Szcz�liwy b�dziesz ty, kt�ry przeczytasz t� zagadk�,
Gwiazdy na g�rze, gwiazdy na dole; Wszystko, co jest na g�rze, uka�e si� na dole.
Szcz�liwy b�dziesz ty, kt�ry przeczytasz t� zagadk�.
Dla tych, kt�rych kocham..
Zima 1918 -1919
�wit wci�� nie nadchodzi�. W grudniu cz�sto wydaje si�, �e noc odczuwa perfidn� przyjemno��, �eby jak najd�u�ej nie schodzi� ze sceny... Od kiedy poci�g przekroczy� Brenner, gdzie �wie�o wzniesiony obelisk wyznacza� now� granic� by�ego cesarstwa austro- w�gierskiego, ksi��� Aldo Morosini nie zmru�y� oka nawet na kilka minut, nie mog�c zasn��. W popielniczce znajduj�cej si� w starym przedziale, kt�ry zajmowa� sam od Innsbrucka, pi�trzy�y si� niedopa�ki. Pali� papierosa za papierosem i chc�c przegoni� dym, musia� bez przerwy otwiera� okno. Wtedy mro�ne powietrze wdziera�o si� do �rodka wraz z popio�em wyrzucanym przez star�, wys�u�on� lokomotyw�, kt�ra lata �wietno�ci dawno ju� mia�a za sob�. Ale r�wnocze�nie wpada�a znajoma, balsamiczna wo� drzew szpilkowych i alpejskiego �niegu zmieszana z czym� �agodniejszym, ledwo odczuwalnym, przywodz�cym na my�l tak dobrze znane zapachy laguny.
Podr�ny w napi�ciu czeka� na Wenecj�, jak ongi� na kobiet� w tym, co nazywa� swoj� �wie�� obserwacyjn�". Tylko mo�e z wi�ksz� niecierpliwo�ci�, gdy� wiedzia�, �e Wenecja nigdy go nie zawiedzie.
Nie zamkn�wszy okna, opad� na wytarte, aksamitne siedzenie przedzia�u pierwszej klasy z sypi�cymi si�, drewnianymi boazeriami, zmatowia�ymi lustrami, w kt�rych jeszcze niedawno odbija�y si� biate mundury oficer�w jad�cych na spotkanie austriackiej floty zacumowanej w Trie�cie. Zostawi� za sob� �wiat pogr��ony w potworno�ciach i anarchii dla pokonanych, a wita� z ulg� nadziej� przeznaczon� dla zwyci�zc�w, do kt�rych sam nale�a�, co odkry� nie bez pewnego zdziwienia...
Wojna sko�czy�a si� dla niego 24 pa�dziernika 1917 roku. Stanowi� cz�� pot�nej rzeszy bez ma�a trzystu tysi�cy w�oskich je�c�w wzi�tych pod Caporetto razem z trzema tysi�cami armat. Z tego powodu ostatni rok sp�dzi� w tyrolskim zamku zamienionym na ob�z wojenny, w kt�rym, dzi�ki przywilejowi, dosta� pok�j. Cho� niewielki, mia� t� zalet�, �e zajmowa� go sam. I to z prostej, chocia� niezgodnej z przepisami przyczyny: przed wojn�, podczas pewnego polowania na W�grzech u Esterhazych, znalaz� si� w towarzystwie genera�a Hotzendorfa, kt�ry w�wczas wiele m�g�.
Porz�dny go�� z tego Hotzendorfa! Zdolny do przeb�ysk�w geniuszu na zmian� z dramatycznymi okresami spadku potencja�u intelektualnego. Z wygl�du: poci�g�a, inteligentna twarz przekre�lona w�sami à la arcyksi���, szczotka jasnych w�os�w, zamy�lone oczy nieokre�lonego koloru. B�g jeden wie, co si� z nim sta�o po usuni�ciu ze stanowiska w lipcu tego roku na skutek pora�ek poniesionych na froncie w�oskim pod Asagio... Zako�czenie wojny skaza�o go na anonimowo��, a dla Morosiniego by� ju� tylko znajomym z dawnych czas�w.
Poci�g smagany podmuchami zimnego wiatru dotar� do Treviso oko�o sz�stej rano. Jeszcze tylko trzydzie�ci kilometr�w dzieli�o go od ukochanego miasta. Ksi��� dr��cymi palcami zapali� ostatniego papierosa i powoli wypu�ci� dym... jeszcze austriacki. Nast�pny b�dzie mia� boski smak odzyskanej wolno�ci.
Nasta� ju� dzie�, kiedy poci�g wjecha� na d�ug� grobl�, przy kt�rej cumowa�y statki. W szarym �wietle poranka laguna b�yszcza�a jak stare cynowe naczynie. Miasto spowite ��taw� mg�� ledwo ukazywa�o swoje zarysy, a przez szeroko otwarte okno wpada� s�ony zapach morza i krzyk mew. Nagle serce Alda zacz�o bi� w szczeg�lnym rytmie spotka� zakochanych, chocia� u kresu podr�y nie czeka�a na niego ani �ona, ani narzeczona... Jedyna kobieta, matka, kt�rej nigdy nie przesta� uwielbia�, niedawno umar�a, zaledwie kilka tygodni przed jego uwolnieniem; otwieraj�c ran� tym bardziej bolesn�, �e spot�gowan� przez uczucie absurdu i zawodu; ran�, kt�r� trudno b�dzie zagoi�. Izabela de Montlaure, ksi�na Morosini, spoczywa�a na wyspie San Michele w barokowym mauzoleum w pobli�u kaplicy Emilienne. I za chwil� bia�y pa�ac wyrastaj�cy niby kwiat nad Canale Grande otworzy przed nim swoje puste podwoje pozbawiony duszy...
My�l o domu pomog�a Morosiniemu oddali� b�l: poci�g wje�d�a� na stacj�, a nie wypada�o wita� Wenecji ze �zami w oczach. Hamulce zazgrzyta�y, jeszcze jeden lekki wstrz�s i lokomotywa wypu�ci�a par�.
Aldo zdj�� z siatkowej p�ki skromny baga�, wyskoczy� na peron i ruszy� biegiem przed siebie.
Natychmiast ujrza� Zachariasza stoj�cego tu� przy schodach prowadz�cych prosto do wody. Kamerdyner Morosinich, wyprostowany jak struna, w meloniku i d�ugim, czarnym p�aszczu, czeka� na swego pana w sztywnej pozie, do kt�rej tak si� przyzwyczai�, �e stanowi�a jego drug� natur�. By�a to postawa raczej trudna do osi�gni�cia dla porywczego wenecjanina, kt�rego wygl�d w czasach m�odo�ci upodabnia� bardziej do tenora operowego ni� do kamerdynera w ksi���cym domu.
Lata korzystania z obfitych posi�k�w Ceciny sprawi�y, �e Zachariasz nabra� cia�a i pewno�ci siebie, a nawet osi�gn�� prawie olimpijski majestat, zabarwiony odrobin� pogardy, kt�rego tak bardzo zazdro�ci� swoim angielskim kolegom po fachu. R�wnocze�nie, rzecz dziwna, nadwaga upodobni�a go do cesarza Napoleona I, z czego by� bardzo dumny. Ale Cecine denerwowa�y jego uroczyste ceregiele, chocia� wiedzia�a, �e mia� go��bie serce. Ci�gle narzeka�a, �e gdyby widzia� j�, jak pada martwa, troska o w�asn� godno�� wzi�aby g�r� nad smutkiem, i w pierwszym odruchu zmarszczy�by z dezaprobat� brwi wobec takiego nieodpowiedniego zachowania.
A jednak... Widz�c Alda w zbyt obszernym, wy�wiechtanym uniformie, z ziemist� cer� w�a�ciw� osobom, kt�re znosi�y bied� i brak s�o�ca, sztywny Zachariasz porzuci� nagle ca�e swoje nad�cie. Ze �zami w oczach rzuci� si� w stron� przybysza, aby zabra� jego torb�, zdejmuj�c jednocze�nie melonik z takim zapa�em, �e wypu�ci� go z r�k, a ten niczym czarny balon potoczy� si� do kana�u, gdzie zacz�� weso�o unosi� si� na powierzchni wody. Ale Zachariasz zdawa� si� nie zwraca� na to uwagi.
- �Ksi���!... - j�kn��. - Bo�e, w jakim op�akanym stanie, m�j Bo�e!
Aldo wybuchn�� �miechem:
- �Daj�e spok�j, nie przesadzaj! Lepiej by� mnie u�ciska�!
M�czy�ni padli sobie w ramiona, co obserwowa�a wzruszona m�oda kwiaciarka, rozk�adaj�ca w�a�nie stragan. Chwyciwszy wspania�y, ciemnoczerwony go�dzik, wr�czy�a go podr�nemu z nie�mia�ym dygni�ciem.
- �To od Wenecji na powitanie jednego z jej odnalezionych dzieci - rzuci�a. - Prosz� to przyj��, excellenza\ Ten kwiat przyniesie ci szcz�cie...
Kwiaciarka by�a �adna i tak �wie�a, jak jej kwiaty. Mo-rosini przyj�� prezent i odda� jej u�miech.
- �Zatrzymam ten kwiat na pami�tk�. Jak si� nazywasz, moje dziecko?
- Desdemona.
Rzeczywi�cie, by�o to i�cie weneckie powitanie!
Morosini wci�gn�� do nosa mocny zapach go�dzika, po czym wetkn�� go do butonierki i ruszy� za Zachariaszem, przeciskaj�c si� przez g�sty t�um, kt�remu nie da�aby rady �adna wojna: t�um ch�opc�w hotelowych wykrzykuj�cych nazwy swoich miejsc pracy, urz�dnik�w pocztowych nios�cych listy na statek i gondolier�w wypatruj�cych porannych klient�w. Do ca�ej tej zaaferowanej czeredy do��czy�a za�oga vaporetto, kt�ry zatrzyma� si� na stacji Santa Lucia.
- �Zaledwie armaty przesta�y strzela�, a ju� zjechali si� tury�ci? - dziwi� si� Morosini.
Kamerdyner wzruszy� ramionami.
- �U nas nigdy nie brak turyst�w. Chyba morze musia�oby poch�on�� miasto, �eby nikt do nas nie przyjecha�... aito nie jest pewne!
W dole schod�w czeka�a d�uga, wspania�a gondola z siedzeniami wy�cie�anymi amarantowym aksamitem wyszywanym z�ot� nici�. Otacza� j� wianuszek dzieci i ciekawskich: niecz�sto widywano takie pi�kne gondole przed dworcem. Gondolier, wielki rudzielec, smuk�y jak brzoza, z wielkim oddaniem rzuci� si� za zgub� i wy�owi� kapelusz Zachariasza z wody, po czym zawo�a�:
- �Witaj w domu, ksi���! To dla nas wielki dzie� i wielka rado��!
Morosini �cisn�� mu d�o�.
- �Dzi�kuj� ci, Zian! Masz racj�, to przepi�kny dzie�. Nawet je�li s�o�ce si� gniewa.
W tej chwili s�o�ce zab�ys�o na chwil� nad zielon� kopu�� San Simone, jakby chcia�o przyjacielsko mrugn�� okiem. Aldo ch�on�� morskie powietrze, podczas gdy Zian przeskoczywszy lekko na ogon czarnego �skorpiona" ozdobionego czerwonoz�otymi siatkami, jednym ruchem d�ugiego wios�a skierowa� go na sam �rodek Canale Grande, defiluj�c przed rz�dem koronkowych, kamiennych pa�ac�w.
Ksi��� powtarza� w pami�ci ich nazwy, jakby chc�c si� upewni�, �e nie znikn�y podczas jego nieobecno�ci: Vendramin-Calergi, Fontana, Pesaro, Sagredo, dwa Cornery, Cà d'Oro, Manin, w kt�rym przyszed� na �wiat ostatni do�a, Dandolo, Loredano, Grimani, Papadopoli, Pisani, Barbarigo, Mocenigo, Rezzonico, Contarini... Siedziby te otwiera�y przed podr�nym Z�ot� Ksi�g� Wenecji, ale przede wszystkim oznacza�y rodzin� i przyjaci�. Do twarzy im by�o z porann� mg��, kt�ra mi�osiernie ukrywa�a gdzieniegdzie odpadaj�cy tynk czy sp�kany mur... Wreszcie, za drugim zakr�tem tej d�ugiej, wodnej arterii ukaza�a si� renesansowa fasada zwie�czona dwoma strzelistymi obeliskami z bia�ego marmuru, na kt�rego widok Morosi-ni otrz�sn�� si� z zamy�lenia. Nareszcie w domu...
- �Cecina ju� czeka - rzuci� Zachariasz. - Ca�a si� wystroi�a na pana przyjazd.
Mam nadziej�, �e si� panu spodoba.
W rzeczy samej, u st�p wysokiego sklepionego portalu, od kt�rego prowadzi�y d�ugie bia�e schody znikaj�ce w zielonej wodzie, sta�y trzy kobiety podobne do zestawu kominkowego: ta w �rodku, bardziej okr�g�a, wygl�da�a jak przysadzisty zegar, a dwie po bokach - dwa smuk�e �wieczniki.
- �A zatem, po�pieszmy si�! - rzuci� Aldo, spogl�daj�c z rozbawieniem na od�wi�tn� sukni� z czarnego jedwabiu z mocno zaprasowanymi plisami i koronkowy czepek zdobi�cy kuchark�. - Cecina d�ugo nie wytrzyma w tym od�wi�tnym stroju. Twierdzi, �e to szkodzi jej inspiracji, a ja od wielu miesi�cy marz� o porz�dnym �niadaniu!
- �Niech pan b�dzie spokojny! Wczoraj cztery razy wysy�a�a mnie na San Servolo, aby kupi� najwi�ksze scampi i naj�wie�sz� botega. Ale ma pan racj�: lepiej pohamowa� z�y humor Ceciny!
To nie ulega�o w�tpliwo�ci. Humory Ceciny by�y tak samo znane w pa�acu Morosinich, jak jej talenty kulinarne, jej szalona hojno�� i niesamowity przyodziewek. Urodzona u st�p Wezuwiusza, by�a jak gor�ca lawa, wrz�ca i pop�dliwa, co w Wenecji czyni�o z niej pewien ewenement. Ludzie byli tu bardziej stateczni i pow�ci�gliwi.
Stanowi�a najwa�niejsz� pami�tk� przywiezion� przez matk� Alda z podr�y po�lubnej. Hrabina Morosini natkn�a si� na ni� w zau�ku Neapolu rozpaczaj�c� nad cia�em brata, ofiar� jednej z band grasuj�cych w biednych dzielnicach. Cecina pr�cz brata nie mia�a nikogo i sama o ma�y w�os unikn�a podobnego losu.
Ogarni�ta wsp�czuciem dla biednej kobiety, ksi�na Izabela postanowi�a wzi�� j� do siebie na s�u�b�.
Wenecja przypad�a do gustu ma�ej neapolitance pomimo klimatu, jak dla niej niezbyt rozweselaj�cego, i ch�odnych mieszka�c�w, ale rzymski profil i gor�ce, czarne oczy m�odego Zachariasza, kt�ry wtedy by� drugim s�u��cym, szybko uj�y j� za serce.
Kiedy pojawi�a si� oczywista wzajemno��, o�eniono ich pewnego letniego dnia w kaplicy pa�acyku, kt�ry rodzina Morosini posiada�a nad brzegami Brenty. Na przyj�ciu weselnym Zachariasz wypi� za du�o valpolicella, dlatego podczas nocy po�lubnej Cecina, wystawiona na pastw� lubie�nych instynkt�w pijaka, spra�a �wie�o po�lubionego kijem od szczotki i zanurzy�a jego g�ow� w cebrzyku z zimn� wod�. A nast�pnie uda�a si� do kuchni, by przygotowa� najczarniejszej, najmocniejszej, najbardziej zawiesistej i pachn�cej kawy, jak� kiedykolwiek by�o mu dane pi�. Tak potraktowany szybko oprzytomnia� i zapomniawszy o laniu szczotk�, na kolanach prosi� wybrank� o wybaczenie.
Od tamtej pami�tnej nocy 1884 roku w ma��e�stwie Pierlunghi przekle�stwa i z�orzeczenia miesza�y si� z poca�unkami i czu�ymi s��wkami oraz specjalnymi daniami, kt�re Cecina przygotowywa�a po kryjomu dla swojego m�a, kiedy kucharka pa�acowa posz�a spa�, gdy� w tamtych czasach Cecina zajmowa�a posad� pokoj�wki.
Zachariasz przepada� za tymi kolacyjkami we dwoje, ale pewnego wieczoru zdarzy�o si�, �e ksi��� Enrico, ojciec Alda, wr�ci� ze swojego k�ka wcze�niej ni� zwykle i wiedziony smakowitym zapachem dochodz�cym z kuchni odkry�, co si� �wi�ci. Mimo to najzwyczajniej w �wiecie zasiad� przy stole razem z Zachariaszem, poprosi� o talerz, kieliszek i wzi�� udzia� w tajemnej uczcie. Tydzie� potem w�ciek�a kucharka cisn�a sw�j fartuch na g�ow� intrygantki, kt�ra porzuciwszy insygnia pokoj�wki, obj�a panowanie w�r�d ksi���cych rondli i garnk�w i przyw�dztwo nad kuchennym personelem z ca�kowitym i pe�nym b�ogos�awie�stwem pa�stwa domu.
Ksi�na Izabela, pochodz�ca z bardzo szlachetnej i starej rodziny ksi���t de Montlaure z Langwedocji, cz�sto prosi�a Cecin� o przygotowywanie potraw wed�ug przepis�w z tamtej strony Alp. Dzi�ki temu dzieci�stwo Alda uprzyjemnia�y pyszne suflety, na przemian z chrupi�cymi lub rozp�ywaj�cymi si� w ustach tartami, kremami i wszystkimi tymi cudami, kt�re mog� powsta� w kuchni, kiedy kap�anka sanktuarium postanowi dogadza� sto�ownikom. A �e nie by�o dane Cecinie doczeka� si� dziecka, wszystkie macierzy�skie uczucia skupi�a na m�odym paniczu, kt�ry nie m�g� si� z tego powodu uskar�a�.
Ksi��� i ksi�na du�o podr�owali, tote� Aldo cz�sto zostawa� w pa�acu sam. Sp�dza� wtedy b�ogie godziny, siedz�c w kuchni na taborecie, przygl�daj�c si�, jak Cecina oddaje si� smacznej alchemii, jak beszta i �aje kuchcik�w, a przy tym wy�piewuje wielkim g�osem arie operowe i pie�ni neapolita�skie, kt�rych zna�a niesko�czon� ilo��. Trzeba j� by�o widzie� przystrojon� wielobarwnymi wst��kami na mod�� neapolita�sk� i udrapowan�, pod �nie�nobia�ym fartuszkiem z perkalu, w kolorowych fata�aszkach poszerzanych w miar�, jak figura ich coraz grubszej w�a�cicielki zbli�a�a si� do kszta�tu kuli.
Pomimo tylu atrakcji Aldo nie sp�dza� ca�ego �ycia w kuchni. Przydzielono mu francuskiego nauczyciela, Hieronima Buteau, m�odego Burgundczyka o �wiat�ym umy�le, kt�ry stara� si� przela� posiadan� wiedz� do g�owy ucznia, ale w porz�dku nieco chaotycznym. Miesza� Grek�w i Rzymian, Dantego i Moliera, Byrona i faraon�w, Szekspira i Goethego, Mozarta i Beethovena, Musseta, Stendhala, Chopina, Bacha i romantyk�w niemieckich, kr�l�w Francji, weneckich do��w i cywilizacj� Etrusk�w, bosk� surowo�� sztuki roma�skiej i szale�stwa renesansu, Erazma i Karte-zjusza, Spinoz� i Racine'a, s�owem wszystko, co kot�owa�o si� w jego g�owie, maj�c nadziej�, �e uczyni z ch�opca prawdziwego erudyt�. Wprowadzi� go te� w niekt�re interesuj�ce kwestie matematyki, fizyki i nauk biologicznych, lecz przede wszystkim w histori� kamieni szlachetnych, kt�re darzy� niezwykle silnym uczuciem. Jego staraniem, w wieku osiemnastu lat, m�ody Morosini w�ada� pi�cioma j�zykami, umia� odr�ni� ametyst od turmalinu, beryl od korundu, piryt miedziany od samorodka z�ota, czy orvieto od lacrima--christi.
Oczywi�cie kr�lestwo Ceciny tak�e zainteresowa�o nauczyciela. Kucharka sta�a si� wdzi�cznym s�uchaczem jego niezwyk�ych popis�w krasom�wczych przerywanych mi�� degustacj�. Ale baka�arz nigdy nie przekroczy� granic przyzwoito�ci. Efekt tego by� taki, i� Hieronim Buteau, kt�ry przyby� do Wenecji chudy jak tyczka, znacz�co przybra� na wadze.
Pewnego dnia ksi��� Enrico powiadomi� nauczyciela syna, �e rozwa�a wys�anie Alda do szko�y w Szwajcarii. Lecz nie by�o mowy o tym, by pozbywa� si� cz�owieka takiego jak Buteau. Zosta� on wi�c pa�acowym bibliotekarzem. Innymi s�owy, dosta� si� do raju, w kt�rym po�wi�ca� czas swemu wielkiemu dzie�u opisuj�cemu weneckie spo�ecze�stwo w XV wieku. Odrywa� si� od tego zaj�cia tylko po to, by oddawa� si� przyjemno�ciom podniebienia, smakuj�c arcydzie�a Ceciny...
Po �mierci ojca, kt�ry spad� z konia w lesie Rambouillet podczas polowania na jelenia z ksi�n� d'Uzès, Aldo niczego nie zmieni� w ustalonym porz�dku rzeczy. Wszyscy kochali pana Buteau i nikomu nie przysz�oby do g�owy, �e m�g�by pewnego dnia znikn��. Dopiero wojna pozbawi�a ch�opca jego wygodnej synekury. Niestety nie wiadomo, co si� z nim sta�o... Po tym, jak zosta� uznany za zaginionego w Chemin des Dames, wyci�gni�to wniosek, �e znalaz� ponur�, lecz tym bardziej chwalebn� �mier�. - Cecina op�akiwa�a go jak brata i wymy�li�a nawet�� przepis na placek z czarnymi porzeczkami, kt�ry nazwa�a� jego imieniem.
Kiedy gondola przybi�a do stopni, czekaj�ca tam Ceci-na ze �zami w oczach i okrzykiem, kt�ry przyci�gn�� ciekawskich do okien i sp�oszy� �owi�ce ryby mewy, rzuci�a si� na szyj� swemu �ma�emu ksi�ciu", jak go zwyk�a nazywa� pomimo wysokiego wzrostu.
- Madona Santissimal... Do czego oni mi ci� doprowadzili, ci bezbo�nicy!... To niemo�liwe, �e tak ci� urz�dzili!... Mojego ma�ego!... Mojego Aldino!... Czy na tym pod�ym �wiecie nie ma ju� sprawiedliwo�ci?...
- �Ale� jest sprawiedliwo��, Cecino, skoro Niemcy i Austria przegra�y wojn�!
- �Ale to za ma�o!
Morosini, pogr��ony w morzu u�cisk�w i �ez, wkr�tce znalaz� si� w kuchni i zasiad� na ulubionym taborecie, nie rozumiej�c, w jaki spos�b m�g� przeby� wielki przedsionek, le cortile i kredens pa�acu, niczego nie zauwa�aj�c... Tymczasem przed nim ju� parowa�a fili�anka kawy, podczas gdy za�ywna kobieta smarowa�a mas�em �wie�e bu�eczki dopiero co wyci�gni�te z pieca.
- �Jedz i pij! - rozkaza�a tonem nieznosz�cym sprzeciwu. - Porozmawiamy p�niej.
Aldo z na wp� zamkni�tymi oczami wdycha� z lubo�ci� zapach wspania�ego napoju, na si�� zjad� jedn� bu�eczk�, aby zrobi� Cecinie przyjemno��, gdy� wzruszenie odebra�o mu apetyt, wypi� trzy fili�anki aromatycznej kawy, po czym, odsuwaj�c naczynie, opar� si� �okciami o blat sto�u.
- �Cecino, opowiedz mi teraz o matce... Chc� wiedzie�, jak to si� sta�o...
Neapolitanka zamar�a przed jednym z kredens�w, w kt�rym uk�ada�a naczynia. Jej plecy zesztywnia�y, jakby dosi�gn�� je pocisk.
- �C� mia�abym ci powiedzie�? - odpar�a z g��bokim westchnieniem, nie odwracaj�c si�.
- �Wszystko, gdy� ja nic nie wiem. Tw�j list nie by� zbyt jasny.
- �Nigdy nie by�am bieg�a w pisaniu... Ale nie chcia�am, �eby kto� inny powiadomi� ci� o tym nieszcz�ciu. Wydawa�o mi si�, �e je�li dowiesz si� o tej tragedii ode mnie, tw�j b�l b�dzie mniejszy. A poza tym Zachariasz by� zbyt przej�ty, �eby m�g� skleci� cho� kilka linijek. Wbrew pozorom jest taki uczuciowy!
Aldo wsta�, podszed� do Ceciny i otoczy� j� czule ramieniem, wzruszony �a�o�ci�, kt�ra w niej wzbiera�a.
- �Masz racj�, moja dobra Cecino. Nikt nie znamnie lepiej ni� ty, ale teraz usi�d� i opowiadaj. Nawet dzi� nie mog� uwierzy�, �e to si� sta�o naprawd�...
Przysun�� jej krzes�o, na kt�re kobieta opad�a, wyci�gaj�c chusteczk�, by wytrze� oczy. Po czym, wydmuchawszy r�wnie� nos, westchn�a:
- �Nie mam zbyt wiele do powiedzenia... Wszystko sta�o si� tak nagle... Tego dnia twoja kuzynka Adriana wpad�a na herbat�, kiedy pani poczu�a si� �le. Nie by�a chora, ale bardzo zm�czona. Pani Adriana nalega�a, �eby po�o�y�a si� do ��ka, i zaprowadzi�a j� do pokoju. Po jakim� czasie zesz�a na d� i powiedzia�a, �e Jej Wysoko�� nie b�dzie je�� kolacji, ale �ebym zaparzy�a jej herbaty lipowej. Lecz kiedy posz�am do niej z herbat�, nie chcia�a jej wypi�. By�a nawet lekko poirytowana tym, �e pani Adriana kaza�a jej pi� co�, na co nie mia�a najmniejszej ochoty. Na to ja pr�bowa�am j� przekona�, �e napar lipowy z miodem jest najlepszy na uspokojenie nerw�w, ale widz�c, �e najwyra�niej te� j� denerwuj� i �e ma ochot� si� zdrzemn��, postawi�am czajnik z naparem na nocnym stoliku i �ycz�c jej spokojnej nocy, zesz�am do kuchni, nakazuj�c Livii, aby jej nie przeszkadza�a. Nast�pnego dnia rano, kiedy pokoj�wka zanios�a pani �niadanie, us�ysza�am straszny krzyk i p�acz. Szybko weszli�my na g�r�, Zachariasz i ja... i zrozumieli�my, �e pani Izabela odesz�a z tego �wiata, i �e... och, m�j Bo�e!
Aldo, walcz�c z b�lem, pozwoli� jej szlocha� na swoim ramieniu, po czym spyta�:
- �Kto to jest Livia?
- �To ta wy�sza z dw�ch s�u��cych, kt�re zobaczy�e� po przyje�dzie. Ona i Prisca zast�puj�, wraz z nami, dawny personel; m�czy�ni poszli na wojn� lub odeszli do swoich kobiet, za� ci starsi, zbyt niespokojni, woleli wr�ci� do rodzin. A poza tym, brakowa�o pieni�dzy, �eby utrzymywa� tyle s�u�by. Venturina, pokoj�wka twojej matki, zmar�a na gryp�, a Livia zosta�a przyj�ta na jej miejsce. To dobra dziewczyna, sumiennie spe�niaj�ca obowi�zki, i pani by�a z niej zadowolona.
- �A co powiedzia� lekarz? Wiem, �e matka nigdy go nie wzywa�a. Jednak w tych okoliczno�ciach musieli�cie powiadomi� doktora Grazianiego?
- �Doktor Graziani jest sparali�owany od dw�ch lat i nie opuszcza fotela. Ten, kt�rego wezwali�my, m�wi� o ataku serca...
- �To nie ma sensu! Moja matka nigdy nie chorowa�a na serce, a po �mierci ojca wiod�a �ycie raczej surowe...
- �Rozumiem to, ale, jak powiedzia� doktor, wystarczy jeden raz i...
W tej chwili do kuchni wpad� Zachariasz. Czerwone oczy Ceciny, bolesny wyraz twarzy Alda m�wi�y same za siebie... Wkr�tce jego wzruszenie po��czy�o si� z ich b�lem.
- �Co za niepowetowana strata, don Aldo! Duch tego pa�acu odszed� wraz z nasz� ukochan� ksi�n�...
Zachariaszowi �zy kapa�y z nosa, ale si� opanowa�, oznajmiaj�c, �e dzwoni� w�a�nie mecenas Massaria z zapytaniem, czy ksi��� Morosini zechce go przyj�� przed po�udniem, je�li, oczywi�cie, nie jest zbyt zm�czony po podr�y.
Aldo, nieco zdziwiony i zaniepokojony takim po�piechem, zgodzi� si� na t� wizyt�; najlepiej o wp� do dwunastej. Przynajmniej zd��my si� jeszcze od�wie�y�. Czeka�a go pierwsza prawdziwa k�piel od tak dawna.
- �Woda gotowa - oznajmi� Zachariasz, wracaj�c do zwyk�ego, uroczystego tonu. - B�d� asystowa� Waszej Ekscelencji.
- �Nie ma mowy! Tam, sk�d wracam, nauczy�em si� radzi� sobie sam! Jedyne, o co ci� prosz�, to spr�buj znale�� w mojej garderobie co�, co by na mnie pasowa�o.
Niemile zaskoczony takim obrotem sprawy kamerdyner wyszed� z kuchni. Morosini wr�ci� za� do Ceciny, aby zada� jej jeszcze jedno pytanie: czy hrabina Vendramin jest w Wenecji?
Nagle Cecina zmieni�a si� nie do poznania, wyprostowa�a ramiona, napuszy�a si� niczym kwoka i oznajmi�a, �e nic jej o tym nie wiadomo.
Morosini skwitowa� odpowied� Ceciny sk�pym u�miechem. W�a�ciwie spodziewa� si� tego. Z niewyja�nionej przyczyny Cecina, kt�ra raczej sprzyja�a jego przygodom z kobietami, nienawidzi�a Dianory Vendramin. Co prawda, nie zna�a jej osobi�cie, ale opiera�a si� na plotkach z rynku, i na tym, �e hrabina by�a cudzoziemk�. Pomimo kosmopolityzmu Wenecji jej rdzenni mieszka�cy �ywili do �ludzi z P�nocy" antypati�, kt�r� po cz�ci mo�na by�o wyja�ni� d�ug� okupacj� austriack�, a Dianora by�a Dunk�...
W wieku osiemnastu lat ta c�rka zrujnowanego barona, powodowana szalonym uczuciem wysz�a za jednego z najszlachetniejszych patrycjuszy na lagunie, chocia� by� od niej starszy o �adne czterdzie�ci lat. Dwa lata p�niej zosta�a wdow�. Jej m�� zgin�� w pojedynku z rumu�skim szlachcicem, kt�remu zawr�ci� w g�owie nordycki czar i szafirowe �renice m�odej kobiety.
Aldo Morosini pozna� j� kilka miesi�cy przed wybuchem wojny, podczas Wigilii Bo�ego Narodzenia 1913 roku, u lady de Grey, znanej professional beauty, kt�ra przyjmowa�a w pa�acu na Lido kosmopolityczne towarzystwo - co prawda nieco �zwariowane", lecz eleganckie i bogate. Tego dnia hrabina Vendramin wraca�a do �wiata, z kt�rego odesz�a przed trzema laty po �mierci m�a. Ta dyskretna postawa pozwoli�a jej unikn�� wielu zniewag, chocia� i tak powiadano, �e �w Rumun by� jej kochankiem i �e ona wybra�a ten spos�b, aby pozby� si� bogatego, lecz niewygodnego m�a.
Tak p�ne pojawienie si� m�odej kobiety, w chwili gdy siadano do sto�u, sprawi�o, �e ucich�y rozmowy. Wygl�da�a zjawiskowo: odziana zosta�a przez krawca Poireta w jedwabn�, jasnopopielat� sukni� z nut� b��kitu, przetykan� drobnymi per�ami, kt�rej zwiewna linia, z wysoko odci�t� tali�, czule otula�a gibkie cia�o. Przypomina�a kwiat pokryty szronem. Suknia otula�a kostki godne tancerki i toczone nogi, kt�rych kszta�t podkre�la�o p�kni�cie materia�u zako�czonego kr�tkim trenem. D�ugie i w�skie r�kawy si�ga�y do po�owy d�oni pokrytych diamentami, a g��boki dekolt ukazywa� pyszne ramiona i wspania�e piersi. Burz� jedwabistych w�os�w upi�tych na mod�� greck� zwie�cza� dwustukaratowy diadem, stanowi�cy komplet z obr�cz� opasuj�c� d�ug�, wdzi�czn� szyj�. W istocie, by�o to prawdziwie kr�lewskie wej�cie i ka�dy, a zw�aszcza ka�da, zda� sobie z tego spraw�. Ale nikt bardziej ni� ksi��� Morosini, kt�ry oniemia� pod tym przejrzystym spojrzeniem. Dianora Vendramin by�a tak pi�kna, �e przy�miewa�a nawet sam� ksi�niczk� Ruspoli, kt�ra tego wieczoru nosi�a s�ynne per�y nale��ce ongi� do Marii Mancini.
Aldo nie zwraca� uwagi na og�ln� rozmow� zachwycony perspektyw�, �e ta �nie�na sylfida mia�a siedzie� obok niego przy stole. Wpatrywa� si� w ni� jak zaczarowany, niezdolny przypomnie� sobie nawet godzin� p�niej, o czym z ni� m�wi�. Nie rozumia� s��w, lecz ws�uchiwa� si� w melodi� jej niskiego, jakby przy�mionego g�osu, kt�ry dra�ni� jego nerwy jak smyczek struny skrzypiec.
O p�nocy, kiedy s�u��cy w upudrowanych perukach pootwierali okna, aby wpu�ci� d�wi�ki dzwon�w ko�cio�a Narodzenia Pa�skiego i kol�dy �piewane przez dzieci zgromadzone w gondolach, poca�owa� j� w r�k�, �ycz�c jej tak cudownego Bo�ego Narodzenia jak to, kt�re prze�ywa� dzi�ki niej. Wtedy ona u�miechn�a si� do niego...
P�niej d�ugo ta�czyli, a kiedy j� odprowadzi�, odwa�y� si�, dr��cym, nieswoim g�osem, m�wi� jej o mi�o�ci, pr�bowa� wyzna� uczucie, kt�re w nim rozpali�a. S�ucha�a go bez s�owa, z zamkni�tymi oczami, spowita w mi�kk� peleryn� z szynszyli, tak i� pomy�la�, �e Dianora �pi. Zbity z tropu, zamilk�. Wtedy na wp� otwar�a powieki i wyszepta�a, opieraj�c g�ow� na jego ramieniu:
- �Niech pan m�wi... Tak bardzo lubi� pana s�ucha�... Poca�owa� j� w usta, a p�niej, w antycznej i wspania�ej siedzibie, kt�r� m�oda kobieta posiada�a na Campo San Polo, z jej cia�a ze�lizgn�a si� jasnopopielata suknia, a on zanurzy� twarz w uwolnionej masie jasnych, jedwabistych w�os�w, nie mog�c uwierzy� w tak kr�lewski prezent bo�onarodzeniowy, jaki sprawi� mu los...
Min�o kilka miesi�cy. Szale�cza nami�tno�� rozkwit�a w�r�d zapachu drzew pomara�czowych w willi w Sorrento, gdzie ogrody schodzi�y a� do morza. W nim kochankowie k�pali si� nago w blasku ksi�yca, a potem sp�dzali czas w ma�ym pa�acu ukrytym w rododendronach nad brzegiem jeziora Como. Para uciek�a z Wenecji przed tysi�cem pogardliwych spojrze�. Poza tym Aldo nie chcia� obrazi� matki, wiedz�c, �e ta obawia si� zwi�zku syna z kobiet�, uwa�an� za niebezpieczn�.
Pomimo to pewnego dnia zaproponowa� Dianorze, aby zosta�a ksi�n� Morosini, lecz hrabina odm�wi�a, t�umacz�c, �e czasy nie sprzyjaj� ma��e�stwu. Od kilku miesi�cy niepokoj�ce wie�ci gromadzi�y si� nad Europ� niczym czarne chmury zwiastuj�ce burz�. Wydawa�o si�, �e lada dzie� rozp�ta si� nawa�nica.
- �M�j drogi, mo�e si� zdarzy�, �e p�jdziesz na wojn�, a ja nie lubi� si� ba�. A jeszcze mniej bawi mnie rola wdowy, kt�r� jestem, o czym pomagasz mi zapomnie�...
- �Mog�aby� ca�kiem to wymaza� z pami�ci, je�li kochasz mnie tak, jak �miem w to wierzy�. A niepok�j b�dzie taki sam, niezale�nie od tego, czy b�dziesz m�atk�, czy nie.
- �By� mo�e, ale przynajmniej nie b�dzie si� m�wi�o, �e przynios�am ci pecha. A poza tym, zostaj�c twoj� �on�, b�d� zmuszona cierpie�, a z tob� chcia�abym zazna� tylko szcz�cia...
Dwudziestego �smego czerwca 1914 roku, podczas gdy arcyksi��� Franciszek Ferdynand, spadkobierca Austro-W�gier, zgin�� w Sarajewie wraz z ma��onk� od kul Gavri-lo Principa, Dianora i Aldo pop�yn�li �odzi� na jezioro. Dianora, mi�o�niczka Stendhala, ch�tnie uto�samia�a si� z ksi�n� Sanseverin�, podziwiaj�c jej pasj� �ycia, umi�owanie wolno�ci i usposobienie. Denerwowa�o to troch� jej kochanka.
- �Ta rola nie pasuje do ciebie ze wzgl�du na wiek, ja r�wnie� nie pasuj� do roli m�odego Fabrizia, kt�ry zreszt� nigdy nie by� jej kochankiem! Ku jego wielkiemu �alowi! Ale za to ja jestem twoim kochankiem, i to bardzo zakochanym.
- Wszystko ma sw�j koniec...
- �To niew�a�ciwe s�owo dla naszej mi�o�ci... i �a�uj�, �e chcia�a� opu�ci� Sorrento dla tego wspania�ego, lecz melancholijnego jeziora... Wola�em podziwia� ci� w s�o�cu ubran� jedynie w rozpuszczone w�osy!
- �Co za barbarzy�ca! A ja my�la�am, �e ci si� podobam... Podczas ca�ej tej powolnej promenady nie pozwoli�a mu zbli�y� si� do siebie. Nie nalega�, czasem miewa�a kaprysy, kt�re os�abia�y po��danie Alda, lecz ksi��� ch�tnie poddawa� si� takiemu nastrojowi, wiedz�c, �e to, co go potem czeka, wynagrodzi mu pokus� znoszon� przez niego ze stoickim spokojem.
W�a�nie tak by�o tej nocy. Dianora odda�a mu si� bardziej �arliwie ni� kiedykolwiek, nie ustaj�c w pieszczotach, jakby nie mog�a nasyci� si� mi�o�ci�. Zgaduj�c, �e by� mo�e ich chwile szcz�cia s� policzone, m�oda kobieta chcia�a zostawi� kochankowi niezatarte wspomnienia, jednak Aldo o tym nie wiedzia� lub nie chcia� wiedzie�...
Kiedy nast�pnego dnia rano s�u��cy przyni�s� wiadomo�� o wypadkach w Sarajewie, Dianora natychmiast kaza�a pakowa� swoje baga�e.
- �Musz� wraca� do Danii bez zw�oki - wyja�ni�a Morosiniemu zdziwionemu tak po�pieszn� decyzj�. - Mam nadziej�, �e kr�l Krystian potrafi ochroni� nasz� neutralno��, w ka�dym razie b�d� tam bezpieczniejsza ni� we W�oszech, gdzie zawsze traktowano mnie jak cudzoziemk�, �eby nie powiedzie�, jak szpiega!
- �Nie opowiadaj g�upstw! Zosta� moj� �on�, a b�dziesz bezpieczna!
- �Nawet je�li b�dziesz daleko?... To jest wojna, Aldo, nie mo�esz mie� z�udze�! W tej sytuacji wol� by� w�r�d swoich i natychmiast si� z tob� po�egna�. Pami�taj jednak, �e bardzo ci� kocha�am!
Dianora cofn�a si� przed poca�unkiem, odpychaj�c delikatnie Alda, i poda�a mu jedynie d�o�.
- �Tak b�dzie dla nas lepiej! - skwitowa�a ze smutnym u�miechem, kt�ry mu si� wcale nie spodoba�. - Ko�o si� zamyka wraz z tym gestem, gdy� wszystko si� zacz�o od podobnego u lady Grey. Od tamtej pory nie rozstawali�my si� i podoba mi si�, �e nasze rozstanie jest tak samo eleganckie...
Dianora po tych s�owach wsiad�a do automobilu, kt�ry mia� j� zawie�� do Mediolanu. Nie chcia�a, aby pojecha� wraz z ni�. Nie odwr�ci�a si� ani razu. Troch� kurzu spod k� by�o ostatnim wspomnieniem, jakie Morosini zachowa� o kochance.
Opu�ci�a jego �ycie tak, jak wychodzi si� z domu: zamkn�a za sob� drzwi, nie zostawiaj�c adresu ani nadziei na spotkanie...
- �Musimy zda� si� na przypadek - powiedzia�a. - Bywa, �e czas powraca...
- �To dewiza Wawrzy�ca Wspania�ego - odpar�. - Jedynie W�oszka mo�e w ni� wierzy�. Ale nie pani!
Nawet je�li Dianora uwa�a�a rozstanie za eleganckie, ten spos�b pozbycia si� kochanka g��boko zrani� zar�wno mi�o�� w�asn�, jak i m�sk� dum� Alda. Zanim pozna� Dia-nor�, mia� wiele przyg�d, kt�rym nie nadawa� wi�kszego znaczenia. Zawsze ko�czy�y si� z jego inicjatywy, ale nie gwa�townie, lecz w spos�b raczej przyjemny dla zainteresowanej, gdy� mia� pewien talent do przekszta�cania swoich mi�ostek w przyja�nie.
Ale nic podobnego nie zdarzy�o si� tym razem. Nagle sta� si� niewolnikiem wspomnienia tak upojnego, �e nie opuszcza�o go ono przez ca�e cztery lata wojny. My�l�c o Dianorze, czu� po��danie i z�o��, a jednocze�nie ch�� zemsty podsycan� tym, �e ostro�na Dania, b�d�ca co prawda krajem neutralnym, pomaga�a Niemcom. P�on�� z ch�ci spotkania, cho� by� pewny, �e to ju� niemo�liwe. Dzieli�o ich zbyt wiele trup�w, zbyt wiele ruin... Z przyczyn od nich niezale�nych wyr�s� pomi�dzy nimi mur nienawi�ci.
Wspomnienie o Dianorze zabra�o Morosiniemu troch� czasu.
Tymczasem opu�ci� kuchni�, �cigany zaniepokojonym spojrzeniem Ceciny, i uda� si� na salony.
Ogarn�a go atmosfera uroczystego, niczym niezak��conego i uspokajaj�cego pi�kna domu. Obraz Dianory znikn��; nigdy nie przekroczy�a progu tego pa�acu.
Wzrokiem i d�oni� pie�ci� �wieczniki ze z�oconego br�zu, pozosta�o�� z galery dowodzonej przez jednego z Moro-sinich w bitwie pod L�pante. Dawniej, podczas uroczystych wieczor�w, zapalano je, a w ich blasku l�ni�y wielokolorowe posadzki i malowane belki sufitu, kt�rych nie da�o si� podziwia� inaczej, jak odchylaj�c g�ow� do ty�u. Powoli wszed� po szerokich schodach, kt�rych balustrada z tralka-mi wypolerowana by�a setkami d�oni, i na pi�trze uda� si� doportego, d�ugiej galerii-muzeum, jakimi szczyci�o si� wiele weneckich pa�ac�w.
Galeria po�wi�cona by�a tematyce morskiej. Wzd�u� mur�w pokrytych znanymi portretami ci�gn�y si� drewniane p�ki z herbami na przemian z konsolami z porfiru, na kt�rych, w szklanych pojemnikach, nadyma�y si� �agle karawel, galer i statk�w la Serenissime Republica. Portrety m�czyzn ubranych z niezwyk�ym przepychem stanowi�y opraw� dla najbardziej imponuj�cego obrazu przedstawiaj�cego do�� w zbroi i purpurowym p�aszczu, ze z�otym corno na g�owie, o dumnym spojrzeniu: Francesco Morosinie-go, czterokrotnie, w randze genera�a, staczaj�cego bitwy przeciw Turkom, zmar�ego w 1694 w mie�cie Nauplion, jako najwy�szy zarz�dca weneckiej floty.
Chocia� rodzin� rozs�awi�o dw�ch innych do��w - Marino, od 1249 do 1253, i Michele, kt�rego zabra�a d�uma w 1382 roku po zaledwie czterech miesi�cach rz�d�w - by� to najwi�kszy z Morosinich, cz�owiek wyj�tkowy, ��cz�cy si�� z m�dro�ci�, autor jednej z najs�ynniejszych stron w historii Wenecji...
Aldo przystan�� na chwil� przed obrazem wielkiego przodka. Zawsze podziwia� jego szlachetn�, blad� twarz otoczon� siwymi w�osami, w�sy i hiszpa�sk� br�dk� wok� cienkich ust, g��boko osadzone czarne oczy, dumnie spogl�daj�ce spod zmarszczonych brwi zdradzaj�cych niecierpliwo�� natury. Mo�na by�o odnie�� wra�enie, �e malarz mia� niema�e trudno�ci ze zmuszeniem modela do d�ugiego pozostawania w bezruchu...
Aldo pomy�la�, �e w obliczu takiego splendoru musi wygl�da� mizernie w starym, wystrz�pionym uniformie. Przodek zdawa� si� przeszywa� go srogim spojrzeniem, pytaj�c o sprawozdanie z wyczyn�w wojennych, kt�re, przyzna�, by�y raczej mierne. Nagle, pchni�ty nieznan� si��, zgi�� kolano, tak jakby zrobi� przed �ywym do��, i wyszepta�:
- �Nie przynios�em ha�by, Najja�niejszy Panie! Jestem nadal jednym z was...
Po czym wsta� i wbieg� na drugie pi�tro, unikaj�c po drodze pokoju matki. Wkr�tce mia� si� zjawi� notariusz, a zatem nie by�a to dobra chwila, by oddawa� si� smutkowi...
Aldo, cho� z przyjemno�ci� odnajdywa� znajome wn�trza, jak najszybciej chcia� zrzuci� znoszone odzienie je�ca wojennego. Zd��y� jeszcze w�o�y� go�dzik od ma�ej kwiaciarki do w�skiego, mieni�cego si� barwami t�czy flakonu i postawi� go na stoliku nocnym. Po czym, zrzuciwszy zniszczone ubranie, z ulg� zanurzy� si� w wannie wype�nionej niebia�sko gor�c� wod� o zapachu lawendy. Dawniej lubi� k�piel przeci�ga� w czasie, pal�c papierosy i czytaj�c poczt�. To magiczne miejsce sprzyja�o refleksji. Lecz tym razem, natar�szy si� myd�em a� po czubek g�owy, poprzesta� na zdarciu z siebie wojennego brudu. Kiedy sko�czy�, woda przybra�a szary kolor i nie sk�ania�a do rozmy�la�. Szybko z niej wyskoczy�, wyci�gn�� zatyczk�, wysuszy� si�, natar� angielsk� lawend�, a nast�pnie, narzuciwszy p�aszcz k�pielowy, kt�ry wyda� mu si� szczytem komfortu, ogoli� si�, zapali� papierosa i wr�ci� do swojego pokoju.
S�ysza�, jak w s�siedniej garderobie krz�ta� si� Zachariasz, wyci�gaj�c z p��ciennych pokrowc�w garnitury r�nego kroju i koloru, kt�re ocenia� krytycznym okiem.
- �Przyniesiesz mi wreszcie co� do ubrania czy wrzuci�e� moj� garderob� do ogniska? - krzykn�� Morosini.
- �I tak powinienem zrobi�! Nic ju� nie b�dzie na pana pasowa�o. Wszystko b�dzie wisie� na panu jak na wieszaku. Mo�e z wyj�tkiem stroj�w wieczorowych, gdy� dzi�ki Bogu, w ramionach nic panu nie uby�o!
Aldo podszed� do niego i roze�mia� si�.
- Nie mog� przyj�� starego Massarii w bia�ym garniturze i bia�ym krawacie! Daj mi to!
�To" okaza�o si� spodniami z popielatej flaneli i granatowym blezerem, kt�ry nosi� w Oksfordzie, dok�d si� uda�, �eby przez rok doskonali� sw�j angielski. Do tego wybra� koszul� z bia�ego, naturalnego jedwabiu i zawi�za� krawat we �flagowych barwach" starego college'u. Po czym przyjrza� si� sobie i rzek�:
- �Wygl�dam ca�kiem nie�le...
Nie jest pan wymagaj�cy! Te mi�kkie koszule nie maj� �adnej elegancji. W sam raz nadaj� si� dla student�w i robotnik�w! M�wi�em to panu sto razy. Nie ma nic nad...
- �Skoro nie podoba ci si� moja koszula, id� sprawdzi�, czy notariusz ju� przyszed�. Jego sztywny ko�nierzyk z pewno�ci� ci� pocieszy! Zaprowad� go do biblioteki.
Aldo wzi�� rogow� szczotk�, pr�buj�c u�adzi� bujne, czarne w�osy, na kt�rych z czasem, przy skroniach, pojawi�y si� srebrne pasma. Przygl�da� si� sobie bez najmniejszej pob�a�liwo�ci; gdzie podzia�y si� jego musku�y? A co do twarzy... postarza� si� i wygl�da� teraz na wi�cej ni� trzydzie�ci pi�� lat. Tylko oczy, stalowoniebieskie, a zielone w chwilach z�o�ci, zawsze beztroskie i kpi�ce, zachowa�y m�odo��, podobnie jak bia�e z�by, kt�re ch�tnie ods�ania� w nonszalanckim u�miechu.
- �To �mieszne! - westchn��. - Trzeba b�dzie to wszystko doprowadzi� do porz�dku, uprawia� sporty, p�ywa�! Na szcz�cie morze jest niedaleko!
Doprowadziwszy si� do porz�dku, zszed� do biblioteki. To by�o jego ulubione pomieszczenie. Sp�dzi� tu wiele wspania�ych chwil z kochanym panem Buteau, kt�ry potrafi� przedstawia� z r�wnym liryzmem tragiczn� �mier� Marino Faliero, przekl�tego do�y, odzwierciedlon� przez malarza Eugène Delacroix, jak sonety Petrarki, czy zapach potrawki z zaj�ca po kr�lewsku. Po wej�ciu w wiek m�ski Aldo lubi� tutaj przesiadywa� z ostatnim cygarem wieczoru, s�uchaj�c, jak szemrze fontanna na dziedzi�cu. W�r�d wiekowych mur�w wyk�adanych d�bem i starymi grawiurami czu�o si� jeszcze s�odki zapach najprzedniejszych cygar hawa�skich.
Biblioteka, podobnie jak portego, zdradza�y morskie tradycje rodziny Morosinich. Prawdziwy skarb z�o�ony z archiwalnych map zamkni�ty byt w wielkim mapniku. Zawiera� on, opr�cz katalo�skiego atlasu �yda Cresque'a, zabytkowe mapy �eglarskie, wytyczone na rozkaz ksi�cia Henryka �eglarza. Przechowywano tu tak�e s�ynn� map� wenecjanina Andrei Bianco, na kt�rej ukazano cz�� Karaib�w i fragment Florydy, wytyczonych, zanim jeszcze Krzysztof Kolumb postawi� �agle na swoich karawelach. Nie brakowa�o tu te� map genue�skich, bizantyjskich, majorka�skich czy weneckich.
Malowane szafy skrywa�y ksi�gi pok�adowe i stare traktaty nawigacyjne. Jedna z witryn chroni�a astrolabia, armilarne kule oraz jeden z pierwszych kompas�w. Na genialn� map� p�kul ziemskich stoj�c� na podstawie z br�zu przed �rodkowym oknem pada�y promienie s�o�ca, a powy�ej p�ek t�oczy�y si� inne globusy, nadzwyczajne, lecz... bezu�yteczne. Do tego lunety, sekstansy, busole i zadziwiaj�ca �elazna namagnesowana ryba, o kt�rej powiadano, �e s�u�y�a wikingom do przebycia tego, co by�o Oceanem Atlantyckim. �wiat, jego historia i najbardziej nieprawdopodobne przygody ludzko�ci spoczywa�y w�r�d tych p�ek, uginaj�cych si� od cennych wolumin�w oprawnych w wielobarwne sk�ry i b�yszcz�ce okucia. W tym miejscu zapach przesz�o�ci miesza� si� z dymem cygar...
Morosini palcem wskazuj�cym uni�s� pokrywk� wielkiego mahoniowego pude�ka, w kt�rym ongi� przechowywa� d�ugie hawa�skie cygara sprowadzane z Kuby, oznaczone rodowym herbem. By�o puste, ale na dnie le�a�o kilka okruch�w tytoniu, do kt�rych przysun�� nos. Mia� nadziej�, �e przynajmniej ta przyjemno�� zostanie mu zwr�cona...
Ciche kas�anie sprowadzi�o go na ziemi�. Nie�mia�y g�os wyszepta�:
- �Hm... Mam nadziej�, �e nie przeszkadzam...
Ale ksi���, wyci�gn�wszy r�ce, ju� szed� na spotkanie go�cia.
- �Co za rado�� znowu pana widzie�, drogi mecenasie! Jak�e si� pan miewa?
- �Dobrze, dobrze... dzi�kuj�, ale to pana nale�a�oby o to spyta�, ksi���.
Tylko niech mi pan nie m�wi, �e �le wygl�dam - odpar� Morosini. - Zaj�a si� mn� ju� Cecina. Ale, niech�e pan siada! - doda�, wskazuj�c stary sk�rzany fotel, a sam zaj�� krzes�o stoj�ce obok trema. - Nic si� pan nie zmieni� - zauwa�y�, przygl�daj�c si� sympatycznej twarzy z ma�ym nosem ozdobionym monoklem, wystaj�cej ponad nienagannym, sztywnym ko�nierzykiem, kt�rego widok musia� ucieszy� Zachariasza. Ksi��� lubi� mecenasa Massari�. Jego w�sy i przypr�szona siwizn� br�dka nale�a�y mo�e do ubieg�ego stulecia, podobnie jak jego zacne serce i skrupulatne sumienie, ale r�wnocze�nie by� to cz�owiek uwa�any za profesjonalist�, do�wiadczony doradca finansowy oraz stary przyjaciel rodziny. Jego przywi�zanie do matki Alda nie by�o dla nikogo tajemnic�; jednak nikt nie odwa�y�by si� z tego �artowa�, gdy� uczucie to by�o szczere.
Pod pretekstem, �e najbardziej ceni sobie w�asn� wolno��, Pi�tro Massaria nigdy si� nie o�eni�, co pozwoli�o mu unikn�� kolejnych zwi�zk�w, kt�re ongi� chcia� mu narzuci� ojciec. Ale tak naprawd� przez ca�e �ycie kocha� tylko jedn� kobiet� na �wiecie: ksi�n� Izabel�. Pozbawiony nadziei - i to nie bez powodu! - �e si� z ni� o�eni, ani �e zostanie jej kochankiem, notariusz sta� si� jej najwierniejszym i dyskretnym s�ug�, zachowuj�c w g��bi zawsze zamkni�tego kuferka, jako jedyny skarb, ma�y portret ksi�nej, kt�ry sam namalowa� na podstawie fotografii.
Gwa�towna �mier� tej, kt�r� kocha� nad �ycie, zupe�nie go za�ama�a. Aldo zauwa�y� to, bacznie mu si� przygl�daj�c. Wbrew temu, co powiedzia� przed chwil�, ma�y notariusz d�wiga� co� wi�cej ni� swoje sze��dziesi�t dwa lata. Jego przysadziste cia�o skurczy�o si�, a zaczerwienione powieki za szk�ami okular�w zdradza�y zbyt cz�ste �zy.
- �A zatem, jakie dobre wiatry pana sprowadzaj�? - spyta� Aldo. - Przypuszczam, �e ma mi pan co� wa�nego do powiedzenia...
...i dlatego zjawiam si� skoro �wit w dniu pa�skiego powrotu? Kiedy si� dowiedzia�em, �e pan wr�ci�, zale�a�o mi, aby by� pierwszym z pa�skich przyjaci�, kt�rzy pana powitaj�. A poza tym pomy�la�em, �e im wcze�niej zostanie pan poinformowany o swych finansach, tym lepiej. Obawiam si� jednak, �e wiatry, o kt�rych pan raczy! wspomnie�, nie nale�� do najlepszych. Ale pan zawsze by� energicznym m�odzie�cem i �miem przypuszcza�, �e wojna nauczy�a pana patrze� prawdzie prosto w oczy.
- �Z pewno�ci�! - odpar� Morosini weso�ym tonem, ukrywaj�c niepok�j zasiany przez tak zagadkowy wst�p. -Ale napijmy si� najpierw czego�. Za nasz� star� przyja��.
Z zastawy stoj�cej na stoliku wybra� dwa szklane kieliszki grawerowane z�otem i karafk� z kompletu wype�nion� w trzech czwartych napojem w kolorze bursztynu.
- �To tokaj mojego ojca - oznajmi�. - Mo�na by rzec, �e Zachariasz traktowa� t� karafk� niczym ampu�k� z olejami �wi�tymi; nie brakuje ani jednej kropli!
Nala� go�ciowi, a sam, z kieliszkiem w d�oni, usiad� przy tremie, pozwalaj�c przyjacielowi delektowa� si� w�gierskim winem, kt�re przypomina�o mu wiele sielankowych chwil. Sam te� upi� �yk i o�wiadczy�:
- �A teraz s�ucham pana! Chocia�... chcia�bym, o ile to mo�liwe, aby�my nie m�wili o mojej matce. Ja... ja ci�gle nie mog� si� z tym pogodzi�...
- �Ja r�wnie�... Jest mi bardzo przykro.
Massaria wychyli� duszkiem kieliszek, po czym wyci�gn�wszy chusteczk�, przetar� okulary, w�o�y� je z powrotem na nos, wreszcie, dr��cymi wargami, nadaj�cymi jego twarzy dziwny grymas niepodobny do u�miechu, powiedzia�:
- �Niech mi pan wybaczy. W moim wieku emocje mog� wydawa� si� �mieszne.
- �Nie s�dz�, ale zajmijmy si� interesami. Jaka jest moja sytuacja?
Obawiam si�, �e nie najlepsza... Kiedy zmar� pa�ski ojciec, pan ju� o tym wiedzia�, maj�tek...
- �.. .zosta� nadszarpni�ty - przerwa� Morosini z odrobin� niecierpliwo�ci. - Wiem, �e na pocz�tku wojny nasz maj�tek nie by� ju� taki jak kiedy� i sam jestem za to po cz�ci odpowiedzialny. Dlatego, drogi mecenasie, powiedz otwarcie, co mi zosta�o.
- �Szybko si� z tym uporam. Troch� pieni�dzy... pa�skiej matki, willa de Stra, ale jest na niej za�o�ona hipoteka a� po odgromnik, no i ten pa�ac, kt�ry na szcz�cie nie jest obci��ony.
- �To wszystko?
- �Przyznaj� to z �alem... ale w�a�nie dlatego zale�a�o mi �eby widzie� si� z panem tak szybko, gdy� chyba mam pewien spos�b...
Aldo nie s�ucha�. Zamy�li� si�, wzi�� butelk� tokaju i podszed� z ni� do kominka, proponuj�c trunek go�ciowi, ale ten odm�wi�.
Stara� si� robi� dobr� min� do z�ej gry, w rzeczywisto�ci jednak czu� przygn�bienie: jego pa�ac, jeden z najwi�kszych w Wenecji, wymaga� poka�nych sum na utrzymanie, gdy� poza erozj�, na kt�r� cierpia�o ca�e miasto nad lagun�, mia� jeszcze jedn� wad� - niezb�dna by�a liczna s�u�ba. Kiedy willa na prowincji, zbudowana przez Palladia, zostanie sprzedana, po sp�aceniu hipotek nie zostanie z pewno�ci� wiele, aby utrzyma� g��wny dom. Nale�a�o zatem znale��, i to jak najszybciej, jakie� intratne zaj�cie...
Ale jakie?... Aldo musia� przyzna�, �e opr�cz jazdy konnej, polowania, ta�ca, gry w golfa, tenisa i polo, �eglarstwa, jazdy samochodem, ca�owania z elegancj� d�oni patrycjuszek i romansowania nie umia� prawie nic. A to za ma�o, �eby zacz�� karier� i odbudowa� fortun�. By� jeszcze co prawda skarb rodzinny, o kt�rym wiedzia� tylko on i matka, ale my�l o wystawieniu go na sprzeda� mierzi�a go. Izabella Morosini zbyt go kocha�a...
Opar� si� �okciami o kominek i utkwiwszy oczy w p�omieniach, nala� sobie trzeci kieliszek i wypi� go jednym haustem.
- �Nie ma pan chyba zamiaru si� upi�? - rzek� notariusz z nut� surowo�ci w g�osie. - Przed chwil� wspomnia�em, �e znam chyba spos�b na pa�skie k�opoty, ale pan mnie nie s�ucha�.
- �To prawda... Prosz� o wybaczenie!... Zna pan spos�b? Jaki, na Boga!
- �Ma��e�stwo. Bardzo zaszczytne ma��e�stwo, prosz� mi wierzy�, w przeciwnym wypadku nigdy bym go panu nie zaproponowa�.
Oczy ksi�cia zogromnia�y ze zdziwienia.
- �Czy dobrze s�ysz�?
- �Dobrze pan s�ysza�. Prosz� si� o�eni�, a obiecuj� panu wielk� fortun�!
- �Tylko tyle? Dobrze, �e uprzedzi� mnie pan, i� propozycja jest zaszczytna. To pozwala wyeliminowa� wszystkie te damy z wysokich sfer o zimnych sercach i samotne wdowy... ale nie wiekuiste brzydactwa...
- �Czeg� pan chce? W wieku trzydziestu pi�ciu lat cz�owiek �eni si� z m�od� kobiet�.
- �Naprawd�? - odpar� Aldo sceptycznie. - A wi�c, prosz� m�wi� dalej! Umiera pan przecie� z niecierpliwo�ci, a ja nie b�d� panu wchodzi� w s�owo.
- �Sprawy maj� si� tak: ma dziewi�tna�cie lat, jest �wie�a jak p�czek r�y i ma najpi�kniejsze oczy na �wiecie... to z rzeczy najbardziej oczywistych wed�ug pog�osek.
- �To znaczy, �e pan jej nigdy nie widzia�? A sk�d pan j� wzi��?
- �Ze Szwajcarii!
- �To �art?
- �Oto okrutne s�owa w stosunku do Szwajcarek! My�l�, �e panu wiadomo, i� nie brakuje tam pi�knych kobiet? Ale do rzeczy! Ot�, pewien bankier z Zurychu, Moritz Kleder-mann, ma c�rk� jedynaczk�, Liz�, kt�rej niczego nie od-
mawia. M�wi si� o niej, �e jest urocza, a jej posag mo�e przyprawi� o zawr�t g�owy niejednego ksi�cia.
- �To o niczym nie �wiadczy. W obecnych czasach niekt�rzy z nich nie mog� zwi�za� ko�ca z ko�cem.
- �Co do Lizy, zdaje si�, �e si� zakocha�a... Morosini wybuchn�� weso�ym �miechem.
- �Jakie to romantyczne! Zakocha�a si� we mnie... gdy zobaczy�a moje zdj�cie z czas�w, kiedy by�em przystojny, w jakim� przedwojennym magazynie dla pa�.
A poniewa� teraz nie jestem do siebie podobny...
- �Czy mo�e mi pan wreszcie nie przerywa�? Nie chodzi o pana, ale o Wenecj�!
- �O Wenecj�?... - spyta� Morosini z widocznymi oznakami niezadowolenia, �e notariusz pozwoli� sobie na u�miech.
- �W�a�nie, zakocha�a si� w naszym pi�knym mie�cie! Urzek�y j� jego czar, jego w�skie uliczki, kana�y, pa�ace i jego historia - odpar� notariusz z rozmarzeniem. - Musi pan przyzna�, �e nie ma w tym nic dziwnego; pani de Polignac, ksi��� de Bourbon, lady de Grey, malarz Daniel Curtis i jego kuzyn Sargent... nie wspominaj�c o jej piewcach z dawnych czas�w: Byronie, Wagnerze, Browningu i wielu innych.
- �Zgoda, ale w takim razie, dlaczego pa�ska posa�-na panna nie post�pi tak jak oni? Niech kupi lub wynajmie pa�ac w Wenecji, zamieszka w nim i cieszy si� �yciem. Marnuje si� tu wiele starych, pi�knych siedzib, kt�re wo�aj� o pomoc.
- �Ona nie chce zamieszka� w dowolnym pa�acu! Poza tym, nie chce by� jeszcze jedn� turystk�. Jej marzeniem jest zintegrowanie si� z Wenecj�, chcia�aby nosi� jedno z tych starych, s�ynnych nazwisk, s�owem, sta� si� wenecjan-k�, i chce, �eby jej dzieci te� by�y wenecjanami. Jedno jest pewne: odpowiada pan w ca�ej rozci�g�o�ci wymaganiom panny Kledermann. Jest pan ksi�ciem, a w Z�otej Ksi�dze Wenecji pa�skie nazwisko jest jednym z najznakomitszych, podobnie jak pa�ski pa�ac. I cieszy si� pan doskona�ym zdrowiem - co ma swoj� warto�� dla dziewczyny ze zdrowej Helwecji!
- �Jest pan dla mnie zbyt �askaw! Lecz istnieje pewien szczeg�, na kt�ry nie zwr�ci� pan uwagi: zak�adaj�c, �e rozwa�� t� propozycj�, nie mo�na zrobi� ksi�niczki Morosini ze szwajcarskiej protestantki.
- �Kledermann jest z pochodzenia Austriakiem i katolikiem. Liza r�wnie�.
- �Ale� pan ma odpowied� na wszystko! A jednak nie zamierzam o�eni� si� z nieznajom� w celu podreperowania fortuny. Gdybym na to przysta�, nie m�g�bym spojrze� prosto w twarz do�y Francescowi. Prosz� uwa�a� mnie za wariata, je�li pan chce, ale przysi�g�em sobie, �e nigdy nie upadn� tak nisko.
- �Czy nisko upa�� to o�eni� si� z pann� �adn�, inteligentn�, �agodnego usposobienia i szlachetn�? Ostatnimi czasy opiekowa�a si� rannymi w szpitalu...
Morosini oddali� si� od kominka, przy kt�rym zrobi�o si� za gor�co, podszed� do go�cia i po�o�y� sw� wielk� d�o� na jego ramieniu.
- �Drogi przyjacielu, jestem panu niezmiernie wdzi�czny za pa�skie starania, ale sytuacja nie zmusza mnie jeszcze do tego typu kupczenia. Chcia�bym, je�li kiedy� si� o�eni�, wzi�� przyk�ad z moich rodzic�w i zawrze� prawdziwe ma��e�stwo z mi�o�ci, cho�by narzeczona by�a biedna jak mysz ko�cielna. Wystaw sobie pan, �e ja mam by� mo�e lepszy spos�b, �eby wywin�� si� ca�o z opresji.
- �Wizygocki szafir pa�skiej matki? - spyta� Massaria bez zmru�enia oka. - Czy nie s�dzi pan, �e szkoda go sprzedawa�? Tak bardzo by�a do niego przywi�zana...
- �M�wi�a panu o nim? - spyta� Aldo, nie kryj�c zdziwienia.
We wzroku starego cz�owieka pojawi�a si� melancholia.
- �Donna Izabela raczy�a mi go pokaza� pewnego wieczoru, kt�ry by� chyba najpi�kniejszym w moim �yciu, gdy� ten gest zaufania upewni� mnie, �e traktowany jestem jak prawdziwy przyjaciel. R�wnocze�nie by�em zdruzgotany. Prosz� sobie wyobrazi�, �e pa�ska matka w�a�nie sprzeda�a wi�kszo�� klejnot�w, aby utrzyma� pa�ac, i my�l o pozbyciu si� tego rodzinnego cude�ka by�a dla niej bolesna.
- �Sprzeda�a swoj� bi�uteri�? - krzykn�� Aldo przybity t� wiadomo�ci�.
- �Owszem, i na dodatek to mnie, pomimo mojej odrazy do tego typu posuni��, przypad�o dokonanie transakcji. Ale szafir Receswinthe'a*1 nadal do niej nale�y. Zosta� panu przekazany w depozycie i ma go dosta� pa�ski najstarszy syn, je�li B�g da panu dzieci. Oto dlaczego powinien pan zastanowi� si� naprawd� powa�nie nad moj� propozycj�.
- �Po to, aby pozwoli� wnukom jakiego� szwajcarskiego bankiera, by zosta�y powiernikami ponadtysi�cletniego kr�lewskiego klejnotu?
- �A dlaczego nie? Niech si� pan tak nie z�yma! Pan, kt�ry kocha kamienie, musi wiedzie�, �e Kledermann posiada wspania�� kolekcj� klejnot�w, a w�r�d nich znajduje si� kolia z ametyst�w, kt�ra nale�a�a do Katarzyny Wielkiej, szmaragd przywieziony z Meksyku przez Corteza i dwa diamenty Mazarina*2.
- �Niech pan przestanie! Jeszcze mog�oby si� okaza�, �e kolekcja ojca poci�ga mnie bardziej ni� posag jego c�rki. Zna pan moj� pasj� i poci�g do kamieni, kt�re zawdzi�czam poczciwemu panu Buteau. Ale nie uda si� panu wp�dzi� mnie w zasadzk�. Na razie zapomnijmy o tym wszystkim i zjedzmy razem obiad.
- �Nie, dzi�kuj�. Czeka na mnie prokurator Alfonsi, lecz przyjd� ch�tnie innym razem skosztowa� potraw wyczarowanych przez Cecin�.
Notariusz wsta�, u�cisn�� d�o� Morosiniemu, a nast�pnie wraz z nim skierowa� si� do drzwi biblioteki, przy kt�rych si� zatrzyma�.
- �Niech mi pan obieca, �e zastanowi si� nad moj� propozycj�. Jest bardzo powa�na.
- �Nie w�tpi� i obiecuj�, �e o niej pomy�l�... ale tylko po to, by zrobi� panu przyjemno��.
Kiedy Aldo zosta� sam, zapali� papierosa, opieraj�c si� ch�ci nalania sobie jeszcze jednego kieliszka. Zazwyczaj nigdy nie pi� i sam by� zdziwiony t� nag�� pokus�. By� mo�e by�o to spowodowane tym, �e od powrotu zosta� zbyt szybko przeniesiony z jednego �wiata do drugiego. Jeszcze wczoraj wi�zie�, dzisiaj wraca� do dawnego �ycia i dawnej osobowo�ci. Tak bardzo pragn�� znale�� si� po�r�d znajomego otoczenia i kochanych twarzy! Ledwo jednak zdo�a� wysi��� z poci�gu, ju� musia� stawi� czo�o przyziemnym problemom �ycia codziennego. W g��bi serca mia� �al do mecenasa Massarii, �e nie da� mu troch� wi�cej czasu, nawet je�li jego wizyta by�a spowodowana wy��cznie wzgl�dami przyja�ni.
Dosz�o do tego, �e nieomal zacz�� �a�owa� zimnej wi�ziennej pryczy, na kt�rej grza�y go przynajmniej marzenia, podczas gdy teraz, wr�ciwszy do rodowej siedziby, czu� si� w niej obco. Jaki zwi�zek m�g� istnie� pomi�dzy ksi���cym amantem Dianory Vendramin a powracaj�cym z wojny, zrujnowanym Aldem?
Gdy� trzeba przyzna�, Aldo by� zrujnowany i nie mia� �adnego pomys�u na przysz�o��. Sprzeda� szafiru - zak�adaj�c, �e by si� na to zdecydowa� - pozwoli�aby mu mo�e przetrwa� przez jaki� czas, ale co potem? Czy trzeba b�dzie r�wnie� sprzeda� pa�ac i odej��, zapewniwszy Cecinie i Zachariaszowi przyzwoit� pensj�? Tylko dok�d? Do Ameryki, tego schronienia nieudacznik�w i stylu �ycia, kt�ry mu si� nie podoba�? A mo�e do francuskiej Legii Cudzoziemskiej, do kt�rej wst�pi� jego kuzyn? Przecie� mia� dosy� wojny. A wi�c?... Zosta� nikim i zapa�� si� w nico��?... Mia� taki apetyt na �ycie! Pozostawa�o to niedorzeczne ma��e�stwo, kt�re wielu uzna�oby za normalne, lecz jemu wydawa�o si� poni�aj�ce, by� mo�e dlatego, �e widzia� kilka takich dziwnych ma��e�stw z rozs�dku pomi�dzy bogatymi jankeskimi spadkobiercami a zubo�a�ymi pannami z wy�szych sfer. Fakt, i� kandydatka by�a Szwajcark�, nie zmienia�o w najmniejszym stopniu odrazy ksi�cia. A poza tym uwa�a�, �e by�oby to nieuczciwe wobec m�odej kobiety, kt�ra zas�ugiwa�a na troch� mi�o�ci. Jak m�g�by j� poj�� za �on� z obrazem Dianory w sercu?
Pomimo wstr�tu czu� jednak, �e w jaki� spos�b to rozwi�zanie go poci�ga. Wrzuci� papierosa do kominka i uda� si� na g�r� do apartament�w matki, tak jak to robi�, kiedy na horyzoncie pojawia�o si� jakie� zmartwienie.
Przez chwil� zawaha� si� przed drzwiami, wreszcie nacisn�� klamk�, stwierdzaj�c z ulg�, �e w pokoju wita go s�o�ce, a nie ciemno�ci, kt�rych si� obawia�. Przez jedno z okien, kt�re kto� otworzy�, wpada�o rze�kie powietrze, a w kominku weso�o bucha� jasny ogie�. Na komodzie, obok jego w�asnej fotografii w mundurze oficera, w kryszta�owym wazonie sta�y ��te tulipany. Pok�j nic si� nie zmieni�...
Obszerny i jasny, by� arcydzie�em wdzi�ku i elegancji, godn� opraw� dla wielkiej damy, ale r�wnie� pi�knej kobiety. Urz�dzony w stylu francuskim z uroczym �o�em zas�oni�tym okr�g�ym baldachimem, jasnymi, wysokimi boazeriami, zas�onami i tapetami z haftowanej satyny wsp�graj�cymi z p�ytkami z ko�ci s�oniowej, gdzie wisia� portret kobiety, kt�r� Aldo zawsze powa�a�. Chocia� by� to portret ksi�nej de Montlaure, kt�ra podczas rewolucji zap�aci�a g�ow� za wierno�� kr�lowej Marii Antoninie, przedstawia� zadziwiaj�ce podobie�stwo z jego matk�. I co dziwne, zawsze wola� to p��tno od tego, kt�re przedstawia�o Izabel� Morosini w sukni balowej, p�dzla Sargenta, wisz�ce w salonie obok portretu jego babki stryjecznej, Felicji, p�dzla Winterhaltera.
By�o tu kilka obraz�w na p�ytach z ko�ci s�oniowej, mi�dzy innymi g�owa dziecka p�dzla Fragonarda i wyborny Gu-ardi, a tak�e stare, iryzydowane wyroby ze szk�a podobne do baniek mydlanych.
Aldo podszed� powoli do toaletki zastawionej tysi�cem czaruj�cych drobiazg�w potrzebnych kobiecie wyrafinowanej. Podnosi� szczotki do w�os�w z poz�acanego srebra i kryszta�owe buteleczki opr�nione do po�owy; otworzy� jedn� z nich, by odnale�� ten drogi zapach, zarazem �wie�y i dziki, ogrodu po deszczu. Potem wzi�� wielki koronkowy szal, kt�rym zmar�a ksi�na lubi�a si� otula�, schowa� w nim twarz i upad�szy na kolana, przesta� walczy� z rozpacz� i za�ka�.
�zy przynios�y mu ulg�, oczyszczaj�c z niepewno�ci i przep�dzaj�c zniech�cenie. Odk�adaj�c szal na fotel, zrozumia�, �e nie tylko nie pozwoli, by cudzoziemka chodzi�a po tych dywanach, ale r�wnie� nie rozstanie si� z rodzinnym pa�acem. To oznacza�o, �e nale�a�o dokona� selekcji wspomnie�, ustali� skal� warto�ci... Wniosek nasuwa� si� sam: je�li klejnot m�g� ocali� dom, nale�a�o si� z nim rozsta�. Nie, nie dla pierwszego lepszego kupca, oczywi�cie. Muzeum by�oby nabywc� wymarzonym, ale z pewno�ci� zap�aci mniej ni� kolekcjonerzy. A zatem, nale�a�o wyj�� kamie� ze skrytki...
Upewniwszy si�, �e drzwi s� zamkni�te, Morosini zbli�y� si� do wezg�owia �o�a i na rze�bionej kolumnie podtrzymuj�cej baldachim odnalaz� znane tylko jemu miejsce wewn�trz rze�bionego kwiatu, kt�re przycisn��. Kolorowa z�ocona podpora obr�ci�a si� na niewidocznych zawiasach, ukazuj�c wg��bienie, gdzie w ma�ym, sk�rzanym woreczku ksi�na Izabella przechowywa�a wspania�y szafir gwia�dzisty oprawiony jak wisior. Nigdy nie zdecydowa�a si� powierzy� go bankowi. ��ko przyjecha�o z Francji wraz z ni� i od ponad dwustu lat stanowi�o wygodn� i pewn� skrytk� dla tego kr�lewskiego klejnotu, kt�ry spokojnie przetrwa� w niej rewolucj�, a nikt nawet nie domy�la� si� jego istnienia.
Z mi�o�ci do rodzic�w, a zarazem dla w�asnej przyjemno�ci, �eby mie� go zawsze pod r�k�, Izabela trzyma�a go tutaj. Nigdy go nie wk�ada�a, uwa�aj�c kamie� za zbyt cenny i za ci�ki na jej szczup�� szyj�. Natomiast lubi�a trzyma� go w d�oni, pr�buj�c odnale�� ciep�o innych r�k, kt�re go pie�ci�y przed wiekami.
Po otwarciu kolumny woreczek sam wypada� na ziemi�.
Ale skrytka by�a pusta...
Morosini uczu�, jak jego serce zamiera. Nerwowo przeszukiwa� skrytk� d�ugimi palcami, ale niczego nie znalaz�szy, ci�ko opad� na �o�e. Na jego czole perli�y si� krople zimnego potu. Gdzie si� podzia� szafir? Sprzedany? To niemo�liwe. Massaria by o tym wiedzia�. Przecie� sam twierdzi�, �e szafir jest ci�gle w pa�acu! A wi�c?... Czy matka uzna�a za stosowne zmieni� kryj�wk�?
Sam nie wierz�c w powodzenie, j�� nerwowo przetrz�sa� zawarto�� wszystkich szaf, z kt�rych �adna nie zapewnia�a takiego bezpiecze�stwa jak stara kryj�wka wykonana przez genialnego stolarza. Nic nie znalaz�szy, powr�ci� do �o�a, kt�re r�wnie� starannie przeszuka�. Nagle, przysz�o mu do g�owy, �e matka, czuj�c zbli�aj�c� si� �mier�, chcia�a ostatni raz potrzyma� kamie� i �e wypad� z jej bezw�adnej d�oni.
Przesun�wszy stoliki nocne, poci�gn�� �o�e, odsuwaj�c je od �ciany, ukl�k�, a nast�pnie po�o�y� si� na dywanie, aby sprawdzi�, co jest pod spodem. ��ko by�o tak ci�kie, �e z pewno�ci� nikt go nie przesuwa� od czasu jego zainstalowania.
Kiedy tak le�a� z nosem przy pod�odze, poczu� s�odkaw� wo�. Spostrzeg�szy przedmiot, kt�ry m�g� by� sk�rzanym mieszkiem, wyci�gn�� rami� i natkn�� si� na... zdech�� mysz, kt�r� odrzuci� z obrzydzeniem. Wtem co� zwr�ci�o jego uwag�: ma�y korpus by� sztywny, prawie wyschni�ty, ale z pyszczka gryzonia wystawa�o co� ma�ego, czerwonawego, co�, co w mgnieniu oka zidentyfikowa�. By� to kawa�ek owocowej galaretki malinowej, kt�r� uwielbia�a matka i kt�r� specjalnie dla niej sprowadzano z Francji. Zawsze by�o ich kilka w bombonierce z Sèvres, kt�r� trzyma�a przy ��ku. Aldo uni�s� porcelanowe, poz�acane wieczko: pude�ko by�o puste do po�owy.
On r�wnie� lubi� te s�odycze, kt�re pami�ta� z dzieci�stwa. Si�gn�� po jedn� z nich, kiedy jego wzrok pad� na zdech�� mysz. Powstrzyma� wyci�gni�t� d�o�, gdy� przez g�ow� przemkn�a mu dziwna my�l. My�l szalona i bezsensowna, ale im bardziej stara� si� j� przep�dzi�, tym usilniej powraca�a. Wymy�laj�c sobie od idiot�w, znowu si�gn�� po galaretk� i ju� skierowa� j� do ust, kiedy ponownie jaka� niewidzialna si�a go powstrzyma�a.
- �Ja chyba trac� zmys�y... - wymamrota�, czuj�c, �e wi�cej nie si�gnie po podejrzane �akocie.
Podszed� do intarsjowanego r�nymi gatunkami drewna sekretarzyka, sk�d wyj�� kopert�, wsun�� do niej mysz, kawa�ek malinowej galaretki i drugi nietkni�ty z pude�ka, wsun�� pakiecik do kieszeni, w�o�y� p�aszcz i zbieg� na d�, informuj�c Zachariasza, �e ma co� pilnego do za�atwienia na mie�cie.
- �A co z obiadem? - zaniepokoi�a si� Cecina, kt�ra pojawi�a si� jak za dotkni�ciem czarodziejskiej r�d�ki.
- Jeszcze daleko do po�udnia, a ja nied�ugo zabawi�. Id� do apteki.
- �Co ci jest? Chyba nie jeste� chory?... Dio mio, wiedzia�am... - lamentowa�a Cecina.
- �Ale� nie, nie jestem chory. Mam ochot� przywita� si� z Franco Guardinim.
- �W takim razie przynie� mi kalomelu*3!
