepszego przyjaciela m�odego Ren�, kt�rego zmusi� do przyj�cia jego ochrony przed knowaniami kr�la Francji. Ochrony, kosztuj�cej m�odego w�adc� cztery z jego najlepszych miast, gdzie ulokowa�y si� bezwzgl�dne burgundzkie garnizony �ochronne".

Dzieciak nie da� si� zwie�� i trzy miesi�ce p�niej kaza� pod nieobecno�� w�a�ciciela podpali� don�on Pierrefort -nie zd��y� zniszczy� reszty - i pozbawi� w ten spos�b neapolita�czyka punktu jego ostatecznej obrony.

Aby pocieszy� Campobasso, Zuchwa�y obieca� mu, �e po podbiciu Lotaryngii b�dzie m�g� wybra� sobie takie miasto, jakie mu b�dzie odpowiada�o. W rzeczywisto�ci bowiem mia� zamiar zmia�d�y� ksi���tko i podporz�dkowa� sobie jego ziemie - najlepszy ��cznik mi�dzy Niderlandami a Burgundi�.

Teraz, pod koniec 1475 roku, realizacja obietnicy nale�a�a jeszcze do przysz�o�ci, gdy� od tamtej pory Zuchwa�y nie przestawa� wojowa�, a Campobasso s�u�y� mu z talentem i wierno�ci�, kt�re zdawa�y si� niepodwa�alne.

Jacopo Galeotto by� mniej skomplikowany. B�d�c kondotierem w s�u�bie ksi�cia Mediolanu przeszed� nie daj�c si� prosi� do armii burgundzkiej w czasie obl�enia Neuss, gdy zaproponowa� mu to Campobasso. Obu m�czyzn ��czy�a przyja��, uzupe�niali si� wzajemnie, gdy� cho� obaj byli zatwardzia�ymi wojakami i do�wiadczonymi je�d�cami, to Galeotto mia� dodatkowy i bardzo po�yteczny talent: by� in�ynierem i zawsze ci�gn�� za sob� oddzia� cie�li zdolnych skonstruowa� wie�e obl�nicze, tarany i inne machiny wojenne. Urz�dzenia te dokonywa�y cud�w w czasie obl�enia Neuss, nie zdo�a�y jednak z�ama� zaciek�ego oporu mieszka�c�w i garnizonu. Galeotto, rzecz jasna, powzi�� z tego powodu pewn� uraz�, gdy tymczasem Campobasso zacz�� sobie stawia� pytania. Widzia� wspania�� armi� burgundzk� unieruchomion� ca�e miesi�ce pod upart� twierdz�. Armi� trac�c� si�y bez widocznego efektu. Tymczasem pokonanie Neuss oznacza�o powalenie na kolana cesarza i otwarcie drogi do Niemiec. Zamiast tego trzeba by�o ust�pi� i wycofa� si� z b�ogos�awie�stwem jakiego� w�oskiego biskupa, bez wielkich �up�w.

Campobasso wci�� jeszcze o tym my�la�. Min�y w�a�nie dwie d�ugie godziny odk�d gra� w szachy, lecz my�lami by� gdzie indziej. Nagle wsta� tak gwa�townie, �e potr�ci� szachownic�. Czarne i bia�e figury potoczy�y si� po posadzce, kt�rej nie pokryto �adnym dywanem.

- No, pi�knie! - warkn�� Galeotto. - W nast�pnym posuni�ciu dosta�by� szacha i mata. Nigdy nie zrozumiesz, �e upieranie si� przy obronie kr�lowej jest b��dem.

- Wybacz mi. Gram �le, to prawda, ale nie my�l� o tym, co robi�.

- A o czym w takim razie?

Nie odpowiadaj�c kondotier podszed� do okna, z kt�rego wida� by�o Mozel�; przez chwil� patrzy� na jej bystre wody odbijaj�ce rozpaczliwie szare niebo. Z drugiej strony strze�onego przez najemnik�w mostu m�g� rozr�ni� kilka nik�ych, ��tych �wiate�ek zapalaj�cych si� w starej �ydowskiej dzielnicy, niemal zreszt� pustej, gdy� cho� ksi���ta Luksemburga okazywali dzieciom Izraela pewn� tolerancj�, nie mo�na by�o tego powiedzie� o ksi�ciu Burgundii. Najm�odsi z nich udali si� do osiedli �ydowskich we Frankfurcie czy Kolonii. Zosta�o kilku starc�w opiekuj�cych si� synagog� i w mie�cie, kt�re Campobasso bezlito�nie ciemi�y�, byli jedynymi zadowolonymi z jego obecno�ci. Komendant plac�wki, przyzwyczajony od zawsze do gett w miastach w�oskich, nie uzna� za stosowne zg�adzi� kilku ludzi, kt�rzy zreszt� wpadli na dobry pomys�, by op�aci� sw�j spok�j.

Galeotto podszed� do stoj�cego przy oknie przyjaciela i patrzy� przez chwil� na panuj�c� na zewn�trz szarug�:

- Co tak pasjonuj�cego widzisz w padaj�cym deszczu?

- Nie patrz� na deszcz: patrz� na naszych ludzi. Wszyscy urodzili si� po tamtej stronie Alp i wszyscy s� r�wnie nieszcz�liwi jak ja.

- Nieszcz�liwi? Sk�d to s�owo w twoich ustach? Co ci� gryzie?

- Wszystko! Przede wszystkim mam do�� tego miasta, gdzie wszystko jest czarne! Czarne jak ta ziemia, na kt�rej nic nie ro�nie.

- Ale kt�ra daje nam �elazo do wykucia broni. To niema�a korzy��.

- Tak s�dzisz? Ja odda�bym ca�e �elazo �wiata, byleby . zn�w zobaczy� Zatok� Neapolita�sk� i moje wzg�rza w s�o�cu.

- Jeste�my kondotierami - powiedzia� Galeotto filozoficznie i wzruszy� ramionami. - Jednego dnia tu, drugiego tam, je�li zap�ata jest dobra.

- Uwa�asz, �e jest dobra? Nie dostali�my ani grosza od obl�enia Neuss, gdzie mieli�my nadziej� na pi�kny �up. P�niej przybyli�my tutaj, �eby si� odegra�, ale nie jest to kraina mlekiem i miodem p�yn�ca. Niewa�ne. Mieli�my nadziej� na podbicie Francji wraz z Anglikami, a s�ysza�e�, co powiedzia� ten mnich, kt�rego pojmali�my rano: kr�l Edward ob�adowany z�otem i francuskimi winami wr�ci� za morze, a my zostali�my jak idioci w tym gnie�dzie nietoperzy zawieszonym nad Lotaryngi�, do kt�rej nie mamy prawa wkroczy�!

- A jednak w Lotaryngii s� Burgundczycy. Zajmujemy cztery miasta.

- My? Zapomnia�e�, �e jeste�my jedynie najemnikami? Ksi��� Karol zarezerwowa� najlepsze miejsca dla ludzi ze swego otoczenia, dla pan�w urodzonych na jego ziemiach, a nie dla takich jak my poszukiwaczy przyg�d.

- Mimo to zajmujemy odpowiedzialne stanowiska. A miejsce nie jest takie z�e... chyba �e chcesz powiedzie�, �e wola�by� s�u�y� Ludwikowi? Je�li tak, to nie masz racji! Kr�l Ludwik nie potrzebuje nas. Ma najlepsz� armi� �wiata, armi� sta��, utrzymywan� przez ca�y rok w gotowo�ci bojowej, a nawet si� ni� nie pos�uguje. On walczy m�zgiem!

- Przecie� ma najemnik�w. Jego s�ynna Gwardia Szkocka...

- Wi�kszo�� tych ludzi urodzi�a si� we Francji. S� bardziej francuscy ni� sami Francuzi.

- Obsypuje ich zaszczytami, przywilejami, z�otem.

- Niew�tpliwie, ale s� wierni, w przeciwie�stwie do nas. A zreszt� zr�b z siebie Szkota, je�li ci tak serce dyktuje!

- Nie b�d� g�upi. Obaj mamy ludzi oczekuj�cych od nas korzy�ci i chwa�y. Je�li...

Przerwa�o mu wej�cie przemoczonego pazia, kt�rego d�ugie, czarne w�osy ocieka�y wod�, podobnie jak czapka z oklapni�tym pi�rem. By� to ch�opiec mniej wi�cej dwu nastoletni, pi�kny jak anio�, ale jego zuchwa�e spojrzenie zdradza�o pewno�� siebie znacznie przerastaj�c� wiek i pozycj�. Zignorowa� Galeotta i spojrza� pieszczotliwie i jakby porozumiewawczo na Campobasso, kt�ry u�miechn�� si�:

- Czego chcesz, Virginio?

- Przynosz� nowiny, dostojny panie.

- Nowiny od ksi�cia? - zawo�a� kondotier ze skwapliwo-�ci�, od kt�rej zap�on�y mu policzki.

Pa� wzruszy� ramionami:

- To nic tak wa�nego, panie. Przyby�o troje podr�nych: dw�ch m�czyzn i kobieta. Kobieta m�wi, �e jest twoj� kuzynk�, panie.

- Moj� kuzynk�? Niech mnie diabli, je�li mam jeszcze jak�� kuzynk�! Jak ona wygl�da? M�oda?

- Tak s�dz�.

- �adna?

Pa� ponownie wzruszy� ramionami z pogard�, kt�ra rozbawi�a Galeotta.

- Na twoim miejscu wola�bym j� obejrze�. Drogi Virginio jest kiepskim znawc� kobiet. A poza tym kuzynka przybywaj�ca tak nagle z ko�ca �wiata zas�uguje na pewne wzgl�dy.

- Je�li dostojny pan m�wi, �e jej nie zna, to mo�e by� ona jedynie szpiegiem.

Powiem stra�nikom, �eby wtr�cili do wi�zienia j� i jej towarzyszy.

Zanim Campobasso zd��y� odpowiedzie�, Galeotto chwyci� pazia za ko�nierz ozdobionego herbem p�aszcza i podni�s� go do g�ry:

- Hej, st�j smarkaczu! Nie tak szybko! Od kiedy ty wydajesz tu rozkazy? Ta kobieta musi by� interesuj�ca, skoro ci si� tak nie podoba.

- Postaw go! - powiedzia� Campobasso. - A ty, Virginio, id� po tych ludzi i przyprowad� do mnie. Albo raczej przyprowad� tylko t� kobiet�, a m�czyzn zostaw ze stra�nikami. A w�a�nie, gdzie jest Salvestro?

Masuj�c sobie gard�o i rzucaj�c w�ciek�e spojrzenia w kierunku Galeotta, pa� odpowiedzia� zachryp�ym g�osem:

- Tw�j koniuszy, panie, jest u burmistrza, kt�ry zabi� �wini� i zapomnia� wys�a� po�ow� do zamku.

- W takich wypadkach nale�y zabra� ca�� �wini�. Wypomn� to Salvestro. Id� ju�!

- Na zbyt wiele mu pozwalasz - powiedzia� Galeotto, kiedy ch�opak znikn��. - Przecie� s� tu kobiety, nie m�wi�c ju� o markietankach.

- �adna z tych samic nie jest tak pi�kna jak on - odrzek� hrabia z dwuznacznym u�mieszkiem. - Ma cia�o m�odego greckiego boga i lubi mi�o��.

- Nadejdzie dzie�, gdy nie zdo�asz ju� zmusi� go do pos�usze�stwa. Powiniene� wys�a� go do Pierrefort, do twojego syna, bo gdyby pewnego dnia ksi��� spostrzeg�...

- Czy�bym by� jeszcze w jego oczach tak wa�ny, �e interesuje si� moim ��kiem? - zapyta� Campobasso z gorycz�. - Czasem zastanawiam si�, czy on nie robi tego samego? Nigdy �adna kobieta nie przekracza progu jego sypialni czy namiotu.

- Nie jest mu to potrzebne. Ojciec mia� tyle kochanek, �e budzi to wstr�t u syna. A poza tym m�wi�, �e nie mo�e zapomnie� swej pierwszej ma��onki Izabeli Bourbon. Nawet druga, cho� godna po��dania, umia�a w nim wzbudzi� jedynie grzeczne zainteresowanie. Co prawda m�wi si�, �e nie by�a dziewic�, kiedy j� po�lubi�. Na wszystkich �wi�tych!

Oczy Galeotta zrobi�y si� okr�g�e ze zdumienia na widok Fiory, kt�ra w�a�nie pojawi�a si� w otwartych drzwiach. Sta�a na progu owini�ta w sw� czarn� peleryn�, na kt�rej b�yszcza�y kropelki deszczu, a odrzucony do ty�u kaptur ods�ania� jej delikatn� g�ow�, wspaniale zwie�czon� l�ni�cymi warkoczami okrytymi zielonym welonem. Wynio�le spojrza�a na przygl�daj�cych si� jej z zachwytem m�czyzn.

- Oto twoja kuzynka, dostojny panie - powiedzia� Virginio. Niezadowolenie w jego g�osie spowodowa�o, �e czar prys�.

- Witaj pani! - szepn�� Campobasso jakby we �nie. -Odejd�, Virginio! Ty r�wnie�, Galeotto!

- Ja mam... - zacz�� ten ostatni oszo�omiony.

- Chc� by� przez chwil� sam z... moj� pi�kn� kuzynk� -uci�� hrabia nie spuszczaj�c z Fiory oczu. - Nie obawiaj si�, b�dziesz m�g� zobaczy� j� przy wieczerzy. Pierwsza chwila nale�y jednak do mnie.

Czekaj�c, a� wyjd�, sta� przez chwil� naprzeciw m�odej kobiety. Cisz� zak��ca�o tylko trzaskanie ognia na kominku. Fiora nie wypowiedzia�a jeszcze ani s�owa, on ju� nic nie m�wi�. Przygl�da� si� jej tak zach�annie, jakby ca�e jego �ycie zale�a�o od tego spojrzenia. Pierwsza odezwa�a si� Fiora.

- Nie zaproponujesz mi, panie - powiedzia�a cicho -�ebym ogrza�a si� przy ogniu? Ca�a przemok�am.

- Jestem niegodny twego przebaczenia.

Zakrz�tn�� si�, poprowadzi� go�cia do kominka, rozgarn�� polana, kt�re rozpad�y si� na mn�stwo roz�arzonych w�gielk�w; nieco dr��cymi d�o�mi dorzuci� drew, przysun�� kryte zamszem krzes�o, wreszcie pom�g� Fiorze zdj�� przemoczon� peleryn�. Przez chwil� waha� si�, co z ni� zrobi�, w ko�cu klasn�� w d�onie. Natychmiast wszed� Virginio, kt�ry musia� znajdowa� si� w pobli�u.

- Znowu ty? Czy w tym zamku nie ma s�u�by? Zanie� to okrycie do mojej sypialni i rozwie� przed kominkiem, �eby wysch�o. P�niej id� do kuchni, ka� przynie�� nam wina i dopilnuj, by rych�o podano wieczerz�.

Pa� raczej wyrwa� ni� wzi�� p�aszcz i wybieg� ze �zami gniewu w oczach. Campobasso podszed� do Fiory i usiad� przed ni� na stopniu kominka.

- Tak wi�c jeste�my kuzynami? Nie do uwierzenia! -powiedzia� z zachwytem w g�osie. - Czy jeste� neapolitank�, pani?

- Nie, florentynk�. Nazywam si� Fiora Beltrami. M�j ojciec by� jednym z najbardziej wp�ywowych obywateli Florencji.

- By�?

- Utraci�am go kilka miesi�cy temu. Je�li za� chodzi o nasze pokrewie�stwo, to jest ono do�� odleg�e; bierze pocz�tek od pewnej wsp�lnej krewnej przyby�ej z Neapolu. Poniewa� florentczycy rzadko �eni� si� z kobietami spoza Toskanii, fakt ten by� na tyle wyj�tkowy, �e zachowano go w pami�ci.

- Podzi�kujmy wi�c tej krewnej! Ja osobi�cie niewiele wiem o kobietach z mojej rodziny, poza tym, �e niekt�re by�y do�� niesforne. Co robisz tak daleko od twego miasta, pani? Chyba nie odby�a� tej d�ugiej podr�y po to, by mnie zobaczy�?

- Nie. Powiedzia�am ci, panie: m�j rodzic umar�, a Me-dyceusze wygnali mnie, aby zaw�adn�� ca�ym jego maj�tkiem. Szuka�am schronienia we Francji, gdzie ojciec mia� wysoko postawionych przyjaci�.

- Jak bardzo wysoko?

- S�dz�, �e trudno o bardziej wp�ywowych. Tam w�a�nie us�ysza�am po raz pierwszy twoje nazwisko, panie, i chyba dlatego, �e nie mam ju� rodziny, nabra�am ochoty, by ci� pozna�. Lato zdawa�o si� by� dobr� por� na podr�. Niestety pogoda spowodowa�a, �e w�dr�wka sta�a si� m�czarni�.

Wsta�a i podesz�a do ognia, a oczy m�czyzny zacz�y p�on�� mrocznym blaskiem. Suknia z cienkiego, mi�kkiego jak jedwab p��tna podkre�la�a kszta�t cudownych, kr�g�ych i j�drnych piersi oraz w�skiej talii, kt�r� mia� ochot� obj�� d�o�mi. By�a to raczej fantazja paryskiej krawcowej ni� rzecz naprawd� modna, ale Agnelle nam�wi�a Fior� do kupienia tej szaty, kt�ra zdawa�a si� by� zro�ni�ta z jej cia�em, przynajmniej do bioder, gdzie rozszerza�a si� i przechodzi�a w kr�tki tren, kt�ry mo�na by�o umocowa� przy nadgarstku.

- Dotar�a� jednak a� tutaj, pani. Czy �a�ujesz tej przykrej podr�y?

Spojrza�a na niego spod zmru�onych powiek i roze�mia�a si� �agodnie.

- Chcesz wiedzie�, czy jestem rozczarowana? Ot� nie. Jeste�... bardzo przystojny, m�j kuzynie. My�l�, �e o tym wiesz, �e przekona�a ci� o tym niejedna pi�kna dama. Tak� masz w ka�dym razie reputacj�.

- Czy�by m�wiono o tym a� we Francji?

- Musi tak by�, skoro tu jestem. Chcia�am sama si� przekona�. Ale nie b�d� zaskoczony, panie: we Florencji kobiety przyzwyczajone s� m�wi� swobodnie o wszystkim, o czym my�l�, czego pragn�. Tak si� sk�ada, �e mog� robi�, co zapragn�.

Czy�by drwi�a sobie z niego? Campobasso przyjrza� si� jej przez chwil�, ale nie by� zdolny do jasnego rozumowania; my�la� ju� tylko o jednym: ta dziewczyna, kt�ra spad�a mu z nieba lub przysz�a z piek�a, musi by� jego. Nigdy nic widzia� kobiety tak pi�knej, tak urzekaj�cej. Sprawi�a, �e krew w nim zawrza�a. Poniewa� nie lubi� czeka�, podni�s� si� raptownie, po�o�y� d�onie na biodrach Fiory i przyci�gn�� j� do siebie:

- Czy wiesz - zapyta� po w�osku - �e niebezpieczne mo�e by� podobanie mi si�... bardzo niebezpieczne?

- Dlaczego? Nie boj� si� niczego - odpowiedzia�a w tym samym j�zyku. - Szczeg�lnie odk�d ci� ujrza�am. Mia�am nadziej�, �e uznasz mnie za pi�kn�.

- Pi�kn�?

Chcia� pochyli� si� nad jej ustami, upojony dziwn� woni� kwiat�w, trawy i wilgotnej we�ny unosz�c� si� wok� wiotkiej postaci. Dr�enie jej cia�a czu� w d�oniach, ale umkn�a mu obr�ciwszy si� w miejscu niby w tanecznej figurze.

- Nie patrz na mnie, jakby� by� wyg�odnia�ym wilkiem, a ja biedn� owieczk�, kuzynie! - powiedzia�a z u�miechem. - Pomy�l, �e odby�am d�ug� podr�, �e to raczej ja mam prawo by� wyg�odnia�a! Nakarm mnie, kuzynie! P�niej b�dziemy mieli du�o czasu na... rozmow�, nieprawda�?

Campobasso otrz�sn�� si�, jakby wychodzi� z wody i zwr�ci� si� ku Fiorze. Obawia� si�, �e by�a jedynie z�udzeniem - ale nie, wci�� sta�a obok niego. Ramiona unios�a do g�ry, co uwypukla�o jej piersi i wyci�ga�a z w�os�w szpilki przytrzymuj�ce bujne pukle:

- Mam zupe�nie mokre w�osy i woda sp�ywa mi po szyi! -powiedzia�a ze �miechem.

W jednej chwili czarna, l�ni�ca masa sp�yn�a jej na ramiona i wzd�u� cia�a. Po�eraj�cy j� wzrokiem m�czyzna pomy�la�, �e w tej zielonej sukni, z d�ugimi, mokrymi w�osami podobna jest do syreny. Zapragn�� jej jeszcze bardziej. Opar� si� jednak opanowuj�cej go ch�ci, by rzuci� si� na ni�, rozerwa� sukni� i natychmiast posi��� na kamiennej posadzce. Jako prawdziwy' neapolita�czyk umia� doceni� rozkoszne cierpienie oczekiwania, pod warunkiem, �e nie trwa ono zbyt d�ugo. Samcza duma podpowiada�a mu, �e ta osza�amiaj�ca czarodziejka o oczach w kolorze chmur pojawi�a si� jedynie po to, by mu si� ofiarowa�. Poza tym, czy� nie przybywa�a z Francji? Francji, w kt�rej - jak przyzna�a - mia�a wysoko postawionych przyjaci�?

Podni�s� d�onie, by ponownie zaklaska�. Gdy drzwi si� otworzy�y, wesz�o kilku s�u��cych nios�cych drewniany kozio�, blat sto�u i obrus. Towarzyszy� im Virginio; jego ciemne oczy zatrzyma�y si� z nienawi�ci� na Fiorze, susz�cej w�osy przy ogniu, p�niej spojrza� na swego pana, niemym pytaniem budz�c jego z�o�liwy u�miech. Campobasso z okrucie�stwem cieszy� si� z zazdro�ci; by� �wiadom, �e dusz� pazia miotaj� wzburzone uczucia.

- Gdzie ona b�dzie spa�? - spyta� Virginio wskazuj�c pogardliwym ruchem g�owy na m�od� kobiet�.

- Donna Fiora - odpowiedzia� kondotier akcentuj�c te s�owa, b�dzie spa� - rzecz jasna - w mojej sypialni. To jedyna przyzwoita komnata, nie licz�c pokoju pana Galeotto. Dopilnujesz, aby zmieniono prze�cierad�a.

- A ty, panie? Gdzie b�dziesz spa�?

- Chi lo sa?... Mo�e w mojej sypialni? Czemu nie?�

- A ja? - zapyta� ch�opak bezczelnie.

- Ty? Gdzie chcesz. Powiedzmy... z Salvestro, kiedy wr�ci od burmistrza.

Ch�opak zblad�, w jego oczach pojawi�y si� b�yskawice:

- Zabij� j�, s�yszysz - wysycza� przez z�by. - Zabij� j�, je�li jej dotkniesz.

Campobasso niedbale pog�aska� pokryty puszkiem policzek pazia. U�miechn�� si� szerzej ukazuj�c mocne, bia�e z�by, prawdziwe z�by drapie�nika:

- W takim wypadku b�d� niestety musia� ci� powiesi�, m�j ma�y Virginio - powiedzia� cicho. - To samo zrobi� z tob�, je�li przytrafi si� jej jakiekolwiek inne nieszcz�cie. Przyznaj, �e by�oby szkoda, gdy� mogliby�my jeszcze sp�dzi� razem pi�kne chwile. Pomy�l o tym!

- Ale kim jest ta kobieta, kt�ra nagle chce zajmowa� najlepsze miejsce?

- Jak to? Jeszcze nie wiesz? Ale� to moja... kuzynka, a ja zawsze by�em bardzo rodzinny. Jak wszyscy ludzie, kt�rzy maj� niewielu krewnych.

Ciep�y i melodyjny g�os Fiory rozleg� si� w przestronnym pomieszczeniu:

- Pi�kny kuzynie, co zamierzasz zrobi� z moimi lud�mi? Mam nadziej�, �e nie b�dziesz ich trzyma� ca�� noc na odwachu? Podr� by�a dla nich r�wnie ma�o przyjemna jak dla mnie.

- Wybacz mi, pani! Zapomnia�em. Przyprowad� ich Virginio, �ebym zobaczy�, co to za jedni - doda�.

W chwil� p�niej Kastylijczyk i Szkot wkraczali do komnaty, kt�ra dzi�ki rozstawionemu do posi�ku sto�owi, dodatkowym �wiecom i zapalonym pochodniom utraci�a surowy wygl�d. W powietrzu rozesz�a si� wo� pieczonych mi�s.

- Oto Esteban - przedstawi�a Fiora. - Jest jednocze�nie moim stajennym, sekretarzem, doradc� i obro�c�. A to Denis Mercier, kt�ry zechcia� s�u�y� mi jako przewodnik od samego Pary�a.

Kondotier z zainteresowaniem przyjrza� si� obu m�czyznom. Esteban ze sw� kanciast� g�ow�, z�amanym nosem, g�stymi w�osami i kr�p� sylwetk� by� przyk�adem walecznego �o�nierza; jednym z takich, jakich lubi� werbowa�. Nie wygl�da� na sekretarza. Drugi za�, o barach jak pirat i pysza�kowatym wygl�dzie, jeszcze bardziej sprawia� wra�enie �o�nierza ni� Kastylijczyk.

- Czy pochodzisz z tych stron, �e tak dobrze znasz tutejsze drogi? - zapyta� Mortimera, kt�ry nie troszcz�c si� o przesadne formu�ki grzeczno�ciowe, odpowiedzia� spokojnie:

- Nie, pochodz� z Berry. Wiele jednak podr�owa�em.

- A� tyle? Dobry przewodnik mo�e by� bardzo cenny. M�g�bym ci� przyj�� na s�u�b�. Chyba �e wolisz wr�ci� do siebie. Komu s�u�ysz?

- Nikomu. Ale mam sw�j dom i przyzwyczajenia, a skoro wykona�em zadanie...

Niech mnie diabli - pomy�la� Campobasso - je�li ten olbrzym nie nale�y do s�ynnej Gwardii Szkockiej kr�la Ludwika. W takim razie moja pi�kna kuzynka mog�aby by�... jego wys�anniczk�? Poniewa� weszli s�u��cy z miskami, dzbanami i r�cznikami. Powr�ci� r�wnie� Galeotto. Kondotier rzek�:

- Chod�my umy� r�ce, pi�kna kuzynko, a potem siadajmy do sto�u!

- M�g�by� mnie przedstawi�! - burkn�� Galeotto, kt�rego dok�adnie ogolona twarz by�a pozacinana w kilku miejscach.

- Masz racj�. Donno Fioro, oto pan Jacopo Galeotto z Mediolanu, dowodz�cy wraz ze mn� korpusem Lombard-czyk�w jego wysoko�ci ksi�cia Burgundii.

Donna Fiora Beltrami z Florencji.

- Ach, Florencja! - westchn�� kapitan z uczuciem -odwiedzi�em j�, kiedy ksi��� Galeazzo-Maria Sforza i ksi�na Bona pojechali z wizyt� do Medyceuszy! C� to by�o za �wi�to! Jakie pi�kne turnieje, wina, kobiety... To by�o w roku...

- 1471, cztery lata temu - powiedzia�a Fiora z u�miechem. Zauwa�y�a, �e w efekcie wypowiedzi potwierdzaj�cej fakt, �e jest florentynk�, zatroskana przez chwil� twarz Campobasso rozja�nia si�. - Wasza ksi�na Bona by�a bardzo pi�kna! M�j ojciec mia� zaszczyt zata�czy� z ni�.

Zaj�to miejsca przy stole. Omawiano �wietno�� Wspania�ego, co sprawi�o przyjemno�� Fiorze, szcz�liwej, �e mo�e porozmawia� o ukochanym mie�cie, kt�rego obraz i wspomnienie nigdy nie opuszcz� jej serca.

W dwie godziny p�niej Fiora sta�a w niszy w�skiego okna sypialni, do kt�rej j� zaprowadzono. Oczekiwa�a Campobasso. Wiedzia�a, �e przyjdzie, gdy� nietrudno by�o zrozumie� znacz�ce spojrzenie, jakie jej pos�a� w chwili, gdy ca�owa� jej d�o� z ob�udnym dobranoc. Pogodzi�a si� z tym, gdy� Commynes, na rozkaz kr�la Ludwika, nakre�li� jej niezwykle wierny portret neapolita�skiego kondotiera. Wiedzia�a, �e jej w�asna sytuacja jest dwuznaczna, �e ma do czynienia z cz�owiekiem porywczym i niecierpliwym. Gdyby mu si� opiera�a po tym, jak mu zawr�ci�a w g�owie, ryzykowa�a, �e we�mie j� si��. Lepiej by�o post�powa� tak, by uwierzy�, �e j� oczarowa� - w ten spos�b b�dzie mia�a nad nim wi�ksz� w�adz�.

Nie chcia�a si� po�o�y�; oczekiwa�a go stoj�c. Rozes�ane �o�e z czerwonymi kotarami, pochodz�ce z ubieg�ego stulecia i tak obszerne, �e mog�o pomie�ci� kilka os�b, pozostanie puste tak d�ugo, jak ona b�dzie chcia�a. Duma nie pozwala�a jej wspomina� strasznych prze�y� z burdelu w Santo Spirito*.15

Wok� ramion, dr��cych wbrew jej woli, jakby by�o bardzo zimno, zaciska�a szal. A przecie� nie ba�a si�. Campobasso mia� by� trzecim, po Filipie i wstr�tnym Pietro m�czyzn�, kt�ry posi�dzie jej cia�o. Pierwszy przyni�s� jej ol�nienie mi�osnym spe�nieniem, drugi obrzydzenie zwi�zane z sadystycznym gwa�tem. Mi�dzy tymi dwoma przeciwie�stwami Campobasso nie mia� szansy pozostawi� jakiegokolwiek �ladu. Oczekiwa�a go z oboj�tno�ci�, z jak� robi�aby to zapewne kurtyzana, gdy� t� rol� zgodzi�a si� zagra�. Jej cia�o by�o jedynie pu�apk� maj�c� doprowadzi� do zguby ksi�cia. Musia�a schwyta� kondotiera tak mocno, by ca�kiem oderwa� go od Zuchwa�ego. Jednak�e na szcz�cie - Fiora musia�a to przyzna� - Campobasso nie by� pozbawiony uroku.

We Florencji, dawno temu, Demetrios obieca�, �e uzbroi j� do przysz�ych walk i s�owa dotrzyma�. Pewnego wieczora na statku unosz�cym ich ku Francji narysowa� jej cia�o m�czyzny i wskaza� na nim strefy erotogenne. Zrobi� to ch�odno i oboj�tnie, jak profesor anatomii t�umacz�cy co� uczennicy; ona podobnie przyj�a jego nauki.

- W niekt�rych krajach Afryki i Wschodu dziewcz�ta od najm�odszych lat kszta�cone s� w celu dawania rozkoszy m�czy�nie - powiedzia� jej w�wczas - i nie jest to takie z�e, gdy� zwi�ksza w�adz� kobiet. Nawet istota tak pi�kna jak ty mo�e potrzebowa� wtajemniczenia. Dzi�ki temu b�dziesz bardziej niebezpieczna.

- Kobiety w haremie u�ywaj� go, by pobudzi� zmys�y swego pana i w�adcy, ale - dorzuci� Demetrios z satysfakcj� wynalazcy - wnios�em do niego pewne udoskonalenia.

Grek tak�e sporz�dzi� dla niej specjalne pachnid�o, polecaj�c, by pos�ugiwa�a si� nim z umiarkowaniem i tylko w okre�lonych okoliczno�ciach.

Tego wieczora Fiora u�y�a go po raz pierwszy. Wzi�a tylko odrobin� p�ynu, ko�cem palca umie�ci�a jedn� kropl� za uchem i jedn� mi�dzy piersiami. Mimo to mia�a wra�enie, �e rozsiewa wok� siebie niezwyk�� wo�. Dodawa�o jej to pewno�ci siebie, lecz zarazem budzi�o dziwne uczucie zmiany osobowo�ci, jakby rozdwojenia. Jej dusza oddala�a si� nieco od cia�a, kt�rego reakcje i zachowanie mog�a trze�wo kontrolowa�.

Na zewn�trz gas� gwar nieznanego miejsca. Ognie k�ad�ce si� czerwonawym blaskiem na sklepieniu sypialni nale�a�y do posterunk�w stra�y rozstawionych na murach obronnych i wzd�u� Mozeli. Wartownicy pokrzykiwali do siebie w dialekcie lombardzkim, tak bliskim toska�skiemu, �e nie mog�a powstrzyma� si� od nastawienia z przyjemno�ci� ucha. Luksemburskie miasto, nieme i coraz ciemniejsze, gin�o w mroku nocy. Wojska okupacyjne narzuca�y mu w�asny styl �ycia.

Drzwi otwar�y si� z lekkim skrzypni�ciem. Mimo odwagi, Fiora poczu�a, �e lodowaty dreszcz przebieg� jej plecy. Nadesz�a trudna chwila. Musia�a bardziej ni� kiedykolwiek panowa� nad sob�.

Ze strefy cienia wy�oni�a si� posta� wyrazista i mroczna, ledwie mu�ni�ta odleg�ym blaskiem nocnej lampki:

- Nie po�o�y�a� si� jeszcze, pani? - zapyta� Campobasso. - Czy nie oczekiwa�a� mnie?

- Ale� tak... ale nigdy si� nie k�ad� oczekuj�c na wizyt�. Stawia�abym si� wtedy w gorszej sytuacji.

- Wizyta wizycie nier�wna. Nie wydaje mi si�, by za zwyk�� wizyt� mo�na by�o uzna� moj� obecno�� w tym pokoju. Mia�em nadziej�...

Odwr�ci�a si� do niego gwa�townie z oczami ciskaj�cymi b�yskawice.

- Na co? �e zastaniesz mnie w tym ��ku, nag� i z rozsuni�tymi nogami, czekaj�c� tylko by spe�ni� twoje zachcianki?

- Na San Gennaro! Sk�d ten gwa�towny gniew? Czy nie mogliby�my podj�� naszej rozmowy w punkcie, w kt�rym j� przerwali�my? Przypomnij sobie! Mia�em ci� wzi�� w ramiona.

Spodziewa�a si� gwa�towno�ci ale by�o inaczej. Jego g�os by� �agodny, b�agalny. M�czyzna sta� tak blisko niej, �e Fiora mog�a us�ysze� jego przyspieszony oddech. Powstrzyma�a tryumfalny u�miech: czy to mo�liwe, �eby zniewoli�a go tak szybko, cho� nie otrzyma� nic poza prawem do uca�owaniajej d�oni? Czy�by ju� ujarzmi�a tego drapie�nika? Poczu�a pokus�, by to sprawdzi� odprawiaj�c go z wy�szo�ci�, ale przypomnia�a sobie stwierdzenie Platona: Dawaj, a b�dzie ci dane.

- A wi�c na co czekasz, panie? - zapyta�a z prowokacyjnym u�miechem. Chyba �e... wolisz mnie najpierw rozebra�?

Poczu�a dr�enie d�oni, kt�re obj�y j� w talii. P�niej pow�drowa�y wy�ej, musn�y przelotnie piersi, chwyci�y dekolt sukni i szarpn�y. Materia rozdar�a si� a� do talii, ale Campobasso ju� przyciska� Fiore do siebie, zanurza� twarz w czarnej masie jej rozplecionych w�os�w, obsypywa� szyj� �ar�ocznymi poca�unkami, wpija� si� w jej usta, a p�niej przeni�s� j� na ��ko, gdzie do ko�ca podar� w strz�py sukni� i rzuci� si� na obna�one cia�o Fiory jak spragnione wody zwierz�.

Kiedy min�� pierwszy wybuch gwa�towno�ci, uniesiona przez nawa�nic� pieszczot i poca�unk�w Fiora przekona�a si�, �e ten drapie�ny kot m�g� by� nami�tnym kochankiem, umiej�cym z wirtuozeri� gra� na ciele kobiety. Spodziewa�a si� �o�daka, odkry�a czu�ego kochanka. S�dzi�a, �e zdo�a zachowa� trze�wo�� umys�u, ale zdradzi�y j� zmys�y i wiele razy musia�a pozwoli� porwa� si� gor�cej fali rozkoszy. I noc zbli�a�a si� ku ko�cowi, gdy pokona� j� z kolei sen przynosz�c zapomnienie o tym, �e je�li ona r�wnie� odnios�a jakie� zwyci�stwo, to bardzo przypomina�o ono zwyci�stwo pyrrusowe.

Virginio uchem przywar� do drzwi, wbija� z�by w zaci�ni�t� pi��, niemal mdla� z bezsilnego gniewu, liczy� wszystkie westchnienia, j�ki i rz�enia, kt�re gor�ce igraszki mi�osne wydobywa�y z pary kochank�w.

rviedy odezwa�y si� b�bny na pobudk� dla �o�nierzy, Campobasso, zbyt zahar-

towany w mi�osnych bojach, by jedna noc w ramionach kobiety pogr��y�a go we �nie tak g��bokim, �eby nic nie s�ysza�, wy�lizn�� si� z ��ka staraj�c si� nie obudzi� Fiory, wci�gn�� koszul� i pludry, i poszed� do g��wnej komnaty, gdzie czeka� na niego Salvestro, jego koniuszy.

- Id� po tych dw�ch m�czyzn, kt�rzy przyjechali wczoraj z donn� Fior�! - rozkaza� poch�aniaj�c jednocze�nie pozosta�� na stole pi�tk� chleba. - P�niej przyprowadzisz na schody ze dwudziestu �o�nierzy.

Esteban i Mortimer pojawili si� niemal natychmiast. Niepok�j nie pozwala� Kastylijczykowi zasn�� przez ca�� noc. Szkot za�, przyzwyczajony do budzenia i wstawania przed �witem, zerwa� si� natychmiast.

- B�dziecie mogli wr�ci� do siebie - powiedzia� im Campobasso. - Donna Fiora nie potrzebuje ju� waszych us�ug.

- Wybacz mi, dostojny panie - powiedzia� Esteban, kt�rego twarz w mgnieniu oka sta�a si� nieprzenikniona - ale jestem u niej na s�u�bie od dawna i je�li mnie nie potrzebuje, sama powinna mi to oznajmi�! Nigdy nie opuszcz� jej z w�asnej woli ani na rozkaz kogo� obcego!

- Ja za� otrzyma�em rozkaz czuwania nad ni� - powiedzia� spokojnie Mortimer - a mam zwyczaj zawsze wykonywa� zadania do ko�ca.

- To wielkie s�owa jak na przewodnika. Polecono ci zaprowadzi� j� do mnie?

No to sprawa za�atwiona. Mo�esz odjecha�.

- �le mnie zrozumia�e�, panie: mam j� zaprowadzi� wsz�dzie, gdzie zechce si� uda�. B�dzie mnie jeszcze potrzebowa�a.

- Niepotrzebnie pr�bujesz mnie przechytrzy�. Wiem, kim jeste�: jednym ze szkockich gwardzist�w kr�la Francji. Pos�uchaj wi�c: wr�cisz do swego pana i z�o�ysz wielkie podzi�kowanie za pi�kny prezent, kt�ry mi przys�a�. Dodasz, �e pragn� pewnego dnia, kiedy donna Fiora zostanie ju� hrabin� Campobasso, wyrazi� mu moj� wdzi�czno��. Id� ju�! Je�li za� o ciebie chodzi - doda� pod adresem Estebana - s�ysza�e�, co powiedzia�em: po�lubi� twoj� pani�. Mog� zapewni�, �e b�d� umia� j� ochroni� przed wszelkimi niebezpiecze�stwami. Tobie r�wnie� radz� odjecha�.

- A je�li si� nie zgodz�? - warkn�� Kastylijczyk czuj�c jak wzbiera w nim gniew.

- To bardzo proste: w ci�gu godziny zawi�niesz na szubienicy.

Przez trzy doby Campobasso z Fior� trwali zamkni�ci w podw�jnym pier�cieniu zas�on �o�a i �cian sypialni. Jedynie Salvestro wchodzi� tam dwa razy dziennie i podawa� im posi�ki. Nigdy nie pr�bowa� dostrzec co si� dzieje w alkowie. Twierdz� w tym czasie dowodzi� Galeotto, on te� czuwa� nad porz�dkiem w Thiomdlle. Wywi�zywa� si� z obowi�zk�w niech�tnie, zaciskaj�c pi�ci, gdy tylko spojrza� w stron� zamkni�tego okna sypialni kondotiera.

Fiora sp�dza�a w ramionach kochanka godziny pe�ne �aru. Przytula� j� do siebie, gdy spa�a, gdy karmi� j� i poi�. -Kiedy po dwudziestu czterech godzinach upomnia�a si� o k�piel, sam zani�s� j� do cebrzyka, kt�ry stary koniuszy nape�ni� wod�, umy� j� i wytar�, nie przestaj�c obsypywa� pieszczotami i poca�unkami. Kiedy si� nie kochali, patrzy� na ni� z zachwytem, dotyka� powiek, ust, szyi, piersi, st�p, d�oni... Szepta� s�owa mi�o�ci, kt�re nie zawsze rozumia�a.

M�oda kobieta nigdy nie przypuszcza�a, �e mo�e wzbudzi� podobn� nami�tno��. Campobasso nigdy nie by� zaspokojony, nigdy nasycony. Posiadanie - zamiast uspokoi� jego zmys�y zdawa�o si� je pobudza� i do tego stopnia zwielokrotnia� jego po��danie, �e Fiora czasami czu�a l�k. Spa� niewiele i tylko na kr�tko pozwala�, by wymyka�a mu si� w sen: godzin� lub dwie. Potem budzi� j� jeszcze bardziej spragniony:

- Jeste� moja na zawsze - powiedzia� kt�rego� wieczora niemal dusz�c j� w u�cisku. - Uczyni� ci� moj� �on�.

Zaskoczona nieoczekiwanym o�wiadczeniem, postanowi�a zby� je �miechem.

Chcesz mnie po�lubi�? Nawet nie wiem, jak ci na imi�.

- Cola. Tutaj m�wi� Miko�aj. Tak nazywa� si� ksi���, kt�remu s�u�y�em i kt�rego utraci�em. Ale nie chc� rozmawia� o czymkolwiek poza mi�o�ci�.

- Nie przypominam sobie, bym powiedzia�a, �e ci� kocham. Powiedzia�am tylko, �e mi si� podobasz.

- To prawda, �e nie m�wi� tego twoje usta! Ale twoje cia�o wo�a mnie ci�gle. Ci�gle wzywa. Wprawiam je w dr�enie. Dzi�ki mnie �piewa, nawet krzyczy. To warte wszystkich poetyckich bredni. Kochasz mnie nie zdaj�c sobie z tego sprawy.

- By� mo�e, ale dop�ki nie b�d� tego pewna, nie po�lubi� ci�.

Wpl�t� palce w jej w�osy i z okrucie�stwem szarpn�� jej g�ow� do ty�u:

- Kochasz innego? Powiedz mi! Czy kochasz innego m�czyzn�? No ju�, odpowiadaj!

Porwany nag�� w�ciek�o�ci� wbi� z�by u nasady jej szyi. Oczy Fiory wype�ni�y si� �zami i krzykn�a z b�lu.

- Czy by�abym tutaj, gdyby tak by�o?

Pu�ci� j� i zobaczy�, �e p�acze, �e na jej sk�rze pozosta� czerwony �lad.

- Wybacz mi, moje kochanie! Wariuj�. Rozpalasz moj� krew i dajesz rado��, jakich nigdy nie zazna�em z �adn� kobiet�. Powiedz mi... czy inny m�czyzna da� ci kiedy� tyle rozkoszy? Powiedz! Chc� wiedzie�.

- Nie - szepn�a Fiora my�l�c, �e k�amie tylko cz�ciowo. Jej noc po�lubna by�a kr�tka w por�wnaniu z wybuchem nami�tno�ci, z orgi� mi�o�ci, kt�r� prze�ywa�a od kilku dni. Wyczerpa�o j� to, ale jednocze�nie przywraca�o przytomno�� umys�u.

Mia�a pe�n� �wiadomo�� rozd�wi�ku istniej�cego mi�dzy w�asnym umys�em i cia�em, kt�rego reakcji nie mog�a kontrolowa�. Rozum m�wi� jej, �e nigdy ju� nie b�dzie musia�a u�ywa� pachnid�a Demetriosa, �e rzeczywi�cie usidli�a Campobasso. Gdyby kazano mu wybiera� mi�dzy ni� a ksi�ciem, u kt�rego s�u�ba podoba�a mu si� zreszt� mniej, ni� si� spodziewa�a, kondotier nie zawaha�by si�. Podczas gdy on liza� ma�� rank� na jej ramieniu, nasycona mi�o�ci� Fiora pomy�la�a, �e chcia�aby wydosta� si� z zamkni�cia we dwoje, kt�rego - jak si� zdawa�o - nic nie by�o w stanie przerwa�. Sta�o si� jednak inaczej.

Czwartego dnia rano rozleg�y si� uderzenia �elazn� r�kawic� w drzwi. Jednocze�nie Galeotto wrzasn��:

- Wyjd�, Cola! Musz� z tob� pom�wi�. To pilne! Campobasso nago wyskoczy� z ��ka, przebieg� pok�j i otworzy� drzwi. Dostrzeg� rozw�cieczone spojrzenie przyjaciela.

- Co si� dzieje?

- Pa� znikn��!

- To ma by� nowina? Niech idzie do diab�a i niech...

- Nie. To nie tylko to: ksi��� Karol jest w Soleuvre, dwana�cie mil st�d. Jak my�lisz, co si� stanie, kiedy ten przekl�ty Virginio opowie mu, �e zaniedbujesz dowodzenie, bo sp�dzasz czas pieprz�c si� z donosicielk� kr�la Francji?

R�ka kondotiera �mign�a jak w�� ku gard�u przyjaciela i �cisn�a je:

- Zabraniam ci tak m�wi�, s�yszysz? Ona b�dzie moj� �on�!

- Je�li chcesz, by tego do�y�a, lepiej ode�lij j� tam, sk�d przysz�a! - rykn�� Galeotto wyrywaj�c si� mu.

- Nigdy jej nie ode�l�!

- A wi�c umie�� j� w bezpiecznym miejscu. Zr�b co�. Ten smarkacz musia� wyjecha� ju� wczoraj.

Hrabia zastanowi� si� przez chwil� i mrukn��:

- Mo�e masz racj�. Przy�lij do mnie Salvestro, wydaj rozkaz, by poszukano jakiej� lektyki i przygotowano eskort�. Dziesi�ciu ludzi.

- Co zamierzasz?

Odprowadz� j� do Pierrefort!

- Na teren Lotaryngii? Do wrogiego kraju? Zwariowa�e�?

- Nikt nie b�dzie jej tam szuka�, gdyby ten g�wniarz doni�s�. Pierrefort wci�� jest moje, podobnie jak do Zuchwa�ego nale�� miasta, kt�re ten m�ody idiota Ren� pozwoli� nam zaj��.

Nast�pna godzina by�a dla Fiory trudna. Plany kochanka nawet jej si� podoba�y - gotowa by�a na wszystko, byle spokojnie przespa� ca�� noc - ale zdenerwowa�a si�, kiedy Campobasso przyzna�, �e odes�a� jej asyst�. Kondotier musia� stawi� czo�a i�cie w�oskiemu napadowi w�ciek�o�ci. Wprawi�o go to w os�upienie.

- Jakim prawem pozwoli�e� sobie odes�a� moich s�u��cych? - krzykn�a. - Czy dlatego, �e przespa�e� si� ze mn�. My�lisz, �e mo�esz sobie pozwoli� na wszystko, zniszczy� ca�e moje �ycie? Esteban jest u mnie od dawna, a ty odes�a�e� go jak nieuczciwego lokaja! Nigdy ci tego nie wybacz�, nie zostan� tu ani chwili d�u�ej!

- Uspok�j si�, b�agam. Wyjedziesz, powiedzia�em ci to przed chwil�.

- Oczywi�cie, ale nie tam, gdzie chcesz! Je�li s�dzisz, �e pozwol� si� zamkn�� w twoim zamku, to grubo si� mylisz. Ka� mi osiod�a� konia i �egnaj!

- Oszala�a�! Dok�d pojedziesz?

- Teraz, kiedy nie mam ju� przewodnika? Zaskocz� ci�: pojad� do ksi�cia Burgundii!

- Ka�e ci� powiesi�!

- Tak s�dzisz? A czy kaza�e� mnie powiesi�, kiedy przyjecha�am, nieznajoma, nawet nieco podejrzana? Nie. Wzi��e� mnie do ��ka, a ja si� zgodzi�am, gdy� uwa�a�am ci� za m�czyzn�. Ale ty trz�siesz si� tu jak smarkacz, bo tw�j pa� mo�e poszed� ci� zadenuncjowa�. Zuchwa�y zdaje mi si� by� cz�owiekiem z klas�. Pr�ba uwiedzenia go mog�aby by� zabawna.

Kondotier ow�adni�ty nag�� w�ciek�o�ci� chwyci� j� za gard�o:

- Ty wstr�tna dziwko! Masz mnie ju� do��, prawda? ��ko ksi���ce by�oby lepsze od mojego? Nie pozwol� ci na to. Powiedzia�em, �e chc� ci� zatrzyma� i zatrzymam!

- Wi�c... zatrzymasz... moje zw�oki! - wykrztusi�a na wp� uduszona.

Zrozumiawszy, �e omal jej nie zabi�, Campobasso zwolni� uchwyt i pchn�� j� na ziemi�:

- Zrobisz to, co m�wi�! Wsta� i ubierz si�... je�li nie chcesz, �ebym kaza� ci� ubra� moim ludziom.

Wsta�a i roze�mia�a mu si� prosto w twarz:

- To by�oby ciekawe! �wietny pomys�! Zawo�aj wi�c swoich ludzi! Kilku �ucznik�w jako pokojowe, to mog�oby by� zabawne.

To absurdalne wyzwanie uspokoi�o jego gniew, ale obudzi�o nami�tno��. Brutalnie porwa� j� w ramiona, popchn�� na jedn� z kolumienek �o�a i wzi�� na stoj�co z tak� gwa�towno�ci�, �e krzykn�a z b�lu.

- Nie doprowadzaj mnie do ostateczno�ci, Fioro! Nie mog� ci� straci�, s�yszysz? Chc� mie� ci� znowu i znowu, zawsze kiedy b�d� mia� na to ochot�. Dlatego musz� ci� ukry�, odsun�� od niebezpiecze�stwa. Gdyby ksi��� skaza� ci� na �mier�, zabi�bym go. Kocham ci�, rozumiesz? Kocham ci�, kocham, kocham!

- Co zamierzasz zrobi�? - spyta�a w chwil� p�niej, kiedy - zn�w pe�en czu�o�ci - pomaga� jej si� ubiera�.

- Jak tylko opu�cisz Thionville, pojad� do Soleuvre i zobacz� si� z Zuchwa�ym, nie czekaj�c a� mnie wezwie. Powiem mu do jakiego stopnia mi na tobie zale�y, a r�wnie�, �e chc� ci� poj�� za �on�. Nie o�mieli si� wtedy ciebie �ciga�. Za bardzo potrzebuje oddzia��w, kt�rymi dowodz�.

- Dlaczego nie odejdziesz zamiast stawia� czo�a jego gniewowi? Wyjed� ze mn�!

Z wysoko�ci wsi Laxon Fiora ujrza�a rozci�gaj�ce si� w dolinie u st�p dwa miasta. Jedno sk�ada�o si� z namiot�w o jaskrawych barwach, z g�ruj�cymi nad nimi proporcami. Namioty rozstawiono wok� zrujnowanej budowli o cienkich spiczastych wie�ach. Drugie, otoczone dymami, wznosi�o swe mury i wie�e, kt�rych broni�y fosy i fortyfikacje. Grzmia�y armaty ustawione rz�dem przed pierwszym i na murach drugiego, a �oskotowi towarzyszy�y krzyki. Po obu stronach krz�tali si� ludzie. Mimo pochmurnej pogody l�ni�a bro� i zbroje. Ludzie padali na przedpolach transzei wykopanych przed miastem. Wsz�dzie wida� by�o wysokie, czerwone p�omienie i k��by czarnego dymu.

Nancy nie by�o bardzo du�ym miastem. �y�o w nim oko�o sze�ciu tysi�cy mieszka�c�w. By�a to stolica ksi�stwa Lotaryngii i szlachetny gr�d, wok� kt�rego ksi���ta wznie�li wysokie mury. Wie� jednak by�o niewiele: opr�cz dw�ch bli�niaczych, strzeg�cych bram Craffe i �wi�tego Miko�aja oraz dw�ch ukrytych przej�� w murach. Do tego dochodzi�y- rzecz jasna- te, kt�re broni�y pa�acu ksi���cego wzd�u� jego wschodniego boku od strony Meurthe*16.

Pi��dziesi�t lat wcze�niej ksi��� Karol II, �wiadom rozwoju artylerii oraz faktu, �e stare mury i fosy nie stanowi� ju� wystarczaj�cej obrony dla miasta, postanowi� wybudowa� owe dodatkowe wzmocnienia. Wzmocniono galerie stra�nicze, a nieco p�niej ksi��� Jan II wzni�s� wspomniane wie�e ze sto�kowatymi dachami z �upku, broni�ce bramy Craffe*17. Ta lotary�ska stolica dumnie opiera�a si� szturmom armii burgundzkiej, kt�ra dzi�ki swym kontyngentom z Luksemburga, Franche-Comte, Sabaudii i Anglii sta�a si� ponownie gro�na. W przypadku otoczonego miasta nie by�o to mo�liwe: ju� na pocz�tku obl�enia Campobasso kaza� schwyta� pas�ce si� pod murami stada. Jak d�ugo wytrzyma Nancy w tych warunkach i przy ch�odnej, deszczowej jesiennej pogodzie?

Najwyra�niej nie przejmuj�c si� kanonad�, Oliwier de la Marche poprowadzi� swego wi�nia w stron� ogromnego obozu. Przeci�� r�ne kwatery, gdzie pracowali liczni rzemie�lnicy: p�atnerze, rymarze, ko�odzieje, cie�le, no�ownicy, piekarze, rze�nicy, a nawet aptekarz. W tamtych czasach ob�z armii by� sporym miasteczkiem. Nie brakowa�o tam ani szynk�w, ani markietanek, kt�rych ob�z znajdowa� si� nieco na uboczu. Ksi��� Karol zmniejszy� ich liczb� do trzydziestu na kompani�, ale nadal by�o ich du�o.

Gdy dzie� mia� si� ku schy�kowi - a zmrok w ponure, listopadowe dni zapada� wcze�nie - huk dzia� usta�. Oblegaj�cy powr�cili do obozu unosz�c swych rannych. W obl�onym mie�cie dzwony ko�cio��w Saint-Epvre i Saint-Georges bi�y na Anio� Pa�ski; po obu stronach mur�w odkry�y si� g�owy, a wszyscy znieruchomieli w kr�tkiej modlitwie. Eskorta Fiory uczyni�a to samo... Wreszcie, przekroczywszy dawne fortyfikacje starej siedziby komandora zakonu �wi�tego Jana z Jerozolimy, znajduj�cej si� oko�o dwustu metr�w od mur�w, ujrzeli strze�one przez wojsko miasteczko wspania�ych namiot�w ustawionych wok� najwi�kszego, ogromnego, purpurowego pawilonu, kt�rego �rodkowy szczyt wie�czy�a z�ota kula ozdobiona koron�. Tu� obok zatkni�to wielki, fioletowo- czarno srebrny sztandar, a wok� krz�ta� si� t�um stajennych, giermk�w i pazi�w odzianych w barwy ksi�stwa Burgundii. Inne namioty ozdobiono herbami ksi�cia de Cleves, ksi�cia Tarentu, ambasador�w i kawaler�w Z�otego Runa. Pawilon, kt�ry znajdowa� si� najbli�ej siedziby ksi�cia, nieco wi�kszy od innych, mia� wspania��, fioletow� barw�. G�rowa� nad nim z�oty krzy�. By�o to czasowe schronienie legata papieskiego, Alessandro Nanniego, biskupa Forli.

Wszystkie te prowizoryczne schronienia, z kt�rych niekt�re mog�yby rywalizowa� z prawdziwymi domami pod wzgl�dem solidno�ci i elegancji, by�y o tej porze pe�ne o�ywienia. W zachowanych budynkach komandorii kucharze podsycali ogie� pod pieczeniami i rago�t, kt�rych korzenne zapachy rozchodzi�y si� doko�a. Panowa� weso�y gwar pozwalaj�cy zapomnie� o trwaj�cej wojnie.

Pojawienie si� kapitana gwardii wiod�cego ubran� na czarno, pi�kn� kobiet� o skr�powanych r�kach wywo�a�o zainteresowanie, ale Oliwier de la Marche sprawia� wra�enie niewra�liwego na nawo�ywania i pytania towarzyszy. Szed� wprost przed siebie nie odwracaj�c nawet g�owy. Fiora r�wnie� nie przygl�da�a si� nikomu ani niczemu. Siedz�c prosto na koniu, mia�a wynios�� postaw� pojmanej kr�lowej; nie dostrzeg�a stoj�cych o kilka krok�w od niej dw�ch rycerzy, kt�rzy pomagali sobie zdj�� rynsztunek. Twarz pierwszego zastyg�a przez chwil� w ogromnym zdumieniu, pod wp�ywem kt�rego nieco zbyt gwa�townie zerwa� he�m.

- Delikatniej, b�agam! - zaprotestowa� Filip de Selongey. - Omal nie urwa�e� mi nosa!

- Sp�jrz!... i powiedz mi, czy przypadkiem nie mam omam�w?

Mateusz de Prame wskazywa� je�d�c�w zbli�aj�cych si� do namiotu ksi�cia.

Twarz Filipa poczerwienia�a.

- To niemo�liwe! To nie mo�e by� ona! - wyszepta�. - Nawet gdyby jeszcze �y�a, co robi�aby tutaj? I to jako wi�zie�?

- Nie wiem. Ale czy s�dzisz, �e takie podobie�stwo jest mo�liwe? My�la�em, �e podobna uroda jest czym� wyj�tkowym...

- Trzeba si� dowiedzie�!

Filip pobieg� w stron� przybyszy, ale oni ju� zsiedli z koni i weszli do namiotu. Kiedy Selongey chcia� wej�� tam za nimi, stra�nicy skrzy�owali przed nim kopie.

- Chc� wej��! - zaprotestowa�. - Musz� natychmiast widzie� si� z ksi�ciem!

- To niemo�liwe! Dostojny pan Oliwier w�a�nie wyda� rozkaz, aby nikogo tam nie wpuszcza�.

- A kim jest kobieta ze zwi�zanymi r�kami, kt�ra wesz�a z nim?

- Nie mam poj�cia.

Selogney z w�ciek�o�ci� zerwa� r�kawic� i cisn�� j� na ziemi�. De Prame usi�owa� u�mierzy� jego furi�:

- Uspok�j si�! Gniew nic ci nie pomo�e. Wystarczy poczeka�, a� wyjdzie.

Ksi��� nie b�dzie trzyma� jej u siebie wiecznie.

- Masz racj�. Poczekajmy.

Obaj usiedli na pniu �ci�tego drzewa. W tym czasie Fiora, po kilkuminutowym oczekiwaniu w przedsionku wy�o�onym purpurowym at�asem, wkroczy�a - wci�� prowadzona przez kapitana gwardii - do wspania�ego, obci�gni�tego p��tnem pomieszczenia, tak pokrytego z�otym haftem, �e l�ni�o jak mitra biskupia. Na �rodku, o�wietlony mn�stwem p�on�cych �wiec i kryszta�owymi lampami, wznosi� si� tron os�oni�ty purpurowym baldachimem i herbem Burgundii. Siedzia� na nim m�czyzna, kt�rego Fiora natychmiast pozna�a dzi�ki opisowi jego piastunki: Ma szerok�, ogorza�� twarz o mocnym podbr�dku, o oczach ciemnych i w�adczych. W�osy ma czarne i g�ste... By� to Zuchwa�y.

Mia� na sobie d�ug� szat� z czerwonego aksamitu, przepasan� z�otem i ocieplon� gronostajowym ko�nierzem, na tle kt�rego odcina� si� Order Z�otego Runa. Przy czapce z tego samego materia�u l�ni� dziwny i fascynuj�cy klejnot: diamentowa egreta, przytrzymywana przez ma�y ko�czan z pere� i rubin�w. Fiora pomy�la�a, �e przypomina jednego z tych legendarnych ksi���t, o kt�rych w dzieci�stwie s�ysza�a od ojca pi�kne historie. Z pewno�ci� nawet cesarz nie wygl�da� bardziej imponuj�co od niego. Nie czu�a strachu, a nawet bawi�a j� my�l, �e od miesi�cy marzy�a o zabiciu m�czyzny chronionego przez ca�� armi� stra�nik�w i s�u�by oraz przez w�asn� legend�. Ona, zwyk�a dziewczyna, bez jakiejkolwiek w�adzy, i jej przyjaciel Demetrios, starzej�cy si� grecki lekarz, przysi�gli zabi� Wielkiego Ksi�cia Zachodu, nie wiedz�c nawet, czy kiedykolwiek b�d� mogli si� do niego zbli�y�... I oto stan�a przed nim jako skr�powany sznurem wi�zie�. Na pewno nie do�yje �witu, gdy� pos�pna twarz i pe�ne b�yskawic oczy nie wr�y�y niczego dobrego. Nadal jednak nie obawia�a si�.

- Tak wi�c - powiedzia� wreszcie niskim i d�wi�cznym g�osem, kt�ry m�g�by nale�e� do pie�niarza - tak wi�c jeste� dziewczyn�, dla kt�rej jeden z moich najlepszych dow�dc�w zapomina o obowi�zkach i porzuca posterunek przy obl�onym mie�cie. Nie wiesz, �e ksi�ciu nale�y si� pok�on?

- Nie zdo�a�abym odpowiednio si� uk�oni� maj�c zwi�zane r�ce, Wasza Wysoko��. Zreszt� odk�d mnie zabrano, usi�uj� zrozumie� przyczyn� tego - doda�a podnosz�c skr�powane d�onie. � O ile wiem, nikogo nie zabi�am ani nie okrad�am.

- Jeste� szpiegiem na s�u�bie mojego kuzyna, kr�la Ludwika Francuskiego. Wed�ug mnie to gorsze ni� inne zbrodnie.

- Doprawdy? Czy nie zosta� podpisany w Soleuvre dziewi�cioletni rozejm mi�dzy kr�lem a Wasz� Wysoko�ci�?

My�la�am, �e skoro zamilk�y dzia�a, mo�na swobodnie podr�owa�.

- Tutaj one si� jeszcze odzywaj�. Mia�a� wi�c kaprys, by przeprowadzi� wizytacj� granic, a szczeg�lnie miasta, gdzie, jakby przypadkiem, by�a skoncentrowana wi�ksza cz�� naszej armii?

- Pragn�am pozna� jedynego kuzyna, jaki mi pozosta�. Wasza Wysoko��.

- Kuzyna?! Campobasso jest twoim kuzynem?

- Nie rozumiem - powiedzia�a Fiora ze s�abym u�miechem - jak nasze pokrewie�stwo mo�e obra�a� pot�no�� ksi�cia Burgundii. A skoro m�wimy o zniewadze, to chcia�abym, Wasza Wysoko��, by� przesta� zwraca� si� do mnie: ty. Pochodz� z dobrego rodu; kr�l Ludwik, z kt�rym rzeczywi�cie si� widzia�am, zawsze zwraca� si� do mnie z szacunkiem. Nie s�dz�, by Jego Kr�lewska Mo�� by� gorzej urodzony ni� Wasza Wysoko��.

Wobec zuchwalstwa kobiety, kt�ra przygl�da�a mu si� z impertynencj�, Karol wybuchn�� gniewem. Z twarz� nagle poczerwienia�� tak jak jego szata, wsta� i rozkaza�:

- La Marche! Zmu� t� kobiet�, by ukl�k�a przed nami. Daj jej do zrozumienia, �e jej �ycie wisi na w�osku. Lepiej b�dzie, je�li przestanie wprawia� nas w gniew!

Dow�dca gwardii bez s�owa stan�� za Fior� i tak mocno nacisn�� jej ramiona, �e kolana ugi�y si� pod ni�. Ci�ko pad�a na dywan, ale nie pochyli�a g�owy.

- Pro�ciej by�oby - powiedzia�a - rozwi�za� mi r�ce. M�g�by� w�wczas przekona� si�, panie, �e umiem uk�oni� si� przed ksi�ciem jak przysta�o. Wymuszony gest nigdy nie jest oznak� szacunku. A poza tym, ska� mnie na �mier�, je�li to ci� usatysfakcjonuje.

Odwaga Fiory zgasi�a w�ciek�o�� Karola. T� cnot� ceni� najwy�ej:

- Nie obawiasz si� �mierci?

- Dlaczeg� mia�abym si� jej obawia�? �ycie nie przynios�o mi niczego godnego �alu.

Zuchwa�y zbli�y� si� i pochyli�, by spojrze� jej w oczy. Nagle wyj�� zza pasa sztylet o z�otej r�koje�ci, wysadzanej drogimi kamieniami i opar� jego ostrze na szyi m�odej kobiety:

- Daj� ci czas na zm�wienie modlitwy, pani!

- To niepotrzebne - szepn�a Fiora - B�g nie ma mi czego wybacza�, gdy� nie s�dz�, bym Go kiedy� powa�nie obrazi�a. Za to On znajdowa� upodobanie w zadawaniu mi cierpienia. Je�li zgodzi si� wys�ucha� mojej pro�by, niech po��czy mnie z moim zamordowanym ojcem.

Zamkn�a oczy oczekuj�c ciosu, ale n� si� odsun��. Szybkim ruchem ksi��� przeci�� wi�zy.

- S�dz�, �e m�wisz prawd�, pani - powiedzia� pos�pnie. - Nie boisz si�... Odejd�, la Marche! A ty, pani powsta�!

Ale Fiora nie zd��y�a wykona� tego rozkazu, do pomieszczenia wtargn�� Campobasso. Ujrza� kl�cz�c� Fior� i ksi�cia ze sztyletem w d�oni:

- Wasza Wysoko��! - zawo�a� - Na mi�o�� bosk�, nie r�b krzywdy tej m�odej kobiecie! Kocham j� i chc� po�lubi�!

Podbieg� do Fiory, podni�s� j� i otoczywszy ramieniem kontynuowa�:

- Nie czy� jej odpowiedzialn� za winy, kt�re mnie obci��aj�, ksi���! Nie zdaj�c sobie z tego sprawy, zapali�a we mnie nienasycony ogie�, nie daj�cy mi chwili wytchnienia. Nie mog� ju� bez niej �y� i...

- Precz! - rykn�� ksi���. - Jak �miesz wej�� tu nie wzywany! Gdzie s� stra�e?...

La Marche!

- Nie, nie wo�aj go, panie! - poprosi� Campobasso, posy�aj�c zbola�e spojrzenie Fiorze, kt�ra go odepchn�a. -Nie chc� w niczym uchybi� Waszej Wysoko�ci, ale powiedziano mi, �e rozkaza�e� przyprowadzi� tu donn� Fior�, a na my�l, �e jest bezbronna wobec twojego gniewu...

- Bezbronna? Wydaje mi si�, �e �wietnie sobie radzi. Kto ci o tym doni�s�?

- M�j stajenny, kt�remu rozkaza�em strzec jej w zamku Pierrefort. Pojecha� za oddzia�em eskortuj�cym j� tutaj. Nie zabieraj mi jej, Wasza Wysoko��, b�agam, gdy� nie jest ona warta irytacji, w jakiej ci� widz�. Zrozum, nale�ymy do siebie, kochamy si�, a do szcz�cia brak nam jedynie przyzwolenia naszego w�adcy i jego b�ogos�awie�stwa.

- A dlaczego nie mojego przyzwolenia? - rozleg� si� nagle w�ciek�y g�os, kt�rego brzmienie wstrzyma�o bicie serca Fiory. Filip de Selongey, z trudem powstrzymywany przez Oliwi era de la Marche i pazia, rozpaczliwie pr�buj�cych go obezw�adni�, wtargn�� do ksi���cego namiotu. Twarz ksi�cia przybra�a ceglast� barw�:

- Teraz Selongey? - zagrzmia�. - Co� podobnego, wchodz� tu jak do stodo�y!

Czego tu szukasz? Wyjd�, panie!

Zamiast us�ucha�, Filip przykl�kn�� na jedno kolano, nie pochylaj�c jednak g�owy i nie trac�c nic ze swej dumy:

- Prosz� o wybaczenie, Wasza Wysoko��, za to wykroczenie przeciwko etykiecie! Wasza Wysoko�� mnie zna: wie, jak jestem do niego przywi�zany i wierny, ale musia�em wej��. Nie mog�em si� powstrzyma� widz�c jak ten rajtar sforsowa� podwoje.

- Zdaje si�, �e i tobie nikt nie zdo�a�by w tym przeszkodzi�, panie! Oczekuj� teraz, �e powiesz mi, po co� tu przyszed�. Czy s�dzi�e�, �e Campobasso nastaje na nasze �ycie?

- Nie, Wasza Wysoko��. Przychodz� po swoj� w�asno��! Ta m�oda dama jest moj� �on�!

Gdyby na �rodek ksi���cego namiotu spad�a kula armatnia, nie wywo�a�aby wi�kszego wra�enia. Ksi��� obrzuci� kolejno ka�de z tr�jki bohater�w sceny spojrzeniem nie wr�cym niczego dobrego, p�niej za�, bardziej pos�pny ni� kiedykolwiek, wr�ci� na tron. Campobasso zareagowa� pierwszy. Dobywszy miecza chcia� rzuci� si� na Filipa, kt�ry powsta� na znak ksi�cia:

- Do wszystkich diab��w, k�amiesz, n�dzniku! Ale nie zabierzesz mi jej...

- Do��! - krzykn�� ksi���, a Oliwier de la Marche zaatakowa� kondotiera wyrywaj�c mu miecz, podczas gdy jego pan kontynuowa�:

- U mnie si� nie zabija! Za to, �e o�mieli�e� si� przy mnie doby� miecza, powiniene� zosta� ukarany, hrabio de Campobasso! Wyjd�, panie!

- Ale, Wasza Wysoko��...

- Je�li chcesz unikn�� wyrzucenia za drzwi, nie zmuszaj mnie, �ebym powtarza�! Po wyj�ciu kondotiera ci�gn�� dalej:

- A teraz nasza kolej, Selongey! Uwa�aj bardzo na to, co powiesz, gdy� nigdy nikomu nie wolno by�o kpi� sobie ze mnie, a ju� na pewno nie tym, kt�rych obdarzy�em swymi �askami.

- Niech B�g mnie strze�e, bym mia� kiedykolwiek ci� rozgniewa�, m�j panie. Od dzieci�stwa jestem twoim wiernym s�ug�; pr�dzej bym umar�, ni� pos�u�y� si� w stosunku do ciebie ironi�, kt�ra w moich oczach by�aby �wi�to-, kradztwem.

- Wierz� ci, Filipie! W takim razie odpowiedz bez obawy., Twierdzisz, �e ta kobieta jest twoj� �on�?

- Po�lubi�em j� we Florencji, w lutym, kiedy wys�a�e� mnie do Medyceuszy. Jej ojciec, Francesco Beltrami, by� w�wczas jednym z najbogatszych i napot�niejszych ludzi w mie�cie. Pobrali�my si�...

- Aby m�c wnie�� do skarbu Waszej Wysoko�ci sto tysi�cy z�otych floren�w mojego posagu, a wyp�aconych ci przez bank Fugger�w w Augsburgu! - przerwa�a Fiora, kt�ra wreszcie opanowa�a wzruszenie wywo�ane pojawieniem si� Filipa, tak podobnego do tego, kt�rego zachowa�a we wspomnieniach, a jednak innego.

Winna temu mo�e by�a zbroja, kt�r� nosi� ze swobod�, a kt�rej przedtem nie widzia�a, kr�tkie w�osy, �ci�gni�te ze zm�czenia rysy, ma�a blizna przecinaj�cego jego policzek. Serce Fiory wyrywa�o si� jednak ku niemu, a ukryta w duszy rana znowu zacz�a krwawi� mimo chwili rado�ci. Rado�� szybko jednak znikn�a. Fiora, niegdy� odtr�cona i porzucona, a dzi� zdradzona, jako �e inna kobieta nosi�a jej nazwisko, przywo�a�a ca�� sw� uraz�, by pom�c zbyt s�abemu sercu.

- To prawda - zgodzi� si� Selongey - i nie ukrywa�em przed twoim ojcem u�ytku, jaki chcia�em zrobi� z tej znacznej sumy; ale po�lubi�em ci� z innego powodu, Fioro. Przypomnij sobie!

- Chyba nie b�dziesz twierdzi�, panie, �e mnie kocha�e�, skoro chcia�e� mnie tylko na jedn� noc? Porzuci�e� mnie nazajutrz po �lubie, aby wr�ci� do jedynej kobiety, kt�r� naprawd� kocha�e� i kt�r� po�lubi�e� zapewne natychmiast, gdy uzna�e�, �e nie �yj�. Zak�adaj�c, �e nie po�lubi�e� jej wcze�niej.

- Inna kobieta? Ja po�lubi�em kogo� innego? Ja, Filip de Selongey, kawaler Orderu Z�otego Runa, mia�bym by� bigamist�?

- Nie widz� lepszego okre�lenia. Chyba �e wyt�umaczysz mi, panie, kim jest ta Beatrycze kr�luj�ca w twoim zamku w Selongey. Powiedziano mi tam, �e jest jego pani�...

- Beatrycze? - zawo�a� Filip. - Ona jeszcze tam jest?

- A dlaczeg� nie mia�aby tam by�, skoro jest u siebie? Selongey zacz�� si� �mia�, a w jego orzechowych oczach zapali�y si� nagle iskierki weso�o�ci.