Morosini, podziwiaj�c zmys� praktyczny kucharki, opu�ci� pa�ac tylnymi drzwiami i uda� si� na Campo Santa Mar-gherita, gdzie Franco Guardini mia� sklep. By� to jego najstarszy przyjaciel. Razem przyst�pili do pierwszej komunii po wsp�lnym wyj�kaniu zasad Ko�cio�a na lekcjach katechizmu.
Guardini by� synem znanego lekarza z Wenecji, ale zamiast p�j�� w �lady ojca, zosta� sklepikarzem. Franco pasjonowa� si� chemi� i botanik�, podczas gdy ludzkie cia�o wzbudza�o w nim z trudem ukrywane obrzydzenie i nawet kiedy profesor Guardini, niczym brodaty anio� zag�ady, wygna� go z domu po do�� �ywej sprzeczce, Franco trzyma� fason. Dopiero dzi�ki ksi�nej Izabelli, kt�ra ceni�a tego powa�nego i roztropnego ch�opca, Franco m�g� sko�czy� studia, po czym �mier� nieprzejednanego ojca uczyni�a go spadkobierc� poka�nego maj�tku. Sp�aci� swoj� dobrodziejk� do ostatniego lira, a jego wdzi�czno�� mia�a znamiona szacunku.
Franco przyj�� Morosiniego z lekkim u�miechem, kt�ry by� u niego oznak� nieokie�znanej rado�ci, u�cisn�� mu d�o�, poklepa� po ramionach, wypyta� o zdrowie, po czym, tak jakby rozstali si� nie dalej ni� poprzedniego dnia, spyta�, co m�g�by dla niego zrobi�.
- �A nie s�dzisz, �e mia�em po prostu ochot� ci� zobaczy�? - odpar� Aldo, wybuchaj�c �miechem. - Ale je�li mamy porozmawia�, zabierz mnie do twego gabinetu.
Aptekarz skinieniem g�owy poprosi� przyjaciela, �eby szed� za nim, i otworzy� drzwi ukryte w starej boazerii sklepu. Ukaza�o si� pomieszczenie z rega�ami wype�nionymi ksi��kami. Na �rodku znajdowa�o si� ma�e biurko z dwoma krzes�ami po bokach. Panowa� tu nadzwyczajny porz�dek.
- �S�ucham! Znam ci� zbyt dobrze, by si� nie domy�li�, �e co� ci� trapi.
- �To proste... albo raczej nie, to nie jest proste i zastanawiam si�, czy nie pomy�lisz, �e jestem szalony - westchn�� Morosini, wyjmuj�c z kieszeni pakiecik i k�ad�c go na biurku.
- �Co to takiego?
- �Popatrz sam, chcia�bym, �eby� to zbada�. Franco otworzy� pakiecik i przyjrza� si� zawarto�ci.
- �Gdzie to znalaz�e�?
- �W pokoju mojej matki, pod ��kiem. Przyzna� musz�, �e to martwe stworzenie trzymaj�ce w pyszczku kawa�ek owocowej galaretki, kt�r� matka tak lubi�a, zrobi�o na mnie dziwne wra�enie. Nie jestem w stanie ci powiedzie�, co wtedy poczu�em, ale jedna rzecz jest pewna: kiedy chcia�em zje�� kawa�ek galaretki z pude�ka, co� mnie powstrzyma�o.
Franco w milczeniu wzi�� wszystko ze sto�u i przeszed� do s�siedniego pomieszczenia, w kt�rym mie�ci�o si� jego prywatne laboratorium. To tam oddawa� si� badaniom i eksperymentom, kt�re nie zawsze mia�y zwi�zek z farmacj�. Morosini cz�sto tu zachodzi�, nazywaj�c to miejsce �jaskini� czarownika", gdzie broni� myszy i �winek morskich, kt�re przyjaciel trzyma� dla swoich eksperyment�w. Lecz tym razem nie zaprotestowa�, kiedy Franco ruszy� w kierunku jednego ze pensjonariuszy i postawi� go na stole, gdzie za�wieci� mocn� lamp�. Nast�pnie, za pomoc� malutkiej pincety w�o�y� do pyszczka myszy kawa�ek galaretki znaleziony pod ��kiem ksi�nej Izabeli. Zwierz�tko schrupa�o z przyjemno�ci� podany smako�yk, ale kilka minut p�niej wyzion�o ducha, na szcz�cie bez �adnych m�czarni. Franco spojrza� znad okular�w na przyjaciela, kt�ry nagle zblad� jak papier.
- �Mo�e jednak nie oszala�e�? Popatrzymy na dalszy ci�g.
Tym razem Franco poda� drugiej myszy kawa�ek galaretki, kt�rej nie zjad� Morosini, i teraz r�wnie� zwierz� wyzion�o ducha.
- �Czy to s� s�odycze, kt�re ksi�na Izabela przechowywa�a w swoim pokoju?
- �Tak, to by�a jej s�abostka. Nie wiem, w jaki spos�b udawa�o jej si� je zdobywa� podczas wojny.
- �Sprowadza�a je z po�udnia Francji i jak si� zdaje nigdy nie mia�a z tym k�opot�w. Powiniene� przynie�� mi reszt� tych s�odyczy. W tym czasie postaram si� ustali�, od czego zdech�y te myszy...
- �Zgoda, ale wr�c� dopiero po obiedzie, inaczej Ceci-na zrobi mi awantur�. Chyba nie w�tpisz, �e przygotowa�a istn� uczt�. � propos ... nie zjad�by� ze mn� obiadu?
- �Nie, dzi�kuj�. Ta historia tak mnie intryguje, �e odechcia�o mi si� je��.
- �Ja r�wnie� nie jestem bardzo g�odny... Och, by�bym zapomnia�! Czy m�g�by� da� mi kalomelu dla Ceciny?
- �Znowu? Czy ona robi z tego kanapki, do diaska? Z�ymaj�c si�, Franco nape�ni� ma�� buteleczk� chlorkiem rt�ci.
- �Powiedz temu �akomczuchowi, �e gdyby poch�ania�a mniej czekolady, nie potrzebowa�aby �yka� tego proszku...
Po kwadransie Morosini zasiad� do wspania�ej uczty przygotowanej przez Cecin�.
Po sko�czonym posi�ku oznajmi�, �e musi si� troch� przej��, a poza tym chcia�by odwiedzi� swoj� kuzynk� Ad-rian�. Zian b�dzie czeka� na niego w gondoli o czwartej.
Chwil� p�niej, z reszt� galaretki owocowej, wr�ci� do laboratorium Guardiniego. Franco, zazwyczaj tak pogodny, przeszed� ciekawe przeobra�enie. Zza b�yszcz�cych szkie� okular�w spogl�da�y zas�pione oczy, a czo�o ��obi�y g��bokie zmarszczki. Morosini nie zd��y� nawet zada� pytania.
- �Przynios�e� reszt�?
- �Przynios�em. Zrobi�em dwa pakunki, jeden z tymi, kt�re by�y w szafie, a drugi z resztkami, kt�re znajdowa�y si� w bombonierce.
Znowu dwie myszy zosta�y zaproszone do tego, co mog�o okaza� si� ich ostatnim posi�kiem, ale zdech�a tylko jedna; ta, kt�ra zjad�a smako�yk wyj�ty z ma�ej bombonierki.
- �Wida� czarno na bia�ym - westchn�� aptekarz, przecieraj�c okulary. - Cukierki zawieraj� skopolamin�, alkaloid, kt�rego farmaceuci nigdy nie u�ywaj�. Kto� musia� jej tam doda�... �le si� czujesz?
Aldo nagle zblad� jak papier i musia� usi���. Nie odpowiadaj�c, uj�� g�ow� w d�onie, aby ukry� �zy. Pomimo niejasnych obaw, kt�re odczuwa� do tej pory, w g��bi duszy nie wierzy�, �e kto� m�g�by �le �yczy� jego matce. Buntowa� si� ca�ym swoim jestestwem przeciwko tej oczywisto�ci. Dlaczego kto� chcia�by zg�adzi� niewinn� i dobr� kobiet�? W udr�czonym sercu syna smutek miesza� si� z przera�eniem i z�o�ci�.
Franco, szanuj�c b�l przyjaciela, nie odzywa� si�.
Po chwili Morosini opu�ci� d�onie, bez wstydu ukazuj�c zaczerwienione oczy. - To znaczy, �e zosta�a zamordowana, czy tak?
- �Bez w�tpienia. Zreszt�, mog� ci to teraz powiedzie�: zdziwi�o mnie nag�e zatrzymanie akcji serca zdiagnozowane przez lekarza. Poniewa� znalem dobrze jej stan zdrowia, by�o to dla mnie niewyt�umaczalne, chocia� natura sprawia czasem jeszcze wi�ksze niespodzianki. Nie rozumiem jednego - powodu tak ohydnego czynu.
- �Ba�bym si� pozna� ten pow�d; zamordowano moj� matk�, aby j� okra��. Chodzi o sekret rodzinny, kt�ry teraz zosta� odkryty.
Aldo opowiedzia� o historii cennego szafiru, dodaj�c, �e mia� nadziej�, i� dzi�ki niemu uda mu si� wyj�� z k�opot�w finansowych, i o tym, jak zauwa�y� znikni�cie klejnotu.
- �Oto wyja�nienie, ale ono prowadzi do innego pytania: kto?
- �Naprawd� nie mam poj�cia. Od mojego wyjazdu do wojska matka nie wychodzi�a z domu i poza kilkoma zaufanymi osobami r�wnie� nie przyjmowa�a nikogo...
- �Czy ju� rozmawia�e� o tym z kuzynk�?
- �Nie, jeszcze si� z ni� nie widzia�em. Kiedy powiadomi�em o moim powrocie, wysy�aj�c telegram do Ceciny, prosi�em j�, �eby nikogo nie informowa�a. Nie mia�em ochoty odbiera� kondolencji na dworcu. Co prawda Mas-saria spad� mi na g�ow� ju� dzi� rano, ale dlatego, �e widzia�, jak wysiadam z poci�gu. Wracaj�c do tego, o czym m�wili�my, nie mam poj�cia, kto m�g� pope�ni� morderstwo i kradzie�, gdy� s�dz�, �e te dwie zbrodnie s� ze sob� zwi�zane. Wok� matki byli sami zaufani ludzie i z wyj�tkiem dw�ch dziewcz�t przyj�tych przez Cecin�, nie mamy wi�cej s�u�by...
- �Podczas twojej nieobecno�ci donna Izabela mog�a spotka� ludzi, kt�rych ty nie znasz. Tak d�ugo ci� nie by�o...
- �Spytam Zachariasza w zupe�nej tajemnicy. Gdybym powiedzia� Cecinie o naszym odkryciu, wype�ni�aby ca�� Wenecj� lamentem, a nie mam ochoty rozg�asza� tej tragedii...
- �Czy nie zamierzasz zawiadomi� policji?
Morosini wyci�gn�� papierosa, zapali� go i wypu�ci� kilka ob�ok�w dymu, po czym odpar�:
- �Nie. Obawiam si�, �e nasze odkrycie zwiera za ma�o szczeg��w...
- �A czy skradziony klejnot to drobny szczeg�?
- �Przecie� nie mam �adnego dowodu kradzie�y. Mogliby powiedzie�, �e matka sprzeda�a go, nie wspominaj�c o tym notariuszowi. Nale�a� do niej, mog�a nim dysponowa�. Tylko jedna rzecz by�aby przekonuj�ca dla policji: autopsja. .. ale nie mog� si� na ni� zdecydowa�. Nie chc�, �eby zak��cano jej spok�j... nie, nie zni�s�bym tej my�li!
- �Mog� ci� zrozumie�. A jednak, chyba masz ochot� dowiedzie� si�, kto by� zab�jc�?
- �Oczywi�cie, ale wol� sam go szuka�. Je�li wydaje mu si�, �e pope�ni� zbrodni� doskona��, b�dzie mniej ostro�ny...
- �A dlaczego nie zab�jczyni? Trucizna jest ulubionym narz�dziem kobiet.
- �By� mo�e... W ka�dym razie on lub ona przestanie si� strzec. A wtedy, wcze�niej czy p�niej, szafir ujrzy �wiat�o dzienne. Jest to klejnot wyj�tkowej urody i je�li wpad� w r�ce kobiety, ta na pewno zechce pokaza� go �wiatu. Tak, jestem tego pewny: znajd� go, a on doprowadzi mnie do zbrodniarza, a wtedy...
- �Czy sam chcesz wymierzy� sprawiedliwo��?
- �Bez chwili wahania! Dzi�kuj� ci za pomoc, Franco. B�d� ci� informowa� o post�pach w tej sprawie.
Po powrocie do domu Aldo zabra� Zachariasza do swego pokoju pod pretekstem, �e potrzebuje pomocy przy zmianie ubrania. Wyjawienie tego, czego ksi��� w�a�nie si� dowiedzia�, by�o prawdziwym szokiem dla wiernego s�ugi. Odrzuci� mask� spokoju, a z jego oczu pop�yn�y gorzkie �zy.
- �Na mi�o�� bosk�, opanuj si�! Je�li Cecina zauwa�y, �e p�aka�e�, zasypie ci� pytaniami, a ja nie chc�, �eby si� dowiedzia�a...
- �S�usznie, ma pan racj�... A czy ma pan jakie� podejrzenia, kto m�g� to zrobi�?
- �Nie, najmniejszych, i w tym celu potrzebuj� twojej pomocy. Kto odwiedza!
mam� ostatnimi czasy?
Zachariasz zebra! my�li i stwierdzi�, �e nikt specjalny nie go�ci� w pa�acu. Wymieni� kilka nazwisk starych weneckich przyjaci�, z kt�rymi ksi�na Izabela gra�a w karty lub w szachy, rozmawia�a o muzyce i malarstwie. Pod koniec lata regularnie odwiedza�a j� markiza de Sommieres, kt�ra by�a matk� chrzestn� Izabeli. Siedemdziesi�cioletnia kobieta dobrze si� trzyma�a i przez prawie okr�g�y rok, z wyj�tkiem trzech zimowych miesi�cy sp�dzanych w swoim paryskim pa�acu, podr�owa�a od rodzinnego zamku do dworu przyjaci�, w towarzystwie dalekiej kuzynki, starej panny, praktycznie niewolnicy markizy, kt�ra jednak za nic w �wiecie nie zaniecha�aby tego wygodnego �ycia. Markiza natomiast d�ugo by nie znios�a jej towarzystwa, gdyby kuzynka nie udowodni�a, �e natura wyposa�y�a j� w w�ch psa my�liwskiego w zdobywaniu ploteczek i wie�ci o drobnych skandalach, kt�rymi leciwa dama si� delektowa�a, popijaj�c szampana, co nale�a�o do jej niewinnych s�abostek. Nie, w �adnym razie nie mo�na by�o podejrzewa� tego raczej komicznego duetu: pani de Sommieres uwielbia�a swoj� chrze�nic� i nie przestawa�a jej rozpieszcza� jak w czasach, kiedy Izabela by�a ma�� dziewczynk�.
- �Ach! - krzykn�� nagle Zachariasz. - Przychodzi� te� lord Killrenan!
- �Dobry Bo�e! A ten sk�d si� wzi��?
- �Z Indii czy jako� tak... Sam nie wiem...
Stary wilk morski, mierz�cy niewiele ponad sto sze��dziesi�t centymetr�w wzrostu, bardziej ni� do swoich prastarych rodzinnych d�br przywi�zany by� do swojego statku zwanego �Robert-Bruce" i mieszka� na nim cz�ciej ni� w zamku w Szkocji. Powszechnie by�o wiadomo, �e ten niepoprawny egoista ma tylko jedn� s�abo��: uwielbia� ksi�n� Izabel�. Kiedy si� dowiedzia�, �e zosta�a wdow�, przyby�, aby z�o�y� u jej st�p swoje stare nazwisko, statek i miliony, ale matka Alda odm�wi�a, wierna pami�ci m�a, kt�rego kocha�a do ostatnich dni.
- �Nie przerabia si� �ycia, tak jak nie przerabia si� sukni, powiada�a.
Bardziej zakochany, ni� chcia� to przyzna�, sir Andrew przyj�� odmow� ksi�nej do wiadomo�ci, ale nie pogodzi� si� z przegran�, i co dwa lata powraca� z�o�y� u st�p wybranki wyrazy uwielbienia i pro�by, kt�rym zawsze towarzyszy� olbrzymi bukiet kwiat�w oraz kosz egzotycznych przypraw. Z tych ostatnich najbardziej cieszy�a si� Cecina. Wiedzia�, �e Izabela nie przyj�aby niczego wi�cej...
Jego te� nie mo�na by�o podejrzewa�...
- �Im wi�cej o tym my�l�, tym mniej rozumiem - westchn�� Zachariasz. - Nie mo�na nikogo oskar�y�, chocia� ten, kto zaplanowa� t� odra�aj�c� zbrodni�, musia� dobrze zna� nasz� ksi�n� i nawet mie� wst�p do jej pokoju.
- �A medyk, kt�ry si� ni� opiekowa� po tym, jak znikn�� jej osobisty lekarz?
- �Doktor Licci? Podejrzewa� go to tak, jakby podejrzewa� Cecin� lub mnie. To istny �wi�ty. Dla niego pieni�dze licz� si� tylko o tyle, o ile mo�e z nich mie� po�ytek dla swoich pacjent�w. To lekarz ubogich i sam cz�ciej podrzuca temu i owemu banknot, ni� domaga si� honorari�w. Ksi�na bardzo go lubi�a i cz�sto korzysta�a z jego po�rednictwa w swojej dzia�alno�ci dobroczynnej...
Aldo postanowi� na razie przerwa� poszukiwania. Teraz nale�a�o z�o�y� wizyt� kuzynce Adrianie, kt�ra jako ostatnia widzia�a ksi�n� Izabel� przy �yciu. Nie �eby �ywi� cho�by cie� podejrzenia, zawsze by�a jego przyjaci�k�, prawie siostr�, i ju� zarzuca� sobie, �e nie zawiadomi� jej o swoim powrocie. By�a m�dra i pi�kna, i by� mo�e znalaz�aby w pami�ci jaki� szczeg�, kt�ry pom�g�by sprowadzi� poszukiwania na w�a�ciwy tor.
- �Zawie� mnie do hrabiny Orseolo - powiedzia� do gondoliera - ale przep�y�my przez rio Palazzo. Nie przywita�em si� jeszcze z placem �w. Marka, a powinienem od tego zacz��.
Zian u�miechn�� si� pod w�sem i ko�cem d�ugiego wios�a odepchn�� gondol� od pozielenia�ych schod�w nabrze�a. Aldo wcisn�� si� w fotel i szczelnie owin�� p�aszczem. Na wodzie nie by�o ciep�o. Po nie�mia�ym, porannym s�o�cu nie zosta�o ani �ladu, zast�pi�a je szaruga trwaj�ca przez ca�y dzie�.
Nad spokojn� tafl� wody unosi�o si� echo skrzypiec pr�buj�cych gra� walca.
Min�li pa�ac Loredan nale��cy do don Carlosa. By� cichy i ciemny. Opustosza�y lub nawet opuszczony. Ksi��� jednak pami�ta�, jak pewnego wieczoru us�ysza� dochodz�cy stamt�d �piew: to s�ynna Nellie Melba �piewa�a Le Clair de Lun� Duparca przy akompaniamencie ameryka�skiego pianisty George'a Copelanda. Chwila ta by�a tak upojna, �e ch�tnie powt�rzy�by j� tego wieczoru...
Kaza� zatrzyma� gondol� przed bia�ymi kopu�ami Salute, pozdrowi� Dogan�*4, a nast�pnie, przep�ywaj�c kana�, kt�ry w tym miejscu zamienia� si� w basen, kaza� zatrzyma� si� przed Piazzetta, aby pok�oni� si� przyciemnia�ym z�oceniom bazyliki �w. Marka i bia�ej koronce Pa�acu Do��w, a potem w�lizgn�� w mroczny cie� Mostu Westchnie� zaanektowanego przez wszystkich zakochanych �wiata, nie-domy�laj�cych si�, �e wspomniane westchnienia nie mia�y nic wsp�lnego z mi�o�ci�...
Hrabina Orseolo mieszka�a niedaleko w ma�ym, r�owym pa�acyku s�siaduj�cym z Santa Maria Formosa. By� tu, na nabrze�u, mur opleciony czarnym bluszczem i nad-pro�e z w�skim portalem z bia�ego kamienia z latarniami po bokach. Gondola zatrzyma�a si� w tym miejscu i Moro-sini chwyci� ko�atk� z br�zu. Po chwili drzwi otworzy�y si� pod naciskiem niewidzialnej r�ki s�u��cego, kt�ry obrzuci� nieznajomego surowym wzrokiem.
- �Czego pan chce? - spyta� opryskliwie.
- �Mo�na by rzec, �e ton tego domu wiele si� zmieni� przez ostatnie cztery lata - zauwa�y� sucho Morosini. - Widzie� si� z hrabin� Orseolo, oczywi�cie!
- �Kim pan jest? - nie ust�powa� s�u��cy.
Usi�owa� zagrodzi� drog� nieznajomemu, ale ten go odsun��, przyciskaj�c trzy palce do jego piersi.
- �Jestem ksi��� Morosini i chc� si� widzie� z moj� kuzynk�, a ty mi w tym nie przeszkodzisz!
Nie przejmuj�c si� wi�cej s�u��cym, Aldo przeszed� przez miniaturowy ogr�dek, gdzie nieokie�znane pn�cza wi�y si� na o�lep po starej studni, i dopad� do schod�w prowadz�cych do gotyckiej galerii ze smuk�ymi kolumienkami, zza kt�rych przeb�yskiwa�y b��kity i czerwienie witra�a o�wietlonego od �rodka.
Jednak�e gbur, kt�ry przywita� Morosiniego, nie dawa� za wygran�. Pojawi� si� znowu, p�dz�c po dwa schodki i krzycz�c:
- �Niech pan zejdzie! Rozkazuj� panu zej��!
Morosini mia� ju� tego do�� i w�a�nie chcia� powiedzie� co� natr�towi do s�uchu, kiedy drzwi na galerii otworzy�y si�, ukazuj�c kobiet�, kt�ra po kr�tkim wahaniu rzuci�a si� na szyj� go�ciowi, �miej�c si� i p�acz�c na przemian:
- Aldo!... To ty?... Jak�e si� ciesz�, m�j Bo�e!
By�a przej�ta do tego stopnia, �e Morosini a� si� zdziwi�. Jeszcze nigdy kuzynka nie okazywa�a mu tak demonstracyjnie uczu�... C�rka jedynego brata ksi�cia Enrica, o pi�� lat starsza od spadkobiercy rodu Morosinich, jako m�oda dziewczyna wykazywa�a wyra�n� tendencj� do traktowania kuzyna z pewnym rodzajem pob�a�ania zabarwionego odrobin� pogardy. Ale tym razem to by�a prawdziwa eksplozja uczu�.
Szcz�liwy z powodu tak wylewnego przyj�cia, ale skr�powany niedyskretn� obecno�ci� s�u��cego stercz�cego kilka krok�w od nich, Aldo czule uca�owa� kuzynk�.
- �Czy mogliby�my wej�� do �rodka... je�li oczywi�cie ten osobnik nie ma nic przeciwko? - rzuci� zgry�liwie.
Adriana roze�mia�a si� i oddali�a s�u��cego jednym gestem, po czym zaprowadzi�a go�cia do domu.
- �Musisz wybaczy� Spiridionowi, je�li zbyt gorliwie odgrywa rol� cerbera - powiedzia�a - ale jest mi oddany dusz� i cia�em, od kiedy znalaz�am go umieraj�cego z g�odu na pla�y na Lido. To m�ody mieszkaniec Korfu, kt�ry uciek� z tureckiego wi�zienia, a poniewa� nie sta� mnie by�o na zatrudnienie s�u�by, oddali�my sobie nawzajem przys�ug�. Moja stara Ginewra jest coraz mniej �wawa. M�ody i silny ch�opiec jest tu bardzo potrzebny. Ale, ale, sk�d si� wzi��e�? Dlaczego mnie nie uprzedzi�e� o powrocie?
- �Nikogo nie zawiadamia�em - sk�ama� Morosini. -Chcia�em przyjecha� sam.
Wi�niowie wojenni nabieraj� dziwnych przyzwyczaje�.
M�wi�c to, obrzuci� wzrokiem salon. By�o to pomieszczenie poka�nych rozmiar�w o bardzo kobiecym wystroju nadaj�cym mu ciep�� i intymn� atmosfer�. Zawdzi�cza�o to �cianom obitym tkanin� w kolorze jesiennych li�ci, obrusom z turkusowego aksamitu pokrywaj�cym sto�y, jedwabnym aba�urom lamp, kwiatom poustawianym tu i tam, ksi��kom porozrzucanym w nie�adzie i pi�trz�cym si� partyturom muzycznym, kt�rymi zarzucony by� oryginalny barokowy klawesyn. Salon ani troch� si� nie zmieni�. Usiad�szy na jednym z dw�ch foteli w stylu francuskiej regencji, Aldo zauwa�y�, �e ma�y niebieski Botticelli naprzeciw zosta� zast�piony przez inne p��tno w podobnej tonacji, ale wsp�czesne. Znikn�a r�wnie� kolekcja chi�skich waz, kt�ra dawniej zajmowa�a konsole. Wreszcie, jasna plama na �cianie zdradza�a brak ��wi�tego �ukasza" przypisywanego Rubensowi.
- �Co tu si� sta�o? - spyta�, wstaj�c, �eby przyjrze� si� z bliska. - Gdzie si� podzia�y twoje porcelanowe naczynia... i Botticelli?
- �Zaraz ci wyja�ni� - musia�am je sprzeda�.
- �Sprzeda�?
- �Oczywi�cie. A z czego mia�a �y� przez ca�y ten czas wdowa, kt�rej m�� zostawi� same d�ugi i wielki pakiet tej niesamowitej rosyjskiej po�yczki, kt�ra zrujnowa�a po�ow� Europy? Zreszt�, twoja matka przyzna�a mi racj�... Widzisz, to by� jedyny spos�b, aby zachowa� ten pa�ac, na kt�rym mi zale�y najbardziej na �wiecie. Chyba wart jest, aby dla niego po�wi�ci� kilka porcelanowych waz i dwa obrazy...
- �Mam nadziej�, �e dosta�a� dobr� cen�?
- �Doskona��! Antykwariuszowi z Mediolanu, kt�ry zaj�� si� sprzeda��, jestem winna moj� wdzi�czno��, zreszt� zostali�my przyjaci�mi. Czy to ci� szokuje?
- �Nie �artuj. Mog� tylko przyzna� ci racj�. Podobnie jak moja matka. Z t� r�nic�, �e ona sprzeda�a swoje klejnoty...
- �Poniewa� nale�a�y do niej. Chcia�am jej przedstawi� Sylvia Brusconiego, ale ona zawsze odmawia�a, twierdz�c, �e nie mo�e dysponowa� przedmiotami, kt�re nale�� tylko do ciebie jako spadkobiercy. Lecz zapomnijmy o tym wszystkim, przypatrz mi si� raczej! Czy uwa�asz, �e zmieni�am si� przez ten czas?
- �Nic a nic! - odpar� Aldo szczerze. - Jeste� pi�kna jak zawsze!
To by�o niezaprzeczalne, nawet je�li kilka oznak zdradza�o czterdziestk�. Dwadzie�cia lat wcze�niej Adriana by�a obiektem westchnie� ca�ej m�skiej populacji Wenecji. Por�wnywano j� z w�oskimi madonnami. Jej powa�na, a zarazem delikatna uroda by�a absolutnie doskona�a. Ka�dy jej gest stanowi� odbicie szlachetno�ci i godno�ci. By�a doskona�� ma��onk� dla Tommasa Orseolo, kt�ry na ni� nie zas�u�y�, ale kt�rego nale�ycie op�akiwa�a, kiedy opu�ci� ten pad�. Wzorowa �a�oba po nim, naznaczona odwiedzaniem ko�cio��w i uczestniczeniem w akcjach dobroczynnych, trwa�a przez dwa d�ugie lata. Potem Adriana zacz�a udziela� si� w �rodowisku muzycznym, kt�re bardzo j� poci�ga�o, jako �e sama by�a dobr� klawesynistk�. Poza koncertami nie wychodzi�a z domu wcale, a i sama rzadko przyjmowa�a u siebie. Wyj�tki robi�a dla zaufanych, jak ksi�na Izabela, kt�ra ubolewa�a, �e kobieta zaledwie trzydziestoletnia wiedzie tak surowe �ycie.
- �Ona jest za m�oda, �eby si� tak umartwia� - powiada�a. - Chcia�abym, �eby ponownie wysz�a za m�� i �eby mia�a dzieci. By�aby wspania�� matk�!
Ale Adriana nie chcia�a powt�rnego ma��e�stwa, z czego Aldo egoistycznie si� cieszy�. Ledwie co wyr�s� z dzieci�cych mi�o�ci, a skierowa� na kuzynk� pragnienia swej �wie�o obudzonej m�sko�ci, zafascynowany jej delikatnym profilem, harmonijnymi kszta�tami cia�a i gibk� tali�.
Czy mia�a tego �wiadomo��, czy nie, m�oda wdowa by�a niezwykle urodziwa i �wie�o opierzony m�odzieniec marzy�, noc w noc, �e rozwi�zuje g�ste, czarne w�osy Adriany, kt�re nosi�a zawi�zane w ci�ki w�ze� po�yskuj�cy na szczup�ym karku. Adriana traktowa�a go jak m�odszego brata, ale w dniu, kiedy ca�uj�c j�, pozwoli� ze�lizgn�� si� swym ustom z policzka do k�cika jej ust, odepchn�a go tak gwa�townym gestem, �e podobna rzecz nigdy wi�cej si� nie powt�rzy�a. .. A potem mija�y lata...
Pow�ci�gliwo��, kt�r� zawsze mu okazywa�a, czyni�a jej gor�ce przyj�cie jeszcze dziwniejszym, zw�aszcza na oczach s�u��cego. Poza tym, przyjrzawszy si� jej baczniej, Aldo zauwa�y� same r�nice: lekki makija�, kt�ry rozja�nia� jej cer� i nadawa� sk�rze ciep�y odcie� ko�ci s�oniowej, suknia z aksamitu �ci�lej opinaj�ca kszta�ty cia�a znajduj�cego si� w tym stadium rozkwitu, w kt�rym r�a wkr�tce zgubi swoje p�atki. R�wnie� zapach, bardziej ciep�y, bardziej pikantny... Wdychaj�c go, Aldo, kt�ry przez lata uwi�zienia nie spotka� ani jednej �adnej kobiety, poczu�, jak wraca dawne po��danie. Hrabina by� mo�e odgad�a jego uczucia, gdy� pod pretekstem pocz�stowania go kieliszkiem marsali, usiad�a do�� blisko niego.
- �A wi�c - rzek�a z u�miechem, w kt�rym ironia s�u�y�a za mask� nowemu rodzajowi kokieterii - znajdujesz mnie nadal pi�kn�?... Czy tak pi�kn� jak w czasach, dalekich niestety, kiedy podkochiwa�e� si� we mnie?
- �Rzeczywi�cie, zawsze si� w tobie podkochiwa�em -przyzna� Morosini.
- �By� taki czas, kiedy by�e� bardzo zakochany - odparta ze �miechem.
Aldo nie pozwoli� jej kontynuowa� tego niebezpiecznego tematu. Przysz�a mu do g�owy my�l, �e jej suknia z g��bokim dekoltem tylko na to czeka�a, �eby si� ze�lizgn�� z kszta�tnego cia�a. Pomimo wyra�nej pokusy nie chcia� da� si� porwa� emocjom. Nale�a�o zdecydowanie uci�� ten temat.
- �To prawda, kocha�em si� w tobie - powiedzia� z u�miechem, kt�ry z�agodzi� powa�ny ton. - Adriano, nie przyszed�em do ciebie, aby rozmawia� o przesz�o�ci, lecz o tym, co si� zdarzy�o trzy miesi�ce temu...
Pi�kna twarz o idealnym profilu poblad�a i przybra�a wyraz smutku. Adriana usiad�a na kanapie, opieraj�c si� o sterty poduszek.
- ��mier� ciotki Izabelli... - wyszepta�a. - Ale co mog� ci powiedzie�, czego jeszcze nie powiedzieli ci Zachariasz i Cecina?
- �Nie wiem, chcia�bym, �eby� mi opowiedzia�a szczeg�owo o tym ostatnim wieczorze, kiedy widzia�a� j� �yw�.
Czarne oczy kobiety wype�ni�y si� �zami.
- �Czy to konieczne? Nie ukrywam, �e to wspomnienie jest tak bolesne, i� zarzucam sobie, �e nie zosta�am z ni� przez ca�� noc. Gdybym przy niej wtedy by�a, mog�abym wezwa� lekarza, pom�c jej, ale nie s�dzi�am, �e jest tak bardzo chora...
Aldo, wzruszony b�lem kuzynki, pochyli� si� i uj�� w swe r�ce jej d�onie.
- �B�agam, opowiedz mi wszystko o tamtym wieczorze, nawet je�li sprawi ci to b�l... Mam wa�ny pow�d, by ci� o to prosi�.
- �Jaki?
- �Wyja�ni� ci p�niej. Najpierw opowiedz!
- �C� mog� rzec? Twoja matka mia�a katar, kt�ry j� bardzo m�czy�, ale kiedy przysz�am, wydawa�o si�, �e ju� czuje si� dobrze. Pi�y�my herbat� w salonie i wszystko by�o w jak najlepszym porz�dku do chwili, kiedy wsta�a, �eby mnie odprowadzi�. Zas�ab�a, zachwia�a si� i niemal upad�a. Zawo�a�am pokoj�wk�, ale zamiast niej przybieg�a Cecina. Tymczasem s�abo�� mija�a. Ciotce wraca�y kolory, ale obie z Cecin� nalega�y�my, by po�o�y�a si� do ��ka, a poniewa� Cecina mia�a na piecu konfitury, kt�re mog�y si� przypali�, zaproponowa�am, �e ja z ni� zostan�. Protestowa�a, ale mnie jednak bardzo zaniepokoi� jej stan. Postawi�am na swoim i pomog�am jej po�o�y� si� do ��ka. Nie chcia�a, �ebym wezwa�a lekarza, m�wi�c, �e jest bardzo senna. Wi�c j� zostawi�am, prosz�c Cecin�, by jej nie przeszkadza�a, bo nawet nie zjad�a kolacji... A potem, nast�pnego dnia rano, Zachariasz zadzwoni� do mnie i wtedy dowiedzia�am si�... Nic nie pozwala�o s�dzi�... Nic!
Adriana, nie mog�c d�u�ej panowa� nad emocjami, wy-buchn�a p�aczem.
- �Nie masz sobie nic do zarzucenia, nic nie pozwala�o przypuszcza�, �e moja matka opu�ci nas tak szybko... i w taki spos�b!
- �Dla niej nie by�o to takie straszne jak dla nas. Umar�a we �nie i tylko tym si� pocieszam... Ale mia�e� mi co� wa�nego do powiedzenia?
- �Tak, i prosz� ci� o wybaczenie. Musisz to wiedzie�: mama nie umar�a �mierci� naturaln�. Zosta�a zamordowana.
Aldo czeka� na krzyk, ale us�ysza� tylko j�k i nagle ujrza� naprzeciw siebie kobiet�, z kt�rej usz�o �ycie. Przestraszy� si�, �e Adriana traci przytomno��, wi�c chwyci� j� za ramiona, �eby ni� potrz�sn��. Wtedy us�ysza� szept:
- �Czy ty oszala�e�... Ale� to niemo�liwe.
- �Nie tylko jest mo�liwe, ale nawet jestem tego pewny. Poczekaj.
Chwyci� kieliszek marsali i poda� jej. Wypi�a duszkiem i natychmiast przysz�a do siebie; jej oczy nabra�y �ywszych blask�w, a g�os mocy.
- �Czy zawiadomi�e� policj�?
- �Nie. To, co znalaz�em, nie jest wystarczaj�ce dla policji i mam zamiar sam szuka� mordercy. Dlatego prosz� ci�, �eby� zachowa�a w tajemnicy to, co ci powiedzia�em. Chcia�bym oszcz�dzi� matce wszelkiego rozg�osu, a jej cia�u ha�bi�cej autopsji. Zreszt� nie mam wcale zaufania do naszych weneckich policjant�w. Nigdy nie wznie�li si� do poziomu tych z Rady Dziesi�ciu*5. Potrafi� chyba by� bardziej skuteczny ni� oni.
- �Ale, na Boga, dlaczego kto� chcia� j� zg�adzi�? Tak� dobr� kobiet�... tak�...
- ��eby j� okra��.
- �A czy� nie sprzeda�a wcze�niej swoich klejnot�w?
- �Tak, ale zosta� jeszcze jeden - odpar� Aldo, nie wdaj�c si� w szczeg�y. - Wystarczaj�cy pow�d, aby skusi� jakiego� nieszcz�nika, kt�rego, przysi�gam na wszystkie �wi�to�ci, dopadn� wcze�niej czy p�niej!
- �B�dziesz musia� odda� go wymiarowi sprawiedliwo�ci...
- �Sprawiedliwo�� wymierz� ja sam i wierz mi, b�dzie nieub�agana... nawet gdyby si� okaza�o, �e to kto� z rodziny, kto� bliski.
- �Jak mo�esz tak �artowa�? - oburzy�a si� hrabina. -S�owo daj�, przez t� wojn� ludzie potracili poczucie przyzwoito�ci! A teraz opowiedz mi wszystko! W jaki spos�b odkry�e� ten straszny fakt?
- �Jeszcze nie pora na to. Ju� i tak za du�o ci wyzna�em. Ale gdyby ci si� co� przypomnia�o lub gdyby� powzi�a jakie� podejrzenia, musisz mi o tym powiedzie�!
Aldo wsta�, ale hrabina chcia�a go zatrzyma�.
- �Ju� odchodzisz? Zosta� ze mn� tego wieczoru.
- �Nie mog�, dzi�kuj�, musz� wraca�. Czy chcia�aby� jutro przyj�� do nas na obiad? B�dziemy mieli du�o czasu, �eby porozmawia�, i wi�cej spokoju - doda�, rzucaj�c okiem za witra�, za kt�rym czai�a si� sylwetka Spiridiona, �wawo przemierzaj�cego galeri� tam i z powrotem.
- �Nie b�d� zbyt surowy dla tego ch�opca. Jego szorstko�� wynika z oddania, ale szybko si� do ciebie przyzwyczai.
- �Nie jestem pewny, czy chc� rozwija� nasz� znajomo��. � propos , gdzie jest stara Ginewra? Ch�tnie bym j� u�ciska�.
- �Zobaczysz j� innym razem, chyba �e p�jdziesz do ko�cio�a. O tej porze jest na adoracji Naj�wi�tszego Sakramentu. Wiesz, �e zawsze by�a bardzo pobo�na, a na stare lata jest coraz bardziej gorliwa. Dop�ki jej biedne nogi b�d� mog�y j� nosi� do o�tarza, wszystko z ni� b�dzie dobrze!
*�� *�� *
- �Jej biedne nogi nosi�yby j� znacznie lepiej, gdyby nie modli�a si� na kolanach przez ca�e dnie, na zimnych p�ytach Santa Maria Formosa o to, by jej kochana donna Adriana odzyska�a rozum i przep�dzi�a Amalekit� ze swojej cnotliwej siedziby - oznajmi�a Cecina, wrzucaj�c do wrz�tku makaron przeznaczony na kolacj� dla ksi�cia.
- �Czy to Spiridiona nazywasz Amalekit�? Urodzi� si� na Korfu, nie w Palestynie.
- �Tak m�wi Ginewra. Nie ja. M�wi te�, �e od kiedy on si� zjawi�, ca�y dom jest nie do poznania i donna Adriana r�wnie�. Nie s�dz�, �eby Ginewra si� myli�a; to nieprzyzwoite, aby m�oda jeszcze kobieta trzyma�a u siebie tego zbiega... A sam chyba musisz przyzna�, �e jest przystojny!
- �Jak to, nieprzyzwoite? Jest jej s�u��cym! Od wiek�w byli w Wenecji s�u��cy, a nawet niewolnicy ze wszystkich stron �wiata, niejednokrotnie wybrani ze wzgl�du na swoj� urod� - odpar� Aldo, udaj�c powag�. - Wy, stare plotkarki, twoja przyjaci�ka i ty, zapominacie zbyt szybko, �e donna Adriana to wielka dama!
- Nie jestem plotkark�! - krzykn�a oburzona Cecina. �I sama wiem lepiej, kim jest donna Adriana. Jej stara guwernantka i ja boimy si� tylko, �eby nie zapomnia�a kiedy� o tej swojej wielko�ci. Czy wiesz, �e daje mu lekcje �piewu?... Pod pretekstem, �e ten hultaj ma wspania�y g�os.
Uwa�aj�c, �e kuzynka posuwa si� nieco za daleko w swej mi�o�ci do muzyki, ale nie chc�c i�� w �lady Ceciny, Aldo zadowoli� si� zdawkowym �Dlaczego nie?", ca�y czas zadaj�c sobie pytania. Ten jej nowy spos�b ubierania si�... makija�u... Do jakiego stopnia pi�kny Grek wkrad� si� w �aski swojej dobrodziejki?
Ale w ko�cu to by�a sprawa Adriany, a nie jego.
Tego pierwszego wieczoru poleci�, aby podano kolacj� w salonie, i w�o�y� jeden z starych smoking�w.
- Dzisiejszego wieczoru zjem kolacj� z moj� matk� i donn� Felicj� - oznajmi� bardzo wzruszony. - Zachariaszu, nakryj do sto�u po�rodku tych dw�ch portret�w... Chc� na nie patrze� r�wnocze�nie.
Aldo przed podj�ciem decyzji, kt�ra mog�a mie� powa�ne konsekwencje, chcia� zanurzy� si� we wspomnieniach. Mia�y tu by� obecne dusze dw�ch kobiet, kt�re uformowa�y jego m�odo�� bardziej ni� ojciec, �wiatowiec rzadko przesiaduj�cy w domu. Jak zawsze b�d� uwa�ne i pomocne, zjednoczone mi�o�ci�, kt�r� go obdarza�y...
W obu obrazach naturalnej wielko�ci nie by�o nic pospolitego, nic konwencjonalnego. Wisia�y naprzeciw siebie. Sargent przedstawi� Izabel� Morosini w jasnych kolorach, wychylaj�c� si� jak lilia z kielicha z obcis�ej czarnej sukni. Za jedyn� ozdob� mia�a kr�g�o�� odkrytych ramion oraz i�cie kr�lewski tren. I �adnych klejnot�w, poza pysznym szmaragdem na palcu serdecznym idealnej d�oni.
Dok�adne ogl�danie tego portretu uzmys�awia�o jego powinowactwo z dzie�em Winterhaltera. Malarz dojrza�ych pi�kno�ci i falban musia� nagi�� si� do wymaga� swojej modelki. �adnych po�yskliwych satyn, zwiewnych mu�lin�w czy bogatych koronek dla Felicji Morosini! Tylko d�uga, surowa, czarna suknia oddaj�ca w pe�ni jej prawdziwie cesarskie pi�kno i ma�y cylinder opasany bia�� woalk�. Uroda, kt�r� zachowa�a a� do p�nego wieku.
Urodzona jako ksi�niczka Orsini, w jednej z najwi�kszych rodzin rzymskich, donna Felicja zgas�a w swoim pa�acu w roku 1896. Mia�a osiemdziesi�t cztery lata. Aldo liczy� sobie wtedy zaledwie trzyna�cie; lecz wystarczaj�co du�o, aby nauczy� si� kocha� t� wielk� dam� o twardym i surowym charakterze, kt�rej wiek nie zniweczy� nieposkromionej �ywotno�ci. Uwa�ano j� w rodzinie za bohaterk�.
Wysz�a za m�� w wieku siedemnastu lat za hrabiego Morosini, kt�rego nawet nie zna�a, lecz kt�rego natychmiast pokocha�a. P� roku p�niej zosta�a wdow�. Za podburzanie do rewolty Austriacy, wtedy w�adaj�cy Wenecj�, zastrzelili go pod murem Arsena�u, zamieniaj�c m�od� kobiet� w anio�a zemsty. Felicja sta�a si� zawzi�t� bonapartystk� i zamieszka�a we Francji, zwi�za�a si� z karbonaryzmem*6, zamierza�a wydrze� z breto�skiej fortecy w Taureau swego brata uwi�zionego z powodu podobnych pogl�d�w, potem walczy�a na paryskich barykadach podczas rewolucji, ku wielkiemu zachwytowi malarza Eugène Delacroix, b�d�c jedn� z jego platonicznych mi�o�ci. Nast�pnie, nienawidz�c kr�la Ludwika Filipa, zamierza�a uwolni� ze z�oconej klatki w Sch�nbrunnie ksi�cia Reichstadt z rodu Napoleona, aby odzyska� cesarski tron. Kiedy przeszkodzi�a jej w tym zamiarze �mier� ksi�cia, ksi�niczka Morosini, zwi�zana z hrabin� Camerat�, zosta�a przyjaci�k� ksi�niczki Matyldy i po�wi�ci�a �ycie na odbudowanie cesarstwa francuskiego, kt�rego by�a, przez d�ugie lata, aktywn� po-pleczniczk�.
Wierna samej sobie oraz mi�o�ci do Francji, przebywaj�c w Pary�u podczas strasznego obl�enia, kt�re tak dramatycznie zako�czy�o panowanie Napoleona III, Felicja zosta�a ci�ko ranna, przez co by�a o krok od �mierci. Mia�a wtedy pi��dziesi�t osiem lat. Mi�o�� pewnego lekarza uratowa�a jej �ycie. To on, kiedy min�o niebezpiecze�stwo, zmusi� j� do powrotu do Wenecji, gdzie dziadkowie Alda przyj�li j� jak kr�low�. Od tamtego dnia, z wyj�tkiem kilku podr�y do Pary�a i Owerni do przyjaci�ki Hortensji de Lauzargues, donna Felicja nie opuszcza�a pa�acu Morosinich, gdzie u boku Alda zajmowa�a zaszczytne miejsce zmar�ej babki.
Aldo, pomimo zm�czenia spowodowanego wypadkami dnia i poprzedzaj�c� go noc� sp�dzon� w poci�gu, znalaz� wiele przyjemno�ci w poszukiwaniu cieni przesz�o�ci, ws�uchuj�c si� w odg�osy domu. R�wnie� w te dochodz�ce z zewn�trz: dzwonki gondoli zacumowanych do s�up�w, tak zwanych palli, obwi�zanych wst��kami, echo dalekiej muzyki, syreny statk�w wp�ywaj�cych do basenu �w. Marka. A w ko�cu, g�os Ceciny i dyskretny odg�os krok�w Zachariasza nios�cego kolejn� fili�ank� kawy. Wszystkie te odnalezione drobiazgi powodowa�y, �e my�l o rozstaniu z pa�acem stawa�a si� nie do zniesienia.
Rzecz jasna, pozostawa�o jeszcze �szwajcarskie rozwi�zanie", ale im wi�cej o nim my�la�, tym bardziej je od siebie odpycha�. Podobnie jak obie szlachetne damy, kt�re prosi� o rad�. Jedna i druga uznawa�y tylko ma��e�stwo z mi�o�ci lub przynajmniej we wzajemnym szacunku.
W tym momencie wzrok Alda, b��dz�c za b��kitnym dymem z papierosa, kt�rego w�a�nie zapali�, spocz�� na chi�skiej statuetce z epoki Tang przedstawiaj�cej ducha wojny z twarz� wykrzywion� potwornym grymasem. Jej warto�� by�a niezaprzeczalna i pozby�by si� jej bez najmniejszego �alu. Przypominaj�c sobie o radykalnych ci�ciach, jakie Adriana uczyni�a w swoich zbiorach, i �e donna Izabela zgodzi�a si� na nie, poczu�, �e tu tkwi�a odpowied� na jego nieme pytania. Jego siedziba skrywa�a niesko�czon� ilo�� starych przedmiot�w, z kt�rych jedne
6 * Karbonaryzm - europejski ruch polityczno-spo�eczny skierowny przeciwko rz�dom absolutnym.
by�y mu drogie, za� inne du�o mniej. Mo�na by je spieni�y�, a przy okazji w sklepach antykwariuszy natkn�� si� na �lad szafiru. W�r�d paryskich przyjaci� mia� cz�owieka o du�ym do�wiadczeniu i wielkim smaku, Gilles'a Vauxbruna, kt�rego sklep przy placu Vend�me by� jednym z najpi�kniejszych w stolicy. Na pewno zgodzi�by si� mu doradzi� i dopom�c w sprzeda�y.
Po opuszczeniu salonu Aldo uda� si� do swojego pokoju. Niespiesznie wchodzi� po schodach, u�miechaj�c si� do my�li, kt�ra powoli w nim dojrzewa�a, kt�r� polerowa� i pie�ci�, podczas gdy jego wzrok zaczyna� dokonywa� wyboru, �eby nie powiedzie� - selekcji. Przy odrobinie szcz�cia mo�e uda si� uratowa� dom lub nawet - dlaczego nie? - odbudowa� fortun�.
I w ten spos�b ksi��� Morosini zosta� antykwariuszem...
Wiosna 1922
- �Ma pan racj�, to istny cud!
Morosini wzi�� do r�ki ci� k� bransolet� Mogo��w, oprawne w z�oto krocie szmaragd�w i pere� otoczone bukietem szafir�w i diament�w. Pie�ci� je przez chwil�, po czym po�o�y� przed sob�, przyci�gn�� ci�k� lamp� z ko�ca biurka, zapali� j� i za�o�y� na oko jubilersk� lup�.
W jasnym �wietle lampy bransoleta zacz�a si� mieni�, rozrzucaj�c niebieskie i zielone refleksy w ca�ym pomieszczeniu. Tak jakby miniaturowy wulkan otworzy� si� w sercu ma�ej doliny. Przez d�ugie minuty ksi��� podziwia� klejnot oczami zakochanego m�czyzny. Wreszcie, wyrwawszy si� z kontemplacji, po�o�y� go w aksamitnym pude�ku, zgasi� lamp� i westchn��.
- �To prawdziwy rarytas, sir Andrew, ale powinien pan wiedzie�, �e moja matka nie przyj�aby go.
Lord Killrenan wzruszy� ramionami i poprawi� monokl pod krzaczastymi brwiami.
- �Naturalnie. Ale ja nalega�em. Ten klejnot jest prawdopodobnie jedynym z tych, kt�re ofiarowa� Szahd�ahan swojej ukochanej ma��once Mumtaz Mahal i kt�re nie zosta�y pogrzebane wraz z ni� pod murami mauzoleum Tad� Mahal, zwanego �wi�tyni� mi�o�ci. Oczywi�cie, jest to symbol mi�o�ci. Daj�c go pa�skiej matce, wyja�ni�em, �e nie zmuszam jej, �eby zosta�a hrabin� Killrenan. Dosz�y mnie s�uchy, �e pozbywa si� klejnot�w, i chcia�em wynagrodzi� jej strat�. Mia�em te� nadziej�, �e si� u�miechnie. Dosta�em wi�cej - wybuchn�a �miechem, ale w jej oczach b�yszcza�y �zy. Poczu�em, �e jest wzruszona, i by�em z tego powodu prawie tak szcz�liwy, jakby przyj�a m�j prezent. A kiedy odjecha�em, zabra�em ze sob� odrobin� nadziei, lecz potem... By�em na Malcie, kiedy dowiedzia�em si� o jej �mierci. Ta wiadomo�� mnie przybi�a. Zarzuca�em sobie, �e nie zosta�em z ni� d�u�ej. Uciek�em na koniec �wiata. My�l�... my�l�, �e bardzo j� kocha�em...
Monokl nie wytrzyma� takich emocji i spad� na kamizelk�. Stary lord dr��c� r�k� wyj�� z kieszeni chusteczk�, wytar� nos i w�o�y� okr�g�e szk�a z powrotem na miejsce, zdradzaj�c w ten spos�b najwy�sze wzruszenie, po czym j�� przygl�da� si� kasetonom na suficie. Morosini u�miechn�� si�.
- �Nigdy w to nie w�tpi�em. Ona r�wnie�, ale poniewa� widzia� si� pan z moj� matk� na kr�tko przed jej odej�ciem, prosz� mi powiedzie�, jak si� wtedy czu�a? Czy wygl�da�a na cierpi�c�?
- �W �adnym wypadku! By� mo�e by�a troch� nerwowa.
- �Czy mog� pana spyta�, sir Andrew, dlaczego teraz przynosi mi pan t� bransolet�?
- ��eby pan j� sprzeda�. Donna Izabela nie chcia�a jej i dlatego klejnot straci� dla mnie ca�� warto�� sentymentaln�. Pozostaje warto�� materialna. Ta okropna wojna nadszarpn�a najwi�ksze fortuny, a jednocze�nie wzmocni�a inne, te podupadaj�ce. Musz� dokona� pewnych ci��. Ten klejnot nie b�dzie ofiar�, gdy� nigdy nie traktowa�em go jak w�asno�ci. Niech pan go spieni�y jak najkorzystniej, a pieni�dze z�o�y w moim banku. Dam panu adres.
- �Ale dlaczego ja i teraz? Matka zmar�a cztery lata temu. Dlaczego nie powierzy pan bransolety domowi aukcyjnemu Sotheby's lub jednemu z wielkich paryskich jubiler�w: Cartierowi, Boucheronowi czy innemu?
Za szklanymi okularami oczy starego m�czyzny zap�on�y.
- �Podoba mi si� my�l, �e b�dzie tu przebywa� jaki� czas. A poza tym, zdoby� pan, m�j drogi, reputacj� eksperta, od kiedy zdecydowa� si� zosta� antykwariuszem.
Sarkazm lorda nie uszed� uwagi Morosiniego, kt�ry podj�� temat natychmiast:
- �Czy to wygl�da jak sklep? Zaskakuje mnie pan. Morosini obj�� spojrzeniem luksusowy wystr�j swego biura, w kt�rym stare boazerie i przeszklone biblioteczki otacza�y niedoko�-
czony fresk Tiepolo. Pomalowane dwoma odcieniami szaro�ci idealnie pasowa�y do delikatnej ��ci aksamitnych tapet i cennego, chi�skiego dywanu, na kt�rym sta�o kilka bardzo pi�knych mebli: biurko sygnowane przez Boulle'a i trzy fotele z tej samej epoki obite aksamitem, a zw�aszcza wielki, oparty na orle z rozpostartymi skrzyd�ami pulpit z poz�acanego drewna, na kt�rym le�a� szeroko otwarty, bogato ilustrowany �piewnik ko�cielny. Lord Killrenan wzruszy� oboj�tnie ramionami.
- �Wie pan dobrze, �e nie, chocia� nie ulega w�tpliwo�ci, i� zosta� pan handlowcem. Pan, nale��cy do jednej z dwunastu rodzin nazywanych Apostolskimi, kt�re w roku 697, na prawie bezludnej wyspie, wybra�y pierwszego do��, Pa-ola Anafesto...
Morosini u�miechn�� si� ironicznie.
- �Musz� odda� cze�� pa�skiej erudycji, sir Andrew, ale skoro zna pan tak dobrze histori� naszej rodziny, powinien pan wiedzie�, �e zajmowanie si� handlem nigdy nie by�o przyczyn� wstydu dla wenecjanina, nawet z najzacniejszego rodu, poniewa� to dzi�ki handlowi wspieranemu przez zbrojne rami� Najja�niejszej Republiki zawdzi�czamy swoje pradawne bogactwo. Parter tego pa�acu, kt�ry zamieni�em na sklep i biura, by� kiedy� magazynem. A poza tym, nie mia�em wyboru, chc�c uratowa� chocia� mury. Czy teraz nadal uwa�a mnie pan za cz�eka upad�ego?
Wzi�� szkatu�k� ze swojego biurka i poda� go�ciowi gestem nieznosz�cym sprzeciwu. Ale sir Andrew j� odepchn��.
- �Prosz� wybaczy� - wymamrota�. - By�em niezr�czny... by� mo�e dlatego, �e chcia�em pana wypr�bowa�. Niech pan to zachowa i sprzeda.
- �Postaram si� jak najszybciej...
- �Nie ma po�piechu!
- �Kiedy zobacz� pana znowu?
- �Mo�e ju� nigdy. Mam zamiar wr�ci� do Indii, a potem zwiedzi� Pacyfik a� do Patagonii... a w moim wieku...
Morosini wr�czy� bankierowi potwierdzenie odbioru, zanotowa� adres banku i odprowadzi� go�cia do �odzi, kt�r� mia� dop�yn�� do swojego statku. Ale kiedy podali sobie r�ce, stary lord przytrzyma� d�o� Alda d�u�ej.
- �By�bym zapomnia�! Niech pan sprzeda klejnot, komu zechce, z wyj�tkiem jednego z moich ziomk�w. Czy pan rozumie?
- �Nie bardzo, ale je�li takie jest pana �yczenie...
- �To wi�cej ni� �yczenie, to jest moja wola! Za �adn� cen� bransoleta Mogo��w nie mo�e dosta� si� w r�ce �adnej brytyjskiej rodziny!
Ksi��� antykwariusz spotyka� si� z przer�nymi kaprysami swoich klient�w, i ten kolejny wcale go nie zdziwi�.
- �Niech pan b�dzie spokojny! Dusza ksi�niczki Mum-taz Mahal nie b�dzie mia�a powodu do gniewu - zapewni�.
Po powrocie do swojego gabinetu Aldo nie m�g� si� powstrzyma�, by jeszcze raz obejrze� cenny depozyt. Ponownie za�wieci� lamp� i d�ugo napawa� oczy i dusz� po�yskiem kamieni szlachetnych. Fascynacja, jak� w nim wywo�ywa�y, pog��bia�a si� z ka�dym miesi�cem.
Sukces przedsi�wzi�cia by� natychmiastowy. Zaledwie dowiedziano si�, �e palazzo Morosini zamieniono w salon wystawowy, a ju� zbieg�y si� do niego t�umy turyst�w i ciekawskich. G��wnie Amerykan�w. Kupowali antyki ca�ymi walizami, nawet si� nie targuj�c. Pytali tylko: How much! i sprawa by�a za�atwiona.
Morosini sprzeda� w kr�tkim czasie i za nieoczekiwanie wysok� cen� meble, gobeliny i bibeloty, kt�re po�wi�ci�, aby rozkr�ci� sw�j interes. M�g�by w trzy miesi�ce sprzeda� ca�� zawarto�� pa�acu i wycofa� si� z interesu po zarobieniu fortuny, gdy� klienci, oczarowani jego uroczym sklepem urz�dzonym w wiekowych murach, o �cianach wy�o�onych marmurem, ozdobionych freskami i obficie udekorowanych herbami rodowymi, byli gotowi pope�nia� istne szale�stwa. Wielokrotnie musia� nawet odm�wi� sprzeda�y samych mur�w za cen�, kt�ra wystarczy�yby na zakup Pa�acu Do��w.
Od tej pory sam zaj�� si� poszukiwaniem rzadkich przedmiot�w. Szczeg�lnie klejnot�w. Co by�o zgodne z jego osobistymi upodobaniami, ale r�wnie� czyni� to w nadziei na odnalezienie �ladu zaginionego szafiru.
Na razie bez sukcesu. Natomiast jego reputacja znawcy starych kamieni szlachetnych umocni�a si� dzi�ki fantastycznemu zbiegowi okoliczno�ci: w Rzymie, dok�d si� uda�, by naby� boazerie, w domu przeznaczonym do rozbi�rki znalaz� zielony kamie� pokryty w trzech czwartych zaschni�tym b�otem i �wirem. Po oczyszczeniu okaza� si� on wielkim szmaragdem, jednym z tych, kt�rymi pos�ugiwa� si� cesarz Neron do obserwowania zapas�w w cyrku. To by� prawdziwy triumf.
N�kany propozycjami kupna, wola� odda� kamie� do muzeum na Kapitolu za �mieszn� cen�, kt�ra nie nape�ni�a jego kiesy, lecz podwoi�a s�aw�. Na dodatek wenecka arystokracja, kt�ra pocz�tkowo go bojkotowa�a, teraz po�piesznie oddawa�a mu ho�d. Proszono go o konsultacje w sprawie rodzinnej bi�uterii i w 1922 roku sta� si� jednym z najbardziej cenionych europejskich ekspert�w w tej dziedzinie.
Aldo kontemplowa� bransolet�, �a�uj�c, �e nie mo�e jej kupi� dla siebie. Klejnot ten by�by najcenniejsz� ozdob� ma�ej kolekcji, kt�r� zaczyna� gromadzi�. Chocia� pocz�tek jego fortuny wygl�da� nader obiecuj�co, nie m�g� sobie jeszcze pozwoli� na �adne ekstrawagancje, a zakup tego klejnotu by�by szale�stwem.
Zamkn�� go po�piesznie w nowej skrytce, kt�r� kaza� zainstalowa� za boazeri�. By�a niewidoczna i bardziej dyskretna ni� ci�ka i niezniszczalna �redniowieczna skrzynia, w kt�rej przechowywa� oficjalnie dokumenty i kamienie. U�miechn�� si� sam do siebie na my�l, �e przed rozstaniem si� z klejnotem ksi�niczki jeszcze przez jaki� czas b�dzie nim m�g� nasyci� oczy i palce. To by�o przynajmniej jakie� pocieszenie.
Skrytka wr�ci�a na swoje miejsce, kiedy Mina, jego sekretarka, zapuka�a do drzwi i wesz�a z listem w d�oni.
- �Tak, Mino?...
- �Przyszed� do pana list z Pary�a, w kt�rym jest napisane, �e ksi�niczka Ghika... to znaczy dawna kurtyzana Lian� de Pougy, ma zamiar wystawi� na sprzeda� kolekcj� dywan�w z XVIII wieku. Czy jest pan zainteresowany?
Morosini wybuchn�� �miechem.
- �To, co mnie interesuje najbardziej, to mina, z jak� mi to pani oznajmi�a! Mog�a pani pozosta� przy ksi�niczce, bez dodawania szczeg��w, kt�re tu nie pasuj�...
- �Prosz� mi wybaczy�, lecz w istocie s� fortuny, kt�rych pochodzenie mo�e wyda� si� dwuznaczne. Wed�ug mnie, pi�kne rzeczy, luksus, rzadkie przedmioty i cenne klejnoty powinny nale�e� tylko do kobiet przyzwoitych. By� mo�e to koncepcja troch�... holenderska, ale nie pojmuj�, dlaczego we Francji, W�oszech i innych krajach kobiety posiadaj�ce najpi�kniejsze klejnoty s� r�wnie� najbardziej rozwi�z�e.
- �Co takiego? Nie ma �adnej renomowanej kokoty w kraju tulipan�w? - odpali� ksi��� z�o�liwie. - �adnej striptizerki z klas� tarzaj�cej si� w per�ach i sobolowych futrach? Panno van Zelden, pani mnie zadziwia!
- �Je�li nawet s�, nie chc� o tym nic wiedzie�! - odpar�a m�oda dziewczyna z godno�ci�. - Co mam odpowiedzie� w sprawie dywan�w?
- �Nie jestem zainteresowany. Mamy ich krocie, a zajmuj� zbyt du�o miejsca.
Nie licz�c tego, jak traktuj� je mole.
- �Dobrze. Odpowiem zatem w tym duchu.
- �A tak na marginesie, kto napisa� ten list? Sekretarka poprawi�a okulary, aby odczyta� podpis.
- �Jaka� pani de... Guebriac, jak my�l�. Pyta, czy nie wybiera si� pan wkr�tce do Pary�a.
W pami�ci Alda ukaza�a si� �adna twarz z czaruj�cymi do�eczkami w policzkach. Od kiedy zajmowa� si� interesami, liczba kobiet, kt�re uzna�y za nieodzowne skontaktowa� si� z nim, niewyobra�alne wzros�a. Wyci�gn�� r�k�.
- �Prosz� mi da� ten list! Sam na niego odpowiem.
- �Jak pan sobie �yczy.
Mina chcia�a wyj��, ale ksi��� j� zatrzyma�.
- �Mino!
- �Tak, prosz� pana?
- �Chcia�bym zada� pani pytanie: ile pani ma lat? Sekretarka unios�a lekko brwi zza rogowych okular�w.
- �Dwadzie�cia dwa. My�la�am, �e pan wie.
- �I pracuje pani u mnie ju� prawie od roku, jak mi si� zdaje?
- �Tak, to prawda... Czy ma pan wobec mnie jakie� zastrze�enia?
- �Nie, nie o to chodzi... Jest pani doskona�a... albo raczej, mog�aby pani by�, gdyby ubiera�a si� pani mniej surowo... Przyznam, �e czego� tu nie rozumiem.
Jest pani m�oda, mieszka w Wenecji, gdzie kobiety ub�stwiaj� by� kokietkami, a odziewa si� pani jak angielska guwernantka. Czy nie mia�aby pani ochoty podkre�li� co nieco swoje walory?
- �Nie s�dz�, �eby pa�scy klienci docenili sekretark� o wygl�dzie kokoty!
- �Bez przesady, ale wydaje mi si�, �e troch� mniej surowo�ci...
Ogarn�� wzrokiem szczup�� i wysok� sylwetk� Miny, od solidnych but�w z br�zowej sk�ry po sharmonizowany z nimi kostium ze sp�dnic� si�gaj�c� a� do kostek i �akietem, w kt�rym sekretarka podobna by�a do papierowej tutki z �akociami. Zestaw nieznacznie rozja�nia�a bluzka z bia�ej piki z w�skim ko�nierzykiem. Twarz o delikatnych rysach i jasnej sk�rze, usianej tu i �wdzie na kszta�tnym nosie piegami, prawie ca�kowicie ukrywa�a si� za du�ymi, b�yszcz�cymi okularami w stylu ameryka�skim, pod kt�rymi trudno by�o si� domy�li� koloru oczu. Morosini zauwa�y� tylko, �e by�y ciemne, do�� du�e i raczej bystre. Oczywi�cie ani �ladu makija�u! W�osy, w g��bokim, rudym odcieniu zosta�y �cis�o upi�te w kok na szyi, z kt�rego nie wystawa� ani jeden kosmyk. W sumie Mina van Zelden mo�e by�aby i niebrzydka, gdyby inaczej si� ubra�a, ale obecnie bardziej przypomina�a surow� guwernantk� ni� sekretark� eleganckiego i czaruj�cego ksi�cia. To prawda, �e zdawa�a si� odnosi� sukcesy, zw�aszcza w�r�d anglosaskiej klienteli, gdy� nadawa�a temu nieco zmys�owemu pa�acowi ton powagi, kt�ry zawsze wzbudza zaufanie.
Mina, niewzruszona uwag� chlebodawcy, zadowoli�a si� stwierdzeniem, �e sekretarka wcale nie musi by� pi�kna, i �e Morosini nie zatrudni� jej z powodu urody. Koniec i kropka.
Jednak pocz�tek jej kariery in casa Morosini by� do�� oryginalny, a nawet cokolwiek pikantny. Ksi��� wychodzi� w�a�nie ze �lubu w ko�ciele San Zanipolo*6. Zatrzymawszy si�, by popatrze� na orszak, us�ysza� g�o�ny krzyk. Obejrza� si� i ledwo zd��y� dostrzec damskie nogi znikaj�ce w Rio dei Mendicanti: to by�a Mina, kt�ra cofaj�c si�, by lepiej m�c przyjrze� si� ogromnej statui kondotiera Col-leone na koniu, wzniesionej przed ko�cio�em, nagle straci�a grunt pod nogami i run�a do brudnej wody kana�u.
Morosini po�pieszy� jej na pomoc swoj� gondol�, gdy� Zian czeka� nieopodal.
Syren� wyci�gni�to z wody, u�o�ono w �odzi i Aldo zabra� j� do pa�acu, gdzie Cecina zaj�a si� ni� z zapa�em i kompetencj�, z kt�rych by�a znana. Uda�o si� jej nawet nam�wi� nieznajom� na zwierzenia: m�oda Holenderka op�akiwa�a strat� torby, kt�ra wpad�a do wody wraz ze wszystkimi pieni�dzmi. Ocala� tylko paszport, kt�ry zostawi�a w walizce w skromnym pensjonacie dla panien, gdzie si� zatrzyma�a.
Poniewa� nie by�o takiego zmartwienia czy smutku, kt�ry opar�by si� Cecinie, niedosz�a topielica nakarmiona mandorle*7 i kaw� zacz�a traktowa� wybawczyni� niemal jak matk�. Ta za�, lituj�c si� nad nieszcz�liw� dziewczyn� i wzruszona jej nienagannym w�oskim, postanowi�a wzi�� jej sprawy w swoje r�ce. Uda�a si� zatem do swego pana, �eby wsp�lnie si� zastanowi�, co by mo�na by�o zrobi� dla tej m�odej niewiasty...
Na szcz�cie Morosini m�g� bardzo du�o. W�a�nie rozsta� si� z sekretark�, signor� Rasca, kt�ra mia�a sk�onno�� do mylenia swoich funkcji z zadaniami przewodnika muzeum i codziennie przyprowadza�a liczn� rodzin�, przyjaci� i znajomych, aby podziwiali pi�kne rzeczy zgromadzone przez jej chlebodawc�. Przymyka�a przy tym oczy, kiedy jeden z drugim postanowi� zabra� sobie jaki� drobiazg na pami�tk�. Dlatego, po kr�tkiej rozmowie z poszkodowan�, ksi��� poczu�, �e podziela punkt widzenia Ceciny: Mina, poza holenderskim, kt�ry by� jej j�zykiem ojczystym, zna�a cztery inne. R�wnie� jej znajomo�� sztuki by�a ca�kiem przyzwoita.
Uznaj�c przemow� za sko�czon�, Morosini stwierdzi�, �e jest ju� prawie po�udnie, wzi�� r�kawiczki i kapelusz, i otworzy� drzwi do biura Miny, �eby jej przypomnie�, i� dzisiaj je obiad z klientem.
Przy nabrze�u czeka�o ju� na niego pachn�ce nowo�ci� motoscaffo*8, z jasnego mahoniu i b�yszcz�cej miedzi, pojazd wspania�y i anachroniczny zarazem. By�a to jedna z pierwszych �odzi motorowych na lagunie. Aldo odczuwa� rado�� dziecka, prowadz�c t� pi�kn� zabawk�.
W��czy� silnik i ruszy� niespiesznie, kieruj�c si� prosto na plac �w. Marka.
Ch�odny kwietniowy dzie� pachnia� algami. Ksi��� an-tykwariusz nape�ni� p�uca morsk� bryz� nadci�gaj�c� z Lido i pop�dzi� przed siebie. W basenie, naprzeciwko San Giorgio Maggiore, z wojennego statku naje�onego dzia�ami wysypa� si� t�um �o�nierzy w bia�ych, p��ciennych mundurach. Kilkaset metr�w dalej �Robert-Bruce", czarny jacht lorda Killrenana, podnosi� kotwic�.
Morosini pozdrowi� go gestem d�oni i skierowa� si� prosto do pa�acu ksi���cego, kt�ry w kapry�nym s�o�cu przypomina� szerok�, r�ow� wyszywank� wyko�czon� fr�dzlami bia�ej koronki. Szcz�liwy, zacumowa� ��d� i poprawiwszy krawat, wyskoczy� na nabrze�e, rzuci� uprzejme �dzie� dobry" prokuratorowi Spinelli, kt�ry rozmawia� z nieznajomym pod kolumn� San Teodoro, obdarowa� u�miechem m�od� kobiet� w b��kitnej sukience i skierowa� si� na Piazzetta.
Otoczy�y go setki bia�ych go��bi kr���cych w locie, zanim usiad�y na marmurach jeszcze b�yszcz�cych od kropli deszczu. Lubi� t� po�udniow� godzin�, w kt�rej serce miasta zaczyna�o bi� mocniej. O tej porze przed bazylik� �w. Marka, jej z�oconymi kopu�ami i ko�mi z br�zu, �wielki salon" Wenecji przyjmowa� na swych bia�ych p�ytach turyst�w zagranicznych i wiernych bywalc�w na czym� w rodzaju wiecznie trwaj�cego karnawa�u, kt�ry odradza� si� ka�dego dnia, w po�udnie i o zachodzie s�o�ca. Wtedy kawiarnie zape�nia�y si� t�umem g�o�nych klient�w.
Morosini dobrze wiedzia�, �e po drodze spotka wielu znajomych, ale zdecydowa�, �e nie b�dzie si� zatrzymywa�, gdy� by� um�wiony na obiad u Pilsena z klientem z W�gier, a nie znosi� przychodzi� na spotkania jako drugi.
Nagle zakl�� w duchu, stwierdzaj�c, �e los znowu sprzysi�g� si� przeciw niemu, i �e na pewno si� sp�ni. W jego stron� zmierza�o bowiem zjawiskowe stworzenie �ci�gaj�ce na siebie spojrzenia przechodni�w. By�a to ostatnia �ona do�y, kr�lowa Wenecji bez korony, i jej ostatnia czarodziejka, markiza Casati. Spowita w purpurowe szaty zmierza�a ku niemu lekkim krokiem, cesarska, dramatyczna i blada jak �mier�. Przed ni� pod��a� pa� r�wnie� odziany w purpur�, prowadz�c na smyczy panter� zbyt spokojn�, by nie by�a nafaszerowana jak�� mikstur�. Zwierz� mia�o z�ot� obro�� nabijan� rubinami. Za markiz� sz�a kobieta wygl�daj�ca jak ofiara okoliczno�ci.
Kiedy si� spotyka�o Luiz� Casati, trzeba by�o przygotowa� si� na to, �e jej w�osy znowu b�d� innego koloru ni� ostatnio. Tego dnia okaza�y si� o�lepiaj�co rude pod zwiewnymi pi�rami kapelusza. Markiza by�a kobiet� bardzo wysok�, a w jej bladej twarzy wyr�nia�y si� ogromne czarne oczy, powi�kszone przez czernid�a makija�u, i usta podobne do �wie�ej rany. Casati zbli�a�a si� majestatycznym krokiem, przyciskaj�c do piersi p�k czarnych irys�w. Na jej widok ludzie nieruchomieli, jakby zobaczyli mask� Meduzy lub sam� �mier�, kt�rej ponure rytua�y markiza odprawia�a z lubo�ci�, nie troszcz�c si� zbytnio o powodowany efekt. Nagle u�miechn�a si� i podesz�a do Morosiniego, kt�ry pochyli� si� w uk�onie. Poda�a mu kr�lewskim gestem d�o� ozdobion� ci�kim pier�cieniem, po czym, skierowawszy na niego monokl wysadzany diamentami, wyda�a okrzyk d�wi�czny jak wiolonczela:
- �Drogi Aldo! Co za przyjemno�� spotka� pana, mimo i� nie odpowiedzia� pan na moje zaproszenie na dzisiejszy bal! My�l�, �e to nie pa�ska wina: bileciki zosta�y wys�ane... Ale pan ich nie potrzebuje, i oczywi�cie licz� na przybycie...
To nie by�o pytanie. Casati prawie nigdy ich nie stawia�a, a je�li nawet, to nie czeka�a na odpowied�. Mieszka�a nad Canale Grand� w Casa Dario, chyl�cym si� ku ruinie pa�acu z marmuru, porfiru i lapis lazuli, ale spowitym w romantyczny g�szcz bluszczy i glicynii. Urz�dzi�a w nim wspania�e salony, mieszkaj�c w�r�d cennych przedmiot�w, futer i z�otych naczy�, otoczona czarnosk�rymi s�u��cymi, kt�rych przebiera�a, zale�nie od nastroju, za orientalnych ksi���t lub niewolnik�w. Przyj�cia, kt�re wydawa�a, by�y osza�amiaj�ce, ale Morosini nie przepada� za ich oryginalno�ci�. Kt�rego� wieczoru, kiedy do niej przyp�yn��, musia� przej�� mi�dzy dwoma wielkimi tygrysami. Na schodach stali m�odzi, na wp� nadzy gondolierzy pomalowani z�ot� farb�, z kt�rej powodu jeden z nich umar� jeszcze tej samej nocy. Tragedia ta doda�a ponurej s�awy legendzie Casati. Zaprosiwszy dwie�cie os�b na bal, markiza wynaj�a jeden z plac�w, kaza�a odgrodzi� go od posp�lstwa kordonem utworzonym z powi�zanych ze sob� poz�acanymi �a�cuchami s�u��cych odzianych jedynie w szkar�atne przepaski na biodra. W istocie nie by�o takiej ekstrawagancji, kt�rej by jej nie przypisywano. Powiadano nawet, �e w jej francuskiej posiad�o�ci w V�sinet, w czaruj�cym R�owym Pa�acu, kt�ry kupi�a od Roberta de Montesquieu, hodowa�a w�e. Co by�o zreszt� najczystsz� prawd�.
Morosiniego nie poci�ga� s�ynny bal i odpowiedzia�, �e ma zaj�ty wiecz�r.
Casati zmarszczy�a brwi.
- �Czy zosta� pan do tego stopnia sklepikarzem, �e wzdraga si� na my�l, �e m�g�by prze�y� u mnie chwil� na miar� wieczno�ci?
- �No w�a�nie! - odpar� Morosini, kt�rego nalegania hrabiny zacz�y z�o�ci�. - Sklep ma swoje wymagania, a ja dzi� wiecz�r musz� wyjecha� do Genewy, gdzie mam podpisa� wa�ny kontrakt. Musi mi pani wybaczy�.
- �Zdecydowanie nie! Niech pan zadzwoni, �e ma gryp�. Szwajcarzy nienawidz� mikrob�w, a pan pojedzie p�niej. No, prosz� si� nie da� b�aga�! Je�li chcia�by si� pan dowiedzie� czego� o damie, kt�r� pan bardzo kocha�...
Aldo poczu� uk�ucie w sercu.
- �Kocha�em ich kilka.
- �Ale jedn� bardziej ni� inne... Przynajmniej ca�a Wenecja by�a o tym przekonana.
Aldo zmiesza� si�, nie wiedz�c, co odpowiedzie�. Ale z opresji wybawi�a go towarzyszka markizy, kt�ra podesz�a bli�ej i oznajmi�a z nut� zniecierpliwienia:
- �Ju� czas, Luizo, �eby� mnie przedstawi�a. Nie lubi�, jak si� o mnie zapomina.
- �To rzeczywi�cie niewybaczalne - podchwyci� Aldo z u�miechem. - Jestem ksi��� Morosini i prosz� pani� o wybaczenie, �e by�em nie tylko tak nietaktowny jak nasza przyjaci�ka, ale na dodatek �lepy.
W istocie dama by�a zachwycaj�ca. Ale nie zawdzi�cza�a swojej urody ani eleganckiemu strojowi, ani dyskretnemu makija�owi. Ta szczup�a blondynka nosi�a kostium z surowego jedwabiu o doskona�ym kroju, kt�ry w niczym nie przypomina� �tutki z �akociami" Miny van Zelden. Pomimo niezadowolenia brzmi�cego w jej g�osie by� on s�odki i melancholijny. Jej jasnoszare, przejrzyste oczy wydawa�y si� niezg��bione. Urocze stworzenie!
- �A wi�c - rzek�a markiza nieoczekiwanie w dobrym nastroju - oto, jak si� urz�dzi�am! To prawda, �e mam w zwyczaju zabiera� dla siebie pierwszy plan.
Przebacz mi, moja droga. Aldo, oto lady Mary Saint Albans, kt�ra przyby�a specjalnie, aby u mnie ta�czy�. Oto jeszcze jeden pow�d, by mnie odwiedzi�. A teraz musimy ju� odej��.
Nie czekaj�c na odpowied� i wykonawszy ostatni, przyjazny gest, Casati skierowa�a si� do czekaj�cej na ni� gondoli ze srebrnym dziobem. Pi�kna Angielka odwr�ci�a si� i obdarzy�a Morosiniego promiennym u�miechem. Aldo by� rozdarty i nie wiedzia�, co robi�. S�dz�c po emocji, jak� odczuwa� na my�l, �e w ko�cu si� dowie, co si� dzieje z Dia-nor�, musia� przyzna� po raz kolejny, �e nie jest uleczony. Czy b�dzie mia� do�� si�y, by nie wykona� �ukazu" Luizy? Klient, z kt�rym mia� si� spotka�, by� bardzo wa�ny. Z drugiej strony, jego duma cierpia�a na my�l, �e jak potulny pies pobiegnie za rzucon� przyn�t�.
Mo�e sta�by jeszcze tak d�ugo, �ledz�c rozkojarzonym wzrokiem purpurowy �lad damy z czarnymi irysami, gdyby nagle nie wyrwa� go z zamy�lenia weso�y g�os:
- �Co takiego m�wi�a czarownica? Czy postanowi�a w�o�y� dzisiaj mask� Meduzy?
Los chyba uwzi�� si� na Morosiniego i postanowi�, �e sp�ni si� na spotkanie, o kt�rym zd��y� ju� zapomnie�. Westchn�wszy, odwr�ci� si� i ujrza� Adrian�.
- �Mo�na by rzec, �e jej nie znasz! Chcia�a mnie zmusi�, �ebym przyszed� do niej na bal dzisiaj wieczorem, podczas gdy ja mam co innego do roboty.
Kuzynka wybuchn�a �miechem. Wygl�da�a pi�knie i zdawa�a si� by� w wy�mienitym humorze. Odziana w czarno-bia�y kostium zgodnie z ostatnim krzykiem mody i czaruj�cy bia�y kapelusz zwie�czony d�ugim, czarnym pi�rem, wygl�da�a jak uosobienie elegancji.
- �To proste: nie chod� tam! Jest zdolna rzuci� ci� na po�arcie panterze lub wrzuci� do swojego zwierzy�ca. Niekt�rzy powiadaj�, �e trzyma w nim mureny, na mod�� rzymskich cesarzy.
- �Jest zdolna do wszystkiego. Co nie przeszkadza, �e jada si� u niej wybornie...
- �U Momina tak�e! Powiniene� zaprosi� mnie na obiad. Jestem bardzo g�odna, a poza tym dawno nie rozmawiali�my.
- �Niestety, przykro mi, ale nie mog�. Batory ju� na mnie czeka w Pilsen!
- �Ten cz�owiek od pi�knych, emaliowanych bibelot�w?
- �Ten sam! Nie mog� go zaprosi� do siebie, gdy� nie znosi kiszonej kapusty, z kt�rego to powodu Cecina uwa�a go za niezno�nego barbarzy�c�. Ale bardzo �a�uj�. Wygl�dasz bosko!
Kuzynka roze�mia�a si� i obr�ci�a wok� w�asnej osi jak modelka.
- �Nie do wiary, co potrafi magia paryskiego krawca, nieprawda�? Mam na sobie jedn� z ostatnich kreacji Madelaine Vionnet... i jedn� cz�� Longhi, kt�r� tak korzystnie dla mnie sprzeda�e�. Tylko mi nie m�w, �e to szale�stwo! Je�li mam ponownie wyj�� za m��, musz� dba� o wygl�d... Ale, ale... skoro jeste� sp�niony, chod�my! Odprowadz� ci� do Pilsen.
Para zbli�a�a si� do s�ynnej tawerny za�o�onej w Wenecji podczas okupacji austriackiej. Ma�y ogr�dek zawsze gromadzi� spory t�umek amator�w oryginalnych w�dlin.
Nagle pojawi�a si� Mina: czerwona, zdyszana, z potarganymi w�osami; wida� by�o, �e nawet nie mia�a czasu w�o�y� kapelusza i wygl�da�a na bardzo rozgor�czkowan�.