- S�dzi�em, �e ju� dawno wr�ci�a do swoich rodzic�w. Jest jedynie moj� szwagierk�, nikim wi�cej.

- Kiedy m�wisz prawd�, a kiedy k�amiesz, panie? Szwagierk� ka�e domniemywa� istnienie brata, a ty powiedzia�e� mojemu ojcu, �e nie masz �adnej rodziny.

- I to prawda. M�j starszy brat, Amuary, zgin�� pod Montihery przed dziesi�cioma laty. Wdowa po nim mia�a nadziej�, nie ukrywam, �e j� po�lubi� - jak to si� cz�sto zdarza w naszych rodach. Ale nigdy nie mog�em si� zdecydowa�, by poj�� za �on� kobiet�, kt�rej nie kocham. Ciebie Fioro... ciebie kocha�em.

- Kocha�e� mnie, panie... a jednak wyjecha�e� nie daj�c mi nadziei, �e jeszcze kiedykolwiek ci� zobacz�.

- A jednak wr�ci�em i dowiedzia�em si�, jakie nieszcz�cie na ciebie spad�o.

M�wiono, �e nie �yjesz. Nie mia�em �adnego powodu, by w to w�tpi�.

�-Filipie!... M�j Bo�e... tak si� nienawidzi�am!

Fiora, jednocze�nie wzruszona i ogarni�ta rado�ci�, niemal zbyt wielk� po wszystkim co przesz�a, zapominaj�c o obecno�ci ksi�cia, wyci�gn�a r�ce. Filip by� mo�e rzuci�by si� ku niej, gdyby ch�odny g�os obserwuj�cego ich w milczeniu Zuchwa�ego nie zatrzyma� go w miejscu:

- To z pewno�ci� pi�kna historia, ale skoro masz zaszczyt, madame, by� hrabin� de Selongey, czy zechcia�aby� mi wyt�umaczy�, jak to si� sta�o, �e jeste� r�wnie� kochank� hrabiego de Campobasso? Kochank� darzon� uczuciem tak gor�cym, �e sam pragnie ci� po�lubi�?

Jakby przebudzeni ze snu zwr�cili si� ku niemu takim samym automatycznym ruchem. U�miech szcz�cia znikn�� z twarzy Filipa. Fiora zrozumia�a, �e ksi��� wznosz�cy si� nad nimi z niemal barbarzy�skim przepychem zrobi wszystko, by wydrze� jej m�czyzn�, kt�rego pokocha�a. Przygotowa�a si� do walki.

- Dlaczeg� to, nie maj�c ju� nikogo na �wiecie, nie mia�abym szuka� jedynego krewnego, jaki mi pozosta�, nawet je�li by� to tylko daleki kuzyn? - spyta�a spokojnie.

- I tak ci by�o spieszno, pani, �e nie zawaha�a� si� szuka� go w Thionville, w �rodku naszych wojsk? Jak dowiedzia�a� si�, gdzie on przebywa?

- Wystarczy�o wiedzie�, gdzie znajduj� si� twe wojska. Wie�ci o czynach i posuni�ciach ksi�cia tak wielkiego jak Wasza Wysoko�� szybko si� rozchodz�. Jad�c tam, gdzie przebywa ksi��� Burgundii, mo�na by�o przewidzie�, �e b�dzie tam jeden z jego najwa�niejszych dow�dc�w. Wystarczy�o pyta� po drodze...

- A my�l o tym, by pojecha� do tego, kt�rego po�lubi�a�, nie przemkn�a ci przez g�ow�?

- Powiedzia�am ju�, �e przesta�am wierzy� w nasze ma��e�stwo. Zreszt�... my�la�am, �e nie ma go ju� na tym �wiecie. Zapewni� mojego ojca, �e chc�c zetrze� pi�tno jakim naznaczy� swoje nazwisko daj�c je c�rce... kupca, ma nadziej� znale�� zaszczytn� �mier� w walce...

Ksi��� zwr�ci� si� do Filipa, kt�ry ze spojrzeniem zagubionym w oddali, s�ucha� w milczeniu, r�wnie zimny jak jego zbroja.

- Czy to prawda?

- �e chcia�em umrze�? Tak, Wasza Wysoko��, ale przeceni�em siebie, a przede wszystkim nie przewidzia�em, �e tak pokocham. Nazajutrz po naszym �lubie wiedzia�em ju�, �e musz� j� znowu zobaczy� i �e pewnego dnia wr�c�.

M�wi� jakby we �nie, dziwnym, oboj�tnym g�osem, jak ci, kt�rych Demetrios poddawa� dzia�aniu swej hipnotycznej mocy. Fiora chcia�a podej�� do niego, ale powstrzyma� j� w�adczy gest Zuchwa�ego.

- A wi�c naprawd� mnie kochasz, Filipie? Dlaczego nic nie powiedzia�e�? Dlaczego odjecha�e� bez s�owa, bez...

- Do��! - zawo�a� ksi���. - Nie zezwoli�em ci, pani, na rozmow� z hrabi� de Selongey. Powiedz mi lepiej, gdzie by�a�, zanim pojecha�a� do Thionville.

- We Francji, oczywi�cie. Po �mierci ojca uda�am si� do Pary�a, do pana Agnolo Nardiego, jego mlecznego brata, prowadz�cego kantor i bank Beltramiego.

- Kupcy! Sklepikarze! - powiedzia� ksi��� z przygniataj�c� pogard�. - Oto kogo po�lubi�e�, Filipie de Selongey, ty, kt�rego przodkowie brali udzia� w wyprawach krzy�owych! Dziewczyna jest pi�kna, zgoda, ale s� inne...

- A czy te inne wnosz� w posagu sto tysi�cy z�otych floren�w? - warkn�a oburzona pogard� Fiora. - U nas szlachectwo wynika z zaszczytu wnoszenia wk�adu w bogactwo pa�stwa przez prowadzenie wielkich interes�w. Niejedna florentynka po�lubi�a ksi�cia.

- Zmie� ton, prosz�! Nie stoisz przed jednym z tych Medyceuszy urodzonych w cieniu kontuaru! Poza tym, troch� zbyt �atwo zapominasz, �e zosta�a� zadenuncjowa-na jako szpieg Ludwika XI, kt�remu wyznaczono zadanie uwiedzenia Campobasso... i �e skrupulatnie wype�ni�a� swoj� misj�. Czy zaprzeczysz, pani, �e tego wieczora, gdy przyby�a� do swego kuzyna, przyj�a� go w �o�u? Czy zaprzeczysz, �e przez trzy dni i trzy noce drzwi waszej sypialni by�y zamkni�te? Czy zaprzeczysz, �e kaza� zaprowadzi� ci� do swego zamku w Pierrefort i, chc�c znowu z tob� si� przespa�, porzuci� posterunek pod Conflans? Czy jeszcze przed chwil� nie by� tutaj got�w czo�ga� si� na kolanach, abym mu ci� odda� i pozwoli� po�lubi�? Kochamy si�, m�wi�, nale�ymy do siebie... Czeg� wi�cej ci trzeba? Czy mam go zawo�a�, �eby opowiedzia� ze szczeg�ami, jak wygl�da�y dni i noce w Thionville?

Selogney nagle utraci� pos�gow� nieruchomo�� i uk�oni� si�:

- Za pozwoleniem, Wasza Wysoko��, chcia�bym odej��. Nie czekaj�c na zgod�, odwr�ci� si� i opu�ci� namiot. Mia� blad� twarz cz�owieka �miertelnie ranionego. Ogarni�ta rozpacz� Fiora patrzy-

�a, jak wychodzi, ale jej oczy pozosta�y suche. Za nic w �wiecie nie pozwoli�aby, by jej cierpienie zobaczy� ten bezlitosny cz�owiek, spodziewaj�cy si� z pewno�ci� krzyk�w, p�aczu i b�agania, a nie tej martwej ciszy. Kiedy Filip odszed�, dumnie wyprostowana zwr�ci�a si� do ksi�cia i podnios�a na jego wspania�� purpurow� posta� oczy tak szare, jak zimowe niebo:

- Zdaje si�, Wasza Wysoko��, �e lepiej s�u�y� w�adcy urodzonemu za kontuarem ni� Wielkiemu Ksi�ciu Zachodu. Wasza Wysoko�� z pewno�ci� nie znosi pana de Selongey?

- Jego? Darzymy go szacunkiem i mi�o�ci�.

- To wida�. Co by by�o, gdyby� go nienawidzi�, panie?

- Nie pochlebiaj sobie zbytnio. On b�dzie wola� cierpie� ni� narazi� si� na publiczn� ha�b�. Cudzo��stwo jest u nas karane �mierci�.

- Chyba, �e pope�nia je ksi���, je�li wierzy� legendzie ojca Waszej Wysoko�ci. A wi�c ska� mnie na �mier�: to wszystko za�atwi.

- By�by to dobry przyk�ad, gdy� nienawidz� cudzo��stwa i budzi ono we mnie odraz�. Zastanowimy si�, co z tym zrobi�. Na razie zostaniesz w obozie pod dobr� stra��. Ci, kt�rzy b�d� czuwa� nad tob� odpowiada� b�d� za to w�asn� g�ow�, gdy� nie pozwol�, by� unikn�a losu, na kt�ry zas�ugujesz. Ale na razie musimy zdoby� to miasto... B�d� jednak pewna, �e o tobie nie zapomnimy!

Przekazana ponownie panu la Marche zamierza�a wyj��, ale Zuchwa�y zatrzyma� j�:

- Chwileczk�! Czy przed wyjazdem do Francji opuszcza�a� ju� Florencj�, pani?

- Nie, Wasza Wysoko��. Nigdy...

- Dziwne... Wydaje mi si�, �e ju� ci� kiedy� widzia�em... dawno temu...

- M�wi�, �e wszyscy mamy na tym �wiecie swego sobowt�ra. Wasza Wysoko�� spotka� zapewne kobiet� do mnie podobn�... Mo�e na ulicy... Albo na jakim� targu? Albo za kontuarem?

Wzruszywszy ramionami da� jej znak, by wysz�a. Nie sk�oniwszy ani odrobin� g�owy wykona�a przed nim najwdzi�cz-niejszy i najdoskonalszy z uk�on�w, po czym w�r�d stra�nik�w opu�ci�a ksi���cy namiot. Zapad�a ciemno��, lecz okolice wielkiego pawilonu o�wietlone by�y przez liczne pochodnie. P�on�y ogniska, przy kt�rych ogrzewali si� �o�nierze.

Kiedy Fiora wysz�a, Campobasso czekaj�cy na tym samym pniu, na kt�rym przedtem siedzieli Filip i Mateusz, rzuci� si� ku niej. La Marche go odsun��:

- Odejd�, panie! Rozkazy Jego Wysoko�ci s� wyra�ne: nie zezwala si� na �adn� rozmow�.

- Dok�d j� prowadzisz, panie?

- Tu, niedaleko, ale ci, kt�rzy b�d� jej strzec, odpowiada� b�d� za to w�asnym �yciem. Nie wolno ci zbli�a� si� do niej.

Kondotier cofn�� si�, jakby go kto� uderzy�: Fiora przesz�a nawet na niego nie spojrzawszy. Chcia� wbiec do namiotu, ale stra�nicy skrzy�owali kopie. Oszala�y z w�ciek�o�ci obrzuci� ich wyzwiskami, lecz nie uda�o mu si� zm�ci� ich oboj�tno�ci. Pospieszy� wi�c za eskort�, chc�c dowiedzie� si� chocia�, dok�d prowadzono jego ukochan�.

Nie musia� i�� daleko. Za wielkim purpurowym pawilonem znajdowa�y si� znacznie mniej przestronne namioty przeznaczone dla oficer�w ksi���cego domu. W�a�nie do jednego z nich, pustego po niedawnej �mierci w�a�ciciela, la Marche wprowadzi� wi�nia. Zabran� z zewn�trz pochodni� o�wietli� do�� wygodne wn�trze, wyposa�one w pokryte poduszkami i kocami ��ko polowe, dwa kufry, z kt�rych jeden zawiera� przybory toaletowe, du�y �elazny �wiecznik, wygaszony kosz �arowy i le��cy na pod�odze dywan, izoluj�cy namiot od kr�tko przystrzy�onej trawy. Przy �cianie le�a� przygotowany zapas drewna.

Jeden z �o�nierzy roznieci� ogie�, a dow�dca gwardii zapali� �wiece.

- Ka�� ci przynie�� kolacj�, pani - powiedzia� la Marche do siedz�cej na ��ku i dr��cej z zimna Fioiy. - Przy�l� r�wnie� tw�j baga�, a jutro przyjdzie jaka� kobieta, by si� tob� zaj��.

- Wielkie dzi�ki. Ale sk�d tyle troski? Czy� nie jestem Wi�niem?

- Nie mamy do dyspozycji loch�w. Poza tym ksi��� rozkaza�, by niczego ci nie brakowa�o. Mam nad tym czuwa� osobi�cie.

- To zbytek �aski... ale czy zgodzi�by� si�, panie, dope�ni� jej m�wi�c, gdzie mieszka pan de Selongey? Czy to daleko st�d?

- Nie mam prawa powiedzie� a ty tego, pani. Jeste� tu w pewnym sensie w odosobnieniu. Obowi�zuje ci� zakaz wychodzenia i porozumiewania si� z kimkolwiek poza mn� oraz stra�nikami.

Fiora pokiwa�a g�ow� na znak, �e zrozumia�a, p�niej wsta�a i wyci�gn�a zmarzni�te d�onie nad koszem �arowym wype�niaj�cym ju� jej ciasne mieszkanie przyjemnym ciep�em p�on�cego drewna. Maj�c w g�owie pustk�, jak rozbitek po zatoni�ciu statku, nie pr�bowa�a nawet my�le�. Czu�a jedynie, jak jej skostnia�e z zimna i obola�e cia�o powoli si� rozgrzewa. Ogromne zm�czenie powodowa�o uczucie podobne do b�lu. Przej�cie od ol�niewaj�cej rado�ci do g��bokiego smutku by�o okrutne i Fiora pragn�a ju� tylko jednego: spa�! Jak wyczerpane zwierz� zapa�� na wiele godzin w letarg. Wcze�niej czy p�niej trzeba si� z niego przebudzi�, ale czasem mo�na odnowi� zapasy si� i odwagi. Je�li nie pozostaje jedynie szuka� snu jeszcze g��bszego, snu wiecznego.

Zamierza�a pa�� na ��ko, kiedy do namiotu wszed� ch�opak, wykwitnie ubrany w fioletowy, aksamitny kaftan wyszywany z�otem, w jasnoszare pludry i kr�tke botki z fioletowego zamszu. Ni�s� w d�oniach tac�:

- Czy zezwolisz, szlachetna pani, bym wszed�? - spyta� k�aniaj�c si� ze swobod�.

Przem�wi� po w�osku i Fiora niemal machinalnie u�miechn�a si� do niego.

By� tu pierwszym cz�owiekiem traktuj�cym j� z szacunkiem.

- Oczywi�cie - powiedzia�a. - Czy�by�my byli rodakami?

- Nie ca�kiem. Jestem z Rzymu: Battista Colonna, z ksi���t Paliano. By�em paziem mego kuzyna, hrabiego de Celano, a obecnie jestem na s�u�bie u ksi�cia Burgun-dii. Teraz, je�li pozwolisz, pani, m�wmy po francusku, by nie niepokoi� wartownik�w - doda� stawiaj�c tac� na kufrze.

- Czy s�u�ba u hrabiego de Celano przesta�a ci odpowiada�, panie?

- Nie o to chodzi, po prostu do�� dobrze �piewam i ksi��� Karol utrzymuj�cy ch�r m�odych pie�niarzy lubi, jak si� do nich przy��czam. Jestem, je�li mo�na tak powiedzie�, wypo�yczony.

- I kazano ci przynie�� mi kolacj�, tobie, kt�ry pochodzi ze szlachetnego rodu? Kto wyda� ci to polecenie?

- Pan Oliwier de la Marche. W obozie mamy tylko giermk�w, a wobec braku kobiety umiej�cej us�u�y� szlachetnej florenckiej damie, pan Oliwier pomy�la�, �e b�dzie dla ciebie, pani, bardziej... jakiego okre�lenia on u�y�?... Ach, tak: pokrzepiaj�ce, je�li s�u�y� ci b�dzie kto� urodzony na p�wyspie.

- Oto wzgl�dy, kt�rych nie spodziewa�am si� jeszcze pi�� minut temu. Mam tylko nadziej�, �e ksi��� Karol nie b�dzie temu przeciwny?

- Pan Oliwier nie robi nic bez zgody Jego Wysoko�ci, a teraz, donno Fioro, �ycz� ci smacznego i dobrej nocy!

- Znasz moje imi�?

- Pan Oliwier nigdy o niczym nie zapomina - powiedzia� m�ody Colonna z weso�ym u�miechem i g��bokim uk�onem.

Nieco pokrzepiona nieoczekiwan� wizyt� serdecznego i uroczego ch�opca - m�g� mie� oko�o dwunastu lat - Fiora podzi�kowa�a w my�lach niewzruszonemu dow�dcy gwardii ksi���cej obiecuj�c sobie zrobi� to bezpo�rednio, kiedy b�dzie mia�a ku temu okazj�. Poczu�a wilczy g��d i dos�ownie po�ar�a pasztet z w�gorza, paszteciki i suszone owoce Przyniesione przez pazia wraz z ma�ym dzbankiem bur-gundzkiego wina. Kiedy sko�czy�a, rzuci�a si� w ubraniu na ��ko, zawin�a w koc i pozwoli�a, by zm�czenie unios�o Ja do spokojnego raju, w kt�rym anio�y �piewaj� ku chwale b�ogos�awionej Dziewicy Maryi.

W swej wspania�ej sypialni Zuchwa�y, z brod� opart� na d�oni, s�ucha� ch�opi�cego ch�ru �piewaj�cego motet dla Matki Boskiej. Niebia�skie g�osy wype�nia�y zapowiadaj�ce wczesn� zim� nocne powietrze, a w ogromnym obozie, rozci�gaj�cym si� a� za staw �wi�tego Jana, do wzg�rz Malz�ville, wszyscy wstrzymali oddech, aby zaczerpn�� z tego pi�kna nieco otuchy przed przysz�ymi walkami.

Przez wiele dni Fiora pozostawa�a zamkni�ta w przydzielonym namiocie. Nie widywa�a nikogo poza m�odym Battista Colonna przynosz�cym jej posi�ki oraz jak��, najwyra�niej przera�on� i robi�c� wra�enie niemej, dziewczyn� zajmuj�c� si� sprz�taniem, przynosz�c� drewno i wod� oraz czyszcz�c� palenisko i miednice. Fiorze nie uda�o si� zmusi� jej do m�wienia.

Na szcz�cie Battista by� rozmowny. Fiora, na wp� og�uszona trwaj�c� przez ca�y dzie� kanonad�, dowiedzia�a si�, �e Nancy broni si� dzielnie. Jego gubernator, ba-stard z Kalabrii, by� zdolnym dow�dc�. Na wie�� o zbli�aj�cej si� armii burgundzkiej nie zadowoli� si� dodaniem do ju� istniej�cych bastion�w, p�ksi�yc�w, redut i przeciw-skarp nowych nasyp�w, wa��w fortecznych i innych umocnie�. Jego artyleria oddawa�a oblegaj�cym ciosem za cios. Dzia�a, kt�re kazano wnie�� na wie�� znajduj�c� si� naprzeciwko komandorii, ju� dwukrotnie zmusi�y Zuchwa�ego do przestawienia namiot�w i rozbi�y na kawa�ki uprzyjmniaczka - d�ug� i wspania�� kolubryn�. M�ody rzymianin nie ukrywa�, �e w�r�d oblegaj�cych zaczyna�o rodzi� si� zniech�cenie. Czy�by znowu czeka�o ich d�ugie obl�enie, jak w przypadku Neuss? Z drugiej strony, w mie�cie, mimo zmniejszaj�cych si� zapas�w �ywno�ci, zakie�kowa�a nadzieja. Mieszka�com Nancy przysz�y zreszt� w sukurs deszcze, zmieniaj�ce ob�z wroga w bagnisko.

Na szcz�cie dla siebie Burgundczycy otrzymali posi�ki: Antoni Burgundzki, przyrodni brat Zuchwa�ego i jego najlepszy genera�, przyprowadzi� z po�udnia �wie�e oddzia�y lombardzkie, po kt�re uda� si� do Mediolanu. Z jego pomoc� Karol m�g� otoczy� miasto pier�cieniem tak ciasnym, �e niemo�liwe sta�o si� dostarczenie z zewn�trz jakiegokolwiek zaopatrzenia.

- Czy to znaczy - zapyta�a Fiora - �e obl�enie wkr�tce si� zako�czy, czy te� sp�dzimy tu jeszcze ca�e miesi�ce?

- Ze wzgl�du na ciebie, pani, mam nadziej�, �e op�r Lotary�czyk�w nie b�dzie wieczny. Ten namiot jest do�� przyjemny, ale pod warunkiem, �e mo�na z niego wychodzi� cz�ciej ni� ty to robisz.

Fiora mia�a bowiem prawo, po zapadni�ciu ciemno�ci i pod �cis�ym nadzorem czuwaj�cych u jej drzwi �o�nierzy, wyj�� na kilka minut, by odetchn�� nieco �wie�ym powietrzem. Przez pozosta�y czas mog�a rozchyli� jedynie zakrywaj�ce wej�cie zas�ony. Na og� nie korzysta�a z tego pozwolenia, by unikn�� miotanego wiatrem deszczu. Jednak�e uwaga pazia zaniepokoi�a j�:

- Czy chcesz powiedzie�, �e nie wyjd� st�d dop�ki Nancy si� nie podda?

Battista zawaha� si� przez chwil�, po czym �ciszywszy g�os odpowiedzia� po w�osku:

- Tak w�a�nie jest. Nie powinienem tego powtarza�, ale wed�ug mnie masz prawo wiedzie� o wszystkim co ciebie dotyczy. Campobasso zaatakowa� pana de Selongeya i obaj zacz�li si� bi�, ale tu wkroczy� ksi���. Rozkaza� im od�o�y� rozstrzygni�cie sporu do chwili, gdy armia wkroczy do Nancy, dodaj�c, �e nie chce ryzykowa�, �e jeden z jego najlepszych dow�dc�w, a mo�e nawet dwaj oka�� si� niezdolni do walki. Cho� by� bardzo zagniewany, mia� k�opot z poskromieniem ich. Musia� zagrozi�, �e... natychmiast ka�e ci� �ci��. To ich uspokoi�o. Ka�dy wr�ci� do swoich obowi�zk�w.

- Czy m�g�by� mi powiedzie�, kiedy to si� sta�o?

- Nazajutrz po twoim przybyciu, pani. Naprawd� nie Wiem, kt�ry z nich by� bardziej zawzi�ty. Gdyby ich pozostawiono samym sobie, pozabijaliby si�. Aby unikn�� podobnej sytuacji, Jego Wysoko�� wys�a� jednego z nich na wsch�d, a drugiego na zach�d.

- Dzi�kuj�, �e mi o tym powiedzia�e� - rzek�a Fiora. -Zachowujesz si� jak prawdziwy przyjaciel, jestem wzruszona. Czy mog� ci� poprosi� o co� jeszcze?

- Je�li tylko zdo�am ci pom�c, pani... i je�li nie b�dzie to sprzeczne z rozkazami.

- Mam nadziej�, �e nie. Chcia�abym, �eby� zgodzi� si� powiadomi� mnie, gdyby... co� si� sta�o hrabiemu de Se-longey.

M�ody Colonna u�miechn�� si�, a jego szczup�a twarz, br�zowa jak kasztan, rozja�ni�a si�. Pochyli� si� bardzo nisko przed Fior� w pi�knym uk�onie:

- Zawsze mia�em ten zamiar... pani hrabino! To przecie� ca�kiem naturalne.

Uprzejmo�� ch�opca by�a jedynym s�onecznym promieniem wnosz�cym nieco ciep�a do jednostajnie szarych i smutnych dni m�odej kobiety. P�yn�y d�ugie, bli�niaczo do siebie podobne godziny. Klasztor ze sw� surowo�ci� by�by lepszy od tego p��ciennego wi�zienia, kt�re uniemo�liwia�o zobaczenie czegokolwiek, ale pozwala�o prawie wszystko s�ysze�. Szum deszczu przeplata� si� z hukiem dzia�, okrzykami rado�ci lub b�lu i zgie�kiem wci�� odpieranych szturm�w. Dobiega�o j� r�wnie� echo modlitw, gdy� namiot legata papieskiego znajdowa� si� tu� obok, s�ysza�a ogromny wybuch rado�ci wywo�anej triumfalnym przybyciem Antoniego Burgundzkiego. Wreszcie, i to by�o przynajmniej przyjemne, Fiora s�ysza�a wiele razy ch�r, w kt�rym wybija� si� czasem d�wi�czny g�os Battisty. Mimo to mia�a przygn�biaj�ce wra�enie, �e jest jedn� z �yj�cych w odosobnieniu kobiet, z kt�rych dwie widzia�a w Pary�u. Sp�dza�y ca�e �ycie w�r�d czterech wymurowanych wok� nich �cian, a na �wiat spogl�da� mog�y jedynie przez w�skie okno, przez kt�re dociera�a do nich ja�mu�na oraz odg�osy wydarze� wok�. Grobowce do ko�ca zamykano po ich �mierci. Gdyby nie Colonna, Fiora czu�aby si� zapomniana, ale sama juz nie wiedzia�a, czy rzeczywi�cie pragnie, aby obl�enie si� zako�czy�o. Oznacza�oby to zamian� jednego wi�zienia na inne, a mo�e szafot; by�oby sygna�em do walki na �mier� i �ycie mi�dzy dwoma m�czyznami odgrywaj�cymi w jej �yciu tak znaczn� rol�.

Pewnego wieczora, gdy zgie�k by� wyj�tkowo g�o�ny i gdy us�ysza�a nawet, ca�kiem niedaleko, ryk Zuchwa�ego, oczekiwa�a Battisty z jeszcze wi�ksz� niecierpliwo�ci�. Kiedy us�ysza�a kroki, odrzuci�a znaleziony w jednym z kufr�w modlitewnik - jedyn� lektur�, jak� dysponowa�a.

W cieniu u wej�cia ujrza�a m�czyzn�; zauwa�y�a, �e naci�gn�� czapk� a� na nos.

- Czy pogoda jest a� tak brzydka? Jako� nie s�ysz� deszczu...

Nie odpowiedziawszy postawi� nakryt� serwet� tac� na dywanie; niemal jednocze�nie zerwa� kaptur i wyci�gn�� zza pasa sztylet. Wszed� w kr�g �wiat�a rzucanego przez kandelabr.

- Nie jeste� Battista? - zawo�a�a Fiora. - Kim jeste�? Zanim zd��y�a doko�czy�, rozpozna�a go. By� to pa� kondotiera, ten Virginio, kt�rego pe�nego nienawi�ci spojrzenia nie mog�a za-

pomnie�. Teraz wbija� w ni� p�on�cy okrutn� rado�ci� wzrok:

- Kim jestem? Jestem twoj� �mierci�, ladacznico! -zgrzytn�� posuwaj�c si� powoli, krok za krokiem, i rozkoszuj�c t� chwil�, kt�rej musia� od dawna pragn��.

Jedno tylko go niepokoi�o: kobieta nie przejawia�a �adnych oznak strachu.

- Schowaj ten sztylet do pochwy i id� st�d! - krzykn�a. - Wystarczy, �e zawo�am...

- Mo�esz sobie wo�a�. U�pi�em twoje stra�e winem ze �rodkiem odurzaj�cym.

Le�� teraz u wej�cia jak dwie nieruchome kuk�y, a ty mi nie umkniesz.

- Dlaczego chcesz mnie zabi�? Co ci zrobi�am?

Nazajutrz, 30 listopada, w dniu �wi�tego Andrzeja, patrona Burgundii, ksi��� Karol rano wkroczy� do Nancy przez bram� Craffe. By�o pochmurnie, ale nie pada�o, i to przynajmniej przynosi�o ulg� niememu i pogr��onemu w g��bokiej rozpaczy ludowi. Przygl�dano si� wjazdowi zdobywcy. Podw�jny kordon piechoty rozci�gni�ty przez ca�e miasto, powstrzymywa� nap�r.

Zuchwa�emu zale�a�o na tym, by osobi�cie asystowa� przy odje�dzie garnizonu Nancy. Dokona� przegl�du dw�ch tysi�cy Niemc�w powracaj�cych do Alzacji, sze�ciuset Gasko�czyk�w jad�cych do Francji i oko�o dw�ch tysi�cy Lotary�czyk�w, z kt�rych jedni wracali do siebie, a inni zasili� mieli garnizon w Bitche. Bastard z Kalabrii wyszed� ostatni, eskortowany jedynie przez rycerza nios�cego jego sztandar. W pe�nym uzbrojeniu, konno lecz z odkryt� g�ow�, wynios�y i wspania�y, podjecha� k�usem do Zuchwa�ego i rzek�:

- Gdyby to ode mnie zale�a�o, po�ama�by� sobie z�by na tym mie�cie, Karolu Burgundzki, kln� si� na Boga! Ale mieszczanom bardziej zale�y na �yciu ni� na honorze. Co zamierzasz z nimi zrobi�? Wyci�� wszystkich w pie�?

- Ale� nie. Zobowi�za�em si� utrzyma� przywileje Nancy i rz�dzi� zgodnie z dawnymi prawami. Zrobi� tu stolic� mego kr�lestwa. Czemu ty, panie, waleczny i kr�lewskiego pochodzenia, nie mia�by� ponownie zosta� jego gubernatorem?

Ceni� warto�ciowych ludzi.

- Ja tak�e i dlatego odje�d�am. P�ki �yj�, nikt nie powie, �e lotary�ski ksi���, cho�by bastard, ukorzy� si� przed tob�...

- Mo�e zrobi� to inni? Czy wiesz, �e tw�j dziad, stary kr�l Ren�, my�li o zapisaniu mi w testamencie Prowansji? Pragnie on, by ponownie powsta�o dawne pa�stwo Burgund�w.

- Wolno mu. Prowansja nas nie obchodzi. Interesuje nas jedynie Lotaryngia i nie pokonasz nas tak �atwo!

Spi�wszy konia bastard z Kalabrii odjecha� galopem w kierunku granicy francuskiej. Wyrzucona spod kopyt bry�a b�ota splami�a czerwony, aksamitny p�aszcz, kt�ry Zuchwa�y narzuci� na zbroj�. Ksi��� zmarszczy� brwi, ale szybko przybra� spokojn� min�:

- Nancy jest nasze, moi druhowie! - zawo�a� pe�nym g�osem. - Pomy�lmy teraz o tym, by godnie do niego wkroczy�! Niech wszyscy wiedz�, �e ka�dy, kto b�dzie napastowa� mieszka�c�w lub naruszy ich dobra, zostanie ukarany �mierci�!

Tego samego, obfituj�cego w wydarzenia wieczora, Fiora dowiedzia�a si� - ku swemu zaskoczeniu - �e legat papieski uzyska� zgod�, by zosta�a umieszczona pod jego bezpo�redni� opiek� i by towarzyszy�a mu we wszystkich podr�ach. Mia�o tak by� do czasu, a� rezultat walki Selongeya i Campobasso pozwoli rozstrzygn�� ojej losie. M�odego Colonne pozostawiono chwilowo na jej s�u�bie; a liczy�a na to, �e uprzejmy pra�at pozwoli jej odzyska� Estebana.

O �wicie Battista zaprowadzi� j� do niewielkiej grupki ksi�y i mnich�w tworz�cych eskort� biskupa Nanniego. Przedstawiona jako pielgrzymuj�ca dama, pragn�ca pomodli� si� przed relikwiami �wi�tego Epvre, zaj�a miejsce w podr�nej lektyce pra�ata, podczas gdy on dosiad� mu�a, by wkroczy� do miasta w spos�b milszy sercom mieszka�c�w. Zuchwa�y postanowi� - a by� to jeden z przejaw�w jemu tylko w�a�ciwej, nieoczekiwanej delikatno�ci - �e B�g w osobie legata pierwszy wkroczy do zdobytego miasta. Mia� nadziej�, �e ten gest u�mierzy urazy i nastawi do niego przychylnie wczorajszych wrog�w, z kt�rych pragn�� uczyni� przysz�ych lojalnych poddanych.

�aden przejaw rado�ci nie powita� poprzedzaj�cego zwyci�zc� pra�ata, ale pod jego b�ogos�awi�c� d�oni� t�umy kl�ka�y j ednomy�lnie:

- Odzyskajcie nadziej�, moje dzieci - powtarza� z lito�ci� przypominaj�c� czu�o�� - ksi��� Karol nie chce waszej krzywdy i nie b�dziecie cierpie� za jego spraw�.

Ukryta za zas�onkami oznaczonej herbem papieskim lektyki Fiora przygl�da�a si� odzianym na czarno ludziom, ich twarzom wychud�ym z powodu wyrzecze�, domom, z kt�rych niekt�re mia�y dachy podziurawione kulami armatnimi, a inne by�y powa�nie uszkodzone. Od�r �mierci i sw�d po�ar�w zdawa� si� przylgn�� do mur�w. Fiorze by�o wstyd, �e znalaz�a si� tu, schowana wprawdzie, ale obecna, w poprzedzaj�cym zwyci�zc� orszaku. Na szcz�cie lektyk� wniesiono bezpo�rednio na dziedziniec pa�acu ksi���cego. Tymczasem legat pod��y� do kolegiaty �wi�tego Jerzego, znajduj�cej si� w bezpo�rednim s�siedztwie pa�acu. Mia� tam przyj�� nowego w�adc�. Przed Fior� pojawi� si� Battista Colonna:

- Kwatermistrzowie jego Ksi���cej Wysoko�ci pracowali ca�� noc, aby przygotowa� apartamenty. Jeden z nich przeznaczony jest dla ciebie, pani. Czy chcesz, bym ci go od razu pokaza�, czy wolisz popatrze� na radosny wjazd ksi�cia?

- Nic nie zapowiada szczeg�lnej weso�o�ci, lecz mimo to chc� by� obecna przy wkroczeniu ksi�cia.

Mia�a ledwie tyle czasu, by doj�� do okna w wielkiej, pustej komnacie na pierwszym pi�trze: g�os sze�ciu srebr-nych tr�bek otwieraj�cych poch�d rozbrzmiewa� ju� w bramie Craffe. Za nimi sz�a setka zbrojnych poprzedzaj�ca kompani� je�d�c�w w pi�ropuszach z mieni�cymi si� r�nymi barwami proporczykami. Za nimi pojawi� si� Zuchwa�y. Jego �wietno�� zapar�a widzom dech w piersi. Dosiada� okrytego purpurowo-srebrnym czaprakiem Moro, swego ulubionego konia. Za�o�y� obszerny, wyszywany z�ot� nici� p�aszcz, kt�ry rozpostarto na zadzie konia. Mia� najbardziej bajeczne nakrycie g�owy, jakie mo�na sobie wyobrazi�: wysoki, aksamitny beret naszyty per�ami, otoczony girland� rubin�w i diament�w oraz zwie�czony zapink� z�o�on� z trzech du�ych, s�ynnych rubin�w zwanych Trzema Bra�mi, czterech ogromnych pere� i wielkiego diamentu odbijaj�cego wszelkie promienie �wiat�a. Pod tym paradnym nakryciem g�owy*,18 bardziej kosztownym ni� cesarska korona, wida� by�o dumn� twarz Wielkiego Ksi�cia Zachodu, ciesz�cego si� najwyra�niej z pe�nego^zachwytu os�upienia t�umu i oczekuj�cego wiwat�w. Wiwat�w nie by�o. Jedynie delikatny szmer przebieg� t�um, jak podmuch wiatru porusza spokojn� wod�... Fiora ujrza�a w zwierciadle swej pami�ci szar� posta� kr�la Francji i pomy�la�a, �e por�wnanie nie wypada dla niego korzystnie. Nie by�a jednak pewna, czy inteligencja i bystry umys� Ludwika Francuskiego mia�y odpowiedniki pod t� ol�niewaj�c� powierzchowno�ci� legendarnego ksi�cia...

Za nim na paradnych koniach okrytych wspania�ymi czaprakami, pod��ali ksi��� Engelbert z Nassau, wielki bastard Antoni, Filip de Croy - hrabia de Chimay, ksi��� Jan de Cloves, ksi��� Tarentu, hrabia de Marle, syn kone-tabla de Saint-Pol, nie wiedz�cy jeszcze o tym, �e jego ojciec wydany traktatem z Soleuvre kr�lowi Francji - kt�rego zreszt� wielokrotnie zdradza� - zosta� uwi�ziony w Bastylii i postawiony przed s�dem maj�cym zaprowadzi� go na szafot, Jan de Rubempre, pan na BidYres, i wielu innych, po�r�d kt�rych Fiora z b�lem w sercu rozpozna�a Filipa.

Nie uleg� trosce o wspania�y wygl�d jak pozostali panowie. Pod p�aszczem z w�asnym herbem - srebrne or�y na lazurowym polu - kt�ry zdobi� r�wnie� jego wierzchowca, nosi� bojow� zbroj�. Uniesiona przy�bica he�mu opasanego hrabiowsk� koron� pozwala�a rozpozna� jego wspania�y profil. Przytrzymuj�c mocn� r�k� wysoko w g�rze �eb konia jecha� przed siebie z nieobecn� min�, nie patrz�c na nic i na nikogo. Jego twarz w obramowaniu b��kitniej�cej stali by�a bardzo blada i Fiora przypomnia�a sobie, �e dwa dni wcze�niej zosta� ranny. Przygl�da�a si� usilnie oddalaj�cej si� dumnej postaci m�a i nie dostrzeg�a Campobasso jad�cego za nim.

On j� jednak dostrzeg� i chc�c by na niego spojrza�a poruszy� si� w siodle tak gwa�townie, �e jego ko� skr�ci� i potr�ci� konie s�siad�w, z czego wynik�o pewne zamieszanie i Fiora machinalnie zwr�ci�a wzrok w tamt� stron�. Rozpoznawszy Campobasso cofn�a si� gwa�townie i odsun�a od okna. Sam widok tego m�czyzny, kt�ry posiad� jej cia�o, wywo�ywa� w niej teraz odraz�. Odda�aby teraz wszystko, by w jej �yciu nie zdarzy�o si� nigdy Thionville.

- Mam tego do�� - powiedzia�a do Battisty, kt�ry wszed� do �rodka razem z ni�. - Chcia�abym p�j�� do mojego pokoju.

- Tak ci spieszno, pani? Czy wiesz, �e przed twymi drzwiami zostan� postawieni stra�nicy?

- Nie mam �adnych z�udze� co do mojego losu. Ksi��� mnie nienawidzi i pragnie tylko jednego: bym znikn�a mu z pola widzenia, czy przez �mier�, czy przez uniewa�nienie ma��e�stwa.

- To mo�liwe... ale ty, pani, czego pragniesz? Jeste� niewiele starsza ode mnie, a wi�c pragnienie �mierci by�oby przedwczesne.

- Nie pragn� jej, ale jestem zm�czona walk� z nieustannie prze�laduj�cym mnie losem. Mia�am ojca i ju� go nie mam, mia�am m�a i straci�am go, tak z jego winy, jak z mojej. Widz�, �e chc�c si� zem�ci� straci�am wszystko. To, co si� mo�e zdarzy�, nie ma znaczenia. Widzisz Batti-sto, wydaje mi si�, �e jestem przede wszystkim bardzo, bardzo zm�czona... Chcia�abym zasn�� i nigdy si� nie obudzi�...

- To nie jest rozs�dne. Dw�ch m�czyzn b�dzie walczy� dla ciebie, z mi�o�ci do ciebie, pani...

- Nie! Z mi�o�ci w�asnej. To nie to samo. Tymczasem ksi��� Karol, dotar�szy pod katedr� �wi�tego

Jerzego, zsiad� z konia i zgodnie z miejscowym zwyczajem powierzy� wierzchowca kanonikowi, po czym proboszcz katedry wprowadzi� go do ko�cio�a. Zwyci�ski w�adca mia� tam wys�ucha� mszy i z�o�y� przysi�g�, kt�r� w dniu koronacji sk�adali zawsze ksi���ta Lotaryngii. M�g�by si� od tego uchyli�, ale zale�a�o mu na uspokojeniu ludno�ci, nie lekcewa�y� wi�c �adnego z miejscowych zwyczaj�w. S�dzi�, �e zaskarbi sobie tym wdzi�czno�� mieszka�c�w Nancy.

Kl�cz�c przed rozjarzonym �wiecami o�tarzem rozkoszowa� si� godzin� chwa�y, gdy� po raz pierwszy obie cz�ci jego kraju zosta�y po��czone brakuj�cym ogniwem, kt�re stanowi�a Lotaryngia. Wkr�tce cesarz, z kt�rego synem mia� nadziej� zar�czy� swoj� c�rk�, w�o�y mu na g�ow� kr�lewsk� koron�, a Burgundia, wreszcie oderwana od starego pnia kapety�skiego i od wszelkiego pos�usze�stwa cesarzowi, pod��y swobodnie ku cudownemu przeznaczeniu, do kt�rego dawa�y jej prawo pot�ga i bogactwa... Wkr�tce... ale jeszcze nie od razu. Najpierw kantony szwajcarskie, te pa�stewka pastuch�w i kmiotk�w, b�d� musia�y zap�aci� za zuchwa�o��, jakiej dow�d da�y odbieraj�c mu hrabstwo Ferrette, atakuj�c Comte Franche i zapuszczaj�c si� na ziemie jego wiernej sojuszniczki Jolandy Sabaudzkiej. A nast�pi to ju� nied�ugo. P�niej, po przerwie pozwalaj�cej nowemu kr�lowi na zgromadzenie najwi�kszej armii �wiata, p�jdzie zrzuci� z ozdobionego liliami tronu Ludwika XI i Francja wreszcie b�dzie mia�a w�adc� godnego minionej �wietno�ci.

Zuchwa�y marzy� w ko�ciele, w kt�rym jeszcze wczoraj wznoszono mod�y, by B�g oddali� od starego kraju naje�d�c� i jego armi�. Karol jednak nie w�tpi� ani przez chwil�, �e rych�o nak�oni nowych poddanych, by dzi�kowali niebu, �e da�o im ksi�cia tak wspania�ego, tak szlachetnego i tak walecznego jak on. Stanowi� to b�dzie dla nich pewn� odmian� po Dzieciaku, tym biednym ma�ym Ren� II, kt�ry zamiast umrze� w walce, wola� szuka� schronienia za sp�dnic� matki i p�aka� nad swoj� bezsilno�ci�.

W czasie gdy szykowano wielki bankiet i zabaw� publiczn�, kt�re mia�y spowodowa� chwilowe chocia� oderwanie my�li mieszka�c�w Nancy od wspominania zabitych krewnych i �a�owania zniszczonych dom�w, Fiora przyjmowa�a wizyt� biskupa Nanniego. Podzi�kowa�a mu za opiek�, kt�r� j� otoczy�. Wiedzia�a, �e dzi�ki legatowi papieskiemu znalaz�a si� w tej komnacie a nie w wi�zieniu.

- Nie ma w tym wielkiej mojej zas�ugi, drogie dziecko. Nawet je�li to si� ksi�ciu nie podoba, nie mo�e zmieni� faktu, �e jeste� legaln� hrabin� de Selongey. Jest ci winien pewne wzgl�dy.

- A jednak ch�tnie by mnie straci�. By�oby to dla niego podw�jnie korzystne, gdy� uwolni�by Filipa a jednocze�nie pozwoli�o zapomnie� o tej historii z posagiem.

- B�d� pewna, pani, �e b�dziesz mia�a prawo do wszelkich honor�w nale�nych twej pozycji - powiedzia� biskup z u�miechem - ale do tego jeszcze nie dosz�o. Powiedzia�bym nawet, �e twoj� najwi�ksz� szans� na unikni�cie katowskiego miecza jest w�a�nie ten d�ug, kt�ry ksi��� ma wzgl�dem ciebie. Sto tysi�cy floren�w to ogromna suma. Nie jest w stanie jej zwr�ci�. Jego rycerski honor przeciwstawia si� temu, co by�oby niezbyt eleganckim sposobem pozbycia si� wierzyciela. Przyszed�em ci to powiedzie�, pani, aby ci� troch� uspokoi�, a tak�e, by ci� powiadomi�, �e pojedynek mi�dzy hrabi� de Selongey a Campobasso b�dzie mia� miejsce jutro o p�nocy w murach zamku. �wiadkami b�d� jedynie: sam ksi���, ty, ja i dw�ch sekundant�w. Wielki bastard Antoni b�dzie pe�ni� rol� s�dziego. Walka toczy� si� b�dzie... do ostatniej kropli krwi.

- To znaczy?

- �e kres jej b�dzie mog�a po�o�y� jedynie �mier� jednego z przeciwnik�w.

Lodowata stru�ka potu sp�yn�a po plecach Fiory, kt�ra zadr�a�a jakby do komnaty wpad� zimowy wiatr i owia� j� swoim ch�odem:

- To okropne - wyj�ka�a. - To niemo�liwe! Ksi��� nie mo�e zgodzi� si� na co� takiego! Nie mog� w to uwierzy�. To potworne!

- A jednak tak trzeba. Nie znasz praw feudalnych tych kraj�w. Przyznaj� zreszt�, �e zwyczaje ludzi po drugiej stronie Alp nie s� lepsze, je�li nie gorsze: u nas op�aca si� morderc�, aby zabi� wroga.

- Niech sobie b�d� lepsze czy gorsze, nie obchodzi mnie to.

I odwr�ciwszy si� do legata plecami podesz�a szybko do drzwi sypialni, otworzy�a je i gwa�townie odepchn�a halabardy, kt�re przed ni� skrzy�owano.

- Chc� si� zobaczy� z ksi�ciem! - powiedzia�a. - A je�li spr�bujecie mi przeszkodzi�, b�d� krzycze� tak g�o�no, �e wszyscy si� zbiegn�. Powiem wtedy, �e pr�bowali�cie mnie zabi�!

- Moje dziecko - prosi� zatrwo�ony Nanni - chyba o tym nie my�lisz?

- My�l� wy��cznie o tym! Zaprowad� mnie, panie, w przeciwnym razie sama zdo�am znale�� drog�.

Ma�y biskup drepta� wok� niej ale powstrzymanie kobiety by�o niemo�liwe: Fiora postanowi�a, �e tego wieczora zobaczy si� z Zuchwa�ym. Spiesznie dotarli do antyszam-bru, w kt�rym czuwa�o p� tuzina stra�nik�w. Oliwier de la Marche przechadza� si� tam w towarzystwie kamerdynera ksi�cia. Burzliwe wtargni�cie niewiasty sprawi�o, �e przystan�li.

- Zaanonsuj mnie ksi�ciu, panie! - rozkaza�a Fiora tak sucho, jakby zwraca�a si� do s�u��cego. - Chc� go widzie�!

- To niemo�liwe - powiedzia� la Marche. - Jego Wysoko�� rozmawia z ambasadorem Mediolanu i nic tu po tobie, pani! Stra�e, odprowad�cie t� kobiet� do jej pokoju!

- Nie dotykajcie mnie! - krzykn�a Fiora. - Musz� go widzie� w pilnej sprawie: chodzi o �ycie cz�owieka!

- A ja ci m�wi�, pani...

- Co si� dzieje? Co to za ha�as?

W drzwiach stan�� Zuchwa�y. Obj�� spojrzeniem ca�� scen�, ujrza� Fior� szarpi�c� si� z �o�nierzami i legata pr�buj�cego bez skutku przem�wi� jej do rozs�dku.

- Znowu ty, pani! - powiedzia� ksi���. - Teraz chcesz wedrze� si� do mnie si��? S�dzi�em, eminencjo, �e odpowiadasz za t� wariatk�?

- Nie mog� odpowiada� za porywy serca - powiedzia� Nanni z westchnieniem.

- A donna Fiora jest bardzo, bardzo poruszona...

- A wi�c zastan�wmy si� nad tym poruszeniem. Wejd�cie oboje!

Nawet nie spojrzawszy na pi�kne wn�trze, przyozdobione przez s�u�b� wspania�ymi meblami i arrasami, Fiora ju� w progu z�o�y�a ksi�ciu g��boki uk�on.

- Wasza Wysoko�� - powiedzia�a - w�a�nie dowiedzia�am si�, �e pojedynek ma mie� miejsce jutro. B�agam Wasz� Wysoko��, by do niego nie dopu�ci�.

- Do spotkania, w kt�rym idzie o honor dw�ch rycerzy? Trzeba by� kupieck� c�rk�, by wpa�� na podobny pomys�.

- Trzeba by� kobiet� troszcz�c� si� o sprawiedliwo��... i kobiet�, kt�ra kocha. Pan de Selongey jest ranny: walka nie b�dzie wyr�wnana.

- O tym r�wnie� wiesz, pani? Jak na kogo�, kogo trzymam w odosobnieniu, zdajesz si� wiedzie� bardzo du�o o moich rycerzach - powiedzia� ksi��� z cieniem u�miechu, kt�ry nape�ni� nadziej� serce m�odej kobiety. - Uspok�j si�, pani, rana Selongeya jest niegro�na.

- Ale to pojedynek do ostatniej kropli krwi!

- I co z tego?

Nogi ugi�y si� pod Fior�, pad�a na kolana i ukry�a twarz w d�oniach:

- Lito�ci, Wasza Wysoko��! Zr�b ze mn� co chcesz, wtr�� mnie do wi�zienia, wydaj katu, ale nie dopu�� do tego strasznego pojedynku! Nie chc� widzie�, jak on umiera!

Zapad�a cisza, kt�r� zak��ca� jedynie g�o�ny oddech Fiory. Biskup Nanni ju� si� pochyla�, by j� pocieszy�, ale ksi��� powstrzyma� go gestem i powoli podszed� do kl�cz�cej:

- A� tak go kochasz, pani? Dlaczego wi�c Campobasso?

- Z zemsty... i by odci�gn�� go od ciebie... Filip jest got�w wszystko ci po�wi�ci�. Ode mnie chcia� jedynie maj�tku dla twojej chwa�y, panie... i jednej nocy.

Pochyli� si�, wzi�� w d�onie r�ce, kt�rymi uparcie zas�ania�a twarz i zmusi� j� �agodnie do powstania:

- Nie znosisz mnie, pani, prawda?

Lekko si� tylko zawahawszy odpowiedzia�a zatapiaj�c spojrzenie szarych oczu w czarnych �renicach ksi�cia:

- Tak... gdyby nie ty, panie, by�abym szcz�liwa!

- Gdyby nie ja, nawet by� go nie zna�a. Po co mia�by je�dzi� do Florencji? Wr�� teraz do swego pokoju, pani, i pro� Boga, by ci� wys�ucha�. Wiem, �e zdajesz si� by� zdecydowana obej�� si� bez Jego pomocy, ale Jego Eminencja zdo�a mo�e ci� przekona�, by� si� do Niego zwr�ci�a.

Zdarza si�, pani, �e spe�nia pro�by... Je�li chodzi o pojedynek, to nie mog� go nawet op�ni�: nie zgodzi�by si� na to �aden z przeciwnik�w....

Prowadzona przez legata, kt�ry wzi�� j� pod rami�, skierowa�a si� do drzwi. W progu odwr�ci�a si�:

- Czy nie mog�abym chocia�... pom�wi� z nim?

- Je�li zechce, nie b�d� si� przeciwstawia�. Czy mam r�wnie� da� na to pozwolenie Campobasso, kt�ry wci�� prosi o chwil� rozmowy z tob�?

- Prosz� Wasz� Wysoko��... za �adn� cen�! Chcia�abym... ju� nigdy wi�cej go nie widzie�. Ale dzi�kuj�, �e pozwoli�e� mi na spotkanie z Filipem.

Stali naprzeciw siebie w pomieszczeniu b�d�cym niegdy� kapliczk�, niewielkim sanktuarium z szarego kamienia, ozdobionym ju� z burgundzkim przepychem srebrnymi i b��kitnymi tkaninami, pi�knym pos�giem Panny �wi�tej i kilkoma relikwiarzami.

S�ysz�c lekkie skrzypni�cie drzwi wsta� i z r�k� opart� o kl�cznik patrzy� na id�c� w jego stron� m�od� kobiet�, ale ta zatrzyma�a si� kilka krok�w od niego.

- Nie chcia�em si� z tob� widzie�, pani - powiedzia� Selongey cichym g�osem, w kt�rym Fiora dostrzeg�a pewne znu�enie. - Jednak ksi��� nalega�, nie wyjawiaj�c mi zreszt� powodu.

- To ja go o to prosi�am. Chcia�am ci� zobaczy� zanim.... Och, Filipie, jeste� ranny!

Istotnie na jego prawej skroni widnia�o �wie�o zagojone zadra�ni�cie, wok� kt�rego sk�ra zsinia�a, ale Filip wzruszy� ramionami:

- Je�li o tym zadrapaniu chcia�a� ze mn� rozmawia�, pani...

- Cz�ciowo tak, ale przede wszystkim o pojedymku, kt�ry mnie przera�a.

Czy to konieczne, by� walczy�...

- Z twoim kochankiem? Mam nadziej�, �e go zabij�! Jestem od niego o pi�tna�cie lat m�odszy, a to skaleczenie mi nie przeszkodzi. M�wisz, �e si� boisz, pani? A wi�c powinna� by�a wiedzie�, �e przychodz�c wstawi� si� za nim zwi�kszysz jedynie moj� ch��, by go zabi�.

- Wstawi� si� za nim? Nawet mi to do g�owy nie przysz�o. To o ciebie dr��...

- To bardzo �adnie z twojej strony, pani, ale powinna� niepokoi� si� raczej o tego wojaka, gdy� nie zamierzam go oszcz�dza�. B�dzie to dla niego bardzo nieprzyjemne i... niecodzienne: kondotierzy, jak wszyscy wiedz�, bardzo oszcz�dzaj� swoje �ycie, chc�c je zachowa�, by m�c na staro�� korzysta� do woli z owoc�w swej najemnej s�u�by.

- B�aga�am ksi�cia, by nie dopu�ci� do tej walki.

- Roze�mia� ci si� w twarz, jak przypuszczam? Czy s�dzisz, �e m�g�bym znie��, �e jaki� m�czyzna przychodzi na dw�r mego ksi�cia i upomina si� o moj� �on� jak o swoj� w�asno��?

- Twoj� �on�? - powiedzia�a Fiora z gorycz�. - W twoich zamierzeniach, panie, mia�am ni� by� tylko przez kilka godzin, ale nigdy, przenigdy nie wyobra�a�e� sobie �ycia ze mn�, uczynienia ze mnie swej towarzyszki na dobre i na z�e. Czy s�dzisz, �e nie znam warunk�w bezsensownej umowy, kt�r� wymusi�e� na moim ojcu wykorzystuj�c jego s�abo��? �e nie wiem, w jaki niegodny rycerza spos�b odnios�e� zwyci�stwo? We wszystkich krajach �wiata nazywa si� to szanta�em!

- Chcia�em ci� zdoby� za wszelk� cen� i wykorzysta�bym wszelkie �rodki, nawet najgorsze...

- Czy� nie to w�a�nie zrobi�e�, panie?

Odwr�ci� g�ow�, by unikn�� spojrzenia b�yszcz�cych z gniewu oczu, w kt�rych odczyta� m�g� jedynie pot�pienie.

- Przyznaj� ze wstydem, ale oszala�em dla ciebie, pani...

- Dla mnie, czy dla mojego maj�tku?

- Chyba udowodni�em, �e ci� kocham, pani?

- Udowodni�e� mi to? Czy wystarczaj�cym dowodem by�a noc, kiedy uczyni�e� ze mnie kobiet�, i uciek�e� jak z�odziej nie zastanawiaj�c si� ani przez chwil�, czy nie ranisz mnie tym �miertelnie? Zabra�e� ze sob� weksel i kosmyk w�os�w, jak mi powiedziano. To by�o twoje zwyci�stwo.

- Powr�ci�em do Florencji.

- Ju� o tym m�wi�e�, panie. To r�wnie� niczego nie dowodzi. Patrz�c jak p�onie m�j pa�ac da�e� pos�uch pierwszym lepszym plotkom i wyjecha�e�, bez w�tpienia g��boko wzdychaj�c, ale nie jestem pewna, czy westchnienia te nie by�y wyrazem ulgi. Zosta�e� wdowcem i mia�e� przed sob� nowe �ycie.

- To nieprawda. Wr�ci�em, bo ci� kocha�em, pani, bo chcia�em ci� zn�w zobaczy�...

- Pewnie to w�a�nie usi�owa�e� sobie wm�wi�? Gdyby� mnie kocha�... tak jak ja kocha�am ciebie, zburzy�by� Florencj� kamie� po kamieniu, ry�by� ziemi� paznokciami tak d�ugo, a� znalaz�by� chocia� moje zw�oki, ale ty spokojnie wyjecha�e�. Sprawa by�a zako�czona, nie by�o ju� na �wiecie nikogo z Beltramich, by ci przypomnia�, �e z mi�o�ci do swego w�adcy posun��e� si� a� do zbrukania srebrnych or��w z twego herbu. Zawar�e� ma��e�stwo z istot� zrodzon� z kazirodczego zwi�zku i cudzo��stwa, z c�rk� Marii de Brevailles. Nie musia�e� ju� umiera�, jak to z emfaz� zapowiedzia�e� mojemu ojcu... zreszt� pragn� zauwa�y�, �e nie umar�e�!

- I wyrzucasz mi to, pani? Nienawidzisz mnie a� do tego stopnia?

- Doprawdy nic nie zrozumia�e�...

Jedna ze z�ocistych broderii zawieszonych na �cianach kaplicy unios�a si� i pojawi� si� Zuchwa�y. Podszed� do Fiory, zbyt zaskoczonej jego nag�ym pojawieniem si�, by pomy�la�a o jakimkolwiek uk�onie. Filip natychmiast zrobi� si� bardzo czerwony i chcia� podej�� do swojego pana, ale ten odsun�� go ruchem d�oni.

- Odejd�, Filipie! I pami�taj, �eby� si� wyspowiada� przed walk� z Campobasso! Zobacz� si� z tob� p�niej...

- Wasza Wysoko��! Musz� powiedzie�... musz� wyt�umaczy�...

- Nie ma niczego do t�umaczenia. Zrozumia�em wszystko. Zostaw mnie z ni�!

Spojrzawszy po raz ostatni na Fior�, Filip spu�ci� g�ow� i wyszed� z kaplicy, kt�ra rozbrzmia�a echem krok�w jego zakutych w stal st�p, ale ksi��� nawet na niego nie spojrza�. Patrzy� na m�od� kobiet� z wyrazem twarzy kogo�, kto znalaz� rozwi�zanie trudnego problemu. Podszed� do niej i bardzo delikatnie wyj�� d�ugie szpilki przytrzymuj�ce jej uczesanie. Kiedy ci�kie w�osy opad�y wzd�u� jej szczup�ej szyi, cofn�� si� o kilka krok�w.

- Jan de Brevailles! Wiedzia�em, �e ta twarz nale�y do mojej przesz�o�ci, ale nie s�dzi�em, �e do tak odleg�ej! Ile to ju� lat min�o?

- Odk�d odrzuci�e� pro�by zrozpaczonej matki o darowanie im �ycia? Za kilka dni b�dzie osiemna�cie lat. Urodzi�am si� tu� przed ich �mierci�. Dziwi mnie tylko, �e nie zapomnia�e� o tym.

- Nie zapomnia�em. Bardzo go lubi�em, dop�ki czysty obraz dumnego i pi�knego ch�opca nie pogr��y� si� we wstydzie i ha�bie...

- Dlaczego nie powiesz, Wasza Wysoko��, we krwi, w kt�rej twoi kaci sk�pali stary szafot w Dijon? Nawet tego by�o jeszcze za ma�o: trzeba by�o b�ota, bagna, upodlaj�cego grobu, do kt�rego wrzucono ich na tw�j rozkaz i w kt�rym ja o ma�o nie zgin�am...

- Rozkaz pochodzi� od mojego ojca, a nie ode mnie.

- Ale ty, panie, nie zrobi�e� nic, by cokolwiek zmieni�! Gdyby pewien cz�owiek, jeden z tych kupc�w, kt�rymi Wasza Wysoko�� tak otwarcie gardzi, nie znalaz� si� tam, by dokona� aktu mi�osierdzia, zgin�abym tak�e. Ten cz�owiek przygarn�� mnie, karmi�, wykszta�ci�, kocha�... Chcia� zrobi� ze mnie c�rk�. Zgin�� ostatniej wiosny wkr�tce po tym, jak zmuszony by� wyda� mnie za pana Selongeya, kt�ry przenikn�� jego tajemnic�.

Br�zowa twarz ksi�cia zmieni�a barw� na ceglast�, a oczy zap�on�y.

- Nie m�w mi, pani, �e Filip, uosobienie lojalno�ci, prawo�ci i honoru, kawaler orderu Z�otego Runa, o�mieli� si� zastosowa� podobny spos�b?

- Aby przynie�� ci, panie, pieni�dze, kt�rych odm�wi� mu Lorenzo Medyceusz, zdolny by�by do jeszcze gorszego. Jest ci oddany cia�em i dusz�, cho� stwierdzenie tego rozdziera mi serce. Wiesz teraz, dlaczego chcia� mnie tylko na jedn� noc, dlaczego mia�am sp�dzi� ca�e �ycie we Florencji, nigdy nie pojawiaj�c si� w Burgundii, aby nikt tutaj nie dowiedzia� si�, �e posun�� si� a� do splamienia swego nazwiska po�lubiaj�c mnie, a przede wszystkim, �eby� nie dowiedzia� si� o tym, panie, ty - jego prawdziwe bo�yszcze!

- Zamilknij! Na �wi�tego Jerzego, rozkazuj� ci zamilkn��!

Z d�o�mi przy uszach ksi��� opad� na jedno z dw�ch ozdobionych herbami krzese� stoj�cych naprzeciw siebie w prezbiterium. Trwa� tak przez chwil� oddychaj�c z trudem, jakby si� dusi�, i rozchylaj�c gwa�townie ko�nierz d�ugiej, podbitej futrem kuny szaty. Zamkn�� oczy, a kiedy jego oddech sta� si� bardziej regularny, wbi� czarne oczy w Fior�:

- Przyzna�a� niedawno, pani, �e mnie nie znosisz. To za s�abe s�owo, prawda?

Nienawidzisz mnie... i po to, by mi zaszkodzi�, uwiod�a� Campobasso?

- W sytuacji, w jakiej si� znale�li�my, Wasza Wysoko��, k�amstwo by�oby absurdem: mo�esz mi �ci�� tylko jedn� g�ow�. A poza tym naprawd� nie mam ju� szczeg�lnej ochoty �y�.

- Chcesz umrze�, pani?

- To za�atwi�oby wiele spraw...

- Moj� rzecz� jest to oceni�... Wyjd� teraz, pani, i pozw�l mi si� pomodli�! Na honor, bardzo potrzebna mi modlitwa. ..

Przykl�kn�wszy jednocze�nie przed ksi�ciem i przed Bogiem, Fiora opu�ci�a kapliczk�, bardzo powoli zamykaj�c za sob� jej drzwi. Na tyle powoli, �e zobaczy�a Zuchwa�ego opadaj�cego na kolana na stopniu o�tarza i skrywaj�cego twarz w d�oniach. Z dr�enia ramion wywnioskowa� mo�na by�o nawet, �e ksi��� p�acze...

Nast�pnej nocy, tu� przed dwunast�, Battista Colonna przyszed� po Fior� do jej sypialni. Cicho, o�wietlaj�c sobie drog� niesion� przez pazia latarni�, m�oda kobieta i jej przewodnik przebyli komnaty i galerie, zeszli po kr�tych schodach, kt�re zdawa�y si� nie mie� ko�ca, i wreszcie dotarli na b�onie pa�acu, gdzie kilka drzew, pozbawionych przez zim� li�ci, ukazywa�o obna�one, powykr�cane ga��zie.

Wok� tego, co wiosn� by�o mi�kkim kobiercem upstrzonej kwiatami trawy, na kt�rym lubi�y przesiadywa� damy, gwarz�c, s�uchaj�c wierszy i ta�cz�c w kole, znajdowa�o si� kilku m�czyzn otulonych d�ugimi, czarnymi p�aszczami, upodabniaj�cymi ich do zjaw. Dw�ch z nich siedzia�o na zydlach: ksi��� Karol i legat. Trzecie siedzisko czeka�o na Fior�, kt�ra zaj�a to miejsce powitawszy w milczeniu biskupa, ksi�cia i mniej wi�cej pi��dziesi�cioletniego m�czyzn�, stoj�cego obok Zuchwa�ego. Wiedzia�a o nim jedynie, �e jest przyrodnim bratem ksi�cia, wielkim bastardem Antonim, kt�ry dzi�ki swym wyczynom wyni�s� swe nieprawe pochodzenie do rangi legendy. Nigdy si� nie odzywa�.

W plamie �wiat�a rzucanego przez pochodnie trzymane przez trzech czarnych s�u��cych pojawili si� dwaj przeciwnicy. ��obkowane zbroje wykute przez s�ynnego Messaglia z Mediolanu, upodabnia�y ich do siebie i na pierwszy rzut oka mo�na ich by�o rozpozna� jedynie dzi�ki sekundantom: Selongeya po Mateuszu de Prame, a Campobasso po Galeotto. Byli tego samego wzrostu. Ka�dy z nich mia� miecz i sztylet.

Zgodnym ruchem przykl�kli na jedno kolano przed ksi�ciem i legatem. Pierwszy z nich nie drgn��, ale kiedy drugi podni�s� d�o� w ge�cie b�ogos�awie�stwa, Filip zdj�� he�m i cisn�� go na ziemi� okazuj�c w ten spos�b sw�j zamiar walczenia bez os�ony...

- Czy tak bardzo zale�y ci by straci� �ycie? - spyta� Zuchwa�y przyt�umionym g�osem, z kt�rego przebija� jaki� l�k. - Za�� z powrotem ten he�m!

- Je�li pozwolisz, Wasza Wysoko��, nie zrobi� tego. Nie przyszli�my tutaj, by kaleczy� stal. Jeden z nas nie odejdzie st�d �ywy. Tak b�dzie pro�ciej.

- Jak chcesz, ale stawiasz si� w ten spos�b w niekorzystnej sytuacji... chyba �e tw�j przeciwnik oka�e podobn� pogard� dla �ycia?...

Wszystkie spojrzenia zwr�ci�y si� na Campobasso, kt�ry robi� wra�enie zamienionego w pos�g. Jego wahanie by�o namacalne, ale spojrza� na Fior� i wyczyta� w jej oczach tyle nieub�aganej pogardy, �e zdecydowa� si� i r�wnie� ods�oni� twarz:

- W�a�ciwie dlaczego nie? - powiedzia� wzruszaj�c ramionami.

Nast�pnie obaj powstali i podporz�dkowali si� rozkazom ksi�cia Antoniego, kt�ry ka�demu z nich wyznaczy� miejsce. Znak przyzwolenia do walki da� Karol: - Zaczynajcie, panowie. I nich B�g rozs�dzi, czyja racja jest s�uszniejsza.

Jak w dok�adnie opracowanej figurze tanecznej oba ci�kie miecze podnios�y si� jednocze�nie. Fiora wbi�a sobie paznokcie w r�k�, a serce jej �cisn�� �miertelny l�k. Nad �elaznymi pancerzami ich ods�oni�te g�owy wydawa�y si� dziwnie delikatne. Gdyby na kt�r�� z nich spad� ci�ki miecz oznacza�oby to pewn� �mier�, a obaj m�czy�ni walczyli z zaciek�o�ci� �wiadcz�c� o nienawi�ci, jak� do siebie �ywili. B�onie rozbrzmiewa�o szcz�kiem broni, z kt�rej czasem sypa�y si� iskry. Ich umiej�tno�ci by�y r�wnie du�e, zanosi�o si� na d�ugi pojedynek. Selongey by� mo�e szybszy i zwinniejszy, ale Campobasso posiad� wi�ksze do�wiadczenie, gdy� nie po raz pierwszy przysz�o mu stan�� do pojedynku i doprawdy, niemo�liwo�ci� by�o przewidzenie, kt�ry z nich wyjdzie z tego obronn� r�k�...

Fiora pragn�aby zamkn�� oczy, nic nie widzie�, ale nie mog�a: jaka� si�a zmusza�a j� do patrzenia. Czasem jej pe�ne obawy spojrzenie zsuwa�o si� na nieruchom� twarz Zuchwa�ego, w kt�rej jedynie oczy zdawa�y si� �y�. Oczy te iskrzy�y si� �ledz�c poszczeg�lne fazy walki, kt�ra musia�a by� dla jego wojowniczej duszy wybornym widowiskiem, i serce Fiory opanowa�a gorzka uraza. Jak mog�a by� tak g�upia, by prosi� go o niedopuszczenie do pojedynku, po kt�rym musia� sobie obiecywa� wiele przyjemno�ci i kt�ry teraz ocenia� jak wytrawny znawca? Wzruszenie przera�onej kobiety bawi�o go zapewne, tak jak bez w�tpienia bawi� go jej l�k, kt�rego si� domy�la�... W ka�dym razie, niezale�nie od wyniku walki, Fiora straci�a wszelk� nadziej�. Jej �ycie nieodwracalnie obraca�o si� w gruzy, gdy� nigdy nie zgodzi�aby si� by� nagrod� za zwyci�stwo kondotiera nad m�czyzn�, kt�rego kocha�a, a gdyby zwyci�y� Filip to i tak porzuci�by j� na zawsze.

- Niech prze�yje, m�j Bo�e! - b�aga�a, odnajduj�c w tej chwili najwy�szego zagro�enia rozpaczliw� nadziej� w modlitwie. - Niech prze�yje, a ja uwolni� go od siebie. Poprosz� o uniewa�nienie tego bezsensownego ma��e�stwa!

Ch��d przenika� j� do g��bi duszy. Rozdeptany przez walcz�cych �nieg zamieni� si� w b�oto, zi�bi�c jej stopy i wprawiaj�c cia�o w dr�enie. Czu�a jakby ca�y ch��d przenika� do jej �y�, by podst�pnie dotrze� a� do serca...

Oddech obu m�czyzn stawa� si� coraz kr�tszy i g�o�niejszy. Walka przed�u�a�a si� i po tylu uderzeniach miecz musia� by� dla zm�czonych mi�ni wielokrotnie ci�szy. Ciosy zdawa�y si� mniej gwa�towne, a �aden z przeciwnik�w nie by� ranny. Fiora odzyskiwa�a nadziej�. Mo�e ksi��� przerwie t� wyr�wnan� walk�? Nagle Filip, chc�c unikn�� szar�y przeciwnika cofn�� si�, po�lizgn�� i upad� ci�ko na plecy. Campobasso ju� wzni�s� miecz i chcia� rzuci� si� na niego, by zada� cios w g�ow�, kiedy m�oda kobieta z okrzykiem przera�enia wpad�a mi�dzy obu m�czyzn, potr�caj�c Campobasso, kt�rego miecz spad� na jej bark, a zakute w �elazo rami� uderzy�o j� w g�ow�. Poczu�a gwa�towny b�l, ale natychmiast zemdla�a unosz�c w koj�ce g��bie nie�wiadomo�ci echo zrywaj�cych si� wok� niej krzyk�w. P�niej nie s�ysza�a ju� nic z tego bezlitosnego �wiata m�czyzn, o kt�rego okrucie�stwo roztrzaska�a si� z w�asnej woli...

Po odzyskaniu �wiadomo�ci poczu�a b�l. Cho� dotykaj�ce jej ramienia r�ce by�y bardzo delikatne, cierpia�a tak strasznie, jakby je wyrywano. W g�owie r�wnie� czu�a b�l, a d�wi�ki rezonowa�y w niej jak w pustym kloszu... Z trudem otworzy�a oczy i zobaczy�a, �e przeniesiono j� do sypialni w pa�acu i �e pochyla si� nad ni� ksi���cy lekarz, Matteo de Clerici.

- Ko�ci zdaj� si� by� ca�e - obja�ni� po w�osku. - Grubo�� p�aszcza i sukni nieco zamortyzowa�a cios, zadany zreszt� broni� o nieco przyt�pionym ostrzu, ale to prawdziwy cud, �e rami� nie zosta�o obci�te... Ach, zdaje si�, �e przychodzi do siebie!

- Jeste� pewien, panie, �e jej �yciu nie grozi niebezpiecze�stwo? - us�ysza�a g�os ksi�cia Karola i Fiora mimo mg�y m�c�cej jej umys� odkry�a, �e swobodnie pos�uguje si� w�oskim.

- Je�li nie nast�pi� komplikacje, na pewno nie. Pokry�em ran� balsamem, kt�ry powinien ukoi� b�l i przyspieszy� jej zabli�nienie. Za� co do ciosu w g�ow�, to nic gro�nego: guz, kt�ry ju� nabra� �adnej, niebieskiej barwy...

- Filip... - szepn�a Fiora - Czy... Filip �yje?

Pot�na czarna posta� Zuchwa�ego wy�oni�a si� z cienia i pojawi�a w �wietle zapalonych u wezg�owia �o�a �wiec:

- Ca�y i zdrowy... podobnie zreszt� jak jego przeciwnik. Ale co za szale�czy gest! Czy naprawd� my�lisz, �e pozwoli�bym Campobasso obci�� g�ow� Selongeyowi?

Wyraz twarzy Fiory wyra�nie �wiadczy� o w�tpliwo�ciach. Szepn�a:

- Czy� nie by� to pojedynek do ostatniej kropli krwi?

- Mam zawsze prawo przerwa� pojedynek, kiedy mi si� podoba. Dobrze wiedzia�em, �e obaj b�d� mieli wiele k�opotu z pokonaniem przeciwnika, ale s�dzi�em, �e zm�czenie we�mie g�r�. Przyznam jednak, �e wola�bym, �eby zatrzymali he�my...

- Czy... nie mog�e�... rozkaza� aby je za�o�yli z powrotem?

- Nie, tego nie mog�em zrobi�. Ka�dy ma prawo walczy� tak, jak mu odpowiada...