- �Dzi�ki Bogu, ksi���, �e nie jest pan jeszcze przy stole! - krzykn�a.
- �Nie mog� uwierzy�, ale� to jaka� konspiracja! Wszyscy si� chyba zm�wili, �eby nie pozwoli� mi tu zje��! Co si� pani sta�o, Mino? Mam nadziej�, �e nic gro�nego! - doda� bardziej serio.
- �Nie s�dz�, ale przyszed� telegram! Z Warszawy! Pomy�la�am, �e powinien pan o nim jak najszybciej wiedzie�. Je�li zale�y panu na tym spotkaniu, musi pan wsi��� do wieczornego poci�gu do Pary�a, aby zd��y� na Nord-Express, kt�ry odje�d�a jutro wieczorem, a ja musz� zarezerwowa� miejsca!
Wyj�a z kieszeni niebieski papier, rozpostar�a go i poda�a ksi�ciu. Nie odpowiadaj�c, Morosini przebieg� wzrokiem lakoniczny telegram:
Je�li interesuje Pana wyj�tkowa sprawa, b�d� szcz�liwy, mog�c spotka� si� z Panem w Warszawie dwudziestego drugiego. Prosz� przyj�� oko�o �smej wiecz�r do winiarni � U Fukiera ".
Z powa�aniem, Szymon Aronow
- �A kto to taki? - spyta�a Adriana, kt�ra nie kr�puj�c si�, czyta�a kuzynowi przez rami�.
Morosini by� zbyt zaskoczony; nie us�ysza� pytania i nie odpowiedzia�. Zastanawia� si�, ale poniewa� hrabina powt�rzy�a pytanie, w�o�y� telegram do kieszeni i u�miechn�� si�.
- �To m�j polski klient. Mina ma racj�. Musz� wraca� do domu.
- �A co z twoim W�grem?
- �Och, by�bym o nim zapomnia�! - Pomy�la� chwil� i zwr�ci� si� do Adriany: - Pos�uchaj, droga kuzynko, poniewa� jeste� g�odna, oddasz mi wielk� przys�ug�, udaj�c si� na obiad z Batorym. Powiesz Scapiniemu, kierownikowi sali, �e jeste�cie moimi go��mi...
- Ic� ja mam rzec temu cz�owiekowi?
- �No wi�c, �e musia�em nagle wyjecha� i �e ci� prosi�em o dotrzymanie mu towarzystwa. Nie b�dzie zaskoczony, poniewa� ju� ci� zna, a nawet mog� zapewni�, �e go to ucieszy. Lubi �adne kobiety co najmniej tak jak emaliowane bibeloty z XII wieku, a gdyby przypadkowo zakocha� si� w tobie, zrobisz najlepszy interes w swoim �yciu. Jest wdowcem, a w jego �y�ach p�ynie wi�cej b��kitnej krwi, ni� w moich i twoich razem wzi�tych, poniewa� pochodzi z rodziny kr�lewskiej, jest szalenie bogaty, a nad jego dobrami s�o�ce nigdy nie zachodzi.
- �Mo�liwe, ale ostatnio, gdy go spotka�am, zalatywa� ko�skim �ajnem.
- �To normalne! Jak wszyscy W�grzy szlacheckiego rodu jest w po�owie cz�owiekiem, w po�owie koniem. Posiada wspania�e stajnie, a na koniu je�dzi jak b�g.
- �Nie przekonasz mnie! Puszta mnie nie poci�ga, nie zamierzam te� sp�dzi� �ycia na grzbiecie centaura! A poza tym...
- �Adriano! Tylko tracimy czas! Mimo to id� z nim na obiad. Co do bibelot�w, poka�esz mu je jutro. Przeka�� je Minie. Razem z cenami. Zr�b to dla mnie, odwdzi�cz� ci si� - doda� pieszczotliwym tonem, kt�ry przybiera� w niekt�rych sytuacjach i kt�ry rzadko nie odnosi� zamierzonego skutku.
Chwil� p�niej Adriana Orseolo wchodzi�a do Pilsen z gracj� godn� markizy Casati. Tymczasem Morosini zd��a� w stron� placu �w. Marka, aby dotrze� do swej �odzi.
Telegram w jego kieszeni zak��ci� mu spok�j, ale przede wszystkim spowodowa�o to specjalne podniecenie my�liwego, kt�ry natrafi� na �wie�y �lad zwierzyny. Otrzyma� telegram od prawie mitycznej osoby by�o czym� niecodziennym.
W istocie nazwisko Szymona Aronowa, sta�o si� ju� legend� w w�skim i zamkni�tym gronie wielkich kolekcjoner�w klejnot�w. I je�eli lord Astor, Guggenheim, Pierpont Morgan czy Harry Winston, nowojorski jubiler, ukazywali si� na wielkich aukcjach mi�dzynarodowych, to Szymona Aronowa nikt nigdy nie widzia�.
Kiedy og�aszano gdzie� w Europie aukcj� starych klejnot�w, w sali pojawia� si� ma�y, niepozorny cz�owiek z kozi� br�dk� i w okr�g�ym kapeluszu. Nigdy nie licytowa�, zadowalaj�c si� dyskretnymi gestami w stron� licytatora, kt�ry zdawa� si� zawsze pe�en uszanowania wobec niego. Drobny cz�owieczek cz�sto kupowa� rzeczy, kt�re przyprawia�y o b�l g�owy kustoszy muze�w.
W ko�cu dowiedziano si�, �e nazywa si� Elie Amschel i �e jest zaufanym Szymona Aronowa, kt�rego ci�g�� nieobecno�� wyja�nia� nieodmiennie niedyspozycj� fizyczn�, ale zamyka� si� jak ostryga, gdy tylko stawiano mu inne pytania, a przede wszystkim - gdzie mieszka jego zleceniodawca. Znano jedynie adresy bank�w szwajcarskich, kt�re prowadzi�y interesy tego �yda, zapewne niewiarygodnie bogatego. Co do ma�ego pana Amschela, kupowa�, czasem odsprzedawa�, zawsze cichy, zawsze dyskretny, zawsze uprzejmy, po czym znika�, napotykaj�c u wyj�cia z sal aukcyjnych nieodst�puj�-cy go ani na krok kwartet ochroniarzy o azjatyckich rysach.
Tajemnicza posta� Szymona Aronowa wznieca�a ciekawo��, ale hermetyczny �wiat kolekcjoner�w rz�dzi� si� swoimi zasadami, kt�re niebezpiecznie by�oby z�ama�; najwa�niejsz� z nich by�a zasada milczenia.
Wracaj�c do domu, Morosini obserwowa� k�tem oka sekretark�. Mina wr�ci�a do r�wnowagi, kt�r� utraci�a po odebraniu telegramu. Poprawi�a wzburzon� fryzur� i trzymaj�c r�ce skrzy�owane na kolanach, siedzia�a wyprostowana jak struna z ty�u lodzi, spogl�daj�c oboj�tnie na znajome widoki.
- �Powiedz, Mino - rzuci� nagle Morosini - co wiesz o Szymonie Aronowie?
- �Nie rozumiem, prosz� pana.
- �A jednak to proste. Sk�d wiedzia�a�, �e telegram podpisany tym nazwiskiem mo�e by� wystarczaj�co wa�ny, aby zmienia� m�j plan dnia i kaza� mi p�dzi� na drugi koniec Europy?
- �Dlatego �e... jest to bardzo znane nazwisko w�r�d kolekcjoner�w.
- �Z pewno�ci�, ale ja nie przypominam sobie, �ebym o nim s�ysza�.
- �Pami�� panu szwankuje. Pami�tam, �e chodzi�o o kolekcj� czarnych pere� francuskiej �piewaczki, panny Gaby Deslys, kt�ra niedawno zmar�a. A poza tym, dobrze pan wie, �e pracowa�am przez jaki� czas u pewnego handlarza diament�w w Amsterdamie. Je�li panu przeszkodzi�am - doda�a obra�onym tonem - prosz� o wybaczenie i o...
- �Niech pani nie plecie g�upstw! Za nic w �wiecie nie chcia�bym si� sp�ni� na to spotkanie.
Rzeczywi�cie, za nic w �wiecie! Spojrzenie Alda zatrzyma�o si� przez chwil� na niebieskich i zielonych mozaikach pa�acu Dario, uroczego i cennego, ze swoim bluszczem i rododendronami zdobi�cymi wej�cie. Do jednego z palli w bia�e i czarne pasy by�a przycumowana gondola ze srebrnym dziobem. Odmawiaj�c zaproszeniu Casati, straci by� mo�e ostatni� szans� odnalezienia Dianory, a z Luizy uczyni sobie wroga... A jednak nawet za tak� cen� nie odwo�a�by podr�y do Polski. Odczuwa� co� w rodzaju ulgi tch�rza, �e zosta� uchroniony przed wielkim niebezpiecze�stwem, poniewa� by� przes�dny jak ka�dy porz�dny wenecjanin. Widzia� znak od losu w zmi�tym zwitku papieru, kt�ry spoczywa� na dnie jego kieszeni. Za kilka godzin mia� wsi��� do poci�gu i o wszystkim zapomnie�, nawet o Casati.
- À propos, Mino - podj�� rozmow� - dlaczego zatem wysy�a mnie pani do Pary�a? Czy nie by�oby pro�ciej wsi��� do poci�gu relacji Triest-Wiede� i przesi��� si� na Wiede�-Warszawa?
Spojrzenie, kt�re rzuci�a mu sekretarka przez szk�a okular�w, by�o pe�ne dezaprobaty.
- �Nie wiedzia�am, �e lubi pan podr�owa� wagonami bydl�cymi! Z tego, co mi wiadomo, Nord-Express oferuje komfortowe warunki, a na dodatek dotrze pan do Warszawy dwadzie�cia cztery godziny przed poci�giem z Wiednia, kt�ry odje�d�a dopiero w czwartek.
Morosini wybuchn�� �miechem.
- �No i pomy�le�, �e pani ma zawsze racj�! Znowu zosta�em pobity na g�ow�!
C� ja bym bez pani pocz��!
Morosini po powrocie do domu napisa� do hrabiny Casati list z przeprosinami. Potem wybra� ma�y, stary �wiecznik w kszta�cie czarnego niewolnika owini�tego wok� bioder z�ot� przepask� i zawo�a� Min�.
- �Prosz� kaza� zanie�� list wraz z tym drobiazgiem do Luizy Casati, ale dopiero jak opuszcz� dom, nie wcze�niej!
Sekretarka oceni�a prezent krytycznym okiem.
- �Czy nie wystarczy�o pos�a� dwa lub trzy tuziny r�?
- �Ona marnuje ich co najmniej setk� dziennie. To tak jakbym pos�a� jej p�czek szparag�w lub kilka kotlet�w. To b�dzie lepsze.
Mina wymamrota�a co� na temat upodobania damy do czarnych niewolnik�w, co Alda rozbawi�o.
- �A c� to, wierzy pani plotkom, Mino? Chcia�bym znale�� czas, aby om�wi� z pani� upodobania naszej przyjaci�ki, lecz m�j poci�g odje�d�a za trzy godziny, a mam jeszcze du�o do zrobienia...
Co powiedziawszy, uda� si� do Zachariasza, kt�ry pakowa� jego waliz�, zastanawiaj�c si�, jaka te� pogoda mo�e by� w kwietniu w Warszawie. By� przekonany, �e zaczyna si� jaka� pasjonuj�ca przygoda.
Nast�pnie zszed�, aby przygotowa� bibeloty dla hrabiego Batorego i uporz�dkowa� plik papier�w, kiedy doszed� do niego g�os Miny oraz czyj� jeszcze.
- �To niemo�liwe, milady, aby ksi��� przyj�� pani� teraz! Przygotowuje si� do podr�y i ma bardzo ma�o czasu, ale je�li mog�abym w czym� pom�c...
- �Nie, to z nim musz� si� widzie� w jednej bardzo wa�nej sprawie. Prosz� mu powiedzie�, �e nie zabior� mu du�o czasu. Nalegam!
Aldo, kt�ry mia� doskona�y s�uch, domy�li� si�, �e ten �agodny, �piewny g�os nale�y do pi�knej lady Saint Albans, kt�r� pozna� dzi�ki Casati. Zaintrygowany, co takiego mog�a od niego chcie�, szybko spojrza� na zegarek i uznawszy, �e jest w stanie po�wi�ci� kwadrans, uda� si� do kobiet.
- �Dzi�kuj�, Mino, za twoje po�wi�cenie, ale b�d� m�g� po�wi�ci� naszemu go�ciowi kr�tk� chwil�. Bardzo kr�tk�! Czy zechce pani p�j�� ze mn�, lady Saint Albans, do mojego gabinetu?
Dama skin�a g�ow�, a Morosini pomy�la�, �e ma du�o wdzi�ku.
- �A zatem?... - spyta�, podsuwaj�c jej krzes�o. - Co to za sprawa, kt�ra nie mog�a poczeka�? Czy nie mogli�my o tym porozmawia� p�niej?
- �W �adnym wypadku! - odpar�a kategorycznie. - Nie mam w zwyczaju dyskutowa� w miejscu publicznym o tym, co mi le�y na sercu.
- �Zgadzam si�! A zatem, prosz� mi wyjawi�, co pani le�y na sercu.
- �Bransoleta ksi�niczki Mumtaz Mahal! Jestem pewna, �e m�j wuj przyni�s� j� panu, dlatego przysz�am prosi�, by mi j� pan sprzeda�.
Morosini by� zdziwiony, ale ani drgn��.
- �A czy mo�e mi pani zdradzi�, kto jest pani wujem?
- �No przecie� lord Killrenan! Dziwne, �e trzeba to panu przypomina�. By� u pana dzi� rano, a celem jego wizyty nie mog�o by� nic innego, jak sprzeda� bransolety!
Twarz Alda zas�pi�a si� nagle. Ksi��� wsta�, aby da� do zrozumienia, �e nie zamierza kontynuowa� rozmowy.
- �Lady Mary, sir Andrew by� wielkim przyjacielem mojej matki. Przebywaj�c w Wenecji, zawsze wpada do naszego domu. Jako jego krewna, powinna pani o tym wiedzie�.
- �Jestem jego krewn� przez ma��e�stwo, a m�atk� dopiero od roku. Poza tym musz� doda�, �e mnie nie lubi, ale poniewa� nie lubi nikogo, nie przejmuj� si� tym...
- �Czy wie, �e jest pani w Wenecji?
- �Stara�am si�, �eby si� o tym nie dowiedzia�, ale zrozumiawszy, �e tu przyb�dzie przed wyjazdem do Indii, pojecha�am za nim - doda�a z p�u�miechem, wznosz�c pi�kne, szare oczy na rozm�wc�. - Co do bransolety...
- �Nie mam �adnej bransolety - przerwa� Morosini, przypominaj�c sobie pro�b� starego przyjaciela: za �adn� cen� klejnot nie mo�e by� sprzedany �adnemu z jego ziomk�w, a Mary Saint Albans by�a Angielk�. - Sir Andrew przyszed� si� ze mn� po�egna� przed wielk� podr�, kt�ra nie wiadomo kiedy si� zako�czy.
- �Ale� to niemo�liwe! - krzykn�a m�oda kobieta, podrywaj�c si� z krzes�a. - Jestem pewna, �e zabra� bransolet� ze sob�, i przysi�g�abym, �e powierzy� j� panu! Ksi���, b�agam! Dam wszystko, co posiadam, za ten klejnot!
W swoim zacietrzewieniu by�a coraz �adniejsza, a nawet nieco wzruszaj�ca, lecz Aldo postanowi�, �e nie da si� podej��.
- �Powiedzia�em przecie�, wiem tylko, �e podczas swojej ostatniej wizyty, ponad cztery lata temu, sir Andrew chcia� podarowa� �w klejnot mojej matce, w kt�rej kocha� si� od wielu lat, ale odm�wi�a... A co potem zrobi�...
- �Ma go nadal, tego jestem pewna, a teraz wyjecha�.
Wydawa�a si� naprawd� zrozpaczona, konwulsyjnie zaciska�a r�ce, a w jej oczach pojawi�y si� �zy. Aldo nie wiedzia�, co pocz��, kiedy nagle zbli�y�a si� do niego. Poczu� jej zapach i ujrza� z bliska jej pi�kne oczy.
- �Niech mi pan wyjawi prawd�, zaklinam pana! Morosini zawrza� ze z�o�ci, ale tylko si� roze�mia�.
- �Ale� pani jest uparta! Ten klejnot musi by� rzeczywi�cie wyj�tkowy, skoro tak pani na nim zale�y!
- �Bo to prawda! Jest zachwycaj�cy... Ale, czy przynajmniej go panu pokaza�?
- �Na Boga, nie! - odpar� Morosini bezceremonialnie. -Musia� si� obawia�, �e zechc� go posi��� tak samo jak pani.
- �Ma pan jaki� pomys�?
- �Tak... Nie mog�c ofiarowa� klejnotu tej, kt�r� kocha�, postanowi� odwie�� go do Indii! To t�umaczy�oby jego now� podr�. Odda go ksi�niczce Mumtaz Mahal... Innymi s�owy, sprzeda go tam.
- �To mo�liwe - westchn�a lady Mary. - To by�oby w jego stylu. W takim razie musz� podj�� inne kroki.
- �Czy zamierza pani depta� wujowi po pi�tach?
- �Dlaczego nie? Aby dotrze� do Indii, trzeba przep�yn�� przez Kana� Sueski, a wszystkie statki zatrzymuj� si� w Port Saidzie!
Do diaska, ona jest gotowa wsi��� na pierwszy lepszy statek - pomy�la� Morosini. - Chyba nadszed� czas, �eby wzi�� spraw� w swoje r�ce!
- �Prosz� by� rozs�dn�, lady Mary. Nawet je�li dogoni pani sir Andrew w Egipcie, nie ma najmniejszej szansy, �eby wydoby�a pani od niego obiekt swego po��dania. Chyba �e mu pani nie powiedzia�a, i� chce posiada� ten klejnot?
- �Ale� powiedzia�am mu o tym! Odpar�, �e klejnot nie jest na sprzeda� i �e zamierza zachowa� go dla siebie.
- �A wi�c sama pani widzi! Czy liczy pani na to, �e b�dzie bardziej uleg�y w cieniu palm ni� nad brzegiem Tamizy? Prosz� zrozumie�, �e s� inne klejnoty na �wiecie, kt�re bogata kobieta mo�e sobie ofiarowa�. A w ostateczno�ci, dlaczego by nie wykona� kopii u jubilera?
- ��adna kopia nie b�dzie mia�a najmniejszego znaczenia! Tylko prawdziwego po��dam, poniewa� jest dowodem mi�o�ci...
Aldo pomy�la�, �e dalsza rozmowa nie ma sensu, kiedy Mina, kt�ra musia�a pomy�le� to samo, dyskretnie zapuka�a do drzwi.
- �Wybacz, ksi���, ale przypominam, �e musi pan zd��y� na poci�g i �e...
- �Na Boga, Mino, by�bym zapomnia�! Dzi�kuj�, �e mi przypomnia�a�! Lady
Saint Albans - doda�, odwracaj�c si� do go�cia - musz� pani� po�egna�, ale kiedy si� czego� dowiem, nie omieszkam powiadomi�, je�li zostawi mi pani sw�j adres...
- �To by�oby mi�e z pana strony.
Wydawa�a si� uspokojona, wyj�a z torebki bilecik, poda�a mu i w ko�cu opu�ci�a gabinet ksi�cia w towarzystwie Miny.
Nasta�a cisza, kt�ra pozwoli�a Morosiniemu zastanowi� si� przez chwil�. Co za szkoda, �e ten stary uparciuch Kill-renan nie chcia� zrobi� przyjemno�ci swojej �licznej krewnej! W gruncie rzeczy przeznaczeniem pi�knego klejnotu bardziej ni� sejf kolekcjonera jest czaruj�ca kobieta... A poniewa� mia� dobre serce, skre�li� kilka s��w do sir Andrew, pytaj�c mi�dzy wierszami, czy nie zamierza zmieni� zdania. Mina mia�a tak za�atwi� spraw�, �eby wiadomo�� trafi�a na pok�ad �Roberta-Bruce'a", kiedy ten zatrzyma si� w Port Saidzie.
Tak czy inaczej, Morosiniemu nie spieszno by�o sprzeda� skarb, kt�ry podziwia� ostatni raz przed udaniem si� do garderoby.
Przywdziawszy str�j podr�ny, uda� si� do Ziana czekaj�cego ju� w �odzi,� kt�r� ten m�ody cz�owiek prowadzi� tak sprawnie jak gondol�.
Po chwili Aldo by� ju� w drodze do Francji.
Kiedy Aldo Morosini wyszed� z dworca w Warszawie, niebo zas�ania�y ciemne chmury i zacina� drobny, lodowaty deszcz ze �niegiem. Zmarzni�ty fiakier zawi�z� go ruchliw� Marsza�kowsk�, jasn� od reklam �wietlnych, do Europejskiego, jednego z trzech czy czterech luksusowych warszawskich hoteli, w kt�rym mia� zarezerwowany pok�j.
Oddano mu do dyspozycji, nie szcz�dz�c najwy�szych oznak uprzejmo�ci, wielki apartament z pompatycznym umeblowaniem i majestatyczn� �azienk�. Jednak s�abe ogrzewanie, bardziej dyskretne ni� wystr�j wn�trza, spowodowa�o, �e wkr�tce zacz�� t�skni� za swym ciasnym sleepingiem ozdobionym mahoniem i ciep�� wyk�adzin�, kt�ry zajmowa� w Expressie. Warszawa nie wr�ci�a jeszcze do swojej wyrafinowanej elegancji sprzed wojny.
Morosini, chocia� umiera� z g�odu, nie zszed� do restauracji. W Polsce jada�o si� obiad mi�dzy drug� a czwart� po po�udniu, a kolacji nigdy nie podawano przed dziewi�t�. Pomy�la�, �e ma tyle czasu, �eby uda� si� na spotkanie z Aronowem, i zam�wi� tylko w�dk� i drobne przek�ski z w�dzon� ryb�.
Po tym skromnym posi�ku, wzmocniony i rozgrzany, w�o�y� pelis� i futrzan� czapk�, kt�r� zawdzi�cza� zapobiegliwo�ci Zachariasza, i spytawszy w recepcji o drog�, kt�ra okaza�a si� niezbyt d�uga, wyszed� z hotelu. Przesta�o pada� i Morosini ruszy� na spotkanie piechot�, co ch�tnie robi� w ka�dym nieznanym mie�cie.
Wed�ug niego by� to najlepszy spos�b na poznanie nowego miejsca.
Przez Krakowskie Przedmie�cie dotar� do placu Zamkowego, kt�rego niezbyt harmonijny kszta�t przyt�acza�a sylwetka Zamku Kr�lewskiego z pozielenia�ymi dachami wie�. Rzuci� na niego przelotne spojrzenie, obiecuj�c sobie, �e musi tu jeszcze wr�ci�, i zag��bi� si� w cich�, s�abo o�wietlon� uliczk�, kt�ra zaprowadzi�a go na Rynek Starego Miasta, wielki plac, gdzie od wiek�w bi�o serce Warszawy. To w tym miejscu, do roku 1764, polscy kr�lowie podczas uroczysto�ci koronacyjnych odbierali z�ote klucze miasta i pasowali rycerzy Zakonu Z�otej Ostrogi.
Plac, na kt�rym zawsze odbywa� si� targ, by� zachwycaj�cy. Jego wysokie, renesansowe domy, z okiennicami o �elaznych okuciach i d�ugimi, sko�nymi dachami zachowa�y wiele �lad�w przesz�o�ci.
Winiarnia �U Fukiera", miejsce spotkania, znajdowa�a si� w jednej z najpi�kniejszych kamienic, ale poniewa� wej�cie by�o nieo�wietlone i pozbawione szyldu, Morosini musia� spyta� o ni� przechodnia, zanim sam zauwa�y�, �e znajdowa�a si� pod numerem 27. Budynek ten by� nie tylko szacowny, ale r�wnie� s�ynny. Fuggerowie, wielcy bankierzy z Augsburga, rywale Medicich, kt�rzy nape�nili Europ� swoim bogactwem i po�yczali pieni�dze wielu w�adcom, poczynaj�c od samego Cesarza, zainstalowali si� tu w XVI wieku, �eby handlowa� winem, a ich potomkowie, po spolszczeniu nazwiska na Fukier, nadal z powodzeniem prowadzili ten interes. G��bokie piwnice zajmuj�ce trzy poziomy by�y bodaj najznamienitsze w kraju. Zapisa�y si� tak�e w historii: w latach 1830 i 1863 s�u�y�y jako miejsce spotka� powsta�c�w.
Aldo dowiedzia� si� o tym wszystkim niedawno i z pewnym respektem wszed� do przedsionka, pod kt�rego sklepieniem wisia� model fregaty. Na jednej ze �cian g�owa jelenia spogl�da�a w stron� czarnego anio�a z krzy�em, siedz�cego na kolumnie. Nast�pna sala by�a zarezerwowana dla go�ci i ozdobiona boazeriami z drewna d�bowego, kt�re z wiekiem nabra�o pi�knej, ciemnej patyny. Na �cianach wisia�y stare ryciny i obrazy.
Poza wystrojem, winiarnia by�a podobna do innych tego typu przybytk�w, w kt�rych go�cie pij� wino, rozmawiaj�c i pal�c. Morosini, obj�wszy j� wzrokiem, usiad� przy stole i zam�wi� tokaj. Przyniesiono mu omsza�� butelk� z etykiet� zawieraj�c� star� formu�� z czas�w Fugger�w: Hungariae natum, Poloniae educatum*9.
Ksi��� przez chwil� przygl�da� si� napojowi w kolorze bursztynu, nast�pnie wci�gn�� jego zapach w nozdrza i w ko�cu zamoczy� usta. Ale wcze�niej wzni�s� niemy toast za cienie tych wszystkich, kt�rzy popijali tu przed nim: ambasador�w Ludwika XIV i kr�la Persji, genera��w Katarzyny Wielkiej, marsza�k�w Napoleona, i za wszystkich s�awnych Polak�w, a zw�aszcza bohaterskich powsta�c�w, kt�rzy walczyli z rosyjsk� okupacj�.
Wino by�o przednie. Morosini wzrokiem �ledzi� z przyjemno�ci� �adn� kelnerk�, blondynk�, kt�rej gibka talia porusza�a si� wdzi�cznie wraz z furkotem kolorowych wst��ek ludowego stroju. W chwili gdy w �y�ach poczu� przyjemn� eufori�, w drzwiach pojawi�a si� dobrze mu znana sylwetka ma�ego pana Amschela.
Jego �ywe oczy odnalaz�y wenecjanina. Podszed� do niego szybkim krokiem, z takim u�miechem na ustach, jakby odnalaz� dawno niewidzianego przyjaciela.
- �Chyba nie przychodz� za p�no? - spyta� nienagann� francuszczyzn�.
- �W �adnym razie. To ja przyszed�em wcze�niej. By� mo�e dlatego, �e spieszno mi by�o na to spotkanie. A poza tym, nie znam Warszawy.
- �Nigdy pan tu nie by�? Pan mnie zadziwia! W�osi zawsze cenili sobie nasze miasto, zw�aszcza architekci, na przyk�ad ci, kt�rzy zbudowali domy wok� Rynku Starego Miasta. Zawsze czuli si� tu jak u siebie w domu. Co do pana, ksi���, pa�skie stosunki rodzinne powinny otworzy� panu wiele drzwi w Polsce.
Wielka europejska arystokracja nie zna�a granic a� do wojny.
- �To prawda. Mam tu kilku dalekich kuzyn�w, a m�j ojciec mia� w Warszawie wielu przyjaci�. Cz�sto przyje�d�a� na polowania w Tatrach. By� mo�e ta podr� jest okazj� na odnowienie dawnych stosunk�w? Je�li s�dzi� po tym, co wiem o osobie, kt�ra pana przysy�a, i po tym dziwnym spotkaniu w winiarni, wydawa�o mi si�, �e powinienem zachowa� dyskrecj�.
- �Bez w�tpienia, i dzi�kuj�, �e pan to rozumie. Mam nadziej�, �e podr� mia� pan przyjemn�?
- �Tak, bardzo... pomijaj�c fakt, �e pozosta�o mi zbyt ma�o czasu na wys�anie odpowiedzi, a poza tym telegram nie zawiera� adresu...
Ton Morosiniego zdradza� lekkie niezadowolenie, kt�re nie umkn�o jego rozm�wcy. Ma�y cz�owieczek si� zas�pi�.
- �Prosz� mi wierzy�, �e zdajemy sobie z tego spraw�, lecz kiedy pan si� dowie, dlaczego zosta� zaproszony, mam nadziej�, �e nie b�dzie nam pan mia� tego za z�e. Pragn� doda�, �e na wypadek gdyby pan si� sp�ni�, mia�em przykazane przychodzi� tu codziennie o tej samej porze i czeka�. I to przez ca�y miesi�c...
- �A zatem byli�cie pewni, �e przyjad�?
- �Mieli�my tak� nadziej� - odpar� niezwykle grzecznie Amschel.
- �Liczyli�cie... i s�usznie, na renom�...
- �...mojego mistrza. To odpowiedni termin! - powiedzia� z powag� ma�y cz�owieczek.
- �Oraz, oczywi�cie, na ciekawo��, jak� wzbudza tajemnica, kt�r� si� otacza. Tajemnica, kt�rej postanowi� nie wyjawi�, skoro przys�a� tu pana, a nie przyszed� sam.
- �Prosz� si� nie obawia�. Mam za zadanie zaprowadzi� pana do niego, jak tylko dopije pan wino.
- �Czy mog� pana pocz�stowa�? Jest wy�mienite.
- �Dlaczego nie? - zgodzi� si� ma�y cz�owieczek i wychyli� z Morosinim reszt� tokaju, zjad� kilka ciastek, po czym wytar� sobie usta i palce jedn� z jedwabnych serwetek stoj�cych w ro�ku na stole i spojrza� na zegarek, du�� star� srebrn� cebul�.
- �Je�li teraz wyjdziemy, b�dziemy na miejscu mniej wi�cej o ustalonej godzinie - powiedzia�. - Dzi�kuj� za ten przyjemny pocz�stunek.
Opu�ciwszy winiarni�, dwaj m�czy�ni zanurzyli si� w p�mroku rynku, ledwo rozproszonym ma�ymi naftowymi lampami, kt�rymi sprzedawcy papieros�w o�wietlali swoje ma�e budki z okienkami. Szli w stron� dzielnicy �ydowskiej, ruchliwej w dzie�, lecz wymar�ej w nocy.
Na pocz�tku ulicy zaznaczonej dwiema wie�ami min�li chudego m�czyzn� o ognistych oczach, kt�rego orientalna twarz ozdobiona by�a rud� brod�. Wysoki i lekko przygarbiony, nosi� czarny surdut i okr�g��, sztywn� czapk�, spod kt�rej zwisa�y d�ugie skr�cone pejsy. M�czyzna st�pa� cicho jak kot i po pozdrowieniu Elie Amschela znikn�� tak szybko, jak si� pojawi�, wywo�uj�c w Morosinim dziwne wra�enie, �e w�a�nie min�� symbol dzielnicy �ydowskiej, cie� �yda Wiecznego Tu�acza...
Weszli w kr�t� uliczk�, tak w�sk�, �e przypomina�a szczelin� wyrze�bion� mi�dzy dwiema ska�ami pod niewidocznym niebem. Kostk�, kt�ra pokrywa�a g��wn� ulic� poprzecinan� szynami tramwajowymi, zast�pi� teraz bruk z�o�ony z kamieni wydobytych prawdopodobnie z Wis�y. Wzd�u� ulicy ci�gn�y si� pozamykane o tej porze sklepy handlarzy mebli, bi�uterii, flaczarzy i sprzedawc�w r�no�ci. Szyld tych ostatnich obudzi� w ksi�ciu antykwariuszu starego szperacza. By� mo�e za tymi ciemnymi �aluzjami kry�y si� jakie� cuda.
Uliczka wychodzi�a na placyk ozdobiony fontann�, na kt�rym nocni w�drowcy si� zatrzymali. Wyci�gn�wszy z kieszeni klucz, Amschel zbli�y� si� do w�skiego i wysokie go domu, i wszed� po dw�ch kamiennych schodach prowadz�cych do niskich drzwi, gdzie z boku znajdowa�a si� mezuza*10.
- �Jeste�my na miejscu - powiedzia�, przepuszczaj�c towarzysza do w�skiego przedsionka prawie ca�kowicie zaj�tego przez proste, drewniane schody, a nast�pnie do do�� wygodnego pomieszczenia, w kt�rym pi�trzy�y si� p�ki z ksi��kami i kr�lowa� wielki kwadratowy piec wydzielaj�cy przyjemne ciep�o. By� tam te� szeroki st� zarzucony stertami papier�w i ksi��ek. Wy�cie�ane fotele zach�ca�y, aby na nich usi���, co Morosini mia� uczyni�, ale Elie Amschel tylko przeszed� przez pok�j i skierowa� si� w stron� czego� w rodzaju schowka, w kt�rym na kufrze sta�o kilka lamp naftowych.
Zpali� jedn� z nich, po czym, odsuwaj�c wytarty dywan, ods�oni� w�az z �elaznymi okuciami i go otworzy�. Ukaza�y si� g��bokie, kamienne schody.
- �Wska�� panu drog� - powiedzia�, podnosz�c lamp� do g�ry.
- �Czy mam zamkn�� w�az? - spyta� Morosini nieco zdziwiony tym, czego by� �wiadkiem, ale Amschel skierowa� do niego szeroki u�miech.
- Po co? Przecie� nikt za nami nie szed�. Tajemnicze schody prowadzi�y zwyczajnie do piwnicy, w kt�rej zastali to, czego mo�na si� spodziewa�: beczki, butelki pe�ne i puste i r�ne narz�dzia. Elie Amschel u�miechn�� si�.
- �Mam kilka dobrych szczep�w - powiedzia�. - Wracaj�c, zabierzemy par� butelek, aby m�g� pan przyj�� do siebie po tej podziemnej podr�y.
- �Podziemnej podr�y? Ale� ja tu widz� tylko spi�arni�...
- �...kt�ra prowadzi do kolejnej i kolejnej, i wielu innych! Prawie wszystkie domy w dzielnicy �ydowskiej s� po��czone sieci� korytarzy i piwnic. Od kilku wiek�w nasze bezpiecze�stwo cz�sto zale�a�o od tego ogromnego podziemia. I nadal mo�e zale�e�. Po wojnie Polska uwolni�a si� od rosyjskiego jarzma, ale my, �ydzi, nie jeste�my traktowani jak reszta spo�ecze�stwa. T�dy, prosz�!...
Nagle ma�y cz�owiek nacisn�� p�k� z winami, a ta wykona�a obr�t wraz ze �cian�, do kt�rej by�a umocowana. Lecz tym razem Amschel zamkn�� skrytk�, przepu�ciwszy Morosiniego.
Szli teraz ci�giem galerii i w�skich, d�ugich jak kiszka korytarzy, kt�rych pod�oga by�a wykonana czasem ze starych cegie�, a czasem z ubitej ziemi. Nieraz przechodzili pod na wp� rozpadaj�cym si� �ukiem, ale zawsze po korytarzu nast�powa� kolejny korytarz z tym samym zapachem ple�ni i st�chlizny. By�a to niewiarygodna podr� przez stulecia. Aldo my�la� o cierpieniach nacji, kt�ra, aby prze�y�, musia�a ukrywa� si� w kr�lestwie szczur�w i czeka� tam, z biciem serca, a� oddal� si� kroki oprawc�w. Utkwiwszy wzrok w okr�g�ym kapeluszu ma�ego cz�owieczka, kt�ry drepta� przed nim, ksi��� zacz�� si� zastanawia�, czy kiedykolwiek dotr� do celu. Ju� dawno powinni min�� granice dzielnicy �ydowskiej... chyba �e wierny s�uga Aronowa, dla zmylenia tropu, zdecydowa� si� zatrze� w�asne �lady?... Niekt�re detale pojawiaj�ce si� nagle w migotliwym, ��tym �wietle lampy wydawa�y si� dziwnie znajome...
Morosini pochyli� si�, by dotkn�� ramienia przewodnika.
- �Czy to jeszcze daleko?
- �Nie, jeste�my na miejscu.
Chwil� p�niej dwaj m�czy�ni weszli do niskiej piwnicy w po�owie wype�nionej gruzem. Ukryte w�r�d niego schody prowadzi�y do wyrwy w murze i do �elaznych drzwi, kt�re musia�y zosta� wykute jeszcze w czasach Jagiellon�w, ale cho� tak stare, otworzy�y si� bezszelestnie, kiedy Amschel poci�gn�� trzy razy za sznur wisz�cy we wg��bieniu. Morosini w jednej chwili znalaz� si� w innym �wiecie: ubrany z angielska kamerdyner, stoj�cy u podstawy schod�w pokrytych ciemnoczerwonym kobiercem, uk�oni� si� przed go�ciem. M�czy�ni weszli po schodach, a w�wczas otworzy�y si� przed nimi drzwi, zza kt�rych da� si� s�ysze� niski, g��boki i melodyjny g�os wo�aj�cy po francusku:
- �Wejd�, ksi���! Jestem niezmiernie rad z pa�skiej wizyty.
Kamerdyner uwolni� ksi�cia od jego pelisy na progu pomieszczenia, kt�re przypomina�o star� kaplic� z kamiennym sklepieniem. By�a to obszerna biblioteka. �ciany pokrywa�y wysokie zas�ony z czarnego weluru, kt�re znika�y pod niesko�czon� ilo�ci� p�ek wype�nionych ksi��kami. Na wielkim marmurowym stole na nogach z br�zu sta� pi�kny siedmioramienny �wiecznik. Na pod�odze pokrytej cennymi kilimami dwa wielkie kandelabry w stylu Ludwika XIV roztacza�y ciep�e �wiat�o, ukazuj�c ciemny piec i we wg��bieniu kaplic� grobow� dowodz�c�, �e chodzi rzeczywi�cie o dawne sanktuarium. By� tam tak�e �redniowieczny kufer, kt�rego zamki i skomplikowane wzmocnienia musia�y czyni� go bardziej niezdobytym od jakiegokolwiek nowoczesnego sejfu.
Aldo ogarn�� wszystko szybkim spojrzeniem, lecz po chwili zamar�. Przed nim sta� Szymon Aronow, skupiaj�c na sobie ca�� jego uwag�.
Nie wiedz�c dlaczego, wyobra�nia Morosiniego, kt�ra nigdy nie przestawa�a pracowa�, stworzy�a malowniczy obraz tego, kt�rego mia� spotka� u kresu podr�y: rodzaj Szajloka w lewitce i wysokim filcowym czarnym czepku, �yda ze �redniowiecznych opowie�ci, mieszka�ca ciemnego podziemia. Zamiast tego widzia� cz�owieka sobie podobnego, wsp�czesnego szlachcica, kt�rego nie powstydzi�by si� �aden arystokratyczny salon.
Tak samo wysoki jak on, ale by� mo�e nieco bardziej masywny, Szymon Aronow nosi� dumnie prawie �ys� g�ow�, okolon� jedynie koron� popielatych w�os�w, i eleganck� sylwetk� odzian� z pewno�ci� przez angielskiego krawca.
Lekko opalon� twarz jak zwykle u tych, kt�rzy du�o czasu sp�dzaj� na �wie�ym powietrzu, pokrywa�y g��bokie zmarszczki, ale blask jedynego, ciemnoniebieskiego oka -drugie ukryte by�o pod przepask� z czarnej sk�ry - musia� by� na d�u�sz� met� nie do zniesienia.
Dopiero kiedy Aronow podszed� do ksi�cia, wyra�nie kulej�c i opieraj�c si� na ci�kiej lasce, da�o si� zauwa�y� but ortopedyczny, w kt�rym tkwi�a jego lewa stopa. Ale wyci�gni�ta na powitanie d�o� by�a pi�kna.
- �Jestem panu niezmiernie wdzi�czny, �e zechcia� pan do mnie przyjecha�, ksi��� Morosini - rzek� Aronow aksamitnym g�osem - i mam nadziej�, �e wybaczy mi pan niewygody podr�y i szereg �rodk�w ostro�no�ci, jakie musia�em przedsi�wzi��. Czym mog� pana pocz�stowa�?
- Nie, nie trzeba. Dzi�kuj�.
- �Mo�e kawy? Pij� j� przez ca�y dzie�. Tymczasem, jakby na samo brzmienie s�owa kawa, ukaza� si� s�u��cy, nios�c na tacy dzbanek i dwie fili�anki. Postawi� wszystko obok swego pana i znikn��, gdy ten da� mu znak r�k�. Aronow nape�ni� fili�ank� i boski zapach zach�caj�co po�askota� nozdrza Morosiniego, kt�ry zasiad� w krze�le przypominaj�cym gotyck� katedr� pokryt� sk�r�.
- �Mo�e kilka kropel - zgodzi� si�, ale ostro�ny ton jego g�osu nie uszed� uwagi gospodarza, kt�ry si� roze�mia�.
- �Chocia� jest pan W�ochem, a wi�c osob� wymagaj�c� w tej materii, my�l�, �e mo�e pan spr�bowa� naszej mokki bez ryzyka, �e pan zemdleje.
Mia� racj�, kawa by�a wy�mienita. Wypili j� w ciszy, ale Aronow odstawi� fili�ank� pierwszy.
- �Domy�lam si�, ksi���, �e pilno panu pozna� przyczyn� mojego telegramu i swojej tu obecno�ci?
- Ju� samo spotkanie z panem jest wystarczaj�co atrakcyjne. Przyznaj�, �e czasem zastanawia�em si�, czy nie jest pan postaci� mityczn�, czy pan istnieje naprawd�. Zreszt�, nie ja jeden. Znam wiele os�b, kt�re da�yby wszystko, �eby zobaczy� pana z bliska!
- �To im si� tak szybko nie uda! Ale niech pan nie s�dzi, �e dzia�aj�c w ten spos�b, ulegam niezdrowemu zami�owaniu do taniej sensacji lub sk�onno�ci do reklamy. W moim przypadku chodzi zwyczajnie o kwesti� prze�ycia. Chc�c doprowadzi� do ko�ca zadanie, jakie mi przypad�o, musz� �y� w ukryciu.
- �A zatem, dlaczego postanowi� pan odkry� przede mn� sw� tajemnic�?
- Poniewa� potrzebuj� pana... i nikogo innego! Aronow wsta� i lekko si� ko�ysz�c, podszed� do muru, w kt�rym widoczna by�a kaplica grobowa, jednego z dw�ch miejsc w szero-
kiej sali, wolnych od ksi��ek. Drugie zajmowa� pi�kny portret dziewczynki o powa�nych oczach, w koronkowym, wysokim ko�nierzyku, p�dzla Cornelisa de Vosa, kt�rego Aldo rozpozna� natychmiast. Ale na razie jego uwag� przyku�y r�ce Kulawego, kt�ry wsun�� jeden kamie�. Da�o si� s�ysze� trza�niecie i ogromne wieko kufra stoj�cego przed Aronovem powoli si� unios�o. Aronow wyj�� z niego szkatu�k� ze starej sk�ry, kt�ra ju� wyblak�a, i poda� j� go�ciowi.
- Niech pan otworzy! - powiedzia�.
Morosini spe�ni� rozkaz i stan�� zdumiony przed tym, co zobaczy� na dnie pokrytym czarnym aksamitem pozielenia�ym ze staro�ci: du�a p�ytka ze z�ota, prostok�t d�ugi na jakie� trzydzie�ci centymetr�w, na kt�rym, w czterech rz�dach, by�o dwana�cie z�otych rozet z wbudowanymi wielkimi kabo-szonami cennych kamieni; ka�dy klejnot by� inny, a cztery rozety puste. Ksi��� w�r�d nich dostrzeg�: sardonyks, topaz, granat, agat, ametyst, beryl, malachit i turkus: osiem doskonale zamontowanych i wspaniale wyszlifowanych kamieni jednakowej wielko�ci. Jedyna r�nica mi�dzy nimi polega�a na tym, �e niekt�re z nich by�y cenniejsze od drugich. Gruby z�oty �a�cuch przywi�zany do dw�ch bok�w tego barbarzy�skiego klejnotu musia� s�u�y� do zawieszania go na szyi.
Przedmiot by� z pewno�ci� bardzo stary i czas go nie oszcz�dzi�, gdy� z�oto miejscami si� wybrzuszy�o. Wa��c go, Morosini czu� k��bi�ce si� w g�owie pytania: jeszcze nigdy nie widzia� czego� podobnego, a jednak rzecz ta zdawa�a mu si� dziwnie znajoma.
����������� Niski g�os gospodarza wyrwa� go z zamy�lenia. �����������
- �Czy wie pan, co to jest?
- �Nie, chocia� rzek�bym, �e to rodzaj pektora�u... S�owo to przynios�o nag�e o�wiecenie. W chwili kiedy je wymawia�, przypomnia� sobie obraz Tycjana, wielkie p��tno znajduj�ce si� w Akademii Weneckiej, na kt�rym malarz uwieczni� Oczyszczenie Naj�wi�tszej Marii Panny w �wi�tyni. Wida� na nim wyra�nie starca odzianego w zielone i z�ote szaty ze z�otym p�ksi�ycem przy czepku. M�czyzna przyjmuje dzieci�tko od jego matki. Przypomnia� sobie b�ogos�awi�ce d�onie i �nie�nobia�� brod�, kt�rej dwa ko�ce dotykaj� podobnego klejnotu...
- �Pektora� arcykap�ana?... - wyszepta� oniemia�y. - A zatem istnia�? My�la�em, �e to tylko wyobra�nia malarza...
- �Zawsze istnia�, nawet po tym, jak cudem unikn�� zniszczenia podczas pl�drowania �wi�tyni w Jerozolimie. �o�nierzom Tytusa nie uda�o si� go ukra��... Jednak, nie ukrywam, �e mnie pan zaskoczy�. Aby tak szybko zidentyfikowa� nasz� relikwi�, musi pan mie� g��bok� wiedz� w tej materii!
- �Ale sk�d�e! Jestem tylko wenecjaninem kochaj�cym swoje miasto i znaj�cym wszystkie jego skarby, r�wnie� te z Akademii. To, co mnie niepokoi, to fakt, �e Tycjan przedstawi� pektora� z tak� dok�adno�ci�... Czy�by go widzia�?
- �Jestem tego pewien. Klejnot musia� si� wtedy znajdowa� w dzielnicy �ydowskiej w Wenecji, gdzie mistrz ch�tnie szuka� modeli. Co wi�cej, jest ca�kiem prawdopodobne, �e arcykap�an z obrazu nie jest nikim innym, jak Jud� Leonem Abrabanelem, tym Leonem Hebrajczykiem, kt�ry nale�a� do elity intelektualnej swoich czas�w i kt�ry, by� mo�e, by� jednym z jego stra�nik�w. Jednak genialny malarz nie m�g� sobie wyobrazi� brakuj�cych kamieni, tych najcenniejszych, oczywi�cie.
- �Kiedy one zagin�y?
- �Podczas pl�drowania �wi�tyni. Pewnemu lewicie uda�o si� uratowa� pektora�, ale na nieszcz�cie wkr�tce potem zosta� zamordowany przez swego towarzysza, tego samego, kt�ry wcze�niej mu pom�g�. Cz�owiek ten zabra� klejnot, ale boj�c si� kary za takie �wi�tokradztwo, nie odwa�y� si� go zatrzyma�. Co nie przeszkodzi�o mu wyj�� najrzadsze kamienie: szafir, diament, opal i rubin, z kt�rymi uda�o mu si� wsi��� na statek do Rzymu, gdzie �lad po nim zagin��. Pektora�, przywalony gruzami, zosta� uratowany przez pewn� kobiet�, kt�ra uciek�a do Egiptu.
Morosini zafascynowany niezwyk�� z�ot� p�ytk�, po kt�rej przebiega� palcami od jednego kaboszonu do drugiego, ko�ysany g�osem Aronowa, odczuwa� zar�wno fascynacj� drogimi kamieniami, jak i niezwyk�� histori�.
- �Sk�d one pochodz�? - spyta�. - Ziemia palesty�ska nie jest bogata w kamienie szlachetne. Musia�o by� bardzo trudno je zebra�!
- �Karawany kr�lowej Saby przywioz�y je z bardzo daleka dla kr�la Salomona.
Ale czy chcia�by pan wreszcie pozna� przyczyn� pa�skiej podr�y?
- �Umieram z ciekawo�ci!
- �To do�� proste: chcia�bym, je�li dojdziemy do zgody, aby odnalaz� pan dla mnie brakuj�ce klejnoty...
- ��ebym odnalaz� brakuj�ce kamienie?... Pan chyba �artuje!
- �Nic podobnego!
- �Kamienie, kt�re zgin�y w zamierzch�ych czasach? To niepowa�ne!
- �Nie mo�na by� bardziej powa�nym. A kamienie nie zgin�y bez �ladu! Zostawi�y �lady, niestety krwawe �lady, ale krew trudno jest wywabi�. Dodam tylko, �e ich posiadanie nie przynosi szcz�cia. Tak to zwykle bywa ze skradzionymi przedmiotami kultu. A jednak, musz� je mie�!
- �Czy do tego stopnia lubuje si� pan w nieszcz�ciu?
- �Niewielu zna je tak dobrze jak ja... Czy wie pan, ksi���, co to jest pogrom? Ja wiem, gdy� prze�y�em jeden w Ni�nym Nowgorodzie w 1882. Mojemu ojcu wbijano tam gwo�dzie do g�owy, mojej matce wy�upiono oczy, a mnie wraz z bratem wyrzucono przez okno. Brat zgin�� na miejscu, a ja z t� nog� i lask� nigdy o tym nie zapomn�. Sam pan widzi, �e wiem, co to nieszcz�cie, i chcia�bym je wreszcie oddali� od mojego ludu. Dlatego musz� zwr�ci� pekto-ra�owi jego integralno��.
- �W jaki spos�b ten klejnot m�g�by usun�� przekle�stwo trwaj�ce ju� dziewi�tna�cie wiek�w?
To, co powiedzia�, by�o niezr�czne. Morosini zauwa�y� zmarszczk� pogardy, kt�ra pojawi�a si� w k�ciku ust gospodarza, ale nie pr�bowa� zatuszowa� niezr�czno�ci, uznaj�c, �e nie jest jego spraw� naprawianie historii. Aronow nie po�wi�ci� temu uwagi i m�wi� dalej:
- �Zgodnie z tradycj�, Izrael odzyska niepodleg�o�� i ziemi� przodk�w, kiedy pektora� arcykap�ana, w kt�iym wbudowane s� kamienie symbolizuj�ce dwana�cie plemion Izraela, wr�ci do Jerozolimy. Niech pan si� nie u�miecha! Powiedzia�em - tradycja. Nie legenda!
- �Je�li si� u�miecham, to tylko z powodu magii tej niezwyk�ej historii. Jednak nie wiem, jak mo�na by zrealizowa� to marzenie.
- �Kiedy my, �ydzi, wr�cimy do ojczyzny i zmusimy �wiat, aby uzna� pewnego dnia pa�stwo �ydowskie.
- Imy�li pan, �e to mo�liwe?
- �A dlaczego nie? Ju� nawet zacz�li�my. W 1862 grupa �yd�w rumu�skich zainstalowa�a si� w Galilei, w Roscha Pina i w Samarii. Rok p�niej Polacy za�o�yli w Yesod Hamale, w pobli�u jeziora Huleh, koloni� rolnicz� - kibuc. W ko�cu Rosjanie osiedlili si� w okolicach Jaffy i w tej chwili wyje�d�a tam wielu m�odych ludzi. To ma�o, przyznaj�, a poza tym ziemia jest ci�ka, nieuprawiana od dawien dawna. Trzeba wierci� studnie, doprowadza� wod�, a wi�kszo�� tych emigrant�w to intelektuali�ci. Wreszcie, s� tam Beduini, kt�rzy zmuszaj� do walki.
- �I my�li pan, �e by�oby inaczej, gdyby ten przedmiot wr�ci� do siebie?
- �Tak, ale pod warunkiem, �e b�dzie kompletny. Jak powiedzia�em, symbolizuje on dwana�cie plemion, jedno�� Izraela, a symbole wzniecaj� entuzjazm i umacniaj� wiar�! Brakuje czterech kamieni, a zatem czterech plemion, i to nie tych najmniejszych!
- �W takim razie, dlaczego nie mo�na ich zast�pi�? Chocia� przyznaj�, �e ich znaczenie czyni by� mo�e t� rzecz trudn�, ale...
- �Nie. Nie oszukuje si� tradycji i wierze� lud�w! Trzeba odnale�� oryginalne klejnoty. Za wszelk� cen�!
- Iliczy pan na mnie w tej niemo�liwej misji? Nie rozumiem pana, przecie� ja nie mam nic wsp�lnego z Izraelem. Jestem W�ochem, chrze�cijaninem...
- �A jednak prosz� o to pana i tylko pana! Z dw�ch powod�w: jeden to ten, �e ma pan jeden z kamieni, prawdopodobnie najbardziej �wi�ty ze wszystkich. Drugi, dlatego �e zosta�o przepowiedziane, dawno, dawno temu, i� tylko ostatni w�a�ciciel szafiru b�dzie posiada� moc odnalezienia pozosta�ych. Je�li doda�, �e pa�ski zaw�d jest dla mnie gwarancj� sukcesu...
Morosini westchn�� i wsta�. Lubi� niezwyk�e historie, lecz nie bajki, i wszystko to zaczyna�o go nu�y�.
- ��ywi� dla pana wiele sympatii, panie Aronow, ale musz� odm�wi�: nie jestem tym, kogo panu trzeba. Albo raczej, ju� nie jestem, za�o�ywszy, �e kiedykolwiek nim by�em. Wi�c gdyby zechcia� mnie pan odprowadzi�...
- Jeszcze nie teraz! Pa�scy rodzice zostawili panu przecie� wspania�y szafir gwia�dzisty.
- �Nie mog�o chodzi� o pa�ski klejnot: nasz by� klejnotem Wizygot�w pochodz�cym ze skarbca kr�la Recceswinta...
- �...kt�ry to skarbiec pochodzi� od Alaryka, r�wnie� Wizygota, a ten w V wieku z�upi� Rzym w sze�� dni. To tam ukrad� szafir... i wiele innych rzeczy! O, co� panu poka��...
Nier�wnym krokiem, kt�ry dodawa� mu tragicznego majestatu. Aronow wr�ci� do kufra. Kiedy si� odwr�ci�, w jego d�oni b�yszcza� wspania�y klejnot: wielki niebieski szafir o g��bokim odcieniu b��kitu, w kt�rym �wiat�o za�amywa�o si� na kszta�t gwiazdy, otoczony trzema diamentami w kszta�cie kwiatu lilii, kt�re tworzy�y k�ko wisiora.
- �Ale� to klejnot mojej matki! Jak si� tu znalaz�? - wybuchn�� ksi���.
- �Niech pan si� zastanowi! Gdyby to by� on, nie prosi�bym, �eby mi pan go sprzeda�. To tylko kopia, ale najwierniejsza w ka�dym szczeg�le. Niech pan popatrzy!
Aronow odwr�ci� szafir i wzi�� lup�. Potem wskaza� na miniaturowy rysunek widniej�cy na odwrocie, niewidzialny go�ym okiem.
- �Oto gwiazda Salomona, i ka�dy z kamieni pektoralu ma podobne oznakowanie. Na pa�skim r�wnie� jest ten znak.
Aronow usiad�, a Aldo dotyka� wisiora z dziwnym uczuciem: podobie�stwo by�o uderzaj�ce i trzeba by�o si� zna� na szlachetnych kamieniach, �eby zauwa�y�, i� ten by� fa�szywy.
- �To nie do wiary! - wyszepta�. - W jaki spos�b wykonano tak doskona�� kopi�? Szafir nie opuszcza� naszej rodziny, a moja matka nigdy go nie nosi�a...
Odtworzy� wisior to nietrudne dla sztuki, gdy� istnieje kilka szczeg�owych opis�w, a nawet jeden rysunek. Co do wykonania kamienia, to sekret, kt�ry chcia�bym zachowa�. Ale z pewno�ci� pan zauwa�y�, �e oprawa i diamenty s� prawdziwe. W istocie, kaza�em go wykona� z my�l�, �e go panu ofiaruj�. Opr�cz ceny, kt�r� jestem got�w zap�aci�. Wiem, �e domagam si� od pana po�wi�cenia, ale b�agam, �eby pan zrozumia�, i� tu chodzi o odrodzenie ca�ego narodu...
W jedynym oku Morosini dostrzeg� takie same niebieskie b�yski, jak w szafirze, ale jego twarz spochmurnia�a.
- �My�la�em, �e pan zrozumia�, i� nie mog� pom�c. Ch�tnie wam oddam ten kamie�. Kiedy wr�ci�em z wojny, zamierza�em go sprzeda�, �eby uratowa� dom przed ruin�. Tylko �e ju� go nie mia�em.
- �Jak to? Gdyby ksi�na Morosini si� go pozby�a, wiedziano by o tym! Ja bym wiedzia�!
- �Zosta�a go pozbawiona. I zamordowana. Ma pan racj�, utrzymuj�c, �e te kamienie szcz�cia nie daj�.
Nast�pi�a cisza, kt�r� Kulawy przerwa� niezwykle delikatnie:
- �Prosz� pana z ca�� uprzejmo�ci�, ksi���, o wybaczenie. Nie mia�em poj�cia!... Czy mo�e mi pan wyjawi� okoliczno�ci tej tragedii?
Aldo opowiedzia� uwa�nemu s�uchaczowi o zdarzeniu, nie przemilczaj�c, �e nie zawiadomi� policji, i doda� nawet, �e nie odkrywszy jeszcze po tylu latach najmniejszego �ladu, zacz�� wszystkiego �a�owa�...
- �Niech pan niczego nie �a�uje! - przerwa� Aronow. -Ta zbrodnia jest dzie�em perfidnego zab�jcy, a to mog�oby tylko zmyli� trop. Ubolewam, �e nie pr�bowa�em si� z panem skontaktowa� wcze�niej. Przeszkodzi�o mi w tym kilka wydarze�, a to wielka szkoda, lecz skoro przez tak d�ugi czas nic nie wysz�o na jaw, to znaczy, �e szafir jest dobrze ukryty. Ten, kto o�mieli� si� ukra�� podobny kamie�, musia� pracowa� na zlecenie, mie� bardzo wa�nego i dyskretnego klienta. Pr�bowa� sprzeda� taki rarytas w pierwszym lepszym sklepie z bi�uteri� by�oby czystym szale�stwem. Jego pojawienie si� na rynku opr�cz tego, �e zwr�ci�oby pa�sk� uwag�, sta�oby si� wielkim wydarzeniem, �ci�gn�oby pras�...
- �Innymi s�owy, nie ma �adnej nadziei, �e kiedy� znowu go zobacz�? Mo�e za kilka lat, mo�e po �mierci tego, kt�ry go ukrywa? W istocie - doda� z gorycz� - powinno panu zale�e� na tym, �eby go odnale��. Czy� nie jest pan ostatnim posiadaczem szafiru?
- �Niech pan nie �artuje! I prosz� nie igra� ze s�owami: to przecie� pan jest tym cz�owiekiem. Nie poda�em jeszcze wszystkich szczeg��w, ale i na nie przyjdzie czas. Oczywi�cie, �e udam si� na polowanie! A pan mi w tym pomo�e, a potem w odzyskaniu trzech pozosta�ych.
- �Trafi� pan na jakie� poszlaki?
- �Na razie do�� m�tne, je�li chodzi o opal i rubin. Pierwszy jest by� mo�e w Wiedniu, a drugi w Hiszpanii. Co do diamentu, mam pewno��: Anglia! Ale, niech�e pan siada!... Opowiem panu... Och! Ta kawa jest zimna!
- �To nieistotne - zapewni� Morosini, kt�rego ciekawo�� ros�a. - Dzi�kuj� ju� za kaw�.
- �Ale ja si� jeszcze napij�! M�wi�em, �e pij� jej du�o. Nie mog� panu zaproponowa� nic innego, chyba �e troch� brandy lub koniaku?
- �Nie, nie, dzi�kuj�. Ale ch�tnie skosztuj� troch� waszej wy�mienitej w�dki - odpar� Morosini, kt�ry mia� nadziej�, �e zgodnie z miejscowym zwyczajem narodowemu alkoholowi b�dzie towarzyszy� kilka przek�sek. Zaczyna� odczuwa� g��d i my�l o d�ugiej drodze powrotnej o pustym �o��dku nieco go niepokoi�a.
S�u��cy wezwany kla�ni�ciem d�oni otrzyma� rozkazy w nieznanym go�ciowi j�zyku i wyszed�.
Morosini, kt�rego pasja zosta�a obudzona, zasypa� gospodarza pytaniami.
- �A wi�c powiada pan, �e diament jest w Anglii?...
- �Jestem tego prawie pewny. To dosy� naturalne. W XV wieku nale�a� do kr�la, kt�rego siostra, Ma�gorzata z Yorku, mia�a po�lubi� ksi�cia Burgundii, s�ynnego Karola zwanego Zuchwa�ym. Wraz z innymi wspania�ymi klejnotami stanowi� cz�� posagu narzeczonej. Nazywano go R� Yorku, ale Burgundczyk nie zachowa� go zbyt d�ugo. Klejnot znikn�� po bitwie pod Grandson, gdzie Szwajcarzy z kanton�w zrabowali skarb Karola, pokonanego w roku 1476. Od tej pory uznano go za zaginiony, a mimo to zostanie wystawiony na sprzeda� w Londynie, w Christie's, przez pewnego brytyjskiego jubilera.
- �Chwileczk�! - przerwa� Morosini raczej zawiedziony. - Niech mi pan powie, jaka jest moja rola w tym wszystkim! Prosz� poprosi� Amschela, �eby go panu kupi�, tak jak zwykle!
Kulawy po raz pierwszy wybuchn�� �miechem.
- �To nie takie proste... Kamie�, kt�ry zostanie wystawiony na aukcj�... jest tylko kopi�... Bardzo wiern� kopi�, podobnie jak ten szafir i pochodzi z tej samej pracowni -powiedzia� Aronow, ponownie bior�c do r�ki le��cy na stole klejnot. - Eksperci dadz� si� zmyli�, a sprzeda� zostanie og�oszona z wielkim hukiem...
- �Chyba jestem idiot�, ale czego� tu nie rozumiem. Czego si� pan zatem spodziewa?
- �Czy a� tak �le zna pan kolekcjoner�w? To zawistne i dumne bestie, a ja w�a�nie zamierzam to wykorzysta�: mam nadziej�, �e aukcja spowoduje ukazanie si� prawdziwego diamentu i �e to pan we�mie udzia� w tym cudzie.
Morosini nie odpowiedzia� od razu. Jako koneser docenia� taktyk� Aronowa zmierzaj�c� do tego, by popchn�� kolekcjonera do odkrycia kart. Zna� takich dw�ch czy trzech, ukrywaj�cych zach�annie sw�j skarb, w kt�rego posiadanie weszli za pomoc� podejrzanych �rodk�w, ale zdolnych zaprotestowa�, gdyby przypadkiem ktokolwiek o�mieli� si� utrzymywa�, �e jest posiadaczem tej wspania�o�ci. Milcze� wtedy niepodobna, poniewa� w ciszy skrada si� podst�pny robak: robak zw�tpienia... A je�li tamten mia� racj�? Je�li prawdziwy kamie� to by� jego kamie�, a nie ten?
Podczas tych rozmy�la� jego wzrok wraca� machinalnie do kopii szafiru.
Zn�w da� si� s�ysze� �miech Kulawego.
- �Ale� oczywi�cie - powiedzia�, odgaduj�c my�l ksi�cia - z tym r�wnie� mo�na post�pi� podobnie... dam go panu, aby pan uczyni� z niego taki u�ytek, jaki si� panu wyda w�a�ciwy. Tylko niech pan nie zapomina - doda�, zmieniaj�c nagle ton - �e od tej pory pan b�dzie decydowa�, czy si� nim pos�u�y�. B�dzie pan te� w niebezpiecze�stwie, gdy� osoba, kt�ra posiada prawdziwy kamie�, z pewno�ci� nie jest zwyk�ym amatorem czy pasjonatem. Musi pan te� wiedzie�, �e nie ja jeden znam sekret pektora�u. Szukaj� go te� inni, gotowi na wszystko, aby go zdoby�, i to jest g��wna przyczyna mojego �ycia w ukryciu...
- �Czy domy�la si� pan, kim s� ci �inni"?
- �Nie mog� panu wyjawi� nazwisk. Przynajmniej jeszcze nie teraz, ale mam pewne podejrzenia. Musi pan wiedzie�, �e wkr�tce w Europie powstanie czarny zakon, antyrycer-stwo, zaprzeczenie najszlachetniejszych ludzkich warto�ci. B�dzie on, ju� jest, zagorza�ym wrogiem mojego narodu, kt�ry mo�e spodziewa� si� po nim najgorszego... chyba �e Izrael odrodzi si� na czas, aby tego unikn��. A wi�c miej si� pan na baczno�ci! Je�li oni odkryj�, �e mi pan pomaga, stanie si� pan ich celem, i niech pan nie zapomina, �e dla tych ludzi wszystkie chwyty s� dozwolone. A teraz... jeszcze mo�e pan odm�wi�. Jest bez w�tpienia nie na miejscu prosi� chrze�cijanina, aby ryzykowa� �ycie dla �yd�w!
Morosini w�o�y� szafir do kieszeni, po czym powiedzia� z u�miechem:
- �Gdybym panu wyzna�, �e ta historia zaczyna mnie bawi�, zaszokowa�bym pana, a jednak to prawda. Dlatego wol� pana zapewni�, �e musz� dorwa� zab�jcy matki, kimkolwiek on jest. Podejmuj� zatem t� gr� razem z panem... a� do ko�ca!
Oko Kulawego przenika�o na wskro� b�yszcz�ce pasj� oczy go�cia.
- �Dzi�kuj� - powiedzia�.
Tymczasem wr�ci� s�u��cy, nios�c wielk� tac�, na kt�rej dzbanek z kaw� s�siadowa� z zamro�on� butelk� w�dki, kieliszkiem, ma�ymi papierowymi serwetkami i tak oczekiwanym przez Morosiniego talerzem przek�sek.
- �S�dz�, �e przyszed� czas, aby przekaza� mi wszystko, co powinienem wiedzie�, by nie pope�ni� b��du: dat� aukcji w Christie's, nazwisko angielskiego jubilera i kilka innych szczeg��w.
Podczas gdy ksi��� si� posila�, Szymon Aronow m�wi�, a g��bia jego s��w przenika�a Morosiniego do szpiku ko�ci. Ten dziwny cz�owiek przypomina� troch� czarne lustro maga Luki Gaurica: nie mo�na by�o w nim zobaczy� swojego odbicia, ale posiada�o zdolno�� przedstawiania przesz�o�ci i przysz�o�ci. S�uchaj�c go, jego nowy sprzymierzeniec nabra� pewno�ci, �e ich misja jest �wi�ta i �e razem b�d� w stanie doprowadzi� j� do ko�ca.
- �Kiedy znowu si� zobaczymy? - spyta�.
- �Tego nie wiem, ale prosz�, aby zostawi� mi pan inicjatyw� co do naszych spotka�. Jednak, gdyby odczuwa� pan piln� potrzeb�, by si� ze mn� skontaktowa�, prosz� wys�a� telegram do osoby, kt�rej adres tu panu zapisuj�. Gdyby znaleziono ten skrawek papieru, nie b�dzie to mia�o �adnych konsekwencji; jest to adres mojego pe�nomocnika w banku w Zurychu. Tylko niech pan nigdy nie kontaktuje si� z Am-schelem, kt�rego b�dzie pan mia� okazj� jeszcze spotka�. Przynajmniej nie w Christie's, gdzie b�dzie mnie reprezentowa�. Nigdy nie powinni widzie� was razem. Telegram do Szwajcarii powinien zawsze brzmie� niewinnie; mo�e to by� na przyk�ad informacja dla klienta o wystawieniu na przysz�ej aukcji interesuj�cego przedmiotu lub o jakiej� transakcji. Pa�ski podpis b�dzie dla mego pe�nomocnika znakiem.
- �Zgoda - obieca� Aldo, wciskaj�c papier do kieszeni z postanowieniem, �e nauczy si� adresu na pami��, a nast�pnie zniszczy kartk�. - A teraz nie pozostaje mi nic innego, jak si� po�egna�...
- �Jeszcze chwila, by�bym zapomnia� o czym� wa�nym. Czy nie b�dzie pan wkr�tce w Pary�u?
- �Oczywi�cie. Wyje�d�am w czwartek Nord-Expressem i mog� si� tam zatrzyma� na dzie� lub dwa...
- �W takim razie musi pan odwiedzi� jednego z moich najlepszych przyjaci�, kt�ry b�dzie panu bardzo pomocny w dalszym ci�gu wydarze�. Mo�e pan na nim ca�kowicie polega�, mimo �e na pierwszy rzut oka zrobi na panu wra�enie postrzele�ca i �wiszczypa�y. Nazywa si� Adalbert Vidal-Pellicorne.
- �O Bo�e, co za nazwisko! - za�mia� si� Morosini. -A czym si� zajmuje?
- �Oficjalnie jest archeologiem. Nieoficjalnie zreszt� r�wnie�, lecz ima si� przer�nych zaj��... Na przyk�ad zna si� na kamieniach szlachetnych, a zw�aszcza zna wielu ludzi, potrafi wej�� do ka�dego �rodowiska... Wreszcie jest zdolnym szperaczem, jak nikt inny. My�l�, �e pana ubawi. Niech mi pan odda kartk�, zapisz� tam jeszcze jego adres.
Po zanotowaniu adresu Aronow wsta�, wyci�gn�� siln� i ciep�� d�o�, kt�r� Aldo �cisn�� z przyjemno�ci�, cementuj�c umow�, kt�rej �aden papier nie by� potrzebny.
- �Jestem panu niewymownie wdzi�czny, ksi���. �a�uj�, �e znowu zmuszam pana do podziemnej w�dr�wki, ale gdyby kto� pana �ledzi�, musi widzie�, jak wychodzi pan z domu, do kt�rego pan wszed�. Nale�y do mego wiernego Amschela, drugi ma we Frankfurcie...
- �Doskonale rozumiem. Zanim odejd�, czy mog� zada� panu jeszcze jedno pytanie?
- �Oczywi�cie.
- �Czy pan mieszka zawsze w Warszawie?
- �Nie. Mam te� inne mieszkania, a nawet inne nazwiska, pod kt�rymi mo�e mnie pan spotka�, ale to tutaj jestem u siebie, tu jest m�j dom. Lubi� ten dom i dlatego ukrywam go zazdro�nie - doda� z jednym z tych u�miech�w, kt�re Aldo uzna� za intryguj�ce. - Tak czy inaczej, jeszcze si� spotkamy... i �ycz� panu udanego polowania! Mo�e pan za��da� w banku pieni�dzy, jakich b�dzie pan potrzebowa�. Poprosz�, aby zosta�a panu przyznana pomoc tego, kt�rego nazwisko nie mo�e by� wypowiedziane!
Dochodzi�a p�noc, kiedy Morosini wr�ci� do hotelu Europejskiego.
Kiedy nast�pnego dnia rano Aldo wyjrza� przez okno, nie m�g� uwierzy� w�asnym oczom. Za spraw� magii promieni s�onecznych miasto zmarzni�te, melancholijne i szare zmieni�o si� w pe�n� �ycia stolic�, urocze t�o dla m�odego i dzielnego narodu �yj�cego pasj� zjednoczenia starej, niezwyci�onej, lecz od dawna rozdzieranej ziemi. Od czterech lat Polska oddycha�a powietrzem wolno�ci i to si� czu�o na ka�dym kroku. I nagle wczorajsza oboj�tno�� Alda min�a, i miasto sta�o mu si� drogie. By� mo�e dlatego, �e tego ranka przypomina�o mu W�ochy. Ogromny plac rozci�gaj�cy si� mi�dzy hotelem a koszarami, w kt�rych panowa� wielki ruch, przypomina� w�osk� piazza. Pe�no tu by�o dzieci, fiakr�w i m�odych oficer�w z szablami, nosz�cych sw�j or� z tak� sam� godno�ci�, co ich pobratymcy z P�wyspu.
Nagle uczu� potrzeb� wmieszania si� w ten przyjemny rozgardiasz i wskoczenia do jednej z doro�ek. Po�piesznie doko�czy� toalety, po�kn�� �niadanie, kt�re wyda�o mu si� niestety zbyt zachodnie, i gardz�c futrzan� czapk�, uda� si� na zwiedzanie.
Najpierw pomy�la�, �e p�jdzie pieszo, ale wnet zmieni� zdanie; aby mie� obraz ca�o�ci, najlepiej pojecha�...
- �Niech mi pan znajdzie dobrego fiakra! - rzuci� portierowi w mundurze obszywanym galonami.
Cz�owiek z p�kiem kluczy przy pasku po�piesznie zatrzyma� doro�k� o pi�knym wygl�dzie, z brzuchatym doro�karzem na ko�le. Ten rozchyli� usta w radosnym u�miechu na widok klienta, kt�ry poprosi� w j�zyku Moliera, �eby pokaza� mu Warszaw�.
- �Jest pan Francuzem?
- �W po�owie. W rzeczywisto�ci jestem W�ochem.
- �To prawie to samo. To dla mnie wielka przyjemno�� pokaza� panu Rzym P�nocy!... Czy wiedzia� pan, �e tak si� nazywa nasz� stolic�?
- �S�ysza�em o tym, ale nie rozumiem dlaczego. Wczoraj stwierdzi�em, �e nie ma tu wiele antycznych ruin.
- �Zrozumie pan za chwil�. Boles�aw zna stolic� jak nikt inny!
- �M�wi pan bardzo dobrze po francusku.
- �Wszyscy tutaj m�wi� po francusku. Francja to nasza druga ojczyzna! Jedziemy! Wio!
Co m�wi�c, Boles�aw wcisn�� na g�ow� kaszkiet z niebieskiego p��tna ozdobiony czym� w rodzaju ozdobnej opaski z posrebrzanego metalu, mlasn�� i zaci�� konia. Jak wszyscy doro�karze, nosi� kilka �eliwnych cyfr obok guzika przy ko�nierzu, kt�re zwisa�y na jego plecach jak etykietka. Zaintrygowany Morosini zapyta� o pow�d takiego dziwnego oznakowania.
- �To pami�tka po czasach, kiedy panoszy�a si� tutaj policja carska. �eby mo�na by�o nas �atwiej odr�ni�. Inne wspomnienie to te latarnie zawieszone przed domami. Poniewa� przyzwyczaili�my si�, wi�c niczego nie zmieniamy.
Zacz�o si� zwiedzanie. W miar� jak przemierzali ulic� za ulic�, Morosini coraz bardziej docenia� wyb�r hotelowego portiera. Zdawa�o si�, �e Boles�aw zna ka�dy dom, kt�ry mijali. Zw�aszcza pa�ace, klucz do przydomku Warszawy: by�o ich tutaj tyle, co w Rzymie. Wzd�u� Krakowskiego Przedmie�cia, reprezentacyjnej arterii miasta, sta�y jeden obok drugiego lub naprzeciwko siebie, niekt�re zbudowane przez w�oskich architekt�w, ale l�ejsze ni� wielkie rzymskie siedziby. Zbudowane cz�sto na planie prostok�ta, z czterema pawilonami po bokach, pozosta�o�ciami dawnych bastion�w, mia�y szerokie dziedzi�ce i wysokie dachy pokryte pozielenia��, miedzian� blach�, kt�ra dodawa�a kolorowego uroku miastu. Boles�aw pokaza� Aldowi pa�ac Teppera, w kt�rym Napoleon spotka� Mari� Walewsk� i ta�czy� z ni� kontredansa, pa�ac Krasi�skich, gdzie przysz�y marsza�ek Poniatowski po�wi�ci� sztandary nowych polskich regiment�w, Potockich, gdzie Murat wydawa� wspania�e przyj�cia, So�tyka, w kt�rym przebywa� Cagliostro, i pa�ac Paca, mieszcz�cy ambasad� Francji za Ludwika XV i b�d�cy schronieniem Stanis�awa Leszczy�skiego, przysz�ego te�cia kr�la.
- �Jest pan pewien, �e nie zwiedzamy Pary�a? - spyta� Aldo. - Ca�y czas tylko Francja i Francja, no i mi�ostki Francuz�w...
- �To dlatego, �e historia Polski i Francji to historia mi�o�ci, kt�ra trwa, i niech mi pan nie m�wi, �e W�osi nie lubi� mi�o�ci! �wiat by si� przewr�ci� do g�ry nogami!
- ��wiat si� nie przewr�ci. Jestem na tym punkcie r�wnie czu�y, co moi pobratymcy, ale teraz chcia�bym zwiedzi� zamek.
- �Zd��y pan przed obiadem. Trzeba te� zwiedzi� dom Chopina i ksi�nej Lubomirskiej, czaruj�cej damy, kt�ra z mi�o�ci uda�a si� do Francji i zosta�a �ci�ta podczas rewolucji*11.
- �Znowu mi�o��?
- �Nie ucieknie pan przed ni�. Dzi� po po�udniu mog� panu pokaza� jej dom: pa�ac w Wilanowie zbudowany przez naszego kr�la Sobieskiego dla francuskiej �ony.
- �Dlaczego nie...
W po�udnie podr�nik uda� si� na obiad do cukierni na placu Zamkowym, kt�rej ukwiecony taras wznosi� si� nad ulic�. M�ode dziewcz�ta odziane jak piel�gniarki poda�y mu pyszne s�odko�ci, a do tego herbat�. Zawsze lubi� ciastka i czasami, dla odmiany, czyni� z nich ca�y posi�ek. Boles�aw, kt�rego te� zaprosi�, uprzejmie odm�wi�. Wola� po�ywienie bardziej konkretne i obieca�, �e wr�ci za dwie godziny.
Aldo by� raczej zadowolony, �e zosta� sam: doro�karz okaza� si� gadu��, a chwila odosobnienia, kt�rej ksi��� za�y� w tym miejscu, na wp� salonie herbacianym, na wp� kawiarni, wyda�a mu si� wielce przyjemna. Rozkoszowa� si� mazurkami, rodzajem plack�w w stylu wiede�skim, kt�rych nadzienie zdawa�o si� mie� niesko�czon� ilo�� odmian, i nale�nikami z konfitur� na ciep�o. Przyjemnie by�o nie my�le� o niczym i mie� wra�enie, �e si� jest na wakacjach.
Przed�u�y� t� mi�� chwil� wytchnienia, zapalaj�c pachn�ce cygaro, podczas gdy fiakier wi�z� go na po�udnie stolicy. Wo�nica, chwilowo milcz�cy, powozi�, drzemi�c, pozwalaj�c swojemu zaprz�gowi jecha� bez nadzoru po utartym szlaku. Pi�kna dot�d pogoda zaczyna�a si� psu�. Zerwa� si� lekki wiatr, gnaj�c na wsch�d popielate chmury, kt�re chwilami zas�ania�y s�o�ce, ale przeja�d�ka by�a przyjemna.
Wilan�w spodoba� si� Morosiniemu. Ten barokowy pa�ac roz�o�ony po�rodku ogrod�w, ze swoimi tarasami, balustradami i dwiema prostok�tnymi wie�yczkami, kt�rych dachy o kilku pi�trach wygl�da�y jak pagody, by� pe�en uroku. Mia� wszystko, co mog�o oczarowa� m�od� kokietk�, kt�r� niew�tpliwie by�a Maria Kazimiera de La Grange d'Arquien, z dobrej niwernijskiej szlachty, kt�ra dzi�ki mi�o�ci, jak m�wi� Boles�aw, zosta�a kr�low� Polski, podczas gdy pocz�tkowo nic tego nie zapowiada�o.
Aldo zna� jej histori� od matki, kt�rej przodkowie byli kuzynami ksi���t Gonzag�w: jeden z ich najpi�kniejszych kwiat�w, Luiza Maria, musia�a, na rozkaz Ludwika XIII, wyj�� za kr�la Jana Kazimierza Waz�, podczas gdy by�a �miertelnie zakochana w pi�knym markizie de Cinq-Mar-sie. Zabra�a ze sob� Mari� Kazimier�, ulubion� dam� dworu, kt�ra po przyje�dzie do Polski wysz�a najpierw za starego, lecz bogatego ksi�cia Jana Sobiepana Zamoyskiego, wojewod� sandomierskiego, a potem, po do�� rych�ym wdowie�stwie i �mierci czw�rki dzieci, za wielkiego marsza�ka Polski, Jana Sobieskiego, w kt�rym wznieci�a gor�ce uczucie. Kiedy zosta� kr�lem, jako Jan III Sobieski wyni�s� na tron t�, kt�r� kocha�, i kaza� wybudowa� dla niej ten letni pa�ac, podczas gdy sam zacz�� zdobywa� s�aw�, je�li nie �wiatow�, to na pewno europejsk�, pokonuj�c Turk�w pod Wiedniem i zawracaj�c ich z drogi na zach�d. Marysie�ka po �mierci m�a na skutek swoich konszacht�w zosta�a przez polski Sejm odes�ana do rodzinnych d�br*12.
Wn�trza pa�acu przynios�y jednak pewne rozczarowanie. Rosjanie zabrali wiele z oryginalnego wyposa�enia. Jedynie kilka mebli - i sporo portret�w - przypomina�o o kr�lu. Antykwariusz szczerze jednak podziwia� zachwycaj�cy gabinet florencki, dar papie�a Inocentego IX, wspaniale rze�bione lustro, w kt�rym odbija�a si� pi�kna twarz kr�lowej, oraz p�yt� van Idena pochodz�c� z jej klawesynu, kt�ry dosta�a od cesarzowej Eleonory Austriackiej.
W miar� przemierzania przewa�nie pustych sal Aldo czu�, jak ogarnia go dziwna melancholia. By� prawie jedynym zwiedzaj�cym i to zbyt ciche miejsce zrodzi�o w nim co� w rodzaju niepokoju. Zacz�� si� zastanawia�, co tu w�a�ciwie robi, i �a�owa�, �e nie zosta� w mie�cie. Pomy�lawszy, �e park, do kt�rego zajrza�o s�o�ce, przywr�ci mu dobry humor, wyszed� na taras, z kt�rego rozci�ga� si� widok na jedn� z odn�g Wis�y. Podziwia� nad brzegiem wody olbrzymie drzewa, kt�re zosta�y posadzone przez samego kr�la Jana III Sobieskiego, i wtedy nagle ujrza� m�od� dziewczyn�.
Nie mia�a jeszcze chyba dwudziestu lat, ale jej uroda by�a zachwycaj�ca. Wysoka i gibka, z jasnymi blond w�osami w kolorze czystego z�ota, o jasnych oczach i zachwycaj�cych ustach, nosi�a z doskona�� elegancj� niebieski, we�niany p�aszcz wyko�czony futrem z bia�ego lisa i podobny toczek, kt�ry nadawa� jej wygl�d bohaterki ba�ni Andersena. Rozmawia�a �ywo z m�odym brunetem, romantycznym i... rozczochranym.