- Wasza Wysoko��! - powiedzia� z wyrzutem lekarz -moja pacjentka straci�a wiele krwi i potrzebuje odpoczynku. Podam jej nap�j, kt�ry sprawi, �e za�nie, a za dnia zobaczymy, jak wygl�da rana...

- Jeszcze chwil�... prosz� - powiedzia�a Fiora. - Chcia�am prosi� Wasz� Wysoko��... o pom�wienie w moim imieniu z Jego Eminencj�. Prosz�... o uniewa�nienie... mojego ma��e�stwa....

- Chcesz...

- Tak. Im wcze�niej tym lepiej. Powiedz panu de Selongey, �e jest zwolniony z jakichkolwiek zobowi�za� wzgl�dem mnie. Podobnie jak ty sam, panie. M�j ojciec... wiedzia�, �e z�oto przeznaczone jest dla ciebie... Nie b�d� zmienia� decyzji... kt�r� podj�� bez przymusu!

Wyczerpana wysi�kiem, jaki sobie narzuci�a, zamkn�a oczy i nie zobaczy�a pochylaj�cego si� nad ni� ksi�cia, ale poczu�a ciep�o jego d�oni, kiedy �cisn�� jej r�k�:

- Niczego nie przyspieszaj, b�agam ci�, pani! Nie jeste� w tej chwili sob�.

- Dlatego, �e straci�am... agresywno��? - spyta�a z bladym u�miechem.

- Mo�e. Porozmawiamy o wszystkim, kiedy wyzdrowiejesz. Musz� ci powiedzie�, pani, �e Selongey jest tutaj, za drzwiami. Czy pozwolisz, by wszed�?

- Nie... nie! Ani on... ani tamten! Lito�ci!

- Masz prawo do czego� wi�cej ni� lito��. B�dzie jak chcesz. Odpoczywaj!

- Najwy�szy czas, doprawdy - powiedzia� uszczypliwie lekarz. - Z drugiej strony wypada�oby znale�� jak�� kobiet� do opieki nad donn� Fior�. Poza dziewczynami kuchennymi w tym pa�acu s� jedynie m�czy�ni, nie licz�c dw�ch tysi�cy markietanek towarzysz�cych naszym wojskom. Troskliwo�� porz�dnej kobiety by�aby...

- Wskazana? Podzielam twoje zdanie i zajm� si� tym z samego rana. Na razie nie szcz�d� jej swych stara�.

Po jego wyj�ciu lekarz napoi� rann� przygotowanym przed chwil� naparem, do kt�rego wla� kilka kropel z przyniesionej ze sob� buteleczki. Lekarstwo musia�o by� skuteczne, bowiem Fiora g��boko usn�a ledwie prze�kn�a ostatni �yk.

Za drzwiami pokoju ksi��� napotka� Filipa nerwowo chodz�cego tam i z powrotem: wida� by�o, �e p�aka�.

- Jak ona si� czuje? - zapyta� - Czy mog� j� zobaczy�?

- Nie ma bezpo�redniego niebezpiecze�stwa, ale nie mo�esz wej��, Filipie.

- Dlaczego?

- Dlatego, �e ona tego nie chce.

- Czeka na tamtego? - zawo�a� m�ody m�czyzna z w�ciek�o�ci�. - Jest niedaleko: Oliwier de la Marche przytrzymuje go u st�p tych schod�w...

- Nie chce widzie� �adnego z was... i pragnie, bym uzyska� od legata papieskiego uniewa�nienie waszego ma��e�stwa. Prosi�a, by ci przekaza�, �e jeste� zwolniony z wszelkich zobowi�za� wzgl�dem niej. S�dz�, �e ma racj�.

- Wasza Wysoko��! - zaprotestowa� Selongey. - Czy ja r�wnie� nie m�g�bym czego� powiedzie�? Wydaje mi si�, �e ta sprawa dotyczy r�wnie� mnie?

- Zmie� ton, prosz�! Zwracasz si� do ksi�cia Burgundii, maj�cego prawo za��da� od ciebie zdania rachunku z twojego zachowania. Przede wszystkim o�eni�e� si� bez mojego zezwolenia, a poza tym pos�u�y�e� si� szanta�em, aby zdoby� r�k� tej nieszcz�nicy, z kt�r� zwi�zku m�g�by odm�wi� najn�dzniejszy z moich poddanych. Zas�ugujesz, bym ci� zmusi� do zwrotu Orderu Z�otego Runa. A teraz zakazuj�, by� pr�bowa� j� zobaczy�, a tym bardziej zbli�y� si� do niej. Musisz zadowoli� si� �wiadomo�ci�, �e uratowa�a ci �ycie i odej��! Zapomnij o niej!

- My�lisz, �e to takie �atwe, panie? - zawo�a� Selongey z gorycz�. - Pr�buj� tego od miesi�cy, bo s�dzi�em, �e nie �yje. A p�niej zobaczy�em j� znowu i poczu�em...

- Twoje uczucia, panie, zupe�nie mnie nie interesuj�. Ja, tw�j w�adca, rozkazuj� ci pod gro�b� publicznej ha�by, by� odwr�ci� si� na zawsze od tej cudzo�o�nicy, zrodzonej z kazirodztwa, a w dodatku b�d�cej szpiegiem naszego kuzyna z Francji.

- Co zamierzasz z ni� zrobi�, panie? Czy nie uczynisz jej nic z�ego? Jest taka m�oda, i tyle wycierpia�a!

- To b�dzie zale�a�o od twojego pos�usze�stwa. Zaraz zobacz� si� z legatem, a ty przygotuj si� do wyjazdu. W Sabaudii wzywa pomocy ksi�na Jolanda, napadni�ta przez wojska kanton�w. Zapowiesz jej nasze rych�e przybycie i pozostaniesz przy niej dop�ki ci� nie wezw�. Musisz przed po�udniem opu�ci� Nancy z pi��dziesi�cioma kopiami!

- Wasza Wysoko��, �aski! Ona jest niewinna i ty o tym wiesz.

- Wcale nie jestem o tym przekonany. W ka�dym razie ma��e�stwo musi zosta� rozwi�zane. Nie zmuszaj mnie swoim uporem, bym j� usun��! Wiedz, �e od tej pory b�d� mia� j� na oku, aby upewni� si� o twoim pos�usze�stwie!

- Czy kiedykolwiek si� na mnie zawiod�e�? Pozw�l mi, panie, cho� po�egna� si� z ni�. Jestem jej winien �ycie!

- Nie... nie m�g�by� ju� wtedy wyjecha�, a ja wyda�em ci rozkaz!

Filip z rozpacz� sk�oni� si� spojrzawszy po raz ostatni na drzwi, za kt�rym spoczywa�a jedyna kobieta, jak� kiedykolwiek kocha�. Skierowa� si� ku schodom, ale w chwili gdy mia� zej�� rozmy�li� si�.

- Tylko s�owo, Wasza Wysoko��. Chc�, by sprzedano wszystkie moje dobra. Fiora nie ma ju� nic i �wiadomo�� tego jest mi niezno�na. Zr�b chocia� to dla mnie, panie!

- Naprawd�? A jak b�dziesz �y� pozbawiwszy si� wszystkiego?

- Kiedy twoje zwyci�stwo b�dzie ugruntowane, zaoferuj� m�j miecz do�y Wenecji. Maj�tek mo�na odbudowa� w czasie wojennych wypraw pod warunkiem, �e nie straci si� w nich �ycia.

Uk�oniwszy si� ponownie ze sztywno�ci� b�d�c� wyrazem powstrzymywanego gniewu, Selongey odszed� wreszcie �ledzony spojrzeniem przez Zuchwa�ego, kt�ry zacz�� si� u�miecha�.

- Jeszcze zobaczymy... - powiedzia�.

Dom �awnika Jerzego Marqueiza na ulicy Ville-Vieille w pobli�u ko�cio�a Saint-Epvre by� jednym z najpi�kniejszych w Nancy i nie ucierpia� w wyniku bombardowania. Tam przeniesiono rano na wp� jeszcze przytomn� Fior�, aby zapewni� jej kobiec� opiek�, nieosi�galn� w zamienionym w koszary pa�acu. Pani Nicole, mi�a �ona urz�dnika, ch�tnie zgodzi�a si� da� nowemu w�adcy ten dow�d dobrej woli. By�a to wysoka kobieta o jasnych, harmonijnie siwiej�cych w�osach, niezbyt urodziwa, ale maj�ca pe�ne ciep�a br�zowe oczy i czaruj�cy u�miech. Ranna bez trudu zdoby�a jej serce i sama natychmiast j� polubi�a.

Tymczasem nowy ksi��� roztacza� wszystkie swe wdzi�ki - kiedy chcia�, potrafi� to robi� - aby oczarowa� nowych poddanych. Odbywa�o si� mn�stwo zabaw i przyj��. Karol by� sam� hojno�ci�, szczodrobliwo�ci� i przymilno�ci�. Zwo�a� w swym nowym pa�acu stany Lotaryngii i wyg�osi� pami�tne przem�wienie:

- ... Wkr�tce wszyscy pojm�, i� moje zbrojne dzia�ania mia�y na celu raczej wasze ni� moje szcz�cie - powiedzia� do tych ludzi, kt�rych g�odzi�, a cz�� z nich skaza� na spanie w gruzach. - Podporz�dkowuj�c was moim prawom Opatrzno�� przeznaczy�a wam bez w�tpienia szcz�cie, jakim b�dzie �ycie pod moimi rz�dami. Zn�w bowiem ujrzycie wasz lud �yj�cy w dostatku, zadowoleniu i spokoju, a to miasto, obecnie centrum mego pa�stwa, stanie si� moj� siedzib�. Ozdobi� je wspania�ym pa�acem, powi�ksz� o wielk� ilo�� budynk�w, rozszerz� jego mury obronne a� do Tombelaine i nadam mu pod moim panowaniem tak� �wietno��, jak� osi�gn�� Rzym pod w�adz� Augusta...

Zako�czy� prosz�c o wyra�enie niezachwianego przywi�zania do jego osoby, a przepe�nione entuzjazmem zgromadzenie przysi�g�o mu wierno��, nie czekaj�c nawet a� sko�czy.

- To niema�a rzecz zosta� stolic� wielkiego kr�lestwa -powiedzia�a Nicole Mar�ueiz do swojej podopiecznej. -Kiedy si� wie, jakie bogactwo osi�gn�y Brugia, Lille i Dijon, cz�owiek daje si� ponie�� marzeniom...

- Czy nie lubisz m�odego waszego ksi�cia, pani?

- Jest uroczy, ale to dzieciak, jak m�wi Jego Ksi���ca Wysoko�� Karol. Nie jest zdolny zmierzy� si� z takim w�adc�. Co zrobi�, trzeba i�� z duchem czasu!

Cz�� lotary�skiej szlachty przy��czy�a si� zreszt� do nowego w�adcy. Gorszy�o to nieco Fior�, powoli powracaj�c� do zdrowia i zaczynaj�c� si� zastanawia�, co stanie si� z ni� sam�. Battista Colonna przychodzi� codziennie, by dowiedzie� si� o jej samopoczucie i pogaw�dzi� z ni�. Powiedzia� jej o wyje�dzie Filipa do Sabaudii, o gwa�townej scenie, jaka z jej powodu mia�a miejsce mi�dzy Campobasso i ksi�ciem Karolem. Wiadomo��, �e Fiora poprosi�a o uniewa�nienie swego ma��e�stwa obudzi�a w kondotierze wielkie nadzieje i za��da�, by przyznano mu tytu� narzeczonego, domagaj�c si� jednocze�nie zgody na codzienne jej odwiedzanie.

- Jego Wysoko�� - opowiada� Battista - o�wiadczy� mu, �e nie ma absolutnie mowy, by� mog�a go po�lubi�, �e je�li o niego chodzi, to przeciwstawia si� temu wyra�nie i �e zamierza zatrzyma� ci� przy sobie jako zak�adniczk�...

- Jako zak�adniczk�? Ale po co? Dlaczego?

- Nie umiem ci powiedzie�, madonna. To okre�lenie, kt�rego u�y� ksi���. W ka�dym razie Campobasso wyszed� trzasn�wszy drzwiami i odjecha�. Poprzysi�g�, �e p�ki �yje nie b�dzie s�u�y� ksi�ciu, kt�ry nie umie doceni� oddanych mu przys�ug.

- Wyjecha�? Ale dok�d?

- Nie uwierzysz, pani: z pielgrzymk� do Saint-Jacques- de- Compostelle!*19

Fiora wybuchn�a �miechem, gdy� Campobasso okryty burk� i kapeluszem pielgrzyma wydawa� jej si� postaci� w najwy�szym stopniu komiczn�.

- I udaje si� tam ze swoim oddzia�em najemnik�w? Pi�kny to b�dzie orszak!

- S�dz�, �e zostawi swoj� condotte w zamku w Pierre-fort, co zwolni go z obowi�zku p�acenia jej. M�wi si�, �e ju� od d�u�szego czasu zatrzymujedla siebie wyp�acane przez ksi�cia pieni�dze. Zapowiedzia� r�wnie�, �e zamierza z�o�y� wizyt� ksi�ciu Bretanii, kt�ry jest pono� jego krewnym...

- Banialuki! - westchn�a Fiora, ale w g��bi duszy by�a raczej zadowolona: z jednej strony z tego, �e pozby�a si� m�czyzny, kt�ry wydawa� jej si� teraz bardziej ni� k�opotliwy, z drugiej z tego, �e doskonale wype�ni�a swoj� misj�. Znaj�c bowiem Campobasso pewna by�a, �e �wi�ty Jakub i ksi��� Bretanii sk�adali si� na jedn� osob�: kr�la Francji, przed kt�rym kondotier z pewno�ci� zamierza� wylewa� �ale. A w�a�nie do tego pragn�a doprowadzi�. Pozwoli�o jej to w pe�ni cieszy� si�, �e wreszcie sko�czy�a z t� przygod�, kt�r� ocenia�a jako niezbyt chwalebn�...

Niestety, tej wspania�ej nowinie towarzyszy�a inna... mniej dobra. Wkr�tce po wje�dzie do Nancy poprosi�a legata o odnalezienie Estebana, aby m�g� powr�ci� do niej na s�u�b�. Ot� m�ody Colonna poinformowa� j�, �e Kastylijczyk zgin�� bez �ladu. Zdaje si�, �e znikn�� nazajutrz po tym, jak obroni� Fior� przed sztyletem Virginio. Ani dow�dca kompanii, do kt�rej si� zaci�gn��, ani inni �o�nierze nie wiedzieli, co si� z nim sta�o... Fiora poczu�a niepok�j, kt�ry pozwoli� jej zrozumie�, �e trwaj�c przy swym skromnym stanowisku Kastylijczyk zdoby� jak�� cz�� jej serca, tak jak Demetrios i wszyscy, kt�rzy odnosili si� do niej jak prawdziwi przyjaciele.

Znikni�cie to sprawi�o, �e czu�a si� bardziej ni� kiedykolwiek wygnank�. Nie rozumia�a, dlaczego ksi�ciu tak zale�a�o, by zatrzyma� j� przy sobie. Czy powiedzia� to tylko po to, by pozby� si� Campobasso, czy te� ta historia z zak�adniczk� by�a spraw� powa�n�? Le��c w obcym ��ku, w obcym domu, w sercu obcego miasta i kraju, pragn�a ju� jedynie powrotu do Pary�a, do swej drogiej Leonardy, kt�rej nieobecno�� by�o jej coraz trudniej znie��. Zbli�a�o si� Bo�e Narodzenie i l�ka�a si� teraz tego s�odkiego �wi�ta ��cz�cego kochaj�cych si� ludzi. Dla niej b�dzie to Bo�e Narodzenie w samotno�ci; pierwsze, kt�re sp�dzi bez ojca i bez Leonardy. Nawet Filip, ten cie� m�a, by� daleko, na zawsze dla niej stracony... Gdy ma si� lat osiemna�cie serce nie zapomnia�o jeszcze o tkliwych rado�ciach dzieci�stwa dani o s�odyczy domu rodzinnego. I Fiora, kt�rej duma nie znosi�a �ez, przez ca�� noc op�akiwa�a ciep�e jeszcze popio�y swego spalonego pa�acu i zburzonego szcz�cia.

- Ja r�wnie� jestem daleko od moich bliskich - zwierzy� si� jej rano Battista zauwa�ywszy jej zaczerwienione oczy -i je�li nie chcesz, pani, przy��czy� si� w czasie �wi�t do twych gospodarzy, m�g�bym przyj�� i �piewa� ci r�ne �adne pie�ni naszych stron...

Skutek by� taki, �e rozp�aka�a si� ku jego wielkiej kontuzji. Doprawdy, stawa�a si� wra�liwa w stopniu godnym po�a�owania! Poca�owa�a ch�opca w oba policzki dzi�kuj�c mu za j ego przyj a��.

Tymczasem w wigili� Bo�ego Narodzenia troje je�d�c�w, w niczym nie przypominaj�cych trzech kr�li, pojawi�o si� nagle na za�nie�onej drodze i przekroczy�o bram� Craffe: m�czyzna, kobieta i m�ody ch�opak. Byli to: Douglas Mor timer, wspania�y w swym rynsztunku cz�onka Gwardii Szkockiej, ale w bardzo z�ym humorze z powodu konieczno�ci przebywania w podobnym towarzystwie, Leonarda usadowiona na mule i opatulona w koce i futra, r�wnie pogodna, jak jej mrukliwy towarzysz, wreszcie m�ody Flo-rent, terminator bankowy opanowany przez demona przygody, kt�ry przyczepi� si� jak rzep do psiego ogona odmawiaj�c zaciekle rozstania si� z ni�, maj�c oczywi�cie w g��bi swego niewinnego serca nadziej�, na ponowne ujrzenie pani swych my�li...

Wszyscy znale�li si� wkr�tce przed Oliwierem de la Mar-che, nieco zbitym z tropu widokiem tej grupki:

- Mam przekaza� ksi�ciu list od kr�la Francji i poczeka� na odpowied� - powiedzia� Mortimer zwyczajnym dla niego pogardliwym tonem.

- Zostaniesz do niego zaprowadzony za chwil�, panie... ale kim s� te osoby?

Podr�ujesz z rodzin�, panie?

Zanim Szkot, kt�rego twarz nabra�a ceglastej barwy, zd��y� wykrztusi� s�owa, kt�re z gniewu uwi�z�y mu w gardle, Leonarda zdecydowa�a si� odpowiedzie�.

- Ja mia�abym nale�e� do rodziny tego nieokrzesa�ca? Wiedz, panie kapitanie, �e zosta� on jedynie zobowi�zany przez Jego Kr�lewsk� Mo�� do ochrony mnie i tego m�odego cz�owieka podczas podr�y z Pary�a. Wiedz r�wnie�, �e pragn� widzie� twego pana. Jestem guwernantk� wi�zionej przez niego donny Fiory Beltrami i przyjecha�am po ni�, bo nie wypada, by m�oda dama o jej pozycji przebywa�a sama w�r�d �o�dak�w!

- Rozumiem - powiedzia� la Marche. - A ten tutaj? -doda� wskazuj�c na Florenta.

- To m�j m�ody s�u��cy albo pa�, jak wolisz, panie. Jestem Leonarda Mercet - o�wiadczy�a wynios�ym tonem, jakiego mog�aby u�y� chc�c powiedzie�: jestem kr�low� Hiszpanii.

- Du�o mi to m�wi! - powiedzia� kapitan p� �artem, p� serio. - Twoje nazwisko, panie?

- Douglas Mortimer, z Mortimer�w z Glen Livot, oficer Gwardii Szkockiej mi�o�ciwie nam panuj�cego kr�la Ludwika, jedenastego tego imienia - rzuci� jak cz�owiek znaj�cy swoj� warto��.

La Marche sk�oni� si�:

- Pozw�l za mn�, panie!

W kilka chwil p�niej Szkot i Leonarda sk�adali uk�on przez Zuchwa�ym, kt�ry, pyszny jak zwykle, udziela� swych wtorkowych pos�ucha� w sali stan�w Lotaryngii. Nawet je�li Leonarda by�a pod wra�eniem otaczaj�cego j� przepychu, to zupe�nie tego nie okaza�a i spokojnie spojrza�a na m�czyzn�, o kt�rym m�wiono, �e dr�y przed nim p� Europy.

Z ca�ym, wymaganym przez protok�, ceremonia�em Mortimer, obeznany z dworskimi zwyczajami, przekaza� ksi�ciu Burgundii list, w kt�rym Ludwik XI pogratulowa wszy mu zwyci�stwa nad Nancy i zapewniwszy o swych braterskich uczuciach, prosi� by jego wys�annikowi przekazano bardzo szlachetn� i bardzo wdzi�czn� pann� Flor� Beltrami kt�rej zmar�ego ojca mieli�my w szczeg�lnym powa�aniu i przyja�ni i o kt�rej dowiedzieli�my si� z niepokojem, �e zapu�ci�a si� a� do Lotaryngii w poszukiwaniu swego kuzyna. Poniewa� ta m�oda dama drogajest naszemu ojcowskiemu sercu, �a�owaliby�my gdyby sta�a jej si� jaka� szkoda czy krzywda i za szczeg�lny przejaw przyja�ni uznamy powierzenie jej naszemu wys�annikowi i towarzysz�cej mu damie, aby mog�a by� zaprowadzona poza graniczne miasto Neujchateau, gdzie pan hrabia de Roussillon b�dzie m�g� si� ni� zaopiekowa� i bezpiecznie doprowadzi� a� do nas... Nast�powa�y zwyczajowe wylewno�ci, ale mimo to Zuchwa�y przebieg� kr�lewsk� episto�� z najwyra�niej zas�pion� min�. Neufchateau, kt�re zreszt� podda�o mu si�, znajdowa�o si� zaledwie pi�tna�cie mil od Nancy, a hrabia de Roussillion, jeden z najlepszych kr�lewskich kapitan�w, nie mia� zwyczaju dowodzi� jedynie garstk� ludzi.

Karol pozwoli�, by list zwin�� si� w rulon i poda� go swemu sekretarzowi, po czym przygl�da� si� przez chwil� dw�m osobom oczekuj�cym, a� wyrazi sw� wol�:

- Jeste�my szcz�liwi dowiaduj�c si�, �e granice Francji s� tak dobrze strze�one i doprawdy nigdy w to nie w�tpili�my. Je�li za� chodzi o donn� Fior�, doskonale rozumiemy, �e mo�e ona by� droga sercu naszego kuzyna kr�la Ludwika. Niestety, nie przetrzymujemy jej tutaj...

Przerwa� zdaj�c si� nie zauwa�a� nag�ej blado�ci Leonardy i l�ku w jej oczach, ani zmarszczonych brwi Mortimera.

- Poza tym - podj�� - nie znamy takiej osoby. Mamy tu tylko hrabin� de Selongey, ma��onk� jednego z naszych najlepszych dow�dc�w, i dziwi nas, �e kr�l nie wie o tym szczeg�le. Jest rzecz� pewn�, �e nie mo�emy przekaza� kr�lowi Francji wielkiej burgundzkiej damy. W tym duchu odpiszemy naszemu drogiemu, mi�emu kuzynowi. A na razie, panie Mortimer, jeste� naszym go�ciem a� do �wi�t Bo�ego Narodzenia, gdy� nie wypada kaza� ci ich sp�dza� w ch�odzie na go�ci�cach. Ty za�, pani, zostaniesz zaraz zaprowadzona do twej wychowanki zmuszonej do pozostawania w swoim pokoju w wyniku... lekkiego wypadku.

Kiedy w chwil� p�niej Nicole Marquiez wprowadzi�a Leonard� do Fiory, ta ostatnia z niedowierzaniem zamkn�a oczy zaciskaj�c je mocno, jakby porazi�o j� silne �wiat�o. Starsza kobieta rzuci�a si� ku niej i wzi�a j� w ramiona:

- M�j anio�ku! Nareszcie ci� odnalaz�am!

Cztery miesi�ce rozstania, kt�re mia�y za sob�, wyda�y im si� teraz czterema wiekami i przez d�u�sz� chwil� trwa�a wymiana bez�adnych pyta� i u�cisk�w. Obie mia�y tyle do opowiedzenia, �e nie wiedzia�y, od czego zacz��...

- Nigdy nam si� to nie uda - powiedzia�a Fiora - je�li nie uporz�dkujemy naszej rozmowy. Jak zdo�a�a� si� dowiedzie�, �e jestem tutaj?

- Odpowied� zawiera si� w jednym s�owie: Esteban. Leonarda wyja�ni�a, �e wygnani przez Campobas�o

Szkot i Kastylijczyk postanowili si� rozdzieli�: pierwszy mia� wr�ci� do kr�la, by zda� mu sprawozdanie ze swojej misji, drugi pozosta� w okolicy Thionville lub nawet w nim samym, by �ledzi�, co dzieje si� w mie�cie. Kiedy Fiora wyjecha�a do Pierrefort, pojecha� w pewnej odleg�o�ci za eskort� m�odej kobiety, a dzi�ki niewielkiej sumie pieni�dzy znalaz� schronienie u jednego z wie�niak�w zaopatruj�cych zamek w drewno i pasz� dla koni. Wkroczenie na scen� Oliwiera de la Marche nie usz�o jego uwagi i, jak poprzednio, pojecha� za Fior� a� do obozu burgundzkiego, gdzie wst�pi� do kompanii ochotniczej, by m�c porusza� si� po obozie.

Przybycie m�odej kobiety wzbudzi�o poruszenie, wi�c Esteban bardzo szybko zlokalizowa� miejsce, gdzie by�a zamkni�ta. Pozwoli�o mu to uratowa� j� przed sztyletem Virginia, ale po zdobyciu Nancy, zrozumiawszy, �e nic nie zdo�a zdzia�a� w�asnymi si�ami, uciek� w nocy i nie zatrzymuj�c si� po drodze wr�ci� do Pary�a. Stamt�d Agnolo Nardi zabra� go do kr�la, do zamku w Plessis-lezTours... wraz z Leonard�, zdecydowanie nalegaj�c�, by im towarzyszy�.

- B�d�c obecnie w pokojowych stosunkach z Burgun-di�, kr�l pomy�la�, �e nic nie stoi na przeszkodzie, by si� o ciebie, pani, upomnie�. S�dz�, �e kr�l ma dla ciebie du�o szacunku, a wszyscy bardzo martwili�my si� o ciebie.

- Nie by�o to ca�kiem bezpodstawne. Ale dlaczego nie m�wisz mi nic o Demetriosie, pani? Czy wci�� jest z kr�lem Ludwikiem?

- Nie. Przebywa w zamku w Joinville, niezbyt daleko st�d, z ksi�ciem Ren� II Loiaiy�skim. Kr�l �po�yczy�" go m�odemu ksi�ciu, aby otoczy� opiek� ksi�n� de Vaudemont, jego babk�, kt�ra jest powa�nie chora. Poza tym Demetrios postawi� horoskop temu ksi�ciu a to, co odczyta�, tak bardzo go do niego przywi�za�o, �e nie chce go ju� opu�ci�. Kr�l zgodzi� si� na to. Esteban za� pojecha� do swego pana i w ten spos�b cz�� drogi, a� do Saint-Dizier, odbyli�my razem...

- Tak wi�c Demetrios opu�ci� mnie? - powiedzia�a Fiora z odrobin� smutku. - S�dzi�am, �e zawarli�my uk�ad, ale najwyra�niej ja i m�j los interesuje go mniej ni� los Dzieciaka. ..

- Dzieciaka?

- Tak ksi��� Karol nazywa tego, kt�rego pozbawi� ziemi i korony.

- Z pewno�ci� nie ma on w sobie nic z dzieciaka. To imponuj�cy m�czyzna. Ale czy nie s�dzisz, pani, �e czas by� mi powiedzia�a, co robi�a� przez ca�y ten czas sp�dzony z dala od twojej drogiej Leonardy?

Opowie�� Fiory by�a d�uga. M�wi�a szczerze, nie oszcz�dzaj�c siebie samej i swojej wstydliwo�ci, tote� s�uchaj�ca jej Leonarda chwilami si� czerwieni�a. Jednak kiedy Fiora sko�czy�a guwernantka ograniczy�a si� do energicznego wytarcia nosa, co by�o u niej oznak� wielkiego poruszenia, i poca�owa�a j� w czo�o.

- Chcia�abym, �eby� jak najszybciej zapomnia�a o tym wszystkim, m�j anio�ku, ale wydaje mi si� to trudne z powodu tego ksi�cia Karola, kt�remu tak zale�y, by zatrzyma� ci� przy sobie.

- Powiedzia� Campobasso, �e jestem zak�adniczk�.

- W�a�nie s�ysza�am. Dlaczego wi�c odpowiada wynio�le temu niezno�nemu Mortimerowi, �e miejsce pani de Se-longey jest przy nim? Tym bardziej �e je�li dobrze zrozumia�am, w�a�nie zrezygnowa�a� z tego zaszczytu, pani, prosz�c o uniewa�nienie twego ma��e�stwa?

- Istotnie to dziwne, ale nie pro� mnie, pani, bym ci wyt�umaczy�a zamys�y Zuchwa�ego. S�dz�, �e nikt nie zdo�a�by tego zrobi�... mo�e nawet on sam!

Gdy zapad�a noc, pa�stwo Marquiez poszli do ko�cio�a Saint-Epvre na pasterk�, a obie kobiety w towarzystwie Battisty, kt�ry przyszed� po nie w imieniu ksi�cia Karola, uda�y si� na nabo�e�stwo do kolegiaty �wi�tego Jerzego.

Fiora uczestniczy�a we mszy po raz pierwszy od czasu pobytu w Pary�u. Zawar�a jednak pok�j z Bogiem, poniewa� nie pozwoli�, by Filip zgin�� od miecza Campobasso, i w tym roz�wietlonym ko�ciele przypominaj�cym, z powodu nar�czy ostrokrzewu i jemio�y, zaczarowany las, da�a i si� uko�ysa� anielskim g�osom m�odych burgundzkich �piewak�w... L�ni�cy od swych najpi�kniejszych klejnot�w Zuchwa�y zasiada� w prezbiterium we wspania�ym p�aszczu, przetykanym z�otem i usianym drogimi kamieniami. Stoj�cy wok� niego oficerowie, cho� ubrani w najpi�kniejsze stroje, stawali si� niezauwa�alni...

- Czy wolno cz�owiekowi zrodzonemu z niewiasty by� do tego stopnia che�pliwym? - szepn�a Leonarda.

- Wydaje mi si� - odpowiedzia�a Fiora - �e on uwa�a to za co� zupe�nie naturalnego. Czy� nie jest Wielkim Ksi�ciem Zachodu, a je�li wierzy� pog�oskom, wkr�tce mo�e zosta� kr�lem. Ale te �wi�ta s� dla niego jedynie kr�tkim odpoczynkiem. Battista powiedzia� mi, �e nied�ugo zn�w chwyci za bro�, by uwolni� ziemie ksi�nej Sabaudii i zem�ci� si� na Szwajcarach, kt�rzy opanowali jego hrabstwo Ferrette i zaatakowali Comte Franche...

- W takim razie, co zrobi z nami? Czy zamierza ci�gn�� nas za sob�, jak te staro�ytne kr�lowe, kt�re przywi�zywano do rydwanu zwyci�zcy?

- Zak�adnik�w trzyma si� przy sobie, a on twierdzi, �e jestem zak�adniczk�. Zreszt� my�l�, �e nie b�dzie to dla nas bardziej uci��liwe ni� dla tych cudzoziemskich ambasador�w, kt�rych widzisz obok niego i kt�rzy musz� mu wsz�dzie towarzyszy�...

Energiczne �pst!" przypomnia�o obu kobietom, �e ko�ci� nie jest miejscem rozm�w. Przyj�y to do wiadomo�ci i przy��czy�y swoje g�osy do g�os�w wiernych intonuj�cych kol�d�.

Gdy min�y �wi�ta, musia�y stawi� czo�a pewnemu problemowi. Wyje�d�aj�c Mortimer przyszed� po�egna� si� z nimi i upomnie� o Florenta, kt�rego mia� zabra�, bowiem ksi��� nie pozwala� �adnemu Francuzowi pozostawa� w swoim otoczeniu. Ch�opiec p�aka�, prosi�, b�aga�, ale bez skutku, a� wreszcie Szkot o�wiadczy� mu spokojnie:

- Czyni� ci wielki zaszczyt traktuj�c ci� jak m�czyzn�. Mo�e jednak zdo�am przekona� ksi�cia, by pozwoli� p�aczliwemu dzieciakowi, kt�rym jeste�, pozosta� w kobiecym towarzystwie?

Jak za skinieniem czarodziejskiej r�d�ki Florent zblad� i poszed� spakowa� sw�j w�ze�ek. Kiedy wr�ci�, by w milczeniu uk�oni� si� Fiorze i Leonardzie, pos�a� im spojrzenie tak rozpaczliwe, �e kiedy wyszed�, stara panna zawo�a�a:

- Ten Mortimer jest �miertelnie nudny, ale przynajmniej nie jest w tobie zakochany, w przeciwie�stwie do tylu innych - i nie wyobra�asz sobie, pani, jak mi si� to wydaje uspokajaj�ce...

Tworz�cy �nie�ne wiry wiatr zasypywa� prze��cz Jougne, na kt�rej niemal nie by�o wida� �ladu drogi. Gdy opu�cili Potarlier i warowny zamek Joux, gdzie utrzymuj�cy go dla ksi�cia pan d'Arbon przyj�� w�adc� wydaj�c na �up sw� piwnic� i spi�arni�, zerwa� si� wiatr, kt�ry przeszed� w burz�. Armia z trudem wspina�a si� ku linii dzia�u wodnego mi�dzy Rodanem a Renem.

Armia? W rzeczywisto�ci by� to ogromny t�um rozci�gaj�cy si� w niesko�czono�� na jurajskiej drodze. Przypomina�o to eksodus, gdy� poza dwudziestoma tysi�cami szeregowych �o�nierzy pod r�nymi dow�dcami by�y tam setki woz�w ci�gn�cych namioty i paradne pawilony, gobeliny, kufry klejnot�w, wspania�e ubrania, manuskrypty, srebra, srebrne monety, bajeczny skarb, jaki stanowi�a ksi���ca kaplica ze z�otymi statuetkami dwunastu aposto��w, kunsztownymi relikwiarzami i innymi przedmiotami kultu, nie licz�c ksi�y i kantor�w, wreszcie ca�e wyposa�enie kancelarii oraz pisarzy i kanclerza, meble i wiele innych rzeczy. .. Wszystko to mia�o udowodni�, nie tylko Szwajcarom, ale i Europie, �e burgundzka pot�ga, si�a, organizacja nie mia�y sobie r�wnych na ca�ym �wiecie. Zreszt� w zamy�le ksi�cia Karola ta wojna, kt�r� rozpoczyna�, mia�a by� szybka i ostateczna: zwyk�a ekspedycja karna maj�ca solidniej ni� kiedykolwiek umocni� jego w�adz�.

Zuchwa�y sta� nad prze��cz� po kostki w �niegu i patrzy� z dum� na ogromny poch�d. Nie by� ju� ksi�ciem Burgun-dii, by� Hannibalem przekraczaj�cym Alpy w �rodku zimy, i nie mia� dla niego znaczenia fakt, �e by�a to Jura! �a�owa� zapewne jedynie, �e nie by�o tam ani �ladu s�onia...

Sta� od wielu godzin, nieczu�y na �nie�n� zawieruch� i przenikliwy wiatr, patrzy� zach�annie na chor�gwie i proporce wojenne stanowi�ce potwierdzenie jego pot�nej w�adzy. Przechodz�cy przed nim usi�owali trzyma� je pionowo i prostowa� plecy mimo zamieci.

Obok niego sta� Antoni, jego brat, a nieco z ty�u opatulona a� po oczy grupa stale towarzysz�cych mu od wyjazdu z Nancy: ambasador Mediolanu, Jan Piotr Panigarola i, zawini�ty w gruby, podbity futrem kun p�aszcz, z w�osami ca�kowicie skrytymi pod obszernym kapturem z rubinowego aksamitu, szczup�y m�ody cz�owiek. By�a to Fiora. W Salins trzeba by�o zostawi� dotkni�tego dezynteri� Oli-wiera de la Marche.

W przeddzie� wyjazdu z Nancy, to znaczy 10 stycznia, Zuchwa�y wezwa� do siebie m�od� kobiet�, kt�ra ca�kiem ju� odzyska�a si�y. Przyj�� j� w zbrojowni, gdzie ogl�da� nowy typ kuszy przys�any przez pewnego niemieckiego handlarza broni.

- Donno Fioro - powiedzia� nie odwracaj�c si� - my�l�, �e dowiedzia�a� si�, �e wyje�d�amy jutro, by ukara� szwajcarskich naje�d�c�w i �upie�c�w? Postanowi�em, �e b�dziesz podr�owa�, pani, w towarzystwie ambasadora Jego Wysoko�ci ksi�cia Mediolanu, pana Panigaroli, kt�ry jest jednym z najm�drzejszych i najmilszych ludzi, jakich dane mi by�o pozna�, a poniewa� przebywa on zawsze w pobli�u mnie, to znaczy, �e cz�sto b�dziemy w�drowa� razem.

- Wasza Wysoko�� - wtr�ci�a Fiora - przepraszam, �e przerywam, ale dlaczego tak ci zale�y, by zabra� mnie ze sob�... i pod jakim nazwiskiem mam jecha�? Czy jestem zak�adniczk�, a je�li tak, to dlaczego? Powiedzia�e� Douglasowi Mortrnerowi, �e jestem hrabin� de Selongey, a tymczasem Wasza Wysoko�� dobrze wie, �e prosi�am o uniewa�nienie ma��e�stwa - uniewa�nienie, kt�rego pragniesz, panie, r�wnie jak ja.

Wci�� trzymaj�c kusz� ksi��� odwr�ci� si� i spojrza� na ni� z rozbawieniem:

- Przecie� zosta�a� dobrze wychowana, donno Fioro! Czy nie nauczono ci�, �e nie nale�y zadawa� pyta� w�adcy? A tu mamy, zdaje si�, pi�kn� ich seri�?... Ale wyj�tkowo odpowiem... pod warunkiem, �e wy�wiadczysz mi pewn� �ask�...

- �ask�? Ja? Pot�nemu ksi�ciu Burgundii?

- Ale� tak. Zaraz ci powiem, czego pragn�, pani. Na razie pom�wimy o tym, o co pyta�a�... Czy jeste� zak�adniczk�? W pewnym sensie tak. To, �e jeste� w moich r�kach, zapewnia ci pewien spok�j, a mnie pos�usze�stwo obu m�czyzn...

- Obu? M�wiono mi, �e Campobasso wyjecha�.

- Wr�ci. Wa�ne, �e Selongey i on nie maj� mo�liwo�ci by si� nawzajem pozabija�. Teraz o tym uniewa�nieniu �lubu! Legat uda� si� do cesarza Fryderyka, by upewni� mnie o jego neutralno�ci w czasie wojny, kt�r� rozpoczynam. Ureguluje t� kwesti� po powrocie. Do tej pory masz prawo do tytu�u hrabiny de Selongey.

- Wcale si� ni� nie czuj�, nie chc� by mnie tak nazywano.

- Jak sobie �yczysz, pani. A wi�c zostaniesz jutro przedstawiona ambasadorowi pod swym florenckim nazwiskiem. Twoja guwernantka podr�owa� b�dzie najwygodniejszym wozem. Ty za�... i tu doszed�em do tej �aski, o kt�rej m�wili�my, b�dziesz mi towarzyszy� konno... pod warunkiem, �e umiesz dosiada� konia.

- Sam zechcia�e� przyzna�, dostojny panie, �e zosta�am dobrze wychowana.

- To doskonale, ale b�dzie jeszcze lepiej, je�li zgodzisz si� przywdzia� str�j, kt�ry o tej porze powinien by� zosta� ci dostarczony. Str�j... ch�opi�cy.

Fiora roze�mia�a si�:

- Je�li tylko tego pragniesz, dostojny panie, to naprawd� drobiazg. Posiadam ju� jeden m�ski str�j, kt�ry u�atwi� mi podr� z Florencji.

- Je�li jeste� do niego przyzwyczajona, tym lepiej, ale naprawd� chcia�bym, aby� nosi�a ten, kt�ry ci wys�a�em. To... ukryty pow�d mego pragnienia, by zatrzyma� ci� przy sobie w czasie tej kampanii...

Wr�ciwszy do pa�stwa Marquiez Fiora rzeczywi�cie znalaz�a roz�o�one na ��ku obcis�e pludry z czarnego jedwabiu, cienkie, haftowane koszule i aksamitn� tunik� w pi�knym, ciemnoczerwonym kolorze, na r�kawie kt�rej wyszyty by� du�y herb Burgundii ozdobiony srebrnym szlakiem z trzema pedantami, kt�ry wprawi� j� w zdumienie. Str�j ten uzupe�nia�o nakrycie g�owy z tego samego aksamitu ozdobione z�otym medalionem przedstawiaj�cym �wi�tego Jerzego, ci�ki z�oty �a�cuch, wspania�y p�aszcz do konnej jazdy z cienkiego czerwonego p��tna podbitego futrem kuny i r�wnie� ocieplane futrem botki z czarnego zamszu... ale Fiora ledwie na to wszystko spojrza�a. Wci�� przygl�da�a si� kaftanowi, kiedy wesz�a Leonarda nios�c nar�cze ubra�, kt�re zamierza�a w�o�y� do kufra i Fiora pomy�la�a, �e mo�e ona mog�aby j� obja�ni�.

- Jeste� Burgundk� - powiedzia�a. - Musisz wi�c wiedzie� co to za herb? Ksi��� Karol dostarczy� mi przed chwil� te ubrania. Mam je przywdzia� i jecha� u jego boku.

Leonarda wzi�a tunik�, ale nie od razu odpowiedzia�a. W zamy�leniu wodzi�a palcem po skomplikowanym zarysie haftu, a kiedy upu�ci�a ubranie Fiora mia�a wra�enie, �e guwernantka zblad�a:

- No wi�c? - zapyta�a niecierpliwie.

- Nikt ju� nie nosi tego herbu. Nale�a� on do ksi�cia Karola, kiedy by� jeszcze hrabi� de Charolais. Srebrny szlak oznacza najstarszego syna... Przypuszczam, �e jako jego koniuszy, Jan de Br�vailles musia� nosi� podobny...

- Ach!

O to wi�c chodzi�o! Nazajutrz w czasie postoju w Neufch�teau, gdzie Zuchwa�y mia� przej�� dowodzenie armi�, Fiora zbli�y�a si� do ksi�cia w chwili, gdy sprawdzano podkowy jego konia:

- By�am ci pos�uszna, panie, ale przyznaj�, �e nie wiem, po co ten str�j. Czy po to... by podkre�li� pewne podobie�stwo?

- Tak - odpowiedzia� ksi��� po w�osku. - Mi�o mi mie� u swego boku obraz dawnego towarzysza... towarzysza, kt�rego kocha�em.

- Kt�rego kocha�e�, panie? - zaprotestowa�a Fiora z oburzeniem. - �miesz to m�wi� cho� nie zrobi�e� nic, by go uratowa�?

- Nie mog�em nic zrobi�. Tego przest�pstwa nie mo�na by�o wybaczy�, gdy� obra�a�o Boga w r�wnym stopniu jak ludzi. By�o po stokro� lepiej, by jego g�owa spad�a na szafocie, ni�by mia� gni� w lochu. Jan by� moim przyjacielem. Razem czytali�my Plutarcha, razem �eglowali�my po pe�nym morzu, razem walczyli�my na kopie, pili�my wino i �miali�my si�. Moja przyja�� mog�a mu zapewni� �ycie na wysokiej stopie i doskona�� parti�, a tymczasem... tymczasem - kontynuowa� z nag�ym wybuchem gniewu - wyjecha� bez s�owa, odtr�ci� to wszystko i przekre�li� dla cia�a kobiety b�d�cej jego siostr�. S�dzi�em, �e jest czysty, a on by� taki jak wszyscy, jak m�j ojciec, kt�ry na widok pierwszej lepszej sp�dniczki dostawa� bzika... By� gorszy ni� inni!

- Nie - powiedzia�a Fiora cicho. - By� jedynie ofiar� niedozwolonej, wyst�pnej mi�o�ci... ale jednak by�a to mi�o��.

Spojrza� na ni� jakby nieco zagubiony.

- Tak s�dzisz, pani?

- Jestem tego pewna. I ty r�wnie�, dostojny panie... w przeciwnym razie co robi�abym u twego boku, w tym stroju?

- To prawda. Bardzo mi go brakowa�o. Ty dajesz mi z�udzenie jego obecno�ci, tym cenniejsze, �e jeste� w tym wieku, co on w�wczas... No i co - dorzuci� po francusku -sko�czone?

Kowal zako�czy� prac�. Ksi��� wspi�� si� na siod�o i po-k�usowa� do wzywaj�cego go wielkiego bastarda. Fiora patrzy�a jak si� oddala nie mog�c poj��, sk�d wzi�o si� dziwne uczucie, do�� bliskie lito�ci, kt�re nagle j� opanowa�o...

Od tej pory by� wzgl�dem niej bardzo mi�y, szczeg�lnie podczas dw�ch tygodni, kt�re sp�dzili w Besancon, aby przy��czy� do armii kilka kompanii z Franche Comte. Ze zdziwieniem mo�na by�o stwierdzi� nawet, �e od dnia, gdy dowiedzia� si� prawdy o pochodzeniu Fiory, ksi��� zupe�nie zmieni� sw�j stosunek do niej. Z gniewnego i pe�nego pogardy sta� si� niemal przyjacielski, podczas gdy normalna by�aby raczej sytuacja odwrotna. Czasem wieczorem zaprasza� j�, by pos�ucha�a ch�ru, a nawet odkrywszy, �e ma �adny g�os i umie gra� na lutni, prosi� j�, by �piewa�a w duecie z Battist� Colonn�. Zdarza�o mu si� przy��cza� do nich. Jedynymi s�uchaczami tych koncert�w byli Antoni Burgundzki i ambasador Mediolanu.

Fior� szybko po��czy�a przyja�� z Janem Piotrem Pani-garol�. By� to m�czyzna czterdziestoletni, o twarzy tak szczup�ej i zamy�lonej, jakie zobaczy� mo�na czasem na portretach �wi�tych - ale by�o to podobie�stwo pozorne. Wykwintny, wykszta�cony, z poczuciem humoru, by� uwa�nym obserwatorem natury ludzkiej i doskona�ym dyplomat�. Niemal ka�dego dnia pisa� d�ugie listy do ksi�cia Mediolanu. Galeazzo-Marii Sforzy, swego w�adcy, a Fiora szybko zorientowa�a si�, �e zna Zuchwa�ego lepiej ni� jego bracia. Zdawa� si� r�wnie� z �atwo�ci� pojmowa� zawi�� polityk� Ludwika XI, przy kt�rym z powodzeniem pe�ni� rol� ambasadora, p�ki �mier� Francesco Sforzy, ojca okrutnego ksi�cia, wielkiego w�adcy i przyjaciela kr�la Francji, nie odwr�ci�a sojuszy i nie zwr�ci�a Mediolanu ku Burgundii.

Oczarowa� j� tym bardziej, i� wychowany na Platonie, Sofoklesie i Hezjodzie doskonale wiedzia�, �e jest zachwycaj�c� kobiet� a jako �wiat�y mi�o�nik pi�kna pod ka�d� postaci� ceni� c�ry Ewy.

- Powiniene� by� florentczykiem, panie - powiedzia�a do niego pewnego wieczora ze �miechem Fiora. - Wydaje mi si�, �e masz ich zalety a mo�e i wady...

- Czuj� si� bardzo dobrze jako mediola�czyk, cho� nasze miasto nie mo�e si� r�wna� z miastem Czerwonej Lilii. Jednak�e przyznaj�, �e zazdroszcz� ci pana Lorenzo! Co za inteligencja! Jaki g��boki umys�! S�dz�, �e mo�na z nim por�wna� jedynie kr�la Francji.

- A wi�c nie podziwiasz ksi�cia Karola, panie? Panigarola pokr�ci� g�ow� i z zamy�lon� min� zacz�� si� przygl�da� nape�nionemu winem kielichowi z cennego weneckiego szk�a, w

kt�rym p�omienie �wiec zapala�y rubinowe blaski:

- Fascynuje mnie on i przera�a. Jest ostatnim przedstawicielem minionej epoki, gin�cej rasy. Ostatni feuda�, mo�e ostatni rycerz jest wci�� pod wra�eniem wyczyn�w rycerzy, kt�rzy strawili �ycie przemierzaj�c Europ�, by kruszy� kopie na turniejach i krzy�owa� swe miecze z mieczami. �ycie codzienne, ze swymi przymusami i ma�ostkowo�ci�, ca�kowicie mu umyka. Za wcze�nie sta� si� zbyt bogaty i zbyt pot�ny... Nigdy nie troszczy� si� o sw�j lud. Predestynowany jest jedynie, wed�ug niego, do wytwarzania bogactwa i pot�gi wojennej. Smutkiem napawa my�l, �e z olbrzymiej fortuny pozostawionej przez jego ojca, ksi�cia Filipa, nie zosta�o nic z wyj�tkiem klejnot�w i cennych przedmiot�w.

- Nic? Wiem, �e zdarza mu si� zwraca� do zagranicznych bank�w, ale nie my�la�am...

- �e jest a� tak �le? Niestety tak. �yje marzeniami o chwale i europejskiej hegemonii, chce by� najwi�kszym przyw�dc� naszych czas�w. Na nieszcz�cie dla niego, za przeciwnika ma w�adc� by� mo�e najinteligentniejszego i najbardziej pozbawionego skrupu��w. Wspania�y, z�ocisty trzmiel mo�e z�apa� si� w sieci cierpliwie snute przez �paj�ka".

- Ale czy� Ludwik nie podpisa� rozejmu w Soleuvre?

- Oczywi�cie, �e tak, ale chyba nie wyobra�asz sobie, pani, �e w zwi�zku z tym zachowuje si� spokojnie? Wprawdzie jego wojska nie ruszaj� si� z granic i odm�wi� pomocy ksi�ciu Lotaryngii, aby w spos�b zbyt oczywisty nie wyprze� si� swego podpisu, ale prowadzi wojn� w inny spos�b.

- Jak?

- C�rka Francesco Beltramiego... kt�rego mia�em przyjemno�� pozna�, powinna bez trudu mnie zrozumie�, gdy� wojna kr�la Ludwika jest wojn� ekonomiczn�. Ma on oczywi�cie pot�n� armi�, ale pos�uguje si� przede wszystkim z�otem. B�d� pewna, �e Szwajcarzy, kt�rych nierozwa�nie zaatakujemy, otrzymali go sporo. Poza tym Ludwik - przez systematyczn� konkurencj� - os�abia handel flamandzki i rynki burgundzkie. Jego okr�ty odcinaj� statki genue�skie i weneckie od burgundzkich port�w w Antwerpii i Ecluse, co rozw�ciecza Flamand�w. Zakazuje wysy�ki zbo�a. Ma wp�ywy wsz�dzie... Uda�o mu si� pogodzi� Zygmunta Austriackiego i kantony, cho� do tej pory byli zaci�tymi wrogami. Usun�� z Francji, r�wnie� przy pomocy z�ota, Anglik�w...

- Pos�u�y� si� nie tylko z�otem. Da� im r�wnie� wino i �ywno��...

- Wiem. Pary�anie nawet u�o�yli o tym piosenk�.

Kr�l Anglii pewnego dnia

Przywl�k� swe stare ko�ci,

By francuski krajSzast prast podbi�.

Kr�l widz�c co si� �wi�ci,

Tak dobre mu wino da�,

�e tamten nie mieszkaj�c

Kontent do domu wr�ci�.

Od tamtej pory zawi�za�a si� dziwna przyja�� mi�dzy trawionym przez demony pychy i wstydu w�adc�, kt�rego kl�ska nauczy�a zw�tpienia, a m�od� kobiet�, kt�ra straci�a swoj� jedyn� racj� bytu. Nikt nigdy nie dowiedzia� si�, co zosta�o powiedziane podczas d�ugich godzin, kt�re sp�dzili w zamkowej kapliczce pod ochron� sztywnego z dumy mimo zm�czenia Battisty Colonny.

Rano Fiora, z suchymi oczami, zdecydowanym ruchem poda�a Leonardzie no�yczki i kaza�a sobie obci�� w�osy na wysoko�ci szyi, na mod�� w�osk�.

- Ksi��� Karol - o�wiadczy�a, by po�o�y� kres protestom starej przyjaci�ki - przysi�g�, �e nie b�dzie si� goli� p�ki nie pom�ci swego honoru i nie we�mie odwetu na Szwajcarach. Ja za� nie porzuc� ch�opi�cego stroju, gdy� postanowi�am towarzyszy� mu, gdziekolwiek si� uda, a�...

- A� zabierze ci� �mier�, tak jak zabra�a pana Filipa? -powiedzia�a zrozpaczona Leonarda. - Och, m�j anio�ku, czy nie ma dla ciebie innej drogi? Jeste� tak m�oda!

- A jak� drog� mia�abym p�j��? Wst�pi� do klasztoru, jak wiele z tych, kt�rych serca nie mog� ozdrowie�? Nigdy nie mia�am do tego upodobania, a teraz poci�ga mnie to jeszcze mniej!

- Kto ci powiedzia�, pani, �e twoje serce nigdy nie wyzdrowieje? Przypomnij sobie: kiedy pozna�a� hrabiego de Selongey, by�a� zakochana w Giuliano Medyceuszu i bardzo zazdrosna o Simon ett�.

- Kocha�am wszystko, co b�yszczy, a Giuliano jarzy� si� takim mn�stwem �wiate�! Ale zgas�y one, gdy pojawi� si� Filip. Zrozumia�am wtedy, �e nie kocham Giuliana.

- Tak chcia�abym, �eby� si� nigdy o tym nie dowiedzia�a! - westchn�a Leonarda. - Ale wracaj�c do ksi�cia, czy nie przysi�g�a� zem�ci� si� na nim?

- Nie zapomnia�am, ale... jak to powiedzie�? Wydaje mi si�, �e on niszczy sam siebie i mam to samo wra�enie, co w chwili, gdy ujrza�am Piotra de Brevailles przykutego do krzes�a. Chcia� jedynie ju� umrze�. Pozostawienie go przy �yciu by�o na]okrutniejsz� kar�. Demetrios mog�cy przewidzie� przysz�o�� pomy�la�by mo�e to samo co ja.

- To mo�liwe, ale nie ca�kiem pewne. Demetrios jest twardszy, ni� my�lisz. Nie s�d� jednak, �e m�wi�c to chc� ci� zach�ca� do pogoni za zemst�, kt�rej zawsze si� obawia�am. Je�li zrozumia�a�, �e lepiej pozwoli� dzia�a� Bogu...

- Bogu? Zabra� mi m�czyzn�, kt�rego kocham, i to w chwili, gdy wreszcie si� odnajdowali�my. S�dz�, �e doprawdy nie jest On do mnie przyja�nie usposobiony. Nie, nic nie m�w, pani, a przede wszystkim pozw�l mi zrobi� to, co postanowi�am! Na pocz�tek: czy zechcesz obci�� mi w�osy, czy wolisz, �ebym zrobi�a to sama?

- Z pewno�ci� nie! Ja przynajmniej zrobi� to porz�dnie. Leonarda zdecydowanym ruchem chwyci�a no�yczki i grzebie�. Nast�pnie z zaciek�� min� zacz�a ci�� g�st� czupryn� my�l�c sobie, aby ustrzec d�o� od dr�enia, �e przecie� w�osy odrastaj�.

Kiedy nast�pnego dnia Fiora uda�a si� do ksi�cia odziana w czarn� tunik�, kt�r� jej przys�a�, i przykl�k�a przed nim na jedno kolano, jak zrobi�by to ch�opiec, w�adca u�miechn�� si�:

- Jaka szkoda, �e nie mog� ci� uzbroi�, rycerzu! Ale mog� dla ciebie zrobi� przynajmniej to...

Podszed� do otwartego kufra i wyj�� bogato inkrustowany sztylet o r�koje�ci ozdobionej ametystem. Da� Fiorze znak, by powsta�a i sam przywiesi� jej bro� u pasa.

- Dw�ch moich s�u��cych widz�c t� kl�sk� zdo�a�o uratowa� w�zek wype�niony wszystkim, co wpad�o im w r�ce. Mi�dzy innymi to. Kiedy ruszymy do walki, dam ci inn� bro�, pani...

- Nie chc� innej broni, Wasza Wysoko��. Nie wiedzia�abym, co z ni� zrobi�. Pragn� jedynie ci towarzyszy�, jak to czyni ambasador Mediolanu.

- Uwa�a on, �e jest to najlepsze miejsce, by m�c opisa� wydarzenia swemu w�adcy*.24 Zreszt� lubi� z nim rozmawia�. Ale - doda� g�osem, w kt�rym przebija�o wzruszenie -twoja obecno�� b�dzie mi mi�a, przyznaj�. Nawet je�li daj� w ten spos�b dow�d niezno�nego egoizmu... S�dz�, �e przyja�� b�dzie mi bardzo potrzebna...

Nast�pne dni by�y istotnie ponure. Konsekwencje kl�ski zaczyna�y objawia� si� pewnym och�odzeniem w stosunkach dyplomatycznych. Mimo list�w Panigaroli ksi��� Mediolanu, poproszony o nowych najemnik�w, odpowiedzia� jedynie mglistymi obietnicami. Stary Ren�, maj�cy przekaza� Zuchwa�emu hrabstwo Prowansji oraz koron� kr�lewsk� Sycylii i Jeruzalem, nagle zmieni� plany i, nak�aniany przez agent�w Ludwika XI, zacz�� interesowa� si� swoim wnukiem, m�odym ksi�ciem Ren�, kt�remu odebrano Lotaryngi�.

Tymczasem ksi��� Karol do�wiadczy� nast�pstw tego, co nazywa� sw� ha�b� i po kr�tkim okresie gor�czkowego o�ywienia popad� w melancholi�. Zamkn�� si� u siebie nie toleruj�c niczyjej obecno�ci. Spoczywa� w �o�u odmawiaj�c przyjmowania pokarm�w i pij�c wiele wina. Nie my� si�, a w wychud�ej twarzy, na kt�rej rosn�ca broda k�ad�a si� czarnym cieniem, ciemne oczy p�on�y pe�nym rozpaczy ogniem...

- Jest do�� podatny na ataki depresji - powiedzia� mediola�czyk Fiorze. - Wynika to z jego portugalskiego pochodzenia. Tam nazywaj� to saudade, ale przyznaj�, �e ten napad jest powa�niejszy od poprzednich. Trzeba by co� zrobi�, ale co?

- Tak bardzo lubi muzyk�! Mo�e przyprowadzi� �piewak�w z jego kaplicy?

- Wybacz mi to �mia�e okre�lenie, ale diabli wiedz�, gdzie oni s�!

- Czy s�dzisz, panie, �e znajdzie si� jaka� lutnia lub gitara?

Zamek �wi�tej pami�ci Hugona de Chalon by� lepiej wyposa�ony ni� my�la�a i jeszcze tego wieczora trzymaj�c w jednej r�ce lutni�, a w drugiej d�o� Battisty usadowi�a si� na brzegu kufra w niewielkim pomieszczeniu stanowi�cym przedpok�j. Po kr�tkiej naradzie z m�odym towarzyszem rozpocz�a przygrywk� do francuskiej piosenki, starej ju�, lecz znanej w niemal ca�ej Europie. Battista, patrz�c z niepokojem na zamkni�te drzwi, za�piewa�.

Kr�l Ludwik stoi na mo�cie.

Trzyma w obj�ciach sw� c�rk�.

Ona go prosi o kawalera, co jest wart wi�cej ni� dwa szel�gi.

Trzy dni p�niej, po niebezpiecznej podr�y, w czasie kt�rej chc�c unikn�� spotkania z licznymi bandami, zmuszeni byli do ponownej w�dr�wki w stron� Orbe. Paniga-rola, Fiora, Leonarda i Battista dotarli do malowniczo zro�ni�tego ze skalistym zboczem, g�rskiego miasteczka Saint-Claude. Miasto, zamieszkane g��wnie przez rze�biarzy i kamieniarzy zgrupowanych w pr�nym cechu, przytulone by�o ciasno do obu strumieni i du�ego opactwa benedyktyn�w, kt�rego prze�o�onym przed laty by� �wi�ty Klaudiusz. Bramy klasztoru otwar�y si� szeroko przed ambasadorem Mediolanu i jego towarzyszami.

Zastali tam wielkiego bastarda Antoniego; przyby� tu chwil� wcze�niej, w�a�nie zsiad� z konia i bez wi�kszych ceregieli rzuci� si� Panigaroli na szyj�, by go u�ciska�:

- Panie ambasadorze, powiedz prosz� swemu w�adcy, �e jestem mu bardzo wdzi�czny. Gdyby nie ten wspania�y rumak, kt�rego mi ofiarowa�, straci�bym �ycie w Morat. Chy�o�� konia mnie uratowa�a.

- Twoja waleczno�� r�wnie�, dostojny panie. Czy jeste� tu sam? S�dzi�em, �e i ksi��� postanowi� tutaj przyby�?

- Rzeczywi�cie, mia� taki plan, zmieni� go jednak. Dowiedziawszy si�, �e ksi�na Sabaudii z dzie�mi schroni�a si� w Gex, uda� si� tam z panem de Givry i Oliwierem de la Marche, aby przekona� pani� Joland�, by pojecha�a z nim do Burgundii.

- Do Burgundii?

- S�dz�, �e pragnie si� upewni� co do jej wierno�ci.

- Aha! A... w jakim jest nastroju?

- Jest w�ciek�y. Przysi�ga, �e wkr�tce zgromadzi olbrzymi� armi�, uderzy na kantony i zr�wna je z ziemi�. Obawiam si� - doda� Antoni Burgundzki ze smutkiem - �e ucierpia� jego rozum.

- Nie, dostojny panie... on po prostu marzy! Nigdy nie przesta� marzy�. Najpierw o cesarstwie, p�niej o dawnym kr�lestwie Lotara. I to w�a�nie marzenie rozwija poprzez nienawi��, jak� budz� w nim Szwajcarzy. Daj Bo�e, by ko�cowe przebudzenie nie by�o zbyt okrutne! Czy wiadomo, ilu ludzi straci�?

- Chcesz powiedzie�: ilu zosta�o zmasakrowanych? Wiele tysi�cy, mi�dzy innymi Jan Luksemburski, Somer-set, wi�kszo�� angielskich �ucznik�w. Galeotto, kt�ry tak d�ugo, jak m�g�, wytrwa� przed ksi���cym namiotem, zdo�a� wraz z dwoma towarzyszami przedrze� si� i uciec. Niestety Szwajcarzy r�wnie� tym razem, tak jak w Grandson, po�o�yli �ap� na naszym obozie i nowej artylerii. To kl�ska, jeszcze wi�ksza od tamtej.

- Czy mog� zapyta�, jakie s� teraz twoje rozkazy, dostojny panie? Czy poczekasz tutaj na ksi�cia?

- Nie. Jutro wyje�d�am do Salins, aby zebra� tam ocala�ych �o�nierzy. Je�li tacy s�! Tam si� po��czymy. Czy chcesz, panie, pojecha� ze mn�?

- Z przyjemno�ci�, je�li moje towarzyszki nie s� zbyt' wyczerpane.

Tymczasem w domu dla go�ci, do kt�rego zosta�y zaprowadzone zaraz po wkroczeniu do opactwa, Leonarda przy pomocy stopionego wosku leczy�a swoje siedzenie, niezbyt przywyk�e do szalonych galopad na koniu. Nie przestawa�a gdera� i skazywa� Demetriosa na wszystkie ognie piekielne. Gniew nie opuszcza� jej, odk�d Fiora opowiedzia�a o swoim spotkaniu z Grekiem.

- Ten stary wariat musia� do reszty straci� rozum! Nigdy nie ukrywa�am przed tob�, pani, co my�l� o zem�cie, a mimo to pozwala�am ci dzia�a�. Dzi�ki Bogu nie musia�a� splami� sobie r�k.

- Moje r�ce s� brudne, Leonardo. Zabi�am cz�owieka.

- Zrobi�a� to w obronie w�asnej i na tym polega r�nica. Ale pewna by�am, �e nigdy z zimn� krwi� nikogo nie otrujesz, nie zasztyletujesz ani nie udusisz.

- Bez wahania zabi�abym du Hamela, za� je�li chodzi

0 ksi�cia, to mog�abym go zabi� pod Nancy, kiedy, pyszny i arogancki, przygniata� mnie sw� pogard� i dysponowa� mn� jak meblem. Nie zrobi�am tego, gdy� odnalaz�szy Filipa nie mia�am... odwagi, by skaza� si� na �mier� morduj�c Zuchwa�ego. Moja mi�o�� by�a silniejsza od nienawi�ci, a p�niej zrozumia�am wiele. Do tego stopnia, �e wybaczy�am ksi�ciu, i� nie u�askawi� moich rodzic�w. A teraz my�l o zabiciu tego chorego, os�abionego cz�owieka, przegranego we wszystkim, co stanowi�o jego dum� i chwa��, my�l ta jest mi wstr�tna. A jednak...

- A jednak co? Nie zrobisz tego, pani?

Fiora rozpi�a tunik�, zdj�a j� i rzuci�a na jedno z klasztornych ��ek znajduj�cych si� w pokoju, po czym ze sk�rzanego kufra towarzysz�cego Leonardzie wsz�dzie i w ka�dych okoliczno�ciach, wzi�a r�czne lusterko i przejrza�a si� w nim:

- W�osy mi odrastaj�. Trzeba b�dzie...

- Obci�� je znowu? Nie licz na mnie je�li o to chodzi, a zreszt� zabraniam ci to robi�. Tw�j ma��onek �yje. Co powiedzia�by widz�c ci� ostrzy�on�? Czas sta� si� z powrotem kobiet�, Fioro!

- Po co? Zobacz� Filipa tylko je�eli...

Si�gn�a do pasa po kunsztowny sztylet otrzymany w prezencie od Zuchwa�ego i z nieobecn� min� delikatnie pog�adzi�a l�ni�ce ostrze. Leonarda zblad�a:

- Natychmiast ci� opuszcz�, Fioro, je�li nie obiecasz mi, �e porzucisz ten szalony pomys�. Zabij ksi�cia, a zostaniesz zaraz powieszona: ja nie chc� tego widzie�! Za� Demetrios...

- Wiem ju�, co o nim my�lisz, pani - powiedzia�a Fiora z nik�ym u�miechem. - Odk�d opu�cili�my Lozann�, m�wisz tylko o nim.

- Mo�e, ale mam do powiedzenia jeszcze jedno: nie mo�esz mu by� pos�uszna.

Pod�o�� jego nikczemnego targu zwalnia ci� z wszelkich zobowi�za�.

- A Filip?

- Nie stanie mu si� nic z�ego, p�ki jego stra�nik b�dzie mia� nadziej�, �e jego szanta� si� powiedzie. Trzeba natomiast dowiedzie� si�, gdzie przebywa ksi��� Lotaryngii: Demetrios powinien by� przy nim, a ja ju� b�d� wiedzia�a, co dalej zrobi�.

- Bez w�tpienia masz racj�, ale jak dowiedzie� si�, gdzie jest Ren� II? Wed�ug Panigaroli nie przestaje przenosi� si� z miejsca na miejsce...

- Trzeba wi�c pozosta� przy ksi�ciu Karolu... i tym drogim ambasadorze, kt�ry zawsze o wszystkim wie. Obaj maj� swoich szpieg�w, dzi�ki czemu b�dziemy mia�y najlepsze informacje.

- Dlaczego nie mia�yby�my pojecha� do kr�la, do Lyonu i poprosi� go, aby wezwa� Demetriosa? Jest jego lekarzem i...

- I nie wiadomo, czy us�ucha. Zreszt�, czy zapomnia�a�, �e m�ody Colonna odpowiada za ciebie g�ow�?

- Czy s�dzisz, �e po tylu katastrofach ksi��� Karol jeszcze o mnie my�li?

- Z cz�owiekiem takim jak on lepiej nie ryzykowa�. A na nieszcz�cie zale�y mu na tobie... wystarczaj�co, by kaza� ksi���cemu synowi czuwa� nad tak� star� bab� jak ja. Gdyby zobaczy� Battist� bez ciebie...

Panigarola potwierdzi� opini� guwernantki. Wed�ug wielkiego bastarda Karol wyrazi� trosk� o pani� de Selongey w s�owach nie pozostawiaj�cych �adnych w�tpliwo�ci co do znaczenia, jakie do niej przywi�zuje. Fiora pomy�la�a, �e nie mo�na do tego nic doda� i �e w jej interesie jest zastosowa� si� do rad Leonardy.

Sta�a si� ofiar� w�asnych pogl�d�w i' zmuszona by�a stopi� podw�jn� ilo�� wosku: nazajutrz wyjechali do Salins w towarzystwie wielkiego bastarda. Mimo pogr�ek Deme-triosa Fiora czu�a si� szcz�liwsza ni� kiedykolwiek. Najwa�niejsze by�o to, �e Filip �yje, �e oddycha gdzie� pod tym samym co ona niebem! Ciemna noc jej przysz�o�ci rozja�ni�a si� ciep�ym �wiat�em nadziei. I wreszcie, mia�a ogromne zaufanie do m�dro�ci Leonardy... Zaczyna�a wierzy�, �e z jej pomoc� zdo�a pokona� Demetriosa, by� mo�e stosuj�c jego ulubion� bro�: cierpliwo�� i przebieg�o��.

Kiedy 2 lipca Zuchwa�y na czele kilku je�d�c�w wkroczy� do Salins, Fiora z trudem go rozpozna�a; jak on w ci�gu kilku zaledwie dni si� zmieni�. Obrzmia�a twarz, zm�czone, podkr��one oczy, zgorzknia�e usta, szkliste spojrzenie... Czy to naprawd� by� ten sam cz�owiek? Gdyby nie z�ocista zbroja i he�m zwie�czony z�otym or�em w koronie w�tpi�aby, czy ma przed sob� ksi�cia Burgundii. Mimo to u�miecha� si� i pozdrawia� ruchem d�oni mieszka�c�w miasta, wznosz�cych na jego cze�� okrzyki i ol�nionych wspania�ym rynsztunkiem; z kt�rego s�o�ce wydobywa�o blaski.

Widz�c Fior� i Panigarol� zbli�aj�cych si�, by go powita�, obdarzy� ich ciep�ym i szczerym u�miechem, potem kolejno u�cisn��. Zdawa� si� by� niezwykle szcz�liwy, �e ich widzi, i zatrzyma� przy sobie a� do wieczora. Podczas wieczerzy, kt�r� zjedli z nim i z wielkim bastardem, by� czaruj�co weso�y, co wprawia�o jego go�ci w zmieszanie. Mia� ogromne plany, ze wzgard� zrzuca� odpowiedzialno�� za kl�sk� pod Morat na brak odwagi swych oddzia��w, kt�re znowu umia�y jedynie zrobi� w ty� zwrot i uciec.

- Wasza Wysoko�� - wstawi� si� za nimi Panigarola -oka� im troch� lito�ci.

Wielu zgin�o...

- �yliby, gdyby dobrze si� bili. Najgorsi byli ci z mojego domu. Nic dziwnego: wielu to Francuzi. Teraz zwo�am moj� lenn� szlacht� z ca�ej Burgundii. Wiem ju�, �e mog� liczy�...

Wymienia� liczby, tworzy� oddzia�y, powierza� dowodzenie osobom, o kt�rych nie wiedziano w�a�ciwie, czy zgin�y, czy te� s� jeszcze przy �yciu.

- Mia�am wra�enie, �e jem kolacj� z duchami - zwierzy�a si� Fiora mediola�czykowi. - Czy ta wielka armia, o kt�rej m�wi, istnieje gdzie� poza jego wyobra�ni�? Obawiam si�, czy znowu nie jest chory.

- Ja r�wnie�. Jedno mnie dziwi. Gdzie podzia� si� dow�dca gwardii, kt�ry go zasadniczo nie opuszcza? Podobno zosta� wys�any z jak�� misj�? A poniewa� by� z nim w Gex zastanawiam si�, co to mo�e znaczy�?

Mia� si� tego dowiedzie� trzy dni p�niej, gdy echo zamku zwielokrotni�o w�ciek�e krzyki Zuchwa�ego: przyby� Oliwier de la Marche z pododdzia�em gwardii i ksi��� rycza� na ca�y g�os, �e ka�e go skr�ci� o g�ow�. Widz�c nadbiegaj�cego, najwyra�niej wzburzonego Panigarol�, Fiora, spaceruj�ca z Leonard� brzegiem strumienia p�yn�cego przez ca�e Salins, zrozumia�a, �e dzieje si� co� z�ego.

- Naprawd� zaczynam s�dzi�, �e on jest ob��kany -zawo�a� ambasador. - W�a�nie pope�ni� najgorsze szale�stwo: opuszczaj�c zamek Gex u�ciska� ksi�n� Sabaudzk� i przysi�g� jej wiern� przyja�� i jednocze�nie rozkaza� Oli-wierowi de la Marche pojma� j� wraz z dzie�mi, kiedy jecha�a do Genewy.

- Kaza� uwi�zi� ksi�n� Joland�? Ale po co?*25

- Odm�wi�a pod��enia za nim do Burgundii a on mia� nadziej�, �e w ten spos�b b�dzie pewnie trzyma� Sabaudi�. Na nieszcz�cie jeden ze s�u��cych ukry� nast�pc� ksi���cego tronu, Filiberta, i jego m�odszego brata w rosn�cym zbo�u.

S� teraz w Genewie i wyobra�am sobie wrzaw�, jak� tam podni�s� ich wuj. Mog� si� za�o�y�, �e mowa b�dzie o judaszowym poca�unku i �e kr�l Ludwik skwapliwie skorzysta z okazji, by og�osi� si� obro�c� siostry i siostrze�c�w. To posuni�cie zrobi z Sabaudii �miertelnego wroga naszego ksi�cia... Jakby nie mia� ich ju� wystarczaj�co du�o!

- Gdzie jest ksi�na?