Na ile Aldo m�g� wywnioskowa� z ich zachowania, by�a to scena zerwania lub co� w tym rodzaju. M�oda dziewczyna zdawa�a si� prosi�, b�aga�. Mia�a w oczach �zy, ch�opak te�, ale chocia� m�wili do�� g�o�no, Morosini nie rozumia� ani s�owa. Wszystko, co uda�o mu si� zarejestrowa�, to imiona. Pi�kne stworzenie mia�o na imi� Anielka, za� jej towarzysz - W�adys�aw.
Ukryty za przyci�tym cisem, s�ucha� z zainteresowaniem ich pe�nej emocji rozmowy. Anielka coraz energiczniej prosi�a o co� W�adys�awa, kt�ry coraz bardziej upiera� si� przy swoim. Mo�e by�a to typowa historia mi�dzy bogat� pann� a biednym, lecz dumnym ch�opakiem, kt�ry chce podzieli� si� swoj� bied�, ale nie pragnie przyj�� fortuny ukochanej. W�adys�aw, w czarnym, �opocz�cym p�aszczu, przypomina� nihiliste lub o�wieconego studenta i ukryty widz nie rozumia�, dlaczego tej zachwycaj�cej dziewczynie zale�a�o na nim do tego stopnia: z ca�� pewno�ci� nie m�g� zapewni� jej godnej przysz�o�ci, ani w og�le jakiejkolwiek przysz�o�ci. A do tego nie by� nawet zbyt przystojny!
Nagle dramat osi�gn�� punkt kulminacyjny. W�adys�aw chwyci� Anielk� w ramiona i wycisn�� na jej ustach poca�unek zbyt �arliwy, aby m�g� by� ostatnim, po czym, wyrwawszy si� jej, mimo �e kurczowo chcia�a go zatrzyma�, uciek� wielkimi susami, a ch�odny wiatr targa� jego popielaty szal i rozchyla� po�y za d�ugiego p�aszcza.
Anielka nie stara�a si� go dogoni�. Opar�szy si� �okciami o balustrad�, schyli�a si� tak, �e g�owa spocz�a jej na ramionach, i wybuchn�a szlochem. Aldo wstrzyma� oddech, nie wiedz�c, co robi�. Wiedzia�, �e nie mo�e podej�� do zrozpaczonej dziewczyny z banalnym pocieszeniem, ale z drugiej strony trudno by�o mu tak odej�� i zostawi� j� tu sam� pogr��on� w rozpaczy.
Tymczasem Anielka wyprostowa�a si�, patrz�c na pejza� rozci�gaj�cy si� u jej st�p, po czym zdecydowa�a si� odej��. Aldo postanowi� i�� za ni�, ale dziewczyna zamiast skierowa� swe kroki ku wej�ciu pa�acu, ruszy�a na schody, kt�re prowadzi�y nad brzeg rzeki, co zaniepokoi�o Morosi-niego, ogarni�tego dziwnym przeczuciem. Chocia� szed� niemal bezszelestnie, dziewczyna szybko zauwa�y�a jego obecno�� i zacz�a biec z szybko�ci�, kt�ra go zaskoczy�a. Jej szczup�e stopy obleczone w buty z niebieskiego zamszu miga�y nad �wirow� alejk�. Najwyra�niej kierowa�a si� w stron� rzeki. Tym razem Aldo straci� w�tpliwo�ci i rzuci� si� jej �ladem. On r�wnie� by� dobrym biegaczem. Po powrocie z niewoli wr�ci� do uprawiania sport�w: p�ywania, atletyki i boksu, dzi�ki czemu jego forma fizyczna by�a bez zarzutu. Jego d�ugie nogi z �atwo�ci� nad��a�y za dziewczyn�, ale dopiero nad brzegiem Wis�y uda�o mu si� jej dopa��. Wyda�a okrzyk, walcz�c z napastnikiem i chc�c mu si� wyrwa� za wszelk� cen�. Wypowiada�a przy tym niezrozumia�e s�owa, kt�re jednak wyda�y mu si� niezbyt uprzejme. Potrz�sn�� ni�, z nadziej�, �e dziewczyna si� uciszy i uspokoi.
- �Prosz� mnie nie zmusza�, �ebym pani� spoliczkowa�! - rzuci� po francusku z nadziej�, �e m�oda kobieta nale�y do wi�kszo�ci frankofo�skiej w swoim kraju. I rzeczywi�cie.
- �Kto panu powiedzia�, �e musz� si� uspokoi�? I dlaczego si� pan wtr�ca? Co to za maniery, �eby �ledzi� ludzi i rzuca� si� na nich!
- �Kiedy ci �ludzie" chc� pope�ni� wielkie g�upstwo, obowi�zkiem ka�dego jest im w tym przeszkodzi�! Niech pani nie zaprzecza, �e zamierza�a rzuci� si� do wody!
- �A niby kiedy? To nie pa�ska sprawa! Czy ja pana znam?
- �Przyznaj�, �e si� nie znamy, ale zale�y mi, by wiedzia�a pani, �e jestem cz�owiekiem o dobrym smaku i nie znosz�, gdy ulega zniszczeniu dzie�o sztuki. A to w�a�nie chcia�a pani zrobi�, dlatego musia�em temu przeszkodzi�! Dzi�kuj� Bogu, �e pozwoli� mi pani� chwyci�, zanim pani zanurkowa�a. Nie chcia�bym razem z pani� wpa�� do lodowatej wody!
- �Czy to ja jestem tym dzie�em sztuki? - spyta�a dziewczyna nieco �agodniejszym tonem.
- �A czy jest tu jeszcze kto� inny? No, m�oda panno, czy zechcesz powierzy� mi swoje k�opoty? Wychodz�c z pa�acu, niechc�cy, by�em �wiadkiem sceny, kt�ra, jak mi si� zdaje, zrobi�a pani wielk� przykro��. Nie znaj�c pani j�zyka, niewiele z tego zrozumia�em, chyba tylko to, �e kocha pani tego ch�opca i �e on pani� kocha, ale na swoich warunkach. Myl� si�?
Anielka skierowa�a na niego l�ni�ce od �ez oczy. Bo�e, co to by�y za oczy! Mia�y dok�adnie kolor plastra miodu w s�oneczny dzie�. Raptem Morosini uczu�, �e ma ochot� j� poca�owa�, lecz si� powstrzyma�, pomy�lawszy, �e po gor�cym poca�unku W�adys�awa jego by�by dla niej wielce nieprzyjemny...
- �Nie myli si� pan - westchn�a. - Kochamy si�, ale nie mo�emy by� razem...
dlatego, �e nie mam do tego prawa. Nie jestem wolna...
- Jest pani zam�na? -Nie, ale...
Przerwa�a w p� zdania, a na jej �licznej twarzy pojawi� si� strach. Spogl�da�a na co� ponad ramieniem Morosiniego. Aldo poczu� czyj� oddech za plecami i si� odwr�ci�. Za nim sta� pot�nie zbudowany m�czyzna odziany jak s�u��cy z dobrego domu, z kapeluszem w d�oni. Nawet na niego nie spojrzawszy, niespodziewany go�� powiedzia� kilka s��w gard�owym g�osem. Anielka spu�ci�a g�ow� i odsun�a si� od ksi�cia.
- Bo�e, znowu nic nie rozumiem. Co on m�wi?
- ��e mnie wsz�dzie szukaj�, �e ojciec jest bardzo zaniepokojony. .. i �e natychmiast mam wraca� do domu. Prosz� mi wybaczy�.
- Kto to taki?
- �S�u��cy mego ojca. Niech mi pan pozwoli odej��, prosz�!
- Czy mo�emy si� jeszcze spotka�?
- �Poniewa� nie mam na to najmniejszej ochoty, nie ma mowy. Prosz� zrozumie�, �e nigdy panu nie wybacz�, i� pan mi przeszkodzi�. Gdyby nie pan, teraz ju� mia�abym spok�j... Ju� id�, Bogdanie...
Podczas tej kr�tkiej wymiany zda� s�u��cy ani drgn��, tylko poda� dziewczynie futrzany toczek, kt�ry zgubi�a podczas szalonego biegu. Anielka nie w�o�y�a go na g�ow�, lecz odrzuciwszy do ty�u wiotk� r�k� d�ugie jedwabiste w�osy, a drug� przytrzymuj�c po�y p�aszcza, skierowa�a si� w stron� ogrodzenia pa�acu.
Morosini zauwa�y�, �e dzie� znowu sta� si� szary, pociemnia�y od mg�y unosz�cej si� znad rzeki. Jeszcze nigdy �adna kobieta nie potraktowa�a go z tak� pogard�, na dodatek jedyna, kt�ra mu si� spodoba�a po zerwaniu z Diano-r�. Nie wiedzia� nawet, jak si� nazywa; zna� tylko jej imi�. By� bardziej zaintrygowany ni� zagniewany.
Tymczasem dwie sylwetki oddala�y si� szerok� topolow� alej�. Zdecydowa� si� p�j�� ich �ladem. Rzuci� si� biegiem, jakby od tego zale�a�o jego �ycie.
Kiedy dotar� do wielkiej, zwie�czonej pos�gami bramy prowadz�cej do zamku, przed kt�r� czeka�a na niego doro�ka, zobaczy�, jak dziewczyna wsiada do czarnej limuzyny, a Bogdan trzyma otwarte drzwi. Potem usiad� za kierownic� i limuzyna ruszy�a. Morosini dobieg� ju� do Boles�awa, kt�ry z nud�w te� obserwowa� t� scen�, pal�c papierosa, i wskakuj�c do doro�ki, rzuci�:
- �Pr�dzej! Za tym autem! Fiakier roze�mia� si� pe�n� g�b�.
- �Chyba nie s�dzi pan, �e m�j ko� nad��y za takim potworem! Na szcz�cie jest zdrowy, ale nie zamierzam go wyko�czy�... nawet gdyby mi pan obiecywa� fortun�! Niech mnie pan prosi o co innego.
- �A o co mia�bym pana prosi�? - oburzy� si� Morosini. - No chyba... �e wie pan, do kogo nale�y ten automobil.
- �To ju� co innego. Oczywi�cie, �e wiem. Wszyscy wiedz�, kim jest naj�adniejsza panna w Warszawie! Auto nale�y do hrabiego Solma�skiego, a to jest jego c�rka Anielka. Ma osiemna�cie, mo�e dziewi�tna�cie lat.
- �Brawo! A czy wie pan, gdzie mieszkaj� ci Solma�scy?
- �Oczywi�cie! Mog� panu pokaza� w drodze powrotnej.
- �Bardzo dobrze! B�d� panu za to niezmiernie wdzi�czny - rzuci� Morosini, wr�czaj�c Bogdanowi banknot, kt�ry ten skwapliwie schowa� do kieszeni.
- �To si� rozumie - rzek�, �miej�c si�. - Solma�scy mieszkaj� w centrum, przy Mazowieckiej...
Ruszyli wolnym tempem w drog�. W mi�dzyczasie pasa�erowie limuzyny dojechali do domu. Kiedy fiakier przeje�d�a� tamt�dy, Morosini zapisa� numer i zapami�ta� zdobion� bram�, postanawiaj�c, �e wr�ci tu w nocy. By�o to by� mo�e g�upie, bior�c pod uwag�, �e jutro mia� wyjecha�, ale ze wszystkich si� chcia� si� dowiedzie� czego� wi�cej o Anielce i ujrze� znowu jej zachwycaj�c� twarz.
W pokoju hotelowym czeka�a ksi�cia przykra niespodzianka. Jeden rzut oka wystarczy�, by zauwa�y�, �e kto� tu buszowa�. W baga�ach niczego nie brakowa�o, wszystko pozosta�o na swoim miejscu, jednak dla uwa�nego obserwatora takiego jak on nie by�o najmniejszej w�tpliwo�ci: kto� grzeba� w jego rzeczach... Tylko w jakim celu?... Jedyny warto�ciowy przedmiot, kopia szafiru, spoczywa� w jego kieszeni. A zatem? Kto interesowa� si� nieznajomym podr�nym do tego stopnia, �e przegl�da� jego rzeczy? Rzecz dziwna, lecz Morosini nie chcia� zbyt d�ugo si� nad tym zastanawia�. Mo�e to tylko zwyk�y z�odziej hotelowy licz�cy na �up w pokoju klienta, kt�ry wygl�da� na bogatego...
Aldo postanowi�, �e zje kolacj� na mie�cie; od�wie�y� si�, wdzia� smoking i zszed� do holu, bij�cego serca ka�dego szanuj�cego si� hotelu, gdzie poprosi� o francuskie gazety i zasiad� w fotelu os�oni�tym od przeci�g�w przez olbrzymi� aspidistr�. St�d m�g� swobodnie obserwowa� wielkie drzwi obrotowe, portierni�, szerokie schody i wej�cie do baru.
Jak wszystkie hotele zbudowane na pocz�tku wieku, Europejski by� dowodem ca�kowitego braku wyobra�ni, je�li chodzi o dekoracje. Podobnie jak jego praski odpowiednik by� przepe�niony z�oceniami, witra�ami w modern style, freskami, rze�bami, aplikami i �yrandolami z poz�acanego br�zu. Jednak by�o w nim co� innego, co� dosy� sympatycznego: bardziej ciep�a, prawie rodzinna atmosfera. Osoby zajmuj�ce miejsca przy okr�g�ych stolikach lub w fotelach pozdrawia�y si� u�miechem lub skinieniem g�owy, co pozwala�o si� domy�la�, �e byli to znajomi Polacy, kt�rzy maj� opini� jednych z najbardziej uprzejmych i mi�ych ludzi na �wiecie... Jedynie pewna para Amerykan�w wygl�daj�cych na strasznie znudzonych, i samotny Belg przy ko�ci, kt�ry wertowa� gazety, popijaj�c piwo, zacierali to og�lne wra�enie.
By�o te� kilka �adnych blondynek, podobnych do tych, kt�re spotyka si� u Ritza w Pary�u lub w Claridge, tylko odcie� ich w�os�w by� ja�niejszy. Morosini, udaj�c, �e czyta, szuka� wzrokiem tajemniczego go�cia, kiedy nagle wszystkie g�owy odwr�ci�y si� w stron� szerokich schod�w przykrytych purpurowym dywanem; schodzi�a po nich powoli pi�kna kobieta, a raczej bogini... Aldo rozpozna� wspania�e futro z szynszyli, to samo, kt�re mia�a na sobie w Bo�e Narodzenie 1913, kr�lewsk� postaw�, per�owe w�osy i ciemnoniebieskie oczy. To by�a ni mniej, ni wi�cej tylko Dianora w d�ugiej, czarnej, aksamitnej sukni obszy-wanej futrem.
Podobnie jak ongi� w Wenecji, nie spieszy�a si�, smakuj�c cisz�, kt�r� wywo�a�a swoim pojawieniem, i skierowane na ni� pe�ne podziwu spojrzenia. Zatrzyma�a si� w po�owie schod�w i opar�szy jedn� r�k� o por�cz z br�zu, zdawa�a si� szuka� kogo� wzrokiem.
Raptem z baru wypad� m�ody cz�owiek w surducie i rzuci� si� na schody, pokonuj�c po dwa stopnie z niezr�cznym po�piechem jak szczeni�, kt�re ujrza�o sw� pani�. Dianora przywita�a go u�miechem, ale trwa�a w bezruchu. Patrzy�a ci�gle na d� i kiedy napotka�a spojrzenie Alda, ksi��� zrozumia�, �e to w niego wpatrywa�a si� z wyrazem zdziwienia, kt�re unios�o jedn� z jej brwi i wywo�a�o u�miech na ustach.
Nie wiedzia�, jak si� zachowa�. Dr��c� r�k� chwyci� gazet� z postanowieniem, �e nie zdradzi odczuwanej emocji. Je�li jednak chcia� umkn�� przesz�o�ci, to si� myli�: Dianora powiedzia�a co� do m�odzie�ca w surducie, kt�ry wyda� si� nieco zaskoczony, ale odwr�ci� si� i z powrotem znikn�� w barze. Morosini ani drgn��, kiedy przeci�g przyni�s� do jego nozdrzy znajomy zapach. Tymczasem Dianora zesz�a ze schod�w.
- �Dlaczego udaje pan, �e czyta, jakby mnie pan nie zauwa�y�, drogi Aldo? - us�ysza�. - To nieuprzejmie. A mo�e to ja tak bardzo si� zmieni�am?
Aldo niespiesznie od�o�y� gazet� i wsta�, �eby si� pochyli� nad ma�� d�oni� b�yszcz�c� od diament�w.
- �Dobrze wiesz, �e nie, droga przyjaci�ko. Jest pani ci�gle taka pi�kna - odpar� spokojnie, co go samego dziwi�o -ale mo�e zbli�aj�c si� do mnie, nara�a si� pani na pewne ryzyko.
- �Na jakie, m�j Bo�e?
- ��e zostanie pani �le przyj�ta. Czy nie przysz�o pani do g�owy, �e nie �ycz� sobie nowych spotka�?
- �Niech pan nie opowiada g�upstw! Zdaje si�, �e sp�dzili�my razem same przyjemne chwile. Dlaczego zatem nie mo�emy znowu si� spotka�?
Dianora, pewna siebie, usiad�a w fotelu, rozchylaj�c p�aszcz, co pozwoli�o Morosiniemu stwierdzi�, �e zachowa�a zami�owanie do wysokich, podobnych do obro�y naszyjnik�w, tak dobrze pasuj�cych do jej delikatnej i wiotkiej szyi. Ten, kt�ry nosi�a dzisiaj, wykonany by� ze szmaragd�w i diament�w tak rzadkiej urody, �e Aldo zapomnia� przez chwil� o dawnej flamie, by podziwia� klejnot, kt�ry by zapami�ta�, gdyby ju� kiedy� go widzia�, i kt�rego Dianora nie mia�a, kiedy by�a �on� Vendramina. Kusi�o go, aby wyj�� z kieszeni jubilersk� lup�, z kt�r� nigdy si� nie rozstawa�, i przyjrze� si� mu z bliska, ale kurtuazja wymaga�a, by podtrzyma� rozmow�.
- �Jestem szcz�liwy - rzek� zimno - �e zachowa�a pani wy��cznie przyjemne wspomnienia. Szkoda, �e ja nie mog� tego powiedzie� o sobie. A mo�e nie mamy tych samych wspomnie�? Ostatnie, jakie mam, nie nale�y raczej do takich, kt�re chcia�oby si� przypomina�, zw�aszcza nie w hotelowym holu.
- �To prosz� go nie wspomina�! Niech mi B�g wybaczy, je�li pana urazi�am - doda�a ju� powa�niej. - Nie s�dz�, �ebym pope�ni�a wielki b��d, opuszczaj�c pana. Wybuch�a wojna... i nie widzia�am przed nami przysz�o�ci.
- �Czy nadal jest pani o tym przekonana? Mog�a pani zosta� moj� �on�, jak o to prosi�em, i post�pi� tak, jak inne �ony �o�nierzy: czeka�!
- �Cztery lata? Cztery d�ugie lata? Niech mi pan wybaczy, ale ja nie umiem czeka�. Nigdy nie umia�am. Je�li czego� pragn�, musz� to mie� od razu! Pan przebywa� d�ugo w niewoli. Nie mog�abym tego znie��.
- Ico by pani zrobi�a? Zdradza�aby mnie pani? Dianora otworzy�a szeroko oczy i spojrza�a na ksi�cia z namys�em.
- �Trudno powiedzie�... - odpar�a ze szczero�ci�, kt�ra wywo�a�a grymas na twarzy Alda.
- I pani m�wi�a, �e mnie kocha? - rzuci� z gorycz� zmieszan� z pogard�.
- �Ale� kocha�am pana, a mo�e nawet zachowa�am w sercu troch� tego uczucia... - doda�a z u�miechem, kt�remu nie potrafi� si� oprze� w czasach wielkiej mi�o�ci. -Jednak pasja nie pasuje do dnia codziennego, zw�aszcza w czasach wojny. Mimo �e pan w to nie wierzy�, musia�am si� chroni�. Dania jest blisko Niemiec, a w oczach wszystkich by�am cudzoziemk�, prawie wrogiem. Nawet w koronie weneckiej ksi�niczki by�abym zawsze podejrzana.
- �Nie by�aby pani, gdyby zgodzi�a si� przystroi� ksi���c� koron�. By�aby pani jedn� z Morosinich. Przy mojej matce nic pani nie grozi�o.
- �Ona mnie nie kocha�a. A zreszt� zapomina pan o jednym, �e po powrocie z niewoli musia�by pan pracowa�. Chyba nie zosta� pan antykwariuszem z nud�w?
- �Bardziej, ni� pani s�dzi! M�j zaw�d mnie pasjonuje, ale je�li dobrze pani� rozumiem, usi�uje mi pani wyt�umaczy�, �e nie zosta�a moj� �on�, gdy� obawia�a si� pani... �ycia w ub�stwie? Czy o to chodzi?
- �Przyznaj� - odpar�a z t� rozbrajaj�c� szczero�ci�, kt�ra zawsze by�a jej w�a�ciwa. - Nawet gdyby nie wybuch�a wojna, nie wysz�abym za pana, gdy� by�am pewna, �e nie b�dzie pan m�g� prowadzi� dawnego trybu �ycia, a ja, od kiedy opu�ci�am rodzinny dom, zawsze ba�am si� ogranicze�. Nie byli�my bogaci i cierpia�am z tego powodu. Trudno sobie to wyobrazi�, kiedy zawsze op�ywa�o si� we wszystko - doda�a, bawi�c si� bransolet�, kt�ra musia�a mie� wiele karat�w. - Zanim wysz�am za Vendramina, nie wiedzia�am, co to jedwabne po�czochy...
- �W tej chwili te� pani nie jest w potrzebie... Ale, sk�d ma pani te informacje o stanie moich interes�w? D�ugo pani nie by�o w Wenecji...
- �To prawda, ale mam tam przyjaci�.
Aldo pos�a� jej u�miech kpi�cy i nonszalancki zarazem, kt�ry prawie zawsze odnosi� zamierzony skutek.
- �Na przyk�ad Luiza Casati?
- �W rzeczy samej. Sk�d pan wie?
- �Och, to bardzo proste: w dniu, w kt�rym mia�em wyjecha� z Wenecji, zaprosi�a mnie na jeden ze s�ynnych wieczor�w, kt�re utrzymuje w tajemnicy, i �eby mnie zwabi�, obieca�a niespodziank�, zaznaczaj�c, �e w moim interesie jest przyj��, je�li chc� si� dowiedzie�, co si� z pani� dzieje. Przez chwil� nawet pomy�la�em, �e pani� tam zastan�...
- �Nie, nie by�o mnie tam... a jednak wyjecha� pan?
- �No c�... Zosta�em cz�owiekiem interesu, a wi�c cz�owiekiem powa�nym. Ale, w takim razie, zastanawiam si�, co to mog�a by� za niespodzianka?
Dianora ju� mia�a odpowiedzie�, kiedy m�ody cz�owiek w surducie, kt�remu czas si� d�u�y�, wyszed� z baru i podszed� do nich ze zmartwion� i jednocze�nie zaniepokojon� min�. Przypomnia� Dianorze, �e jest ju� p�no... Kobieta zmarszczy�a czo�o ze z�o�ci�.
- �Bo�e, jaki pan nudny, Zygmuncie! Przez czysty przypadek spotka�am starego, dawno utraconego przyjaciela, a pan mi m�wi o zegarze! Mam ochot� odwo�a� t� kolacj�...
Morosini poderwa� si� z fotela i zwr�ci! si� do m�odego cz�owieka, kt�ry, jak mu si� zdawa�o, by� bliski �ez.
- �Za nic w �wiecie nie chcia�bym pokrzy�owa� waszych plan�w na wiecz�r! Co do ciebie, moja droga Dianoro, nie pozw�l na siebie d�u�ej czeka�. Mo�e spotkamy si� p�niej... albo jutro rano? Wyje�d�am dopiero wieczorem.
- �Nie. Niech mi pan obieca, �e zaczeka na mnie! Nie powiedzieli�my sobie nawet po�owy tego, co nazbiera�o si� przez te wszystkie lata. Niech pan obieca albo nie ruszam si� z miejsca! - Po czym zwr�ci�a si� do m�odzie�ca: -W ko�cu, prawie nie znam hrabiego Solma�skiego, pa�skiego ojca, m�j drogi Zygmuncie, i moja nieobecno�� nie powinna sprawi� mu wielkiej przykro�ci.
- �Myli si� pani! - odpar� zapalczywie m�ody cz�owiek. -To by by�a dla niego wielka obraza, gdyby pani odwo�a�a swoje przybycie w ostatniej chwili! Prosz�, chod�my ju�.
- �Oczywi�cie, moja droga, uwa�am, �e powinna� p�j�� -doda� Morosini, w kt�rym nazwisko gospodarza poruszy�o najczulsz� strun� ciekawo�ci. - Obiecuj�, �e b�d� czeka� na pani�. Posiedz� sobie w barze i zam�wi� ma�e co nieco.
- �W tej sytuacji - westchn�a Dianora, wstaj�c i zapinaj�c futro z szynszyli - poddaj� si� waszej woli, moi panowie! A zatem, Zygmuncie, w drog�! A z panem, ksi���, do zobaczenia!
Kiedy znikn�a, ponownie �ci�gaj�c na siebie wszystkie spojrzenia, Aldo uda� si� do restauracji. Kierownik sali z uroczyst� min� posadzi� go przy stoliku, na kt�rym sta�y r�owe tulipany i ma�a lampka z aba�urem w kolorze zorzy. Potem poda� mu wielk� kart� i oddali� si�, aby go�� w spokoju wybra� co� z menu. Morosini jednak nie po�wi�ca� karcie da� wi�kszej uwagi, podniecony my�l�, �e Dianora idzie na kolacj� do domu przy Mazowieckiej, gdzie sam zamierza� si� uda�. Teraz ju� nie musia� tego czyni�: dowie si� wi�cej od wielce urodziwej przyjaci�ki, kiedy ta wr�ci, bowiem oczy kobiety s� zawsze bardziej przenikliwe ni� wzrok m�czyzny. Zw�aszcza �e spotka tam prze�liczn� dziewczyn�...
Ucieszony t� perspektyw� zam�wi� posi�ek z�o�ony z kawioru, pieczonej kaczki z jab�kami i ko�dun�w, o kt�rych Polacy powiadaj�, �e pewnego razu bogini przysz�a si� wyk�pa� w Wilejce i zosta�a zatrzymana na ziemi przez sprytnego zakochanego, kt�remu da�a przepis na danie weselne. By�y to piero�ki podobne do ravioli, lecz faszerowane mi�sem i szpikiem wo�owym z majerankiem, kt�re wrzuca si� na wrz�c� wod� i je si� �y�k� bez krojenia, by same p�ka�y i rozp�ywa�y si� w ustach. Do picia wybra� szampana, kt�ry mia� t� zalet�, �e powinien pom�c to wszystko strawi�.
Wodz�c wzrokiem po sali l�ni�cej od kryszta��w i sreber, Aldo pomy�la�, �e �ycie sprawia�o mu dziwne niespodzianki. Dianora pewnie nie przypuszcza�a, �e dawny kochanek b�dzie na ni� czeka�, my�l�c o innej, a i on sam ch�tnie przyzna�, �e przypadkowe spotkanie zako�czy�oby si� inaczej, gdyby nie Anielka... Smutna nimfa wi�lana odda�a mu wielk� przys�ug�, czyni�c go mniej wra�liwym na inwazj� rozkosznych wspomnie� sprzed lat... Dostarczaj�c Morosiniemu nowej emocji, dzia�a�a podobnie jak jeden z tych wdzi�cznych parawan�w, kt�re stawia si� przed kominkiem, aby os�abi� si�� p�omieni.
Niestety, zosta�o mu ju� niewiele czasu, je�li chcia� wyjecha� jutro wieczorem... A czeka�o na niego tyle wa�nych spraw. Z drugiej strony, nawet je�li umiera� z ochoty na spotkanie, czy warto by�o traci� czas dla nieznajomej zakochanej w innym, kt�rej bezsprzecznie zupe�nie nie obchodzi�? Czy nie rozs�dniej by�oby zapomnie� o ca�ej sprawie?
Wszystkie te pytania k��bi�y si� w jego g�owie przez reszt� wieczoru, podczas kt�rego otrzyma� poka�n� dawk� rozrywki za spraw� orkiestry graj�cej na przemian weso�e mazurki i rozdzieraj�ce nokturny.
Po wypiciu kawy - w jej najbardziej niegodnej postaci, kt�rej sekret jest domen� hoteli - Aldo uda� si� do baru, gdzie m�g� si� obawia� co najwy�ej dyskretnego pianisty. W zacisznej atmosferze znalaz� chwil� wytchnienia. By�o tu kilku, rozmawiaj�cych p�g�osem, m�czyzn, kt�rzy siedz�c na wysokich sto�kach, s�czyli r�ne alkohole. Sam zam�wi� pierwszy lepszy koniak i d�ugo ogrzewa� kryszta�owy kieliszek w d�oni, wdychaj�c aromat trunku i wodz�c wzrokiem za oparami niebieskawego dymu z papierosa.
Po opr�nieniu pierwszego kieliszka pomy�la�, czyby nie zam�wi� nast�pnego, kiedy do jego stolika podszed� barman, kt�ry w�a�nie odebra� telefon.
- �Prosz� o wybaczenie, je�li pozwalam sobie przypuszcza�, �e pan jest ksi�ciem Morosinim? - spyta�.
- �W rzeczy samej.
- �Mam przekaza� panu wiadomo��. Pani Kledermann w�a�nie wr�ci�a i prosi, abym przekaza�, �e jest zm�czona i nie przyjdzie na spotkanie.
- �Pani jaka...? - Aldo a� drgn��, maj�c wra�enie, �e sufit wali mu si� na g�ow�.
- �Pani Moritz Kledermann, ta pi�kna kobieta, kt�r� zdaje si� widzia�em rozmawiaj�c� z panem przed kolacj�, w holu. Prosi�a, aby pana przeprosi�, ale...
Morosini sta� jak zamurowany. Barman pomy�la�, �e mo�e pope�ni� jak�� gaf�, kiedy nagle ksi��� otrz�sn�� si� i wybuchn�� �miechem.
- �Bez obawy, przyjacielu, wszystko w porz�dku! Przynie� mi jeszcze jeden koniak!
Kiedy barman wr�ci� z kieliszkiem, Morosini wr�czy� mu banknot.
- �Czy mo�esz mi powiedzie�, przyjacielu, kt�ry apartament zajmuje pani Kledermann?
- �Oczywi�cie! Apartament kr�lewski...
- �Oczywi�cie, jakbym �mia� w�tpi�...
Dodatkowy kieliszek koniaku okaza� si� zbawienny, bo dzi�ki niemu Aldo zachowa� spok�j w obliczu trzeciej niespodzianki tego wieczoru, i to nie najmniejszej. To, �e Dianora ponownie wysz�a za m��, nie zdziwi�o go. A nawet si� tego domy�la�. Aura luksusu roztaczana przez by�� kochank� i jej bajeczn� bi�uteri� - ta, kt�r� dosta�a od starego Vendramina, nie robi�a takiego wra�enia - wszystko to kaza�o si� domy�la� w jej �yciu obecno�ci niezwykle bogatego m�czyzny. Ale �e tym m�czyzn� by� bankier z Zurychu, kt�rego c�rk� proponowa� mu za �on� mecenas Massaria, to przekracza�o ludzkie poj�cie. Mo�na by�o od tego zwariowa�. Gdyby si� zgodzi�, Dianora zosta�aby jego te�ciow�! Co za temat na tragedi�... albo raczej na tak lubian� przez Francuz�w fars�.
Poniewa� ca�a sytuacja wyda�a mu si� zabawna, postanowi� j� troch� przed�u�y�. Rozmowa z �on� szwajcarskiego bankiera mog�a by� upojn� chwil�!
Nie musia� prosi� portiera o wskazanie drogi do kr�lewskiego apartamentu; dla sta�ego bywalca dobrych hoteli nie by�o nic prostszego. Na pierwszym pi�trze poszed� prosto w kierunku imponuj�cych, podw�jnych drzwi, do kt�rych zapuka�, zastanawiaj�c si�, co mog�o pchn�� Dianor�, podr�uj�c� samotnie w towarzystwie jednej tylko pokoj�wki, do zainstalowania si� w tak wielkim apartamencie. We wszystkich wielkich hotelach suita kr�lewska sk�ada�a si� przewa�nie z dw�ch salon�w, czterech lub pi�ciu pokoi i tylu� �azienek. To prawda, nie ceni�a przecie� prostoty...
Drzwi otworzy�a mu subretka*13. O nic nie pytaj�c, poprowadzi�a go przez przedpok�j do salonu w stylu empire, gdzie go zostawi�a. Salon by� majestatyczny, meble ozdobione poz�acanymi sfinksami wysokiej jako�ci, a �ciany kilkoma niebrzydkimi pejza�ami, tym samym miejsce to bardziej nadawa�o si� na oficjalne przyj�cia ni� na schadzki z by�� kochank�. Na szcz�cie w kominku buzowa� przyjemny ogie�, �agodz�c nieco to przykre wra�enie. Aldo usiad� w najcieplejszym miejscu i zapali� papierosa.
Potem wypali� jeszcze trzy i kiedy zacz�� traci� cierpliwo��, otworzy�y si� drzwi, w kt�rych stan�a Dianora. Na jej widok Aldo wsta�.
- �Czy ma pani zwyczaj otwiera� drzwi pierwszemu lepszemu? - spyta� ironicznie. - Pani pokoj�wka nawet mnie nie spyta�a o nazwisko.
- �Nie musia�a. Jednak niezbyt by�o panu spieszno, aby mnie odwiedzi�.
- �Nie by�em zaproszony. Gdyby pani mnie wezwa�a, przyby�bym niezw�ocznie.
- �A wi�c dlaczego pan przyszed�, skoro pana nie wzywa�am?
- �Mia�em nieodpart� ochot� porozmawia� z pani�! Wiem, �e k�adzie si� pani p�no. Widz� jednak, �e pani wiecz�r trwa� kr�tko. Wcze�nie pani wr�ci�a. Czy�by przyj�cie okaza�o si� a� tak nudne?
- �Bardziej, ni� pan przypuszcza! Hrabia Solma�ski jest z pewno�ci� wielkim szlachcicem, ale przy tym nudnym jak flaki z olejem, a w jego salonach panuje senna i nu��ca atmosfera.
- �Dlaczego zatem posz�a tam pani? Przecie� nie jest w pani zwyczaju odwiedza� ludzi, kt�rzy si� pani nie podobaj� lub pani� nudz�?
- �Zgodzi�am si� tam p�j��, aby zrobi� przyjemno�� mojemu m�owi, kt�ry prowadzi z hrabi� interesy. Ale chyba nie powiedzia�am panu jeszcze, �e ponownie wysz�am za m��?
- �Dowiedzia�em si� tego od barmana, ale to te� spos�b, by by� na bie��co. A odno�nie niespodzianek, wnosz�, i� to w�a�nie tak� zarezerwowa�a dla mnie Luiza Casati tamtego wieczoru? Czy to szcz�liwe wydarzenie mia�o miejsce niedawno?
- �Raczej nie. Jestem m�atk� od dw�ch lat.
- �Moje szczere gratulacje. A wi�c jest pani teraz Szwajcark�? - rzuci� Morosini z impertynenckim u�miechem. -Nie dziwi zatem fakt, �e wr�ci�a pani do hotelu tak wcze�nie! W tym kraju ludzie r�wnie� k�ad� si� wcze�nie. To takie dobre dla zdrowia...
Dianorze nie spodoba� si� ten �art. Odwr�ci�a si� od go�cia, co pozwoli�o mu podziwia� doskona�� sylwetk� w d�ugim szlafroku z cienkiej bia�ej we�ny, wyko�czonym gronostajowym futrem.
- �Zna�am pana jako cz�owieka bardziej subtelnego -szepn�a z wyrzutem. - Je�li zamierza mi pan prawi� impertynencje, wkr�tce zaczn� �a�owa�, �e pana wpu�ci�am.
- �Sk�d przypuszczenie, �e chcia�em by� niemi�y? My�la�em tylko, �e zachowa�a pani dawne poczucie humoru. W takim razie, pom�wmy o dobrej przyja�ni i o tym, w jaki spos�b zosta�a pani pani� Kledermann? Mi�o�� od pierwszego wejrzenia?
- �W �adnym razie... przynajmniej je�li chodzi o mnie. Pozna�am Moritza w Genewie podczas wojny. Zacz�� si� do mnie umizgiwa�, ale wtedy wola�am zachowa� wolno��. Widywali�my si� jeszcze potem, a� w ko�cu zgodzi�am si� wyj�� za niego. To cz�owiek bardzo samotny.
Morosini uzna� t� histori� za zbyt kr�tk� i uwierzy� w ni� tylko cz�ciowo; nigdy nie spotka� kolekcjonera, kt�ry czu�by si� samotny. Jako jeden z nich dobrze wiedzia�, �e pasja wystarcza zbieraczowi na zagospodarowanie wszystkich wolnych chwil, zak�adaj�c, �e w og�le takimi dysponuje. Co nie mog�o jednak dotyczy� cz�owieka interes�w pokroju Kledermanna. Aldo zachowa� swoje wnioski dla siebie i zauwa�y� niedbale:
- �A� tak samotny? W kr�gach, w kt�rych obecnie si� obracam, pani m�� jest do�� znany. S�ysza�em, �e ma c�rk�?
- �W rzeczy samej, ale do tej pory nie uda�o mi si� wkra�� w jej �aski. To dziwne i bardzo niezale�ne stworzenie. .. Du�o podr�uje, chc�c zadowoli� swoj� pasj� - sztuk�. W ka�dym razie nie przepadamy za sob�..
W to Morosini m�g� �atwo uwierzy�. Kt�ra rozs�dna dziewczyna chcia�aby widzie� swego ojca w szponach takiego demona? Teraz mia� j� przed sob� w ca�ej okaza�o�ci i jej powab uderzy� go jeszcze bardziej ni� wieczorem, mo�e dlatego, �e nie mia�a na sobie wszystkich tych ozd�b, tylko bia�y szlafrok, kt�ry rozchyliwszy si�, przypomnia� mu, �e mia�a najzgrabniejsze nogi na �wiecie. Aby m�c lepiej je podziwia�, cofn�� si� w stron� kominka i opar� o jego obudow�. Mimowolnie pomy�la�, co takiego mog�a mie� pod spodem... Chyba niewiele?...
Aby przerwa� chwil� s�abo�ci, zapali� papierosa i spyta�:
- �Czy nie nudzi si� pani w Zurychu? Widzia�bym pani� raczej w Pary�u lub Londynie... Chocia� Warszawa te� jest weselsza, ni� s�dzi�em. To niespodzianka, �e pani� tu spotka�em.
- �Dla mnie r�wnie�. Co pan tu porabia?
- �Przyjecha�em spotka� si� z klientem. Nic ciekawego... ale czy pani zawsze musi odpowiada� pytaniem na pytanie?
- �Niech pan nie b�dzie przykry! Ju� panu odpowiedzia�am. Wraz z gronem przyjaci� zaplanowali�my podr� po Europie �rodkowej, ale ich nie poci�ga�a Polska. A wi�c zostawi�am ich w Pradze i przyjecha�am tu sama w zwi�zku z zaproszeniem od hrabiego Solma�skiego. Ale ju� jutro spotkam si� z nimi w Wiedniu. Zadowolony?
- �Sam nie wiem... Chocia� nie wyobra�am sobie pani jako kobiety interes�w...
- �Okre�lenie zbyt przesadzone. Powiedzmy, �e jestem dla Moritza... luksusowym kurierem. A jeszcze bardziej reklam�: jest ze mnie bardzo dumny.
- �Nie bez powodu! Kt� inny potrafi�by z wi�ksz� gracj� nosi� ametysty Katarzyny Wielkiej czy szmaragd Mon-tezumy?
- �Nie licz�c kilku naszyjnik�w kupionych od jednej czy dw�ch rosyjskich wielkich ksi�nych, kt�re uciek�y przed rewolucj�. Jak ten, kt�ry mia�am na sobie dzi� wiecz�r. Czy mogliby�my rozmawia� o czym� innym ni� m�j m��?
Dianora wsta�a z por�czy fotela i ukazuj�c kr�g�e udo, podesz�a do Alda, dobrze wiedz�c, �e trudno b�dzie mu umkn�� sprzed kominka bez wykonywania pociesznej gimnastyki. Kominek stanowi� skuteczn� przeszkod�.
- �A o czym na przyk�ad? - spyta� Aldo.
- �O nas samych. Czy nie uderzy� pana zadziwiaj�cy zbieg okoliczno�ci, kt�ry pozwoli� nam si� spotka� po tylu latach? Widz� w tym nawet... znak przeznaczenia.
- �Gdyby przeznaczenie postanowi�o si� w to wmiesza�, spotkaliby�my si�, zanim wysz�a pani za Kledermanna.
- �Na razie jest na ko�cu �wiata. Dok�adnie w Rio de Janeiro. .. a pan jest obok mnie... Kiedy� byli�my przyjaci�mi... jak mi si� zdaje?
Aldo zaci�gn�� si� dymem z papierosa, jakby szuka� zas�ony przeciwko magii roztaczanej przez Dianor�.
- �Nigdy nie byli�my przyjaci�mi, Dianoro - stara� si� broni�. - Byli�my kochankami... szalonymi, jak s�dz�, lecz pani zdecydowa�a wszystko przerwa�. Nie skleja si� kawa�k�w uczucia...
- �Ogie�, kt�ry uwa�a si� za wystyg�y, potrafi wyrzuca� p�on�ce drzazgi! Nale�� do tych kobiet, kt�re znajduj� szczeg�ln� przyjemno�� w �apaniu chwil mia�am nadziej�, �e pan r�wnie�. Nie proponuj� zwi�zku, lecz kr�tki powr�t do wspania�ej przesz�o�ci. Aldo, nigdy nie by�e� bardziej poci�gaj�cy...
Podchodzi�a coraz bli�ej, zbyt blisko dla spokoju duszy i zmys��w. Papieros Alda upad� na pod�og�.
- �Jeste� taka pi�kna...
W jednej chwili jej bia�y szlafrok ze�lizgn�� si� na rami�, kt�rym ksi��� otoczy� tali� Dianory, i poczu�, �e uwodzi-cielka nie ma nic pod spodem. Dotyk jedwabistej sk�ry rozp�ta� burz� zmys��w, kt�rej wcale nie zamierza� powstrzymywa�.
*�� *�� *
Wr�ciwszy do pokoju o godzinie, w kt�rej pokojowi zaczynaj� ustawia� wypastowane buty przed drzwiami, Mo-rosini czu� ogromne zm�czenie, lecz jednocze�nie by� lekki jak pi�rko. To, co si� wydarzy�o tej nocy, odm�odzi�o go o dziesi�� lat, pozostawiaj�c jednocze�nie wspania�e uczucie wolno�ci. By� mo�e dlatego, �e mi�dzy nim a Dianor� nie by�o ju� mi�o�ci, lecz poszukiwanie doskona�ego porozumienia, kt�re przysz�o zupe�nie naturalnie. Ich cia�a po��czy�y si� spontanicznie, przypominaj�c o dawnych pieszczotach, kt�re wyda�y im si� jednak ca�kiem nowe. �adnych pyta�, �adnych obietnic, �adnych wyzna�, kt�re nie mia�yby ju� sensu, tylko delikatny i zarazem cierpki smak rozkoszy, kt�r� tylko oni mogli sobie da�. Cia�o Dianory by�o dzie�em sztuki stworzonym do mi�o�ci, �r�d�em rzadkich rozkoszy, kt�rych Aldo nie stara� si� jednak odnawia�. Ostatni poca�unek by� naprawd� ostatnim na rozstaju dr�g... Chocia� tego �a�owa�.
I jak zauwa�y�a Dianora ze �miechem, ich czas powr�ci�, lecz tylko na kilka godzin. Prawdziwym po�egnaniem pozosta�o to nad brzegiem Jeziora Komo i Morosini stwierdzi�, �e nie cierpi z tego powodu. By� mo�e dlatego, �e podczas tej p�omiennej nocy inna twarz przes�ania�a mu twarz Dianory.
Jutro lub raczej zaraz - pomy�la�, w�lizguj�c si� do swojego ��ka na kr�tk� drzemk� - spr�buj� si� z ni� zobaczy�. .. Je�li mi si� to nie uda, kiedy� wr�c� do Warszawy...
My�l nierozs�dna, lecz raczej przyjemna. I to uczucie nowego rodzaju wolno�ci! Jednocze�nie wiedzia� dobrze, �e teraz musi si� zmierzy� z zadaniem powierzonym mu przez Szymona Aronowa, a to nie pozwoli na uganianie si� za sp�dnicami, cho�by by�y najpi�kniejsze...
G��boki sen, w kt�ry zapad� prawie natychmiast, zosta� nagle przerwany przez pokojowego, kt�ry przyni�s� �niadanie na srebrnej tacy. Pomi�dzy dzbankiem z kaw� a koszykiem z bu�eczkami le�a� list. Si�gn�� po niego z rozbawieniem; czy�by Dianora pomimo zapewnie� chcia�a mu jeszcze co� powiedzie�? By�oby to zreszt� takie kobiece...
Lecz to, co przeczyta�, nie mia�o nic wsp�lnego ze sprawami Kupidyna. Kilka s��w skre�lonych na bia�ej kartce papieru m�skim charakterem pisma.
Elie Amschel zosta� wczoraj zamordowany. Niech Pan jedzie z hotelu prosto na dworzec i ma si� na baczno�ci!
Bez podpisu. Tylko gwiazda Salomona.
- �Odjazd!... Odjazd!
Wzmocniony przez megafon, dono�ny glos zawiadowcy stacji zaprasza� podr�nych do wsiadania. Nord-Express, kt�ry dwa razy na tydzie� ��czy� Berlin z Warszaw�, wypuszcza� k��by pary gotowy do drogi, aby przeci�� Europ� wst�g� b��kitnej stali. Tysi�c sze��set czterdzie�ci kilometr�w w dwadzie�cia dwie godziny i dwadzie�cia minut!
Od zaledwie dw�ch lat jeden z najszybszych i najbardziej luksusowych poci�g�w sprzed wojny rusza� na szlak. Rany zostawione przez konflikt by�y liczne i bolesne, lecz komunikacja pomi�dzy lud�mi, miastami i krajami musia�a si� odrodzi�. Poniewa� tabor bardzo ucierpia� podczas dzia�a� wojennych, szybko postanowiono, �e nale�y go wymieni�, i tego roku 1922 Mi�dzynarodowa Kompania Wagons-Lits i Wielkich Europejskich Expressow z dum� zaprezentowa�a pasa�erom nowe, d�ugie wagony w kolorze nocy, z ��tym pasem, kt�re dopiero co wysz�y z angielskich fabryk i zapewnia�y zas�uguj�cy na uznanie komfort.
Morosini zaj�� w jednoosobowym przedziale miejsce pod oknem i przez na wp� rozsuni�te firanki obserwowa� o�ywiony ruch na peronie. Las wyci�gni�tych d�oni z chusteczkami, a w oczach smutek po�egna�. I milczenie.
Zatrza�ni�to drzwi, potem tylko ostry gwizd i poci�g szarpn��, j�kn��, jakby nie m�g� oderwa� si� od dworca, i sk�ad ruszy� - powoli i majestatycznie. Wreszcie przyspieszy�, po ostatnim, tym razem triumfalnym, gwizdku lokomotywy, pomkn�wszy w ciemn� noc na zach�d. Zacz�a si� tak d�ugo oczekiwana podr�.
Morosini poczu� ulg�. Wsta�, zdj�� czapk� i p�aszcz, i wyci�gn�� si� wygodnie na siedzeniach z br�zowego weluru. Ten dzie� strawiony na nicnierobieniu w pokoju hotelowym zm�czy� go bardziej ni� bieganie na �wie�ym powietrzu przez kilka godzin. Przyczyn� tego stanu by�o zdenerwowanie. Nie strach. Musia� zastosowa� si� do zalece� Aronowa, gdy� nierozumne by�oby niewzi�cie ich na serio. �mier� zaufanego cz�owieka musia�a wystarczaj�co zdenerwowa� Kulawego - mo�e nawet sprawi� mu b�l - aby ryzykowa� kilka godzin p�niej bezpiecze�stwo emisariusza, w kt�rym skupi�y si� wszystkie jego nadzieje. Trzeba by�o wi�c zosta� w hotelu i pozbawi� si� przyjemno�ci spaceru ulic� Mazowieck� czy udania si� do Fukiera. Na szcz�cie pogoda znowu si� popsu�a, zacina� drobny deszcz, co nie zach�ca�o do przechadzek.
�eby wypa�� wiarygodnie w swojej roli, Morosini oznajmi�, �e jest cierpi�cy, i zam�wi� �niadanie oraz gazety do pokoju. Jednak �adne z nich, francuskie ani angielskie, nie wspomina�y o �mierci ma�ego cz�owieczka w okr�g�ym kapeluszu. Z polskich dziennik�w, kt�re by� mo�e zamie�ci�y jak�� wzmiank� na ten temat, nie by� w stanie zrozumie� ani s�owa. Ta �mier� by�a dla niego bardziej przykra, ni� si� spodziewa�. Elie Amschel by� ujmuj�cy, wykszta�cony, zawsze ze spokojn�, u�miechni�t� twarz� sumiennego urz�dnika. Ten mord dowodzi�, �e maj� do czynienia z lud�mi bez skrupu��w i bez lito�ci. Je�li nawet go to nie przerazi�o, postanowi� by� ostro�ny i uwa�a�, gdzie kieruje kroki. Co do okoliczno�ci zab�jstwa, wierzy�, �e dowie si� czego� wi�cej w Pary�u od VidalPellicorne'a, kt�ry zdawa� si� jednym z wa�nych ogniw organizacji Kulawego.
Dla zabicia czasu zam�wi� tali� kart, stawia� pasjanse i obserwowa� przez okna ruch na placu. Przed po�udniem widzia�, jak wyje�d�a Dianora, po�r�d sterty kufr�w i waliz, kt�rych s�u��ca nie nad��a�a zlicza�. R�wnie zapobiegliwy, co wczoraj, m�ody Zygmunt kr��y� wok� niej niczym trzmiel wok� r�y. Kobieta ani razu nie spojrza�a w stron� hotelu, ale w ko�cu nie mia�a powodu: czy� nie postanowili razem, �e gdy sko�czy si� noc, nie b�d� si� starali doprowadzi� do nast�pnego spotkania? Jej odjazd by� jedyn� rozrywk� ci�gn�cego si� w niesko�czono�� dnia i Al-do z g��bok� ulg� doczeka� chwili, kiedy trzeba by�o opu�ci� hote� i uda� si� na dworzec.
Po dokonaniu formalno�ci w recepcji powiedzia� sobie, �e zaczyna si� era ostro�no�ci. Dlatego odm�wi� wzi�cia proponowanego mu fiakra i za��da� Boles�awa, kt�rego zauwa�y� w kolejce. Boles�aw podjecha� w po�piechu, podczas gdy Aldo za pomoc� kilku z�otych za�agodzi� cios zadany mi�o�ci w�asnej odrzuconego doro�karza.
Zaledwie wsiad�, Morosini zapyta�, czy gazety pisa�y o wczorajszym zab�jstwie, dodaj�c, �e m�wi�o si� o tym w hotelu, ale �e to tylko zwyk�a plotka.
- �Plotka! - krzykn�� Boles�aw. - Na pewno nie! To smutna rzeczywisto�� i temat wszystkich dzisiejszych rozm�w, ale trzeba przyzna�, �e ta zbrodnia jest szczeg�lnie odra�aj�ca.
- �A� do tego stopnia? - rzuci� Morosini, kt�ry poczu� w piersi nieprzyjemne uk�ucie. - Czy wiadomo ju�, kim jest ofiara?
- �Nie do ko�ca. Wiadomo, �e by� �ydem, to jest pewne, i �e cia�o znaleziono na obrze�ach gminy �ydowskiej, mi�dzy dwiema wie�ami, ale trudno je by�o zidentyfikowa� gdy�... nie mia� twarzy... Ponadto przed �mierci� by� torturowany.
M�wi�, �e strach by�o patrze�...
- �Ale kto m�g� uczyni� podobn� rzecz?
- �To jest wielka niewiadoma. Nikt nie ma poj�cia. Gazety pisz� o nieznajomym z dzielnicy �ydowskiej, a mnie si� zdaje, �e policja b�dzie mia�a twardy orzech do zgryzienia.
- �Przecie� musz� by� jakie� �lady? Nawet noc� kto� m�g� widzie�...
- �Nic a nic, a je�li nawet, to b�dzie wola� milcze�. Wie pan, ludzie w tym miejscu nie s� zbyt rozmowni, gdy� nie chc� mie� do czynienia z policj�, nawet je�li to ju� nie jest rosyjska policja. Dla nich wszystkie mundury s� warte tyle samo.
- �Przypuszczam, �e musi by� jednak jaka� r�nica?
- �Z pewno�ci�, ale poniewa� do tej pory zostawiali ich w spokoju, chcieliby, �eby tak by�o nadal.
Co m�g� teraz my�le� Szymon Aronow? Mo�e �a�owa�, �e wezwa� ksi�cia do siebie? Mo�e, pomimo zachowania �rodk�w ostro�no�ci, kto� go �ledzi�?
Przywo�awszy w pami�ci sylwetk� Kulawego, jego p�on�ce i powa�ne spojrzenie, Aldo natychmiast przesta� �a�owa�. Ten cz�owiek przypisany do szlachetnej sprawy, ten rycerz z innego stulecia, nie nale�a� do tych, kt�rzy dadz� si� pokona� i na kt�rych koszmar zrobi jakie� wra�enie. Widzia� zbyt wiele potworno�ci i jedna �mier� wi�cej, nawet je�li to przyjaciela, nie zdo�a go zawr�ci� z drogi. Ich umowa obowi�zywa�a nadal, gdyby by�o inaczej, zawiadomi�by go o tym w przekazanej wiadomo�ci. Aldo powzi�� niez�omne postanowienie - udzieli pomocy, kt�rej od niego ��dano. Jutro wieczorem b�dzie w Pary�u, a nast�pnego dnia spr�buje co� ustali� na pocz�tek z Vidal-Pellicorne'em. Z takim nazwiskiem musia� to by� z pewno�ci� kto� nieprzeci�tny...
Poci�g jecha� przez szerok� r�wnin� otaczaj�c� Warszaw�. Pomimo przyjemnego komfortu przedzia�u Moro-sini poczu� potrzeb� wyj�cia z tej zamkni�tej puszki. Dzie� sp�dzony w pokoju hotelowym spowodowa�, �e mia� potrzeb� ruchu, spotkania ludzi, cho�by po to, �eby wi�cej nie my�le� o ma�ym cz�owieku w okr�g�ym kapeluszu. To by�o niedorzeczne, lecz jak tylko wraca�o wspomnienie, chcia�o mu si� p�aka�...
Na d�wi�k dzwonka og�aszaj�cego pierwszy posi�ek Morosini uda� si� do wagonu restauracyjnego. Us�u�ny kelner w kr�tkich spodniach i bia�ych po�czochach zaprowadzi� go do ostatniego wolnego miejsca, informuj�c, �e trzy pozosta�e s� zarezerwowane i b�dzie mia� towarzystwo...
- �Chyba �e woli pan zaczeka� na drugi serwis? Wtedy b�dzie mniej ludzi...
- �Nie, nie, zostaj� - odpar� Morosini, kt�remu nie u�miecha�a si� samotno��.
Atmosfera wagonu restauracyjnego z b�yszcz�cymi markieteriami*14, kwiatami na stolikach o�wietlonych ma�ymi lampkami z pomara�czowymi jedwabnymi aba�urami by�a ca�kiem przyjemna. Przy stolikach siedzia�o ju� kilku eleganckich pan�w oraz dwie czy trzy �adne kobiety.
Morosini zag��bi� si� w lekturze karty da�, chocia� wcale nie by� g�odny. Po chwili znowu us�ysza�, jak kierownik sali zwraca si� do kogo� po francusku:
- �Panie hrabio, oto pa�stwa stolik. Jak ju� wspomina�em...
- �Nie trzeba, nie trzeba, przyjacielu. Tak jest ca�kiem dobrze.
Ksi��� wsta�, aby przywita� trzy osoby, z kt�rymi mia� spo�y� posi�ek, i w por� powstrzyma� okrzyk zdziwienia: przed nim sta�a m�oda dziewczyna z Wilanowa w towarzystwie m�czyzny o burych w�osach i wynios�ej minie, kt�r� podkre�la� l�ni�cy monokl w oku; trzeci� osob� by� nikt inny jak Zygmunt, kt�ry wczorajszego wieczoru czeka� na Dianor� w hotelu Europejskim.
Wenecjanin mia� si� w�a�nie przedstawi�, kiedy Anielka powiedzia�a do kelnera:
- �Nie ma pan innego stolika? Dobrze pan wie, �e lubimy by� w swoim towarzystwie!
- �Ale�, panienko, pan hrabia by� ca�kiem zadowolony...
- �To bez znaczenia - przerwa� Morosini. - Za nic w �wiecie nie chcia�bym sprawi� panience przykro�ci. Prosz� zarezerwowa� mi miejsce na drugi serwis.
W jego zimnej kurtuazji ukryty by� �al, �e musi odej��, gdy� nagle podr� przedstawi�a mu si� w weso�ych barwach, ale poniewa� jego towarzystwo by�o niemi�e dla tej czaruj�cej istoty - czaruj�cej, lecz �le wychowanej - wola� ust�pi�. Jednak jego szcz�liwa gwiazda okaza�a si� skuteczna, gdy� pan w monoklu j�� protestowa�.
- �Bro� Bo�e, drogi panie, aby�my zmuszali pana do przerwania posi�ku!
- �Jeszcze nic nie zam�wi�em, niczego zatem pa�stwo nie przerywaj�.
- �By� mo�e, ale jeste�my, jak my�l�, w kulturalnym gronie, wi�c prosz� wybaczy� zachowanie mojej c�rki... Ten wiek nie znosi konwenans�w - nalega� pan w monoklu.
- �Oto jeden pow�d wi�cej, aby jej ich nie narzuca� - odpar� ksi���.
Tu pozdrowi� dziewczyn� u�miechem, kiedy do rozmowy postanowi� w��czy� si� Zygmunt.
- �Ojcze, nie pozw�l, by ten pan si� oddali�! To znajomy pani Kledermann... ksi���...
- �Morosini - uzupe�ni� Aldo, przyszed�szy ch�opcu z pomoc�. - Ja r�wnie� pana poznaj�.
- �W takim razie, sprawa za�atwiona! - ucieszy� si� pan w monoklu. - To b�dzie prawdziwa przyjemno�� zje�� kolacj� w pa�skim towarzystwie. Nazywam si� Roman Solma�ski, a to moja c�rka Anielka.
Usiedli do sto�u. Aldo odst�pi� swoje miejsce przy oknie dziewczynie, kt�ra podzi�kowa�a skinieniem g�owy. Zygmunt usiad� obok niej, a hrabia naprzeciwko, obok Moro-siniego. Zygmunt wydawa� si� zachwycony spotkaniem i Aldo odgad� bez trudu dlaczego: ch�opak by� zakochany w Dianorze i szcz�liwy, �e mo�e o niej rozmawia� z kim�, kogo uwa�a� za jej bliskiego znajomego. Morosini, nie maj�c ochoty rozwodzi� si� o swoich sprawach sercowych, wyprowadzi� go z b��du.
- �Mo�e to si� wyda panu dziwne, ale pomijaj�c wczorajsze spotkanie, pani
Kledermann i ja nie widzieli�my od... wybuchu wojny w 1914 - powiedzia�, udaj�c, �e szuka w pami�ci daty, kt�rej nie powinien zapomnie�. - By�a wtedy wdow� po hrabim Vendraminie, prawie moim kuzynie, a poniewa� jest Dunk� z pochodzenia, po wybuchu wojny wr�ci�a do kraju, do ojca.
Po raz pierwszy Anielka przerwa�a milczenie.
- �Dlaczego opu�ci�a Wenecj�? Czy nie podoba�o jej si� miasto?
- �Trzeba by by�o j� sam� o to spyta�, panienko. My�l�, �e wola�a od niej Kopenhag�. To raczej normalne, bior�c pod uwag�, �e ten, kt�ry j� tam przywi�d� jako �on�, nie przebywa� ju� w�r�d �ywych.
- �Czy nie kocha�a go wystarczaj�co, aby �y� wspomnieniami? Nawet podczas wojny?
- �Kolejne pytanie, na kt�re nie potrafi� odpowiedzie�. Vendraminowie uchodzili za udane ma��e�stwo pomimo du�ej r�nicy wieku...
Dziewczyna wygi�a pogardliwie usta.
- �Odnosz� wra�enie, �e ta kobieta gustuje w starszych m�czyznach. Szwajcarski bankier te� nie jest pierwszej m�odo�ci. Ale za to wielce bogaty! Czy ten hrabia Vendra-min te� by� bogaty?
- �Anielko! - przerwa� ojciec. - Nie s�dzi�em, �e potrafisz by� taka z�o�liwa!
Twoje pytania s� bardzo niedyskretne.
- �Prosz� mi wybaczy�, lecz nie lubi� tej kobiety!
- �Co za niedorzeczno��! - zaprotestowa� brat. - Pewnie uwa�asz, �e jest zbyt pi�kna! To wspania�a kobieta! Prawda, ojcze?
Ojciec si� roze�mia�.
- �Mogliby�my znale�� inny temat konwersacji? Je�li pani Kledermann jest �troch�" kuzynk� ksi�cia Morosiniego, nie jest szczytem kurtuazji rozmawia� o niej w jego przytomno�ci. Czy zatrzymujesz si�, ksi���, w Berlinie, czy jedziesz prosto do Pary�a?
- Jad� do Pary�a, gdzie my�l� zosta� kilka dni.
- �A wi�c b�dziemy mie� przyjemno�� sp�dzi� czas w pa�skim towarzystwie do jutra wiecz�r.
Morosini potwierdzi� u�miechem i rozmowa zesz�a na inne tory, ale w rzeczywisto�ci najwi�cej m�wi! hrabia. Anielka ledwie tkn�a dania i cz�sto spogl�da�a przez okno. Tego wieczoru mia�a na sobie p�aszcz od Koli�skiego w ciep�ym, br�zowym odcieniu, sukienk� o prostocie prawie klasztornej i z�ot� koli�, chocia� jej osza�amiaj�ce cia�o nie potrzebowa�o �adnej ozdoby. Ma�y futrzany toczek zdobi� mi�kkie, jedwabne w�osy zwini�te nad kruchym karkiem w ci�ki kok. Uroczy obrazek, kt�rym napawa� si� Aldo, s�uchaj�c mimochodem opowie�ci hrabiego, jak to dwa miesi�ce temu, pod naciskiem lodu, p�k�a tama na Odrze, powoduj�c gro�n� pow�d� na p�nocy kraju. Doda�, �e to istne szcz�cie, �e nie zala�o tor�w kolejowych. Ten rodzaj opowie�ci nie wymaga� odpowiedzi, pozwalaj�c ksi�ciu na kontemplacj�. Tym bardziej �e hrabia od Odry przeszed� do Nilu i odbudowy kr�lestwa na dawnym terytorium zale�nym cesarstwa otoma�skiego znajduj�cym si� pod protektoratem brytyjskim. Wszystko to przy jednoczesnym snuciu dywagacji politycznych i temu podobnych zajmuj�cych anegdot.
Tymczasem Aldo ubolewa� nad a� nazbyt widocznym smutkiem Anielki. Czy tak bardzo zale�a�o jej na tym W�adys�awie, zakochanym bez w�tpienia, ale posiadaj�cym na pierwszy rzut oka z�y charakter? Ich zwi�zek wydawa� mu si� tak niemo�liwy, jak uczucie karpia do kr�lika. Ta wspania�a dziewczyna i ten chaotyczny ch�opak? To nie mog�o by� powa�ne...
Tymczasem Solma�ski przeszed� do sztuki japo�skiej, ciesz�c si� na zapas, �e w Pary�u zwiedzi interesuj�c� ekspozycj� w Grand Palais, rozwodz�c si� nad zas�ugami malarstwa z epoki Momoyama - najwybitniejszej wed�ug niego - i ery Tokugawa, kiedy nagle serce Alda zabi�o mocniej. Oczy dziewczyny, ocienione d�ugimi rz�sami, skierowa�y si� na niego. Jej powieki unios�y si�, ukazuj�c ogromne b�aganie, jakby Anielka oczekiwa�a od niego wsparcia i pomocy...
Wra�enie by�o g��bokie, ale trwa�o kr�tko, gdy� ju� po chwili jej twarz przybra�a z powrotem wyraz oboj�tno�ci.
Po sko�czonej kolacji towarzystwo rozdzieli�o si�, obiecuj�c sobie, �e znowu si� spotka jutro przy obiedzie. Hrabia z rodzin� wyszli pierwsi, zostawiaj�c Morosiniego nieco oszo�omionego monologiem polskiego arystokraty. Al-do zauwa�y�, �e nadal nie wie nic wi�cej na temat familii Solma�skich, i wywnioskowa�, �e by� mo�e ta nieustanna gadanina stanowi�a dobr� taktyk�, gdy� pozwoli�a hrabiemu nie powiedzie� ani s�owa na temat swojej rodziny. Kiedy nie mo�na wtr�ci� nawet zdania, pytania staj� si� niemo�liwe...
Tymczasem kelnerzy zacz�li zbiera� nakrycia, aby przygotowa� drugi serwis. Morosini wsta� niech�tnie, gdy� mia� ochot� posiedzie� przy jeszcze jednej fili�ance kawy. Jednak zanim opu�ci� wagon, zatrzyma� kierownika sali.
- �Zdaje si�, �e zna pan dobrze hrabiego Solma�skiego i jego rodzin�.
- �O, to zbyt wiele powiedziane, ekscelencjo! Hrabia cz�sto je�dzi do Pary�a w towarzystwie syna, ale co si� tyczy c�rki, to jeszcze nigdy jej nie spotka�em.
- �To dziwne. Zwr�ci�a si� do pana przed posi�kiem tak, jakby by�a tu sta�ym go�ciem.
- �Rzeczywi�cie. Sam by�em tym zdziwiony... Ale od takiej �adnej kobiety mo�na wszystko przyj�� - wyja�ni� z u�miechem kelner.
- �Podzielam pa�skie zdanie. Szkoda, �e jest taka smutna. Zdaje si�, �e podr� do Pary�a wcale nie jest jej w smak. Czy wie pan co� wi�cej o tej rodzinie? - nie dawa� za wygran� Morosini, a w jego d�oni, jak u magika, pojawi� si� banknot.
- �Tylko to, co mo�na zauwa�y�, jak si� jest ptakiem w�drownym. .. Hrabia uchodzi za bogatego. Syn za zapalonego karciarza. Da�bym g�ow�, �e ju� poszukuje partner�w, do kt�rych, je�li mog� co� panu poradzi�, odradza�bym si� przy��cza�.
- �Dlaczego? Szachruje?
- �Nie, ale je�li jest czaruj�cy i hojny, gdy wygrywa, to po przegranej staje si� odra�aj�cy, brutalny i agresywny. Poza tym pije.
- �Pos�ucham pa�skiej rady. Nie ma nic gorszego ni� gracz, kt�ry nie umie przegrywa�!
Zreszt� nie bez �alu: partia bryd�a lub pokera stanowi�aby przyjemn� rozrywk�, ale lepiej by�o tego zaniecha�, gdy� k��tnia z m�odym Solma�skim nie by�aby dobrym sposobem na zbli�enie si� do jego siostry... T�umi�c westchnienie, Morosini wr�ci� do przedzia�u, gdzie podczas jego nieobecno�ci po�cielono ��ko. Kabina, z �agodnym o�wietleniem s�cz�cym si� przez zmatowia�e �ar�wki, z mi�kk� wyk�adzin� pod stopami, mahoniowymi markieteriami, b�yszcz�cymi, miedzianymi elementami i szafko-umywalk�, od kt�rej czu� by�o zapach nowo�ci i gdzie dobrze utrzymane ogrzewanie zapewnia�o mi�e ciep�o - zach�ca�a do odpoczynku. Morosini, nieprzyzwyczajony k�a�� si� tak wcze�nie, nie mia� ochoty na sen. Postanowi� jeszcze wypali� papierosa lub dwa, i wyszed� na korytarz.
Nie �eby podziwia� widoki: zalega�a ciemna noc i opr�cz smug deszczu, kt�re sp�ywa�y po szybach, nie by�o nic wida�; no mo�e poza od czasu do czasu umykaj�c� lamp�, sygna�em �wietlnym lub kilkoma ma�ymi jak robaczki �wi�toja�skie punkcikami, kt�re musia�y by� �wiat�ami miasteczek.
Z jakiego� przedzia�u wyszed� konduktor i k�aniaj�c si�, spyta� ksi�cia, czy czego� nie potrzebuje. Aldo mia� ochot� zapyta�, kt�ry przedzia� zajmuje rodzina Solma�skich, ale my�l�c, �e to do niczego mu niepotrzebne, odpowiedzia�, �e nie. Konduktor w br�zowym uniformie dyskretnie znikn��, �ycz�c mu dobrej nocy. Potem jeszcze przetoczy�a si� przez korytarz grupa g�o�nych pasa�er�w udaj�cych si� do wagonu restauracyjnego, a jeden z nich, za�ywny m�czyzna w kraciastym garniturze, zatoczywszy si�, gdy poci�g Dral lekki zakr�t, nadepn�� Morosiniemu na nog�, wymamrota� jakie� przeprosiny i �miej�c si�, ruszy� dalej. Morosini, zdegustowany, wr�ci� do kabiny, zamkn�� drzwi i za�o�y� �a�cuch.
W�o�y� jedwabn� pi�am�, pantofle, szlafrok i otworzy� szafko-umywalk�, �eby umy� z�by. Potem roz�o�y� si� na ��ku, aby przeczyta� niemieck� gazet� kupion� na dworcu, kt�ra wkr�tce tak go znu�y�a, �e nie by� w stanie d�u�ej skupi� uwagi na perypetiach spadaj�cej marki niemieckiej. Czytaj�c tekst, widzia� spojrzenie Anielki wo�aj�ce o pomoc, kt�re nie dawa�o mu spokoju.
Kiedy wreszcie zasypia�, obudzi� go lekki ha�as. Al-do obr�ci� g�ow� w stron� drzwi i zobaczy�, �e klamka si� rusza i zatrzymuje, tak jakby kto� nie m�g� si� zdecydowa�. Morosiniemu zdawa�o si�, �e s�yszy cich� skarg�, jakby wstrzymywany szloch...
Cicho wsta� z ��ka i gwa�townym ruchem otworzy� drzwi, ale za nimi nie by�o ju� nikogo.
Ruszy� przed siebie korytarzem, gdzie przygaszono ju� �wiat�a, i na ko�cu zauwa�y� oddalaj�c� si� biegiem kobiet� w bia�ym peniuarze. Jej d�ugie, jasne w�osy opada�y a� do pasa: to by�a Anielka!
Z bij�cym sercem, rzuci� si� jej �ladem, ogarni�ty szalon� nadziej�; czy to mo�liwe, �e przysz�a do niego, ryzykuj�c gniew ojca? Czy by�a a� tak nieszcz�liwa?
Dopad� j�, gdy wstrz�sana szlochem, stara�a si� otworzy� drzwi poci�gu z ewidentnym zamiarem rzucenia si� pod ko�a.
- �Znowu? - krzykn�� z gniewem. - Ale� to jaka� mania! Nast�pi�a kr�tka, gdy� zbyt nier�wna walka; Anielka broni�a si� tak dzielnie, �e Morosini zawaha� si� przez u�amek sekundy, czy jej nie uderzy�, by si� otrz�sn�a. Ale wkr�tce opad�a z si�, zreszt� w sam� por�, gdy� dzi�ki temu unikn�a siniaka na brodzie.
- �Niech mnie pan zostawi - st�ka�a bez�adnie. - Niech mnie pan zostawi... Ja chc� umrze�!
- �Wr�cimy do tego p�niej! Prosz� za mn�, musi pani przyj�� do siebie i troch� si� ogarn��... i powie mi pani, o co chodzi.
Prowadzi� j�, podpieraj�c, wzd�u� korytarza. Konduktor, widz�c to, przybieg� zaniepokojony.
- �Co tu si� dzieje? Czy panienka jest chora?
- �Nie, ale ma�o brakowa�o, a by�by wypadek! Niech pan przyniesie troch� koniaku! Zabieram j� do siebie.
- �Poprosz� s�u��c�. Jest w nast�pnym wagonie...
- �Nie... nie, na lito��!... - j�kn�a nieszcz�sna dziewczyna. - Ja... ja nie chc� jej widzie�!
Bardzo ostro�nie, jakby by�a z porcelany, Aldo posadzi� Anielk� na swojej pryczy i zmoczy� r�cznik, aby od�wie�y� jej twarz, potem kaza� jej wypi� troch� wonnego alkoholu, kt�ry przyni�s� konduktor z min� tak uroczyst�, �e a� godn� uwiecznienia. Anielka pozwala�a na wszystko jak dziecko, kt�re zb��dziwszy w ciemno�ciach, wreszcie znalaz�o ciep�e i jasne schronienie. Przy tym by�a niezwykle wzruszaj�ca i �adna jak zwykle dzi�ki przywilejowi m�odo�ci, kt�rej �zom nie uda si� obrzydzi�. Wreszcie g��boko westchn�a.
- �Pan chyba uwa�a, �e jestem szalona... - b�kn�a.
- �Raczej... raczej... nieszcz�liwa. Czy to przez tego ch�opca?...
- �Oczywi�cie... Gdyby pan wiedzia�, �e ju� pan nigdy wi�cej nie ujrzy tej, kt�r� pan kocha, czy nie by�by pan zrozpaczony?
- �Mo�e dlatego, �e kiedy� prze�y�em co� takiego, mog� pani powiedzie�, �e od tego si� nie umiera. Nawet podczas wojny!
- �Pan jest m�czyzn�, a ja kobiet�: oto ca�a r�nica. Jestem przekonana, �e W�adys�aw nie ma najmniejszej ochoty si� zabi�. On ma swoj� �spraw�".
- �I co to jest ta jego sprawa? Nihilizm, bolszewizm?
- �Co� w tym rodzaju. Nie znam si� na tym. Wiem tylko, �e nienawidzi ludzi szlachetnie urodzonych i bogatych, i �e chce r�wno�ci dla wszystkich...
- �I ten rodzaj egzystencji nie poci�ga pani? To dlatego nie chcia�a pani z nim odej��?
Du�e, z�ociste oczy popatrzy�y na Morosiniego z boja�liwym podziwem.
- �Co pan o tym mo�e wiedzie�? Przecie� w Wilanowie rozmawiali�my po polsku...
- �Oczywi�cie, ale wasza pantomima by�a niezwykle wymowna i musz� przyzna� pani racj�: nie jest pani stworzona, aby �y� w ukryciu.
- �Nic pan nie rozumie! - krzykn�a. - Nie ba�abym si� dzieli� z nim biedy. Kiedy si� kocha, mo�na �y� szcz�liwie nawet w mansardzie. Je�li jednak si� nie zgodzi�am, to dlatego, �e gdybym z nim zamieszka�a, sprowadzi�abym na niego niebezpiecze�stwo... Prosz� jeszcze troch� koniaku, strasznie mi zimno...
Aldo poda� jej kolejny kieliszek, zdj�� swoj� pelis� z wieszaka i otuli� jej ramiona.
- �Tak lepiej?
Podzi�kowa�a z dr��cym, nie�mia�ym u�miechem, kt�ry spowodowa�, �e Aldo si� roztkliwi�.
- �Lubi si� pan miesza� w nie swoje sprawy, ale mimo to jest pan bardzo mi�y...
- �Dobrze to s�ysze�. Dodam, �e nie �a�uj�, i� dwa razy wkroczy�em w pani �ycie, i got�w jestem znowu to zrobi� w razie potrzeby. Ale wr��my do naszego przyjaciela. Dlaczego utrzymuje pani, �e �yj�c z nim, narazi�aby go pani na niebezpiecze�stwo?
Anielka, wierna swojemu przyzwyczajeniu, odpowiedzia�a pytaniem:
- �A co pan my�li o moim ojcu?
- �Wprawia mnie pani w zak�opotanie. Co mog� my�le� o kim�, kogo spotka�em tylko jeden raz. To cz�owiek wielkiego formatu, o doskona�ych manierach i kurtuazji. Inteligentny, wykszta�cony... b�d�cy na bie��co z wydarzeniami na �wiecie.
Przypomnia� sobie kamienne oblicze i blade oczy hrabiego ukryte pod b�yskiem monoklu i jego postaw� maj�c� co� z klimatu kostnicy; hrabia przypomina� bardziej pruskiego oficera ni� przedstawiciela polskiej szlachty, kt�rej naturalna elegancja zabarwiona by�a cz�sto romantyzmem.
- �To zbyt ma�o powiedziane - zaprzeczy�a Anielka. -To bardzo gro�ny cz�owiek, kt�remu lepiej nie wchodzi� w drog�. Gdybym odesz�a z W�adys�awem, odnalaz�by nas i... ju� nigdy wi�cej bym go nie ujrza�a... Przynajmniej nie na tym padole...
- �Chce pani powiedzie�, �e zdolny by�by zabi�?
- �Bez wahania... i mnie r�wnie�, je�liby si� dowiedzia�, �e nie jestem dziewic�...
- �W�asny ojciec?! - krzykn�� zdumiony Aldo. - Nie kocha pani?
- �Ale� kocha... na sw�j spos�b... Jest ze mnie dumny, gdy� jestem �adna, i widzi we mnie najlepszy spos�b na odbudowanie podupadaj�cej fortuny. Jak pan s�dzi, po co jedziemy do Pary�a?
- �Poza planami zwiedzania wystawy japo�skiej? Nie mam poj�cia.
- ��eby wyda� mnie za m��. Mam nie wr�ci� do Polski... przynajmniej nie jako Anielka Solma�ska. Mam wyj�� za jednego z najbogatszych ludzi w Europie.
Czy teraz pan rozumie, dlaczego chcia�am umrze�... i nadal chc� umrze�?
- �No to jeste�my w punkcie wyj�cia! - westchn�� Moro-sini. - Przecie� to nierozumne! Ma pani ca�e �ycie przed sob�, a ono mo�e by� tak pi�kne jak pani...
Mo�e nie teraz... ale p�niej...
- �W ka�dym razie, nie w aktualnych okoliczno�ciach.
Jest pani o tym przekonana, poniewa� pani umys� i serce s� przepe�nione W�adys�awem, a czy ten cz�owiek, za kt�rego chc� pani� wyda�... czy jest pani pewna, �e nie potrafi go pani pokocha�?
- �Na to pytanie nie mog� odpowiedzie�... z prostej przyczyny... poniewa� go nie znam.
- �Ale on musi pani� zna� w taki czy inny spos�b i chce uczyni� pani� szcz�liw�?
- �Nie s�dz�, �eby mnie widzia� w inny spos�b ni� na fotografii. Interesuj� go, poniewa� przynios� mu w wianie klejnot, kt�rym on jest zainteresowany od dawna. Mimo to zdaje si�, �e si� mu podobam...
- �Co to za historia? - z niedowierzaniem mrukn�� pod nosem Morosini. - �eni si� z pani� z powodu posagu? Chyba mi pani nie powie, �e o�mielono si� uczyni� z pani rodzaj... nagrody za zakup? To by by�o okropne!
Anielka nagle si� uspokoi�a i doko�czywszy picie koniaku, utkwi�a jasne spojrzenie w oczach rozm�wcy. Tylko w k�cikach jej ust pojawi� si� pogardliwy u�mieszek.
- �A jednak to prawda. Ten finansista dawa� wysok� cen� za �w klejnot. M�j ojciec powiadomi� go, �e drogocenny przedmiot, pochodz�c od mojej matki, nie nale�y do niego i �e zgodnie z jej ostatni� wol�, nie wolno mi si� go pozby�. Odpowied� przysz�a natychmiast: napisa� �o�eni� si�", no i o�eni si� ze mn�. No c�, to z pewno�ci� na�ogowy kolekcjoner. Pan nie wie, co to za choroba... bo to musi by� choroba!
- �A jednak mog� zrozumie�, poniewa� sam ni� jestem dotkni�ty... ale �eby do tego stopnia? A czy pani ojciec si� zgadza?
- �Oczywi�cie! Ma na oku fortun� tego cz�owieka, a za pomoc� kontraktu �lubnego zapewni mi jej cz��... nie licz�c spadku. Ten cz�owiek jest o wiele starszy ode mnie. Musi mie�... co najmniej tyle lat co pan! Mo�e nawet wi�cej... My�l�, �e musi mie� pi��dziesi�t lat!
- �Niech�e pani zostawi wiek w spokoju! - burkn�� Al-do bardziej rozbawiony ni� z�y. By�o oczywiste, �e w oczach tej dziewczyny lekko siwiej�ce skronie nadawa�y mu wygl�d patriarchy. - A teraz co pani zamierza? Spr�bowa� wody w Sekwanie, czy rzuci� si� pod ko�a wagon�w w metrze?
- �Co pan wygaduje! To takie okropne.
- �Tak pani my�li? Jak pani uwa�a, co by si� sta�o, gdyby uda�o si� pani sforsowa� drzwi poci�gu? Skutek by�by dok�adnie taki sam. Wpad�aby pani pod ko�a lub zosta�a inwalidk�! Samob�jstwo jest sztuk�, moja droga, je�li chce si� zostawi� po sobie zno�ny obraz...
- �Niech pan zamilknie!
Anielka poblad�a tak, �e pomy�la�, czy nie poprosi� konduktora o kolejn� porcj� koniaku, ale nie da�a mu czasu na decyzj�.
- �Czy chce mi pan pom�c? - spyta�a nagle. - Ju� dwa razy pokrzy�owa� pan moje plany, sk�d wnioskuj�, �e nie jestem panu zupe�nie oboj�tna... W takim razie, czy przyjdzie mi pan z pomoc�?
- �Pragn� pani pom�c, oczywi�cie. Je�li tylko to b�dzie w mojej mocy...
- �Ju� si� pan waha... ?
- �To nie to. Je�li chce pani co� zasugerowa�, to prosz�, wsp�lnie przedyskutujemy pani propozycj�.
- �O kt�rej poci�g b�dzie w Berlinie?
- �Oko�o czwartej nad ranem, jak s�dz�. Dlaczego mnie pani o to pyta?
- �Bo to moja jedyna szansa. O tej porze wszyscy b�d� spali...
- �Z wyj�tkiem konduktora, podr�nych wysiadaj�cych i wsiadaj�cych - odpar� Morosini, kt�rego zacz�� niepokoi� taki charakter konwersacji. - Co pani zamierza?
Pomys� jest prosty: pomo�e mi pan wysi��� z poci�gu i razem uciekniemy... - Naprawd�, chcia�aby pani...?
- ��eby�my uciekli razem, pan i ja. Wiem, �e to szale�stwo, lecz czyja nie jestem warta szale�stwa? Mo�e si� pan nawet ze mn� o�eni�... je�li pan chce...