- Niedaleko st�d: w zamku Rochefort. Za� co do pana la Marche, kt�ry wykona� sw� misj� tylko w po�owie, to s�dz�, �e jego sprawy �le stoj�.

Wspomniany przez Panigarol� rycerz zachowa� jednak g�ow�. Ksi��� Karol mia� zbyt wiele trosk, by d�u�ej rozwodzi� si� nad tym epizodem: Szwajcarzy wci�� atakowali. Po spl�drowaniu Lozanny gotowali si� do ruszenia na Genew�, a tu wkroczy� kr�l Francji. Morat zachwyci�o go, ale wcale nie zale�a�o mu na tym, by Szwajcarzy dalej deptali dziedzictwo jego siostrze�ca. Wys�a� wi�c do Chambery sw�j ulubiony argument: sakw� z�ota i niewielk� armi�, by przypomnie�, �e cho� niecz�sto prowadzi� wojn�, to posiada� wszelkie �rodki, by j� rozp�ta�. Wkr�tce potem Sabaudia i kantony podpisa�y traktat pokojowy.

- To wielki cz�owiek! - zawo�a� Panigarola z entuzjazmem. - Oto przynajmniej jeden, kt�ry nie uwa�a wojny za ostatni� ze sztuk pi�knych!

Oczywi�cie Zuchwa�y nie podziela� tej opinii. Zwo�a� w Salins stany G�rnej Burgundii. Pragn�� przekona� poddanych o konieczno�ci przyj�cia mu z pomoc� w wojnie przeciwko Szwajcarom; wojnie, z kt�rej nie chcia� zrezygnowa�. Wyg�osi� w�wczas do swych poddanych wspania�e przem�wienie oparte na Tytusie Liwiuszu i s�ynnych przyk�adach przegranych bitew i wygranych wojen. Przedsi�wzi�� to wszystko jedynie po to, by chroni� ich samych, ich �ony, dzieci i dobra przed �miertelnym zagro�eniem ze strony Szwajcar�w i Francuz�w. Przemawia� w taki spos�b, �e jego audytorium niemal ze �zami zobowi�za�o si� do finansowania obrony granic, ale pod dwoma warunkami: �e ksi��� przestanie osobi�cie si� nara�a� i �e zawrze pok�j, gdy tylko pojawi si� ku temu okazja. Karol obieca� wszystko, czego chcieli i z entuzjazmem powr�ci� do pracy.

- Donno Fioro - o�wiadczy� m�odej kobiecie pewnego wieczora, gdy - jak to jej si� zdarza�o coraz cz�ciej -�piewa�a w towarzystwie Battisty - kiedy pokonam wszystkich tych ho�yszy i odbior� im moje dobra, zrobi� z ciebie ksi�niczk�. B�dziesz mog�a wybra� spo�r�d moich pa�stw to, kt�re najbardziej ci si� spodoba. I zwr�c� ci tw�j posag.

- Nie prosz� o tyle, Wasza Wysoko��. �y� w pokoju wspomnieniami o moim ma��onku - przez ostro�no�� nie zdradzi�a mu informacji Demetriosa - jest wszystkim, czego pragn�. Nie lubi� wojny, a ten, kto rz�dzi krajem zawsze musi by� do niej got�w.

- Ta b�dzie ostatnia. P�niej zrobi� z ciebie, pani, najpi�kniejsz� ozdob� mojego dworu.

Fiora nie odpowiedzia�a, gdy� wyd�wi�k tego zdania wyda� jej si� dziwny. Zreszt� zachowanie Karola wzgl�dem niej znowu uleg�o zmianie. Poprosi� j�, by wr�ci�a do kobiecych stroj�w, kt�re cho� nie przystosowane do g��bokiej �a�oby, tak wspaniale podkre�la�y jej urod�. Nie tylko nie musia�a ju� znosi� jego gniewu, ale nawet by� wzgl�dem niej uprzedzaj�co grzeczny, dawa� jej prezenty, wypytywa� o dzieci�stwo, nauki, �ycie, jakie wiod�a w tej Florencji, o kt�rej cz�sto marzy�. Nie traci� nadziei, �e wkroczy do niej pewnego dnia jako w�adca, gdy� pragn�� zdoby� nawet Itali�.

- S�dz�, niech mi B�g wybaczy, �e on si� w tobie zakocha�, pani - o�wiadczy� Panigarola patrz�c na Fior� rozwijaj�c� sztuk� przepi�knej, bladoszarej satyny przetykanej z�otem, przywiezion� w�a�nie z Dijon przez w�drownego kupca.

- Czy nie ponosi ci� wyobra�nia, panie?

- Z pewno�ci� nie. Nie umia�bym zreszt� czyni� mu z tego powodu wyrzut�w, ale nie s�dz�, by by�o to dla ciebie szczeg�lnie szcz�liwe. Wielka nami�tno�� u cz�owieka, kt�rego czysto�� zawsze s�awiono, mog�aby w tym stanie egzaltacji, w jakim si� znajduje, okaza� si� niebezpieczna.

- Co trzeba by wtedy zrobi�?

- Ucieka�! Najszybciej i najdalej, jak si� da. Pomog� ci w tym, pani... je�li jeszcze tu b�d�.

- Czy�by� my�la� o wyje�dzie, panie?

- Obawiam si� bardzo, �e w najbli�szych dniach mog� zosta� odwo�any. Konsekwencje Morat s� straszliwe i polityka mego kraju zmienia si�. Mediolan zbli�a si� do Francji, a je�li m�j ksi��� zerwie stosunki z Burgundi�...

Fiora przez chwil� milcza�a. My�l, �e ten dyskretny przyjaciel odjedzie, sprawia�a jej b�l. Porzuciwszy l�ni�c� materi� podesz�a powoli do okna rozjarzonego wspania�ym zachodem s�o�ca.

- Je�li odjedziesz, panie, b�dziesz musia� zabra� ze sob� Battist�, gdy� ja r�wnie� tu nie zostan�. Tak czy inaczej nie b�d� towarzyszy� ksi�ciu w nast�pnej wojnie. Widzia�am Grandson i Morat, to mi wystarczy.

W czasie kolejnych dni ksi��� wydawa� si� spokojniejszy. Postanowi� opu�ci� Salins i uda� si� do zamku La Rivière, wielkiej feudalnej budowli naje�onej wie�ami i zaopatrzonej w imponuj�ce urz�dzenia wojskowe. Zamek wzniesiono o kilka mil od Pontarlier, na wysokim jurajskim p�askowy�u, do�� smutnym, lecz wystarczaj�co obszernym, by mo�na tu by�o zgromadzi� armi�. Towarzyszy�a ksi�ciu s�u�ba i domownicy. Fiorze przydzielono tam apartament bogatszy ni� gdziekolwiek ostatnio. Sko�czy�y si� jednak spokojne dni w Salins,, gdzie w cichym ch�odzie g�r ci, kt�rzy prze�yli Morat, mogli nieco odpocz��.

Niestety, ju� pierwsze wie�ci, kt�re dotar�y do La Rivière, wyprowadzi�y Zuchwa�ego z r�wnowagi. Podczas gdy stany

Burgundii zgodzi�y si� mu pom�c, stany Flandrii zebrawszy si� w Gandawie nie tylko odm�wi�y mu dodatkowego wsparcia, ale zamierza�y zmniejszy� poprzednio przyznane armii sumy, pod pretekstem, �e armii ju� nie ma.

- Nie ma armii! - wrzasn�� ksi���. - Ci n�dzni Flaman-dowie wkr�tce zobacz�, czy nie mam ju� armii! Rusz� na ich zuchwa�e miasta, gdy tylko ukaram pastuch�w z kanton�w. Ten za� osio� kanclerz Hugonet, kt�ry pozwoli� m�wi� do siebie w ten spos�b, odpowie za to w�asnym maj�tkiem. Ka�� zaj�� jego dobra.

Na domiar z�ego ksi��� Ren�, kt�rego babka, stara ksi�na de Vaud�mont, umar�a pozostawiaj�c mu w spadku maj�tek, zaanga�owa� szwajcarskich i alzackich najemnik�w, wyjedna� od miasta Strasbourg, by po�yczy�o mu sw� artyleri� i oswobodzi� Lun�ville. M�wiono, �e skieruje si� na Nancy, by wygna� stamt�d Burgundczyk�w.

Wiadomo�� ta sprawi�a, �e serce Fiory zabi�o szybciej. Wiedzia�a, gdzie jest Demetrios. Trzeba by�o teraz zastanowi� si� nad sposobem jak najszybszego dotarcia do niego.

- To nie b�dzie �atwe - powiedzia�a Leonarda z trosk�. -Wydostanie si� z zamku strze�onego lepie] ni� kupiecki kufer i z tworz�cego si� wok� niego, rosn�cego z ka�dym dniem obozu to trudny do rozwi�zania problem, gdy� przy wielkiej mi�o�ci, jak� �ywi do ciebie ksi��� - nawet je�li nie zda�a� sobie jeszcze z tego sprawy - jeste� tak strze�ona, jakby� by�a jego narzeczon�.

- A jednak trzeba b�dzie znale�� jaki� spos�b. Przecie� nie mog� pozwoli�, by znowu zaprowadzi� mnie za g�ry, skoro musz� jecha� do Nancy?

Te obawy zosta�y szybko rozwiane. Gdy min�� mu gniew, ksi��� Karol ca�kowicie zmieni� plany: nie by�o ju� mowy o marszu na kantony, z kt�rymi zreszt�, jak si� zdawa�o, mo�na by�o rozpocz�� rokowania. Teraz nale�a�o ruszy� na p�noc, by definitywnie wygna� z Lotaryngii wojska Ren� II, gdy� kraina ta stanowi�a naturalny ��cznik mi�dzy dwiema cz�ciami Burgundii, by�a ogniwem niezb�dnym i drogo zdobytym.

- To upraszcza spraw� - skomentowa�a Leonarda. - Nie wiedzia�y�my, jak dosta� si� do Nancy, a tu nagle proponuj�, �e nas tam zaprowadz�. Armia jest z ka�dym dniem wi�ksza. Wkr�tce wyruszymy.

Rozleg�y p�askowy� w istocie zaludnia� si� niemal w oka mgnieniu. Burgundia dotrzymywa�a obietnicy, przysy�a�a oddzia�y oraz bro�. Widziano nadci�gaj�cych Pikardyjczy-k�w, Walon�w i Luksemburczyk�w, a tak�e Anglik�w, nie bez k�opotu uzyskanych od kr�la Edwarda przez ksi�n� Ma�gorzat�. Jako jeden z pierwszych przyby� Galeotto ze swymi kopiami i cie�lami. �o�nierze lokowali si� w miasteczkach i osadach, kt�rych mieszka�cy bardzo si� ich obawiali. Wprawdzie Zuchwa�y zakaza� kradzie�y, gwa�t�w i grabie�y, ale liczyli si� z mo�liwo�ci� rozprz�enia w armii. Inni obozowali pod namiotami i kiedy zapada�a noc ich ogniska rozdmuchiwa� wiatr od g�r. Zamek zape�nia� si� panami i dow�dcami, czyni�cymi wiele zamieszania. Odbywa�y si� tam dysputy, narady, a tak�e pija�stwa. Fiora nie opuszcza�a swoich komnat, gdzie cz�sto chroni� si� zm�czony opowie�ciami o wojennych wyczynach Pani-garola. Prawie nie widywa�a ksi�cia i nie uskar�a�a si� z tego powodu. Czas nie sprzyja� ju� piosenkom:

szcz�k broni zaj�� ich miejsce, wype�nia� wszystkie pomieszczenia.

Pewnego ranka Panigarola przyszed� po�egna� si� z Fio-r�.

Widz�c go w wysokich butach, z p�aszczem do konnej jazdy na ramieniu, m�oda kobieta zrozumia�a, o co chodzi od razu:

- Nie powiesz mi, panie, �e wyje�d�asz?

- A jednak tak w�a�nie jest. Ksi��� przed chwil� po�egna� si� ze mn�, z wi�ksz� zreszt� �askawo�ci�, ni� �mia�bym oczekiwa� w takich okoliczno�ciach.

- Czy Mediolan i Burgundia nie s� ju� sojusznikami?

- Nie. Rzecz� nadspodziewan� jest ju� to, �e nie jeste�my w stanie wojny. Ksi��� by� �askaw powiedzie�, �e b�dzie mnie �a�owa�.

- Nie tylko on. Jest mi... bardzo przykro, �e ci� trac�, przyjacielu. Czy jeszcze kiedy� si� spotkamy?

- Dlaczego nie? Mediolan nie jest tak daleko i chc� by� wiedzia�a, pani, �e m�j dom zawsze b�dzie dla ciebie otwarty.

- Chyba �eby ciebie tam nie by�o. Kto powiedzia�, �e jutro nie zostaniesz wys�any do Wielkiego Chana?

- Niewielka szansa: nie znam jego j�zyka. Ale... przyszed�em r�wnie� przekaza� ci nowin�, kt�rej dowiedzia�em si� w�a�nie od Galeotto: Campobasso wraca!

- Tutaj?

- Mo�e nie. Ale napisa� do ksi�cia, proponuj�c mu ponownie us�ugi swoje i swojej condotty. Oznacza to prawie dwa tysi�ce ludzi. Jego propozycja zosta�a przyj�ta z zachwytem.

Fiora podesz�a do szyj�cej przy oknie Leonardy.

- S�ysza�a�? Musimy natychmiast przygotowa� si� do wyjazdu. Poczekaj na nas chwil�, przyjacielu. Pojedziemy razem!

Szybko podesz�a do kufra i otworzy�a go.

- Prosz� ci�, pani, nie r�b tego. Przewidzia�em twoj� reakcj� i poprosi�em o pozwolenie zabrania ci� ze sob�. Jego Wysoko�� kategorycznie odm�wi� zgody.

Puszczaj�c pokryw� Fiora zawaha�a si� przez chwil�, po czym ruszy�a do drzwi:

- Mnie tego nie odm�wi. Nie chc� ju� d�u�ej tkwi� po�r�d wszystkich tych uzbrojonych m�czyzn, kt�rych spojrzenia mi si� nie podobaj�, i czeka� a� znowu wpadn� w r�ce Campobasso.

- Nie chod� do niego, Fioro! To bezcelowe. Zyskasz tylko to, �e by� mo�e uczyni ci� ca�kiem swoim wi�niem.

- Ale przecie� niedawno proponowa�e� mi, panie, pomoc w ucieczce?

- Istotnie!... ale nie wiedzia�em wszystkiego. A nawet nie wiedzia�em zupe�nie nic. Ju� nigdy ksi��� Karol nie pozwoli, by� go opu�ci�a. A je�li uciekniesz, wiesz jakie b�d� konsekwencje?

- To niedorzeczne! - wykrzykn�a Leonarda. - To ju� nie mi�o��, to szale�stwo.

- Ani jedno, ani drugie, donno Leonardo... To przes�d -no��. Kiedy ubieg�ej zimy przebywali�my w Besancon, pewien bieg�y w kabale rabin powiedzia� Jego Wysoko�ci, �e �mier� go nie dosi�gnie, p�ki przy nim b�dziesz, Fioro. To dlatego otwarcie przyzna�, �e jeste� pani� de Selongey. Uczyni� ci� w ten spos�b Burgundk�, dlatego te� chce ci� zatrzyma� na swoim dworze, kiedy wojna si� sko�czy, dlatego te� wreszcie Battista musia�by umrze�, gdyby� uciek�a. Sta�a� si� jakby jego anio�em str�em.

Fiora, pocz�tkowo os�upia�a, nagle wybuchn�a �miechem:

- Ja jego anio�em str�em? Ja, kt�ra opuszczaj�c Florencj� marzy�am tylko o tym, by go zabi�? Mam teraz pow�d, by wr�ci� do mych pierwotnych zamierze�.

- Nie pr�buj, gdy� nie uda ci si� nic z zamierze�. Ostrze sztyletu z�amie si�, trucizna nie zadzia�a...

- Chyba nie wierzysz w te bzdury, panie, ty, tak rozs�dny i filozoficznie patrz�cy na �ycie? Kto ci to powiedzia�? Ksi���?

- Nie. Wielki bastard, kt�rego prosi�em, by interweniowa� w twojej sprawie i kt�ry od dawna prosi�, by zwr�cono ci wolno��.

- Trzeba wi�c, by Battista powr�ci� do siebie. W ko�cu ten ch�opiec jest rzymianinem i nie nale�y do domu bur-gundzkiego. czy nie s�u�y� u hrabiego de Celano?

- Kt�ry znikn�� pod Grandson i wszelki �lad po nim zagin��. Ale prosz� ci�, pani, uspok�j si�! Jeszcze nic straconego. Po rozstaniu z tob� mam zatrzyma� si� w Saint-Claude i czeka� tam na biskupa Nanniego. Legat ma wci�� nadziej�, �e zdo�a doprowadzi� do zawarcia pokoju mi�dzy Burgundi� i kantonami. Zale�y na tym papie�owi i cesarzowi, a biskup pragn�� si� ze mn� widzie�. Razem zastanowimy si�, co mo�emy zrobi�. M�ody Colonna m�g�by zosta� wezwany do Rzymu... na przyk�ad z powodu �a�oby w rodzinie?

- Masz zamiar uzyska� zgod� legata na wypowiedzenie k�amstwa szytego tak grubymi ni�mi, panie?

Mimo powagi chwili Panigaro�a roze�mia� si�.

- Moje drogie dziecko, dowiedz si�, �e tak w polityce jak w dyplomacji, prawda i k�amstwo s� poj�ciami abstrakcyjnymi. Liczy si� tylko rezultat... a biskup Nanni jest jednym z najlepszych dyplomat�w, jakich znam. Tak wi�c uzbr�j si� w cierpliwo��! Pozw�l staremu przyjacielowi, by ci� uca�owa�, gdy� sta�a� mu si� drog�. Miewaj si� dobrze, donno Leonardo!

- Nie omieszkam, dostojny panie - odpowiedzia�a dygaj�c - i tego samego �ycz� Waszej Ekscelencji!

Wieczorem ksi��� Karol, ku zaskoczeniu Fiory kaza� si� jej zapowiedzie�. Zauwa�y�a, �e jest smutny.

- Przychodz� zaprosi� ci� na kolacj�, donno Fioro -powiedzia� podaj�c jej d�o� i pomagaj�c w powstaniu z uk�onu. - I, je�li ci to nie przeszkadza, zostanie ona podana tutaj.

- Wasza Wysoko�� jest zawsze u siebie.

- Nie b�d� taka ceremonialna, pani. Musisz by� r�wnie przygn�biona jak ja. Czy� nie stracili�my przyjaciela?

- Nie s�dz�. Straci�e� ambasadora, panie, a nie przyjaciela, kt�ry z pewno�ci� nadal jest do ciebie przywi�zany.

- Oby twe s�owa by�y prawd�, pani, ale tymi wyjazdami mierz� to, jak przy�miona jest chwa�a Burgundii. Potrzebne wielkie zwyci�stwo, by przywr�ci� jej blask. Na szcz�cie pozostajesz mi ty.

Mimo informacji Panigaroli, Fiora spr�bowa�a szcz�cia:

- Czy naprawd� zale�y ci, dostojny panie, by znowu zabra� mnie na wojn�? Jestem ni�... straszliwie zm�czona! Wojna przera�a mnie.

- Czy ty r�wnie� chcesz mnie opu�ci�, pani? Co si� sta�o z pani� de Selongey, kt�rej tak zale�a�o na utrzymaniu barw jej ma��onka przy moich?

- Widzia�a zbyt wiele przelanej krwi. Czy nie zgodzi�by� si�, �eby uda�a si� do Selongey?

- By �y� tam w samotno�ci wiejskiej siedziby? Nie, nie s�dz�, by to ci� poci�ga�o. Chodzi o co� innego, prawda? Czy�by ta przyja��, tak mi droga, by�a jedynie u�ud�? Chcesz uciec ode mnie jak inni, gdy� s�dzisz, �e jestem sko�czony, zniszczony...

Wpada� w gniew, m�wi� coraz bardziej podniesionym g�osem. Domy�laj�c si�, �e musi przej�� inicjatyw�, Fiora zawo�a�a:

- Masz racj�, panie: chodzi o co� innego. Campobasso ma tu powr�ci�, a ja nie chc� nigdy wi�cej widzie� tego cz�owieka! Dlatego prosz� o pozwolenie na wyjazd.

- A wi�c chodzi tylko o to? Uspok�j si�, pani. Obiecuj�, �e go nie zobaczysz. To prawda, prosi� o ponowne przyj�cie na s�u�b� pod moim sztandarem. To dobry dow�dca i niestety potrzebuj� jego �o�nierzy, ale tutaj si� nie pojawi. Rozkaza�em mu zaj�� pozycj� mi�dzy Thionville a Metzem, gdzie czeka� b�dzie na ksi�cia de Croy i ksi�cia Engelberta de Nassau, kt�rzy przyb�d� z Niderland�w z pi�cioma tysi�cami piechoty. W ci�gu najbli�szych dni musimy opu�ci� La Rivière. Dzieciak oblega Nancy i chc� go zaj�� z boku. B�dziesz przy mnie jak przedtem, pani, ale Oliwier de la Marche otrzyma rozkaz czuwania nad tob� i trzymania ci� na uboczu, gdy Campobasso przyjedzie zobaczy� si� ze mn�. Ale nie chc�, by� mnie opu�ci�a, pani. Trzeba -s�yszysz - trzeba, by� zosta�a u mego boku. Nie pytaj dlaczego!

I zapominaj�c, �e zaprosi� si� na kolacj�, Zuchwa�y wybieg�. Drzwi zatrzasn�y si� same a pog�os d�ugo jeszcze brzmia� w komnacie.

- No c�! - westchn�a Leonarda. - Zjemy kolacj� same!

- Nie mam nic przeciwko temu, ale przyznaj jednak, �e to przera�aj�ce! Nigdy nie zdo�am mu si� wymkn��.

- Nie my�l o tym! Powinna� mie� w g�owie tylko jedn� my�l: wkr�tce wyjedziemy do Nancy. Czy� to nie najwa�niejsze? Musia�aby to by� diabelska sprawka, gdyby�my w wojennym zamieszaniu nie zdo�a�y si� wymkn�� Jego Wysoko�ci. A je�li m�ody Colonna do tej pory nie wyjedzie, to go porwiemy.

- Leonardo - powiedzia�a Fiora z przekonaniem - zawsze b�dziesz mnie zadziwia�. Porwa� Battist�?

Rankiem 25 wrze�nia z trudem odbudowana armia opuszcza�a La Rivière. Niekt�rzy powiedzieliby, �e by�a to armia pozorna, tak olbrzymi by� jej kontrast ze wspania�� machin� wojenn�, kt�r� dwie niby-bitwy rozbi�y w drzazgi. Burgundia, Pikardia, Luksemburg i Hainaut dostarczy�y wszystkiego, co mog�y da�: starych, zahartowanych w ogniu wiarus�w, m�odych rekrut�w, kt�rych przy��czono do wiernych kopii Galeotto, jedynego najemnika, kt�rego lojalno�� nigdy nie budzi�a w�tpliwo�ci. By�y to jednak oddzia�y ostatniej szansy. Je�li kolejna kl�ska rozproszy je lub unicestwi, nie b�dzie ju� niczego, nawet Burgundii, kt�rej puste dzwonnice nie mog�y ju� dostarczy� br�zu. Dziesi�� tysi�cy ludzi, nie wi�cej, to wszystko co Zuchwa�y ci�gnie za sob� i na co liczy, by jeszcze raz wygna� Dzieciaka z jego ojczystej ziemi.

Fiora w czarnym kapturze, kt�ry znowu za�o�y�a, by ukry� d�ugie ju� w�osy, jedzie tu� za koniem Zuchwa�ego w towarzystwie Battisty. Jest tak pos�pna, �e pa� nie �mie nawet �piewa�. Brak jej Panigaroli. Kultura i m�dro�� czyni�y ze� niezr�wnanego towarzysza, dzi�ki kt�remu najd�u�sza droga nie by�a jej straszna. Wiadomo�ci, jakie od niego otrzyma�a, nie by�y najlepsze: przyby�ego do Saint-Claude legata papieskiego z�o�y� napad bronchitu po��czony z atakiem podagry. Nierych�o b�dzie m�g� przyjecha� do ksi�cia Karola.

Ten ostatni dr�a� z niecierpliwo�ci. �wiadomo��, �e Ren� II oblega Nancy, przyprawia�a go o chorob�, a do tego jeszcze przymusowa powolno�� wojska, w kt�rym nie wszyscy �o�nierze dosiadali koni, to by�o ponad jego si�y! Przy obci��eniu broni�, cztery do pi�ciu mil dziennie to wszystko, czego mo�na by�o wymaga� od piechoty, gdy tymczasem Zuchwa�y marzy�, by wzlecie� jak orze� i spa�� na wroga.

Przez Levier, Ornans, Besan�on i Ves�oul dotarli do granic Lotaryngii, w kt�r� zag��bili si� od zachodu, aby omin�� miasta odbite ju� przez Ren�. Zuchwa�y nie chcia� trwoni� si�. Chcia� przede wszystkim Nancy, a aby je zdoby� musia� po��czy� si� najpierw z oddzia�ami Campobasso, Chimaya i Nassau, kt�rym wyda� rozkaz wyj�cia mu na spotkanie w Toul. 7 pa�dziernika wkroczy� do Neufch�teau - w tej samej chwili, gdy Ren� wkracza� do swej odzyskanej stolicy i przegania� z niej burgundzkiego gubernatora, Jana de Rubempr�, pana na Bièvres. Oszala�y ze z�o�ci ksi��� Karol omal nie zabi� pos�a�ca, kt�ry przyni�s� mu t� wie��...

Jednak jego armia ros�a. Kiedy w Toul po��czy� si� z Campobasso - kt�ry zreszt� kaza� na siebie czeka� -i odzyska� oddzia�y - oko�o p�tora tysi�ca ludzi - ewakuowane z Nancy przez Jana de Rubempr�, znalaz� si� na czele osiemnastotysi�cznej armii. By�o to wi�cej ni� m�g� wystawi� m�ody ksi��� Lotaryngii; wszystko mog�o si� jeszcze zdarzy�. Tym bardziej �e 17 pa�dziernika Burgundczycy pokonali cz�� wojsk lotary�skich w Pont-à-Mousson. Droga do Nancy sta�a otworem.

Karol uwierzy�, �e gwiazda zn�w rozb�ys�a mu nad g�ow�, gdy dowiedzia� si�, �e Ren� po raz kolejny opu�ci� Nancy, by pozyska� dodatkowe oddzia�y. Pozostawi� miasto w r�kach najbardziej nieust�pliwych: Gerarda d'Avilliers, braci d'Aguerre, ma�ego Jana de Vaud�mont oraz dw�ch dow�dc�w gasko�skich: �elaznej Stopy i Fortuny. Mieli ze sob� dziesi�� tysi�cy ludzi.

- Wytrzymamy co najmniej dwa miesi�ce - powiedzieli mu - ale pospiesz si�, panie! W przeciwnym razie p�niej zdziesi�tkuje nas g��d.

Jan de Rubempr� i za�oga miasta, w wi�kszo�ci angielska, przez ponad dwa miesi�ce stawiali op�r ksi�ciu Ren�. Od kiedy wkroczy� do Nancy, miasto nie mia�o czasu na odnowienie zapas�w ani na naprawienie nadwer�onych mur�w. Tote� kiedy 22 pa�dziernika Zuchwa�y otoczy� miasto i kaza� odbudowa� w pobli�u komandorii �wi�tego Jana sw�j drewniany dom, pewien by�, �e zwyci�stwo jest w zasi�gu r�ki.

- Bo�e Narodzenie �wi�towa� b�dziemy w pa�acu, jak w ubieg�ym roku - powiedzia� weso�o do Fiory - i zorganizuj� tak pi�kny festyn, �e wzgardzisz wspomnieniem festyn�w Medyceuszy.

Podzi�kowa�a mu u�miechem, ale nie w�o�y�a w to serca. Znowu by� dla niej przyjacielski, serdeczny, odda� jej i Leonardzie pok�j w swej polowej siedzibie. Dotrzyma� r�wnie� s�owa i nie spotka�a Campobasso. By�a mu wdzi�czna lecz jednocze�nie zdezorientowana. Ten Ren� II, kt�ry znika� jak fatamorgana gdy tylko s�dzili, �e si� do niego zbli�aj�, doprowadza� j� do irytacji. Gdzie� on teraz jest? W Strasburgu, Bernie, Fiyburgu? Czy Demetrios nadal jest z nim? A Filip? Gdzie jest Filip? Czy wyleczy� swe rany, a je�li tak, to czy jest przetrzymywany w wi�zieniu? Znaki zapytania pojawia�y si� jeden za drugim w umy�le m�odej kobiety, kt�ra, zniech�cona, nie wiedzia�a ju�, gdzie nale�y szuka� na nie odpowiedzi.

- Je�li ksi��� Lotaryngii pojecha� po posi�ki, to kiedy� z pewno�ci� wr�ci - przepowiada�a jak zwykle praktyczna Leonarda. - Przesta� si� zamartwia�, pani: nic nie zmienisz w tej historii, do kt�rej pisania wraz z nim zmusza nas ksi��� Karol...

- Wiesz o czym my�l�, pani? Zastanawiam si�, czy Demetrios nie znajduje si� w Nancy. Obl�one miasto potrzebuje dobrego lekarza, podczas gdy m�ody, ca�kowicie zdrowy ksi��� mo�e si� bez niego obej��.

- To zupe�nie mo�liwe. Ale nie wiem jak mog�aby� dosta� si� do miasta, by to sprawdzi�.

W czasie kolejnych wieczor�w Fiora patrzy�a z okna swego pokoju, jak zmrok zapada nad Nancy; jej pragnienie dostania si� tam by�o coraz bardziej �arliwe. Przypuszcza�a nawet, �e okaleczone przez dzia�a lecz wci�� mocno si� trzymaj�ce mury wi꿹 r�wnie� m�czyzn�, kt�rego kocha. Ale jak tam dotrze� nie nara�aj�c si� na strza�y obro�c�w i nie daj�c si� zabi� atakuj�cym? Z przera�eniem odkry�a, jak pod koniec dnia czerwone, jesienne s�o�ce pokrywa�o mury p�omieniami i krwi�.

Miasto broni�o si� zaciekle. Nieustanne ataki wyczerpywa�y ob�z burgundzki, kt�ry za ka�dym razem traci� ludzi. Bastard z Vaud�mont, kt�rego zaczyna� otacza� nimb legendy, zdo�a� nawet noc� przed dniem Wszystkich �wi�tych zbli�y� si� do sztabu oblegaj�cych i siedziba �uchwa �ego ledwie unikn�a po�aru. Vaud�mont ze swymi lud�mi rozp�yn�� si� w ciemno�ciach nie trac�c ani jednego z nich, a jego szlak znaczy�y trupy.

A p�niej, z miesi�cznym wyprzedzeniem, zima nadesz�a jak burza i wszystkich pogodzi�a, zawijaj�c w �nie�ny ca�un oblegaj�cych i obleganych. W czasie jednej nocy wszystko sta�o si� bia�e, strumienie i staw �wi�tego Jerzego zamarz�y, nawet Meurthe zacz�a p�yn�� kra. G��d i zwi�zane z nim cierpienia dr�czy�y mieszka�c�w Nancy; zimno, choroby i strach - Bur-gundczyk�w. Ka�dy kolejny dzie� przynosi� przypadki dezercji.

Zaniepokojony Antoni Burgundzki usi�owa� przem�wi� swemu bratu do rozs�dku.

- Dlaczego upierasz si� przy tej zimowej kampanii? Ka�dego dnia tracimy �o�nierzy. Zwi�my ob�z i jed�my schroni� si� do Luksemburga. Wiosn� powr�cimy.

- Oznacza�oby to danie czasu Ren� na odbudowanie armii, a Nancy na zaopatrzenie si� w �ywno��. Nie, m�j bracie. Postanowi�em sp�dzi� Bo�e Narodzenie w tym przekl�tym mie�cie. Postanowi�em zrobi� z niego stolic� imperium. D�ugo ju� nie wytrzymaj�. Zjedli konie. Teraz jedz� psy, koty a nawet szczury.

Informacje o g�odzie by�y a� nazbyt prawdziwe. Nancy dzielnie znosi�o cierpienia, pali�o meble, by nieco mniej marzn�� i pr�bowa�o rozpaczliwych wycieczek w nadziei na zdobycie odrobiny �ywno�ci. Burgundczycy nie bylijej pozbawieni, gdy� kontrolowali na p�nocy drog� z Metz i z Luksemburga, sk�d nap�ywa�o zaopatrzenie. Skarbiec wojenny znajdowa� si� bowiem w Luksemburgu. Campobasso, Chimay i Nassau strzegli tej drogi z kategorycznym zakazem przemieszczania oddzia��w. Ksi��� ka�dego ranka udawa� si� na wizytacj� punkt�w dowodzenia i wysuni�tych plac�wek.

Fiorze odpowiada�y te dyspozycje: trzyma�y one Campobasso z dala od obozu przy komandorii i pozwala�y jej wychodzi� bez obawy przed nieprzyjemnymi spotkaniami. Atmosfera w drewnianym domu, pe�na dymu z kosz�w �arowych, wydawa�a jej si� bowiem trudna do zniesienia. Wyjdziemy st�d uw�dzenijak szynki - mrucza�a Leonarda, a Fiora codziennie zmusza�a si� do kr�tkiego spaceru w towarzystwie Battisty. Pewnego dnia, korzystaj�c z niezwykle rzadkiej chwili s�o�ca, dotar�a a� do granicy lasu Saurupt, ujrza�a m�czyzn� zaj�tego r�baniem drewna i uk�adaniem polan na saniach. Poczu�a nag�� ochot� na rozmow� i zbli�y�a si� do niego:

- Sk�d jeste�, dobry cz�owieku? Nie ma tu w okolicy ju� wielu dom�w.

- Mieszkam daleko, ale przy tej obrzydliwej pogodzie trzeba co� znale��, �eby si� ogrza�, nie?

Wyprostowa� sw� wysok� posta� i spojrza� na m�od� kobiet� z ognikiem rozbawienia w niebieskich oczach. Mimo bujnego zarostu Fiora ze zdumieniem rozpozna�a Douglasa Mortimera. Rozejrzawszy si� wok�, by zorientowa� si�, gdzie jest Battista. Ujrza�a, �e strzela do przelatuj�cych kruk�w. Nie m�g� jej s�ysze�.

- Co ty tu robisz, panie? - szepn�a.

- Jak widzisz, pani, pracuj�. Jako� nie�atwo ci� spotka�. Kr�l niepokoi si� o ciebie i zastanawia si�, czy nie sta�a� si� Burgundk�? M�wiono mu o pewnej kobiecie nie odst�puj�cej na krok Zuchwa�ego. Jeste� jego kochank�, pani?

- Nie m�w g�upstw, panie: ksi��� nie ma kochanki. Ale zale�y mu na mnie, bo uwa�a mnie za rodzaj talizmanu.

Brodat� twarz przeci�� szeroki u�miech:

- Je�li by�a� pod Grandson i pod Morat, pani, to istotnie cholerny z ciebie talizman.

- Przepowiedziano mu, �e �mier� go nie dosi�gnie, p�ki ja przy nim b�d�.

- Rozumiem. Ale masz nogi, pani, i co�, co przypomina rozum. Dlaczego jeszcze nie uciek�a�?

- Sp�jrz na tego ch�opca strzelaj�cego do kruk�w, panie! Je�li uciekn�, on zostanie stracony.

- Ach!... To istotnie pewien problem. Ale jednocze�nie to szcz�cie, �e dotar�a� a� tutaj. Od wielu dni chodz� do obozu proponuj�c drewno czy, jak wczoraj, zaj�ce. Chcia�em, �eby przyzwyczajono si� do mojego widoku. B�d� to zreszt� robi� nadal, ale mia�em ci powt�rzy�, pani: kr�l chce, bym ci� stamt�d wydosta�, gdy� niebezpiecze�stwo ro�nie i obawia si� o ciebie.

- Podzi�kuj mu, panie, ale na razie nie mam si� czego obawia�. Chcia�abym natomiast wiedzie�, gdzie znajduje si� ksi��� Ren�. Wiesz co� o tym?

- Jest jeszcze do�� daleko, jak s�dz�, ale b�dzie tu przed ko�cem roku. Na tym w�a�nie polega niebezpiecze�stwo.

- Nie obawiam si� go. Mo�esz mi powiedzie�, czy Demetrios Lascaris jest jeszcze z nim?

- Ten grecki lekarz? Nigdy go nie opuszcza. Ale czy nie s�dzisz, pani, �e wystarczaj�co d�ugo gaw�dzimy?

- Jeszcze jedno pytanie: dlaczego Campobasso wr�ci�?

- Dla pieni�dzy... i dla ciebie pani. Strze� si�! To �ajdak, kt�remu uda�o si� wzbudzi� wstr�t w naszym kr�lu i zosta� odprawiony. Z pewno�ci� zdezerteruje, gdy przyjedzie pora. Kr�l jest ci wdzi�czny za to, co zrobi�a�, ale obawia si�, by� nie sta�a si� tego ofiar�. Campobasso chce ci� za wszelk� cen�, a wi�c teraz, kiedy si� zobaczyli�my, nie ruszaj si� z obozu. Spr�buj� czuwa� nad tob�, nie potrwa to d�ugo.

Mortimer zabra� si� ponownie do r�bania. Battista podszed� z dwoma zabitymi ptakami. Fiora pogratulowa�a mu zr�czno�ci:

- Zamierzasz je je��, panie? M�wi�, �e s� bardzo twarde.

- Nie, je�li gotuje si� je wystarczaj�co d�ugo, ale zamierzam ofiarowa� je temu biedakowi. Zwierzyna �owna jest teraz rzadko�ci�.

Fa�szywy drwal przyj�� prezent ze wzruszaj�c� wdzi�czno�ci�, a jego regionalna wymowa tak rozbawi�a Fior�, �e wola�a szybko oddali� si� z paziem, �ciganym b�ogos�awie�stwami m�czyzny. Jego obecno�� sprawia�a m�odej kobiecie przyjemno��, a jednocze�nie j� niepokoi�a. Gdyby Mortimer zosta� schwytany, powieszono by go jako szpiega.

W ci�gu nast�pnych dni Fiora nie opuszcza�a swego pokoju i dotrzymywa�a towarzystwa Leonardzie, kt�ra zazi�bi�a si� pomagaj�c Mateuszowi de Clerici w opiece nad chorymi. Odby�a si� wtedy uczta na cze�� protonotariusza Hesslera, przyby�ego z listem i klejnotami od ksi�cia Maksymiliana dla jego narzeczonej, Marii Burgundzkiej. Ksi��� i jego dow�dcy starali si� podj�� go�cia tak dobrym jad�em, jakie uda�o si� zdoby� przy ograniczonych �rodkach finansowych. Fiora pozosta�a w swoim pokoju, gdy� po�r�d zgromadzonych dostrzeg�a Campobasso. Poza tym mia�a nadziej�, �e biskup Nanni jak zwykle b�dzie towarzyszy� opatowi z Xanten, ale Hessler by� sam i �adne nowe wie�ci od Panigaroli nie nadesz�y. Fiora pomy�la�a, �e staruszek legat by� mo�e umar�.

P�niej nadesz�o Bo�e Narodzenie, najbardziej tragiczne, jakie walcz�ce strony kiedykolwiek prze�y�y. Nancy umiera�o z g�odu. Palono konstrukcje zburzonych dom�w, by uzyska� nieco ciep�a. Po�ar�w nie mo�na by�o gasi� zamarzni�t� wod�. W obozie sytuacja nie by�a wcale lepsza. Ka�dy mijaj�cy dzie� przynosi� nowe ofiary. Nieub�agane zimno parali�owa�o �o�nierzy, odmra�a�o im stopy i zabija�o setkami. Dezercje osi�gn�y alarmuj�cy poziom i podczas nocy wigilijnej ksi��� Karol po wys�uchaniu mszy a� do �witu przebywa� w towarzystwie lekarza i wielkiego ba-starda po�r�d swoich �o�nierzy. Usi�owa� podnie�� ich na duchu, rozdaj�c wino, w�dk�, lekarstwa i besztaj�c dow�dc�w, kt�rzy jego zdaniem nie umieli troszczy� si� o swoich ludzi tak, by ich cho� utrzyma� przy �yciu.

- �eby to wytrzyma�, trzeba naprawd� by� ci wiernym, dostojny panie - rzuci� mu Galeotto. - Wsz�dzie w Europie �wi�tuje si� przybycie Dzieci�tka Jezus, a my tkwimy pod tym kurewskim miastem zdychaj�c z n�dzy i chor�b. Czy nie lepiej odej�� st�d, zanim �mier� nas zabierze?

- Jest inne Dzieci�tko, przed kt�rym nigdy nie uciekniemy, a wiem, �e si� zbli�a. Raczej zginiemy!

Po porannej mszy, na kt�rej nikt nie �piewa�, ksi��� kaza� wezwa� Fior�.

- Z przykro�ci� i smutkiem zmuszony jestem prosi� ci�, by� mi towarzyszy�a, pani de Selongey- powiedzia�, po raz pierwszy od dawna nazywaj�c j� w ten spos�b - i z g��bi serca prosz� ci�, by� mi to wybaczy�a... Wiem... �e nie mog� ju� wiele oczekiwa� od Fortuny i �e by� mo�e wyczerpa�em bosk� cierpliwo��. Jednak nie mam odwagi rozsta� si� z tob�, pani...

- Z powodu przepowiedni rabina? - zapyta�a Fiora cicho.

- Ach, wi�c wiesz o niej? Mylisz si� jednak. Umrze� w walce jest teraz wszystkim, czego pragn�. Burgundia, o kt�rej marzy�em... pozostanie marzeniem. Kiedy nadejdzie Lotaryticzyk, pozostanie mi mo�e jedynie pi�� tysi�cy ludzi. Nie, je�li prosz� ci�, by� mi towarzyszy�a, to po to, by mie� przed oczami, najd�u�ej jak to mo�liwe, obraz czystego pi�kna. Rozumiesz, pani?

- Nie tra� odwagi, dostojny panie! To do ciebie niepodobne. Jeste� Wielkim Ksi�ciem Zachodu, jeste�...

- W�adc�, kt�rego nienawidzi�a�? Pami�tasz o tym?

- Ju� dawno zmieni�am zdanie. M�j ma��onek tak ci� kocha�!

- Dzi�kuj�, ale przesta�my si� smuci�. Dzi� Bo�e Narodzenie i chcia�em da� ci prezent... godny ciebie, pani.

Zdj�wszy z szyi cienki z�oty �a�cuszek za�o�y� go Fiorze. Wisia� na nim du�y diament o rzadkim, niebieskim odcieniu.

- Zachowaj to na pami�tk� po mnie, gdy� jest rzecz� pewn� - doda� z u�miechem - �e nigdy nie ujrzysz z powrotem swojego posagu.

- Wasza Wysoko��! Nie mog� przyj��...

- Ale� tak, mo�esz, poniewa� ja tego chc�. Teraz mo�esz odej��, a przy�lij do mnie Oliwiera de la Marche.

G��boko wzruszona Fiora wr�ci�a powoli do pokoju trzymaj�c d�o� na jeszcze ciep�ym kamieniu. Zrozumia�a, �e marzyciel wreszcie si� przebudzi�, �e z ch�odn� przenikliwo�ci� rozwa�a� gro��ce mu niebezpiecze�stwa. By� dzikiem osaczonym przez sfor�; wiedzia� o tym i nie zamierza� robi� niczego, by unikn�� swego przeznaczenia, nic poza bronieniem si� do ko�ca. Ale nie zamierza� si� da� wzi�� �ywcem.

Jak to si� zdarza, w wielkich dramatach, nagle pojawi�a si� groteskowa nuta w postaci przybycia w ostatnich dniach roku kr�la Alfonsa V Portugalskiego, kuzyna ksi�cia. Przyby� zaoferowa� swoje us�ugi i pogodzi� swego kuzyna z kr�lem Francji w celu otrzymania od tego ostatniego pomocy finansowej w walce przeciwko kr�lowej Kastylii. Ksi��� Karol spojrza� na niego ze zdziwieniem:

- Pom� mi najpierw zdoby� Nancy - powiedzia� wzruszaj�c ramionami. Tamten szeroko otworzy� oczy, po czym zrozumiawszy, �e nie ma czego oczekiwa�, odjecha� bez s�owa.

W czasie nocy sylwestrowej Campobasso zdezerterowa� zabieraj�c ze sob� syn�w i trzystu je�d�c�w. Uda� si� do ksi�cia Lotaryngii, znajduj�cego si� ju� w odleg�o�ci zaledwie dw�ch dni marszu. Wyznaczy� miasto Commer-cy jako cen� swej zdrady. Oczekiwa� gor�cego przyj�cia, a ujrza� jedynie ch�odne twarze. Szwajcarscy dow�dcy otaczaj�cy Ren� II, o�wiadczyli bez ogr�dek, �e nie zamierzaj� walczy� u boku zdrajcy. Wys�ano go by strzeg� mostu Bouxières daj�cego dost�p do Meurthe, nieca�� mil� od Nancy.

- Mo�e przyj�liby�cie mnie serdeczniej, gdybym wam przyni�s� g�ow� Zuchwa�ego? - rzuci� im z w�ciek�o�ci�.

- By�oby bardzo �le, gdyby szlachetna g�owa wpad�a w takie brudne �apy - odpowiedzia� Oswald Thierstein.

4 stycznia 1477 roku armia lotary�ska stan�a w Saint-Nicolas-de-Port, na przedmie�ciu Nancy, zmasakrowawszy uprzednio jego burgundzk� za�og�. Bitw� wyznaczono na dzie� nast�pny.

Tego niedzielnego ranka Fiora patrzy�a na padaj�cy �nieg. By�o nieco cieplej, ale ca�a okolica pozosta�a o�nie�ona, a wiatr unosi� niepokalanie bia�e tumany. Ani ona, ani Leonarda nie spa�y tej nocy. Niew�tpliwie zbli�a�a si� chwila ich wyzwolenia, ale mimo to byty zatrwo�one jakby to by�a chwila nadej�cia wielkiej katastrofy... Kompanie jedn� po drugiej opuszcza�y ob�z, by zajmowa� poleje i gin�y w zamieci niczym armia duch�w...

Po mszy, kt�rej z nim wys�ucha�y, ksi��� Karol po�egna� si� z nimi, a p�niej odda� si� w r�ce swych stajennych, by przywdzia� ci�k� zbroj�.

Nagle, w chwili gdy jeden z nich zak�ada� mu he�m, znajduj�cy si� na nim z�oty lew odpad�. Zuchwa�y spojrza�, niewzruszony, na le��cy na czerwononiebieskiej ��ce dywanu symbol wielko�ci Burgundii, a p�niej zatopi� wzrok w oczach wielkiego bastarda:

- Hoc est signum Dei !*26 - powiedzia� jedynie, podczas gdy jego pokojowiec spiesznie mocowa� z powrotem ozdob�. P�niej za�o�y� he�m i zamierza� wyj��, kiedy pojawi� si� Battista i przykl�kn�� przed ksi�ciem:

- Ka� da� mi bro�, Wasza Wysoko��! Chc� by� przy tobie w czasie bitwy.

- Czy� nie powierzy�em ci ju� jednej misji? Masz czuwa� nad pewn� dam�.

- Donna Fiora ju� mnie nie potrzebuje, a ja chc� walczy� u twego boku, panie. Nazywam si� Colonna! Moje nazwisko daje mi prawo, by si� nara�a�.

- B�dzie jak pragniesz, moje dziecko - powiedzia� ksi��� a jego nieruchom� twarz rozja�ni� blady u�miech. - Niech mu dadz� bro�! �egnajcie... �egnajcie wszyscy!

Wyszed�. Le Moro, jego pi�kny, czarny rumak oczekiwa� we wspania�ym czapraku po�r�d grupy rycerzy. Ksi��� dosiad� go, pozdrowi� obie kobiety skinieniem r�ki i ruszy� w drog� z towarzyszami. Fiora patrzy�a jak z�oty lew i wielki fioletowo-czarny sztandar zacieraj� si�, a p�niej znikaj� w �nie�nej zawiei.

- Powinna� wej�� do �rodka, pani - powiedzia�a Leonarda. - Jest zimno...

Nie chcia�a, by stara przyjaci�ka zobaczy�a �zy p�yn�ce z jej oczu i odesz�a kilka krok�w. Wtedy w�a�nie nast�pi� raptowny atak. Pojawi�o si� trzech je�d�c�w: jeden z nich porwa� j� i przerzuci� w poprzek siod�a nie przejmuj�c si� krzykami, po czym zawr�ci� i uciek� tak szybko, jak pozwala�a na to gruba ju� warstwa �niegu.

- Wystarczaj�co si� naczeka�em! - zawo�a�. - Teraz jeste� moja na zawsze.

Nie musia�a go nawet s�ucha�. Rozpozna�a ju� wcze�niej Campobasso i nie przestaj�c krzycze� zacz�a si� wyrywa�, by spr�bowa� zsun�� si� na ziemi�, co zmusi�o porywacza do zwolnienia.

- Og�usz j�, ojcze! - poradzi� jeden z je�d�c�w. - Od guza jeszcze nikt nie umar�, a musimy si� spieszy�.

- A wi�c zabijcie mnie! - krzykn�a Fiora. - Nie b�d� musia�a tego zrobi� sama, gdy� nigdy wi�cej nie b�d� nale�e� do ciebie. Budzisz we mnie wstr�t!

Obija�a si� o stal zbroi, ale mimo to nie przerywa�a rozpaczliwej obrony. Kondotier zastosowa�by si� by� mo�e do rady Angelo, gdy trzech innych je�d�c�w wy�oni�o si� zza bia�ej zas�ony i zast�pi�o im drog�.

- Teraz si� policzymy, Campobasso! Wiem, �e jeste� zdrajc�. Zobacz� teraz, czy rzeczywi�cie jeste� tch�rzem! -o�wiadczy� Filip de Selongey. - Porwa�e� moj� �on� i zap�acisz za to �yciem.

- Chod� po ni�, je�li chcesz! - powiedzia� porywacz usi�uj�c wyprostowa� Fior�, by zas�oni� si� jej cia�em. Jednak g�os Filipa zelektryzowa� m�od� kobiet�. Wystawiwszy paznokcie jak kotka zaatakowa�a w�ciekle ods�oni�t� przez podniesion� przy�bic� twarz. Campobasso zawy� i rozlu�ni� chwyt. Wykorzysta�a to, by mu si� wyrwa� i zsun�� na �nieg.

- Pi�kna obrona! - pochwali� rozwlek�y g�os Douglasa Mortimera. - Ale odsu� si�, bo jeszcze nie sko�czyli�my z tymi lud�mi.

Trzeci z je�d�c�w, kt�rym by� Esteban, zeskoczy� na ziemi�, podni�s� Fior� i opar� o pie� drzewa.

- W porz�dku? - zapyta�.

- Tak... ale sk�d si� tu wzi�li�cie?

- Powiemy ci to p�niej, pani. Na razie, jestem potrzebny... Wskoczy� na konia i przy��czy� si� do dw�ch pozosta�ych je�d�c�w. Mi�dzy Selongeyem i jego wrogiem rozgorza�a ju� walka! Zbroje d�wi�cza�y od uderze� topora, kt�rym pos�ugiwa� si� Filip i cepa bojowego trzymanego przez jego przeciwnika. Mortimer walczy� z Angelo i trzecim je�d�cem, kt�rym by� Giovanni, drugi syn Campobasso. Esteban ruszy� w stron� tego ostatniego.

Wczepiona w drzewo, z sercem �ci�ni�tym trwog�, ale nie czuj�c zimna, ani wilgoci przenikaj�cej ubranie, Fiora �ledzi�a walk� tocz�c� si� przed jej oczami. Stara�a si� zachowa� ufno��: cud, kt�ry si� przed chwil� dokona� nie m�g� by� daremny. Zwyci�stwo musia�o by� po stronie s�usznej sprawy.

Nagle ponad obelgami wymienianymi przez walcz�cych rozleg� si� okrzyk agonii, a zaraz po nim ryk b�lu:

- Giovanni! - zawy� Campobasso.

Martwe cia�o stoczy�o si� na nagle poczerwienia�y �nieg. Esteban, l�ej uzbrojony od towarzyszy, wskoczy� na zad konia przeciwnika i unosz�c jego he�m poder�n�� mu gard�o. W tym samym czasie, chwila, gdy uwaga kondotiera by�a odwr�cona, wystarczy�a Filipowi do wymierzenia toporem ciosu, kt�ry wgni�t� he�m neapolita�czyka i zrani� go w g�ow�... ale nie wytr�ci� go z siod�a. Widz�c to Angelo uchyli� si� przed cepem Mortimera, chwyci� konia ojca za uzd� i poci�gn�� go:

- Uciekajmy, ojcze! Nie damy im rady!

Dwaj je�d�cy oddalili si� na p�noc i znikn�li.

Filip zerwa� ju� he�m i podbieg�szy do �ony wzi�� j� w ramiona.

- Kochanie moje! Nic ci nie jest? Nie zrani� ci�?

- Nie... Och, Filipie, czy to naprawd� ty? Tak rozpacza�am, �e ju� nigdy ci� nie zobacz�... S�dzi�am...

Zamkn�� jej usta nami�tnym poca�unkiem przyciskaj�c j� do zakutej w stal piersi z tak� si��, �e j�kn�a.

- Zgnieciesz j�, panie - zauwa�y� spokojnie Mortimer -a moim zdaniem szkoda by by�o. Pozw�l jej troch� po�y�.

Filip pu�ci� Fior� i roze�mia� si�:

- Masz racj�, druhu, ale zbyt wielkie szcz�cie mo�e doprowadzi� do szale�stwa. Powierzam ci j� i opiekuj si� ni� dobrze.

- Filipie! - zawo�a�a Fiora patrz�c, �e wk�ada ponownie nog� w strzemi� - chyba mnie nie opu�cisz?

Wsta�a i podbieg�a do niego, ale ju� zd��y� wskoczy� na konia. Jego u�miech znik�:

- Tak trzeba, Fioro! Tam trwa walka, a m�j ksi��� nie ma w niej �adnych szans. Musz� do niego do��czy�! Dzi�ki wam, przyjaciele i dzi�ki Jego Wysoko�ci ksi�ciu Ren�, kt�ry jako prawdziwy rycerz pozwoli� mi przy��czy� si� do moich, kiedy ju� moja �ona b�dzie bezpieczna...

- Filipie! - zawy�a Fiora, kt�rej serce p�ka�o - zosta�! Zabij� ci�!

- Mam nadziej�, �e nie. Kocham ci�!

Spi�� konia, a Flora chcia�a rzuci� si� w �lad za nim, ale Mortimer z�apa� j� wp� i zatrzyma�:

- Zosta� tu, pani - powiedzia� surowo. - Nie wybaczy�by ci, gdyby� go nie zrozumia�a: tu chodzi o jego honor!

W tej samej chwili rozleg� si� pos�pny ryk wielkich g�ralskich tr�b. Min�o w�a�nie po�udnie. Bitwa si� rozpoczyna�a...

Nie trwa�a d�ugo. Mimo rozpaczliwej obrony ma�ej bur-gundzkiej armii, naje�ona pikami szwajcarska falanga wy�oni�a si� z lasu Saurupt jak gigantyczny taran i przebi�a z boku oddzia�y wroga, kt�re musia�y w tym samym czasie stawi� czo�a frontalnemu atakowi Lotary�czyk�w. Jeszcze dwu lub trzykrotnie, podczas gdy armia sz�a ju� w rozsypk� i gdy ranny Galeotto wycofywa� si� z resztk� swych ludzi w stron� Muerthe, widziano w zam�cie bitewnym Zuchwa�ego, kt�ry walczy� dzielnie, po czym znikn��...

Demetrios jecha� st�pa wzd�u� strumienia �wi�tego Jana w kierunku stawu o tej samej nazwie. Trupy pokrywa�y ziemi�, na kt�rej zdeptany �nieg zmieni� si� w krwawe b�oto. Rabusie, te s�py zlatuj�ce si� na pole �mierci, wzi�li si� ju� do roboty, podczas gdy wszystkie dzwony w wyzwolonym mie�cie bi�y jak oszala�e.

Dotar�szy w pobli�e stawu Demetrios us�ysza� jaki� j�k, s�abe wezwanie. Zsiad� z konia i wzi�� sw� lekarsk� torb�. Staw by� zamarzni�ty, ale l�d p�ka� miejscami pod nieruchomymi cia�ami. Ostro�nie ruszy� w�r�d trzcin badaj�c grunt czubkiem stopy. J�k by� coraz bli�ej; nagle Grek ujrza� rannego. Le�a� po�r�d oszronionych ro�lin, ze stopami w wodzie, w z�ocistej splamionej krwi� zbroi. By� to Zuchwa�y, w kt�rego piersi tkwi�a d�uga pika, a inna przebija�a mu udo. He�m ze z�otym lwem spoczywa� przy jego ramieniu, ale Demetrios nie potrzebowa� widoku herbu, by rozpozna� cz�owieka, kt�rego nienawidzi� od dawna.

Ranny wyczu� jego obecno�� i otworzy� oczy:

- Ratowa�... Burgundie! - szepn��. Demetrios pochyli� si�.

Wr�g le�a� w �miertelnych drgawkach u jego st�p. Zdany by� na �ask� i nie�ask� lekarza. Wystarczy�by jeden ruch r�ki, by dokona� wreszcie aktu zemsty; jego d�o� si�ga�a ju� do pasa szukaj�c r�koje�ci sztyletu, ale us�ysza�:

- W imi� Boga �ywego... pom� mi!

Grek przypomnia� sobie naraz, �e jest lekarzem, �e lekarz w �adnym razie nie ma prawa zabija�. Jego d�onie nie by�y stworzone do zadawania cios�w lecz do opatrywania ran, leczenia i uzdrawiania. Gorzki smak zemsty opu�ci� jego usta. Uj�� pik� przebijaj�c� cia�o, wyci�gn�� j� powoli i odrzuci� daleko, po czym odpi�� zbroj� i ostro�nie zdj�� j�.

- Nie ruszaj si�, panie - powiedzia�. - Jestem lekarzem... opatrz� ci�, a p�niej p�jd� po pomoc...

Odwr�ci� si� i wsta�, by wzi�� torb�, kt�r� po�o�y� za sob�. W tym momencie rzucony pewn� r�k� top�r wbi� si� w czaszk� Karola. Ksi��� natychmiast wyzion�� ducha, a zdumiony Demetrios dostrzeg� uciekaj�cego zab�jc�. Nie mo�na ju� by�o nic zrobi�. Zuchwa�y nie �y�; wraz z nim bez w�tpienia, umar�a Burgundia.

Grek pozosta� tam przez chwil� przygl�daj�c mu si� i usi�uj�c w obliczu tych tragicznych szcz�tk�w odnale�� dawny gniew. Herb Lotaryngii zdobi�cy jego r�kaw chroni� go przed lud�mi szukaj�cymi �upu, wszyscy omijali jego mroczn� posta� pochylon� nad ta k�p� trzcin, w kt�rej zaczyna�o si� rozk�ada� cia�o najwspanialszego z ksi���t Europy.

- Ty tak�e nie mog�e� go zabi�, panie? - rozleg� si� ch�odny g�os. Podni�s�szy oczy Demetrios ujrza� Leonard�, kt�ra patrzy�a na niego ze skrzy�owanymi ramionami owini�ta p�acht� szarej materii.

- Nie - powiedzia� z niezwyk�� dla niego pokor� - nie, nie mog�em. Jestem przede wszystkim lekarzem.

- A chcia�e�, �eby ona go zabi�a, ona, ta niewinna dziewczyna, cho� lepiej ni� ktokolwiek wiesz, ile wycierpia�a? Prawda, �e �atwo powiedzie�: Zabij!... Zasztyletuj! Otruj!, kiedy samemu jest si� bezpiecznym w ukryciu? Nara�a�a si� na tortury, na szafot, ale tobie, panie, by�o to oboj�tne. I pr�bowa�e� szanta�owa� j� w najbardziej ohydny spos�b...

- Nie pogn�biaj mnie, pani Leonardo! My�l, �e mog�a zosta� jego przyjaci�k�, bulwersowa�a mnie. Przysi�g�a pom�c mi w zniszczeniu go.

- A ty, panie, pok�ada�e� nadziej� w tym dziecku, posun��e� si� a� do uczynienia z cz�owieka, kt�rego kocha, przedmiotu pod�ego targu? I wyobra�a�e� sobie, �e pozwol� ci na to? Nigdy ci� nie lubi�am, Demetriosie, a teraz ci� nienawidz�.

- Nie mog� ci mie� tego za z�e, pani. Esteban r�wnie� zwr�ci� si� przeciwko mnie, pom�g� Filipowi de Selongey w ucieczce i zapewni� mu ochron� Wilhelma de Diesbacha i ksi�cia Ren�. Teraz wszystko ju� sko�czone. Popro� Fior�, pani, by mi wybaczy�a i powiedz, �e wbrew temu, co mog�a sobie pomy�le�, bardzo j� lubi�em.

- Dok�d si� udasz, panie?

- Nie wiem. Do kogo�, kto m�g�by mnie jeszcze potrzebowa�. Mo�e do kr�la Ludwika...

- To nie ma znaczenia. Wa�ne, �eby to by�o bardzo daleko. Ona mo�e ci wybaczy. Ja nie mog�...

- Oczywi�cie...

Tak jakby to by� ogromny wysi�ek, wspi�� si� na konia. W jednej chwili jego plecy zgarbi�y si�, wydawa� si� starszy o dziesi�� lat. Gdy znalaz� si� w siodle, odwr�ci� si� do kobiety stoj�cej na brzegu zamarzni�tego stawu, podobnej do nieub�aganego pos�gu sprawiedliwo�ci:

- �egnaj, pani Leonardo!

- �egnaj, Demetriosie! Nie mog� ci �yczy� nic lepszego, tylko spokoju serca, ale dla niego musia�by� zmieni� drog�...

Tego wieczora przy �wietle pochodni ksi��� Ren� wje�d�a� powoli na bia�ej klaczy do Nancy, udaj�c si� na dzi�kczynne nabo�e�stwo do kolegiaty �wi�tego Jerzego. Miasto by�o w wi�kszej cz�ci zniszczone, a pozbawiony dachu pa�ac ksi���cy spalony. Przed klasztorem misjonarek wzniesiono piramid� z ko�ci koni, ps�w i kot�w zjedzonych w czasie obl�enia, ale dzi�ki zapasom z obozu burgundzkiego widmo g�odu oddali�o si�. Wkr�tce stanie si� jedynie z�ym wspomnieniem.

Wzi�to wielu je�c�w: wielkiego bastarda i jego przyrodniego brata, hrabiego de Chimay, Oliwiera de la Marche, Jana de Chalon-Orbe, pana de Blamont, margrabiego de Roeteln i jego szwagra Filipa de Fontenoy, Filipa de Selongeya, ca�y kwiat rycerstwa burgundzkiego. Miano wyznaczy� za nich okup, ale dzi�ki �asce ksi�cia Ren�, Fiora ju� tego wieczora odzyska�a ma��onka i pok�j w domu Jerzego i Nicole Marquiez, kt�ry zajmowa�a przed rokiem.

Ksi��� Ren� nie by� jednak�e usatysfakcjonowany: nie odnaleziono ksi�cia Burgundii, a sama my�l o tym, �e mo�e on by� jeszcze przy �yciu, stanowi�a dla niego zagro�enie. Je�li Zuchwa�y zdo�a� uciec do Luksemburga czy gdziekolwiek indziej, korona Lotaryngii nigdy nie spocznie pewnie na jego g�owie.

Tymczasem nazajutrz, podczas gdy mieszka�cy Nancy pl�drowali ob�z burgundzki, jaki� ch�opiec upad� Ren� do st�p: by� to Battista Colonna:

- My�l�, �e wiem, gdzie jest ksi���, Wasza Wysoko��, gdy� widzia�em, jak upad�. Mog� pokierowa� poszukiwaniami.

Zaprowadzi� ich do stawu �wi�tego Jana, gdzie pomi�dzy dziesi�tkami ca�kowicie ogo�oconych trup�w le�a�o nagie, cz�ciowo zamarzni�te i trudno rozpoznawalne cia�o. Czaszka by�a roz�upana a� do �uchwy, tu��w podziurawiony dziesi�tkami ran i na wp� zmia�d�ony przez konie, policzek wy�arty przez wilka lub psa. Obok niego spoczywa� Jan de Rubempr� b�d�cy niegdy� gubernatorem Lotaryngii. Oba cia�a zosta�y pieczo�owicie zawini�te w bia�e p��tna i przewiezione do Nancy. Umyto je, ubrano w d�ugie szaty z haftowanego jedwabiu, zranion� g�ow� przykryto czapk� z czerwonego aksamitu, po czym umieszczono je ze z�o�onymi d�o�mi na paradnym �o�u pokrytym czarnymi aksamitnymi draperiami, w kt�rego nogach umieszczono cztery pochodnie. W pokoju postawiono o�tarz i wszyscy mogli przyj�� z�o�y� pok�on temu, kt�ry by� ostatnim Wielkim Ksi�ciem Zachodu.

Przyby� r�wnie� ksi��� Ren�, nosz�c - zgodnie ze zwyczajem dawnych bohater�w - brod� ze z�otych nici spadaj�c� mu a� do pasa, ostatni� oznak� szacunku wzgl�dem pokonanego przeciwnika. Przez chwil� przygl�da� si� zw�okom, uj�� praw� r�k� swego wroga i powiedzia� z westchnieniem:

- Nie by�o moj� wol�, kuzynie, by� na twoje i moje nieszcz�cie znalaz� si� w tym stanie.

Po czym sk�oni� si� g��boko i wyszed�. Nazajutrz Zuchwa�y zosta� pochowany w obitej czarn� materi� kolegiacie �wi�tego Jerzego w obecno�ci wszystkich mieszka�c�w miasta trzymaj�cych w d�oniach zapalone �wiece. To by� naprawd� koniec...

W ch�odnej mimo p�on�cego ognia sypialni Filip i Fiora kochali si�. P�niej, le��c rami� przy ramieniu i z d�oni� w d�oni, delektowali si� szcz�liwym unicestwieniem cia�, kt�re wielka fala rozkoszy wyrzuci�a na bia�e wybrze�e zmi�tych prze�cierade�. Nie spali. �adne z nich nie mia�o na sen ochoty, gdy� wydawa�o im si�, �e nigdy nie zdo�aj� nadrobi� straconego czasu. Mieli wra�enie, �e przez z��czone d�onie ta sama krew przep�ywa�a mi�dzy ich cia�ami.

Uni�s�szy si� na �okciu Filip pieszczotliwie pog�adzi� ko�cem palca pi�kn� twarz o zamkni�tych oczach, uca�owa� r�owe czubki piersi i czule przesun�� d�oni� po napi�tej sk�rze p�askiego brzucha:

- Mam nadziej�, �e dasz mi wkr�tce syna - szepn�� do delikatnej muszli ucha. - Czy nie s�dzisz, �e nadszed� czas, by�my pomy�leli o za�o�eniu rodziny?

Przeci�gn�a si� i ziewn�a, po czym odwr�ciwszy g�ow�, przy�o�y�a usta do warg m�a.

- Tak ci spieszno? - zapyta�a zaczerpn�wszy tchu. - Czy nie mo�emy po prostu pomy�le� o naszej mi�o�ci?... Czy� nie mamy przed sob� ca�ego �ycia?

- Oczywi�cie, ale chcia�bym wiedzie�, kiedy zaprowadz� ci� do Se�ongey, �e w tym �licznym ciele zapali� si� ma�y p�omyczek. Kt�ry zakochany m�czyzna nie chcia�by zjednoczy� si� z ukochan�, by da� �ycie dziecku? A nigdy �adna kobieta nie by�a kochana tak, jak ja ci� kocham... Moja kochana, moja s�odka, moja pi�kna, kiedy b�d� z dala od ciebie, b�d� szcz�liwy gdy...

Ostatnie s�owa rozp�yn�y si� w gor�cym poca�unku, kt�ry Filip z�o�y� na szyi Fiory, podczas gdy jego d�o� rozsuwa�a delikatnie jej nogi. Jednak w umy�le m�odej kobiety zapali� si� jakby sygna� alarmowy. Wy�lizn�wszy si� z obejmuj�cych j� ramion odsun�a si� nieco i usiad�a na pi�tach w nogach �o�a. Przygl�da�a si� le��cemu obok pot�nemu cia�u naznaczonemu nowymi bliznami.

- Kiedy b�dziesz z dala ode mnie? Co to znaczy? Czy ju� zamierzasz mnie opu�ci�, chocia� dopiero co si� odnale�li�my?

- B�d� musia�, m�j skarbie. Ksi��� zgin��, lecz Burgundia jeszcze istnieje. Ma now� w�adczyni�: ksi�niczk� Mari� uwi�zion� w Gandawie wraz z ksi�n� Ma�gorzat�. Powinno�ci� tych, kt�rzy byli towarzyszami jej ojca, jest s�u�y� jej ramieniem i mieczem.

- Ksi�niczce Marii? Ale� ona nikogo nie potrzebuje! Czy� nie jest zar�czona z synem cesarza Fryderyka? My�l�, �e jest on mimo wszystko wystarczaj�co doros�y, by pilnowa� spraw przysz�ej �ony?

- Nie jestem pewny, czy po tym, co si� wydarzy�o, Fryderyk nadal b�dzie uwa�a� ten zwi�zek za korzystny. Bur-gundia jest wykrwawiona... a c�rki kr�la Francji s� bardzo bogate. Nie gniewaj si�, Fioro i wracaj w moje ramiona! Mam obowi�zek do wype�nienia, a moja �ona musi to zrozumie�.

Usi�owa� przyci�gn�� j� do siebie, ale ona uderzy�a wyci�gni�te ku niej d�onie i wyskoczy�a z �o�a.

- Nie, Filipie. Nie licz na moje zrozumienie. Przez ca�y ten czas, gdy byli�my z dala od siebie, zbyt wiele wycierpia�am, by pogodzi� si� z kolejnym rozstaniem...

Stanowczo jeste� zwolennikiem przelotnych mi�o�ci! Kiedy mnie po�lubi�e�, chcia�e� ode mnie jedynie mi�osnej nocy, a teraz, po trzech ledwie nocach, my�lisz tylko o wyje�dzie? Ale mnie nic nie obchodzi twoja ksi�niczka! Ona ma jeszcze pa�ace, stra�e, ogromny spadek a nade wszystko cesarskiego narzeczonego. Ja mam zgodzi� si� na zaszycie w jakim� zapad�ym zamczysku w towarzystwie szwagier-ki, kt�ra mnie z pewno�ci� znienawidzi, podczas gdy ty b�dziesz harcowa� na koniu we Flandrii i odgrywa� dzielnego rycerza przyby�ego na ratunek wdowy i sierot? Nie licz na to!

- Fioro! - zawo�a� Filip - nic nie rozumiesz. Moja mi�o�� do ciebie jest g��boka i gor�ca, jest niepodwa�alna. Dobrze wiesz, �e tylko ty si� dla mnie liczysz.

- Po ksi�niczce Marii!

- Nie, du�o przed ni�, ale winni jeste�my pami�ci jej ojca zrobi� wszystko, by ochroni� j� przed gro��cymi niebezpiecze�stwami. Nie wyje�d�am jutro. Za kilka dni pojedziemy do Selongey, gdzie osadz� ci� jako udzieln� pani�. Mo�liwe, �e moja nieobecno�� nie potrwa d�ugo. Wr�c�.

- Na narodziny pierwszego dziecka? A wi�c nie, nie zgadzam si�. Zabierz mnie ze sob�!

- To niemo�liwe. Nie masz jeszcze dosy� wojny?

- Nawet wi�cej ni� dosy�, gdy� wiem, �e pozostawia ona po sobie wi�cej wd�w ni� bohater�w. Zostajesz ze mn�... albo odchodz�!

Poderwa� si�, podbieg� do niej i chcia� wzi�� w ramiona.

- Szalona - powiedzia� czule - dok�d p�jdziesz?

- Do siebie. Agnolo Nardi kieruj�cy francuskimi interesami banku Beltramiego, zamierza� kupi� mi jak�� posiad�o��. Co wi�cej, kr�l Ludwik da� mi w prezencie zamek w pobli�u Plessis-lez-Tours. Tam w�a�nie pojad�, Filipie... i tam mnie znajdziesz, kiedy zdecydujesz si� by� dla mnie ma��onkiem, kochankiem... wreszcie, czym� mniej przelotnym...

- Fioro! Twoje warunki s� nie do przyj�cia. Jestem Burgundczykiem i nic po mnie we Francji! Nigdy tam nie pojad�!...

- Nawet, by mnie odzyska�?

- Nawet, by ci� odzyska�...

- A wi�c �egnaj... gdy� jest to jedyny dow�d mi�o�ci, jakiego od ciebie oczekuj�.

Zrobi� si� blady jak �ciana, ale jego z�ociste oczy zap�on�y gniewem:

- Nie masz prawa tego robi�. Jeste� moj� �on� i musisz by� mi pos�uszna...

Przygl�da�a mu si� przez chwil� walcz�c z ch�ci� po�o�enia kresu k��tni, schronienia si� w jego ramionach i powrotu do czu�ych igraszek mi�osnych, ale nie w por� wym�wi� s�owo, kt�rego nie nale�a�o wypowiada�: by� pos�uszn�!

- Nawet m�j ojciec, kt�ry mia� ku temu wszelkie prawa, nigdy nie wymaga� ode mnie pos�usze�stwa. Je�li by� twoj� �on� oznacza dla ciebie tylko tyle, lepiej �eby�my si� rozstali. Ma��e�stwo mo�na uniewa�ni�, wiem o tym a� za dobrze, i cho�bym mia�a jecha� a� do Rzymu, sprawi�, �e nasze zostanie zerwane... chyba, �e do mnie przyjedziesz!

Porwawszy z ��ka koc Fiora otuli�a nim sw� nago�� i wybieg�a z pokoju powstrzymuj�c wzbieraj�cy jej w piersi szloch.

Saint-Mand�, 12 sierpnia 1988 roku.