Podczas chwili ol�nienia wyobra�nia podsun�a Moro-siniemu ca�� galeri� czaruj�cych obraz�w: ona i on uciekaj�cy w automobilu do Pragi, �eby zd��y� na poci�g, kt�ry zawiezie ich do Wiednia, a potem do Wenecji, gdzie zostanie jego... Co to by by�a za urocza ksi�niczka Mo-rosini! Stary pa�ac o�y�by w blasku jej m�odo�ci... Tylko �e romantyczna przysz�o�� jawi�a si� raczej jak sen ni� rzeczywisto��, ale sen zawsze si� kiedy� ko�czy i powr�t do rzeczywisto�ci bywa bolesny. Anielka by�a niew�tpliwie wielk� pokus�, a jej obraz pozwoli� mu na r�wn� walk� z Dianor�, lecz inny obraz szybko zast�pi� jej urocz� twarz: ma�ego cz�owieczka ubranego na czarno, le��cego w ka�u�y krwi, kt�ry nie mia� ju� twarzy, oraz echo g��bokiego b�agalnego g�osu, kt�ry nigdy nie wym�wi� s��w, us�yszanych przez Alda:
- Teraz mam tylko pana! Niech pan mnie nie opuszcza!
Jednak co� mu podpowiada�o, �e uciekaj�c z dziewczyn�, odwr�ci�by si� plecami do cz�owieka z dzielnicy �ydowskiej i straci� szans� odkrycia zab�jcy matki... Czy kocha� j� do tego stopnia? Czy mo�e by� ni� tylko zauroczony?... Podoba�a si� mu, poci�ga�a, podsyca�a po��danie, ale jak sama m�wi�a, by� za stary na romantyczn� mi�o��...
Jego milczenie zniecierpliwi�o dziewczyn�.
- �Czy to wszystko, co ma mi pan do powiedzenia?
- �Zgodzi si� pani chyba, �e taka decyzja wymaga namys�u? Ile pani ma lat, Anielko?
- �Dziewi�tna�cie... Wiek nieszcz�cia...
Tego si� w�a�nie obawia�em. Czy wie pani, co by si� sta�o, gdybym pani� porwa�? Pani ojciec mia�by prawo �ciga� mnie przed ka�dym s�dem w jakimkolwiek kraju Europy za nak�anianie do rozwi�z�o�ci i uwiedzenie osoby niepe�noletniej.
- �Och, my�l�, �e posun��by si� znacznie dalej: wsadzi�by panu kulk� w �eb...
- �Chyba �e bym mu w tym przeszkodzi�, sam go zabijaj�c, co stworzy�oby sytuacj� jak z dramat�w Corneille'a... -pomy�la� ksi��� na g�os.
- Je�li pan mnie kocha, jakie to mo�e mie� znaczenie? O s�odka m�odo�ci! Nagle Aldo poczu� si� bardzo stary.
- �Czy powiedzia�em, �e pani� kocham? - spyta� bardzo spokojnie. - Gdybym wyjawi�, jakie uczucia pani we mnie wzbudza, by�aby pani zaszokowana! Ale, zejd�my na ziemi� i przeanalizujmy sytuacj� na zimno...
- �A wi�c nie chce pan wysi��� wraz ze mn� w Berlinie?
- �To by�oby najbardziej niebezpieczne szale�stwo, jakie mogliby�my pope�ni�. Obecne Niemcy s� najmniej romantycznym pa�stwem �wiata...
- �A zatem wysi�d� sama! - upiera�a si� Anielka.
- �Niech pani nie opowiada g�upstw! Na razie jedyne rozs�dne rozwi�zanie to wr�ci� do przedzia�u i porz�dnie si� wyspa�. Potrzebuj� czasu do namys�u. Mo�liwe, �e w Pary�u b�d� m�g� przyj�� pani z pomoc�, podczas gdy w Niemczech jest to wykluczone.
- �Trudno. W takim razie ju� wiem, co mam robi�...
Anielka wsta�a, ciskaj�c ze z�o�ci� pelis� ksi�cia, i rzuci�a si� w stron� drzwi.
Aldo chwyci� j� w przelocie i przytrzyma� raz jeszcze, przyciskaj�c do siebie.
- �Niech pani przestanie zachowywa� si� jak dziecko. �atwo jest pani� kocha�... mo�e zbyt �atwo i im wi�cej pani� znam, coraz mniej znosz� my�l o pani ma��e�stwie...
- �Gdybym mog�a panu wierzy�...
A czy w to pani uwierzy?
Aldo poca�owa� j� z si�� i zach�anno�ci�, kt�re jego samego zaskoczy�y. Wra�enie czerpania z ch�odnego �r�d�a po upalnym dniu, zanurzenia twarzy w bukiecie kwiat�w... Po chwili dzikiego oporu Anielka podda�a si� z cichym westchnieniem, pozwalaj�c swemu cia�u dotkn�� cia�a ksi�cia. Lecz nagle w m�zgu Alda zabrzmia�o co� na kszta�t alarmu, kt�ry oderwa� go od dziewcz�cia, co uratowa�o j� od rzucenia na kanap� i potraktowania jak pierwszej lepszej dziewki wzi�tej podczas szturmu miasta.
- Jest tak, jak m�wi�em - powiedzia� z ba�amutnym u�miechem, kt�ry na dobre rozbroi� dziewczyn� - pani jest stworzona do mi�o�ci. A teraz prosz� i�� spa� i obieca�, �e jutro rano znowu si� zobaczymy. Prosz�! Niech pani obieca!
- �Przysi�gam...
Tym razem ona musn�a ustami usta Alda, kt�ry otwiera� przed ni� drzwi. Lecz kiedy ju� mia�a przekroczy� pr�g, nagle... znalaz�a si� nos w nos ze swoim ojcem. Wyda�a cichy okrzyk i chcia�a zamkn�� drzwi z powrotem, lecz hrabia Solma�ski by� ju� w �rodku.
Aldo spodziewa� si� wybuchu gniewu, ale nic takiego nie nast�pi�o. Solma�ski zmierzy� tylko dr��c� jak osika c�rk� wzrokiem od st�p do g��w i rozkaza�:
- �Marsz do siebie! Wanda na ciebie czeka i ma rozkaz nie spuszcza� z ciebie oczu w dzie� i w noc!
- �To niemo�liwe! - za�ka�a Anielka. - Jest tylko jedna kuszetka...
- �Wanda b�dzie spa� na pod�odze. Jedna noc to nic strasznego, nie umrze od tego, za to jestem pewny, �e twoje drzwi wi�cej si� nie otworz�! Do przedzia�u!
Anielka, ze spuszczon� g�ow�, wysz�a z kabiny ksi�cia, zostawiwszy ojca twarz� w twarz z Morosinim, kt�ry by� bardziej rozlu�niony, ni� mo�na si� spodziewa� w podobnych okoliczno�ciach. Zapali� papierosa i podj�� inicjatyw� otwarcia ognia.
- �Cho� oczywiste fakty nie dzia�aj� na moj� korzy��, mog� pana zapewni�, �e si� pan myli co do tego, co tu przed chwil� zasz�o. Mimo to jestem do pa�skiej dyspozycji - doda� zimno.
Na granitowej, nieodgadnionej twarzy hrabiego pojawi� si� kpi�cy u�miech.
- �Innymi s�owy, jest pan got�w si� pojedynkowa� za zbrodni�, kt�rej pan nie pope�ni�?
- �W rzeczy samej!
- �To nie b�dzie konieczne! Nie ka�� te� panu po�lubi� mojej c�rki. Wiem, co si� sta�o!
- �Jak to mo�liwe?
- �Konduktor mi wszystko powiedzia�. Przed chwil� chcia�em zamieni� kilka s��w z Anielk�. Uda�em si� do niej, lecz znalaz�szy pust� kabin�, spyta�em konduktora, czy jej nie widzia�. Powiedzia� mi, �e uniemo�liwi� jej pan dokonanie nieodwracalnego aktu, a potem, pr�bowa� pociesza�. Jestem winien panu podzi�kowanie. A wi�c sk�adam je panu - doda� tonem jakby anonsowa�, �e przy�le swoich sekundant�w. - Chcia�bym si� tylko dowiedzie�, sk�d taki gest u Anielki...
- �Gesty! - poprawi� go Morosini. - To ju� drugi raz przeszkadzam hrabiance w unicestwieniu si�: nie dalej ni� przedwczoraj, zwiedzaj�c Wilan�w, powstrzyma�em j� w ostatniej chwili, kiedy mia�a si� rzuci� do Wis�y. S�dz�, �e powinien pan po�wi�ca� jej wi�cej uwagi; popycha j� pan do ma��e�stwa, kt�re j� przera�a.
- �To nie potrwa d�ugo. M�czyzna, kt�rego dla niej wybra�em, posiada wszystko, co powinien mie� doskona�y m��, i wcale nie jest odpychaj�cy! P�niej c�rka przyzna mi racj�. Na razie zakocha�a si� w studencie nihili�cie, po kt�rym mo�na si� spodziewa� wszystkiego, co najgorsze. Wie pan, jakie potrafi� by� te mi�ostki dorastaj�cej m�odzie�y?
Bez w�tpienia, ale mog� prowadzi� do tragedii...
- �Mo�e pan by� pewien, �e �adna tragedia si� nie powt�rzy! Jeszcze raz dzi�kuj�!... Ach! Czy mog� pana prosi�, aby nie rozg�asza� tego, co si� tu sta�o? Jutro moja c�rka b�dzie spo�ywa� posi�ki w przedziale, dzi�ki czemu uniknie pan niewygodnych spotka�.
- �Nie musi mnie pan prosi� o dyskrecj� - odpar� sztywno Morosini. - Nie jestem plotkarzem. A teraz, je�li nie ma pan nic wi�cej do powiedzenia, mo�emy zako�czy� nasz� rozmow�.
- �Te� bym sobie tego �yczy�. Dobrej nocy, ksi���!
- �Dobrej nocy.
*�� *�� *
Kiedy Nord-Express wjecha� na dworzec g��wny Berlin--Friedrichstrasse, gdzie mia� p� godziny postoju, Morosini w�o�y� pantalony, buty i pelis�, i wyszed� na peron.
Poci�g, z pozasuwanymi zas�onami wydawa� si� cichy. Noc, o tej godzinie najczarniejsza, by�a zimna, wilgotna i ma�o zach�caj�ca do spaceru. Jednak, nie mog�c przegna� z umys�u niepokoju, Morosini szed� po peronie, �ledz�c ruch, a raczej brak ruchu w poszczeg�lnych przedzia�ach, kiedy konduktor zawiadomi� go, �e za chwil� b�dzie odjazd. Ksi��� z prawdziw� satysfakcj� wr�ci� do swojego przedzia�u i komfortowej kuszetki, w kt�r� si� w�lizgn�� z westchnieniem ulgi. Anielka powinna mocno spa� i postanowi� p�j�� w jej �lady.
Poza rozrywk� w postaci przekraczania punkt�w celnych, przejazd przez Niemcy, Hanower, Dusseldorf i Akwizgran, nast�pnie przez Belgi�, przez Liège i Namur, a wreszcie p�nocn� Francj�: Jeumont, Saint-Quentin i Compiègne pod szarym, zaci�gni�tym chmurami niebem wyda� mu si� wielce monotonny. W wagonie restauracyjnym, dok�d uda� si� na �niadanie, by�o niewielu pasa�er�w, a poniewa� zam�wi� obiad podczas drugiego serwisu, �eby d�u�ej posiedzie�, nie spotka� Solma�skich. Us�ysza� tylko, jak m�ody Zygmunt k��ci si� na korytarzu z jakim� Belgiem. M�okos by� w pod�ym humorze: je�li tej nocy gra� w karty, to musia� przegra�... Co do Anielki, pozostawa�a niewidoczna zgodnie z wol� ojca.
Szkoda, odczuwa� tak� rado��, patrz�c na jej zachwycaj�c� twarz.
Dlatego kiedy poci�g zako�czy� sw�j d�ugi bieg na Dworcu P�nocnym w Pary�u, spieszno mu by�o wysi���. Zaj�wszy pozycj� na pocz�tku peronu pod jednym z pot�nych filar�w, czeka�, a� przewali si� pierwsza fala pasa�er�w. Mia� nadziej�, �e b�dzie m�g� �ledzi� Solma�skich. Jedna rzecz go intrygowa�a: nazwisko przysz�ego m�a Anielki, �jednego z najbogatszych ludzi w Europie" - jak powiedzia�a dziewczyna. Chyba nie chodzi�o o Rothschil-da? Jako dobra Polka dziewczyna powinna pozosta� katoliczk�...
Rozmy�lania te skr�ci�y mu oczekiwanie. Ci, na kt�rych czeka�, nie �pieszyli si�. Nagle zobaczy�, jak nadchodz�, a za nimi Bogdan, pokoj�wka oraz chmara baga�owych, a tak�e ciekawskich, kt�rych przyci�gn�a niespotykana elegancja tego towarzystwa, jakiej si� nie spotyka na co dzie�. Panowie nosili �akiety i cylindry. Anielka mia�a na g�owie tr�jro�ny, welurowy kapelusz otoczony zwiewn� woalk� i futro z b��kitnych lis�w. By�a tak zachwycaj�ca, �e Al-do przy�pieszy� kroku, aby mocj� podziwia�.
Nagle zamar�. W dekolcie wielkiego futrzanego ko�nierza, na delikatnej szyi Anielki, b�yszcza� fantastyczny klejnot roztaczaj�cy blask g��bokiego b��kitu, wisior, kt�ry Saldo zna� tak dobrze. By� to szafir Wizygot�w, ten sam, kt�rego wierna kopia le�a�a na dnie jego kieszeni...
To sta�o si� tak nagle, �e musia� si� uszczypn��, aby mie� pewno��, czy przypadkiem nie �ni. Po chwili jednak zaskoczenie zamieni�o si� w gniew i ksi��� zapomnia�, �e got�w by� kocha� dziewczyn� nosz�c� kamie� skradziony za cen�
zab�jstwa - �czerwony klejnot" w j�zyku paser�w, kt�rzy nigdy nie tykali przedmiotu ska�onego morderstwem. Jak �mia�a utrzymywa�, �e �w szafir dosta�a od matki?! Powinna wiedzie�, co znajdowa�o si� w rodzinnym maj�tku!
Ta kr�tka chwila s�abo�ci uratowa�a Morosiniego przed nieprzemy�lanym gestem. Gdyby s�ucha� tylko oburzenia, rzuci�by si� na dziewczyn�, aby zerwa� z jej szyi wisior i wykrzycze� jej w twarz ca�� sw� pogard�. Ale rozs�dek wr�ci� na czas. Teraz trzeba by�o si� dowiedzie�, dok�d udawali si� ci ludzie, a potem ich �ledzi�. Chwyciwszy walizy, kt�rych nie powierzy� �adnemu baga�owemu, rzuci� si� w �lad za Solma�skimi.
Nie by�o to trudne: b�yszcz�ce cylindry dw�ch m�czyzn g�rowa�y nad t�umem. Morosini po wyj�ciu z dworca zauwa�y�, �e kieruj� si� do wspania�ego rolls-royce'a z szoferem i s�u��cym. Czeka� tam m�ody cz�owiek wygl�daj�cy na sekretarza. W tym czasie s�u��cy i baga�owi skierowali si� w stron� obszernego furgonu.
Aldo pobieg� do taks�wki, do kt�rej rzuci� si� z walizami, i zakomenderowa�:
- �Niech pan jedzie za tym autem i nie zgubi go pod �adnym pozorem!
Kierowca z w�sami à la Clemenceau rzuci� klientowi kpi�ce spojrzenie.
- �Pan z policji? A nie wygl�da pan...
- �To, kim jestem, nie ma znaczenia. Niech pan robi, co ka�e, a nie po�a�uje pan!
- �Bez obawy! No to w drog�, m�j ksi���...
I taks�wkarz, z maestri� i szybko�ci�, kt�re o ma�o nie rzuci�y pasa�era na pod�og�, ruszy� za wielkim autem.
Taks�wka Morosiniego bez trudu pod��a�a za limuzyn�, kt�ra jecha�a wolno i majestatycznie, jak przystoi tak szacownemu automobilowi. Bulwarem Denain i ulic� La Fayette dotarli do bulwaru Haussmanna, a w ko�cu, ulic� de Courcelles, prosto w kierunku parku Monceau. Morosini cz�sto przyje�d�a� do Pary�a i wszystkie te miejsca dobrze znal. Wyobra�a� sobie, �e d�ugie auto musia�o nale�e� do kogo�, kto mieszka w jednej z tych tak zwanych pi�knych dzielnic, ale i tak si� zdziwi�, kiedy zobaczy�, jak otwiera si� przed nim wielka brama obszernego pa�acu przy ulicy Alfreda de Vigny, s�siaduj�cego i innym, do kt�rego przyje�d�a� kilkakrotnie, nale��cego do markizy de Sommieres, jego ciotki. By�a chrzestn� matki i, a� do jej �mierci, przyje�d�a�a ka�dej jesieni na kilka dni do Wenecji, �eby u�ciska� chrze�nic�, kt�r� kocha�a z ca�ego serca.
Kierowca taks�wki, jak cz�owiek, dobrze znaj�cy sw�j fach, min�� dom. do kt�rego zajecha� rolls-royce, i zatrzyma! si� nieco dalej, przed bram� pani de Sommieres.
- �Co teraz? - spyta� klienta.
- �Je�li si� pan nie �pieszy, musz� si� zastanowi�.
- �Och! Nie, ja mam czas. tym bardziej �e licznik si� kr�ci. Wydaje si�, �e ci ludzie b�d� tu mieszka�. Zdaje mi si�, �e w�a�nie przyjecha�y ich baga�e.
Istotnie, w�a�nie nadjecha� omnibus, do kt�rego skierowali si� baga�owi, nios�c po chwili wielkie walizy. Morosini zamy�li� si�...
Kiedy zje�d�a� do Pary�a, z regu�y zatrzymywa� si� u Ritza z powodu licznych udogodnie� oferowanych przez ten hotel, jego czaru, a tak�e blisko�ci sklepu przyjaciela, Gilles'a Vauxbruna, antykwariusza z placu Vend�me. Ale tego wieczoru wybra�by bez wahania nawet obskurny hotelik, pod warunkiem �e znajduje si� w pobli�u pa�acu, w kt�rym znikn�� szafir i pi�kna Anielka. W ostateczno�ci wystarczy�aby nawet budka stra�nika drogowego na �rodku trotuaru, byle tylko nie oddali� si� ani na krok od tego miejsca. Nawet hotel RoyalMonceau po�o�ony o rzut kamieniem wydawa� mu si� zbyt oddalony.
Idealnym rozwi�zaniem by�oby zatrzyma� si� u starej markizy, ale zbli�a� si� koniec kwietnia, a pani de Sommieres, przywi�zana do starych przyzwyczaje�, zawsze zamyka�a parysk� rezydencj� 15 kwietnia i wyje�d�a�a na to, co nazywa�a �objazdem po zamkach" nale��cych do rodziny. Po�wi�ca�a na to zaj�cie ca�� wiosn� i lato, przyznaj�c sobie ma�� nagrod� za takie po�wi�cenie w postaci pobytu w Vichy, po czym jesieni� udawa�a si� za granic�, zatrzymuj�c si� nieodmiennie w Wenecji, Rzymie, Wiedniu, Londynie, a czasem te� Montreux.
Poniewa� by�a jego krewn�, Aldo zacz�� rozmy�la�, czy nie poprosi� ciotki o go�cin�, nawet gdyby musia� obozowa� po�r�d poprzykrywanych pokrowcami foteli. Nagle z ciszy doby� si� odg�os zdecydowanych krok�w, kt�re zatrzyma�y si� mi�dzy taks�wk� a bram� pa�acu markizy. R�wnocze�nie do auta zajrza�a czyja� g�owa, sprawdzaj�c, kto te� mo�e znajdowa� si� w �rodku. Na jej widok Aldo powstrzyma� okrzyk rado�ci: by�a to bowiem Maria An-d�elina du PlanCr�pin, lektorka, dama do towarzystwa i �dziewczyna do wszystkiego" pani de Sommieres. Je�li ona tu si� zjawi�a, oznacza�o to, �e stara dama jeszcze nie wyjecha�a.
Aldo wyskoczy� z auta i nakazuj�c kierowcy, aby jeszcze poczeka�, przywita� j� z tak� rado�ci�, jakby by�a �wi�tym Graalem, a on rycerzem Galahadem.
- �Pani tutaj? Co za nieoczekiwane szcz�cie, m�j Bo�e! Poniewa� ju� si� zmierzcha�o, stara panna nie pozna�a go od razu i przycisn�a si� do bramy, wiele razy czyni�c znak krzy�a.
- �Ale�, prosz� pana, co to ma znaczy�? Rozpoznawszy ksi�cia, oburzona kobieta zamieni�a si� w go��beczk�.
- �O s�odki Jezu!... Ksi��� Aldo! - j�kn�a tonem bliskim ekstazy. - Co za niewiarygodna niespodzianka! A to si� nasza pani markiza ucieszy!
- �To ona jeszcze w Pary�u? By�em przekonany, �e ju� ruszy�a w swoj� sta�� tras�.
- �Obawiam si�, �e w tym roku b�dzie to niemo�liwe. Nasza droga markiza upad�a tak nieszcz�liwie w pokoju k�pielowym, �e z�ama�a sobie trzy �ebra. Teraz musi si� oszcz�dza� i jak najwi�cej odpoczywa�, co doszcz�tnie psuje jej humor.
- �W takim razie, mo�e nie jest to najlepsza chwila, aby jej przeszkadza�? Zapewne potrzebuje spokoju.
W tej chwili spad�o kilka pierwszych kropel deszczu i panna And�elina otworzy�a wielki parasol.
- �Tak m�wi lekarz, ale ona wie swoje. Pana przyjazd bardzo j� ucieszy. Biedactwo �miertelnie si� nudzi!
- �Naprawd�? Czy s�dzi pani, �e przyj�aby mnie na kilka dni? Wracam z Polski i nie zarezerwowa�em pokoju w tym hotelu co zwykle, a nie mam ochoty zdawa� si� na inny.
- �Naj�wi�tsza Panienko, to� ona nie b�dzie si� posiada�a z rado�ci! Rozerwie si� troch�. B�dzie pan dla niej jak promie� s�o�ca! Niech�e pan wchodzi, prosz�!
Maria And�elina, niemal�e trac�c oddech, grzeba�a w torebce w poszukiwaniu klucza, co by�o operacj� trudn� i spowodowa�o, �e wypu�ci�a z r�k parasol, kt�ry Morosini chwyci� w locie. W akcie desperacji stara panna chwyci�a za dzwonek, �eby zaalarmowa� dozorc�.
- �Niech si� pani nie �pieszy! - poradzi� Aldo. - P�jd� po moje walizki i zap�ac� za taks�wk�.
Podczas gdy szofer odje�d�a� pe�en podziwu dla klienta, kt�ry potrafi zamieszka� tam, gdzie chce, zwracaj�c si� do pierwszej z brzegu osoby na ulicy, przed bram� ukaza� si� dozorca, kt�ry wygl�da�, jakby �ywcem wyj�ty z obrazu Daumiera, na widok go�cia okazuj�c niek�aman� rado��, spowodowan� po cz�ci nadziej� na przyjemne gratyfikacje. W domu wiedziano bowiem, �e wszyscy Morosini maj� gest. Potem przysz�a kolej na Cypriana, kamerdynera pani de Sommieres, kt�ry nikogo nie kocha� pr�cz swej pani i tych niewielu, kt�rych ona kocha�a.
Cyprian by� specyficznym przypadkiem. Urodzony w zamku de Faucherolles nale��cym do rodzic�w pani de Sommieres, kilka lat wcze�niej ni� ona, mia� do markizy szczeg�lne nabo�e�stwo, kt�re nie os�ab�o z wiekiem. Dla niego by�a ona zawsze �pann� Ameli�", a kiedy nie s�ysza�a: �nasz� ma�� panienk�". Zainteresowana, kt�ra o tym wiedzia�a, udawa�a, �e si� z�o�ci, ale w g��bi duszy by�a wzruszona.
- �Co za stary wariat! - narzeka�a. - Sam ma osiemdziesi�t lat i �eby tak nazywa� kobiet� prawie siedemdziesi�ciopi�cioletni�, to niedorzeczne!
Lecz wiedz�c, �e mog�aby go zrani�, nigdy mu tego nie zabrania�a, a je�li w pobli�u nie by�o nikogo, m�wi�a mu po imieniu jak w czasach, kiedy byli dzie�mi, szokuj�c pann� do towarzystwa i kuzynk�, kt�ra widzia�a w tym karygodn� poufa�o��. Cyprian nie pozostawa� d�u�ny pannie And�elinie, odp�acaj�c jej niegodziwymi my�lami i bezgraniczn� awersj�.
Przyjazd ksi�cia wype�ni� oczy starego s�ugi �zami wzruszenia. Chcia� szybko zawiadomi� markiz� o tak mi�ej wizycie, lecz Maria And�elina postanowi�a mu w tym przeszkodzi�.
- �Przykro mi, mademoise��e, ale anonsowanie go�ci nale�y do moich obowi�zk�w! - protestowa� Cyprian.
- �Nasza pani b�dzie taka szcz�liwa! - upiera�a si� przy swoim kobieta.
- �No w�a�nie, ale to ja... - nie dawa� za wygran� kamerdyner.
Poniewa� zanosi�o si� na powa�n� k��tni�, Morosini postanowi� zaanonsowa� si� sam i ruszy� przez hol tam, gdzie spodziewa� si� zasta� pani� domu: do ogrodu zimowego, w kt�rym najch�tniej przesiadywa�a, gdy zostawa�a w Pary�u.
Pa�ac wybudowano w czasach Drugiego Cesarstwa i w�a�cicielka nie zamierza�a nic zmienia� w jego wystroju. Wida� by�o triumf stylu �tapicerskiego": wielkie nagromadzenie pluszu, weluru i pasmanterii - fr�dzli, galon�w i plecionek - na archipelagu wy�cie�anych foteli, kozetek oraz okr�g�ych kanap sprzyjaj�cych harmonijnemu rozkwitowi krynolin. Wsz�dzie t�oczy�y si� mniej lub bardziej chi�skie przedmioty z porcelany, a we wszystkich k�tach panoszy�y si� rozro�ni�te aspidistry*15, atakuj�ce poz�acane sufity pyszni�ce si� p�askimi alegoriami, kt�re wysz�y spod p�dzli uczni�w Vasariego.
Morosini nienawidzi� tych pompatycznych wn�trz podobnie jak sama w�a�cicielka, kt�ra po �mierci m�a opu�ci�a rodzinny dom w Faubourg Saint-Germain i zostawiwszy go synowi, zamieszka�a w tym pa�acu, kt�ry dosta�a w spadku. Je�li si� na to zdecydowa�a, to z powodu blisko�ci parku Monceau, kt�rego bujna ziele� dochodzi�a a� do tylnych okien, przy ma�ym prywatnym ogr�dku... a tak�e �eby zrobi� na z�o�� synowej i ca�ej rodzinie.
Pokryte dywanami parkiety trzeszcza�y pod krokami Morosiniego, kt�ry nagle us�ysza� w�ciek�y g�os dochodz�cy ze szklanej klatki ozdobionej malarstwem japo�skim -trzciny, zbi�rka herbaty, kobiety w kimonach... Odpowiada� mu drugi g�os i walenie lask� w pod�og�.
- �Co to za rumor? Znowu si� handryczycie? Chc� wiedzie�, co si� tu wyrabia?
I to zaraz! And�elino, Cyprianie! Chod�cie tu!
- �Ciociu Amelio, je�li chc�, niech sobie skacz� do oczu! My�l�, �e zacietrzewienie pr�dko im nie minie - rzuci! Aldo, ukazuj�c si� w mlecznym �wietle, kt�re dawa�y dwa du�e lampiony o pociemnia�ych kloszach o�wietlaj�ce zimowy ogr�d.
- Aldo?... Ty tutaj? Sk�d si� tu wzi��e�?
- �Z Nord-Expressu, ciociu Amelio, przychodz� prosi� ci� o go�cin�... je�li ci to nie przeszkadza?
- �Czy mi przeszkadza? Przecie� ja umieram z nud�w w tym grajdole! Ty chyba �artujesz!
�Tym grajdo�em" okaza�a si� ca�kiem przyjemna pl�tanina trzcin, rododendron�w i innych ro�lin o skomplikowanych nazwach, nie wspominaj�c o jukach o li�ciach ostrych jak sztylety, kilku kar�owatych palmach i nieodzownych aspidistrach. Wszystkie te ro�liny tworzy�y zielone i barwne t�o, na kt�rym markiza rysowa�a si� jak posta� ze �redniowiecznego gobelinu.
By�a to pi�kna, wysoka kobieta podobna do Sary Bern-hardt. Masa jej dwukolorowych w�os�w - rudych i bia�ych - ocienia�a rodzajem puszystej kopy ciemnozielone oczy, kt�re z wiekiem nie zblak�y ani troch�. Zwykle nosi�a sukienki typu princeska, zgodnie z mod� wylansowan� przez kr�low� Anglii Aleksandr�, kt�r� pani de Sommieres obra�a za wz�r. Tym razem jej d�uga szyja �ci�ni�ta w wysokim tiulowym ko�nierzu z trudem wydobywa�a si� z fa�d�w obszernej sukni z czarnej tafty, kt�re mia�y za zadanie ukry� opatrunek na torsie. Nosi�a wielkie z�ote naszyjniki wysadzane per�ami i turkusami, kt�rymi bawi�y si� jej d�onie. Na ma�ym stoliku sta�o naczynie z lodem mieszcz�ce butelk� szampana i dwa lub trzy kryszta�owe kieliszki: markiza mia�a zwyczaj popija� pod koniec dnia, a je�li kto� j� odwiedzi�, zwykle by� zapraszany, by podzieli� z ni� t� przyjemno��.
Aldo cofn�� si�, by lepiej si� jej przyjrze�, i wybuchn�� �miechem.
- �Powiedziano mi, �e mia�a ciocia wypadek, ale nigdy bym si� tego nie domy�li�. Wygl�da ciocia jak cesarzowa!
Markiza obla�a si� purpur� zadowolona z komplementu, lecz wiedz�c, �e jest szczery, poruszy�a nerwowo lorgnon wisz�ce po�rodku naszyjnik�w, staraj�c si� ukry� zak�opotanie.
- �To stanowisko nie do pozazdroszczenia. Cesarzowe, kt�re zna�am, sko�czy�y marnie. Ale przesta� mi prawi� komplementy, m�j drogi, nalej szampana, usi�d� ko�o mnie i opowiadaj, co ci� sprowadza. Wszak jeste� cz�owiekiem bardzo zaj�tym i nie mog� uwierzy�, �e postanowi�e� trwoni� czas w tym moim mauzoleum.
- �Nie powiedzia�em, �e...
- �Tere-fere! Nie jestem jeszcze na tyle zgrzybia�a i nawet, je�li odczuwam zadowolenie, znajduj� tw�j przyjazd niespodziewanym. Tym bardziej �e min�a data pi�tnastego kwietnia... No wi�c, wyjaw mi prawd�!
Po nape�nieniu dw�ch kieliszk�w Aldo usiad� przy ciotce, podaj�c jej trunek.
- �Ma ciocia racj�, m�j przyjazd nie by� zamierzony. Ale kiedy taks�wkarz zatrzyma� si� wprost przed domem, postanowi�em prosi� o go�cin�. Wtedy nadesz�a Maria An-d�elina...
- �Ale co robi�e� w taks�wce przed moim domem?
- �Jecha�em z Dworca P�nocnego za pewnym czarnym rolls-royce'em, kt�ry zatrzyma� si� w domu obok. Czy mo�esz mi powiedzie�, do kogo nale�y?
- �Pa�ac po lewej stronie jest pusty, wi�c przypuszczam, �e chodzi o ten z prawej strony... Wiesz przecie�, �e ja nigdy nie interesowa�am si� zbytnio s�siadami, zw�aszcza w tej dzielnicy finansist�w, kt�rzy uwa�aj� si� za arystokrat�w, ale tego troch� znam. To Eryk Ferrals.
- �Ten, kt�ry handluje armatami? I takich tu macie w parku Monceau?
- ��Takich"? Co za pogardliwy ton - przedrze�nia�a siostrze�ca markiza. - To bardzo bogaty cz�owiek, uszlachco-ny przez kr�la Anglii za �us�ugi oddane podczas wojny" i udekorowany Legi� Honorow�. To znaczy, nie m�wi�, �e ca�kiem si� mylisz; to cz�owiek niepewnego pochodzenia i nie wiadomo dok�adnie, jak zdoby� wielk� fortun�. Jednak poniewa� nigdy si� z nim nie spotka�am, nie powiem ci, jak wygl�da. Co nie przeszkadza, �e mamy ze sob� na pie�ku.
- �Z jakiego powodu?
- �Och! Z bardzo prostego. Nie wystarcza mu jego olbrzymi pa�ac i chce kupi� m�j, aby jeszcze go powi�kszy�: zak�ada jakie� kolekcje, czy B�g wie co! W ka�dym razie, je�li ma zamiar stworzy� konkurencj� dla Luwru, niech na mnie nie liczy! Ale on jest tak zawzi�ty, �e ci�gle przysy�a do mnie pos�a�c�w z listami ponaglaj�cymi. Moja s�u�ba ma przykazane odsy�a� ich z kwitkiem, a kiedy kt�rego� dnia Ferrals przyszed� osobi�cie, odm�wi�am jego przyj�cia...
- �Czy�by si� ciocia go ba�a?
- �By� mo�e... Powiadaj�, �e ten kr�l hazardu jest szpetny, ale niepozbawiony pewnego uroku, a zw�aszcza jego niepowtarzalny g�os, dzi�ki kt�remu upchn��by swoje armaty nawet zakonnicom. Ale zostawmy go w spokoju i powiedz mi, co takiego by�o w jego automobilu, �e go �ledzi�e�?
- �To d�uga historia - odpar� Aldo z wahaniem, kt�re nie umkn�o uwagi markizy.
- �Do kolacji mamy du�o czasu - zach�ca�a go. - W tym domu podaje si� p�no, aby skr�ci� zbyt d�ugie noce. Jednak�e, je�li masz jaki� pow�d, �eby nie podzieli� si� ze mn� swoim sekretem...
- �Ale� nie! - zaprotestowa� Aldo. - Chcia�em tylko mie� pewno��, �e nikt nas nie pods�uchuje. Chodzi o zbyt donios�e sprawy... w tym �mier� mojej matki...
- �Mog� ci� zapewni�, m�j drogi, �e �aden konfident nie kryje si� w�r�d moich ro�lin, ale je�li tego ci ma�o, mo�emy jeszcze dodatkowo si� zabezpieczy�...
Markiza wyci�gn�a spo�r�d przepastnych fa�d�w sukni dzwonek przywieziony ongi� z podr�y do Tybetu i potrz�sn�a nim; na jego d�wi�k przybiegli r�wnocze�nie Cyprian i Maria And�elina, kt�rzy powinni by� jeszcze zaj�ci swoim sporem. Pani de Sommieres zmarszczy�a brwi.
- �Od kiedy to odpowiadasz na dzwonek, Plan-Crèpin? Id� si� modli� lub stawia� pasjansa i nie chc� ci� widzie� przed kolacj�! Co do ciebie, Cyprianie, masz pilnowa�, �eby nikt nam nie przeszkadza�. Zadzwoni�, jak sko�czymy. Czy pok�j ksi�cia gotowy?
- �Tak, pani markizo! Eulalia nakrywa ju� do sto�u!
- �Dobrze, dobrze... A teraz, s�ucham ci�, m�j ch�opcze - rzuci�a, zwracaj�c si� do krewniaka, kiedy podw�jne drzwi si� zamkn�y.
Morosini postanowi� odkry� karty, tym bardziej �e wiedzia�, do kogo si� zwraca: pani de Sommieres by�a nie tylko wielk� dam� z urodzenia, mia�a r�wnie� wielk� dusz�. Raczej da�aby si� rozerwa� na kawa�ki, ni�by zdradzi�a powierzony jej sekret. Opowiedzia� wszystko, pocz�wszy od odkrycia w pokoju matki a� do spotkania Anielki i sko�czy� na tym, co ujrza� w holu dworca: wielki szafir na szyi m�odej dziewczyny. Jednak ani o Szymonie Arono-wie, ani o pektorale nie wspomnia�. Ten sekret nie nale�a� do niego.
Pani de Sommieres s�ucha�a, nie przerywaj�c, tylko jeden raz wyda�a okrzyk, kiedy dowiedzia�a si� o zamordowaniu swojej drogiej chrze�nicy. S�ucha�a jego opowie�ci z zapartym tchem, a kiedy sko�czy�, wyszepta�a:
- �Zdaje si�, �e teraz rozumiem, ale powiedz mi, co jest dla ciebie wa�niejsze: szafir czy dziewczyna?
- �Oczywi�cie szafir! Chc� si� dowiedzie�, jak wesz�a w jego posiadanie. Utrzymuje, �e dosta�a go od matki! Ale to niemo�liwe, ta dziewczyna k�amie!
- �Niekoniecznie. Zdaje si�, �e tylko wierzy w to, co powiedzia� jej ojciec. Nie mo�na s�dzi� zbyt pochopnie! Powiedz mi, ten klient, kt�ry wys�a� ci� do Warszawy i chcia� naby� klejnot rodziny Montlaure, dlaczego sam si� nie ruszy�, zamiast wysy�a� ci� na drugi koniec Europy? To nienormalne.
Ciotka rzeczywi�cie by�a czujna. Aldo skierowa� do niej jeden ze swoich najbardziej uwodzicielskich u�miech�w.
- �To cz�owiek stary, a na dodatek inwalida. Zdaje si�, �e w zamierzch�ych czasach szafir nale�a� do jego rodu. Mia� nadziej�, �e mu go przywioz�, �eby m�g� go zobaczy�...
- �.. .przed �mierci�? Czy ta historia nie wydaje ci si� troch� dziwna? S�dzi�am, �e jeste� mniej naiwny. W tej twojej opowie�ci kryje si� jaka� pu�apka. I to przez to przemierzasz Europ�? Z pewno�ci� oferowa� ci fortun�, ale mam nadziej�, �e nie da�by� si� wykorzysta�?
- �Z ca�� pewno�ci� nie! - odpar� Morosini niedba�ym tonem, kt�ry nie zostawi� miejsca na inne pytania.
Uratowa� go lekki kaszel, kt�ry dotar� z g��bi salon�w. Markiza natychmiast nastroszy�a pi�rka.
- �Kto to? Czy nie powiedzia�am, �eby mi nie przeszkadzano?
- �Bardzo przepraszam, pani markizo - rzek� Cyprian zduszonym g�osem - ale robi si� p�no i chcia�bym zaanonsowa�, �e podano do sto�u. Eulalia przygotowa�a suflet ze szparag�w i...
- �...i stanie si� tragedia, je�li natychmiast go nie zjemy. Podaj mi rami�, Aldo!
Ciotka i siostrzeniec udali si� do jadalni; by�a to istna gotycka katedra, gdzie ci�kie zas�ony z rudego pluszu wyszywane z�otem zas�ania�y drzwi, a liczne gobeliny z chimerami i skrzydlatymi lwami zajmowa�y prawie wszystkie �ciany. Maria And�elina ze skwaszon� min� czeka�a za rze�bionym krzes�em, kt�rego wysokie oparcie si�ga�o niemal do jej spiczastego nosa. Zajmuj�c miejsce, pani de Sommieres rzuci�a jej ironiczne spojrzenie.
- �Niech pani nie robi takiej miny, Plan-Cr�pin! B�dziemy pani potrzebowa�. - Mnie?
- �Tak, pani! Czy� nie jest prawd�, �e nic pani nie umknie? Pocz�wszy od ploteczek z dzielnicy? Niech no pani nam powie, co si� wyrabia u s�siada?
Panna du Plan-Cr�pin poczerwienia�a jak burak. Wymamrota�a jakie� niezrozumia�e s�owa, zeskrobuj�c �y�eczk� wierzch sufletu, kt�ry jej podano, skosztowa�a i zakaszla�a.
- �Czy�by�my si� wreszcie zdecydowa�y zainteresowa� drogim baronem Ferralsem? - odpar�a zjadliwie, u�ywaj�c ostentacyjnie pierwszej osoby liczby mnogiej, co markiz� strasznie denerwowa�o.
- �Nie, ale wiemy, �e przyjmuje go�ci z dalekich stron i chcieliby�my si� dowiedzie�, jakie ma zamiary.
- ��eni si� - odpar�a Maria And�elina tak naturalnie, jakby handlarz armat by� jej starym znajomym. - Tak si� m�wi, chocia� wszyscy wiedz�, �e baron �lubowa� �ycie w celibacie albo prawie...
- �To niech si� pani dowie, co zamierza!... A w Saint-Augustin nic nowego?
Czy m�ody wikary jest ci�gle napastowany przez swoje owieczki?
Znalaz�szy si� na ulubionym terenie plotek, ploteczek i pom�wie�, kt�rymi dzieli�a si� z markiz�, Plan-Cr�pin okaza�a si� studni� bez dna. Pozwoli�o to Morosiniemu po�wi�ci� si� sufletowi, kt�ry by� pyszny, i wybornemu montrachet*16, kt�re mu towarzyszy�o.
Jutro odszuka Vidal-Pellicorne'a. Dzi�ki szcz�liwemu zbiegowi okoliczno�ci polecony mu przez Kulawego cz�owiek mieszka� niedaleko. Konkretnie przy ulicy Jouffroy. Zaledwie kilka krok�w od ulicy Alfreda de Vigny.
Aldo uda� si� tam piechot�, traktuj�c to jak przyjemny spacer w porannych promieniach wiosennego s�o�ca. Tajemnicza posta� mieszka�a na pierwszym pi�trze poka�nego budynku z ko�ca wieku, u szczytu schod�w pokrytych czerwonym dywanem i za lakierowanymi drzwiami z miedzian� klamk�. Ale kiedy Morosini przyby� na miejsce, zasta� tylko znudzonego s�u��cego w kamizelce w paski, od kt�rego si� dowiedzia�, �e �pan wyjecha� do Chantilly do swoich koni i wr�ci najwcze�niej pojutrze". Pozostaj�c pod wra�eniem elegancji nieznajomego i jego rangi, s�u��cy pilnie stara� si� mu przypodoba�.
- �Czy chcia�by pan, �eby m�j pan oddzwoni� po powrocie?
- �Bior�c pod uwag�, �e mnie nie zna, to by�oby zbyt zuchwa�e - odpar� Morosini. - Niestety tam, gdzie si� zatrzyma�em, nie ma telefonu.
Co by�o prawie prawd�, gdy� pani de Sommieres nie cierpia�a urz�dzenia, kt�re uwa�a�a za niedyskretne, nieodpowiednie i denerwuj�ce.
- �Nie znios�abym, �eby dzwoniono na mnie jak na s�u��c� - powiada�a. - To urz�dzenie nigdy nie trafi pod m�j dach!
Telefon na potrzeby domu zosta� zainstalowany, ale tylko w mieszkaniu dozorcy.
Opu�ciwszy ulic� Jouffroy, Morosini zamierza� wr�ci� do domu. Jednak po doj�ciu do ogrodzenia Rotundy, kt�ra otwiera�a park Monceau na bulwar de Courcelles, odczu� pokus� spaceru po cienistym ogrodzie, w kt�rym ongi� roztacza�y sw�j urok krasnolice przyjaci�ki ksi���t orlea�skich. Promienie s�o�ca przedzieraj�ce si� przez li�cie kwitn�cych kasztanowc�w k�ad�y si� na trawnikach i alejkach, po kt�rych piastunki w niebieskich i bia�ych uniformach pcha�y eleganckie w�zki z pyzatymi maluchami lub pilnowa�y dzieci biegaj�cych za metalow� obr�cz�*17.
Morosini skierowa� si� do najbardziej romantycznego miejsca, Naumachii, kt�rej p�kolista kolumnada otacza�a alejk� wysadzan� topolami. Promienie s�o�ca igra�y weso�o na tafli ma�ego jeziora, kt�re chcia� obej�� dooko�a. Nagle w oddali zauwa�y� dziwnie znajom� sylwetk� odzian� w popielaty kostium o�ywiony weso�ym, jedwabnym szalem w zielone grochy. Posta� kierowa�a si� prosto ku niemu, obserwuj�c rozgrywaj�c� si� na �rodku jeziora awantur� kaczej familii. Anielka!
Dziewczyna wydawa�a si� pogr��ona w melancholijnym nastroju. Pozdrowi� j� tak, jakby to zrobi� Arlekin z commedia dell'arte i nie opar� si� pokusie sparodiowania Moliera:
- �Co za szcz�liwe miejsce, �e pani� tu spotykam, hrabianko! Czy w tym ogrodzie dziej� si� jakie� czary?
Anielka nawet si� nie u�miechn�a. Spojrzawszy na niego z niepokojem, spyta�a:
- �Prosz� wybaczy�, ale czy my si� znamy? Wydawa�a si� tak zaskoczona, �e rado�� Morosiniego z tego nieoczekiwanego spotkania prysn�a jak ba�ka mydlana.
- �Mia�em nadziej�, �e mnie pani pami�ta?
- �A czy powinnam?
- �A czy zapomnia�a ju� pani park w Wilanowie i nasz� podr� NordExpressem? Czy zapomnia�a pani o W�adys�awie?
- �Prosz� mi wybaczy�, drogi panie, lecz nie znam nikogo o tym imieniu.
D�oni� w jasnej sk�rzanej r�kawiczce uczyni�a gest, jakby chcia�a usun�� Aalda ze swej drogi.
Nie by�o sensu nalega�. Morosini sta� w miejscu jak skamienia�y, nie mog�c och�on�� ze zdumienia, i patrzy�, jak dziewczyna powoli si� oddala. Podziwia� jej figur� pod w�sk� sp�dnic� kostiumu.
To, co si� w�a�nie wydarzy�o, by�o tak zaskakuj�ce, �e pomy�la�, i� mo�e pad� ofiar� z�udzenia: ale czy takie podobie�stwo by�o mo�liwe i dlaczego to dziwne spotkanie mia�o miejsce dwa kroki od domu, w kt�rym mieszka�a Anielka?... Nie, to by�o nie do pomy�lenia... Zreszt� tajemnicza dziewczyna znikn�a w tym miejscu w parku, gdzie znajdowa� si� dom Ferralsa. I do tego ten zapach bzu, kt�ry tak utkwi� mu w pami�ci...
Zaj�ty domys�ami, Morosini mo�e by si� zdecydowa� �ledzi� tajemnicz� dziewczyn�, gdyby nie us�ysza� tu� obok kpi�cego g�osu:
- Pi�kna kobieta, nieprawda�? Ale nie mo�na wygrywa� za ka�dym razem.
Ksi��� drgn�� i spojrza� roze�lony na m�czyzn�, kt�ry si� do niego zbli�a�. Intruz by� niskiego wzrostu, ale mocno zbudowany, mia� wydatny nos i czarne, g��boko osadzone oczy ocienione ciemnymi brwiami, kt�re kontrastowa�y z pot�n� szop� siwych w�os�w wystaj�cych spod pil�niowego, czarnego kapelusza z odwini�tym rondem. Odziany w nienagannie skrojony antracytowy surdut uwydatniaj�cy szerokie ramiona, opiera� si� na masywnej lasce z bursztynow� r�czk�.
- Nie przypominam sobie, �ebym pyta� pana o zdanie! - odpar� ze z�o�ci� Aldo.
Po czym, odwracaj�c si� od intruza, oddali� si� wielkimi krokami. Postanowi� uda� si� �ladami dziewczyny, by sprawdzi� pewien pomys�: je�li to nie by�a Anielka, to pr�dzej czy p�niej musi skr�ci�... Ale nic z tego... Aldo jak przyci�gany magnesem skierowa� si� prosto do domu Ferralsa, gdzie wesz�a dziewczyna. Kiedy znikn�a za ogrodzeniem, m�czyzna odwr�ci� si�, by sprawdzi�, czy cz�owiek z lask� idzie t� sam� drog�, ale ten znikn�� bez �ladu.
Aldo przygl�da� si� okolicom pa�acu, jakby mia� nadziej� jako� dosta� si� do �rodka. Zwiedzi� taki zabytek, zw�aszcza bez zgody w�a�ciciela, to by by�a gratka! Niestety, wiedza ksi�cia o sztuce w�amywania si� by�a mizerna: w jego szwajcarskim liceum nie uczono, jak podrabia� klucze i pos�ugiwa� si� wytrychem. Braki te zamierza� uzupe�ni�, udaj�c si� na sta� do �lusarza. Ale jak tu zaproponowa� co� takiego Fabrizziemu, kt�ry od lat by� panem wszystkich drzwi i zamk�w w jego pa�acu...
W ten spos�b jego my�li dotar�y do Wenecji. Pomy�la�, �e trzeba da� znak �ycia Minie; popatrzy� na zegarek i stwierdzaj�c, �e ma jeszcze troch� czasu do kolacji, uda� si� szybkim krokiem na poczt� przy bulwarze Malesherbes, �eby wys�a� telegram, kt�ry powinien uspokoi� domownik�w. Wiadomo�� zawiera�a aktualny adres i informacj�, �e zamierza sp�dzi� kilka dni w Pary�u w zwi�zku z interesami.
Potem wr�ci! do pani de Sommieres, kt�ra mia�a dla niego wiadomo�� przyniesion� przez Mari� And�elin�: dzi� wieczorem Ferr�is wydawa� przyj�cie, aby og�osi� sw�j �lub zaplanowany na szesnastego maja, i przedstawi� narzeczon�.
- �Tak szybko? Przecie� jeszcze przedwczoraj Ferr�is nie widzia� na oczy hrabianki Solma�skiej!
- �Zdaje si�, �e naszemu handlarzowi broni� bardzo pilno do o�enku. Podobno zakocha� si� jak sztubak, wzbudzaj�c tym og�lne zdziwienie.
- �Nie ma w tym nic dziwnego - westchn�� Morosini, przywo�uj�c w pami�ci zjawiskow� twarz i nieziemsk� sylwetk� Anielki. - Kt�ry m�czyzna nie da�by si� uwie�� tak urzekaj�cej istocie... nawet taki zatwardzia�y kawaler jak baron. Markiza, udaj�c, �e nie zauwa�a tonu melancholii w g�osie Alda, doda�a:
- �Przyj�cie odb�dzie si� w zamku Ferralsa w dolinie Loary. Precyzja informacji zdziwi�a Morosiniego, kt�ry nie potrafi� powstrzyma� si� od zadania pytania:
- �Sk�d Maria And�elina czerpie takie wiadomo�ci? Mo�na by pomy�le�, �e ma zdolno�� podnoszenia dach�w, jak demon Asmodeusz?
Markiza st�umi�a chichot, chowaj�c twarz za binoklami.
- �No, gdyby moja szalona dziewica s�ysza�a, jak por�wnujesz j� do demona, dosta�yby ci si� jeden lub dwa egzorcyzmy! Tym bardziej �e, u�ywaj�c twojego wyra�enia, �ona czerpie" je z ko�cio�a �wi�tego Augustyna. A konkretnie z rorat.
- �Kto jest jej informatorem?
- �Pani Qu�meneur, ros�a kucharka sir Eryka.
- �My�la�em, �e panna du Plan-Cr�pin jest zbyt dumna, by zadawa� si� z garkot�ukami!
- �Och! - przerwa�a stara dama z niesmakiem. - Co to za j�zyk! Czy przysz�oby ci do g�owy nazwa� swoj� Cecin� garkot�ukiem?
- �Cecina to co innego! To specjalny przypadek.
- �Podobnie jak pani Qu�meneur, kt�ra te� jest doskona�� kuchark�! Co do Marii And�eliny, nawet nie wiesz, jaka z niej demokratka, kiedy w gr� wchodzi zaspokojenie ciekawo�ci. A teraz powiedz, co zamierzasz?
- �Na razie nic... Lub raczej... zastanowi� si�. Rzeczywi�cie, pierwsza my�l nasuwa�a si� sama: musi za wszelk� cen� cho�by rzuci� okiem na przyj�cie u barona. Przej�cie z ogro-
du ciotki do s�siada nie powinno nastr�cza� trudno�ci, a kiedy przyj�cie osi�gnie apogeum, przez wysokie okna w salonach b�dzie mo�na obserwowa�, co si� dzieje w �rodku.
Nie wiedz�c, jak wype�ni� sobie popo�udnie, wsiad� w taks�wk� przy bulwarze Malesherbes i uda� si� na plac Vend�me w nadziei, �e spotka tam swego przyjaciela Gil-les'a Vauxbruna i spr�buje wysondowa�, co wie na temat Ferralsa. Je�li handlarz armat by� tym kolekcjonerem, o kt�rym wspomnia�a Anielka, w co w�tpi�, gdy� nigdy o nim nie s�ysza�, najwi�kszy paryski antykwariusz musia�by o nim co� wiedzie�. Ale tego dnia Morosini nie mia� szcz�cia: we wspania�ym sklepie-muzeum nie zasta� nikogo opr�cz ma�ego, szczup�ego i eleganckiego staruszka m�wi�cego z lekkim angielskim akcentem, pana Baileya, asystenta pana de Vauxbruna. Ten d�entelmen przyj�� ksi�cia z nik�ym u�miechem, kt�ry stanowi� u niego oznak� niezwyk�ej rado�ci, i poinformowa�, �e antykwariusz uda� si� rano do Turenii, gdzie by� proszony o dokonanie pewnej ekspertyzy, i �e nie wr�ci wcze�niej ni� za dwa dni.
Ksi��� przechadza� si� jaki� czas w�r�d pi�knych, rzadkich mebli sygnowanych przez Henri-Charles'a Boulle'a, pochodz�cych z pa�acu w Burgundii, doskonale odrestaurowanych przez warsztat flamandzki. Ogl�danie pi�knych przedmiot�w by�o najlepszym sposobem, aby zapomnie� o zmartwieniach i wzmocni� sko�atan� psychik�. Kiedy sko�czy� przechadzk�, postanowi� zada� panu Baileyowi pytanie:
- �S�ysza�em, �e niedawno sprzedali�cie panu Erykowi Ferralsowi jeden z waszych srebrnych foteli w stylu Ludwika XIV. Zaskoczy�o mnie to, gdy� wiem, �e Vauxbrun nigdy si� nie rozstaje z wyj�tkowymi okazami...
- �Nie wiem, ksi���, kto opowiada podobne rzeczy! Pan Vauxbrun wola�by pope�ni� harakiri, ni� sprzeda� taki okaz baronowi Ferralsowi. Tego dorobkiewicza interesuj� tylko same antyki. Ostatnio kupi� od nas z�ot� statuetk� pochodz�c� ze �wi�tyni Ateny.
- �Widocznie zosta�em �le poinformowany - odpar� Morosini filozoficznie. - Musz� przyzna�, �e sam nie znam go jako kolekcjonera, nigdy nie mia�em z nim do czynienia.
- �Bior�c pod uwag� pa�sk� specjalno��, to troch� dziwne - odpar� pan Bailey z u�miechem. - Jego nie interesuj� drogie kamienie ani klejnoty, z wyj�tkiem intagli�w*18 oraz kamei greckich i rzymskich.
- �Jest pan pewien?
- �Nigdy pan Eryk ani �aden z jego pe�nomocnik�w nie licytowali klejnot�w, nawet s�ynnych, na �adnej aukcji. Powinien pan o tym wiedzie�.
- �To prawda - potwierdzi� z udawanym przygn�bieniem Morosini - ale czasem pami�� p�ata cz�owiekowi figle. To ju� nie te lata... - wyja�ni� sm�tnie ten trzydziestodziewi�cioletni �starzec".
Morosini potrzebowa� chwili zastanowienia, wyszed� ze sklepu antykwariusza i uda� si� do Caf� de la Paix, usiad� na tarasie i zam�wi� gor�c� czekolad�.
To, co mu powiedzia� Bailey, dawa�o wiele do my�lenia. Jedynie zapalony kolekcjoner m�g� zgodzi� si� na interes zaproponowany przez Solma�skiego w sprawie szafiru: Ferrals otrzyma go pod warunkiem, �e zostanie zi�ciem Solma�skiego! Klejnoty go nie poci�ga�y, sam by� zatwardzia�ym kawalerem, a jednak si� zgodzi�... W takim razie, jak� warto�� w jego oczach przedstawia� klejnot Wizygot�w, i� przywi�zywa� do niego tak� wag�?... Aldo nie m�g� znale�� odpowiedzi na dr�cz�ce go pytanie.
W ko�cu przysz�o mu do g�owy, aby um�wi� si� na spotkanie z handlarzem armat i porozmawia� z nim jak m�czyzna z m�czyzn�. Lecz wcze�niej postanowi� zabawi� si� w Asmodeusza i rzuci� okiem na posiad�o��, w kt�rej dzia�y si� takie dziwne rzeczy...
Wieczorem po kolacji, odprowadziwszy ciotk� Ameli� do jej szklanej klatki, do kt�rej zjechali, korzystaj�c z ma�ej windy hydraulicznej, zawiadomi� Cypriana, �e wychodzi do ogrodu zapali� cygaro.
- �Nie trzeba zostawia� �wiat�a w salonach! Niech tylko si� �wieci na schodach, �ebym m�g� trafi� do pokoju. Sam je zgasz� po powrocie.
- �Czy ksi��� si� nie obawia, �e mo�e si� przezi�bi�? Pani markiza sugeruje, �e zanim si� p�jdzie degustowa� hawa�skie cygaro w ogrodzie, trzeba si� przebra� w co� bardziej stosownego...
Twarz starego s�ugi by�a uosobieniem �yczliwo�ci, ale Morosini nie da� si� zwie�� pozorom i wybuchn�� �miechem.
- �Ciotka wszystko przewidzia�a, nieprawda�?
- �Pani markiza zawsze wszystko przewidzi... i bardzo kocha ksi�cia...
- �A zatem dlaczego nie udzieli�a mi dobrych rad podczas kolacji?
Cyprian poci�gn�� nosem i machn�� r�k�:
- �S�dz�, �e z powodu panny Marii And�eliny. Pani markiza nie chce, �eby jej dama do towarzystwa wiedzia�a, i� ma pan wielk� ochot� spacerowa� po deszczu... Za�o�� si�, �e zatrzyma j� ca�y wiecz�r przy sobie, ka��c jej czyta� N�dznik�w. Mo�e nawet ca�y tom albo przynajmniej dwa lub trzy rozdzia�y.
- �Rozumiem... - powiedzia� Aldo klepi�c kamerdynera po ramieniu. - A zatem, p�jd� si� przebra�.
U�miecha� si�, pokonuj�c po cztery schody, a przechodz�c obok pokoju pani de Sommieres, pos�a� jej d�oni� poca�unek. Co za sprytna stara dama! Wiedzia�, �e nie cierpia�a k�a�� si� wcze�nie, zaskoczy�a go wi�c, kiedy przy kolacji wyrazi�a ch�� udania si� na spoczynek. Post�puj�c w ten spos�b, da�a mu do zrozumienia, �e trzyma jego stron� we wszelkich okoliczno�ciach i �e Aldo mo�e robi� w jej domu, co tylko zapragnie.
Chwil� p�niej, zamieniwszy wieczorowy str�j na marynarski sweter z czarnej we�ny, a lakierki na solidne buty z gumow� podeszw�, wyszed� do ogrodu, co prawda bez cygara, ale za to z etui w kieszeni pe�nym papieros�w. Kto wie, jak d�ugo mia�a trwa� warta, kt�r� sam sobie wyznaczy�?
W ogrodzie panowa� spok�j, ale z s�siedniego domu dochodzi�y �ywe odg�osy przyj�cia. Z powodu wilgotnej nocy, wielkie oszklone drzwi by�y tylko uchylone i przepuszcza�y wznios�e d�wi�ki poloneza Chopina, a r�ce pianisty musia�y nale�e� do prawdziwego mistrza.
Maria And�elina nie powiedzia�a, �e organizuj� koncert? - pomy�la� Morosini i postanowi� zbada� spraw� z bliska.
Obydwa pa�ace przylega�y do siebie i podjazdy dzieli�o tylko zwyk�e ogrodzenie na s�upach. Zebrawszy si� na odwag�, Aldo wlaz� w rododendrony i doszed� do murku, w kt�rym zamocowane by�o ogrodzenie. Po chwili by� ju� po drugiej stronie, gdzie kr�lowa�y ligustry, derenie i hortensje, istny mur ro�linno�ci ��cz�cy podjazd z budynkiem i szerokimi schodami opasuj�cymi dom, kt�rego roz�wietlone okna rozja�nia�y ogr�d.
Chocia� nie by�o to wygodne, Aldo przedziera� si� w�r�d ga��zi i ju� mia� dotrze� do celu, kiedy nagle jaki� meteoryt prosto z nieba z trzaskiem ga��zi spad� mu niemal na plecy - rzadki rodzaj meteorytu, gdy� powiedzia� �och!", a potem rzuci� cicho ca�y stek przekle�stw.
- �Z�odziej! - krzykn�� Morosini.
Chwyci� osobnika obur�cz i rzuci� go na ziemi�, got�w zaaplikowa� mu lewy sierpowy, nie my�l�c o tym, �e jego sytuacja jest r�wnie delikatna, co nieznajomego.
- �Ja, z�odziejem? Niech pan uwa�a, do kogo m�wi, dobry cz�owieku! Jestem zaproszony przez twojego pana!
Zrozumiawszy, �e intruz bierze go za s�u��cego, Al-do postanowi� prowadzi� t� gr�. Osobnik by� raczej sympatyczny, a nawet zabawny: wysoki i chudy, w stroju wieczorowym, kt�ry nie�le ucierpia� podczas l�dowania w krzakach, o niewinnym spojrzeniu dziecka z ch�ru ko�cielnego i z rozczulaj�c� blond grzywk�, kt�ra opada�a mu na brwi. Ale jego okr�g�a twarz okolona mas� kr�conych w�os�w nie nale�a�a do dziecka, lecz do m�czyzny trzy-dziestopi�cio-, czterdziestoletniego.
- �Pragn� uwierzy� - powiedzia� Aldo - ale go�cie kr�c� si� po salonach, a nie po dachu!
- �A c� ja bym robi� na dachu? - odpar� nieznajomy g�osem prawdziwego oburzenia. - Sta�em sobie na balkonie pierwszego pi�tra, pal�c papierosa, i raptem, ni st�d, ni zow�d, straci�em r�wnowag� i b�c, run��em jak d�ugi! Czasami miewam zawroty g�owy... Tylko teraz nie wiem, jak wygl�dam. Jestem przemokni�ty... Je�li pan jest z tego domu, czy m�g�by pan zaprowadzi� mnie w jakie� suche miejsce, �ebym m�g� doprowadzi� do porz�dku ubranie?
- �Tak, ale najpierw niech mi pan powie, co pan robi� na pierwszym pi�trze?
- �Ot�, nie lubi� muzyki powa�nej, a Chopin mnie nudzi. Gdybym wiedzia�, �e przyj�cie zacznie si� od koncertu, przyszed�bym p�niej. Czy teraz m�g�bym si� osuszy�?
- �To si� da zrobi� - odpar� Aldo z kpi�cym u�miechem. - Jak tylko poda mi pan swoje nazwisko, abym m�g� sprawdzi�, czy figuruje pan na li�cie go�ci...
- �Jest pan bardzo nieufny. A nie chcia�by�, dobry cz�owieku, dziesi�ciofrank�wki? Wola�bym, �eby Ferr�is nie wiedzia�, �e jeden z jego go�ci spacerowa� po balkonie.
- �Jedno nie przeszkadza drugiemu - odpar� Aldo, kt�rego ta sytuacja zaczyna�a bawi�. - Nic mu nie powiem... ale niech mi pan wyjawi, kim pan jest... dla spokoju mego sumienia.
- �Je�li tak ci na tym zale�y... Nazywam si� Adalbert Vidal--Pellicorne, jestem archeologiem i literatem... Zadowolony?
S�ysz�c to, Morosini roze�mia� si� w g�os.
- �Bardziej ni� mo�e pan sobie wyobrazi�! To niezwyk�a przyjemno�� spotka� pana w tych zaro�lach. My�la�em, �e jest pan w Chantilly!
W miar� s�uchania oczy Adalberta ogromnia�y ze zdziwienia.
- �Czy s�u��cy mo�e wiedzie� co� takiego? - spyta�. -Ale... mo�e pan nie jest s�u��cym?
- W�a�ciwie... nie jestem!
- �No wi�c, kim pan jeste� i co tu robisz? - spyta� Adalbert, podnosz�c g�os. R�wnocze�nie jego prawa r�ka si�gn�a do tylnej kieszeni spodni. M�g� by� uzbrojony, wi�c Aldo postanowi� wyprowadzi� go z b��du.
- �Jestem s�siadem.
- �Co za blaga! S�siad, lub raczej s�siadka, to stara markiza de Sommieres. Jest pan za m�ody, aby by� panem markizem.
- �Tym bardziej �e ju� dawno przeprowadzi� si� on na tamten �wiat.
- �Bez w�tpienia, ale mog� by� jej siostrze�cem... oraz przyjacielem Szymona Aronowa! Niech pan idzie za mn�! Tu b�dziemy mogli porozmawia�, a pan b�dzie m�g� doprowadzi� si� do �adu... tylko niech pan sobie czego� nie rozerwie, przechodz�c przez ogrodzenie!
Tym razem Vidal-Pellicorne da� si� poprowadzi� bez protest�w i chwil� p�niej obaj znale�li si� w pa�acu ciotki Amelii. Aldo natychmiast uda� si� na poszukiwanie Cypriana, kt�ry spojrzawszy na intruza, nie mia� wcale zdziwionej miny.
- �Rozumiem! - oznajmi� z niewzruszon� min�. - Je�li ksi��� chcia�by po�yczy� szlafrok temu... panuj� m�g�bym naprawi� szkody odniesione przez przyodziewek tego pana...
- �Ksi���!? Do diaska! - zagwizda� Vidal-Pellicorne. -S�usznie podejrzewa�em, �e nie jest pan tym, za kogo si� podaje!
- �S�usznie. Nazywam si� Aldo Morosini... i zaraz przynios� to, czego panu trzeba.
Kiedy wr�ci� po chwili, ten, kt�ry by� teraz jego go�ciem, uda� si� w asy�cie Cypriana w g�szcz ro�lin, by si� przebra�, po czym wr�ci� i usiad� naprzeciwko gospodarza. Tymczasem Aldo otworzy� szafk� z likierami, wyj�� karafk� ze s�ynnym Napoleonem I, i nape�ni� dwa s�uszne kieliszki.
- �Nie ma nic lepszego, �eby powr�ci� do r�wnowagi! -powiedzia�. - A teraz mo�e by�my odkryli przed sob� karty?
- �Wiedz�c, kim pan jest, wreszcie zrozumia�em, co pan robi� w ogrodzie. Szafir gwia�dzisty, kt�ry ma na sobie narzeczona Ferralsa tego wieczoru, nale�y do pana, nieprawda�? Ten sam, kt�ry Szymon Aronow chcia� od pana kupi�? Jednego nie rozumiem: jak s�ynny kamie�, kt�ry nale�a� do wielkiej francuskiej damy, �ony wenecjanina, mo�e zdobi� dekolt - wspania�y zreszt� - polskiej hrabianki, kt�ra wychodzi w Pary�u za m�czyzn� o niepewnej narodowo�ci nosz�cego angielski herb.
- �Jak go pan rozpozna�?
- �Mam wiern� kopi� narysowan� przez Szymona Aro-nowa. A tak�e kopie pozosta�ych brakuj�cych kamieni. Kiedy zobaczy�em go na szyi dziewczyny, zada�em sobie pytanie: co on robi w tym miejscu?
- �Sam te� chcia�bym to wiedzie�. Znikn�� z mego pa�acu pi�� lat temu, a z�odziej, �eby go zdoby�, zamordowa� moj� matk�, ale fakt ten wola�em utrzyma� w tajemnicy. To dlatego Aronow... i pan r�wnie�, my�leli�cie, �e ca�y czas jestem jego w�a�cicielem. W rzeczywisto�ci by� w Warszawie...
Morosini opowiedzia� o swoim kr�tkim pobycie w Polsce, o spotkaniu z Kulawym i o podr�y powrotnej.
- �Dzisiaj rano uda�em si� do pana na wyra�n� pro�b� Aronova, kt�ry mia� nadziej�, �e b�dzie pan m�g� pom�c mi odnale�� szafir, a tak�e...
- .. .�e b�dziemy mogli wsp�pracowa� w sprawie pekto-ra�u... Od dawna zamierza� w��czy� pana do misji i nas skontaktowa�, aby�my zespolili nasze umiej�tno�ci. Co do mnie, jestem gotowy! Nasze przypadkowe spotkanie w ogrodzie przekona�o mnie, �e jest pan cz�owiekiem zdeterminowanym. A tak przy okazji, co pan zamierza� zrobi�, kiedy spad�em panu na plecy? Chyba nie zjawi� si� na przyj�ciu z rewolwerem i si�� odebra� szafir?
- �Nic z tych rzeczy. Chcia�em tylko rzuci� okiem i oceni� plac boju. Zreszt� nie mam broni.
- �To niewybaczalny b��d, kiedy si� cz�owiek �aduje w tak� histori�! Jeszcze mo�e pan jej potrzebowa�!
- �To si� oka�e. Ale, ale, skoro ju� pan wie o mnie wszystko, czy m�g�by pan ods�oni� swoj� tajemnic�? Co robi� pan na balkonie handlarza broni�?
- �Pr�bowa�em zdoby� dok�adniejsze informacje na temat nowej serii granat�w i koncert wyda� mi si� najlepszym momentem, aby zbada� t� spraw�. Ale kto� mi przeszkodzi�. Poniewa� jedynym wyj�ciem by� balkon, schroni�em si� tam, ale kiedy przechodzi�em z jednego na drugi, po�lizgn��em si�. Jestem taki niezgrabny!... - westchn�� Vidal-Pellicorne.
Aldo uni�s� brwi.
- �Czy takie podej�cie do archeologii nie �wiadczy o tym, �e mo�e by� pan agentem specjalnym albo, po prostu, w�amywaczem?
- �Dlaczego nie? Jestem nimi wszystkimi! - odpar� Adalbert, tryskaj�c dobrym humorem. - A czy pan wie, �e archeologia mo�e prowadzi� do wszystkiego? Nawet do kradzie�y na zlecenie! Co do mnie, uwa�am, �e nie jestem bardziej winny, zdobywaj�c nowy rodzaj broni dla mojego kraju, ni� �wi�tej pami�ci lord Elgin przemycaj�cy ukradkiem fryzy z Partenonu do British Museum. Och!
Wraca moje ubranie!
Rzeczywi�cie, w drzwiach pojawi� si� Cyprian z wyszczotkowanym i wyprasowanym surdutem archeologa. Vidal-Pellicorne ponownie znikn�� w ro�linnym g�szczu. Ju� po kr�tkiej chwili wr�ciwszy do doskona�ego wygl�du i g�adko przyczesany, dziwny archeolog �ciska� wylewnie d�onie Morosiniego.
- �Ksi���, dzi�kuj� ci za wszystko z ca�ego serca! Wybawi� mnie pan z opresji i mam nadziej�, �e w przysz�o�ci wykonamy razem kawa� dobrej roboty! Czy chcia�by pan ze mn� o tym spokojnie porozmawia�? Zapraszam jutro na obiad. M�j s�u��cy jest do�� dobrym kucharzem, mam te� nie�le zaopatrzon� piwniczk�...
- �Z przyjemno�ci�... lecz obawiam si�, �e znowu si� pan zamoczy, brn�c przez krzaki.
- �Dlatego wejd� g��wnym wej�ciem. Je�li wierzy� uszom, koncert trwa nadal.
A wi�c do jutra! Czekam o dwunastej trzydzie�ci!
- �Zgoda! Odprowadz� pana.
W chwili, kiedy nowi sprzymierze�cy przekraczali bram� pa�acu de Sommieres, Vidal-Pellicorne zatrzyma� si� i jeszcze raz wyci�gn�� d�o� do ksi�cia.
- �By�bym zapomnia�... Jak pan z pewno�ci� zauwa�y�, mam trudne do wym�wienia nazwisko... Moi przyjaciele nazywaj� mnie Adal...
- �A mnie Aldo... Czy to nie dziwne?...
Archeolog roze�mia� si�, odrzucaj�c ze zniecierpliwieniem jasn� grzywk�, kt�ra ponownie spad�a mu na oko.
- �Idealny afisz dla duetu akrobat�w! Chyba byli�my stworzeni do tego, �eby si� spotka�!...
Morosini sta� z r�kami w kieszeniach, widz�c, jak archeolog si� oddala i wchodzi przez g��wne wej�cie do pa�acu, kt�rego strzeg�o dw�ch policjant�w - widomy dow�d powa�ania Republiki prezydenta Milleranda dla handlarza armat.
Kiedy Aldo wr�ci� do przedsionka, napotka� pytaj�ce spojrzenie Cypriana, kt�ry ni�s� kieliszki do kuchni.
- �Niech Cyprian si� uspokoi - rzek� z u�miechem. -Na dzisiaj to ju� koniec! Udaj� si� na spoczynek, a i ty, m�j drogi, na niego zas�u�y�e�! Dobrych sn�w, Cyprianie!
- �Dobrych sn�w, ksi���!
Ale jak tu spa�?... Aldo zgasi� wszystkie �wiat�a i zapaliwszy papierosa, wyszed� na balkon. Chcia� jeszcze pos�ucha� odg�os�w dochodz�cych z s�siedztwa. Wydawa�o si�, �e koncert si� sko�czy�... S�ysza� tylko echo rozm�w na przemian ze �miechem i poczu� zazdro�� o swojego nowego przyjaciela, kt�ry mo�e za chwil� zobaczy Anielk�, mo�e zamieni z ni� kilka s��w, mo�e b�d� siedzie� przy tym samym stole... Zacz�� �a�owa�, �e nawet nie spyta�, czy widzia� narzeczon� Ferralsa... Na razie wiedzia� o niej tylko dwie rzeczy: by�a urocza i nosi�a B��kitn� Gwiazd�. A tak chcia�by wiedzie�, w jakiej by�a sukni, jak wygl�da�a, a przede wszystkim, czy u�miecha�a si� do m�czyzny, kt�rego musia�a po�lubi�...
Przed nim roztacza� si� pusty park. Ksi�yc, na wp� schowany za chmur�, blado o�wietla� rabaty, k�py drzew i rze�by przedstawiaj�ce muzyk�w i pisarzy, kt�re przypomina�y pomniki nagrobne. Ale - czuwaj�ce nad wspania�ym czarnoz�otym ogrodzeniem zaprojektowanym przez Gabriela Daviouda, kt�rego bram� zamykano zawsze bardzo p�no - opalizuj�ce klosze lamp o�wietla�y ju� tylko tajemniczy bal cieni, bal, na kt�ry samotny Aldo chcia�by zabra� sw� jasnow�os� syren�. Kr��yliby w uroczystym rytmie powolnego walca...
Zapomniany papieros dopali� si� i poparzy� mu palce. Rzuci� go precz, zapalaj�c nast�pnego, kiedy nagle przez jego plecy przebieg� dreszcz, powoduj�c seri� kichni��. Sprowadzony brutalnie z opar�w marzenia do ponurej rzeczywisto�ci, Aldo zacz�� �mia� si� z siebie. Po��da� dziewi�tnastoletniej dziewczyny i z�apa� katar, przemoczywszy nogi pod jej oknami, to by� szczyt �mieszno�ci!
Wr�ci� do pokoju, zamkn�� okno i w ubraniu rzuci� si� na ��ko. Zasn�� prawie natychmiast.
- �Jednego nie rozumiem - westchn�� Vidal-Pellicorne. -Dlaczego Ferralsowi a� tak bardzo zale�y na pa�skim szafirze, �e on, taki zatwardzia�y kawaler, got�w jest si� o�eni�. Klejnoty nigdy go przecie� nie interesowa�y... Chyba �e nale�a�y do Kleopatry lub Aspazji...
Kiedy obiad dobiega� ko�ca, panowie udali si� do palarni, gdzie siedz�c w g��bokich fotelach w stylu angielskim, pili kaw� i likiery, i palili cygara.
- �Jest co�, co mnie niepokoi - rzek� Morosini, zapalaj�c cygaro od p�omienia �wiecy. - Chcia�bym si� dowiedzie�, w jaki spos�b klejnot, kt�ry nale�a� do mojej rodziny od czas�w Ludwika XIV, przeistoczy� si� w cenny rodowy skarb polskiej hrabianki.
- �Jedno nie przeszkadza drugiemu: by� mo�e jest jakie� powi�zanie. Pi�kna Anielka powiedzia�a panu przecie�, �e jej ojciec chce, by wysz�a za Ferralsa, aby mu zapewni� -i to bardziej jemu ni� jej! - niepo�ledni� cz�� wielkiej fortuny barona. Pewnie si� dowiedzia�, �e sir Eryk szuka szafiru, i postara� si� go zdoby� pa�skim kosztem.
- I czeka�by pi�� lat, �eby zrealizowa� sw�j zamys�?
- �A czy mia� inne wyj�cie? Najpierw postanowi� skorzysta� z pa�skiej przymusowej nieobecno�ci w Wenecji, a nast�pnie czeka�, a� jego c�rka osi�gnie pe�noletno��. Trudno oferowa� dziecko trzynastoletnie, kt�re nie by�o z pewno�ci� wtedy takie pi�kne jak teraz. My�l�, �e moja wersja ma r�ce i nogi. Ponadto co� mi m�wi, �e ten Solma�ski jest zdolny do wszystkiego.
- �Chcia�bym, aby dowiedzia� si� pan czego� wi�cej o tym Polaku, kt�ry wed�ug mnie wygl�da jak pruski oficer. Ja ze swej strony te� mam zamiar zaatakowa� Ferralsa.
- �W jaki spos�b?
- �Zagram w otwarte karty i zapytam go, dlaczego tak po��da tego w�a�nie klejnotu i dlaczego nie zwr�ci� si� bezpo�rednio do mnie.
Archeolog zamy�li� si� na chwil�, pieszcz�c palcem statuetk� boga-soko�a Horusa stoj�c� na cokole.
- �Metoda bezpo�rednia mo�e, w jego przypadku, okaza� si� skuteczna, ale zastanawiam si�, czy jest w�a�ciwa. Osobnik jest sprytny i z �atwo�ci� mo�e wyprowadzi� pana w pole.
- �Drogi Adalu, nie jestem takim safandu��, za jakiego mnie pan uwa�a! Nie przysz�oby mu to tak �atwo!
- �Z pewno�ci�, ale jak zamierza pan um�wi� si� na spotkanie? Ferr�is jest bardzo nieufny.
Nie w�tpi�, ale spotkanie si� odb�dzie. Gdybym chcia�, m�g�bym go sprowadzi� do pani de Sommieres. Czy m�wi�em panu, �e zarzuca moj� ciotk� propozycjami kupna jej pa�acu,
- �gdy� chce powi�kszy� sw�j? Jednak wol� sam go odwiedzi�... bo mam wielk� ochot� obejrze� jego dom od �rodka.
- �Aby zmie�ci� to wszystko, co on przechowuje, te wszystkie rze�by, stele, sarkofagi i inne bibeloty, potrzeba coraz wi�cej miejsca. Jego pa�ac p�ka ju� w szwach, a ten, kt�ry ma w Londynie, te� jest zapchany po brzegi. Lecz czy za t� ch�ci� wej�cia do jaskini lwa kryje si� nadzieja ujrzenia jego uroczej narzeczonej? Co� mi m�wi, �e nie jest pan nieczu�y na jej wdzi�ki!
- ��miem twierdzi�, �e pana szalona grzywka, cho� zas�ania oczy, nie przeszkadza panu widzie� jasno pewnych spraw. To prawda, podoba mi si�, ale b�agam, nie m�wmy o tym. I bez tego czuj�, �e si� o�mieszam.
- �Nie ma najmniejszego powodu. Bior�c pod uwag� propozycj�, jak� panu z�o�y�a w poci�gu, za�o�y�bym si�, �e pan jej do�� odpowiada... Tylko �e w chwili obecnej powinien pan o niej zapomnie�. Ferrals nie odda �atwo zdobyczy. Niech pan spr�buje na razie spyta� go o szafir, lecz nie o przysz�� lady. To by by�o dla niego za wiele, jak na jeden raz!
- �Niech pan b�dzie spokojny. Nie jestem kretynem i musz� wybra� rzecz wa�niejsz�.
- �To dobrze. Ach! Powiedzia� pan, �e Aronow przekaza� panu kopi� wisiora?
- �Co pan chce z ni� zrobi�?
- �Umie�ci� w bezpiecznym miejscu. Od chwili kiedy pan o niej wspomnia�, nie jest pan bezpieczny - odpar� zimno Vidal-Pellicorne. - To by by�a niepowetowana szkoda, gdyby pan straci� przez to �ycie...
Aldo popatrzy� na swego rozm�wc� z nieskrywanym zdziwieniem.
- �Czy pan m�wi powa�nie?
- �Jak najbardziej! Je�li pan za��da oddania szafiru, jestem przekonany, �e znajdzie si� pan w niebezpiecze�stwie. Ci ludzie zbytnio si� natrudzili, by go zdoby�. Pozostanie im tylko jedno: usun�� pana!
- �Ci ludzie?... Ma pan na my�li Ferralsa?
- �Niekoniecznie. Mo�na sprzeda� wystarczaj�c� ilo�� broni, by zniszczy� ca�� ludzko��, nie brudz�c sobie r�k. Na tym poziomie �mier� staje si� terminem abstrakcyjnym. Zreszt� reputacja sir Eryka jest raczej dobra: jest twardy w interesach, lecz prostolinijny i uczciwy. Ale za to ten pana Solma�ski niepokoi mnie znacznie bardziej... Interes, kt�ry ubija z Ferralsem, nie �wiadczy na jego korzy��.
- �Zgoda, ale st�d do zab�jstwa...
- �Gdyby dziewczyna by�a wolna, sk�onny by�bym twierdzi�, �e chce pan omota� przysz�ego te�cia. Niech si� pan skupi! Pochodzi z Warszawy, gdzie mieszka Szymon... na razie, i to w Warszawie zamordowano Elie Amschela... i poradzono panu, �eby pan stamt�d jak najszybciej uciek�!
- �Je�li to on jest winny, z �atwo�ci� m�g� si� mnie pozby� w poci�gu. By�em sam.
- �Niech pan zbytnio tego nie upraszcza. Czy wolno mi b�dzie dzia�a� na w�asny spos�b?
- �To znaczy?
- �Spr�buj� zamieni� klejnoty: fa�szywy na prawdziwy. Mam mo�e niezgrabne stopy, ale d�onie bardzo zr�czne -doda� Adalbert, kontempluj�c swoje d�ugie palce z prawdziw� satysfakcj�.
- Ijest pan pewny, �e to si� uda? Aldo us�ysza� westchnienie.
- �Niestety nie. Wszystko b�dzie zale�e� od okoliczno�ci...
- �A wi�c - rzek� Aldo, wstaj�c - ja r�wnie� b�d� realizowa� sw�j plan. Przynajmniej co� si� b�dzie dzia�o.
- �Dlaczego nie? Ale niech mi pan zaufa: musi mi pan najpierw powierzy� sw� kopi�.
- �Dzi� wieczorem. A teraz, kiedy uzgodnili�my stanowiska, czy mog� zada� pytanie... troch� niedyskretne?
- �Dlaczego nie? Niedyskrecja bywa bardzo pouczaj�ca.
- �Jest pan archeologiem?
- �Zapalonym! Gdybym w zwi�zku ze �mierci� Amschela nie musia� pomaga� Szymonowi, by�bym teraz w Egipcie, m�j drogi, w towarzystwie poczciwego pana Loreta, kierownika muzeum w Kairze, w trakcie wykopalisk, kt�re w Dolinie Kr�l�w rozpocz�li lord Carnavon i Howard Carter. Dysponuj� �rodkami, kt�rych my nigdy nie b�dziemy mieli. Czy to aluzja do moich d�oni i wczorajszej ekspedycji, kt�re pana niepokoj�?
- �Nie jestem zaniepokojony, lecz ciekawy...
- �Nie mam nic z w�amywacza... nawet je�li moje zdolno�ci �lusarskie przekraczaj� typowe umiej�tno�ci. Ju� dawno zrozumia�em, do jakiego stopnia to mo�e by� u�yteczne.
- �B�d� o tym pami�ta�. A teraz niech mi pan �yczy szcz�cia. I dzi�kuj� za obiad. To byt prawdziwy sukces kulinarny!
*�� *�� *
Wczesnym popo�udniem Cyprian w meloniku i d�ugim, czarnym p�aszczu pozapinanym szczelnie jak na pojedynek, zani�s� do pa�acu Ferralsa kartk� od Alda, w kt�rej ksi��� prosi barona o rozmow�. Odpowied� przysz�a w ci�gu p� godziny: sir Eryk pisa�, �e jest bardzo zaszczycony, mog�c przyj�� ksi�cia Morosiniego, i proponowa� spotkanie jutro o pi�tej po po�udniu.
- �P�jdziesz tam? - spyta�a pani de Sommieres, kt�rej ta wizyta si� nie podoba�a. - Lepiej b�dzie, je�li zaprosisz go tutaj.
- ��eby pomy�la�, i� zdecydowa�a� si� na sprzeda�? Nie id� do Canossy, ciociu Amelio, lecz zamierzam rozmawia� o interesach i wola�bym, �eby� nie by�a w to zamieszana...
- �Tylko b�d� ostro�ny! Przeczucie mi m�wi, �e na tym nieszcz�snym szafirze mo�na si� sparzy�, a m�j s�siad nie wzbudza zaufania.
- �To naturalne, bior�c pod uwag� wasze stosunki, ale b�d� pewna, �e mnie nie zje!
Aldo mia� ca�kowicie spokojny umys�. Kiedy szed� do Ferralsa, czul, �e udaje si� raczej na krucjat�, ni� �e pakuje si� w zasadzk�. Mimo to rano odwiedzi� pewnego handlarza broni�, aby zgodnie z rad� Adalberta kupi� ma�ego browninga 6,35. I chocia� bro� ta nie mog�a zepsu� eleganckiej linii szarego garnituru uszytego w Londynie, zostawi� j� w domu.
Ten�e garnitur znalaz� si� wkr�tce we w�a�ciwym towarzystwie, gdy� s�uga w angielskim tu�urku, kamerdyner i sekretarz, kt�rzy przyj�li go�cia w pa�acu barona, byli niezwykle eleganccy. Co do domu, by� on mieszank� Bri-tish Museum i pa�acu Buckingham. � pewno�ci� wygl�da� jak siedziba cz�owieka bogatego, ale pozbawionego gustu. Morosini patrzy� z
przygn�bieniem na nagromadzenie antycznych dzie� sztuki, niekiedy nieprawdopodobnej urody, jak ten Dionizos Praksytelesa s�siaduj�cy z bykiem krete�-skim czy dwie gabloty wype�nione po brzegi wspania�ymi greckimi amforami. Zgromadzono tam tyle antyk�w, �e mog�y wype�ni� jeden lub dwa muzea oraz trzy lub cztery galerie.
Zaczynam rozumie�, dlaczego brakuje mu miejsca - pomy�la� Morosini, id�c za t�gim sekretarzem. - Ale jemu nie wystarczy skromny dom ciotki Amelii... powinien naby� Grand Palais albo wr�cz jaki� nieczynny dworzec kolejowy...
Weszli na schody zaludnione rzymskimi patrycjuszami, aby dotrze� do gabinetu - pewnie tego samego, do kt�rego wszed� yidal-Pellicorne - i przenie�li si� o kilka wiek�w p�niej. �ciany zape�nia�y p�ki pe�ne ksi��ek, na pod�odze spoczywa� olbrzymi, wspania�y perskim dywan w kolorze g��bokiej, �wietlistej czerwieni. Wystroju dope�nia� wielki st� z czarnego marmuru z nogami z br�zu i trzy hiszpa�skie krzes�a z XVI wieku godne Eskurialu*19.
Fotel gospodarza by� zwr�cony oparciem do wielkiego okna, a plecami do �wiat�a, lecz Aldowi wystarczy�o tylko jedno spojrzenie, by rozpozna� w tym, kt�ry wsta� kurtuazyjnie na jego powitanie, osobnika id�cego za Anielk� w parku Monceau - m�czyzn� z bia�ymi w�osami i czarnymi jak w�gle, g��boko osadzonymi oczami.
- �Zdaje mi si�, �e ju� si� gdzie� spotkali�my? - zagai� ubawiony gospodarz... - a tak�e, �e obaj jeste�my mi�o�nikami �adnych kobiet, nieprawda�?
Baron mia� wspania�y g�os przypominaj�cy tembr Szymona Aronowa. Magiczny, ciep�y i aksamitny. Bez w�tpienia by� to jedyny urok tej tajemniczej osoby. D�o�, kt�r� wyci�gn��, i kt�r� Morosini uj�� bez wahania, by�a silna. Go�� r�wnie� si� u�miechn��, mimo �e poczu� w sercu uk�ucie zazdro�ci: kto wie, czy pokocha� Ferralsa nie by�o �atwiej, ni� przypuszcza�.
- �Okoliczno�ci mojej wizyty zmuszaj� mnie do przeproszenia narzeczonego panny Solma�skiej - powiedzia�. - Tak si� z�o�y�o, �e podr�owali�my razem Nord--Expressem, a nawet spo�ywali�my wsp�lny posi�ek. Pragn��em tylko si� przywita�, zamieni� kilka s��w, lecz obawiam si�, �e tamtego dnia w parku przestraszy�a si� na m�j widok, poniewa� nie chcia�a mnie spotka�. Do tego stopnia, �e pomy�la�em, i� pad�em ofiar� niewiarygodnego podobie�stwa.
- �Niemo�liwego podobie�stwa! - przerwa� Ferrals z dum�. - Moja narzeczona jest jedyna i nie mo�na jej por�wna� z �adn� inn� kobiet� na �wiecie!... Ale niech�e pan siada i opowiada, czemu zawdzi�czam t� wizyt�?
Aldo usiad� na jednym z zabytkowych krzese�, poprawiaj�c ze szczeg�ln� trosk� kanty spodni. Ten niewinny manewr da� mu kilka sekund do namys�u.
- �Zechce mi pan wybaczy�, �e pytam o hrabiank� Solma�sk� - zacz�� powoli, celowo wa��c s�owa. - Kiedy przyjechali�my do Pary�a tamtego wieczoru, by�em pod wra�eniem jej urody... ale nie tylko jej... r�wnie� urody wisiora, kt�ry l�ni� na jej szyi, czyli klejnotu, kt�rego szukam od prawie pi�ciu lat...
Pod g�stymi brwiami Ferralsa b�ysn�y czarne oczy, ale on sam nie przestawa� si� u�miecha�.
Musi pan przyzna�, �e nosi go z niezwyk�� gracj� -rzuci� uprzejmym tonem, kt�ry zirytowa� Morosiniego, gdy� nagle odni�s� wra�enie, �e gospodarz z niego kpi.
- �Najpi�kniej wygl�da� jednak na szyi mojej matki... zanim zosta�a zamordowana, a klejnot skradziony - rzuci� twardo, co zmaza�o u�miech z twarzy Ferralsa.
- �Zamordowana?... Jest pan pewien, �e si� nie myli?
- �Chyba �e spor� dawk� skopolaminy podan� jej w s�odyczach potraktuje pan jak zalecenie lekarza. Ksi�na Izabela zosta�a zamordowana, sir Eryku, aby umo�liwi� kradzie� pradawnego szafiru ukrytego w kolumnie ��ka, miejscu znanym tylko jej i mnie!
- Inie zg�osi� pan tego policji?
- �Po co? �eby wszystko pomieszali, sprofanowali cia�o mojej matki, wprowadzili zamieszanie? My, Morosini, od wiek�w wymierzamy sprawiedliwo�� sami! - Rozumiem, ale czy uwierzy mi pan, �e nie wiedzia�em o tej tragedii?
- �A czy wie pan przynajmniej, w jaki spos�b hrabia Sol-ma�ski wszed� w posiadanie klejnotu? Pa�ska narzeczona twierdzi, �e szafir dosta�a w spadku po matce, i nie mam �adnego powodu, aby podawa� jej s�owa w w�tpliwo��.
- �M�wi�a panu o tym? Kiedy? Gdzie?
- �W Nord-Expressie... po tym jak powstrzyma�em j� przed wyskoczeniem z p�dz�cego poci�gu!
Twarz Ferralsa nagle poblad�a.
- �Chcia�a pope�ni� samob�jstwo?...
- �Kiedy chce si� wysi��� z poci�gu przy du�ej szybko�ci, intencje wydaj� si� jednoznaczne, nieprawda�?
- �Ale dlaczego?
Mo�e dlatego, �e nie do ko�ca zgadza si� ze swoim ojcem w sprawie ma��e�stwa... Jest pan wyj�tkow� parti�, sir Eryku, ale m�oda dziewczyna widzi rzeczy inaczej.
- �Pan mnie zadziwia! Do tej pory wydawa�o mi si�, �e jest raczej zadowolona...
- �Do tego stopnia, �e nie o�mieli�a si� rozpozna� towarzysza podr�y, poniewa� szed� pan za ni�? A mo�e ona si� pana boi?
- �Mam nadziej�, �e nie! Mog� jej ofiarowa� kr�lewskie �ycie!
- �W to nie w�tpi�. Posun� si� dalej, twierdz�c, �e poznaj�c pana osobi�cie, musia�a prze�y� mi�� niespodziank�. Natomiast wydaje mi si�, �e jej ojciec ma charakter, jak by to powiedzie�... raczej szorstki... i �e zale�y mu na tym ma��e�stwie. Przynajmniej tak samo, jak panu zale�y na moim szafirze. Dlatego, prosz�, �eby mnie pan o�wieci� w tej materii. Nie jest pan kolekcjonerem historycznych kamieni. Dlaczego wi�c tak zale�y panu na tym klejnocie?
Sir Eryk wsta� z fotela i opar� si� o marmurowy blat biurka.
- To stara historia - westchn��. - Powiada pan, �e szuka B��kitnej Gwiazdy - gdy� tak ten szafir nazywano zawsze w mojej rodzinie - od pi�ciu lat. A ja jej szukam od trzech wiek�w!...
Morosini spodziewa� si� wszystkiego, ale nie tego i przez my�l mu przemkn�o, czy ten cz�owiek przypadkiem nie oszala�. Ale nie, wygl�da� normalnie.
- �Od trzech wiek�w? - spyta�. - Przyznaj�, �e nie rozumiem; musi w tym tkwi� jaka� pomy�ka. Nigdy nie s�ysza�em, �eby szafir Wizygot�w lub szafir rodu Montlaure by� nazywany inaczej.
- �Kiedy r�d Montlaure wszed� w jego posiadanie albo po�piesznie zmieni� mu nazw�, albo o tym nie wiedzia�.
- �Czy chce pan przez to powiedzie�, �e uwa�a pan moich przodk�w ze strony matki za z�odziei?
A pan nie sugeruje, �e m�j przysz�y te�� jest zab�jc� lub prawie? Jeste�my kwita!
Aldo czu�, �e zaczyna si� prawdziwy pojedynek. Top�r wojenny zosta� wykopany. Teraz nie nale�a�o pope�ni� b��du, dlatego stara� si�, by jego g�os odzyska� spokojny ton.
- �Wszystko zale�y od punktu widzenia - westchn��. -Niech mi pan opowie swoj� wersj� historii B��kitnej Gwiazdy, a mo�e wsp�lnie co� postanowimy. Co pa�ska rodzina mo�e mie� wsp�lnego z rodem Montlaure?
- �Powinien pan u�ci�li�: �z ksi���tami de Montlaure" - odpali� Ferrals. - Musi pan wiedzie� jedno: moja rodzina pochodzi z G�rnej Langwedocji, podobnie jak pa�ska, ale jedni byli protestantami, drudzy katolikami. 18 pa�dziernika 1685 roku wasz s�ynny Ludwik XIV odwo�a� edykt nantejski*20, stawiaj�c poza prawem wszystkich, kt�rzy nie zamierzali si� modli� tak jak ich kr�l. M�j przodek, Guilhem Ferrals, by� medykiem, a zarazem namiestnikiem kr�la w ma�ej osadzie Carcasses le��cej w pobli�u pewnego pot�nego ksi���cego zamku. B��kitna Gwiazda przechodzi�a w jego rodzinie z pokolenia na pokolenie. Mia�a swoj� histori�, a tak�e legend�, uchodzi�a bowiem za �wi�ty kamie� przynosz�cy szcz�cie i, a� do tych strasznych czas�w, nic nie zaszkodzi�o jej reputacji...
- �Nie m�wi�c o krwi rozlanej dla niej od chwili, kiedy zosta�a skradziona ze �wi�tyni jerozolimskiej! Ale niech pan kontynuuje...
- �Dziesi�tki tysi�cy hugenot�w emigrowa�o, �eby m�c �y� i modli� si� w spokoju. Rodzina Guilhema b�aga�a go, �eby zrobili to samo. Przysz�o�� jeszcze mog�a si� do nich u�miechn��, poniewa� zabrali ze sob� B��kitn� Gwiazd�. Mo-
g�a ich prowadzi� tak jak �wiat�o niebia�skie doprowadzi�o trzech monarch�w do stajenki Betlejemskiej... Ale Guilhem by� uparty jak osio�. Nie zamierza� opu�ci� ukochanej ziemi, licz�c, �e on i jego bliscy zostan� uratowani dzi�ki spadkobiercy rodu Mon-tlaure, z kt�rym, jak s�dzi�, zwi�zany by� star� przyja�ni�... Tak jakby pomi�dzy tak wielkim panem a zwyk�ym mieszczaninem mo�liwa by�a przyja��! - zadrwi� Ferrals, wzruszaj�c ramionami. - I tak przysz�y ksi���, kt�remu marzy�o si� b�yszcze� w Wersalu, a sk�pstwo jego ojca czyni�o to niemo�liwym - uda�o si� przekona� Guilhema, �eby powierzy� mu klejnot. Zaklina� si�, �e przekazany pewnemu kr�lewskiemu ministrowi zapewni �wi�ty
spok�j wszystkim Ferralsom, obecnym i przysz�ym. I Gu-ilhem, zbyt naiwny, jak si� wydaje, uwierzy� temu n�dznikowi. Nast�pnego dnia zosta� zatrzymany, po�piesznie os�dzony za upieranie si� przy swoich przekonaniach i zaci�gni�ty a� do Marsylii, gdzie przykuto go do wiose� kr�lewskiej galery. Tam wyzion�� ducha pod ciosami stra�nik�w. Jego �onie i dzieciom uda�o si� uciec i dotrze� do Holandii, gdzie dostali schronienie takie, na jakie zas�ugiwa�o ich nieszcz�cie. Co do B��kitnej Gwiazdy, powierzona pewnemu lichwiarzowi, zosta�a odzyskana wraz ze �mierci� starego ksi�cia i od tego dnia zaj�a miejsce w�r�d skarb�w waszych przodk�w, ksi��� Morosini!... I co pan s�dzi o mojej historii?
Aldo uni�s� powieki, kt�re mia� spuszczone, i utkwi� powa�ne spojrzenie w twarzy adwersarza.
- �Uwa�am, �e jest straszna... lecz od zamierzch�ych czas�w ludzie wymy�laj� podobne. Co do mnie, wiem jedno: moj� matk� zamordowano, �eby mocj� spokojnie okra��! Reszta mnie nie interesuje!
- �Pope�nia pan wielki b��d! S�dz�, �e historia zatoczy�a ko�o. Trzeba by�o, �eby zosta�a przelana krew niewinnej, by odkupi� �mier� porz�dnego cz�owieka i nawet je�li ci�ko to panu s�ysze�, my�l�, �e dusza Guilhema mo�e teraz spa� spokojnie!
Aldo wsta� tak gwa�townie, �e hiszpa�skie krzes�o si� zachwia�o.
- �Ale nie dusza mojej matki! Dowiedz si�, sir Eryku, �e musz� znale�� zab�jc�! Niech si� pan modli, �eby nie dotkn�o to pana zbyt mocno!
Anglik znowu wzruszy� ramionami.
- �Ta, kt�r� zamierzam po�lubi�, jest jedyn� istot�, na jakiej mi zale�y... bardzo j� kocham, bardziej ni� cokolwiek na �wiecie... O innych nie dbam i nawet gdyby pan pozabija� ca�� jej rodzin�, nie przej��bym si�.
- �To niech mi pan odda szafir! Jestem got�w zap�aci�!
- �Nie jest pan wystarczaj�co bogaty! - odpar� handlarz broni� z pogard�.
- �To prawda, �e nie tak jak pan, ale bardziej, ni� sobie pan wyobra�a. Kamienie historyczne czy nie, to m�j zaw�d i znam ich warto��, czy to b�dzie klejnot R�gent czy Koh-i-Noor. Niech pan powie swoj� cen�, a ja si� zgodz�!... Sir Eryku, niech pan b�dzie wspania�omy�lny: pan zdoby� szcz�cie, niech mi pan odda klejnot!
- �Jedno nie idzie w parze z drugim. Ale rzeczywi�cie b�d� wspania�omy�lny: wp�ac� panu okr�g�� sum� za B��kitn� Gwiazd�. Jako odszkodowanie...
Morosini si� zachwia�. Ten parweniusz bez w�tpienia my�la�, �e bogactwo pozwala mu na wszystko. Aby si� uspokoi�, powoli wyci�gn�� ze z�otego etui z wygrawerowanym herbem rodowym papierosa, strzepn�� go o b�yszcz�ce wieczko, zanim w�o�y� do ust, zapali� i powoli si� zaci�gn��, jednocze�nie nie spuszczaj�c oczu z adwersarza, kt�remu si� przygl�da� tak uporczywie, jakby Ferrals by� dzik� besti�.
- �Pa�skie tradycje rodzinne nie przeszkodzi�y jednak, �e zosta� pan handlarzem. To, co pan umie najlepiej, to p�aci�, p�aci�, p�aci�! P�aci� za przedmiot... p�aci� za kobiet�, wszystko jedno! Obawiam si�, �e jest pan zdolny nawet przekupi� �mier�! S�dzi pan, �e �ycie matki mo�na przeliczy� na pieni�dze? Wydaje si�, �e obecnie szcz�cie panu sprzyja, ale niech pan si� strze�e, bo szcz�cie mo�e si� odwr�ci�.
- �Je�li ma pan nadziej�, �e mnie rozz�o�ci, to traci pan czas! Co do mojego powodzenia, niech si� pan o nie nie martwi; mam sposoby, aby mnie nie opuszcza�o!
- �Znowu pieni�dze? Pan jest niepoprawny, ale prosz� sobie zapami�ta�: kamie�, kt�ry pan zdoby� takimi m�tnymi metodami, a w kt�rym pan widzi talizman, by� przyczyn� zbyt wielu tragedii, aby m�g� przynosi� szcz�cie. Niech pan wspomni moje s�owa, kiedy ono pana opu�ci, sir Eryku! Uni�ony s�uga!
Morosini nie chc�c s�ysze� ju� nic wi�cej, skierowa� si� do drzwi gabinetu, zbieg� po schodach, w holu odebra� od s�u��cego kapelusz, lask� i r�kawiczki. Lecz kiedy chcia� je w�o�y�, poczu� co� w lewej r�kawiczce, wi�c wsun�� j� do kieszeni. Dopiero u ciotki postanowi� sprawdzi�, co jest w �rodku, i wyci�gn�� ma�y zwitek papieru, na kt�rym kto� skre�li� kilka s��w dr��c� r�k�:
Jutro, oko�o pi�tej, wybieram si� na herbat� do ogrodu zoologicznego. Mogliby�my si� tam spotka�, ale prosz� do mnie podej�� tylko, kiedy b�d� sama.
Musz� z Panem porozmawia�.
�adnego podpisu, ale ten nie by� potrzebny.
Morosiniego ogarn�� nag�y przyp�yw rado�ci i wr�ci� mu dobry nastr�j. Anielka naprawd� lubi�a ogrody! Po Wilanowie - Lasek Bulo�ski, ale nawet gdyby mu wyznaczy�a spotkanie w kana�ach lub katakumbach, pomy�la�by, �e to raj. Mia� j� ujrze�, rozmawia� z ni� i nagle poczu� si� jak Fortunio.
Aby wype�ni� czym� czas, uda� si� do portiera, �eby zadzwoni� do Gilles'a Vauxbruna, kt�ry - jak si� okaza�o -wr�ci� ju� z ekspedycji do Turenii i zaprasza� go na kolacj�. Proponowa�, by poszli do restauracji Cubata, dawnego carskiego kucharza, ostatnio pracuj�cego przy Polach Elizejskich w miejscu, gdzie dawniej mie�ci� si� pa�ac Paivy*21.
- �Daj� tam nie�le zje�� - doda! Vauxbrun - w mi�ej, spokojnej atmosferze, co nie wsz�dzie jest mo�liwe. Do zobaczenia o �smej!
*�� *�� *
Obaj przyjaciele mieli w zwyczaju przestrzega� punktualno�ci. Kiedy r�wnocze�nie przekraczali drzwi restauracji, rozleg� si� przeszywaj�cy �oskot: przy trotuarze z piskiem opon zahamowa� ma�y roadster amilcar w jasnoczerwonym kolorze. Morosini, nie wierz�c w�asnym oczom, rozpozna� siedz�cych w nim pasa�er�w: jasn� czupryn� Vidal-Pellicorne'a, kt�ry prowadzi�, i t� bardziej u�adzon� m�odego Solma�skiego...
- �Znasz tego pomylonego archeologa? - spyta� anty-kwariusz, kt�remu nie umkn�o zdziwienie przyjaciela.
- �Spotka�em go raz czy dwa razy... Powiadasz, �e jest stukni�ty?
- �Gdy chodzi o egiptologi�, wpada w delirium. Jedyny raz, kiedy zdecydowa�em si� wystawi� naczynia grobowe, wpad� do mojego sklepu, aby wyg�osi� wyk�ad na temat XVIII dynastii. Nigdy wi�cej nie tkn� wyposa�enia egipskiego grobowca, ze strachu, �e ten cz�owiek znowu przyjdzie! Chod�my na kolacj�, a przy odrobinie szcz�cia nie zobaczy nas!
Licz�c, �e umknie przenikliwemu spojrzeniu Adalberta, Gilles Vauxbrun si� myli�: rzadkie w�osy, wydatny nos, kr�lewskie oko i ci�kie powieki czyni�y go podobnym do Juliusza Cezara lub do Ludwika XI, w zale�no�ci od o�wietlenia. Ze swoj� charakterystyczn� twarz�, wielkim, zwalistym cia�em, zawsze ubrany z wyszukan� elegancj�, i z kwiatem w butonierce, nigdy nie przechodzi� niezauwa�ony. A poniewa� jego towarzysz r�wnie� wyr�nia� si� z t�umu, kiedy weszli do restauracji, wszystkie g�owy odwr�ci�y si� w ich stron�, a kilka os�b Vauxbruna pozdrowi�o. Musieli nawet zatrzyma� si� przy stoliku, przy kt�rym �adna kobieta wyci�gn�a d�o� ci�k� od pere�, ��daj�c, aby antykwariusz przedstawi� jej Morosiniego. Skutek by� taki, �e gdy ju� w ko�cu zaj�li miejsca przy swoim stoliku, zauwa�yli, �e Adalbert z Zygmuntem zajmuj� stolik tu� obok. Trzeba by�o si� przywita�, ale dzi�ki Bogu na tym poprzestano i kolacja przebieg�a przyjemnie.
Ale tylko do deseru...
Aldo spostrzeg�, �e Solma�ski nie przestaje patrze� w jego stron� z u�miechem, kt�ry go denerwowa� i niepokoi� zarazem. Wida� by�o, �e m�okos za du�o wypi�. Adalbert r�wnie� nie czu� si� najlepiej. Po sko�czonym posi�ku chwyci� swego kompana pod rami� i zacz�� ci�gn�� w stron� wyj�cia, ale Zygmunt gwa�townym gestem wyrwa� mu si�, wykona� nag�y zwrot i chwiej�c si� na nogach, stan�� przed obiektem zainteresowania. Pomimo b�aze�skiej aparycji w�a�ciwej pijanicom w jego u�miechu czai�a si� gro�ba.
- �No wiecie pa�stwo... hep!... nie mo�na zrobi�... jednego kroku... �eby na pana nie wpa��, ksi���... jak tam... W poci�gu... na dworcu... a teraz... tutaj. Stwierdzam, �e zajmuje pan troch� za du�o miejsca!
- �A pan nie trzyma si� na w�asnych nogach! - odpali� Morosini z pogard�. - Je�li nie chce pan spotyka� ludzi, trzeba zosta� w domu.
- �Chodz�, gdzie mi si� podoba!
- �Ja r�wnie�.
- Irobi�, co chc�, a chc�... pana zabi�, gdy� uwa�am, �e za bardzo si� pan interesuje... moj� siostr�!
- �Panie Vidal-Pellicorne - wtr�ci� Vauxbrun - czy pozwoli pan, �e pomog� panu wyprowadzi� tego opoja?
- �Poradz� sobie! No, idziemy, Solma�ski! Robi pan z siebie przedstawienie.
Odwioz� pana do domu.
- �Nie... nie ma... mowy! Mieli�my zagra� w Kole.
- �W takim stanie pana nie wpuszcz� - zadrwi� Morosini.
- �I ja tak s�dz�. Chod�my, Zygmuncie, wracamy! Dobranoc panom!
- �Ale ja chc� zabi� tego tam! Na pojedynek! - upiera� si� m�odzian.
- �P�niej! Najpierw musi pan przyj�� do siebie.
Z pomoc� kierownika sali Adalbertowi uda�o si� wyprowadzi� Solma�skiego z Cubat. Morosini zastanawia� si�, dlaczego Vidal-Pellicorne zacz�� utrzymywa� tak bliskie stosunki z bratem Anielki.
Chwil� p�niej znowu da� si� s�ysze� wystrza� amilcara i Gilles Vauxbrun wzruszy� ramionami.
- �Nie chcia�bym mie� takiego pasa�era. Ale, ale... prosz� mi powiedzie�, dlaczego ten Polak... Czy�bym si� nie myli�? Jest jednym z nich?
- �Nie, nie myli si� pan.
- �Dlaczego tak mu zale�y na tym, aby pana zabi�? Co takiego uczyni� pan jego siostrze?
- �Nic! Naprawd� nic. Spotkali�my si� raz czy dwa razy... by�a dla mnie bardzo mi�a... Nic wi�cej, ale mo�liwe, �e w oczach moczymordy...
- �Z pewno�ci� - powiedzia� antykwariusz w zamy�leniu - ale s�ynne In vino ventas cz�sto si� sprawdza. Ten m�ody cz�owiek nienawidzi pana, dlatego radz� si� go strzec.
- �A co mam robi�? W tych czasach nie urz�dza si� ju� pojedynk�w...
- �S� inne sposoby, ale przynajmniej zosta� pan ostrze�ony!
* * *
Nast�pnego dnia rano Adalbert zadzwoni� do Alda.
- �Nie s�dzi�em, �e ten m�ody Zygmunt tak pana nie znosi! Jak tylko pana rozpozna�, pa�ska osoba by�a jedynym tematem rozmowy, i wtedy zacz�� pi� jak smok.
- �Zauwa�y�em, ale zdaje si�, �e jest pan z nim w dobrych stosunkach? Dlaczego?
- �Zwyk�a strategia, m�j drogi. Dla dobra naszych plan�w trzeba trzyma� r�ce na pulsie. To by�o �atwe, wystarczy�o wkra�� si� w kr�gi z ulicy Royale. Troch� szcz�cia i uwielbia mnie. A pan? Na jakim pan jest etapie?
- �Wczoraj wieczorem odwiedzi�em Ferralsa, ale poniewa� mam jeszcze jedno wa�ne spotkanie dzi� po po�udniu, opowiem to panu p�niej. Gdzie mogliby�my si� spotka�?
- �Najlepiej, �eby pan przyszed� do mnie p�nym wieczorem.
- �Czy mam za�o�y� sombrero i czarn� peleryn�? - spyta� rozbawiony Morosini. - A mo�e mask� weneck�?
- �Wy, wenecjanie, jeste�cie ostatnimi romantykami. Niech pan przyjdzie ko�o dziewi�tej. Przek�simy co nieco i ustalimy fakty.
* * *
Ogr�d zoologiczny, po�o�ony w Lasku Bulo�skim mi�dzy bram� des Sablons a Madryck�, zosta� za�o�ony w roku 1860 w celu �zgromadzenia gatunk�w zwierz�t mog�cych dawa� si��, mi�so, we�n� dla przemys�u i handlu lub s�u�y� naszym rozrywkom". Mo�na tam by�o znale�� urocze dzia�y, takie jak wyl�garni� jedwabnik�w, wielk� wolier�, kurnik, ma�piarni�, akwarium, basen z fokami i sto innych cud�w, kt�re codziennie przyci�ga�y dzieciarni� z okolicy i bardziej oddalonych dzielnic. Dla ma�ych i du�ych urz�dzono herbaciarni� na �wie�ym powietrzu oferuj�c� �akocie, eklery, babki, lody oraz su�tanki - przepyszne ciastka nadziewane kremem waniliowym. Zajadaj�c s�odycze, mo�na by�o s�ucha� muzyki dobiegaj�cej z s�siedniego kiosku, a w sezonie letnim popis�w orkiestry, kt�ra dawa�a koncerty mi�dzy trzeci� a pi�t�. Wreszcie - niezwyk�a rozrywka dla dzieci - istnia�a mo�liwo�� przejechania si� wok� wielkiego klombu na o�le, kucyku, zebrze, wielb��dzie, s�oniu, a nawet na strusiu. Do tego Edenu dociera�o si� ma�ym poci�giem z Porte Maillot, ale Morosini wzi�� taks�wk�.
Kiedy przyjecha� i doszed� do tarasu herbaciarni, Anielka ju� siedzia�a przy stoliku w towarzystwie swojej pokoj�wki. Promie� s�o�ca, przenikn�wszy przez li�cie kasztanowca, gra� w jej w�osach ozdobionych ma�ym toczkiem z pi�r zimorodka. Niedba�ym ruchem �y�eczki nabiera�a lody truskawkowe.
Aldo usiad� tak, aby go widzia�a, zam�wi� herbat� i babk� z rumem, ale wi�ksz� przyjemno�� robi�o mu podziwianie jasnej cery i delikatnego profilu dziewczyny. Na tle zieleni, roze�mianych dzieci i skocznego walca z Weso�ej wd�wki granego przez orkiestr� prezentowa�a si� uroczo. By�a zbyt �adna, aby nie wzbudzi� uczucia nawet w takim wrogu kobiet jak Ferrals, i Aldo poczu� narastaj�c� gorycz na my�l o niesamowitym szcz�ciu, kt�re spotka�o handlarza armat.
Gdy Anielka dostrzeg�a Morosiniego, mrugn�a i lekko si� u�miechn�a, po czym odwr�ci�a twarz w stron� orkiestry. Ksi��� zrozumia�, �e musi czeka�. Po chwili, kiedy muzyka umilk�a, pokoj�wka wezwa�a kelnera, zap�aci�a rachunek, po czym obie kobiety wsta�y i odesz�y w�r�d lekkiego zamieszania, jakie zawsze powstaje po zako�czeniu koncertu. Aldo rzuci� banknot na st� i ruszy� za nimi.
Anielka wolnym krokiem skierowa�a si� do wybiegu dla lam, min�a oaz� zieleni z�o�on� z m�odnika i dosz�a do basenu z fokami, nad kt�rym g�rowa�y sztuczne ska�y. Spacerowicze ch�tnie si� tu zatrzymywali, aby podziwia� nurkuj�ce trytony z w�sami, kt�re wyp�ywaj�c, l�ni�y w s�o�cu, a niekiedy trzyma�y w pysku ryb�. Poniewa� by�o sporo ludzi, Aldo m�g� zbli�y� si� do Anielki, kt�ra na chwil� zosta�a rozdzielona z Wand� przez angielsk� opiekunk� pchaj�c� w�zek z kwil�cymi bli�ni�tami.
- �Gdzie mo�emy porozmawia�? - spyta� szeptem za jej plecami.
- �Niech pan idzie do wielkiego inspektu. Zaraz tam przyjd�.
Aldo odwr�ci� si� i uda� we wskazan� stron�. �w inspekt by� najspokojniejszym miejscem w ogrodzie. Panowa�y tu upa� i wilgo� spadaj�ca z paproci i lian, kt�re ci�gn�y si� jak okiem si�gn��. W g�rze, nad wysokimi bananowcami lata�y ptaki, inne siada�y na pokrytych mchem grotach. Naj�adniejszy by� ma�y staw pokryty kwiatami lotosu i nenufarami, rozci�gaj�cy si� mi�dzy trawnikami w jasnym odcieniu zieleni. Aldo postanowi� tu si� zatrzyma� i zaczeka�.
Po chwili us�ysza� odg�os krok�w na �wirze, odwr�ci� si� i ujrza� j� przed sob�. By�a sama.
- �A gdzie si� podzia�a pannna Cerber? - spyta� z u�miechem.
- �To nie jest Cerber. Jest mi bardzo oddana i rzuci�aby si� do tego basenu, gdybym j� o to poprosi�a.
- �Najwy�ej zamoczy�aby sobie nogi do kolan. Zostawi�a j� pani na zewn�trz?
- Tak, powiedzia�am jej, �e chc� si� przej�� sama. Czeka przy wej�ciu, przy w�zku sprzedawcy gofr�w. Uwielbia je...
- �Niech b�dzie pochwalone �akomstwo Wandy! Czy chcia�aby pani, �eby�my si� troch� przeszli?
- �Raczej nie. Widzi pan t� �awk� przy ska�ach? To dobre miejsce na rozmow�...
W trosce o bia�y kostium Anielki, Morosini wyci�gn�� chustk� i roz�o�y� j� na kamieniu. Podzi�kowa�a u�miechem, krzy�uj�c r�ce na torebce w kolorze niebiesko-zie-lonym pod kolor toczka. Wygl�da�o na to, �e si� waha, jakby nie wiedzia�a, od czego zacz��. Aldo przyszed� jej z pomoc�.
- �A zatem - spyta� �agodnie - co takiego ma mi pani do powiedzenia, �e prosi�a mnie o spotkanie w tajemnicy?
- �M�j ojciec i brat zabiliby mnie, gdyby wiedzieli, �e jestem z panem. Oni pana nienawidz�.
- �Nie ma powodu.
To ma zwi�zek z rozmow�, kt�r� odby� pan wczoraj z sir Erykiem. Po pana wyj�ciu ojciec i Zygmunt mieli, jak mi si� zdaje, do�� nieprzyjemn� rozmow� z moim... narzeczonym na temat naszego rodzinnego klejnotu. S�ysza�am, �e o�mieli� si� pan powiedzie�...
- �Chwileczk�! Nie mam najmniejszego zamiaru rozmawia� z pani� na ten temat. Natomiast dziwi mnie bardzo, �e sir Eryk wszcz�� t� dyskusj� w pani obecno�ci!
- �Mnie przy tym nie by�o, ale... nauczy�am si� pods�uchiwa� pod drzwiami, gdy chc� si� czego� dowiedzie�.
Morosini si� roze�mia�.
- �Czy to tak polska arystokracja wychowuje m�ode panny?
- �Oczywi�cie, �e nie, ale ju� dawno odkry�am, �e czasem trzeba nabra� dystansu do szczytnych zasad i dobrych manier.
- �Nie mog� zaprzeczy�. A teraz prosz� mi szybko wyjawi� pow�d naszego spotkania, kt�rym jestem zreszt� zachwycony.
- �Przysz�am powiedzie� panu, �e... kocham pana...
Wyznanie by�o proste i nie�mia�e, wypowiedziane g�osem �agodnym, lecz zdecydowanym, chocia� dziewczyna nie �mia�a spojrze� na obiekt swego uczucia. Aldo by� tak oszo�omiony, �e nie m�g� ukry� zdumienia.
- �Czy zdaje sobie pani spraw� z tego, co powiedzia�a? -spyta� przez �ci�ni�te gard�o.
- �Jest mo�liwe - wyszepta�a Anielka, zar�owiwszy si� z emocji - �e znowu podepta�am konwenanse, lecz s� takie chwile, kiedy cz�owiek musi wyrazi�, co mu le�y na sercu. A ja w�a�nie to zrobi�am. To prawda, �e pana kocham...
- �Anielko... - wyszepta� ksi��� gard�owo, poruszony do g��bi. - Tak bardzo chcia�bym pani wierzy�!
- �To dlaczego mi pan nie wierzy?
Mo�e... z powodu pocz�tku naszej znajomo�ci. Z powodu tego, co widzia�em w Wilanowie... z powodu W�adys�awa.
Anielka machn�a �liczn� r�czk�, jakby chc�c przep�dzi� to wspomnienie jak natr�tn� much�.
- �Naprawd� z jego powodu?... My�l�, �e zapomnia�am o nim, kiedy pana spotka�am. Wie pan, kiedy jest si� bardzo m�odym, szuka si� ucieczki za ka�d� cen�, ale najcz�ciej cz�owiek si� myli... I oto, w jakim jestem punkcie: zakocha�am si� w panu i chcia�abym, �eby pan te� mnie pokocha�...
Powstrzymuj�c si�, �eby nie wzi�� jej w ramiona, Aldo zbli�y� si� do dziewczyny i uj�� jej d�o�.
- �Niech sobie pani przypomni, co powiedzia�em w Nord-Expressie. Kocha� pani� jest rzecz� �atw� i naturaln�. Jaki m�czyzna godny tego miana m�g�by si� pani oprze�?
- �Ale pan to uczyni�, nie chc�c wysi��� ze mn� w Berlinie!
- �Mo�e jeszcze nie by�em wtedy do�� szalony? - odpar� z kpi�cym u�miechem, odsuwaj�c brzeg jej r�kawiczki i dotykaj�c ustami jedwabistej sk�ry nadgarstka.
- �A czy teraz jest pan szalony?
- �Obawiam si�, �e to nadchodzi, ale niech mi pani nie pozwoli marzy�, Anielko! Jest pani zar�czona i zgodzi�a si� pani na te zar�czyny.
Anielka gwa�townie wyrwa�a mu sw� d�o�, zerwa�a r�kawiczk� i wtedy na jej palcu serdecznym w promieniu s�o�ca b�awatkowo satynowym b��kitem zal�ni� szafir otoczony diamentami.
- �Prosz� spojrze�, jaki pi�kny, ale to przez niego jestem zwi�zana z tym cz�owiekiem! Wzbudza we mnie strach. Powiada si�, �e ten kamie� zapewnia spok�j duszy i wyp�dza nienawi�� z serca tego, kt�ry go nosi...
- �...i zach�ca do wierno�ci - doko�czy� Morosini. -Wiem, co m�wi tradycja...
Ale ja nie uznaj� tradycji, ja chc� by� szcz�liwa z tym, kt�rego wybra�am, chc� si� z nim zatraci�, kocha� go, mie� z nim dzieci... Dlaczego pan mnie nie chce, Aldo?
W jej oczach zab�ys�y �zy, a usta �wie�e jak korale wyj�te przed chwil� z wody dr�a�y.
- �Czy kiedykolwiek wypowiedzia�em podobne g�upstwo? - rzek�, przyci�gaj�c j� do siebie. - Oczywi�cie, �e pani� kocham, oczywi�cie, �e po��dam...
S�owa st�umi� poca�unek i Morosini zapomnia� o wszystkim, zanurzaj�c si� w tym bukiecie kwiat�w, czuj�c, jak wdzi�czne cia�o dr�y, pr�y si� i gnie. By�o to co� tak s�odkiego i r�wnocze�nie omdlewaj�cego jak sen, kt�ry zaraz si� sko�czy... Zauroczenie trwa�o jeszcze chwil�, po czym Anielka westchn�a.
- �To niech mnie pan we�mie! Chc� nale�e� tylko do pana na zawsze!
Propozycja by�a tak nieoczekiwana, �e Aldo otrz�sn�� si�, wracaj�c do rzeczywisto�ci.
- �Jak to? Tutaj i zaraz?... - spyta� ze zdziwieniem.
- �Oczywi�cie, �e nie - odpar�a weso�o, muskaj�c ustami usta obiektu swego po��dania - lecz... troch� p�niej...
- �Czy znowu pani chce, �ebym j� porwa�? Zdaje mi si�, �e dzi� wieczorem odje�d�a poci�g do Wenecji.
- �Nie, jeszcze nie dzi�. To by�oby za wcze�nie.
- �Dlaczego? My�l�, �e brak pani konsekwencji. Mi�dzy Warszaw� a Berlinem chcia�a pani, �ebym j� porwa� natychmiast, cho�by w szlafroku, a kiedy proponuj�, by wyjecha� razem, powiada pani, �e jeszcze nie czas? Niech pani pomy�li, co traci. Orient Express to boski poci�g... stworzony do mi�o�ci... tak jak pani... B�dziemy mieli kabin� z weluru i mahoniu, a lepiej dwie, �eby zachowa� pozory, lecz po��czone. I jeszcze tej nocy zosta�aby pani moj� �on�, a w Wenecji
we�miemy oficjalny �lub! Anielko, je�li postanowi�a pani, �e oszalej�, pani te� musi oszale�! Bez wzgl�du na konsekwencje!
- �Je�li chcemy by� szcz�liwi, musimy uwa�a� na to, co pan nazywa konsekwencjami, to znaczy na mojego ojca i brata.
- �Chyba nie chce pani, �eby�my ich zabrali ze sob�?
- �Z pewno�ci� nie, ale �eby�my od�o�yli cudowny Orient Express o kilka dni, na przyk�ad... do dnia mego �lubu?
- �Czy ja si� nie przes�ysza�em?
Aldo odsun�� si� nieco, by lepiej si� jej przyjrze�. Czy w tej dziewczynie nie ma aby wi�cej szale�stwa, ni� przypuszcza�? Anielka patrzy�a na niego z u�miechem, kt�ry zmarszczy� jej zgrabny nosek.
- �Niech si� pan nie z�o�ci - odpar�a tonem doros�ej osoby karc�cej niezno�ne dziecko. - To jedyna rozs�dna rzecz, jak� nale�y zrobi�!
- �Doprawdy? Prosz� m�wi� ja�niej!
- �Powiem wi�cej. To nie tylko inteligentne, ale w ten spos�b pa�ski interes po��czy si� z interesem mojej rodziny. Czego chce m�j ojciec? Abym wysz�a za sir Eryka Ferralsa, kt�ry ma podpisa� umow� zapewniaj�c� mi wielk� fortun�, a ja nie mog� w �aden spos�b odm�wi� mu tej rado�ci. Biedaczek tak bardzo potrzebuje pieni�dzy! Lecz ja nie chc� za �adn� cen� nale�e� do tego starego dziada, nie chc�, �eby mnie rozbiera�, �eby dotyka� swym cia�em mojego. Co za okropie�stwo!
S�uchaj�c w ciszy plan�w m�odej Polki opisuj�cej z realizmem noc po�lubn�, Aldo zdo�a� tylko wyszepta� zachryp�ym g�osem:
- �No i co dalej?
- �Co dalej? �lub ma si� odby� w zamku na wsi, ale z wielk� pomp�. B�dzie du�o go�ci na kolacji po ceremonii i pokaz ogni sztucznych. Pan zaczeka na mnie w g��bi parku w aucie. Przyjd� do pana i wyjedziemy w tr�jk�!
- �W tr�jk�?
- �Oczywi�cie! Pan, ja i... szafir! Pa�ski szafir! Powiedzmy raczej, szafir, kt�rego pan si� domaga! Poniewa� nigdy si� nie dowiem, do kogo naprawd� nale�y, my�l�, �e to najlepszy spos�b uregulowania wszystkich spraw: b�dzie po prostu nasz, i ju�!
- �To znaczy, przypuszcza pani, �e Ferrals zabierze go na wie�?
- �Ja nie przypuszczam, ja to wiem! Nie chce si� z nim rozstawa�, a poniewa� po �lubie cywilnym b�dzie przyj�cie, w�o�� sukni� w kolorze ksi�ycowym z B��kitn� Gwiazd� jako jedyn� ozdob�. To proste!
- �Naprawd�? Tak pani uwa�a? Ale�, moje naiwne dziecko, zaledwie pani zniknie, a wraz z pani� szafir, Ferrals natychmiast za��da anulowania zwi�zku i pani ojciec nie zobaczy ani jednego centyma!
- �Wr�cz przeciwnie! Za�atwimy to tak, �eby wygl�da�o na porwanie dla okupu. Podrzucimy odpowiedni bilecik. B�d� mnie szuka�, a poniewa� nie uda im si� mnie znale��, pomy�l�, �e porywacze mnie zabili. Wszyscy b�d� zrozpaczeni, z sir Erykiem na czele. A my w tym czasie b�dziemy szcz�liwi - podsumowa�a Anielka z niewinnym u�miechem. - Co pan s�dzi o moim pomy�le?
Morosini, otrz�sn�wszy si� ze zdziwienia, nie m�g� powstrzyma� �miechu.
- �S�dz�, �e czyta pani zbyt wiele romans�w lub ma bujn� wyobra�ni�, albo jedno i drugie! Nisko pani ocenia inteligencj� innych. Ferrals to pot�ny cz�owiek, zaledwie porwa�bym pani� na moim r�czym ogierze, mieliby�my na plecach policj� ca�ego kraju. Granice i bramy b�d� strze�one...
- �Na pewno nie! W li�cie, kt�ry zostawimy, napiszemy, �e w przypadku, gdyby zawiadomiono policj�, zostan� zamordowana.
- �Ma pani odpowied� na wszystko... lub prawie wszystko! Zapomina pani tylko o jednej rzeczy: o sobie samej!
Anielka spojrza�a na niego ze zdziwieniem, nie rozumiej�c sensu jego s��w.
- �Co chce pan przez to powiedzie�?
- ��e jest pani jedn� z najpi�kniejszych kobiet w Europie i �e kiedy zostanie pani ksi�n� Morosini, znajdzie si� na piedestale, przed kt�rym chyli� g�ow� b�dzie ca�a Wenecja. Pani s�awa przekroczy granice i szybko dotrze do uszu nieutulonej w �alu rodziny. Wtedy szybko zostaniemy odnalezieni i adieu szcz�liwe chwile!
- �Czy by�oby bezpieczniej, gdybym wyjecha�a z panem dzi� wiecz�r? Niech mi pan wierzy, nie ma si� czego ba�! A nawet je�li chce pan mie� dow�d, zostan� pa�sk� kochank� przed �lubem! Jutro... kiedy pan zechce, b�d� nale�e� do pana.
Aldo poczu�, �e bardzo pragnie jej us�ucha�, wzi�� j� w tej grocie lub w miniaturowym, dziewiczym lasku. Na szcz�cie rozs�dek powr�ci�. My�l, �e kt�rego� dnia b�dzie nale�e� do niego, by�a upajaj�ca.
- �Nie, Anielko. Nie, dop�ki mi�dzy nami b�dzie Ferrals. Mo�emy nale�e� do siebie tylko w blasku dnia, a nie ukradkiem. A co do pani wyjazdu, wola�bym, �eby pani porzuci�a pomys� z nieuczciwym okupem. Nie mog� si� na to zgodzi�.
- �A czy� nie by�by to jedyny spos�b, by odwr�ci� podejrzenia od pana?
- �Musi by� inny spos�b. Niech mi pani da czas do zastanowienia i spotkajmy si� wkr�tce. Teraz powinni�my si� rozsta�. Pani Wanda ju� pewnie poch�on�a ca�e g�ry gofr�w...
- �W jaki spos�b mo�na si� z panem um�wi� na nast�pne rendez-vous!
- �Mieszkam u waszej s�siadki, markizy de Sommieres, kt�ra jest moj� ciotk�. Niech pani wsunie wiadomo�� do jej skrzynki na listy, a spotkamy si�, gdzie pani zechce.
Aldo podkre�li� swoje zapewnienie lekkim ca�usem w czubek nosa dziewczyny, po czym odsun�� j� �agodnie.
- �Z wielkim �alem musz� zwr�ci� ci wolno��, m�j ty rajski ptaku!
- Ju�?
- �Niestety! Podzielam pani zdanie: zawsze b�dzie za wcze�nie opu�ci� pani�!
Aldo zamilk�, maj�c dziwne i niemi�e wra�enie, �e dosta� mata. Ona mia�a racj�. Niedorzeczno�� jej projektu zmusi�a go, �eby zosta� adwokatem diab�a, lecz to, co w�a�nie zaproponowa� pod wp�ywem gwa�townego uczucia, by�o w r�wnej mierze nieroztropne. Z drugiej strony, czy� nie warto by�o dla niej podj�� najwi�kszego ryzyka, dla tego wyj�tkowego stworzenia, kt�re przysz�o do niego ze s�owami mi�o�ci? Pomy�la�, �e zachowa� si� jak ostro�ny J�zef wobec m�odej i �licznej �ony Putyfara. Jednym s�owem uzna�, �e jest �mieszny. Nie m�wi�c ju� o tym, i� w tym upajaj�cym planie - przynajmniej z pozoru - tkwi�o by� mo�e rozwi�zanie jego problemu: odnale�� szafir dla Szymona Aronowa, a potem, ruszy� na poszukiwanie pozosta�ych kamieni.
Wsta�, uj�� dziewczyn� za d�onie, pom�g� podnie�� si� jej z �awki, a potem czule obj��.
- �Masz racj�, Anielko, jestem nierozs�dny! Je�li zgodzi si� pani �y� w ukryciu przez jaki� czas, by� mo�e nasz plan si� powiedzie.
- �Zgodz� si� na wszystko, aby by� przy panu - westchn�a, opieraj�c sw�j ma�y toczek na szyi Alda.
- �Niech mi pani da dwa, trzy dni do namys�u. Niech pani b�dzie pewna, �e dla pani uczyni� wszystko... ale czy jest pani pewna, �e nie b�dzie �a�owa�? Zrezygnuje pani z kr�lewskiego �ycia...
- I stan� si� ksi�n�? To prawie to samo...
- �Gdyby mia�a pani si� wycofa� w ostatniej chwili, wyrz�dzi�aby mi pani wielk� krzywd� - rzek�, nagle powa�niej�c, lecz ona stan�a na palcach i przycisn�a swe usta do ust Morosiniego.
Kiedy oddala� si� z u�miechem i z r�k� na sercu, Anielka krzykn�a: -Aldo!
- �Co, Anielko?
- �Je�li pana nie b�dzie w dniu �lubu, je�li b�d� musia�a podda� si� woli sir Eryka, ju� nigdy pana nie zobacz�! - rzek�a z powag�, kt�ra go uderzy�a. - Bo je�li pan nie dotrzyma s�owa, to b�dzie oznacza�o, �e mnie pan nie kocha. Wtedy pana znienawidz�...
Aldo zastyg� na chwil� w bezruchu, jakby chcia� wyry� w pami�ci obraz dziewczyny, po czym bez s�owa uk�oni� si� i odszed�.
Wracaj�c na ulic� Alfreda de Figny, stara� si� uporz�dkowa� my�li, ale jego niepok�j narasta�. Jeszcze czu� �wie�y zapach Anielki, czu� pieszczot� jej ust. Nie mia� �adnych w�tpliwo�ci co do swoich uczu�. By� got�w ryzykowa� wszystko dla tego dziecka, pope�ni� najwi�ksze szale�stwo, aby tylko mocj� uwielbia�. A jednak, czu�, �e dopiero wtedy b�dzie naprawd� wolny, kiedy spe�ni zadanie powierzone mu przez Szymona Aronowa.
Gdybym nie by� um�wiony wieczorem z Vidal-Pellicorne'em, natychmiast bym do niego pojecha�! Musz� uzgodni� z nim sprawy. Aby zrealizowa� ten plan, nie wywo�uj�c kataklizmu, musi nas by� dw�ch! - pomy�la�.
Pani de Sommieres przebywa�a w towarzystwie Marii And�eliny. Markiza pi�a szampana w zimowym ogrodzie, s�uchaj�c z roztargnieniem damy do towarzystwa czytaj�cej wspania�e zdania Marcela Prousta, kt�re wystawiaj� cierpliwo�� czytelnika na pr�b�, gdy� ci�gn� si� przez kilka stron.
- �No, dobrze, �e ju� jeste�! - rzuci�a z ulg�. - Zdaje mi si�, �e nie widzia�am ci� ca�e wieki. Mam nadziej�, �e zjesz z nami kolacj�?
- �Niestety nie, ciociu Amelio - odpar�, ca�uj�c jej pi�kn�, pomarszczon� d�o�.
- �Jestem um�wiony z przyjacielem...
- �Znowu? Chcia�abym jednak, aby� mi opowiedzia� o spotkaniu z tym nieszcz�snym Ferralsem. A napijesz si� ze mn� szampana?
- �Nie, dzi�kuj�. Przyszed�em tylko, aby ci� uca�owa�. Teraz musz� si� przebra�.
- �Trudno. Powiedz Cyprianowi, by ci przygotowa� ten straszny pojazd na benzyn�, kt�ry smrodzi i nigdy nie dor�wna wspania�emu irlandzkiemu zaprz�gowi.
- �Przykro mi, �e nie skorzystam z twojej dobroci, ale to niepotrzebne. M�j przyjaciel mieszka w tej dzielnicy, przy ulicy Jouffroy. Udam si� do niego pieszo przez park.
- �Jak chcesz, ale je�li nie wr�cisz zbyt p�no, przyjd� do mnie na pogaw�dk�. Mario And�elino, zostaw ju� boskiego Marcela i powiedz, aby podawano niezw�ocznie. Jestem troch� g�odna, a nie chcia�abym d�ugo siedzie� przy stole.
Posi�ek markizy dobieg� ko�ca, kiedy Morosini wyszed� z domu i dotar� do alei van Dycka, mijaj�c pa�ac sir Ferral-sa, w kt�rym, jak zwykle, okna b�yszcza�y tysi�cem �wiate�. Pos�a� w my�lach poca�unek damie swego serca i zanurzy� si� w zaro�lach parku Monceau, ciesz�c si� z g�ry na nocny spacer, tak drogi wszystkim zakochanym.
Szed� dziarsko zamaszystym, niedba�ym krokiem, wdychaj�c wiosenne zapachy majowej nocy, kiedy nagle otrzyma� cios w kark, potem drugi w skro�. I jak d�ugi run�� na piasek...
W ciszy nocy da� si� s�ysze� st�umiony �miech, dziwny, k��liwy i okrutny...
Z wyj�tkiem n�g, nie by�o ani centymetra na ciele Alda, kt�ry nie sprawia�by b�lu.
- �Tylko po�amane �ebra, nic wi�cej! To chyba jaka� mania w tym domu - zrz�dzi�a markiza. - Ca�e szcz�cie, �e panna And�elina by�a z tob�!
- �To B�g tak zrz�dzi�, gdy� w�a�nie wraca�am z adoracji Naj�wi�tszego Sakramentu - wyja�ni�a Maria And�elina. - Zacz�am strasznie krzycze� i ci z�oczy�cy rzucili si� do ucieczki...
- �Jestem przekonana, �e zawdzi�cza ci �ycie. Wygl�da na to, �e bili tak, aby zabi�. Ach! Zdaje si�, �e odzyskuje przytomno��!
Rzeczywi�cie, Aldo stara� si� otworzy� oczy, ale powieki ci��y�y jak o��w. Ujrza� jak we mgle w aureoli �wiat�a z kandelabru brodat� twarz w binoklach, kt�ra przypatrywa�a si� mu uwa�nie, podczas gdy r�ce nale��ce bez w�tpienia do tej samej persony mi�dli�y jego cia�o.
- Boli...
- �No prosz�, jaki delikacik - mrukn�� lekarz.
- �Chyba nie bez powodu! - zagrzmia�a pani de Sommieres kontraltem. - Powinien pan mu ul�y�, a nie dodawa� b�lu!
- �Troch� cierpliwo�ci, droga przyjaci�ko. Je�li chodzi o �ebra, to nic tu nie pomo�e poza banda�em, ale na inne kontuzje przygotuj� magiczny balsam. Siniaki szybko znikn�.
Aldowi uda�o si� lekko unie�� g�ow�, kt�r� nadal przeszywa�y �widruj�ce d�wi�ki. Powoli poznawa� pok�j, ��ko, wok� kt�rego krz�ta�a si� pi�kna i szlachetna asysta: markiza rozparta w fotelu, Maria And�elina na krze�le, uwijaj�cy si� medyk i Cyprian na stra�y przy drzwiach, kt�ry poleci� s�u��cemu, aby przyni�s� z apteczki banda�e Velpeau - ale te najszersze.
Otrz�sn�wszy si� z ostatnich opar�w nie�wiadomo�ci, chory nareszcie przypomnia� sobie, co si� wydarzy�o i dok�d zmierza�, kiedy zosta� napadni�ty.
- �Droga ciociu Amelio, chcia�bym zatelefonowa�...
- �Ale�, m�j drogi, to nierozs�dne! Dopiero co wyszed�e� z omdlenia i pierwsza my�l to zatelefonowa�! Lepiej by� si� zastanowi�, kto m�g� ci� doprowadzi� do takiego stanu! Czy masz jakie� podejrzenia?
- �Nie, �adnego! - sk�ama�, gdy� mia� jedno lub dwa. - Musz� zatelefonowa�, gdy� by�em um�wiony na kolacj� z przyjacielem, kt�ry pewnie si� niepokoi.
Kt�ra jest godzina?
- Wp� do jedenastej, o tej porze nie ma mowy, �eby� schodzi� do portiera. Cyprian si� tym zajmie. Podaj mu numer.
- �Niech poszuka w mojej marynarce notatnika z czarnej sk�ry, pod �Adalbert Vidal-Pellicorne". Niech mu powie, co mi si� przytrafi�o, ale nic wi�cej.
- �Co mia�by wi�cej powiedzie�? Przecie� nic nie wiemy. S�ysza�e�, Cyprianie?
Zadanie zosta�o wykonane szybko i sprawnie. Stary kamerdyner wr�ci� i zaanonsowa�, �e �przyjaciel ksi�cia pana" by� niepocieszony, i �e �yczy mu szybkiego powrotu do zdrowia oraz pyta, kiedy mo�e odwiedzi� chorego...
- �Jutro! - postanowi� Aldo pomimo protest�w pa�. -Musz� jak najszybciej si� z nim zobaczy�.
Chwil� p�niej, natarty arnik� i w oczekiwaniu na cudowny balsam, z torsem owini�tym banda�ami niczym mumia egipska, Aldo usi�owa� zasn��, kiedy spostrzeg�, �e pani de Sommieres wyrzuca wszystkich za drzwi, ale sama nie zamierza opu�ci� pokoju.
- �A ty nie udajesz si� na spoczynek, ciociu Amelio? -spyta� z zach�t� w g�osie. - Zdaje si�, �e zrobi�em wystarczaj�ce zamieszanie dzisiejszego wieczoru. Musisz by� zm�czona.
- �Trele-morele! Czuj� si� dobrze. Co do ciebie, je�li mia�e� do�� si�, �eby schodzi� do telefonu, to znaczy, �e jeszcze troch� ci ich zosta�o, �eby porozmawia� ze star� ciotk�! My�l�, �e nie ma co ukrywa�: to sprawka tego pod�ego Ferralsa?
- �Sk�d mog� wiedzie�? Nie widzia�em �ywego ducha... Uderzyli mnie i straci�em �wiadomo��. Ale powiedz mi, ciociu, co robi�a twoja dama do towarzystwa w parku o dziewi�tej wiecz�r? S�ysza�em, jak m�wi�a, �e wraca�a z adoracji, lecz to nie jest najkr�tsza droga z Saint-Augustin?
- �C�, Maria And�elina sz�a za tob�... na moje polecenie!
- �Kaza�a� mnie �ledzi�?... Kobiecie w �rodku nocy? Dlaczego nie Cyprianowi?
- �Jest na to za stary. Poza tym on st�pa tak powoli i majestatycznie, jakby eskortowa� osob� kr�la. Plan-Cr�pin to co innego: porusza si� bezszelestnie, niezauwa�ona, i pomimo swych gabaryt�w jest zwinna jak kot. Jej ciekawo�� nigdy nie �pi. Kiedy tylko si� dowiedzia�a, �e poszed�e� do Ferralsa, ogarn�� j� jaki� amok. Nawet gdybym jej nie kaza�a ci� �ledzi�, sama posz�aby za tob�!
- �O Bo�e! Nigdy bym nie przypuszcza�, �e wpad�em w sid�a biura �ledczego!
Ale przynajmniej nie zawiadomi�a ciocia policji?
- �Nie. Chocia� jeden z moich starych przyjaci�, kt�ry by� chlub� Quai des Orfèvres*22 na pocz�tku wieku, m�g�by...
- �Na mi�o�� bosk�, ciociu Amelio, tylko nie to! Chc� za�atwi� t� spraw� tak jak wszystkie inne: sam!
- �No to opowiedz mi, co si� wydarzy�o u handlarza broni. Kiedy zabija si� ludzi tysi�cami, nie my�li si� o tym, aby za�atwi� samotnego spacerowicza w parku.
- �To mo�liwe, lecz w to nie wierz� - odpar� Aldo, przypomniawszy sobie z�o�liwy chichot, kt�ry towarzyszy� jego upadkowi.
Ciep�y, melodyjny g�os sir Eryka nie m�g� tak brzmie�. Ten �miech wyra�a� nienawi��, okrucie�stwo, a przecie� p�atny zab�jca nie mia� powodu do osobistej nienawi�ci.
Od�o�ywszy to pytanie na p�niej, kiedy g�owa nie b�dzie mu tak ci��y�, Aldo opowiedzia� o spotkaniu z Ferralsem. Stara dama bardzo przej�a si� tragiczn� histori� B��kitnej Gwiazdy.
- �Zawsze my�la�am - szepn�a - �e ten klejnot nie przynosi szcz�cia. Od XVII wieku w rodzinie Montlaure zdarza�y si� tragedie, a� do wyga�ni�cia linii m�skiej. To dlatego twoja matka zosta�a jego spadkobierczyni�. Szkoda, �e si� go nie pozby�a... Kocha�a go, chocia� nigdy go nie w�o�y�a. Ona nie wierzy�a w fatum ci���ce nad tym kamieniem. Z pewno�ci� dlatego, �e nie wiedzia�a, podobnie jak my wszyscy, o tym, o czym przed chwil� mi powiedzia�e�.
- �Czy ta historia jest przynajmniej prawdziwa? Pomimo szczerego tonu Ferralsa, kiedy mi j� opowiada�, trudno uwierzy�, �e kt�ry� z moich przodk�w m�g�...
Markiza wybuchn�a �miechem.
- �Nie wstyd ci, �e wci�� jeste� taki naiwny? Twoi i moi przodkowie byli tylko lud�mi i podobnie jak inni ulegali chciwo�ci, pop�dom i nikczemno�ciom natury ludzkiej. I nie m�w mi, �e w Wenecji, kt�ra sta�a si� sceneri� wielu ponurych akt�w zemsty i gdzie aqua Tofana*23 kr��y�a jak m�ode wino podczas winobrania, by�o lepiej. Cz�owiek musi si� pogodzi� z baga�em, z kt�rym przychodzi na �wiat, m�j drogi Aldo, zaakceptowa� przodk�w i ca�� reszt�. Nie s�dz�, �eby to nasz s�siad chcia� ci� wyko�czy�: nie ma nic do ciebie, gdy� wygrywa na ca�ej linii.
- I ja tak my�l�...
Tymczasem jego podejrzenia skierowa�y si� na Zygmunta, chocia� trudno by�o uwierzy�, �e ten ��todzi�b potrafi�by zorganizowa� zasadzk�. I jeszcze to pytanie: czy Aldo by� �ledzony podczas spotkania z Anielk�, o kt�rym nie szepn�� ani s�owa ciotce Amelii? Je�li tak, to Ferrals wraca� na pierwszy plan; je�li kocha�, tak jak to utrzymywa�, jego zazdro�� mog�a by� niebezpieczna.
Pomimo sprzecznych my�li, kt�re mu si� t�oczy�y w ci�kiej g�owie, Morosini wreszcie zasn�� pokonany proszkiem uspokajaj�cym. Dosta� chyba ko�sk� dawk�, bo kiedy wreszcie si� obudzi� przed po�udniem, czu� si� tak otumaniony jak talerz zimnego risi e bisi*24 i mia� wielkie trudno�ci ze skleceniem dw�ch zda�. Jednak dalsze le�enie w ��ku nie wchodzi�o w rachub�. Nale�a�o jak najszybciej za�agodzi� sytuacj�. Aldo postanowi�, �e kiedy przyjdzie w odwiedziny Vidal-Pellicorne, trzeba by� na nogach! Lub przynajmniej ubra� si� i siedzie�.
Po za��daniu mocnej kawy ksi�ciu uda�o si� z pomoc� wielce niezadowolonego Cypriana zadba� o higien� i ubi�r. Poczu� si� znacznie lepiej i postanowi� przej�� do ma�ego saloniku na parterze.
Dok�adnie o godzinie trzeciej przyszed� archeolog i zasta� ksi�cia pal�cego jak komin oraz z kieliszkiem koniaku. K��by popielatoniebieskiego dymu zasnuwa�y pomieszczenie tak, �e prawie nie mo�na by�o oddycha�. Cyprian, kt�ry wprowadzi� go�cia, po�piesznie otworzy� okno, podczas gdy Vidal-Pellicorne usiad� w fotelu.
- �O Bo�e, co za palarnia! Czy chce si� pan udusi�?
- �Bynajmniej, chocia� pal� rzeczywi�cie zbyt du�o.
- �Czy znalaz� pan ju� odpowied� na nurtuj�ce go pytania?
- �Jeszcze nie. Nadal tkwi� w miejscu. Vidal-Pellicorne zarzuci! grzywk� do tylu, usiad� wygodniej i za�o�y� nog� na nog�, wyg�adzaj�c kant spodni.
- �Niech mi pan wszystko opowie! Mo�e we dw�ch szybciej co� wymy�limy...
Ale, ale, jak si� pan czuje?
- �Dobrze, o ile to mo�liwe po otrzymaniu tak silnego ciosu. Przypominam galantyn� z truflami, mam wielkiego guza i posiniaczon� skro�, ale poza tym nic mi nie dolega. Zebra same si� zagoj�. Jednego nie potrafi� rozgry��, komu zawdzi�czam t� srog� nieprzyjemno��.
- �Na ile znam Ferralsa, nie widz� go w roli skrzykuj�cego s�u��cych, �eby kogo� ok�adali kijami. Po pierwsze, nie ma nic przeciwko panu, a po drugie, raczej sam wypali�by do pana z rewolweru i to nie w plecy. Ma wysokie mniemanie o swoim honorze...
- �Bez w�tpienia, ale mo�e ma wa�ny pow�d: zazdro��.
Morosini opowiedzia� dok�adnie o spotkaniu z sir Erykiem i o schadzce z Anielk� w ogrodzie zoologicznym. Kiedy sko�czy�, Adalbert zamy�li� si� tak g��boko, �e Aldo pomy�la�, i� przyjaciel zasn��. Ale po chwili archeolog uni�s� powieki.
- �Chyba nieco si� po�pieszy�em, zapewniaj�c, �e mog� panu pom�c - powiedzia�. - W �wietle tego, co mi pan m�wi, sprawy zmieniaj� obr�t. Tej dziewczynie nie brak wyobra�ni!
- �Czy pana zdaniem jej plan nie ma sensu?
- �I tak, i nie... Zakochana kobieta jest gotowa na wszystko, a czy uwa�a pan, �e ona pana kocha...
- �Ma pan w�tpliwo�ci? - spyta� Aldo ugodzony do �ywego-
- �Nie, nie... - odpar� archeolog z anielskim u�miechem - bior�c pod uwag�, �e jest pan m�czyzn� czaruj�cym. Jednak, tak nag�a zmiana uczu� u dziewczyny, kt�ra dwa razy chcia�a pope�ni� samob�jstwo przez innego, wydaje mi si� dziwna, chocia� mo�e odnalaz�a swoj� drog�, spotykaj�c pana. Serce w tym wieku bywa bardzo zmienne.
- �To znaczy, �e jeszcze si� mo�e zmieni�? Niech mi pan wierzy, drogi Adalbercie, �e nie jestem na tyle zadufany w sobie, �eby s�dzi�, i� b�dzie mnie kocha� do ko�ca moich dni. Lecz musz� przyzna�, �e wczorajszy dzie� sprawi�, i� my�l oddania Anielki innemu jest mi wstr�tna!
- �Widz�, �e rzeczywi�cie dosi�g�a pana strza�a Amora! - stwierdzi� Adalbert. - I �e jest pan got�w porwa� narzeczon� w dniu za�lubin, spe�niaj�c jej pro�b�.
- �W�a�nie... To nie upraszcza naszej sprawy, nieprawda�? A pan musi uwa�a� mnie za szale�ca?
- �Wszyscy jeste�my szaleni, mniej lub bardziej! W tej przygodzie jest co� pozytywnego: wiemy, �e szafir b�dzie w zamku w dniu za�lubin. A poniewa� zosta�em zaproszony, postaram si� wykorzysta� sw�j talent i zamieni� kopi� na orygina�. Ferrals b�dzie szuka� pi�knej �ony i nie zatroszczy si� o szafir, przynajmniej przez jaki� czas.
To wielka odpowiedzialno�� - powiedzia� Aldo z u�miechem, w kt�rym zakie�kowa�a nadzieja.
- �B�d� musia� to jako� za�atwi� - rzek� archeolog niemal weso�o. - Jednak wydaje mi si� nieostro�no�ci�, �eby pan uciek� z wybrank� jeszcze tego samego wieczoru. Je�li, jak wszystko na to wskazuje, byli�cie �ledzeni podczas wczorajszej schadzki, psy zostan� puszczone pa�skim tropem. Przyje�d�aj�c do Wenecji, znajdzie pan policj� przed drzwiami.
- �Chyba pan nie chce, �eby Anielka uciek�a sama? Wej�cie Cypriana nios�cego list na wielkiej srebrnej tacy przerwa�o rozmow�.
- �Przyniesiono to od sir Eryka Ferralsa - rzek� stary s�uga, podaj�c kopert� Morosiniemu.
- �A to interesuj�ce! - mlasn�� Adalbert, unosz�c brwi. Wiadomo�� sk�ada�a si� z listu i grubego wygrawerowanego bristolu, kt�ry zaskoczony Aldo szybko przebieg� wzrokiem i poda� swojemu towarzyszowi, podczas gdy sam czyta� kilka linii skre�lonych zdecydowanym charakterem pisma.
Drogi Ksi���!
W�a�nie z najwi�kszym ubolewaniem dowiedzia�em si� o przykrym zaj�ciu, kt�rego Pan zosta�e� ofiar�, a kt�rego bezsprzecznie si� Pan po mnie nie mo�esz spodziewa�. Sp�r, kt�ry nas dzieli, nie jest w stanie zniszczy� naszego wzajemnego szacunku. Szczerze wierz�, �e nie zosta� Pan zbyt srodze poturbowany i szybko wr�ci Pan do zdrowia, i �e b�dziemy mo�e mogli nasze stosunki, kt�re tak �le si� zacz�ty, rozwin�� na bardziej przyjacielskiej stopie. Dlatego moja narzeczona i ja byliby�my wielce zobowi�zani, gdyby zechcia� Pan zaszczyci� nasz �lub swoj� obecno�ci�. By�oby to, jak wierz�, dobrym sposobem, aby zakopa� top�r wojenny. Z wyrazami najszczerszego...
Albo ten cz�owiek jest niewinny jak baranek, albo to najgorszy hipokryta! - rzek� Aldo, podaj�c list Adalbertowi. - Nie wiem jednak dlaczego, ale sk�ania�bym si� raczej ku tej pierwszej wersji.
- �Ja r�wnie�... pod warunkiem �e dowiem si�, sk�d wiedzia� o tym, co si� panu si� przytrafi�o, skoro nie macza� w tym palc�w...
- �Nic prostszego! Msza o sz�stej w ko�ciele �wi�tego Augustyna! Dama do towarzystwa mojej ciotki kontaktuje si� tam regularnie z kuchark� naszego s�siada, dzi�ki czemu jest na bie��co informowana o wszystkim, co si� u niego dzieje.
- �To niesamowite! W ka�dym razie potwierdza si� to, co panu powiedzia�em przed chwil�: je�li m�oda hrabina chce unikn�� nocy po�lubnej, musi uciec sama, podczas gdy pan powinien rzuca� si� w oczy na salonach, kiedy zostanie odkryte rzekome porwanie. To jedyny spos�b, aby uwiarygodni� jej histori� z porwaniem, kt�ra, prawd� m�wi�c, nie jest wcale taka z�a...
- �Je�li tak pan twierdzi, to musi by� prawd�, lecz ona nie zgodzi si� wyjecha� beze mnie... bo i dok�d?
- �Pomy�limy i o tym! - zagadkowo odpar� Adalbert uspokajaj�cym g�osem. - Pomy�limy te� o osobie, kt�ra mog�aby jej towarzyszy�. M�j drogi, wybacz mi, ale mam mn�stwo spraw do za�atwienia. �ycz� zdrowia, no i spr�-buj�e pan odzyska� normalny kolor, �eby m�c pokaza� si� publicznie. W tych dniach b�d� mia� du�o pracy. Nic bardziej stymuluj�cego dla umys�u ni� ma�a, porz�dna konspiracja!
- �A ja co mam robi� w tym czasie? Szyde�kowa�?
- �Jestem pewien, �e nie zabraknie panu zaj��! Niech pan przy�o�y porz�dny plaster do skroni, spaceruje, zwiedza muzea, spotyka przyjaci�, ale, b�agam, prosz� si� nie zbli�a� do Anielki! Ja zawiadomi� j� o naszym planie.
Prosz� tylko o mnie nie zapomnie�! - westchn�� Morosini, kt�rego znowu zaatakowa� b�l g�owy pod zdwojonym wp�ywem wypalonych papieros�w i dyskusji.
W niezbyt dobrym humorze wr�ci� do sypialni z zamiarem wzi�cia k�pieli, po�kni�cia kolekcji tabletek i niewychodzenia z pokoju a� do jutra. Zadba o siebie, a i odrobina lenistwa te� nie zaszkodzi... Zam�wi kolacj� do pokoju i po�o�y si�.
Niestety, kiedy ju� wygodnie umo�ci� si� w ��ku i zamierza� zasn��, Cyprian przyszed� zawiadomi�, �e sekretarka chce z nim rozmawia� przez telefon i �e sprawa jest pilna.
- �Nie mog�a zaczeka� do jutra - zrz�dzi� Aldo, zak�adaj�c pantofle i szlafrok, aby zej�� do mieszkania portiera.
- �To nie wina tej panny - t�umaczy� stary s�uga. - Na po��czenie z Wenecj� czeka si� cztery godziny.
Mieszkanie portiera Jules'a Chretiena pachnia�o kapu�niakiem i tytoniem. Portier ust�pi� miejsca Morosiniemu i wyszed� pali� na podw�rze, zabieraj�c kota. Aldo podni�s� s�uchawk� w nadziei, �e po��czenie zosta�o dawno przerwane, ale Mina tkwi�a nadal po drugiej stronie.
- �Powiedziano mi, �e jest pan cierpi�cy - rzek�a zjadliwie. - Mam nadziej�, �e to nic powa�nego poza ma�� niestrawno�ci�? Tak si� zawsze ko�czy jadanie w restauracjach.
- Itylko po to wyci�gn�a mnie pani z ��ka? - krzykn�� Morosini rozz�oszczony. - Upad�em! No wi�c, co ma mi pani takiego pilnego do powiedzenia?
- �A to, �e jestem zawalona prac� i �e ju� czas, aby pan wr�ci� do domu! - rzuci�a. - Jak d�ugo zamierza pan tam jeszcze siedzie�?
Do diaska, ona mnie beszta! - pomy�la�. Zapragn�� odes�a� j�, gdzie pieprz ro�nie. Niestety, by�a jedyn� osob� zdoln� podo�a� obowi�zkom w domu podczas jego nieobecno�ci. Dlatego odpowiedzia� sucho:
- �Tak d�ugo, jak b�dzie potrzeba! Prosz� sobie wbi� do tej zakutej g�owy, �e nie jestem tu dla zabawy. Mam sprawy do za�atwienia. Poza tym jest �lub... w rodzinie, w kt�rym mam uczestniczy� szesnastego. Je�li ma pani za du�o pracy, prosz� wezwa� hrabin� Orseolo. Uwielbia zajmowa� si� antykami i ch�tnie pani pomo�e.
- �Nie, dzi�kuj�! Wol� sama zaj�� si� domem. Mam nadziej�, �e pomimo licznych zaj�� nie zapomnia� pan o aukcji bi�uterii ksi�nej Apraxine jutro w pa�acu Drouot? W katalogu zamie�cili koli� z topaz�w i turkus�w, kt�ra w sam raz pasuje do zam�wienia signora Rapalli na urodziny �ony. Wi�c, gdyby to panu zbytnio nie przeszkadza�o...
- �Na lito�� bosk�, Mino, znam sw�j zaw�d! I prosz� porzuci� ten zjadliwy ton, kt�ry mi nie odpowiada. Co do aukcji, prosz� by� pewn�, b�d� tam i...
- �W takim razie, nie mam panu nic wi�cej do powiedzenia, poza �yczeniem dobrej nocy. I prosz� o wybaczenie, je�li panu przeszkodzi�am.
Mina trzasn�a s�uchawk�, chc�c w ten spos�b da� ksi�ciu do zrozumienia, �e zas�u�y� na najwy�sz� nagan�. Aldo zrobi� to samo, lecz znacznie �agodniej, uznaj�c, �e nie nale�y wy�adowywa� z�o�ci na telefonie portiera. Nie by� z siebie zadowolony; przecie� przyjecha� specjalnie na t� aukcj� i bez Miny by�by o niej zupe�nie zapomnia�! A wszystko dlatego, �e straci� g�ow� dla pi�knej dziewczyny.
Wracaj�c do pokoju, czyni� sobie ci�kie wyrzuty. Czy by� gotowy po�wi�ci� dla Anielki ukochany zaw�d ��cznie ze szlachetn� misj�, kt�rej si� podj��? Kocha� Anielk� by�o cudownie, ale musia� pami�ta� o swym zadaniu. Jutrzejsza aukcja wyjdzie mu tylko na dobre. Tym bardziej �e zapowiada�a si� nad wyraz pasjonuj�co, bowiem szkatu�ka nale��ca do wielkiej rosyjskiej damy, kt�ra w�a�nie zmar�a, zawiera�a, w�r�d innych klejnot�w, dwie diamentowe ��zy", kt�re stanowi�y w�asno�� carycy El�biety. Kolekcjonerzy b�d� si� o nie zabija�, a licytacja mo�e okaza� si� ekscytuj�ca do granic mo�liwo�ci!
Przed za�ni�ciem Morosini wezwa� Cypriana.
- �B�d� tak dobry, Cyprianie, i wy�lij jutro wczesnym rankiem kierowc� do pana Vauxbruna, by mi po�yczy� katalog aukcji ksi�nej Apraxine. Powiedz mu te�, �e b�d� w domu aukcyjnym Drouot tu� przed otwarciem.
*�� *�� *
Najwi�ksza sala domu aukcyjnego Drouot p�ka�a w szwach, kiedy Morosini do��czy� do Gilles'a Vauxbruna, kt�ry zaj�� dla niego krzes�o w pierwszym rz�dzie.
- �Je�li zamierzasz kupowa� - szepn�� mu na ucho - to �ycz� ci szcz�cia. Poza Chaumetem, kt�ry poluje na diademy do swojej kolekcji, jest Aga Khan, Carlos de Beistegui i baron Edmund de Rothschild. Wierz mi, �e ��zy carycy" zrobi� furor�!
- �A ty nie zostajesz?
- �Nie. Musz� zaj�� si� dwiema kanapami w stylu regencji, kt�re s� do kupienia w sali obok. Spotkajmy si� przy wyj�ciu.
- �Zgoda! Pierwszy, kt�ry wyjdzie, czeka na drugiego. Zjesz ze mn� kolacj�?
- �Pod warunkiem �e poprawisz sw�j makija�: ten nie jest zbyt udany... - doda� antykwariusz z ironicznym grymasem.
Podczas gdy Vauxbrun torowa� sobie przej�cie w stron� drzwi po�r�d obficie ukwieconych damskich kapeluszy, Aldo obserwowa� publik�, odnajduj�c osobisto�ci wspomniane przez przyjaciela. Ale i inni amatorzy antyk�w byli godni uwagi.
Dostrzeg� tu kilka znanych kobiet, kt�re przysz�y z ciekawo�ci i �eby by� widzianymi: aktorki, takie jak Ewa Francis, wielka Julia Bartet, Marta Chenal i Fran�oise Rosay, z tych najbardziej znanych, r�wnie eleganckie jak �piewaczka Mary Garden. Zauwa�y� tak�e wielu obcokrajowc�w, w tym oczywi�cie Rosjan, z kt�rych cz�� znalaz�a si� tu jedynie powodowana swego rodzaju pobo�no�ci�. W�r�d nich wyr�nia�a si� wysoka posta� przystojnego ksi�cia Feliksa Jusupowa, zab�jcy Rasputina. B�d�c po�rednikiem w sprzeda�y starych mebli, nie znalaz� si� tu, by kupowa�, lecz towarzyszy� pi�knej kobiecie, ksi�niczce Paley, c�rce pewnego arcyksi�cia, kt�ra przysz�a wyla� �ezk� na ��zy El�biety".
Aukcja mia�a si� rozpocz�� od uderzenia m�otka licytatora Lair-Dubreuila, kt�ry by� ju� na stanowisku w towarzystwie pan�w Falkenberga i Linzelera, kiedy w t�umie powsta�o jakie� dziwne zamieszanie. Morosini zobaczy�, jak w kierunku miejsc w pierwszym rz�dzie, kt�re po�piesznie stara�o si� zwolni� dw�ch m�odych ludzi, sunie ekstrawagancki kapelusz otoczony sut�, czarn� woalk� w z�ote kropki, spod kt�rej wyziera trupio blada twarz pokryta bia�ym pudrem w odcieni zieleni... Morosini rozpozna� ogniste oczy markizy Casati. Wierna swojemu niekonwencjonalnemu stylowi ubierania i pasji orientalizmu, nosi�a szerokie, poz�acane pantalony su�tanki i mantylk� z czarnego weluru.
Luiza Casati tutaj? - pomy�la� ze zgroz� Morosini. -Nie b�d� m�g� si� jej pozby�.
Nie zdziwi�o go, �e w orszaku kr�lowej Wenecji zauwa�y� eleganck� i zwiewn� sylwetk� lady Mary Saint Albans w kostiumie z bia�o-niebieskiego krepdeszynu od Redfer-na i ma�ym kapelusiku. - Jeszcze jej tu brakowa�o - pomy�la�, gdy� nie zachowa� dobrego wspomnienia z wizyty, jak� mu z�o�y�a. - Mo�na by s�dzi�, �e te dwie kobiety sta�y si� nieroz��czne... O niebiosa, �eby tylko uda�o mi si� im umkn��!...
Ale by�o to tylko pobo�ne �yczenie. Bransoletka z�o�ona z dwudziestu siedmiu brylant�w, para kolczyk�w, z kt�rych ka�dy wykonano z kwadratowego szmaragdu otoczonego brylantami, pier�cie� z�o�ony z dw�ch pi�knych diament�w, naszyjnik ze stu pi��dziesi�ciu pere� i broszka ozdobiona trzema szmaragdami, to wszystko mo�na by�o �atwo kupi�, ale jeszcze nie zacz�a si� prawdziwa gor�czka. Wymieniona bi�uteria by�a wspania�a, ale niezbyt stara; wszyscy czekali na klejnoty historyczne.
Pierwszy dreszcz przeszy� publik�, kiedy przysz�a kolej na wspomniany przez Min� z�oty komplet wysadzany topazami i turkusami. Uroczy ten zestaw, sk�adaj�cy si� z naszyjnika, pary kolczyk�w i wspania�ego ma�ego diademu, car Aleksander I ofiarowa� onegdaj prababce ksi�niczki Apraksyny w zamian za kilka przys�ug.
Mina chyba oszala�a! - pomy�la� Morosini. - Jest zbyt pi�kny dla signory Rapalli; wkr�tce sko�czy siedemdziesi�t lat i jest taka okropna!
Wkr�tce jednak zacz�� �a�owa� tak niesprawiedliwej oceny. To, �e Rapalli zalicza� si� do nuworysz�w, nie przeszkadza�o mu w uwielbianiu �ony, kt�ra by�a czaruj�c� starsz� pani�. O ile j� zna�, pewnie nigdy nie w�o�y�aby wszystkich tych ksi���cych klejnot�w, lecz widz�c w nich dow�d mi�o�ci ma��e�skiej, uczyni�aby z nich sw�j bezcenny skarb, kt�ry otacza�aby nabo�nym szacunkiem niczym obraz Madonny.
To znacznie lepszy los - pomy�la� Morosini - dla klejnot�w tej klasy ni� miejsce na g�owie modnej kurtyzany podczas orgii w prywatnych gabinetach w Cafe de Paris lub u La Perouse. Ot� jaki� protektor jednej z tych pa� licytowa� za�arcie i nagle Aldo r�wnie� wkroczy� do walki, kt�r� zreszt� wygra�, skwitowany frenetycznymi oklaskami Luizy Casati i grupy Rosjan.
Tymczasem sala zacz�a si� o�ywia�. Jedynie w�ska grupka sta�ych bywalc�w nie bra�a udzia�u w og�lnym rozgardiaszu. By�y to osoby starsze, kt�re przychodzi�y tu prawie co dzie� jak na przedstawienie. Zajmowa�y miejsca w k�cie sali, nie interesuj�c si� bogatymi amatorami. Jedne przegl�da�y katalogi, inne podziwia�y rzeczy, kt�re jeszcze mia�y zosta� sprzedane. W�r�d nich wyr�nia� si� starszy m�czyzna - przynajmniej s�dz�c po bia�ych w�osach - kt�ry tkwi� nieruchomo, jakby pogr��ony we �nie. Aldo widzia� tylko jego niewyra�ny profil ukryty mi�dzy rondem sfatygowanego, filcowego kapelusza a ko�nierzem szarego surduta pami�taj�cego lepsze czasy.
M�czyzna by� tak nieruchomy, �e mo�na by pomy�le�, i� nie �yje. Morosiniego co� w nim zaintrygowa�o, jakie� niejasne wspomnienie, jednak tak odlegle, �e nie m�g� go sprecyzowa�. Chcia� go zobaczy� z przodu, lecz z jego miejsca by�o to niemo�liwe.
Aldo, nie zamierzaj�c nic wi�cej kupowa�, nie �ledzi� licytacji, interesuj�c si� sal�, w kt�rej wrza�o. Po�r�d najbardziej rozognionych zauwa�y� lady Saint Albans, kt�ra ogarni�ta nag�� pasj� zdawa�a si� ofiar� �wi�tego gniewu. W�a�nie stoczy�a z Aga Khanem b�j o w�oski wisior z XVI wieku, z�o�ony z wielkiej barokowej per�y i wielobarwnych kamieni. Licytowa�a go z zapartym tchem, nie przestaj�c mi�tosi� r�kawiczek.
Bo�e, ju� widzia�em wielu pasjonat�w w moim �yciu, ale nie do tego stopnia - pomy�la� Morosini. - Ca�e szcz�cie, �e lord Killrenan stworzy� mi�dzy nim a ni� g��bok� przepa��...
Ale najgorsze nast�pi�o, kiedy licytacj� wygra� orientalny ksi���; ze �licznych, szarych oczu Luizy Casati trysn�y �zy w�ciek�o�ci i wsp�czucia. Stara�a si� co� szepn�� na ucho nieszcz�liwej przyjaci�ce, wskazuj�c na st� licytatora: na poduszce z czarnego weluru ukaza�y si� diamentowe ��zy", kt�re przywita� og�lny szmer podziwu.
Morosini r�wnie� poczu� si� zafascynowany. By�y to dwa wspania�e kamienie oprawione jako kolczyki, kt�re roztacza�y delikatny, r�owy blask. Dr�enie podziwu przebieg�o przez sal� jak morski szkwa�, nawet starszy pan na ko�cu sali wyprostowa� si�, �eby lepiej je widzie�, ale natychmiast usiad�, nie kryj�c wielkich emocji.
Propozycje ceny pada�y ze wszystkich stron. Aldo r�wnie� da� si� wci�gn��, nie wierz�c jednak w swoje zwyci�stwo. Kiedy do gry wchodzi� Rothschild czy inny magnat, walka stawa�a si� nier�wna. Starszy pan nie przestawa� wstawa� i siada�, a� sta�o si� jasne, �e wygra t� aukcj�. Jednak n�dzny wygl�d staruszka wzbudzi� w�tpliwo�ci licytatora do tego stopnia, �e bezpo�rednio zwr�ci� si� do niego z pytaniem:
- �Pan �yczy sobie jeszcze licytowa�? Us�yszano nie�mia�y i nieco wystraszony g�os:
- �Ja? Ale� ja nie licytowa�em...
- �Jak�e to? Ca�y czas podnosi� pan r�ce, a wie pan, �e wystarczy drobny znak.
- �Och! Bardzo przepraszam... Nie zdawa�em sobie sprawy... By�em taki szcz�liwy... Jeszcze nigdy nie widzia�em tak ol�niewaj�cych klejnot�w...
Po sali przebieg�y �miechy i stary pan odwr�ci� si�, smutny, lecz pe�en godno�ci.
- �Prosz� pa�stwa... nie trzeba si� �mia�!... To prawda, co m�wi�!
Tylko Morosini si� nie �mia�. Z przej�ciem patrzy� na t� twarz, kt�ra wy�oni�a si� nagle z najdro�szej mu przesz�o�ci: by� to Hieronim Buteau, jego stary nauczyciel, po kt�rym �lad zagin�� podczas wojny. Wkr�tce jednak rado�� znikn�a na widok stanu, w jakim si� �w cz�owiek znajdowa�: blada twarz poorana zmarszczkami, zbyt d�ugie, matowe w�osy i oczy pe�ne b�lu, jakby nieobecne.
Tymczasem nauczyciel nie m�g� mie� wi�cej ni� pi��dziesi�t cztery lata.
Morosiniego przesta�a interesowa� aukcja. Chcia�, �eby jak najszybciej si� sko�czy�a i �eby m�g� u�ciska� starego przyjaciela.
Nast�pi�o to wkr�tce. Baron Edmund zgarn�� ��zy" i sala, komentuj�c wydarzenie, powoli zacz�a pustosze�. Szybki rzut oka i Morosini stwierdzi�, �e markiza Casati jest zbyt zaj�ta pocieszaniem przyjaci�ki, kt�rej nic si� nie uda�o kupi�, by mia�a stan�� mu na drodze. Ksi��� kilkoma susami dopad� do starego nauczyciela, kt�ry siedzia� na krze�le i pochlipywa�. Aldo usiad� obok niego i szepn��:
- Panie Buteau, jak�e jestem szcz�liwy...
Uj�� dwie dr��ce, kruche d�onie i �cisn�� je w swoich. Nauczyciel spojrza� na niego z niemym zachwytem.
- �Poznaje mnie pan? Jestem Aldo, pa�ski ucze�. W oczach pe�nych �ez pojawi� si� b�ysk rado�ci.
- �Czy ja �ni�, czy to naprawd� pan?
- �To ja. Dlaczego nie dawa� pan znaku �ycia? My�la�em, �e pan nie �yje.
- �Bo my�la�em, �e nie �yj�... Na skutek rany w g�ow� straci�em pami��... to wielka przerwa w moim �yciu, ale niedawno zosta�em wyleczony. Jak s�dz�... Mog�em opu�ci� szpital. Z mojej skromnej pensji op�acam sobie pok�j przy ulicy Meslay... niedaleko st�d.
- �A dlaczego nie przyjecha� pan do Wenecji? Dlaczego nie wr�ci� pan do nas?
- �Prosz� sobie wyobrazi�, �e nie by�em pewien, czy ten etap mego �ycia rzeczywi�cie mia� miejsce. Przecie� m�g� by� tylko wytworem mojej wyobra�ni. W mojej g�owie trwa� wielki zam�t, nie wiedzia�em, kim jestem ani sk�d przychodz�! Wenecja... To tak daleko... a podr� drogo kosztuje. Gdybym si� pomyli�, gdybym sobie pana wymy�li�, nie m�g�bym wr�ci� do domu i...
- �Do domu? Pa�ski dom jest w pa�acu Morosinich, tam jest pana pok�j, pana biblioteka...
W tej chwili pracownik domu aukcyjnego Drouot zaprosi� ksi�cia, by zabra� nabyty przedmiot i zap�aci�.
- �Panie Buteau, zaraz wracam, niech pan si� st�d nie rusza!
Wr�ci� kilka minut p�niej, nios�c pod pach� wielkie, nieco sfatygowane sk�rzane pud�o oznakowane ksi���c� piecz�ci�, kt�re otworzy� przed starym nauczycielem.
- �Niech pan spojrzy! Czy� nie jest wspania�y? Zm�czona twarz zar�owi�a si�, a jedna z bladych r�k wyci�gn�a si� i dotkn�a naszyjnika.
- �Cudowny! Zauwa�y�em go, id�c dzi� rano na wystaw�. Przychodzenie tu to moja jedyna rado�� i to dlatego szuka�em mieszkania w pobli�u... Kupi� go pan mo�e dla �ony?
- �Nie jestem �onaty, m�j przyjacielu. Kupi�em go dla klienta... Musisz wiedzie�, �e teraz zajmuj� si� antykami, a w szczeg�lno�ci starymi klejnotami i �e zawdzi�czam to tobie! Kiedy by�em dzieckiem, przekaza� mi pan swoj� pasj�.
Ale chod�my st�d, mamy sobie tyle do powiedzenia. Zabieram pana ze sob�.
- �Odwiezie mnie pan do domu?
- �Tak, ale nie po to, by pana tam zostawi�. Zbyt si� obawiam, �e zn�w mi si� pan wymknie. We�miemy taks�wk�, pojedziemy na ulic� Meslay po pa�skie rzeczy, i by za�atwi� to, co ma pan do za�atwienia, i pojedziemy do pani de Sommieres. Mam nadziej�, �e j� pan pami�ta?
- �Pani� markiz�? - spyta� nauczyciel, a na jego twarzy pojawi� si� prawdziwy u�miech zabarwiony nawet odrobin� weso�o�ci. - Kto m�g�by zapomnie� tak� osobisto��!
- �Zobaczy pan, nic si� nie zmieni�a. Zatrzyma�em si� u niej na kilka dni, potem razem wr�cimy do Wenecji. Cecina oszaleje z rado�ci na pana widok... i ju� ona si� postara, �eby pan szybko odzyska� form�!
- �Ja r�wnie� chcia�bym j� zobaczy�, a zw�aszcza ksi�n�. Jak si� miewa starsza pani?
- �Niestety, opu�ci�a ten pad�. Wszystko panu opowiem. Ale, ale, niech no pan powie, kiedy przed chwil� kupi�em to cacko, licytator poda� moje nazwisko. Czy nie zwr�ci� pan na to uwagi?
- �Niestety, nie... Niech mi pan wybaczy, ale przyszed�em tu, �eby ujrze� diamenty cesarzowej El�biety. By�em nimi zafascynowany. I nie s�dzi�em, �e mo�e zdarzy� si� cud!
Obejmuj�c si� ramionami, obaj m�czy�ni skierowali si� do wyj�cia, lecz je�li Morosini s�dzi�, �e pozby� si� pani Casati, to si� myli�. Markiza wraz ze swoj� towarzyszk� czeka�y na niego w galerii wej�ciowej. Napad�a na niego, otaczaj�c go fa�dami wiruj�cej mantylki, niczym toreador byka swoj� mulet�.
- �Tyle czasu zabra�o panu zap�acenie za ten bibelot! Mia�am ju� po pana p�j��, ale teraz mam pana i nie wypuszcz�! M�j samoch�d stoi przy ulicy Drouot i zabieram pana do siebie do...
- �Nigdzie mnie pani nie zabierze, moja droga Luizo! Prosz� najpierw pozwoli�, bym przywita� si� z lady Saint Albans.
Lady Mary niedbale poda�a mu d�o�, pe�na urazy.
- �Nie s�dzi�am, ksi���, �e mnie pan pozna. Czy zmieni� pan zdanie co do bransolety ksi�niczki Mumtaz Mahal?
- �Ale� pani uparta! - odpar� ze �miechem. - Ju� pani m�wi�em setki razy, �e jej nie posiadam. A nie pr�bowa�a pani, tak jak zamierza�a, skontaktowa� si� z lordem Killrenanem?
- �Wyjecha� i da�abym g�ow�, �e bi�uteria jest u pana... Zgaduj�c, �e ta rozmowa do niczego nie prowadzi, Aldo odwr�ci� si� do Luizy Casati, przeprosi� j�, �e nie mo�e jej towarzyszy� pomimo tak uprzejmego zaproszenia, gdy� szcz�liwym zrz�dzeniem losu spotka� starego przyjaciela, kt�rym musi si� zaj��.
- �Spotkamy si� w Wenecji. W Pary�u jestem tylko przejazdem.
- �A ja nie! Zostaj� a� do Grand Prix, a sam pan wie, �e nigdy nie sp�dzam lata nad lagun�, jest tam dla mnie za gor�co.
- �A zatem prze�o�ymy to na p�niej. Jestem niepocieszony! Ca�uj� r�czki, droga Luizo! Lady Mary!
Uk�oniwszy si�, Aldo porwa� pana Buteau w stron� wielkich, szklanych drzwi Domu Aukcyjnego.
- �Mo�na by rzec, �e pani Casati jest wieczna! - zauwa�y� stary nauczyciel. - Wcale si� nie starzeje i o ile dobrze zrozumia�em, nadal ma w V�niset �liczny R�owy Pa�ac, kt�ry kupi�a od pana de Montesquieu?
- �Mam wra�enie, �e pa�ska pami�� zaczyna nadrabia� stracony czas! - odpar� weso�o Morosini. - Teraz si� panu przyda. Musi pan sko�czy� swoje wielkie dzie�o na temat spo�ecze�stwa weneckiego w XV wieku. Czeka na pana...
Morosini, nie zwlekaj�c, zatrzyma� przeje�d�aj�c� taks�wk� i zapakowa� si� do niej z dwiema drogocennymi zdobyczami, z kt�rych cenniejsz� nie by�a wcale kolia przeznaczona dla signory Rapalli...
* * *
Tego wieczoru w pa�acu przy ulicy Alfreda de Vigny �wi�towano nieoczekiwane wskrzeszenie pana Buteau. Pani de Sommieres, kt�ra dobrze go zna�a i ceni�a jego zas�b wiadomo�ci, zrobi�a nawet na jego cze�� odst�pstwo od swoich szampa�skich przyzwyczaje� i wznios�a toast za zdrowie cudownie odnalezionego Burgundczyka starym, wykwintnym chambolle-musigny z ostatnich lat ubieg�ego wieku. Pan Buteau jad� ze �zami szcz�cia w oczach. Ani on, ani jego wybawca nie spali wiele tej nocy, tyle mieli sobie do powiedzenia. Aldo by� tak szcz�liwy, �e zapomnia� o obola�ych bokach, a nawet o Anielce...
Nast�pnego dnia, niczym Kopciuszkiem, zaj�� si� zmian� garderoby pana Buteau, kt�rego odzia� od st�p do g��w podczas d�ugiej wizyty w Old England, a dobry fryzjer doprowadzi� do �adu jego potargan� fryzur�. Po tych zabiegach ma�y staruszek z domu aukcyjnego Drouot odm�odnia� o dziesi�� lat i prawie ca�kowicie odzyska� sw�j dawny wygl�d.
Metamorfoza nie odby�a si� jednak bez walki. Pan Buteau zawzi�cie protestowa� przy ka�dym zakupie, ale jego dawny ucze� mia� odpowied� na wszystko.
- �Kiedy wr�cimy do domu, b�dzie pan mia� wi�cej pracy, ni� pan s�dzi, i nie zadowoli si� pan samym pisaniem swojego wielkiego dzie�a. Zamierzam w��czy� pana do firmy Morosini, gdzie b�dzie pan m�g� odda� mi wielkie us�ugi. Otrzyma pan pensj� i, je�li panu tak bardzo na tym zale�y, b�dzie mi pan m�g� zwr�ci� cz�� koszt�w. Czy to panu odpowiada?
- �Nie tylko, �e odpowiada... Wype�nia pan moje serce rado�ci�, drogi Aldo!
Nie wiem, czy m�g�by prosi� jeszcze o jedno?
- �Zgadzam si� z g�ry.
- �Chcia�bym, �eby przesta� mnie pan nazywa� �panem Buteau". Nie jest pan ju� moim uczniem, a poniewa� mamy razem pracowa�, prosz� zwraca� si� do mnie po imieniu, jak do przyjaciela.
- �Z wielk� rado�ci�! Witaj w domu, drogi Hieronimie! Troch� si� pan zmieni� w ostatnim czasie, ale jestem przekonany, �e b�dzie panu w nim dobrze! Apropos, czy m�g�by pan odda� mi pierwsz� przys�ug�, podejmuj�c prac� od zaraz? Jak ju� wspomnia�em, zostan� tu przez kilka dni, gdy� wybieram si� na �lub... to wa�na znajomo�� i by�oby mi na r�k�, gdyby pojecha� pan do Wenecji jutro. Wola�bym oczywi�cie pana zabra� ze sob�, lecz chcia�bym, aby komplet, kt�ry wczoraj kupi�em, jak najszybciej si� tam znalaz�. Kto� na to czeka niecierpliwie.
- �Chce pan, �ebym zabra� koli�? Z najwi�ksz� przyjemno�ci�!
- �Jestem pewien, �e dogadacie si� z Min� van Zelden, moj� sekretark�, kt�ra nie przestaje jazgota�, �e jest strasznie zapracowana. Co do Ceciny i jej m�a, stan� na g�owie, �eby godnie pana przyj��. Zadzwoni� do Zachariasza, a potem do Cooka, �eby zarezerwowa� panu miejsce sypialne.
Nag�a ch�� Morosiniego wysiania do Wenecji cz�owieka, kt�rego szcz�liwie odnalaz�, nie by�a wcale podyktowana tym, �e pilno mu by�o przekaza� topazy signory Rapalli, lecz zbli�aj�cym si� dniem �lubu Anielki. Nie wiedz�c, jak przebiegnie ten pe�en zamieszania dzie�, Aldo nie chcia�, aby pan Buteau by� w cokolwiek wpl�tany. Ten kruchy, spokojny cz�owiek by� wrogiem wszelkiej przygody i trudno przysz�oby mu przysta� na awantur�. W ka�dym razie Aldo nie chcia� za �adn� cen� rzuci� najmniejszego cienia na szcz�cie, jakim promienia�a obecnie osoba, kt�r� kocha� i kt�ra tak wiele wycierpia�a.
Po zainstalowaniu pana Buteau w�r�d mahoni�w, rze�bionych luster, dywan�w i welur�w wielkiego, luksusowego poci�gu, nie pozby� si� jednak wszystkich zmartwie�. Co prawda, czu� si� znacznie lepiej, ale nie mia� wiadomo�ci od Vidal-Pellicorne'a, co niezmiernie go denerwowa�o.
Pani de Sommieres jeszcze podsyci�a to zdenerwowanie, kiedy nagle spyta�a:
- �A czy pomy�la�e� o prezencie?
- �O prezencie?... Jakim prezencie?
Czy� w przysz�ym tygodniu nie jeste� zaproszony na �lub? Ot�, zwyczaj ka�e, aby m�odym ma��onkom ofiarowa� prezent na now� drog� �ycia. Zgodnie ze swoimi mo�liwo�ciami i stopniem znajomo�ci, poczynaj�c od �opatki do ciasta, szczypczyk�w do cukru, a� po zegar w stylu regencji lub p��tno wielkiego mistrza - rzuci�a z figlarnym b�yskiem w oku. - Chyba �e nie chcesz si� kompromitowa� z tymi lud�mi?
- �Musz� tam i��! - odpar� Aldo.
- �Co za up�r! Nie wiem, jak� przyjemno�� znajdziesz na tym weselu... chyba
�e zamierzasz porwa� narzeczon� -doda�a markiza ze �miechem, nie podejrzewaj�c nawet, jak bliska jest prawdy. Na szcz�cie w�a�nie nalewa�a sobie szampana, dzi�ki czemu nie zauwa�y�a, �e Aldo poczerwienia� jak burak. Aby ukry� zmieszanie, wsta� i ruszy� w stron� drzwi.
- �Wybacz mi, ciociu Amelio, ale musz� zadzwoni� do Gilles'a Vauxbruna.
- �Czy ty aby nie jeste� szalony? Chyba nie zamierzasz rujnowa� si� u wielkiego antykwariusza dla tego bandyty Ferralsa? I jeszcze jedno: na kogo zaadresujesz sw�j prezent: na niego czy na ni�?
- �Na oboje, poniewa� mieszkaj� pod tym samym dachem. Co zreszt�, wed�ug mnie jest nieodpowiednie.
- �Musz� przyzna� ci racj�, uwa�am to za skandaliczne. Na szcz�cie nast�pi�y pewne zmiany. Przedwczoraj Solma�scy przenie�li si� do Ritza. gdzie zaj�li najpi�kniejszy apartament. Jeszcze nigdy nie przys�ano tam tylu kwiat�w! Nasz handlarz armat wymi�t� chyba wszystkie kwiaciarnie dla narzeczonej.
Morosini wyda� gwizd podziwu.
- �Do diaska! Sk�d ciocia czerpie te wszystkie wiadomo�ci? Czy�by Maria And�elina mia�a r�wnie� swoich ludzi przy placu Vend�me?
- �Nie. nie. To ta stara plotkara. Klementyna d'Havre, przysz�a do mnie wczoraj na herbat� po kolacji w Ritzu... A wi�c dla kogo b�dzie ten prezent?
- �Oczywi�cie dla niego, ale niech ciocia b�dzie spokojna: wybior� �opatk� do tort�w!
* * *
W rzeczywisto�ci nast�pnego dnia naby� niewielk�, rzymsk� statuetk� z br�zu z I wieku, przedstawiaj�c� boga Wulkana wykuwaj�cego piorun dla Jupitera. Wymarzony symbol dla handlarza armat! Poza tym nieprzyzwoicie by�oby oszcz�dza� na cz�owieku, kt�rego zamierza� pozbawi� m�odej �ony i klejnotu.
- �A to ci gafa! - skomentowa� ten zakup Adalbert. -Przecie� Wulkan, kt�ry mia� Wenus za �on�, nie by� wcale szcz�liwy w ma��e�stwie. Czy pan o tym zapomnia�, czy zrobi� to naumy�lnie?
- �Ani jedno, ani drugie! - odpar� Morosini niedbale. -Nie mo�na stale o wszystkim pami�ta�...
Dwa dni przed �lubem sir Eryka Ferralsa ze �liczn� polsk� hrabiank�, o kt�rej m�wi� �ca�y Pary�", nie mo�na ju� by�o znale�� wolnego pokoju w hotelach i wiejskich zajazdach od Blois po Beaugency. Go�ci zjecha�o zbyt wielu, aby mo�na wszystkich ulokowa� w zamku. Licznie stawi�a si� te� prasa, wielka i ma�a, zach�anna na zdj�cia i sensacje, nie wspominaj�c o policji i rzeszy ciekawskich, kt�rych przyci�gn�o to �wiatowe wydarzenie zapowiadaj�ce si� wyj�tkowo okazale.
Dla Alda i Adalberta nie by�o problemu: znale�li si� ju� na miejscu po po�udniu pi�tnastego maja. Pierwszy zosta� przyj�ty w czaruj�cym renesansowym zamku Mer przez star� znajom� z klasztoru ciotki Amelii, dok�d uda� si� w �poje�dzie na benzyn�" markizy. Drugi, zaproszony i przez Ferralsa. i przez m�odego Solma�skiego, dokona� spektakularnego wjazdu w swoim ma�ym, czerwonym amilcarze do zamku, gdzie mia� si� zatrzyma�. Za spraw� bolidu, kt�ry rozwija� szybko�� do stu pi�ciu kilometr�w na godzin�, ale kt�rego hamulce dzia�a�y tylko na tylne ko�a, �w wjazd do miasteczka nie przeszed� niezauwa�ony.
By�a jeszcze trzecia osoba, m�czyzna, kt�remu archeolog przydzieli! niepo�lednie zadanie, gdy� mia� on zabra� Anielk� i ukry� j� w bezpiecznym miejscu. Przebywa� w pobli�u ju� od pi�ciu dni i zajmowa� si� w�dkowaniem na drugim brzegu Loary, czekaj�c na odegranie swojej roli. Nazywa� si� Romuald Dupuy i by� bratem bli�niakiem Teobalda, wiernego s�u��cego Adalberta.
Bracia byli do siebie tak podobni, �e nawet Vidal-Pelli-corne nie potrafi� ich odr�ni�. I obydwaj wielce oddani archeologowi, od kiedy podczas wojny uratowa� �ycie Teobaldowi, ryzykuj�c w�asne. Dla braci to by�o tak, jakby uratowa� ich obu.
Tak wi�c od pi�ciu dni Romuald, kt�ry przyjecha� na wie� na motocyklu, udaj�c �urnalist�, wynajmowa� ma�y domek i bark� od pewnego rybaka. Obydwa obiekty znajdowa�y si� prawie naprzeciw zamku.
Z barki ukrytej w srebrzystych witkach brzozowych m�g� obserwowa� - go�ym okiem lub za pomoc� pary lornetek - d�ugi bia�y budynek, o kt�rym dworzanie pewnej kr�lewskiej kochanki powiadali ongi�, �e to pa�ac Armidy przeniesiony przez chmury nad brzeg Loary.
Zamek, otoczony olbrzymim parkiem i osadzony jak ofiara dla bog�w w�r�d zachwycaj�cych ogrod�w i taras�w dwoma majestatycznymi podjazdami schodz�cymi a� do rzeki, zmienia� barw� w zale�no�ci od koloru nieba i zachwyca� nierealn� urod�. Pod szybko p�yn�cymi chmurami wygl�da�, jakby za chwil� mia� si� wzbi� w powietrze. By� to przykuwaj�cy uwag� spektakl.
Jednak kiedy w dniu za�lubin o poranku Romuald wyjrza� przez okno swojej kwatery, pomy�la�, �e chyba �ni: wszystko przed nim ton�o w bieli, jakby tej majowej nocy spad� �nieg... Pi�trowe ogrody wype�nia�y nieskalane kwiaty a na trawnikach majestatycznie przechadza�y si� jeszcze bielsze, ogromne pawie. By�o to zarazem upojne i wznios�e, i obserwatorowi a� dech zapar�o w piersiach. Podobny cud musia� potrzebowa� ca�ej armii ogrodnik�w pracuj�cych w zawrotnym tempie, gdy� w zamku �wieci�o si� do p�na w nocy, co nie zostawi�o wiele czasu przed �witem dla mistrz�w grabi i kopaczek. Romuald pomy�la�, �e ta, dla kt�rej m�czyzna roztacza� te wszystkie cuda, musia�a by� niezwykle pi�kna...
Ceremonia� zatwierdzony przez sir Eryka zaskoczy� wszystkich: �lub ko�cielny mia� si� odby� po zachodzie s�o�ca w zaimprowizowanej kaplicy ozdobionej wielkimi krzakami pn�cych r�, bluszczu, mirtu, lilii i bia�ego bzu, kt�r� zbudowano na ko�cu d�ugiego tarasu przed ma�� �wi�tyni� po�wi�con� kultowi Antyku. Potem planowano kolacj� w zamku zako�czon� widowiskowym pokazem ogni sztucznych, po czym, w eskorcie s�u��cych z �uczywami i tr�bi-st�w, m�oda para mia�a pojecha� w bia�ej karecie do tajemniczego miejsca, gdzie dope�ni si� ma��e�skie misterium.
- �Miejmy nadziej�, �e b�dzie �adna pogoda! - skomentowa� Morosini, kiedy Vidal-Pellicorne przedstawi� mu dok�adny program, kt�ry nie by� mu w smak. - Je�li zacznie pada� deszcz, ca�e to przedsi�wzi�cie b�dzie �a�osne! Je�li ju� nim nie jest!
- �Pan B�g nie zrobi�by tego wielkiemu sir Erykowi Fer-ralsowi! - odpar� Adalbert z tajemniczym u�miechem. -W ka�dym razie to ca�e poruszenie b�dzie nam na r�k�. Wystarczy, �e narzeczona si� przebierze, by wmiesza� si� w t�um go�ci. Potem zejdzie nad brzeg rzeki, gdzie Romuald b�dzie na ni� czeka� w barce, �eby przewie�� j� na drugi brzeg.
- �Nie podoba mi si� pokonywanie Loary w samym �rodku nocy. To niebezpieczna rzeka.
- �Zaufajmy mojemu Romualdowi! Ten cz�owiek zawsze najpierw dok�adnie bada teren, niezale�nie od tego, czy chodzi o posadzenie sa�aty, czy o przej�cie przez pole minowe.
Pomimo tych zapewnie� serce Alda bi�o przy�pieszonym rytmem. Zatrzyma� auto na dziedzi�cu i powierzy� je, pozbywszy si� prochowca i kaszkietu, s�u��cemu, aby zaparkowa� na esplanadzie ci�gn�cej si� za ogrodzeniem.
Punktem centralnym tego dziedzi�ca, co wywo�a�o u�miech na ustach Morosiniego, by�a wielka, marmurowa statua przedstawiaj�ca cesarza Augusta. O tak, znajdowa� si� u Ferralsa.
- �To z powodu tego pos�gu oraz licznych popiersi cezar�w i rzymskich b�stw rozrzuconych po ogrodach nasz Anglik kupi� ten zamek - us�ysza� za sob� leniwy g�os Vidal-Pelli-corne'a. - Chocia� na pocz�tku wyda� mu si� zbyt skromny i wola�by zamek w Chambord.
Rozbawiony wenecjanin odwr�ci� si�.
- �Czy my si� znamy?
- �Czy�by pan zapomnia�, ksi���, ten przyjemny wiecz�r, kt�ry sp�dzili�my w restauracji Cubat? - spyta� archeolog, dodaj�c p�g�osem: - S�dz�, �e teraz mo�emy si� ju� przyzna� do lu�nych relacji. U�atwi nam to zadanie. A zreszt�, nic nie stoi na przeszkodzie, aby�my si� zaprzyja�nili.
Sir Eryk z hrabi� Solma�skim u boku przyjmowa� swoich go�ci w jednym z salon�w, kt�rego wielkie lustra odbija�y ongi� per�owe satyny i nieprzeci�tn� gracj� madame de Pompadour. Podczas gdy Polak poprzesta� na kr�tkim pochyleniu torsu i lekkim grymasie, sir Eryk poda� Morosiniemu szerok� d�o�, kt�r� ksi��� u�cisn�� nie bez pewnego wahania, za�enowany wobec tak nieoczekiwanego przyj�cia.
- �Jestem szcz�liwy, widz�c, �e przyszed� ju� pan do siebie - powiedzia� baron - i jeszcze szcz�liwszy, mog�c panu podzi�kowa� za podarunek. Pa�ska statuetka z br�zu jest jednym z naj�adniejszych prezent�w, jakie dosta�em. Tak si� ni� zachwyci�em, �e natychmiast postawi�em j� na swoim biurku! Niech si� wi�c pan nie zdziwi, nie widz�c jej w�r�d innych prezent�w, kt�re kaza�em wystawi� w bibliotece.
- �A niech mnie! - krzykn�� Adalbert, kiedy wmieszali si� w t�um go�ci. - Co za niezapomniane przyj�cie! Ten cz�owiek pana uwielbia!
- �Zaczynam si� go obawia� i nie ukrywam, �e to mnie denerwuje...
- �Gdyby podarowa� mu pan szczypce do cukru, by�by nie mniej wzruszony.
W zwi�zku z czym podsumujmy aktualn� sytuacj�, dobrze? Jest pan got�w odebra� mu �on�, to postanowione, ale baron ma jeszcze klejnot, kt�ry do pana nale�a�. On wie, �e zamordowano pa�sk� matk�, by m�g� �w cenny drobiazg kupi�. A wi�c �adnych sentyment�w!
- �No c�, tak� ju� mam natur�... - westchn�� Morosini. - Ale, ale, nie widz� pa�skiego przyjaciela, Zygmunta? Powinien kipie� z rado�ci w tym dniu glorii, w kt�rym reperuj� si� jego finanse, obecne i przysz�e.
- �Dogorywa! - odpar� Adalbert. - Wczoraj wieczorem spotkali�my si� na jednej z tych kolacji biznesowych, kt�re stanowi� kamie� milowy w �yciu m�czyzny. M�ody cz�owiek poch�on�� wielkie ilo�ci chateau-yquem, roman�e--conti i szampana. Szybko wi�c go nie ujrzymy!
- �To dobra wiadomo��! Co teraz mo�emy zrobi�?
- �Uroczysto�� dopiero za godzin�. Mo�emy si� czego� napi� w jednym z bufet�w albo obejrze� prezenty �lubne. Je�li pan pozwoli, wybieram drug� propozycj�: ekspozycja powinna si� panu spodoba�.
Dwaj spiskowcy ruszyli wraz z fal� go�ci kieruj�cych si� w stron� wystawki. Niekt�rzy chcieli zobaczy�, czy ich podarunek zajmuje dobre miejsce i por�wna� go z innymi -tych by�o najwi�cej; inni szli tam z ciekawo�ci, chc�c ujrze� przedmiot, o kt�rym gazety rozpisywa�y si� jako o prawdziwym skarbie.
Prezenty zosta�y wystawione w obszernej, prawie pustej sali, niegdy� bibliotece. Nie by�o w niej okien, a �wiat�o pada�o z przeszklonego sufitu. Jedyne drzwi, przy kt�rych sta�o dw�ch policjant�w w cywilu, wychodzi�y na wielki korytarz.
Oficjalny nadz�r by� podyktowany obecno�ci� dw�ch urz�duj�cych ministr�w, kilku ambasador�w, dw�ch ksi���t (jednego rz�dz�cego w ksi�stwie europejskim, drugiego w jakim� zapad�ym zak�tku Rajputanu). Ale przede wszystkim nagromadzeniem bogactw w dawnej bibliotece. Kiedy Morosini tam wszed�, odni�s� wra�enie, �e nagle znalaz� si� w grocie Ali Baby. D�ugie sto�y ugina�y si� pod ci�arem srebrnych i poz�acanych naczy�, kryszta��w, rzadkich litografii, starych waz i olbrzymiej liczby cennych przedmiot�w. Na jednym z nich, okr�g�ym, pokrytym czarnym aksamitem, by�y wyeksponowane bezcenne klejnoty, na kt�re skierowano �wiat�o kilku mocnych lamp. Le�a�o tam w br�d antycznych klejnot�w i wsp�czesnych kolii, lecz w�r�d drogich kamieni Morosini zwr�ci� uwag� tylko na jeden: umieszczony na szczycie piramidy zdawa� si� kr�lowa� nad innymi -wielki szafir gwia�dzisty, kt�rego nie podziwia� od tylu lat. I kt�rego miejsce by�o gdzie indziej, a nie na tej wystawie, poniewa� by� wianem Anielki, a nie prezentem...
B��kitna Gwiazda wygl�da�a tu jak wyzwanie, jak rewan�, wspania�y kamie� szlachetny, dla kt�rego pope�niono zbrodni�. I nagle wyrzuty sumienia, kt�re trawi�y Morosiniego po u�cisku d�oni sir Eryka, znikn�y. Szafir Wizygot�w zosta� wystawiony specjalnie, �eby z niego, Morosiniego, zadrwi�. Nie musia� ju� dalej szuka� wyja�nienia tego dziwnego zaproszenia.
Morosiniego ogarn�a potworna z�o��; mia� ochot� zmie�� t� pretensjonaln� ekspozycj� i wyrwa� z niej rodzinny skarb, kt�ry o�mielono si� ukaza� jego oczom.
Adalbert domy�li� si�, co prze�ywa przyjaciel, i chwyci� go za rami�, szepc�c:
- �Chod�my st�d! Sprawi�by� mu zbyt wielk� przyjemno��, gdyby ci� tu zasta� i zobaczy�, �e nie mo�esz oderwa� oczu od klejnotu, kt�ry ci ukrad�!
- �I nie mam nadziei, �e kiedykolwiek mu go odbior�. Wystawiony na widok publiczny, strze�ony przez policjant�w prawdopodobnie uzbrojonych, jest lepiej chroniony ni� w sejfie. M�j biedny przyjacielu, nie masz �adnej szansy, �eby si� do niego zbli�y�...
- �Cz�owieku ma�ej wiary! Mam w tej sprawie pewien pomys�, kt�ry ci zdradz� w stosownym czasie. Nie my�l o tym wi�cej i zachowaj u�miech! A teraz chod�my si� czego� napi�. Co� mi m�wi, �e tego ci potrzeba.
- �Znasz mnie ju� chyba zbyt dobrze! O Bo�e! Jeszcze tylko jej tu brakowa�o!
Ostatni okrzyk by� spowodowany pojawieniem si� pary, kt�ra wywo�a�a w t�umie szmer podziwu. Hrabia Solma�ski prowadzi� pod r�k� ol�niewaj�c� kobiet�, kt�r� Morosini rozpozna� z konsternacj�. Dianora we w�asnej osobie! Ale najgorsze by�o to, �e sz�a prosto w jego stron� i nie m�g� jej umkn��.
Otoczona chmur� lazurowego mu�linu, w aureoli przezroczystego kapelusza, z kaskad� pere� ze�lizguj�cych si� po szyi i otaczaj�cych szczup�e ramiona, odpowiada�a z gracj� na uk�ony, nie trac�c z widoku tego, kt�rego zamierza�a spotka�. Aldo us�ysza�, jak Adalbert zagwizda�, a nast�pnie zakl�� przez z�by:
- �Do diaska! Co za kobieta!
- �Mo�esz by� spokojny, zostaniesz jej przedstawiony... Nast�pi�o to chwil� p�niej i kobieta otoczy�a dw�ch m�czyzn perlistym �miechem.
- �Mi�o mi pana pozna� - powiedzia�a do Pellicorne'a. - Lecz jeszcze bardziej si� ciesz�, i� spotykam przyjaciela z dzieci�stwa. Aldo - zwr�ci�a si� do ksi�cia - kiedy hrabia Solma�ski powiedzia� mi, �e pan tu jest, nie wierzy�am w�asnym uszom. Nie my�la�am, �e przebywa pan we Francji...
- �To samo mog� powiedzie� o pani. S�dzi�em, �e jest pani w Wiedniu.
- �By�am. Ale �adna kobieta nie mo�e oby� si� wiosn� bez Pary�a, cho�by ze wzgl�du na wielkie domy mody. Poza tym, nawet gdybym przebywa�a na ko�cu �wiata, przyjecha�abym, �eby by� na �lubie przyjaci�.
Rozmow� przerwa� surowy i d�wi�czny g�os hrabiego Solma�skiego.
- �Wybacz mi, moja droga, ale ju� pora, abym poprowadzi� pann� m�od� do o�tarza.
Jak morze podczas odp�ywu, t�um go�ci wycofa� si� w stron� przeszklonych drzwi, �eby wyj�� na taras i znale�� si� jak najbli�ej bajkowej kaplicy z kwiat�w naprzeciw ch�ru ozdobionego orchideami, po�rodku kt�rych p�on�o tysi�ce �wiec.
Pani Kledermann uj�a Morosiniego pod rami�.
- �B�dzie pan, m�j drogi, idealnym partnerem w �agodzeniu nudy uroczysto�ci �lubnej. Moim zdaniem to jeszcze bardziej usypiaj�ce ni� pogrzeb, gdzie przynajmniej mo�na si� rozerwa�, oceniaj�c stopie� ludzkiej hipokryzji w okazywaniu rozpaczy.
Aldo zdecydowanym ruchem odsun�� d�o� w r�kawiczce ze swego r�kawa.
- �Nie chcia�bym w �adnej mierze uzurpowa� sobie miejsca pani m�a. Czy te� mam rozumie�, �e i tym razem jest pani sama?
- �Tak d�ugo, jak b�dziemy mogli si� spotyka�, nigdy nie b�d� sama - wyszepta�a ciep�ym i g��bokim g�osem, kt�ry kiedy� przeszywa� go do szpiku ko�ci, ale teraz nie robi� na nim �adnego wra�enia.
- �To nie jest odpowied�. Gdybym nie wiedzia�, jakie ten cz�owiek zajmuje miejsce w europejskim �wiecie finans�w, zastanawia�bym si�, czy istnieje naprawd�. Ten cz�owiek to istna Arlezjanka*25.
- �Niech pan nie opowiada g�upstw! - rzek�a Dianora niezadowolonym g�osem. Oczywi�cie, �e istnieje! Moritz, niech mi pan wierzy, �yje i jest bardzo przywi�zany do egzystencji, z kt�rej potrafi wyci�ga�, co najlepsze. Tyle �e to, co dla niego najlepsze, nie polega na tego typu imprezach. Zostawia je dla mnie.
- �A pani je lubi?
- �Czasami... W dzisiejszej fascynuje mnie romans Fer-ralsa. Ta maszyna do robienia pieni�dzy opanowana przez uczucie - jest w tym co� magicznego... A wi�c? P�jdziemy, czy woli pan stercze� w tym salonie a� do s�du ostatecznego?
Chc�c nie chc�c, Aldo musia� poda� Dianorze rami�, �eby nie zachowa� si� jak prostak. Do��czyli do go�ci ustawiaj�cych si� po obu stronach d�ugiego, zielonego dywanu, na kt�ry za chwil� dziewczynki mia�y sypa� p�atki r�. Niewidzialna orkiestra zaintonowa�a marsz weselny; nadchodzi� orszak narzeczonej. Na pocz�tku sz�y dziewczynki w sukienkach z organdyny z bukiecikami u�o�onymi z jakich� bia�ych kwiat�w, zapewne symbolizuj�cych czysto��.
Lecz Aldo widzia� tylko Anielk�.
Wspania�a i blada, spu�ciwszy oczy na czubek sanda�k�w z bia�ej satyny, p�yn�a bezszelestnie w d�ugiej, bia�ej tunice b�yszcz�cej od pere�, z ma�� koron� z diament�w w jasnych w�osach, trzymaj�c ojca pod r�k�. Widok jej smutnej i nieobecnej twarzy �cisn�� Alda za serce. Z trudem walczy� z ochot� zabrania tej, kt�r� kocha�, daleko od tych bezdusznych ludzi, kt�rzy przyszli napawa� si� histori� dziewi�tnastoletniej dziewicy sprzedanej przez w�asnego ojca m�czy�nie w jego wieku.
Najgorsze nast�pi�o, kiedy przechodzi�a obok niego i kiedy unios�a powieki. Z�ote ogromne oczy na chwil� zatrzyma�y si� na nim z wyra�nym niepokojem, po czym spojrza�y z b�yskiem gniewu na jego pi�kn� towarzyszk�. Potem si� zamkn�y. D�ugi, b�yszcz�cy tren, nad kt�rym pieni� si� tiulowy woal, ci�gn�� si� bez ko�ca a� do kl�cznika pokrytego zielonym welurem, gdzie oczekiwa� narzeczony.
Zaczyna�a si� uroczysta liturgia �lubna, kt�rej ka�de s�owo pog��bia�o niepok�j i z�e samopoczucie Morosiniego.
Trzeba by�o porwa� Anielk� wczoraj wieczorem - pomy�la� z �alem. - �lub cywilny to nie problem, ale b�ogos�awie�stwo, kt�re za chwil� nast�pi...
Jednak dobrze wiedzia�, �e to, co za chwil� si� stanie, doprowadzi go do sza�u. Czu� w sobie dusz� Otella, wyobra�aj�c sobie, z w�a�ciwym m�czyznom realizmem, Ferralsa rozbieraj�cego Anielk�, a potem bior�cego sobie jej cudowne cia�o. Obraz by� tak wyra�ny, �e chc�c go odepchn��, sykn�� przez zaci�ni�te z�by:
- �Nie! Nie! Tylko nie to!...
Poczu� w boku �okie� Dianory, kt�ra spojrza�a z niepokojem na skrzywion� twarz swego towarzysza.
- �Co si� panu sta�o? - szepn�a. - Czy jest pan cierpi�cy? Aldo zadr�a� i wytar� dr��c� d�oni� pot perl�cy si� na czole, po czym zmusiwszy si� do u�miechu, odpar�:
- �Prosz� mi wybaczy�! My�la�em o czym� innym.
- �...Ju� s�dzi�am, �e zaprotestuje pan przeciw temu ma��e�stwu. Wygl�da� pan jak pies, kt�remu odebrano ko��.
- �Co za brednie! - odpar�, nie zwa�aj�c na kurtuazj�. -By�em sto mil st�d.
- �Tym lepiej! Niech si� pan nie gniewa. Dochodzimy do sedna problemu.
Istotnie, zbli�a�a si� chwila przysi�gi. W otoczeniu kwiat�w i �wiec ksi�dz podszed� do ma��onk�w i po��czy� ich d�onie. Zapad�a cisza; wszyscy nastawili uszu, aby uchwyci� niuanse wzajemnej przysi�gi. S�owa sir Eryka zabrzmia�y jak spi�owy dzwon. Ale Anielka ledwie wykrztusi�a kilka s��w w jakim� nieznanym j�zyku - z pewno�ci� po polsku -po czym pad�a zemdlona dok�adnie w momencie, gdy duchowny zacz�� wymawia� sakramentalne zdania piecz�tuj�ce zawarty zwi�zek.
Ceremonia zosta�a przerwana. W�r�d wznoszonych okrzyk�w, kt�re zag�uszy�y organy i skrzypce, Ferrals rzuci� si� do m�odej �ony, wzywaj�c wielkim g�osem lekarza. Pomocy udzieli� cz�onek Instytutu, udekorowany Legi� Honorow�. Towarzyszy�a mu dama w kremowych koronkach, kt�ra popiskiwa�a, gestykuluj�c na lewo i prawo. Kilka minut potem muskularny s�u��cy zani�s� m�od� kobiet� do zamku, a za nimi pod��y� Ferrals, lekarz z �on� i hrabia Solma�ski.
- �Szanowni pa�stwo! Prosz� o pozostanie na miejscach! Niebawem wr�cimy.
To tylko chwilowa niedyspozycja!
Pomimo og�lnej konsternacji Dianora pozwoli�a sobie na bezczelny chichot.
- �Jakie to zabawne! - rzek�a, sk�adaj�c d�onie jak do oklask�w. - Wreszcie co�, co wykracza poza codzienno��. Przypomina mi to pewien wiecz�r w mediola�skiej La Scali, podczas kt�rego diwa b�d�ca w stanie odmiennym dosta�a md�o�ci na scenie. Na szcz�cie mog�a do�pie-wa� sw� ari� do ko�ca. Ca�a pozielenia�a, ale poniewa� �piewa�a Traviate, pasowa�o to do roli i nawet odnios�a dzi�ki temu sukces. Mog� si� za�o�y�, �e nasza panna m�oda r�wnie� odniesie sukces!
- �Nie wstyd pani? - spyta� gniewnie Morosini. - Ta biedna ma�a jest chora i to pani� tak bawi? Mam ochot� sprawdzi�...
Ale Dianora chwyci�a mocniej jego rami� i �cisn�a je z zaskakuj�c� si��.
- �Niech pan si� uspokoi! - wycedzi�a przez z�by. - Nikt nie zrozumia�by pa�skiej �yczliwo�ci, a najmniej ma��onek. Nie wiedzia�am, m�j drogi, �e jest pan taki czu�y na uroki m�odo�ci!
- �Jestem czu�y na ka�de cierpienie.
- �Tutaj ma si� ni� kto zaj��. Zreszt� ja p�jd� zasi�gn�� j�zyka.
- �Z jakiego tytu�u?
- �Po pierwsze: jestem kobiet�. Po drugie: jestem zaprzyja�niona z rodzin�. A po trzecie: mam pok�j w zamku, a tak si� sk�ada, �e zabrak�o mi chusteczek, by p�aka� wraz z panem. Prosz� na mnie zaczeka�!
Zgarn�wszy jedn� d�oni� niebieskie mu�liny i zdj�wszy drug� kapelusz, Dianora opu�ci�a Morosiniego i uda�a si� do zamku. Skorzysta� z tego VidalPellicorne i do��czy� do przyjaciela. On, zawsze taki pewny siebie, wydawa� si� zaniepokojony.
- �Nic z tego nie rozumiem - powiedzia�, nie zni�aj�c g�osu, gdy� wok� wszyscy rozprawiali z o�ywieniem. - Tego omdlenia nasz plan nie przewidywa�.
Przynajmniej nie w tej chwili.
- �A wi�c w programie by�o omdlenie?
- �Tak. Podczas kolacji. Mia�a �le si� poczu� i uda� si� na odpoczynek a� do chwili wyjazdu. Ferrals nie m�g�by z ni� zosta�; zaprosi� zbyt wielu wa�nych go�ci i powinien si� nimi zaj��. Podczas pokazu sztucznych ogni Anielka z pomoc� Wandy, kt�ra trzyma nasz� stron�, mia�a si� przebra� za pokoj�wk� i, omijaj�c taras, zej�� nad rzek�, gdzie czeka Romuald. Zastanawiam si�, co si� mog�o sta�.
Czy�by �le mnie zrozumia�a?
- �A je�li naprawd� �le si� poczu�a? Kiedy pojawi�a si� na ceremonii, by�a blada i smutna.
- �By� mo�e ma pan racj�... Ale co� tu nie pasuje! Do tej pory, odczuwa�a prawie dziecinn� rado�� na my�l o przygodzie. Ponadto zaczynam wierzy�, �e ona pana kocha...
- �To jedyna dobra wiadomo�� dzisiejszego dnia. Co teraz pan zamierza?
- �Nic. Proszono nas, aby�my zaczekali. A wi�c czekajmy! Ja tymczasem pomy�l� o dalszym ci�gu operacji. Liczy�em, �e podczas kolacji zajm� si� sto�em z bi�uteri�, a teraz musz� wymy�li� co� innego...
Aldo stara� si� zachowa� spok�j. Nie przychodzi�o mu to �atwo, gdy� cierpliwo�� nie by�a jego mocn� stron�. Przeczuwa� nadchodz�c� katastrof�, a atmosfera w ukwieconej kaplicy nie napawa�a spokojem. Go�ci ogarn�o dziwne skr�powanie, jakby byli rozbitkami na bezludnej wyspie. Orkiestra przesta�a gra�, ksi�dz znikn��, a dziewczynki z orszaku siedz�ce na stopniach o�tarza lub na samym dywanie, bawi�y si� kwiatami i wst��kami. Niekt�re zacz�y p�aka�, podczas gdy go�cie pytali wzrokiem: czeka� czy odej��? Oczekiwanie przed�u�a�o si� i stopniowo cierpliwo�� zast�pi�o wzburzenie. Zw�aszcza w grupie oficjalnych osobisto�ci, ministr�w i ambasador�w. Wok� s�ycha� by�o strz�py zda�: To nie do pomy�lenia!... Omdlenie nie trwa tak d�ugo... Kto� m�g�by o nas pomy�le�!... Nigdy nie spotka�o mnie co� podobnego, a pana?
Aldo wyci�gn�� zegarek.
- �Je�li za pi�� minut nikt nam nie przedstawi wyja�nie�, sam p�jd� zapyta�.
Zaledwie sko�czy! m�wi�, hrabia Solma�ski, jak zwykle ch�odny i oficjalny, pojawi� si� w�r�d go�ci i po przekazaniu przeprosin w imieniu sir Eryka i w�asnym, poinformowa� zgromadzonych o stanie zdrowia c�rki.
- �Czuje si� ju� lepiej, lecz jest zbyt zm�czona, aby wzi�� udzia� we mszy �piewanej. Poniewa� �lub si� odby�, reszta ma mniejsze znaczenie. Wymiana obr�czek nast�pi p�niej w ma�ym gronie, ale przyj�cie odb�dzie si� zgodnie z planem. Prosimy uda� si� za mn� do zamku. Wszystkim nam zale�y na powrocie do radosnej atmosfery sprzed paru chwil.
Sk�oni� si� przed dam� z pierwszego rz�du, by poda� jej rami�. By�a to leciwa Angielka o pos�gowej posturze, wytworna ksi�na de Danvers, bliska przyjaci�ka Ferralsa. Ich �ladem poszli inni. Ale niekt�rzy zastanawiali si�, czy przerwany �lub jest wa�ny, poniewa� nikt nie s�ysza�, co powiedzia�a Anielka, zanim straci�a przytomno��. Nale�a� do nich Morosini.
- �Na jakiej podstawie Solma�ski utrzymuje, �e jego c�rka wysz�a za m��? Nawet je�li ksi�dz us�ysza�, co powiedzia�a, zanim zemdla�a, ceremonia nie odby�a si� do ko�ca. U nas w Wenecji taki �lub by�by niewa�ny!
- �Nie znam si� na tym, lecz Ferrals o to nie dba - powiedzia� Adalbert. - Jest protestantem.
- I co z tego?
- �M�j drogi, Ferrals zam�wi� te teatralne dekoracje i zgodzi� si� na ceremoni�, �eby zrobi� przyjemno�� narzeczonej, kt�ra domaga�a si� �lubu katolickiego, ale dla niego liczy si� tylko dyskretne b�ogos�awie�stwo, kt�re da� im wczoraj pastor po �lubie cywilnym.
Zaszokowany Aldo nie wierzy� w�asnym uszom.
- �Sk�d pan o tym wie?
- �Zygmunt mi opowiedzia�, zanim zaj�� si� starymi butelkami swego szwagra...
- I dopiero teraz mi pan o tym m�wi?
- �I bez tego by� pan ju� wystarczaj�co zdenerwowany. A od chwili, kiedy mia�o nast�pi� katolickie b�ogos�awie�stwo, ten epizod nie przedstawia� wielkiego znaczenia, lecz po tym, co w�a�nie ujrzeli�my, sprawy maj� si� inaczej... i wyja�niaj� by� mo�e to nieoczekiwane omdlenie...
Morosini zatrzyma� si� po�rodku alei i chwyciwszy przyjaciela za ramiona, potrz�sn�� nim z ca�ej si�y. Znowu przypomnia� sobie przygn�bione spojrzenie Anielki udaj�cej si� do o�tarza.
- �Prosz� mi powiedzie� ca�� prawd�, Adalbercie! To wszystko, co m�ody Solma�ski panu powiedzia�?
- �Oczywi�cie! Zreszt�, po kolacji nie by� w stanie wym�wi� jednego sensownego s�owa.
- �Pomimo przepychu, jakim si� otacza, i tytu�u barona, kt�ry nada� mu kr�l Karol V, ten Ferrals jest zwyk�ym par-weniuszem, prostakiem zdolnym do wszystkiego... nawet do domagania si� tej nocy swoich ma��e�skich praw! Och, je�li si� odwa�y...
Wpad�szy w nag�� z�o��, odwr�ci� si� w stron� zamku, jakby mia� si� rzuci� do ataku i wzi�� go szturmem. Vidal--Pellicorne przestraszy� si� agresji, kt�r� wyczu� pod p�aszczem nonszalancji. Chwyci� przyjaciela za ramiona.
- �Czego pan tam szuka? To niedorzeczne! Prosz� nie zapomina� o ojcu! Nigdy nie zgodzi�by si�, �eby jego c�rka by�a traktowana w niegodny spos�b... Prosz� si� uspokoi�! To nieodpowiednia chwila na wdzieranie si� si��! Mamy co� wa�niejszego do zrobienia!
- �Ma pan racj�... - Aldo stara� si� u�miechn��. - Zapomnijmy o tym! Ju� czas, �eby ten dzie� si� sko�czy�, poniewa� za chwil� oszalej�!
- �Musisz wytrzyma� a� do ko�ca, przyjacielu! Mam do pana zaufanie. Poza tym przysz�a mi do g�owy pewna my�l...
Ale nie mia� czasu sko�czy�.
- �A co pan tu jeszcze robi? - spyta� kto� tu� obok weso�ym g�osem. - Wszyscy ju� weszli do �rodka; zaraz podadz� do sto�u, a wy tu sobie w najlepsze rozmawiacie!
By�a to Dianora Kledermann. Ukaza�a si� znienacka, tak jak tylko ona potrafi�a. Zmieni�a str�j - lub raczej zdj�a jego cz��. Teraz mia�a na sobie sukni� ze srebrnej lamy ukazuj�c� go�e plecy i ramiona, i zaledwie okrywaj�c� wspania�e piersi. Rzucaj�ce si� w oczy naszyjniki z diament�w i szafir�w zdobi�y szyj�, nie zak��caj�c jej harmonijnej linii. Na przedramionach pyszni�y si� bransolety wykonane z tych samych kamieni. Na palcu mia�a jeden ogromny pier�cie�, a w d�oni wachlarz z pi�r bia�ego strusia. Wygl�da�a jak zwykle osza�amiaj�co i spojrzenia obu pan�w jasno to potwierdza�y. Ale Dianora u�miechn�a si� uwodzicielsko tylko do Adalberta.
- �Czy zechcia�by pan nas wyprzedzi�, panie Vidal-Pellicorne? Chcia�abym zamieni� s��wko na stronie z naszym przyjacielem.
- �Nie m�g�bym odm�wi� niczego bogini, kt�ra zada�a sobie trud nauczenia si� mego nazwiska na pami��.
- �A wi�c o czym chcia�a mi pani powiedzie�? - spyta� Morosini najwyra�niej niezadowolony, gdy� nie podoba�o mu si� to przymusowe tête-à-tête.
- O tym!
W sekundzie by�a przy nim. Jej ramiona otoczy�y szyj� Alda, a �wie�e i pachn�ce usta wpi�y si� w jego usta. Atak by� tak nieoczekiwany, lecz poca�unek tak o�ywczy - prawdziwy balsam na sko�atane nerwy! - �e Morosini wpierw nie zareagowa�. Smakowa� pieszczot�, jakby degustowa� kieliszek szampana. Ale po chwili kobiet� odepchn��.
- �To wszystko? - spyta� kpi�cym g�osem.
- �Na razie tak, ale p�niej dostaniesz znacznie wi�cej. Rozejrzyj si�. To wymarzone miejsce, a noc jest boska. B�dzie nasza, kiedy Ferrais zabierze �liczn� g�sk�, aby wprowadzi� j� w arkana mi�o�ci...
Dianora nie powinna tego m�wi�. W Morosinim zawrza�o.
- �Czy musisz si� interesowa� tylko tym, co si� dzieje w sypialni? Nie wyobra�am sobie tego starego capa z tym dziewcz�ciem.
- �O, z pewno�ci� wyjdzie z tego z honorem! - zaprzeczy�a Dianora. - Co prawda, nie jest takim mistrzem jak ty, ale nie brak mu talentu...
- �Nie wierz� w�asnym uszom! Spa�a� z nim? - spyta� Al-do oburzony.
- �Hmm... tak. Nied�ugo potem spotka�am Moritza. Nawet zastanawia�am si� przez chwil�, czyby nie wyj�� za niego, ale zdecydowanie nie lubi� armat! S� zbyt g�o�ne. A poza tym Eryk nie jest prawdziwym arystokrat�, podczas gdy m�j ma��onek owszem.
- �W zwi�zku z tym nie pojmuj�, dlaczego go zdradzasz. A teraz wracajmy.
Jestem g�odny.
Chwyciwszy Dianor� za nadgarstek, zaci�gn�� j� prawie si�� w stron� zamku.
- �A ja my�la�am, �e ty mnie kochasz...
- �Owszem, tak by�o, ale wtedy by�em m�ody i naiwny.
Sir Eryk mo�e nie by� prawdziwym arystokrat�, lecz posiada� wielk� fortun� i umia� z niej korzysta�. Podczas ceremonii, pomimo �e zosta�a skr�cona, armia jego s�u��cych dokona�a nowego cudu: z amfilady salon�w - z wyj�tkiem jednego - urz�dzili wielk� sal� przyj�� w formie egzotycznego ogrodu, w kt�rym drzewa pomara�czowe w wielkich donicach z chi�skiej porcelany sta�y pod �cianami pokrytymi zielonymi treja�ami oplecionymi g�szczem ukwieconych lian po��czonych z wielkimi kryszta�owymi �yrandolami. Wyci�te z lodu obeliski czuwa�y nad �wie�o�ci� ro�lin, po�r�d kt�rych ustawiono okr�g�e sto�y przykryte koronkowymi obrusami, a na nich pyszni�y si� b�yszcz�ce talerze, cenne szk�a i wielkie poz�acane �wieczniki ze smuk�ymi �wiecami, gotowe na przyj�cie go�ci, prowadzonych na miejsce przez kamerdyner�w w zielonych liberiach. Ca�y ten splendor, aby zrobi� przyjemno�� m�odej �onie, kt�ra kocha ogrody...
Ku zadowoleniu Morosiniego rozdzielono go z pani� Kledermann, kt�r� posadzono przy stole honorowym wraz z ksi�n� de Danvers. Alda ulokowano mi�dzy pewn� mroczn� hiszpa�sk� hrabin� z lekkim w�sikiem nad grubymi wargami a m�od� Amerykank�, kt�ra by�aby czaruj�ca, gdyby nie histeryczny, r��cy �miech wstrz�saj�cy ni� z byle powodu. Przy tym samym stole siedzia� te� Vidal-Pellicorne, z czego Morosini by� bardzo zadowolony, gdy� wiedzia�, �e w jego towarzystwie nie trzeba szuka� temat�w do rozmowy. Spiskowcy zaplanowali bowiem, �e archeolog uraczy audytorium naukow� rozprawk� na temat Egiptu za czas�w Amenophisa i Ramzesa.
Aldo liczy� zatem, �e b�dzie m�g� spokojnie odda� si� marzeniom, kiedy poczu�, �e pod talerzem pe�nym jajecznicy z rakowymi ogonkami kto� wsuwa mu do r�ki kawa�ek mocno zwini�tego papieru.
Nie wiedz�c, jak niepostrze�enie odczyta� wiadomo��, �ci�gn�� na siebie wzrok Adalberta i dyskretnie pokaza� mu, co trzyma. Archeolog natychmiast zacz�� snu� rodzaj opowie�ci z dreszczykiem z kr�low� Nitokris w roli g��wnej, kt�ra przyku�a uwag� wsp�biesiadnik�w. Aldo m�g� ukradkiem przeczyta� bilecik ukryty w serwetce.
Musz� z Panem pom�wi�. Wanda b�dzie czeka� na Pana na g�rze o wp� do jedenastej. A.
Aldo ogarni�ty fal� rado�ci stara� si� opanowa�. Wsta� od sto�u, niezauwa�onym przez gospodarzy, wydawa�o si� nietrudne; wystarczy�o wycofa� si� za drzewko pomara�czowe i schowa� za pl�tanin� gigantycznego wilca purpurowego. Poza tym nie siedzia� zbyt daleko od drzwi, co stanowi�o pewn� szans�.
Kiedy nadszed� czas na dzia�anie, upewniwszy si� jednym spojrzeniem, �e Ferrals zaj�ty o�ywion� dyskusj� nie zwraca uwagi na go�ci, przeprosi� swoich s�siad�w, odsun�� krzes�o i cichaczem opu�ci� sal�.
Ale hol nie by� pusty: odbywa� si� w nim nieustaj�cy slalom s�u��cych roznosz�cych dania z kuchni. Nieopodal s�ycha� by�o rozmawiaj�cych stra�nik�w. Jeden z nich, stoj�cy w progu, myl�c si�, co do zamiar�w Morosiniego, wskaza� na wielkie schody, wyja�niaj�c �yczliwie:
- �Z drugiej strony, we wg��bieniu...
Aldo podzi�kowa� gestem d�oni, ruszaj�c we wskazanym kierunku. Wszed� do �wi�tyni dumania, ale opu�ci� j� natychmiast, po czym, uznawszy chwil� za dogodn�, rzuci� si� na schody i w kilku susach znalaz� si� na pi�trze, sk�d odchodzi�y dwa szerokie korytarze o�wietlone �uczywami. Nie musia� d�ugo czeka�. Pulchna sylwetka Wandy wy�oni�a si� zza antycznego krzes�a umieszczonego przy wej�ciu do jednej z galerii. S�u��ca Anielki da�a mu znak, �eby szed� za ni�, i zaprowadzi�a go przed drzwi swojej pani, po czym po�o�ywszy palec na ustach, oddali�a si� na palcach.
Morosini cicho zapuka� i nie czekaj�c na odpowied�, nacisn�� klamk�... W tej chwili dosi�gn�! go cios, kt�ry powali� go na ziemi� tak szybko, �e nawet nie j�kn��. W ostatniej chwili odni�s� wra�enie, �e s�yszy dziwny chichot: z�o�liwy i okrutny...
* * *
Kiedy si� obudzi�, jego czaszk� rozsadza� ostry b�l, lecz zdolno�� my�lenia nie dozna�a szwanku. Zaskoczy�o go, �e le�y w wygodnym ��ku po�rodku eleganckiego i jasno o�wietlonego pokoju. W powie�ciach kryminalnych, kiedy bohater zostaje zaatakowany, z regu�y budzi si� w piwnicy pe�nej paj�czyn, w jakiej� norze bez okien, a nawet w szafie lub kufrze... Jednak w tym przypadku napastnik zadba� o swoj� ofiar� w spos�b wyj�tkowy: pod g�ow� mia� dwie poduszki, a jego marynarka zosta�a starannie rozpostarta na oparciu fotela... Tu� obok le�a�a suknia z jasnoniebieskiego mu�linu, kt�r� natychmiast rozpozna�.
Podobnie jak zapach drogich perfum, dusz�cy i oryginalny, kt�ry zawsze znaczy� �lad Dianory. Z jakiej� nieznanej przyczyny m�czyzna, kt�ry tak charakterystycznie chichota�, zada� sobie trud, aby po��czy� dawnych kochank�w.
* *�� *
To z pewno�ci� nie dla mojego dobra - pomy�la� Aldo.
Chocia� wszystko wok� niego wirowa�o, uda�o mu si� wsta� i poprawi� odzienie. Rzut oka na zegarek: a wi�c by� w tym pokoju od dobrych pi�tnastu minut... i mia� tu zosta� przez jaki� czas, gdy� drzwi, na kt�re si� rzuci�, okaza�y si� zamkni�te.
Trzeba b�dzie jak najszybciej nauczy� si� �lusarstwa! -pomy�la�, przywo�uj�c, nie bez zazdro�ci, szczeg�lne uzdolnienia Adalberta. W ka�dym razie jedno by�o pewne: komu� zale�a�o na tym, aby siedzia� zamkni�ty u Dianory, kiedy wezwie go Anielka. Ale czy bilecik, kt�ry mia� w kieszeni, by� rzeczywi�cie dzie�em m�odej dziewczyny?
Zamek w drzwiach - czysty XVII wiek! - by� wspania�y i solidny. Nie pu�ci, chyba �eby wywa�y� drzwi. Nie wiedz�c, co jest z drugiej strony, Aldo zawaha� si�, nie chcia� bowiem narobi� ha�asu. Podszed� do okna i otworzy� je szeroko na wspania�e ogrody. Za jasno: po�rodku fasady o�wietlonej a giorno by�by tak widoczny, jakby sta� na wystawie. Na nieszcz�cie na zewn�trz by�o pe�no ludzi. Ponadto od ziemi oddziela�y go dobre dwa pi�tra g�adkiego muru...
Aldo ju� mia� zwi�za� prze�cierad�a, kiedy na parterze wybuch� potworny zgie�k, kt�ry rozni�s� si� po ca�ym zamku: krzyki, odg�osy bieganiny i d�wi�ki policyjnych gwizdk�w. To by�a odpowiednia chwila. Bez lito�ci dla delikatnych malowide� z epoki natar� na drzwi niczym kula armatnia i pchn�� je z ca�ej si�y. Pi�kny zamek ust�pi� i Aldo znalaz� si� w pustej galerii. Na dole ci�gle trwa�o zamieszanie.
Hol by� pe�en go�ci biegaj�cych na lewo i prawo i wszyscy m�wili r�wnocze�nie, co pozwoli�o mu zej�� niezauwa�onym.
Ludzie k��bili si� przed sal� z prezentami, do kt�rej drzwi by�y zamkni�te.
Dwaj stra�nicy, kt�rzy stali o nie oparci, przekomarzali si� z go��mi.
- �Co tu si� sta�o? - spyta� Morosini, kt�remu, za pomoc� �okci, uda�o przedrze� si� do pierwszego rz�du.
- �Nic powa�nego - odpowiedzia� jeden z policjant�w. -Otrzymali�my rozkaz, �eby nie wypuszcza� ani nie wpuszcza� nikogo.
- �Dlaczego? Kto jest w �rodku?
- �Sir Ferrals i kilkoro zaproszonych. Panie, kt�re si� sp�ni�y i nie zd��y�y obejrze� wystawy.
- I dlatego musieli si� zamkn��?
- �No w�a�nie, bo chodzi o to, �e jedna pani potkn�a si� i chc�c si� podeprze�, �ci�gn�a zielone nakrycie ze sto�u razem z klejnotami. Wszystko pospada�o na ziemi�. Wtedy pan baron, chc�c pom�c tej pani si� podnie��, r�wnocze�nie kaza� zamkn�� drzwi, �eby nikt nie wyszed�, dop�ki klejnoty nie zostan� z powrotem pouk�adane.
- �Jak to uprzejmie z jego strony! - zakrzykn�� kto�. -Ten Anglik nie ma �adnej og�ady! Czy on przypuszcza�, �e ta biedna kobieta upad�a specjalnie, by zw�dzi� jego z�om?
- �To ma�o prawdopodobne - odpar� stra�nik ze �miechem. - Z tego, co mi wiadomo, jest to stara angielska ksi�na spokrewniona z rodzin� kr�lewsk�. Podano jej teraz kieliszek koniaku i posadzono w fotelu, a pozostali zbieraj� klejnoty z pomoc� moich koleg�w. Panie i panowie - doda�, podnosz�c g�os - prosz� o udanie si� do salonu, zanim wszystko wr�ci do porz�dku! To ju� nie potrwa d�ugo...
- �Miejmy nadziej�, �e nie b�dzie niczego brakowa�o -mrukn�� lekarz, kt�ry zosta� wezwany do Anielki. - W przeciwnym razie baron ka�e nas przeszuka�! Mam ochot� natychmiast uda� si� do domu!
- �Och! Zosta�my jeszcze troch�, Edwardzie! - odezwa�a si� �ona medyka. - To takie zabawne!
- �Tak s�dzisz? Mo�na by rzec, �e masz niewielkie wymagania, Ma�gorzato! Popatrz tylko na ministr�w!
Ministrowie naradzali si� z dwoma ambasadorami przy wej�ciu do salonu, zamierzaj�c wezwa� swoje samochody, chocia� zdawali si� obserwowa� wypadki z pewn� doz� filozoficznego dystansu. Aldo us�ysza�, jak jeden z nich, pan Dior, minister handlu i przemys�u, oznajmi�, �miej�c si�:
- �Nigdy nie zapomn� tego �lubu! I pomy�le�, �e dla niego porzuci�em w Marsylii prezydenta Milleranda, kt�ry specjalnie wr�ci� z Afryki P�nocnej, aby zwiedzi� Wystaw� Kolonialn�!
- �Czy nie otworzy� jej pan w kwietniu z Albertem Sar-rautem, pa�skim koleg� z kolonii? - spyta� jeden z rozm�wc�w.
- �To by�a tylko wst�pna inauguracja, gdy� ekspozycja nie zosta�a jeszcze uko�czona. Ale wystawa odnios�a wielki sukces i warto j� zwiedzi�. Niekt�re pawilony to prawdziwe cacka i...
Morosini przesta� s�ucha�, szukaj�c wzrokiem Vidal--Pellicorne'a, lecz nigdzie nie widzia� jego chudej jak tyczka, wysokiej sylwetki ozdobionej szop� jasnych w�os�w. Tymczasem drzwi si� wreszcie otworzy�y i ukaza� si� w nich sir Eryk, kt�ry z u�miechem podawa� rami� leciwej lady, przyczynie ca�ego zamieszania. Za nimi pod��ali inni go�cie, kt�rzy zostali zamkni�ci, a w�r�d nich hiszpa�ska hrabina, kt�ra siedzia�a z Morosinim przy stole, Dianora i wreszcie Adalbert, kt�ry zanosi� si� �miechem.
- �Do kaduka! Mo�na by rzec, �e�cie si� tam dobrze bawili - rzuci� Aldo, do��czaj�c do nich.
- �Nawet pan nie przypuszcza, do jakiego stopnia! -odpar�a Dianora. - Ta nieszcz�sna ksi�na le��ca na parkiecie zapl�tana w welur, do kt�rego przyczepionych by�o jeszcze kilka bardzo drogich bibelot�w, to by� widok godny uwiecznienia! Ale - doda�a, �ciszaj�c g�os - gdyby pan widzia� sir Eryka, to dopiero by pan skona� ze �miechu! Kiedy spostrzeg�, �e nie ma jego fetysza, jego B��kitnej Gwiazdy, my�la�am, �e ka�e si� nam rozebra� do naga!
- �Co do mnie, bardzo bym chcia�! - nie omieszka� wyrazi� swego zawodu Adalbert, przez co zas�u�y� na palni�cie wachlarzem w g�ow�.
- �Niech pan nie b�dzie trywialny, m�j przyjacielu! Niemniej to panu zawdzi�czamy wybawienie: gdyby pan nie znalaz� zguby, co by si� z nami sta�o?
Morosini skrzywi� si� z pogard�.
- �Czy�by diabli wzi�li �wiatowy polor i szyk?
- �Chce pan powiedzie�, �e eksplodowa�! Przez chwil� mieli�my przed sob� sk�pca pozbawionego ukochanej kasetki. Zrobi�o si� gor�co! A teraz id� poprawi� makija�.
Morosini przez chwil� si� waha�, czy jej powiedzie� o zamku w drzwiach, ale w ko�cu rozmy�lnie zostawi� jej przyjemno�� odkrycia zniszcze� i zaci�gn�� Adalberta na podjazd, �eby wypali� papierosa. W oczach przyjaciela wida� by�o z�o�liwe b�yski, kt�re podsyci�y ciekawo�� Alda, lecz nie mia� czasu postawi� najmniejszego pytania, gdy� Vidal-Pellicorne, zapalaj�c wielkie cygaro dymi�ce jak lokomotywa, wyszepta�:
- �Jakie s� wiadomo�ci? Przypuszczam, �e widzia� si� pan z nasz� �liczn� pann� m�od� i �e w�a�nie dotar�a do Romualda.
- �Nie mam najmniejszego poj�cia. Bilecik by� tylko pu�apk�. Zosta�em zdzielony w g�ow� i obudzi�em si� w sypialni pani Kledermann.
- �Mog�o by� gorzej - wycedzi� przez z�by archeolog, kt�ry nie by� w nastroju do �miechu. - Czy wie pan, kto to zrobi�?
- �Ta sama osoba, kt�ra na mnie napad�a lub kaza�a napa�� w parku Monceau.
Znowu us�ysza�em ten charakterystyczny chichot. Chyba mnie sobie upatrzyli!
- �A jak uda�o si� panu z tego wykaraska�?
- �Kiedy us�ysza�em w holu rozgardiasz, wywa�y�em drzwi. � propos , czy m�g�by mi pan powiedzie�, co tu si� sta�o? To chyba nie pan pod�o�y� nog� lady Klementynie?
Vidal-Pellicorne przybra� skruszon� min�.
- �Niestety! To ja jestem winowajc�... Wie pan, jaki jestem niezr�czny z moimi d�ugimi ko�czynami! A mimo to b�dzie pan ze mnie zadowolony - doda�, zni�aj�c g�os. - Prawdziwy szafir jest w mojej kieszeni... A w szkatule sir Eryka zamkni�to kopi� Szymona.
Wiadomo�� by�a tak niewiarygodna, �e AJdo z trudem zdusi� okrzyk rado�ci.
- �Naprawd�? - krzykn��.
- �Nie tak g�o�no! Oczywi�cie. Poka�� go panu, ale nie tu. Go�cie zacz�li opuszcza� zamek i zajmowa� krzes�a
ustawione na tarasie. W�r�d nich by�a pani Kledermann w lekkiej pelerynce
zakrywaj�cej g�adkie ramiona.
- �Szuka�am pana - powiedzia�a. - Przytrafi�a mi si� dziwna przygoda: prosz� sobie wyobrazi�, �e jaki� b�cwa� uzna� za stosowne zdemolowa� drzwi mojego pokoju!
- �Z pewno�ci� niecierpliwy wielbiciel! - zasugerowa� Morosini, robi�c niewinn� min�. - Mam nadziej�, �e dano pani inny pok�j?
- �To niemo�liwe. Wszystkie s� zaj�te. Ferrals by� w�ciek�y, kiedy zobaczy� zniszczenia. W�a�nie szed� po swoj� �on�, �eby u�wietni�a przynajmniej pokaz ogni sztucznych, zanim pojad� na Cythere... � propos , je�li chcemy mie� najlepsze miejsca, musimy ju� i��! - rzuci�a, ujmuj�c ka�dego z nich pod rami�.
Morosini zgrabnie si� uchyli�.
- �Id�cie przodem! Chcia�bym umy� r�ce.
- �Ja r�wnie� - powt�rzy� za nim jak echo Adalbert. -Czo�ga�em si� po pod�odze w poszukiwaniu tego nieszcz�snego klejnotu...
W rzeczywisto�ci ka�dy z nich chcia� by� �wiadkiem pojawienia si� sir Eryka, z �on� lub bez niej. Ale z pewno�ci� bez niej, gdy� Anielka mia�a skorzysta� z zamieszania przy pokazie ogni sztucznych, aby uciec. W tym celu powinna przekona� Ferralsa, �eby pozwoli� jej jeszcze chwil� odpocz��.
Hol nadal wype�nia� t�um go�ci. S�dziwa ksi�na, nieco ju� zm�czona, siedzia�a w wielkim fotelu ukrytym pod schodami, przed kt�rymi hrabia Solma�ski, najwidoczniej zdenerwowany, chodzi� tam i z powrotem, rzucaj�c niespokojne spojrzenia w stron� pi�tra. Widz�c nadchodz�cych dw�ch m�czyzn, skierowa� do nich niepewny u�miech.
- �Co za g�upota, �e�my tutaj przyjechali - rzuci�. - Ten �lub tak daleko od Pary�a nie wr�y� nic dobrego! Ale m�j zi�� nie chcia� o niczym s�ysze�. Pod pretekstem, �e narzeczona uwielbia ogrody, chcia� jej oferowa� wiejskie wesele! To niedorzeczne!
- �Szkoda, �e jest pan w takim z�ym humorze! - rzuci� Vidal-Pellicorne, oferuj�c mu najbardziej anielskie ze swoich spojrze�. - To takie poetyckie! - westchn��. - Czy nie lubi pan wsi?
- �Nie cierpi�. Zieje nud� - odpar� Solma�ski.
- �A zatem musi pan si� r�ni� od wi�kszo�ci Polak�w. Ci, kt�rych znam, uwielbiaj� wie�...
W tym momencie przerwa�, gdy� w g�rze schod�w ukaza� si� sir Eryk. Morosini z ulg� zauwa�y�, �e jest sam i wydaje si� wielce zatroskany.
- �No wi�c? - spyta� Solma�ski. - Gdzie jest moja c�rka? Sir Eryk, z ci�kim westchnieniem, zszed� do niego.
- �W�a�nie k�adzie si� do ��ka. Zdaje si�, �e b�dziemy musieli tutaj sp�dzi� noc... Ju� po dwakro� straci�a przytomno��, jak powiedzia�a jej pokoj�wka.
- �P�jd� zobaczy�, co z ni� jest! - rzuci� ze zniecierpliwieniem ojciec i ruszy� w stron� schod�w, ale Ferrals go zatrzyma�.
- �Prosz� j� zostawi� w spokoju! Ona teraz potrzebuje odpoczynku. M�j sekretarz w�a�nie telefonuje do specjalisty w Pary�u, kt�ry powinien przyjecha� tu jutro rano. Niech mi pan raczej pomo�e zako�czy� ten nieudany wiecz�r i zacznijmy pokaz ogni, a potem niech ka�dy z nas wr�ci do siebie. Zamieni� jeszcze kilka s��w z naszymi przyjaci�mi - doda�, zwracaj�c si� do ksi�nej, kt�rej poda� rami�, a nast�pnie rzek� do Alda i Adalberta: - Panowie, prosz� z nami! Czeka na nas, jak s�dz�, wspania�y spektakl!
Podczas gdy gwiazdy, rzymskie �wiece, s�o�ca i ognie bengalskie rozja�nia�y nocne niebo w�r�d okrzyk�w podziwu zgromadzonych widz�w, kt�rzy zapomniawszy o powadze, stali si� na t� chwil� z powrotem dzie�mi, dwaj przyjaciele p�on�li ch�ci� zej�cia nad brzeg rzeki, �eby sprawdzi�, co si� tam dzieje, ale wydawa�o si�, �e gospodarzowi szczeg�lnie zale�y na ich towarzystwie... Trzeba by�o zaczeka�, a� pokaz si� zako�czy, a� Ferrals wyg�osi mow� ko�cow�, przeprosi go�ci za niedyspozycj� �ony i podzi�kuje zebranym za tyle cierpliwo�ci. A potem jeszcze rytua� odjazdu tych, kt�rzy nie mieszkali w zamku.
Rzecz dziwna, sir Eryk sam chcia� odprowadzi� Moro-siniego do samochodu, po kt�ry pos�a� s�u��cego. I to ku wielkiemu niezadowoleniu pani Kledermann, kt�ra nie mia�a zamiaru oddala� si� od swojego przyjaciela. Uda�o si� jej szepn�� mu na ucho, �e planuje podr� do Wenecji. Perspektywa ta nie nape�ni�a ksi�cia entuzjazmem, ale poniewa� g�ow� zaprz�ta�o mu co innego, natychmiast o tym zapomnia�. Nie chcia� martwi� si� na zapas.
Ju� jecha� w stron� ogrodzenia, przy kt�rym stali dziennikarze i ciekawscy, kiedy dogoni� go Vidal-Pellicorne.
- �Zapomnia�em spyta� pana o adres - rzuci� zadyszany.
- �La Renaudiere, u pani de Saint-Medard. Mi�dzy la Mer i la Chapelle-SaintMartin.
- �Prosz� wraca� prosto do domu i nigdzie nie wychodzi�! - doda� archeolog. - Przyjd� do pana jutro rano.
Nast�pnie, pu�ciwszy drzwi auta, wr�ci� do zamku, krzycz�c po drodze tak, jakby ko�czy� zdanie:
- �Poka�� panu podobn� w Luwrze! Do zobaczenia! Morosini z niepokojem wyje�d�a� z zamku. Wypadki potoczy�y si� tak nieoczekiwanie, �e nabra� podejrze� w zwi�zku z dziwnym wyrazem twarzy Ferralsa, kiedy ten schodzi� ze schod�w. Przeczucie mu m�wi�o, �e komedia, kt�r� wyczyny Adalberta zamieni�y w fars�, wkr�tce zamieni si� w dramat...
Aldo nie m�g� zasn��. Sp�dzi� reszt� nocy, kr�c�c si� w k�ko i pal�c jednego papierosa za drugim. �wit zasta� go w ogrodzie przemierzaj�cego alejki opasane bukszpanem. Mia� napi�te nerwy. My�la� o zamku, kt�ry musia� opu�ci�, nie dowiedziawszy si�, co tak naprawd� si� zdarzy�o. R�owa po�wiata na niebie przypomnia�a mu, �e trzeba wraca�, by nie niepokoi� gospodyni, ujmuj�cej i nadwra�liwej osoby, trz�s�cej si� przy najmniejszym szele�cie i wydaj�cej si� zawsze w stanie wiecznego pogotowia. Mia�o min�� jeszcze troch� czasu, zanim Adalbert w swoim bolidzie dokona ha�a�liwego wej�cia na scen�. Nie pozostawa�o nic innego, jak wzi�� porz�dny prysznic i zje�� solidne �niadanie.
�niadanie by�o prawdziwie wiejskie, z du�ymi kromkami dobrze wypieczonego chleba z otr�bami, �wie�ym, wiejskim mas�em, pachn�cymi konfiturami z renklod i kawy tak mocnej, �e obudzi�aby umar�ego. Dzi�ki posi�kowi Marosiniemu wr�ci� optymizm, kiedy w ca�ej okolicy zabrzmia�y wystrza�y amilcara, docieraj�c g�o�nym echem a� pod poduszki biednej pani de Saint-Medard, kt�ra jeszcze spala.
- �Mam nadziej�, �e przywozi pan dobre wiadomo�ci! -krzykn�� Morosini, wychodz�c przyjacielowi na spotkanie.
- �Wiadomo�ci, owszem... ale nie powiedzia�bym, �e dobre... Prawd� m�wi�c, s� niezrozumia�e.
- �Prosz� porzuci� na chwil� swoje upodobanie do tajemnic. Gdzie jest teraz Anielka?
- �Najprawdopodobniej w swoim pokoju. Ca�y zamek jest pogr��ony w ciszy, �eby najmniejszy ha�as nie zak��ci� jej odpoczynku. S�u��cy poruszaj� si� na filcowych podk�adkach. Co do go�ci, to o tej porze powinni w�a�nie wyje�d�a�. Ferrals da� im do zrozumienia, �e �yczy�by sobie, aby jak najszybciej znikn�li mu z oczu.
- �A zatem jest naprawd� chora? Ale co jej si� sta�o? -spyta� niecierpliwie Morosini.
- �Nie mam najmniejszego poj�cia. Ferrals i jego nowa rodzina milcz� jak zakl�ci. A poniewa� rano, kiedy wyje�d�a�em, Zygmunt by� jeszcze sztywny, nic nie mog�em z niego wyci�gn��. Czy zatem nie podzieli�by si� pan porann� uczt� z nieszcz�nikiem, kt�ry od �witu jest na nogach i nie mia� jeszcze nic w ustach? Opu�ci�em zamek o wschodzie s�o�ca.
- �Ale� prosz�, cz�stuj si�, przyjacielu! Zaraz poprosz� o gor�c� kaw�... ale, jak to si� sta�o, �e przejechanie skromnych dwunastu kilometr�w zabra�o panu tyle czasu?
- �To jeszcze nic! Prosz� sobie wyobrazi�, �e Romuald znikn��!
Adalbert opowiedzia�, jak przed udaniem si� na spoczynek wyszed� na przechadzk� do parku, �eby zapali� ostatnie cygaro, a przy okazji sprawdzi�, co si� dzieje nad brzegiem rzeki. Na poz�r wszystko by�o w porz�dku. Barka sta�a zacumowana w um�wionym miejscu, ale w �rodku nie by�o nikogo. Obok wiose� le�a� koc, kt�rym Romuald mia� przykry� swoj� pasa�erk�. Przyzwyczajony z racji zawodu do badania terenu, archeolog za pomoc� lampki elektrycznej, kt�r� przezornie zabra� ze sob�, odkry� podejrzane �lady: na ziemi widnia�y odciski m�skich but�w, a obok, du�o mniejszych i l�ejszych damskich, jakby osoba, kt�ra nios�a co� bardzo ci�kiego, porusza�a si� w d� rzeki. W barce zauwa�y� �wie�e odpryski farby, drzazgi i b�oto. Zaniepokojony, uda� si� po ci�kich �ladach, lecz nie prowadzi�y one daleko: zatrzyma�y si� nieopodal, tu� nad brzegiem rzeki i znik�y. Mo�e czeka�a tam druga barka, ale przyprowadzona przez kogo i w jakim celu?
Archeolog, nie mog�c znale�� innych �lad�w, wr�ci� do zamku, zarejestrowa�, �e w oknach Anielki nadal si� �wieci, i uda� si� do swego pokoju.
- �Mia�em wielk� ochot� zapuka� do jej drzwi, ale pod jakim pretekstem? Kusi�o mnie te�, aby zej�� do gara�u, wsi��� do samochodu, pojecha� na drugi brzeg Loary i przeszuka� domek wynaj�ty przez Romualda. Co by�oby w istocie nieostro�ne, bior�c pod uwag�, �e szafir le�a! nadal w mojej kieszeni. Czeka�em zatem do rana, nie mog�c zmru�y� oka.
- �Ja r�wnie� - powiedzia� Aldo, nalewaj�c przyjacielowi du�� fili�ank� kawy, podczas gdy archeolog poch�ania� olbrzymi� kromk� posmarowan� po�ow� zawarto�ci s�oika z konfiturami. - A zatem uda� si� pan do domku Romualda?
- �Tak, a poniewa�, �eby dosta� si� na drug� stron� rzeki, trzeba dojecha� a� do Blois, zaj�o mi to tyle czasu. Na miejscu znalaz�em rzeczy Romualda w idealnym porz�dku, lecz nic poza tym: on sam znikn�� jak kamfora.
- �Mo�e mia� wypadek?
- �Jaki wypadek? Jego motocykl sta� zaparkowany w przybud�wce w ogrodzie. Widz� tylko dwa mo�liwe rozwi�zania: albo zosta� porwany, ale przez kogo, dlaczego i gdzie zosta� uprowadzony, albo... a� boj� si� powiedzie�!
- �Chyba pan nie podejrzewa, �e zosta� zamordowany?! - krzykn�� Morosini.
- �Kto to mo�e wiedzie�? Mo�e nie by�o drugiej barki na rzece? Nad rzek� nietrudno pozby� si� cia�a...
Adalbert nerwowo zakas�a� i wtedy Aldo dostrzeg� pod anielsk�, beztrosk� i figlarn� mask� archeologa, cz�owieka rozwa�nego a� do b�lu i serce bardziej gor�ce, ni� przypuszcza�. Strach, �e m�g�by utraci� Romualda, przenika� Adalberta do szpiku ko�ci. Aldo po�o�y� d�o� na ramieniu tego nowego, ale ju� drogiego mu przyjaciela.
- �Co zamierza pan teraz zrobi�? - spyta�. Vidal-Pellicorne wzruszy� ramionami.
- �Przeszuka� okolic�... Mo�e znajd� jakie� �lady, ale najpierw wr�c� do Blois sprawdzi�, czy nie znaleziono cia�a w Loarze.
- �Jad� z panem! We�miemy moje auto. Pa�skie zbytnio rzuca si� w oczy, a poza tym za bardzo ha�asuje.
- �Nie, nie, dzi�kuj�. Nie mo�emy dopu�ci�, �eby widziano nas razem. Nie zapominajmy, �e poznali�my si� dopiero wczoraj. A poza tym, musi pan �to" schowa�!
Adalbert wyj�� z kieszeni bia�� chusteczk�, a z niej szafirowy wisior, kt�ry w�o�y� przyjacielowi do r�ki. Aldo, nie bez wzruszenia, wzi�� klejnot, lecz rado��, jak� odczuwa� ongi�, teraz, kiedy pozna� jego prawdziw� histori�, nie by�a ju� mo�liwa. Zbyt wiele ofiar, zbyt wiele krwi kry�o si� za tym zachwycaj�cym kamieniem. Do pierwszego mordu pope�nionego podczas zburzenia �wi�tyni w Jerozolimie, i do cierpie� cz�owieka przykutego do galery, kt�ry wyzion�� ducha pod ciosami stra�nik�w, dochodzi�a �mier� jego matki, a tak�e Elie Amschela, ma�ego cz�owieczka w okr�g�ym kapeluszu, i by� mo�e r�wnie� Romualda. Nagle Aldo podj�� stanowcze postanowienie: przekaza� jak najszybciej pechowy klejnot Szymonowi Aronowowi. By� mo�e, kiedy B��kitna Gwiazda wr�ci na swoje miejsce w pektorale, da za wygran�?...
- �Nie wiem, jak mam panu dzi�kowa� - wyszepta�, �ciskaj�c szafir w d�oni. - Pozostaje mi zawiadomi� Aronowa poprzez bank w Zurychu, lecz tymczasem musz� szafir schowa� w bezpiecznym miejscu. Ciotka Amelia nie odm�wi mu miejsca w swoim sejfie.
- �Chyba nie wyje�d�a pan zaraz do Wenecji? - zaniepokoi� si� Adalbert.
- �Zostawiaj�c na pa�skiej g�owie ca�y ten pasztet? Na pewno nie! Wiesz, gdzie mnie znale��, przyjacielu, a zatem nie wahaj si� mnie wezwa�, je�li tylko m�g�bym by� pomocny...
- �Nie s�dz�, �ebym ci� potrzebowa� tutaj, m�j przyjacielu. Natomiast w Pary�u - tak, poniewa� Ferrals ma zamiar zabra� tam �on�. W zamku trwa nieustaj�cy remont, a to nie wydaje mu si� odpowiednie dla chorej.
- �S�dzi�em, �e baron wezwa� znamienito�� lekarsk� do jej �o�a?
- �Jedno nie przeszkadza drugiemu. Wiem tylko, �e wezwano ambulans.
- �Wracaj�c do Romualda, zastanawiam si�, czy przypadkiem nie zosta� porwany. Gdyby chciano go utopi�, po co by go wleczono kilka metr�w dalej?
- �M�dlmy si�, �eby� mia� racj�! A teraz wracam do moich poszukiwa�. Dzi�kuj� za wyborne �niadanie. A tak�e za twoj� przyja��!
Przyjaciele u�cisn�li sobie d�onie i Adalbert ruszy� w drog�.
Godzin� p�niej Morosini uda� si� w przeciwnym kierunku, dzi�kuj�c pani de Saint-Medard za go�cin�. Wydawa�o mu si�, �e droga nie ma ko�ca; tym bardziej �e p�k�a opona i musia� zmienia� ko�o. Nienawidzi� tego zaj�cia, kt�rego nigdy si� nie ima� w Wenecji, mie�cie cywilizowanym, gdzie �lizgano si� po grzbietach fal, zamiast trz��� si� po wyboistych drogach pe�nych dziur. Jego pi�kne motoscaffo z miedzi i mahoniu nie potrzebowa�o opon, aby unie�� go na skrzyd�ach wiatru.
Dlatego kiedy dotar� na ulic� Alfreda-de-Vigny, by� w kiepskim humorze, kt�ry si� jeszcze pogorszy�, gdy na powitanie wysz�a mu Maria And�elina, podczas gdy on przekazywa� �pojazd na benzyn�" w r�ce sta�ego kierowcy. Stara panna niezw�ocznie obwie�ci�a z wielkim namaszczeniem, �e ksi��� ma go�cia: dzi� rano przyjecha�a jego sekretarka, Mina, i �w�a�nie pije herbat� z nasz� pani� markiz�".
Promienna mina Marii And�eliny i jej mania natarczywego og�aszania wszem wobec najnowszych wie�ci, byle tylko zd��y� przed innymi, doprowadza�y Morosiniego do bia�ej gor�czki.
- �Moja sekretarka? - j�kn��. - Chce pani przez to powiedzie�, �e jest tu ta Holenderka Mina van Zelden? Po co by przyje�d�a�a do Pary�a?
- �Niech pan sam j� o to zapyta. Nie powiedzia�a nam tego.
- �No to zaraz si� dowiemy!
Morosini, kipi�c gniewem, ruszy� w stron� ogrodu zimowego, uprzednio rzuciwszy niedbale na posadzk� prochowiec i kaszkiet. Ju� w pierwszym salonie rozwia�y si� wszystkie jego w�tpliwo�ci, kiedy us�ysza� �piewny akcent Miny, kt�ry przybiera�a, m�wi�c po w�osku lub francusku. Ale dopiero w drugim salonie ujrza� jej niepowtarzaln� posta� w ca�ej okaza�o�ci: w kostiumie z popielatej flaneli, bia�ej bluzce z koronki richelieu, �ci�le upi�tym koku, siedz�c� sztywno w cieniu aspidistry z wyprostowanymi plecami i fili�ank� herbaty w d�oni. Ksi��� run�� na ni� ca�� pot�g� swego gniewu.
- �Co pani tu robi, Mino? My�la�em, �e pada pani pod nawa�em obowi�zk�w, a tymczasem pani tutaj?
- �A co to za powitanie? - zaprotestowa�a pani de Sommieres, podczas gdy Mina poczerwienia�a. - Kto ci� nauczy� wpada� jak bomba do domu, nie m�wi�c nawet dzie� dobry?
Nagana podzia�a�a na Morosiniego jak zimny prysznic. Nieco zmieszany uca�owa� d�o� ciotki, po czym zwr�ci� si� do sekretarki:
- �Niech mi pani wybaczy, Mino! Nie chcia�em by� nieprzyjemny, ale ostatnio zwali�o si� na mnie niema�o... zmartwie�.
- �Ach, ach! - o�ywi�a si� nagle pani de Sommieres. -Czy�by co� ciekawego wydarzy�o si� podczas tego niebanalnego maria�u?
- �To ma�o powiedziane, ciociu! Katastrofa goni�a katastrof�, ale wszystko opowiem ci p�niej. Najpierw Mina! Dlaczego rzuci�a pani wszystko, �eby do mnie przyjecha�? Czy�by pok��ci�a si� pani z panem Buteau?
- �Z nim? Ale� to uroczy, �wi�ty cz�owiek! A na dodatek niezawodny i zas�uguj�cy na najwy�sze zaufanie - odpar�a Mina, krzy�uj�c d�onie i kieruj�c spojrzenie na sufit, jakby spodziewa�a si� tam ujrze� Hieronima w aureoli. - Od kiedy si� zjawi�, wykona� kawa� dobrej roboty, co pozwoli�o mi przyjecha� do pana, �eby co� panu przywie�� - rzek�a, wyjmuj�c z kieszeni kostiumu telegram. - Nie chcia�am go panu czyta� przez telefon. Zreszt� to pan Buteau upiera� si� przy tym, twierdz�c, �e b�dzie panu mniej przykro.
- �Czy�by kolejna katastrofa? - zaniepokoi� si� Morosi-ni, bior�c kartk� z nieskrywan� obaw�.
W istocie by�a to kolejna katastrofa. Kiedy przeczyta� kilka zda�, ugi�y si� pod nim nogi tak, �e musia� usi���.
Z �alem zawiadamiam o �mierci lorda Killrenana, kt�ry zosta� zamordowany wczoraj na pok�adzie swojego statku. Najszczersze kondolencje. List w drodze.
Forbes, kapitan Roberta-Bruce'a.
Aldo bez s�owa poda� telegram markizie, kt�ra unios�a brwi ze zgroz�.
- �Jak to? I on r�wnie�?... Tak jak twoja matka... Kto m�g� tego dokona�?
- �By� mo�e dowiemy si� tego z listu kapitana. Dobrze pani zrobi�a, Mino, przyje�d�aj�c do Pary�a! Dzi�kuj�. Prosz� spokojnie wypi� herbat�. Tymczasem ja id� si� przebra�.
Aldo m�wi� niesk�adnie, gdy� chcia� jak najszybciej zosta� sam, by da� upust powstrzymywanym �zom po stracie tego nieocenionego i �yczliwego cz�owieka. Stary i wierny przyjaciel rodu, zakochany w ksi�nej Izabeli, do��czy� do niej na drodze, gdzie przemoc zbyt cz�sto zadaje cios niewinno�ci. Mo�e by� teraz szcz�liwy?... �ycie bez ukochanej ksi�nej, obiektu jego jedynej mi�o�ci, musia�o mu ci��y� jak o��w.
Siedzia� pogr��ony w my�lach na brzegu ��ka, zapomniawszy odkr�ci� kurek w wannie. Ta �mier� by�a dla niego zbyt bolesna i przygn�biaj�ca, lecz wkr�tce odkry�, �e r�wnie� stawia przed nim nie�atwe zadanie. Bransoleta ksi�niczki Mumtaz Mahal nie zosta�a jeszcze sprzedana. Zgodnie z prawem Aldo zosta� spadkobierc� lorda. Lecz �yczeniem starego Killrenana, kt�re jeszcze brzmia�o w jego uszach, by�o: �Niech pan j� sprzeda, komu chce, byle nie kt�remu� z moich wsp�ziomk�w!". Wtedy nie zrozumia� woli lorda, lecz teraz, przypomniawszy sobie �liczn� twarz Mary Saint Albans podczas aukcji klejnot�w ksi�nej Apraksyny, trawion� przez zach�anno�� i na koniec wykrzywion� w konwulsjach w�ciek�o�ci, zrozumia� zamiary lorda Killrenana.
Nale�a�o jak najszybciej znale�� ch�tnego, sprzeda� bransolet� i wys�a� pieni�dze do notariusza. Przez chwil� pomy�la� o Ferralsie: ta ol�niewaj�ca ozdoba wygl�da�aby idealnie na nadgarstku Anielki! Na nieszcz�cie sir Eryk r�wnie� by� Anglikiem, chocia� zosta� naturalizowany we Francji, a zatem nale�a�o go wykluczy�. Potem pomy�la� o wiecznym nieobecnym: przebogatym Moritzu Kledermannie. Dla takiego jak on kolekcjonera klejnot ten by�by czym� niezwyk�ym, ale my�l, �e zdobi�by Dianor�, t� zach�ann� i nieczu�� Dianor�, by�a nie do zniesienia. Ta kobieta nie zas�ugiwa�a na taki dow�d mi�o�ci.
W ko�cu przysz�o mu do g�owy, �eby samemu kupi� klejnot, tym bardziej �e odczuwa� tak� pokus�, kiedy sir Andrew przekaza� mu bransolet�.
Aldo, zadowolony z rozwi�zania, kt�re ��czy�o jego poczucie obowi�zku z przyja�ni� z lordem Killrenanem i szacunkiem dla legend, zszed� na kolacj�, po kt�rej, przy zamkni�tych drzwiach i pod nieobecno�� Marii An-d�eliny przebywaj�cej w ko�ciele na adoracji, odby� z ciotk� i Min� swoist� narad� wojenn�.
Markiza zgodzi�a si� ch�tnie na przechowanie �skarbu rodzinnego", lecz Mina nie rozumia�a powodu postoju w Pary�u.
- �Mam nadziej�, �e pan wraca do domu? - spyta�a pracodawc�. - Czy nie najpro�ciej by�oby, �eby pan sam go zawi�z� do Wenecji?
- �Niew�tpliwie, ale ja nie wyje�d�am natychmiast, Mino. Nie mog� wr�ci�, nie wiedz�c, co si� sta�o w zamku, i opu�ci� mego przyjaciela yidal-Pellicorne^... Natomiast chyba zmieni� miejsce zamieszkania. Przypuszczam, ciociu Amelio - dodat - �e wkr�tce rozpoczniesz letni� eskapad�?
- �Och, to nic pilnego! Dop�ki u mnie zostaniesz, nie ruszam si� z miejsca! To o wiele bardziej zabawne, ni� granie w bezika lub domino z wiekowymi r�wie�nicami!
- �Dzi�kuj� cioci! Musz� przyzna�, �e s�owa cioci sprawiaj� mi przyjemno��.
- �Je�li dobrze rozumiem, musz� wraca� sama - �achn�a si� m�oda Holenderka. - W takim razie nic prostszego: to ja zawioz� szafir do domu. Niech mi pan tylko powie, gdzie mam go schowa�...
- �Mina ma racj�, Aldo - przerwa�a markiza. - Im szybciej pozb�dziesz si� szafiru, tym lepiej dla wszystkich! Zw�aszcza �e je�li Ferrals dowie si� przypadkiem, i� jego �talizman" znowu go opu�ci�...
- �Niew�tpliwie, lecz jak powierzy� t� istn� lask� dynamitu m�odej, samotnej kobiecie udaj�cej si� w tak d�ug� podr�?
- �Ale�, prosz� pana - wtr�ci�a si� Mina z cieniem u�miechu. - Niech�e pan wreszcie spojrzy prawdzie w oczy! Czy jeszcze do niedawna nie mia� mi pan za z�e mojego sposobu ubierania si�?
- �Niczego pani nie zarzuca�em! Dziwi�em si� jednak, �e w pani wieku...
- �Nie wracajmy do tego! Niech mi pan jednak powie, kto by si� domy�li�, �e w baga�ach kogo�, kto wygl�da jak... angielska guwernantka - to s� chyba pa�skie s�owa? - bezbarwnej i nierzucaj�cej si� w oczy, znajduje si� kr�lewski klejnot? My�l�, �e nie znajdzie pan lepszego ode mnie pos�a�ca!
Po tych s�owach, nie czekaj�c na odpowied�, Mina wsta�a, prosz�c, by pozwolono jej uda� si� na spoczynek.
- �Wspania�a dziewczyna! - westchn�a markiza, patrz�c za wychodz�c�. - Od kiedy j� pozna�am, podczas mojego ostatniego pobytu u ciebie w zesz�ym roku, my�l�, �e mia�e� szcz�cie, trafiaj�c w�a�nie na ni�.
- �To nie ja na ni� trafi�em, to zas�uga losu. Dobrze ciocia wie, �e mimo i� j� wy�owi�em z rio dei Mendicanti, do kt�rej j� niechc�cy wrzuci�em...
- �Pami�tam. Lecz ona powiedzia�a przed chwil� co�, co mnie uderzy�o: bezbarwna i nierzucaj�ca si� w oczy. A czy chocia� raz przyjrza�e� si� jej dok�adnie? - Oczywi�cie, poniewa� czyni�em uwagi na temat jej stroju.
- �Chyba si� nie rozumiemy. Chcia�am przez to powiedzie�, czy naprawd� si� jej przypatrzy�e�? Na przyk�ad, czy cho� raz widzia�e� j� bez okular�w?
Morosini pomy�la� przez chwil� i pokr�ci� przecz�co g�ow�.
- �Na Boga, nie! Nawet kiedy wpad�a do kana�u, uda�o si� jej utrzyma� okulary na nosie! Dlaczego ciocia o to pyta?
- ��eby sprawdzi�, do jakiego stopnia interesujesz si� ni�. Przyznaj�, �e ubiera si� bez gustu i �e jej bryle nie maj� wdzi�ku, ale dobrze j� obserwowa�am dzisiejszego wieczoru...
- No i...?
- �No i, wystaw sobie, m�j ch�opcze, �e gdybym by�a m�czyzn�, chcia�abym sprawdzi�, co znajduje si� pod tymi szatami kwakierki i tymi binoklami! Wierz mi, �e mog�aby ci� spotka� mi�a niespodzianka!
Nag�e wej�cie Marii And�eliny przerwa�o rozmow�. Pobo�na panna by�a podniecona do granic mo�liwo�ci i p�on�a nieprzezwyci�on� ch�ci� podzielenia si� nowin�: zakurzony ambulans w�a�nie zajecha� przed pa�ac Ferralsa!
Aldo natychmiast zapomnia� o swojej sekretarce, o szafirze i niepokojach Adalberta, i tylko jedna przeszywa�a go my�l: Anielka znowu by�a niedaleko i dzi�ki tej nieocenionej Marii And�elinie, kt�r� por�wna� do Iris, pos�anniczki bog�w, jutro b�dzie mia� o niej wiadomo�ci.
I rzeczywi�cie, lecz nie by�y to wiadomo�ci, kt�rych si� spodziewa�. Wed�ug kucharki, now� pani� przeniesiono do jej pokoju w towarzystwie Wandy i piel�gniarki, kt�re jako jedyne osoby, opr�cz m�a, mia�y do niej dost�p. Dla reszty s�u�by drzwi pozosta�y zamkni�te. Nikt nie mia� prawa zbli�a� si� do nich, poniewa� pani Ferrals zapad�a na chorob� zara�liw�, na kt�rej temat zachowywano �cis�e milczenie.
- �Nie rozumiem, sk�d te wszystkie tajemnice! - denerwowa� si� Morosini. - Chyba nie zachorowa�a na d�um�!
- �A kto to mo�e wiedzie�?... - odpar�a Maria And�eli-na wymijaj�co, lecz wida� by�o, �e jest zachwycona obrotem spraw. - W ka�dym razie, pani Quemeneur nie wie o tym. Powiedzia�a mi w wielkim zaufaniu, �e wczoraj wieczorem zaniesiono do pani tac� z g�r� jedzenia i �e taca wr�ci�a wymieciona do ostatniego okruszka. Mo�na z tego wywnioskowa�, �e pani Ferrals nie jest a� tak bardzo chora!
Aldo zastanowi� si� przez chwil�, po czym spyta�:
- �Czy mog�aby pani odda� mi przys�ug�?
- �Oczywi�cie! - odpar�a ochoczo Maria And�elina.
- �Dobrze, w takim razie, czy mog�aby si� pani dowiedzie�, gdzie znajduje si� pok�j lady Ferrals i na kt�r� stron� wychodz� jej okna? To mo�e by� trudne, ale...
- �Ani troch�! Ju� panu m�wi�: kiedy przed �lubem m�oda Polka i jej rodzina pojechali do Ritza, sir Eryk kaza� przerobi� jej pok�j. M�wi�a mi o tym pani Ouemeneur, podobno jest tak luksusowy, �e...
- �W to nie w�tpi�, ale gdzie si� znajduje?
- �A jakby inaczej, w miejscu przeznaczonym dla pani domu: trzy okna w rotundzie na pierwszym pi�trze. Okna wychodz� oczywi�cie na park.
- �Oczywi�cie - opar� jak echo Morosini, kt�ry prawie zapomniawszy o Marii And�elinie, uzmys�owi� sobie na czas, �e winny jest jej podzi�kowania.
Nie szcz�dzi� ich jej, ale je�li liczy� na to, �e si� jej szybko pozb�dzie, to si� srodze myli�. Nie tylko jego umys� pracowa� na pe�nych obrotach. Kiedy bowiem zacz�� nerwowo przemierza� salon z papierosem w ustach, us�ysza� g�os Marii And�eliny:
- �Dachami... Naj�atwiej by�oby przej�� dachami... Przylegaj� do naszych i wystarczy mocny sznur, aby wspi�� si� na balkon na pierwszym pi�trze. M�g�by pan w ten spos�b sam sprawdzi�, co tak naprawd� dzieje si� w tym pokoju.
Aldo, zaskoczony, spojrza� na pozbawion� wyrazu twarz starej panny. Obraz niewini�tka.
- �Niech no si� pani przyzna, Mario And�elino, czy to w ko�ciele �wi�tego Augustyna ucz� podobnych rzeczy? Cho� musz� przyzna�, �e pomys� jest bardzo dobry!
Kobieta u�miechn�a si� triumfuj�co.
- �Duch �wi�ty pomaga, kiedy mu si� podoba, don Aldo! A ja zawsze pomagam tym, kt�rzy s� w rozterce...
W nagrod� za jej wysi�ki Aldo cmokn�� nabo�n� pann� z dubelt�wki, a ta, skonfundowana, czmychn�a z salonu, drobi�c kroki, czerwona a� po czubki w�os�w.
*�� *�� *
Przez ca�y dzie� Aldo nie wychodzi� z domu, sp�dzaj�c wi�kszo�� czasu w ogrodzie, przygl�daj�c si� fasadom i dachom dw�ch przyleg�ych pa�ac�w. Maria And�elina mia�a racj�: zej�� z dachu by�o znacznie �atwiej, ni� przej�� przez po�ow� ogrodu i wspi�� si� na fasad�, jak to zamierza� zrobi�. Poza tym, napisa� do banku w Zurychu, aby pe�nomocnik Szymona Aronowa zawiadomi� go o rych�ym powrocie pierwszego klejnotu. Cyprian zani�s� list na poczt�, a Mina, korzystaj�c z jednego wolnego dnia w Pary�u - wyjecha� mia�a dopiero jutro wieczorem - uda�a si� do muzeum Cluny, aby obejrze� �redniowieczne gobeliny.
Mimo to godziny wlek�y si� w niesko�czono�� w oczekiwaniu nocy, aby ekspedycja przesz�a niezauwa�ona.
Kiedy oko�o wp� do dwunastej wyposa�ony w zw�j sznura, kt�ry owin�� sobie wok� ramienia, i odziany jak podczas pierwszego spotkania z Adalbertem wyszed� na taras, niespodziewanie natkn�� si� na Mari� And�elin�. Nabo�na panna w czarnej, we�nianej sukni i wygodnych pantoflach czeka�a na niego, siedz�c na ziemi oparta o tralki balustrady.
- Nasza droga pani markiza uzna�a, �e lepiej i�� we dwoje - szepn�a, nie daj�c mu czasu na sprzeciw. - Ja b�d� sta�a na czatach.
- �To markiza wie o wszystkim?
- �Oczywi�cie! Jak�e by mog�a nie wiedzie�, co si� dzieje pod jej dachem... lub na nim!
- �Co za niedorzeczno��! To nie miejsce dla panny! Mog�aby panna sobie z�ama� albo skr�ci� nog�.
- �Niech si� pan o mnie nie boi! W zamku moich rodzic�w jest renesansowe mieszkanie i cztery wie�e ze sto�kowatymi dachami. Nie wyobra�a pan sobie, ile razy si� po nich wspina�am! Zawsze lubi�am chodzi� po dachach. Cz�owiekowi si� wtedy zdaje, �e jest bli�ej Pana Boga!
Nie chc�c na razie docieka� motywacji tej dziwnej kobiety, kt�ra wznosi�a w�amanie na poziom zalet teologicznych, Morosini postanowi� przej�� na s�siedni dach. Za nim jak cie� szed� bezszelestnie �w nieoczekiwany wsp�lnik. Aldo nie mia� zamiaru wkracza� do pokoju Anielki, chcia� tylko sprawdzi�, co si� tam dzieje. Przy tak �adnej pogodzie przynajmniej jedno okno powinno by� otwarte, a nawet je�li zasuni�to zas�ony, mo�na b�dzie rzuci� okiem do �rodka. Tym bardziej �e pok�j chorej nie powinien by� pogr��ony w ca�kowitej ciemno�ci; przewa�nie zostawiano ma�� lampk�, aby u�atwi� prac� s�u�by.
Z pomoc� Marii And�eliny, niemej i cichej jak cie�, Aldo wszed� bez trudu na d�ugi, kamienny balkon, kt�ry ci�gn�� si� wzd�u� drugiego pi�tra, o wiele ni�szy od dw�ch pozosta�ych, kt�rych sufity si�ga�y bez ma�a pi�ciu metr�w. Przywi�za� sznur do balustrady, w rogu, gdzie �rodkowa rotunda ��czy�a si� z reszt� budynku, po czym ze�lizgn�� si� na jeden z trzech balkon�w z kutego �elaza, kt�re wie�czy�y okna pokoju m�odej m�atki. Ale okno, przed kt�rym si� znalaz�, by�o zamkni�te, a zas�ony szczelnie zasuni�te.
Niezniech�cony przeszed� przez balustrad� �rodkowego balkonu, szerszego i zdobniejszego, wychodz�cego wprost na drzewa w parku, i zdusi� okrzyk zadowolenia: podw�jne, szklane drzwi by�y niedomkni�te, a ze �rodka s�czy�o si� s�abe �wiat�o. Serce nocnego go�cia zabi�o mocniej. Przy odrobinie szcz�cia mo�e uda mu si� dotrze� do chorej Anielki i z ni� porozmawia�... Staraj�c si� nie poruszy� skrzyd�a drzwi, zbli�y� oczy do szpary mi�dzy nimi a futryn�.
To, co ujrza�, nape�ni�o go niepomiernym zdziwieniem. Z wyj�tkiem Wandy �pi�cej na szezlongu, pok�j o �cianach pokrytych niebieskim brokatem by� pusty, podobnie jak ��ko ozdobione bukietami bia�ych pi�r... A gdzie Anielka?
Aldo by� mo�e pope�ni�by szale�stwo i wszed� do �rodka, aby wypyta� t� kobiet�, kiedy drzwi otworzy�y si� cicho, a w nich ukaza� si� sir Ferrals w ciemnym, jedwabnym szlafroku i jedwabnej szlafmycy. Nie zwracaj�c uwagi na Wand�, usiad� w jednym z foteli. Wygl�da� na przygn�bionego. Pomimo znikomego �wiat�a Morosini zauwa�y�, �e ma zmienion� zmartwieniem twarz. By� wyra�nie zafrasowany, mo�e nawet p�aka�... lecz dlaczego?
Aldo czu� wielk� pokus�, aby pozna� przyczyn� jego przygn�bienia, lecz rozs�dek podpowiedzia�, by si� bezszelestnie wycofa�. Wr�ci� do towarzyszki wyprawy, kt�ra czeka�a na niego na skraju dachu. Doceni�, �e wstrzyma�a wrodzon� ciekawo��, dop�ki nie wr�c� na przyjazny teren, lecz gdy ju� byli na tarasie, us�ysza� wypowiedziane szeptem pytanie, kt�rego si� spodziewa�:
- �No i? Widzia� j� pan?
- �Nie... Jej ��ko jest puste.
- �Nie ma nikogo?
- �Widzia�em tylko pokoj�wk� �pi�c� w fotelu, a potem wszed� sir Eryk i usiad�. Z pewno�ci� po to, by jego s�u�ba my�la�a, �e odwiedza chor� �on�.
- �Innymi s�owy, ta historia o chorobie zaka�nej...
- �...To bzdury! Wymy�lona, aby przep�dzi� ciekawskich.
Zaleg�a cisza, po czym Maria And�elina westchn�a:
- �Jutro rano postaram si� wydoby� co� wi�cej od pani Quemeneur.
- �Co ona mo�e pani powiedzie�? Jak wszyscy w domu, jest przekonana, �e jej pani jest chora.
- �Jeszcze zobaczymy! Gdybym tylko mog�a znale�� si� w �rodku!
Morosini nie m�g� powstrzyma� �miechu: do licha, ale� ta Maria And�elina mia�a prawdziwe powo�anie tajnego agenta! Trzeba by�o o tym powiedzie� Adalbertowi. Ta stara panna nie by�a wcale nieporadna.
- �Prosz� robi�, jak pani uwa�a, ale niech si� pani strze�e! To niebezpieczny teren! A ciotce Amelii zale�y na pani!
- �Mnie r�wnie�. Ale musimy wiedzie�, czego si� trzyma� - podsumowa�a panna tonem genera�a ko�cz�cego narad� sztabu wojennego.
Ale nie musia�a bardzo si� stara�. Bomba wybuch�a nast�pnego dnia rano. Wszystkie gazety zamie�ci�y wielkie tytu�y: �Tragiczny maria�", �M�oda �ona wielkiego przyjaciela Francji porwana w dniu za�lubin", �Co si� sta�o z lady Ferrals?" i wiele innych r�wnie smakowitych.
Nowin� przynios�a nie kto inny, jak Maria And�elina: przybywszy na plac �wi�tego Augustyna na msz� o sz�stej rano, wpad�a na sprzedawc� gazet dekoruj�cego sw�j kiosk gazetami z wydarzeniem dnia. Kupi�a kilka z nich i wr�ci�a czym pr�dzej na ulic� Alfreda-de-Vigny, zapomniawszy o porannej mszy. Rozogniona i rozche�stana, dysz�c jak marato�czyk, wpad�a do sypialni Morosiniego, kt�ry jeszcze spa�, i zakrzykn�a:
- �Porwali j�! Niech si� pan obudzi, na Boga, i czyta!
Po chwili ca�y dom ju� wiedzia�, co si� sta�o, i zawrza�o jak w ulu. Przy �niadaniu, kt�re podano godzin� wcze�niej, dyskutowano za�arcie i ka�dy podawa� swoj� opini�. Wi�kszo�� os�b sk�ania�o si� ku teorii, �e porwanie musi by� dzie�em ameryka�skich gangster�w. W istocie, gazety m�wi�y, �e za��dano okupu w wysoko�ci dwustu tysi�cy dolar�w.
- �Przecie� by�e� na tym weselu - powiedzia�a pani de Sommieres do Alda - i musisz pami�ta�, czy byli tam jacy� Jankesi.
- �Mo�e kilku, ale go�ci by�o tak wielu...
Aldo nie wierzy� w interwencj� zza oceanu. Chyba �e zawi�za� si� konkurencyjny spisek r�wnocze�nie z tym, kt�ry starli si� uknu� wsp�lnie z Adalbertem. Kto wie, ilu wrog�w przysporzy� sobie sir Eryk podczas swojej, bez w�tpienia burzliwej, kariery handlarza broni?
Aldo nerwowo przerzuca� dzienniki, kt�re w wi�kszo�ci pisa�y to samo. Mia� nadziej�, �e znajdzie jaki� szczeg�, co�, co naprowadzi go na w�a�ciwy �lad. Tylko Mina nie wtr�ca�a si� do konwersacji. Siedz�c sztywno wyprostowana naprzeciw niego, miesza�a ostentacyjnie kaw� w fili�ance, co wydawa�o si� poch�ania� ca�� jej uwag�. Lecz nagle, podnosz�c g�ow�, utkwi�a w swoim pracodawcy wzrok zza b�yszcz�cych okular�w.
- �Czy kto� m�g�by mi powiedzie�, dlaczego te wiadomo�ci tak poruszy�y to szlachetne towarzystwo? - spyta�a opanowanym g�osem. - Szczeg�lnie pana?
Czy�by tak zale�a�o panu na tym Ferralsie, u kt�rego odnalaz� pan sw�j szafir?
- �Niech pani nie opowiada bzdur! - krzykn�� Aldo -i niech pani spr�buje zrozumie�: ten cz�owiek jednego dnia straci� �wie�o po�lubion� �on� i klejnot, na kt�rym mu zale�a�o najbardziej w �wiecie. Chyba mo�na si� tym zainteresowa�?
- �Nim... czy dam�? To prawda, �e... wydaje si� zachwycaj�ca. A zdj�cia z gazet rzadko bywaj� pochlebne.
Aldo spojrza� surowo na sekretark�. Po raz pierwszy okaza�a niedyskrecj�, co przysz�o mu stwierdzi� z przykro�ci�. Lecz nie wykr�ci� si� od odpowiedzi.
- �To prawda - powiedzia�. - Pozna�em j� niedawno, lecz sta�a mi si� bardziej droga, ni� mog�em przypuszcza�. Mam nadziej�, Mino, �e nie masz mi tego za z�e?
- Jest m�atk�, chocia�, skoro pan wraca z jej �lubu... W g�osie m�odej Holenderki czu�o si� jakie� napi�cie, jak�� nienormaln� zuchwa�o��. Na szcz�cie pani de Sommieres, kt�ra wodzi�a wzrokiem od jednego do drugiego, uzna�a, �e nale�y wkroczy� do akcji. Po�o�y�a d�o� na r�ce Miny, co pozwoli�o jej stwierdzi�, �e sekretarka dr�y.
- �Mo�na by rzec, �e nie zna pani wcale swego pracodawcy, moje dziecko. Pi�kne, nieszcz�liwe damy i zrozpaczone panny dzia�aj� na niego jak magnes! Zawsze got�w jest biec im na ratunek. To prawdziwa choroba, ale, c�, nie ma na to rady, taki ju� jest.
M�wi�c, jednocze�nie kopn�a dotkliwie w piszczel siostrze�ca, kt�ry a� dosta� czkawki, lecz wnet zrozumia� przes�anie i odwr�ci� oczy.
- �Chyba ciocia ma racj�... - westchn�� ci�ko. - Jednak w tej sytuacji mo�na tylko si� wzrusza�, poniewa�, zgodnie z tym, co pisze prasa, �ona Ferralsa zginie, je�li porywacze nie dostan� okupu!
- �Nie ma si� o co ba� - podj�a starsza pani. - Co znaczy dwie�cie tysi�cy dolar�w dla handlarza broni�? Zap�aci i wszystko wr�ci do starego porz�dku... Mino, skoro wyje�d�a pani wieczorem do Wenecji, czy mog�abym pani� obarczy� kilkoma listami do moich weneckich przyjaci�?
- �Oczywi�cie, pani markizo. Z najwi�ksz� przyjemno�ci�. A teraz, je�li zechce mi pani markiza wybaczy�, chcia�abym si� spakowa�.
Mina wysz�a z jadalni, �egnana spojrzeniem pani de Sommieres, kt�rej Aldo nie omieszka� zaatakowa�, gdy tylko za sekretark� zamkn�y si� drzwi.
Dlaczego ciocia kopie mnie pod sto�em? Nie ukrywam, �e cios by� niezwykle dotkliwy!
- �Nie tylko wielki z ciebie delikacik, ale r�wnie� godny politowania b�cwa�! I do tego gamoniowaty b�cwa�!
- �Nie rozumiem dlaczego?
- �Tak jak m�wi�: jeste� gamo�! Oto nieszcz�nica, kt�ra przez setki kilometr�w b�dzie pilnowa� klejnotu niebezpiecznego jak laska dynamitu, a ty tymczasem ubolewasz nad losem jakiej� nieznajomej! A nie przysz�o ci do tego zakutego �ba, �e twoja sekretarka kocha si� w tobie potajemnie?
Aldo parskn�� �miechem.
- �Mina zakochana? Ale� ciocia raczy �artowa�!
- �Ja, �artowa�? Wierz mi lub nie, lecz je�li zale�y ci na twojej sekretarce, b�d� dla niej milszy! Nawet je�li uparcie nie zauwa�asz w niej kobiety, jest ni�. Maj�c dwadzie�cia dwa lata, ta dziewczyna te� ma prawo do marze�.
- �A co, wed�ug cioci, mia�bym uczyni�? Poprosi� j� o r�k�?
- Ipomy�le�, �e uwa�a�am ci� za inteligentnego - westchn�a stara dama i da�a za wygran�.
* * *
Przez ca�y dzie� nie mo�na by�o wychyli� nosa z domu. Ludzka nawa�nica przypu�ci�a szturm na pa�ac Ferralsa. Czereda dziennikarzy, fotograf�w i ciekawskich wdar�aby si� przez najmniejszy otw�r, gdyby nie kordon policji �ci�le otaczaj�cy posesj�. S�siedzi r�wnie� czuli si� jak podczas obl�enia.
- �Przecie� ja dzisiaj wyje�d�am. Jak si� st�d wydostan�? - niepokoi�a si� Mina.
Musi pani zaufa� Lucjanowi, mojemu mechanikowi, aby przebi� si� przez ci�b�! - powiedzia�a pani de Sommieres.
- �Odwioz� pani� - obieca� Aldo. - Chc� mie� pewno��, �e spokojnie pani pojedzie. Na razie musimy uzbroi� si� w cierpliwo��: ci ludzie nie b�d� tu stercze� w dzie� i w nocy!
Jednak, znaj�c niesko�czon� wytrwa�o�� t�umu wietrz�cego afer� kryminaln�, a nawet krew, nie by� tego do ko�ca pewny. I rzeczywi�cie, do zmroku nikt nie opu�ci� ani na krok upatrzonej pozycji.
Wieczorem przyszed� portier z wiadomo�ci�, �e sir Eryk Ferrals prosi ksi�cia Morosiniego do telefonu. Aldo wybieg� z salonu bez zastanowienia i ju� po chwili us�ysza� w s�uchawce charakterystyczny g�os:
- �Bogu niech b�d� dzi�ki, �e pana zasta�em. Obawia�em si�, �e ju� pan wyjecha� z Pary�a.
- �Mia�em jeszcze kilka spraw do za�atwienia. O co chodzi?
- �Potrzebuj� pana. Czy m�g�by pan przyj�� do mnie oko�o �smej?
- �Niestety nie. O tej porze odprowadzam znajom� na dworzec.
- �No to p�niej! Kiedy panu odpowiada, tylko, na Boga, niech pan przyjdzie!
To sprawa �ycia i �mierci!
- �Przyjd� wp� do jedenastej. Niech pan uprzedzi ochron�.
- �B�d� na pana czeka�.
* * *
I rzeczywi�cie, czekano na niego. Jego nazwisko pozwoli�o mu przedrze� si� przez kordon policji, a na podje�dzie czeka� na niego kamerdyner i sekretarz, kt�rego kiedy� ju� spotka�. By� mo�e uby�o ju� troch� ciekawskich, lecz ci, kt�rzy pozostali na swoich stanowiskach, przygotowywali si� na sp�dzenie tu nocy.
Oczywi�cie pojawienie si� tego postawnego i eleganckiego m�czyzny wzbudzi�o zainteresowanie. Jego przej�cie powita�y szepty, a dw�ch dziennikarzy pr�bowa�o przeprowadzi� z nim wywiad, lecz ksi��� wywin�� si� z tego z u�miechem pe�nym kurtuazji.
Sir Eryk czeka� na niego w gabinecie. Handlarz broni, blady i rozdygotany, maszerowa� po wielkim pomieszczeniu, rozrzucaj�c na wp� wypalone papierosy gdzie popad�o i nie troszcz�c si� o wspania�y turkme�ski dywan. Na widok Morosiniego przystan��.
- �Z porannych gazet dowiedzia�em si�, jakie nieszcz�cie pana spotka�o, sir Eryku - rozpocz�� go��, lecz ten przerwa� mu gwa�townie:
- �Niech pan nie u�ywa tego s�owa! Pragn� wierzy�, �e nie chodzi o rzecz nieodwracaln�! Dzi�kuj�, �e pan przyszed�.
- �Powiedzia� pan, �e mnie potrzebuje. Przyznam, �e nie rozumiem. Co m�g�bym dla pana zrobi�?
Sir Eryk wskaza� go�ciowi fotel, lecz sam nie usiad�, a Aldo mia� wra�enie, jakby spojrzenie gospodarza wa�y�o ton�.
- �Wymagania porywaczy mojej �ony, o kt�rych dowiedzia�em si� tej nocy, czyni� z pana najwa�niejsz� osob� w tej grze... �miertelnej grze, kt�r� rozpocz�li tamtego wieczoru, porywaj�c lady Anielk� z mojego domu, prawie na moich oczach.
- �Ja, jak to mo�liwe?
- �Nie wiem, lecz to prawda. Musz� spe�ni� ich ��dania.
- �Chcia�bym, �eby mi pan wyja�ni� kilka spraw, zanim powie pan o roli, jak� dla mnie wyznaczy�.
- �Prosz� pyta�.
- �Je�li w tym, co przeczyta�em, jest cho� troch� prawdy, lady Ferrals znikn�a ju� wtedy, kiedy pan nas zawiadomi�, �e jest bardzo cierpi�ca.
- �W istocie. Kiedy po ni� poszed�em, aby j� zabra� na pokaz ogni sztucznych, nie by�o jej w pokoju. Zasta�em tam tylko og�uszon�, zwi�zan� Wand� i list napisany po angielsku drukowanymi literami oznajmiaj�cy fakt porwania i nakazuj�cy mi milczenie. Zakazano mi zawiadamia� policji pod gro�b� zabicia �ony. Na koniec napisali, �e zostan� poinformowany p�niej, jakie stawiaj� warunki w zamian za powr�t �ony... nietkni�tej. Poza tym mia�em nast�pnego dnia wr�ci� do Pary�a.
- �St�d opowiastka o chorobie i wezwanie karetki? -W�a�nie. Samoch�d zabra� jedynie kuk�� przygotowan� przez Wand�.
- �A czy ona nie powiedzia�a panu, kto j� tak potraktowa�? Nic nie widzia�a, nie s�ysza�a?
- �Nic! Otrzyma�a niespodziewanie cios w g�ow� i straci�a przytomno��.
- �Sk�d w takim razie ta afera rozp�tana przez poranne gazety?
- �Sam chcia�bym wiedzie�. Niech pan mi wierzy, �e nie macza�em w tym palc�w.
- �A mo�e kto� z pa�skiego otoczenia?
- �Mam ca�kowite zaufanie do tych, kt�rzy pomogli mi odegra� t� �a�osn� komedi�. Zreszt� - doda� sir Eryk z u�miechem gorzkiej pogardy - zajmuj� u mnie stanowiska, kt�rych nigdzie indziej by nie znale�li, poniewa� nigdy bym do tego nie dopu�ci�.
Eryk wyra�nie wycedzi� ostatnie sylaby, podkre�laj�c brzmi�c� w nich gro�b�. Morosini wyci�gn�� z etui papierosa i zapali� go, z oczami utkwionymi w przestrze�.
- �A zatem - westchn��, wypuszczaj�c pierwsze k��by dymu -jaki jest pow�d mojej obecno�ci w tym domu dzisiejszego wieczoru?
Ferrals odwr�ci� si� w stron� okna otwartego na park plecami do Morosiniego.
- �Ale�, to proste! Okup trzeba zap�aci� pojutrze wieczorem i to pan ma go dostarczy�!
Zapad�a cisza. Aldo nie wiedzia�, czy go s�uch nie myli, i kaza� Erykowi powt�rzy�.
- �Przepraszam, ale nie wierz� w�asnym uszom. Czy naprawd� pan powiedzia�, �e to ja mam dostarczy� okup?
- �Tak, to prawda! - odpar� sir Eryk, nie odwracaj�c si�. -Ale... dlaczego ja?
- �Och, pow�d mo�e by� prozaiczny! W rzeczywisto�ci prasa nie zosta�a dobrze poinformowana; wspomina jedynie o dwustu tysi�cach dolar�w w u�ywanych banknotach...
- �Czy�by by�o co� jeszcze?
Ferrals odwr�ci� si� i wolnym krokiem podszed� do go�cia. Jego ciemne oczy ciska�y b�yskawice.
- �Jest pan pewien, �e o niczym nie wie? - hukn��. Aldo zerwa� si� na r�wne nogi.
- �To wymaga wyja�nienia - wycedzi� przez z�by. - Co powinienem wiedzie�?... Radz�, niech pan m�wi, w przeciwnym wypadku odejd� i niech sobie pan radzi sam z pa�skimi gangsterami!
Co m�wi�c, skierowa� si� do drzwi. Nie dane mu by�o jednak do nich dotrze�.
- �Niech pan zostanie! - krzykn�� Ferrals. - W ko�cu... by� mo�e nie macza� pan w tym palc�w.
Morosini spojrza� na zegarek.
- �Daj� panu trzydzie�ci sekund i po tym czasie ma pan przesta� m�wi� zagadkami. Czego od pana ��daj�?
- �Oczywi�cie B��kitnej Gwiazdy! W zamian za �ycie Anielki.
Pomimo powagi sytuacji Aldo wybuchn�� gromkim �miechem.
- �Tylko tyle? I my�li pan, �e sam wymy�li�em ten spos�b, aby odzyska� moj� w�asno��, a przy okazji zarobi� troch� pieni�dzy?... Przykro mi, m�j drogi baronie, lecz srodze si� pan pomyli�!
Sir Eryk nagle porzuci� gniew i zm�czony opad� na fotel, wycieraj�c spocone czo�o dr��c� d�oni�.
- �Niech pan na chwil� wczuje si� w moje po�o�enie! Sytuacja, w kt�rej mia�bym dokona� takiego wyboru, jest dla mnie nie do zniesienia. Bardziej, ni� pan s�dzi! Kocham moj� �on� i chc� j� zatrzyma�, lecz straci� na nowo - i mo�e na zawsze! - klejnot, kt�rego tak d�ugo szuka�em...
- ...i zdoby�em za cen� zbrodni! Przyznaj�, �e to musi by� trudne - przerwa� Morosini sarkastycznie. - Kiedy ma nast�pi� wymiana?
- �Pojutrze, o p�nocy.
- �Bardzo romantycznie. A gdzie?
- �Jeszcze nie wiem. Maj� do mnie zadzwoni�, kiedy uzyskam pa�sk� odpowied�... Musz� doda�, �e policja nie zostanie zawiadomiona i �e uda si� pan w um�wione miejsce sam... i bez broni...
- �To rozumie si� samo przez si�! - odpar� Morosini z bezczelnym u�miechem. - Gdzie przyjemno��, gdybym uda� si� tam nadziany pistoletami i z oddzia�em policji miejskiej? Ale, zanim zapomn�, co na to pa�ski te�� i jego syn? Czy wobec takiej tragedii nie powinni by� przy panu, �eby go wspiera�?
- �Nie dbam o ich wsparcie i wol�, �eby siedzieli w hotelu. Powiedziano mi, �e hrabia chodzi do ko�cio�a, odmawia nowenny i pali �wiece... Co do Zygmunta, pije i gra w karty, jak zwykle...
- �Urocza rodzinka... - mrukn�� Morosini, nie mog�c wyobrazi� sobie Solma�skiego w roli bogobojnego pielgrzyma odwiedzaj�cego sanktuaria, aby b�aga� niebiosa o �ask�.
*�� *�� *
Podobnie my�la� Adalbert, kt�rego Aldo zasta� posilaj�cego si� w towarzystwie markizy. Archeolog by� zm�czony i w pod�ym nastroju, co nie przeszkadza�o mu w metodycznym poch�anianiu pasztetu w cie�cie, po�owy kurcz�cia i kopiastej salaterki sa�aty.
- �To z pewno�ci� wersja dla prasy i s�u�by. Co� mi m�wi, �e obaj Solma�scy s� zamieszani w t� spraw� a� po uszy. To, �e porywacze ��daj� szafiru, tylko utwierdza mnie w tym przekonaniu. No i naturalnie, zrobisz to, o co ci� prosz�?
- �A ty by� nie zrobi�?
- �Oczywi�cie! Musimy o tym powa�nie porozmawia�. M�j Bo�e! - j�kn�� Vidal-Pellicorne, odrzucaj�c do ty�u niesforny kosmyk w�os�w. - Nie potrafi� zebra� my�li. Od tej ca�ej historii zaczynaj� mnie bole� z�by! - westchn��, nak�adaj�c sobie na talerz s�uszny kawa�ek sera brie.
- �A o Romualdzie nadal cisza?
- �Nadal nic nie wiadomo. Znikn��. Ulotni� si� - odpar� Adalbert, staraj�c si� nie okaza� wzruszenia. -Ije�li przyszed�em prosto tutaj, nie bacz�c, �e zak��c� spok�j pani markizie, to dlatego, �e jeszcze nie wiem, jak to powiedzie� jego bratu.
- �Dobrze pan zrobi�! - zapewni�a stara dama. - Najlepiej by by�o, �eby pan sp�dzi� u mnie noc. Z�e wiadomo�ci podawane w blasku dnia s� mniej bolesne ni� w nocy. Cyprian przygotuje panu pok�j.
- �Dzi�kuj� pani. S�dz�, �e to prawda. Przyznam, �e troch� odpoczynku... � propos, Aldo, chyba nie masz zamiaru odda� swojego szafiru?
- �Mo�esz by� pewien! Nawet gdybym chcia�, nie m�g�bym: jedzie w tej chwili do Wenecji zaszyty w kapeluszu mojej sekretarki, Miny. Zawiadomi�em te� Zurych.
- �Wreszcie jaka� dobra wiadomo��! A czy nie ryzykujesz zbyt wiele, przekazuj�c... tamten kamie�? Je�li ci ludzie si� na tym znaj�...
- �Tak czy inaczej, niebezpiecze�stwo istnieje, ale nie zapominaj, �e ja dostarcz� tylko to, co przeka�e mi Ferr�is. Gdyby jednak przytrafi�o mi si� co� nieprzyjemnego, napisz� list do Miny, �eby skontaktowa�a si� z tob� i poprosi�a o zamkni�cie tej sprawy.
- �Lepiej daj go markizie. Je�eli co� si� sta�o Romualdowi, ci, kt�rzy go zaatakowali, b�d� mie� ze mn� do czynienia!
Wieczorem pani de Sommieres, udawszy si� do swego pokoju, kaza�a Marii And�e linie przeczyta� kilka stron Pustelni parme�skiej. Ale s�ucha�a z roztargnieniem. Przygoda, w kt�r� wpl�ta� si� Aldo, na pocz�tku bawi�a j�, ale teraz zacz�a coraz bardziej niepokoi�.
Na te s�owa, ksi�na zala�a si� �zami: wreszcie mog�a da� upust �zom...
- �Niech ju� pani przestanie czyta�, panno Plan-Cr�pin! - rzuci�a stara dama. - Tego wieczoru magia Stendhala przegrywa z moimi zmartwieniami, pomimo �e bardzo prze�ywam rozterki Sanseveriny...
- �Czy�by�my si� zamartwia�y z powodu naszego siostrze�ca?
- �A czy nie jestem usprawiedliwiona? Gdybym tylko wiedzia�a, co czyni�...
- �Wiem, �e nie przepadamy za praktykami duchowymi, lecz mo�e nadszed� czas, by si� pomodli�?
- �Tak pani s�dzi?... Ju� tak dawno nie zwraca�am si� do Boga... Pewnie zatrza�nie mi drzwi przed nosem!
- �Powinny�my zacz�� od Zdrowa� Mario, �aski� pe�na... Kobiety zawsze si� dogadaj�...
- �Mo�e i ma pani racj�. Kiedy� by�am jej bardzo oddana - to znaczy kiedy by�am w klasztorze des Dames du Sacrè-Coeur. Lecz potem nasze relacje si� rozlu�ni�y i obawiam si�, �e z up�ywem czasu sta�am si� star� bezbo�nic�. Mo�e to wina tego domu... Ale dzisiaj jestem w strachu, Mario And�elino, bardzo si� frasuj�!
Kuzynka-lektorka pomy�la�a, �e markiz� musi przepe�nia� trwoga, skoro przypomnia�a sobie jej imi�. Ukl�k�a przy brzegu ��ka, uczyni�a szybko znak krzy�a, zamkn�a oczy i zacz�a:
- �Salve Regina, Mater Misericordiae, vita, dulcedo etspes nostra...
Pani de Sommieres odkry�a ze zdziwieniem, �e bez trudu przychodzi jej powtarza� s�owa starej modlitwy i �e czerpie dawno niewymawiane wyrazy z g��bokich pok�ad�w w�asnej pami�ci.
Zbli�a�a si� p�noc.
Czarny rolls-royce sir Eryka Ferralsa wjecha� na avenue Hoche i wolno skierowa� si� w stron� placu Gwiazdy prowadzony ostro�n� r�k� Morosiniego. W innych okoliczno�ciach ksi��� odczuwa�by przyjemno�� jazdy tak wspania�� maszyn�, kt�rej wyj�tkowo cichy silnik ledwo pomrukiwa� pod b�yszcz�cym lakierem d�ugiej maski. Jak wielu W�och�w, uwielbia� automobile, zw�aszcza modele wy�cigowe, ale prowadzenie samochodu tej klasy by�o do�wiadczeniem wyj�tkowym.
Opu�ci� pa�ac Ferralsa przed trzema minutami, odprowadzany przera�onym spojrzeniem Rileya, szofera, kt�rego fabryka Crewe zaoferowa�a wraz z tym cudem techniki, jak wymaga�y przepisy. Najwyra�niej nieszcz�nik wm�wi� sobie, �e jego cenny �Silver Ghost" zmierza� do katastrofy, bowiem sta�y pasa�er gondoli nigdy nie b�dzie w stanie kierowe autem zgodnie z regu�ami sztuki.
Tych kilka tragikomicznych chwil pozwoli�o Morosinie-mu troch� si� rozlu�ni�, gdy� przez ostatnie czterdzie�ci osiem godzin niepewno�ci jego nerwy zosta�y poddane ci�kiej pr�bie. Porywacze Anielki odezwali si� przed godzin� i podali najnowsze instrukcje: ksi��� Morosini, zaopatrzony w okup i szafir, zajmie miejsce za kierownic� auta sir Eryka - dok�adnie zaznaczono mark� spo�r�d tych, kt�re posiada� baron - i ma si� stawi� o p�nocy przy wej�ciu do alei naprzeciwko Lasku Bulo�skiego, od strony numer�w parzystych, niedaleko ulicy de Presbourg.
Ku zdziwieniu Morosiniego gospodarz si� nie pokaza�. Cierpia� jakoby na potworny b�l g�owy. Wi�c to z r�k Johna Suttona, jego sekretarza, Aldo odebra� walizeczk� zawieraj�c� pieni�dze i szkatu�k�. Nie by� tym zaskoczony, domy�la� si� bowiem, jakie rozdarcie prze�ywa� handlarz broni�, zmuszony pozby� si� ukochanego talizmanu.
- �Gdyby� zna� prawd�, dobry cz�owieku - wycedzi� Morosini przez z�by - by�by� mo�e mniej smutny, ale za to bardziej w�ciek�y.
* * *
Mina ze swoim cennym baga�em dojecha�a do celu bez k�opot�w, o czym zakomunikowa�a ksi�ciu poprzedniego wieczoru, wykonuj�c do niego kr�tki telefon.
Teraz pozostawa�o uwolni� Anielk�, lecz co dalej? Uczciwo�� podpowiada�a Morosiniemu, aby odprowadzi� j� do m�a, lecz ksi���, jako cz�owiek honoru, odczuwa� potworny niesmak na my�l, �e t�, kt�r� kocha, mia�by pchn�� w ramiona innego. Vidal-Pellicorne, �ciskaj�c mu d�o�, sprowadzi� problem do w�a�ciwych rozmiar�w, oznajmiaj�c:
- �Je�li oboje wyjdziecie z tego �ywi, to b�dzie cud! P�niej mo�e b�dzie mia�a co� do powiedzenia...
* * *
Ca�y dzie� pada� deszcz. Noc by�a �wie�a i wilgotna. Na dworze niewiele os�b. Auto sun�o z cichym pomrukiem po b�yszcz�cej wst�dze asfaltu, na kt�rego ko�cu wznosi� si� �uk Triumfalny widoczny w trzech czwartych i �le o�wietlony.
Po dotarciu do um�wionego miejsca Morosini zatrzyma� automobil, wyj�� etui z papierosami, potar� zapa�k�, ale nie zd��y� zapali� papierosa, gdy nagle kto� gwa�townie otworzy� drzwi i pot�ny podmuch zgasi� p�omie�. R�wnocze�nie us�ysza� nosowy g�os z akcentem nowojorskim:
- �Posu� si�! Ja poprowadz�. I �adnych zb�dnych ruch�w!
Lufa rewolweru przytkni�ta do skroni by�a tak przekonuj�ca, �e Aldo bez protestu przesiad� si� na miejsce obok, rzucaj�c pytanie:
- �Prowadzi� pan ju� rollsa?
- �A o co chodzi? Samoch�d jak ka�dy inny! Je�dzi jak ka�dy!
Morosini wyobrazi� sobie, jak zareagowa�by szofer Riley na takie blu�nierstwo. Nagle otworzy�y si� drugie drzwi i wok� jego nadgarstk�w zatrzasn�y si� kajdanki, a na oczy za�o�ono mu grub�, czarn� opask�.
- �Mo�emy jecha�! - rzuci� kto� z akcentem mieszka�ca przedmie�cia, kt�ry, cho� paryski, zabrzmia� bardzo antypatycznie.
M�czyzna siedz�cy za kierownic� z pewno�ci� by� olbrzymem, gdy� Aldo poczu�, jak zmniejsza si� jego przestrze� �yciowa. Pod ci�arem nieznajomego j�kn�y resory. Na dodatek zalatywa� rumem, a jego kumpel wydziela� k��by taniego, orientalnego zapachu.
Nowy kierowca ruszy� i zmieni� bieg tak gwa�townie, �e skrzynia bieg�w zaprotestowa�a z oburzeniem. Morosini po�pieszy� na pomoc.
- �Co pan sobie wyobra�a? Ze prowadzi traktor? Wiedzia�em, �e sir Henry nie b�dzie zadowolony.
- �Sir Henry?
- �Dowiedz si�, m�j przyjacielu, �e u Rolls-Royce'a tak nazywa si� silniki skonstruowane przez firm�. To imi� czarodzieja, kt�ry je wymy�li�!
- �Czy mam zamkn�� g�b� temu snobowi? - rozz�o�ci� si� pasa�er z ty�u. - Wkurza mnie!
Snob, o kt�rym by�a mowa, powstrzyma� si� tym razem od wyra�enia swego zdania, domy�laj�c si�, w jaki spos�b tamten zmusi�by go do milczenia. Zag��bi� si� w siedzeniu i stara� si� zapami�ta� drog�, dobrze znaj�c Pary�. Wkr�tce jednak, ze wzgl�du na ca�kowit� ciemno��, straci� orientacj�. Auto jecha�o najpierw alej� du Bois, skr�ci�o w prawo, potem w lewo, znowu w prawo, w prawo, i w lewo... po jakim� czasie nazwy ulic zacz�y si� pl�ta�, chocia� nowy kierowca jecha� ju� ostro�niej, gdy� widocznie wzi�� sobie do serca sarkazm zak�adnika.
Podr� trwa�a godzin�, jak oznajmi� zegar ko�cio�a, kt�ry zacz�� bi� przed samym przyjazdem na miejsce. Trudno by�o jednak okre�li� rodzaj nawierzchni, gdy� nie pozwala�a na to wyj�tkowa jako�� zawieszenia rollsa. Jednak, po lekkim wstrz�sie, pasa�er domy�li� si�, �e jad� po �wirze. Po chwili auto stan�o.
Szofer, kt�ry ca�y czas si� nie odzywa�, wreszcie otworzy� usta:
- �Nie ruszaj si�! Ja ci� poprowadz�.
- �Gdyby sobie z�ama� kark, to by�oby prawdziwe nieszcz�cie! - parskn�� jego kumpel.
Kiedy Morosini wysiad� z auta, uczu�, jak zbiry bior� go pod ramiona, a raczej unosz� w powietrzu. Nast�pnie wniesiono go po kilku kamiennych schodach. Wok� pachnia�o ziemi�, drzewami i mokr� traw�. Z pewno�ci� jaka� posiad�o�� pod Pary�em... Potem posadzka i trza�niecie ci�kich drzwi. W ko�cu skrzypi�cy parkiet, a dalej - mi�kki dywan...
Kiedy podtrzymuj�ce go rami� wypu�ci�o go z �elaznego u�cisku, poczu�, �e traci r�wnowag� jak niewidomy pozbawiony oparcia w pustej przestrzeni. Lecz, wreszcie ciasna opaska zosta�a zerwana i Morosini, o�lepiony �wiat�em lampy stoj�cej na stole, pr�bowa� skutymi d�o�mi zas�oni� oczy.
Us�ysza� zimny, metaliczny g�os, zabarwiony lekkim, obcym akcentem:
- �Zdejmijcie mu bransoletki!
Gdyby zechcia� pan r�wnie� skierowa� lamp� w druga stron�, by�bym wielce zobowi�zany! - zaproponowa� Morosini.
- �Czy nie za wiele tych wymaga�? Ma pan pieni�dze i klejnot?
- �Mia�em je, opuszczaj�c pa�ac sir Eryka Ferralsa. Co do reszty, niech pan zapyta swoich zbir�w!
- �Mam tu wszystko, szefie! - poinformowa� Amerykanin z ulg�, �e mo�e nareszcie m�wi� w swoim j�zyku.
- �No to na co czekasz? Dawaj!
Zbli�ywszy si�, goryl, jakie� dwa metry w k��bie, zas�oni� �wiat�o, zmniejszaj�c w ten spos�b tortury wi�nia. Snop zmieni� kierunek, padaj�c na blat biurka. Z ty�u zarysowa�a si� sylwetka m�czyzny, lecz widoczne by�y tylko jego r�ce wychodz�ce z tweedowych r�kaw�w. R�ce nerwowo rozdar�y paczk�, wyj�y pliki banknot�w i otworzy�y szkatu�k�, a z niej uwolni�y szafir, kt�ry roztoczy� g��boki blask i migotanie diamentowej oprawy. Na ten widok nieznajomy wyda� okrzyk podziwu. Morosini odda� w my�li ho�d zr�czno�ci Szymona Aronowa, by� to naprawd� wielki artysta. Jego podr�bka wydawa�a si� bardziej prawdziwa ni� orygina�.
- �Zaczynam �a�owa�, �e nie mog� zachowa� go dla siebie! - mrukn�� nieznajomy. - Ale kiedy si� da�o s�owo, trzeba go dotrzyma�.
- �Jestem szcz�liwy, widz�c, �e powoduj� panem tak szlachetne pobudki! - zakpi� Morosini. - W takim razie, poniewa� dosta� pan to, czego ��da�, prosz� o zwr�cenie lady Ferrals i wolno�ci... nie licz�c rolls-royce'a, �ebym m�g� zawie�� zak�adniczk� do domu. Je�li jeszcze jest �ywa... -doda� tonem, w kt�rym niepok�j miesza� si� z gro�b�.
- �Niech pan b�dzie pewien, �e w�os jej nie spad� z g�owy! Zaraz sam si� pan przekona. Zaprowadzimy pana do niej.
- �Nie przyjecha�em z wizyt�, lecz aby j� zabra�!
W swoim czasie! S�dz�, �e mia� pan...
Tu przerwa�, gdy� w tej chwili wielkie drzwi otworzy�y si�, a r�wnocze�nie za�wieci� si� �yrandol, ukazuj�c do�� obszerne pomieszczenie, raczej �le umeblowane w stylu pretensjonalnego mieszcza�stwa, ze �cianami pokrytymi okropn� tapet� w li�cie i kwiaty w odcieniach zielonkawych, czekoladowych i cukierkowor�owych, od kt�rych Alda rozbola�y z�by.
- �Och, widz�, �e przyszed�e�! - krzykn�� Zygmunt Sol-ma�ski, podchodz�c pospiesznie do sto�u, na kt�rym le�a� okup za siostr�.
Dotkn�� kilku banknot�w. Cz�owiek, kt�ry je liczy�, odebra� mu je gwa�townie i zamkn�� w walizce.
- �A pan tu po co? - spyta� najwyra�niej rozz�oszczony. - Przecie� by�o ustalone, �e nie b�dzie si� pan pokazywa�!
- �Z pewno�ci� - odpar� m�odzieniec, niedbale bior�c do r�ki szkatu�k� i otwieraj�c j�. - Lecz pomy�la�em, �e to ju� bez znaczenia, m�j drogi Ulryku, a poza tym nie mog�em si� oprze�, �eby ujrze� wyraz twarzy tego idioty, kt�ry udaje wielkiego pana, a sam si� odda� w nasze r�ce jak zakochany m�okos! No wi�c, Morosini - doda� z�o�liwie - jak pan si� czuje w roli fagasa starego Ferralsa?
Aldo, kt�rego ukazanie si� m�odego Solma�skiego wcale nie zdziwi�o, poprzesta� na pogardliwym wzruszeniu ramion, na co Polak roze�mia� si� szyderczo.
Ksi��� us�ysza� znajomy, skrzecz�cy chichot, kt�ry z �atwo�ci� rozpozna�.
Bez namys�u rzuci� si� na m�odzie�ca z pi�ciami, k�ad�c niegodziwca na dywanie.
- �Ty n�dzniku! - krzykn��, masuj�c obola�e kostki. - Ju� dawno ci si� to nale�a�o! Mam nadziej�, �e to panu nie przeszkadza? - doda�, zwracaj�c si� do Ulryka tkwi�cego nieruchomo za biurkiem.
Jestem rad, �e dzi�ki mnie m�g� pan uregulowa� swoje rachunki, drogi panie - odpar� Ulryk niewzruszonym g�osem, w kt�rym brzmia� pewien respekt. - Pa�ski prawy sierpowy jest godny podziwu!
- �Lewy te� jest niez�y!
- �No to moje gratulacje! Sam, zabierz tego ��todzioba do kuchni, ocu� go i dopilnuj, �eby nam nie przeszkadza� przez jaki� czas! A pan, Morosini, niech idzie za mn�!
Aldo ruszy� za nieznajomym, nie wiedz�c, co o nim my�le�. Bez w�tpienia obcokrajowiec... ale Niemiec, Szwajcar, czy mo�e Du�czyk? Wysoki i chudy, z poci�g�� twarz�, na nosie mia� wielkie ameryka�skie rogowe okulary, do�� podobne do tych, kt�ra nosi�a Mina van Zelden. Trudny do manipulowania.
Morosini szed� za nim g��wnym korytarzem po starych drewnianych schodach na pi�tro, gdzie by�o czworo drzwi. Ulryk zapuka� do jednych z nich.
- �Niech pan wejdzie! Czekam na pana - odpowiedzia� damski g�os.
Aldo znalaz� si� w ciemnym pokoju, w kt�rym nic nie widzia�, z wyj�tkiem Anielki, kt�rej zachowanie nie przestawa�o go zadziwia�. Spodziewa� si�, �e zastanie biedn� dziewczyn� zwi�zan�, wyczerpan�, w strasznym stanie, a tymczasem ujrza� m�od� dam� w eleganckiej sukni, zaj�t� polerowaniem paznokci przed toaletk�, na kt�rej pyszni� si� bukiet �wie�ych kwiat�w. Wydawa�a si� w dobrym nastroju. Je�li to jej brat wymy�li� porwanie, nie by�o najmniejszego powodu, �eby j� �le traktowano, a i niebezpiecze�stwo sta�o si� iluzoryczne. Zatem, hamuj�c sw�j pierwotny zryw, postanowi� mie� si� na baczno�ci. Poniewa� Anielka zdawa�a si� jednak nie zauwa�y� jego obecno�ci, zirytowa� si�. My�l, �e ta dziewczyna nabija si� z niego, do �ywego go dotkn�a.
- �Bardzo jestem szcz�liwy, widz�c pani� ca�� i zdrow�, moja droga, lecz czy mog� zauwa�y�, �e ma pani dziwny spos�b przyjmowania swojego oswobodziciela? Zmartwienia, kt�re pani spowodowa�a, zdaj� si� nie zak��ca� pani dobrego nastroju.
Anielka odsun�a jedn� r�k�, chc�c sprawdzi� efekt polerowania, po czym, smutno si� u�miechaj�c, wzruszy�a ramionami.
- �Zmartwienia? A o kogo tu si� martwi�?
- �Chyba nie o pani brata, na Boga! Przed chwil� widzia�em si� z nim; uda� mu si� ten numer i zaczynam podejrzewa�, �e r�wnie� pani bierze udzia� w tej n�dznej grze!
- �By� mo�e... A czy� nie mia�am uciec w dniu mojego �lubu?
- �Owszem, lecz ze mn� lub z odpowiednimi lud�mi! Sk�d pani wzi�a tych ameryka�skich, francuskich, niemieckich czy jakich� tam zbir�w?
- �To przyjaciele Zygmunta i jestem im bardzo wdzi�czna - wyja�ni�a, wstaj�c i patrz�c Morosiniemu prosto w twarz.
- �Wdzi�czna? A za co?
- �Za to, �e dzi�ki nim nie pope�ni�am najwi�kszego w �yciu g�upstwa, do��czaj�c do pana, a zw�aszcza za to, �e mog�am si� zem�ci� na tych, kt�rzy mnie obrazili.
- �Kto taki? Niech�e pani m�wi!
- �Sir Eryk i pan!
- �Ja �mia�bym pani� obrazi�? Ciekaw jestem, w jaki spos�b?
- �Zdradzaj�c na oczach wszystkich, publicznie, mimo tej wielkiej mi�o�ci, kt�r� pan mnie jakoby darzy�! Kiedy przysz�am do pana, nie wiedzia�am - a pan starannie to przede mn� ukry� - jakie intymne wi�zy ��cz� pana z pani� Kledermann!
- �Nie wiem, po co mia�bym pani zawraca� g�ow� histori� sprzed wielu lat! Przed wojn� by�a moj� kochank�, lecz od dawna jeste�my tylko przyjaci�mi, chocia� to zbyt wiele powiedziane!
- �Przyjaci�mi? Jak mo�e by� pan tak pod�y, tak k�amliwy? Czy musz� panu m�wi�, �e widzia�am was razem na w�asne oczy pod oknem mojego pokoju? To, jak ca�owali�cie si�, nie mia�o w sobie nic przyjacielskiego!
Aldo przekl�� impulsywne zachowanie Dianory i w�asn� g�upot�, lecz z�o si� sta�o: trzeba by�o gra� s�abymi kartami rozdanymi przez ironiczny los.
- �Przyznaj� - odpar� - �e sytuacja by�a rzeczywi�cie niezr�czna, lecz niech pani nie przywi�zuje wagi do tego poca�unku, Anielko! Je�li nie odepchn��em Dianory, kiedy rzuci�a mi si� na szyj�, to tylko dlatego, �e dobrze znam jej uniesienia i kaprysy! To ona chcia�a naszej separacji w 1914, ale teraz wydaje mi si�, �e chce do mnie wr�ci�. Tamtego wieczoru mia�em nadziej� u�y� jej jako parawanu, �eby oddali� ode mnie - a zatem i od pani! - podejrzenia sir Eryka, kiedy pani ucieczka zostanie odkryta.
- �Moje gratulacje! Je�li gra� pan tylko rol�, to robi� pan to niezwykle przekonuj�co! A� do samego ��ka! Czy musia� pan posun�� si� tak daleko?
- �Do jej ��ka?
- �Niech pan przestanie traktowa� mnie jak idiotk�! -krzykn�a Anielka, chwyciwszy butelk� perfum i cisn�wszy ni� w Alda, o ma�y w�os nie trafiaj�c go w skro�. - Tak, do jej ��ka! Widzia�am pana w nim; spa� pan jak zabity, po zapewne upojnej nocy sp�dzonej z kochank�! Koszula rozche�stana, w�osy w nie�adzie, by� pan odpychaj�cy! Zaspokojony samiec!
Anielka chwyci�a nast�pny pocisk, lecz Aldo rzuci� si� na ni� i pomimo zajad�ej obrony dziewczyny, uda�o mu si� j� powstrzyma�.
- �Jedno pytanie: czy le�a�a obok mnie?
- �Nie. Pewnie wola�a, �eby pan nabra� si� w spokoju! Nienawidz� pana! Nienawidz�!
- �Niech mnie pani nienawidzi, ale najpierw prosz� pos�ucha�! Czy nie przysz�o pani do g�owy, �e zosta�em pobity albo �e dodano mi narkotyk do napoju, a potem zosta�em wniesiony do ��ka? To nasz poczciwy Zygmunt, nieprawda�? Zaprowadzi� pani� do pokoju Dianory, chc�c pani� przekona�, �eby uciek�a pani z nim? Czy tak by�o? Ani przez chwil� nie by�a pani wi�ziona...
W miar� jak m�wi�, wydarzenia ostatnich dni powoli ukazywa�y si� w jasnym �wietle. Anielka nawet nie pr�bowa�a zaprzecza�. Wr�cz przeciwnie, wszystko bra�a na siebie.
- �Rzeczywi�cie, uciek�am z wielk� rado�ci�! To by� jedyny spos�b, aby od pana uciec! Od pana i tego okropnego starca! Och! Chcia�abym was obu ujrze� martwych!
Morosini wypu�ci� z u�cisku ma�� furi�, podszed� do okna, kt�re otworzy�, aby wpu�ci� troch� �wie�ego, nocnego powietrza. Czu�, �e si� dusi w tym ma�ym pokoju.
- �Czy wszystko, co m�wi�, niczemu nie s�u�y? Zdecydowa�a pani, �e jestem winny, i pani s�d jest nieodwo�alny?
- �Nie ma pan prawa do okoliczno�ci �agodz�cych! A zreszt�. .. nawet bez pa�skiej zdrady, nie pojecha�abym z panem!
- �Dlaczego?
- �Niech pan sobie przypomni, co powiedzia�am panu w ogrodzie zoologicznym: �Je�li sir Eryk si� do mnie zbli�y, nigdy wi�cej pana nie zobacz�"... A je�li dzisiaj pragn� si� z panem rozm�wi�, to dlatego, �e nie chcia�am odej��, nie rzuciwszy panu w twarz s��w pogardy, jak� pan we mnie wzbudza. A poniewa� to ju� zrobione, mo�e pan odej��!
Aldo odwr�ci� si� w stron� Anielki, lecz ujrza� tylko jej plecy, dr��ce ramiona i pochylon� g�ow�. Pomy�la�, �e p�acze, i nabra� troch� nadziei, mimo �e wypowiedzia�a tyle strasznych s��w, s��w, kt�rych nie rozumia�...
- �To, co mi pani m�wi�a w ogrodzie? Ale... nie musia�a pani chyba... mam nadziej�?
W tym momencie Anielka odwr�ci�a si�, ukazuj�c twarz zalan� �zami.
- �No wi�c, niech pan wyjdzie z b��du, m�j drogi! Ta biel, kt�ra mnie otacza�a, kiedy mnie wiedziono do o�tarza, by�a kpin�... n�dzn� maskarad�: ju� poprzedniej nocy nie by�am dziewic� i by�am ju� �on� Ferralsa.
Morosini zaprotestowa� okrzykiem, po czym rzuci� na Anielk� niedowierzaj�ce i zarazem b�agalne spojrzenie.
- �M�wi tak pani, by mnie zrani�. Nie wierz�, �e ten cz�owiek jest jak zwierz�. Wiem... powiedziano mi, �e po uroczysto�ci cywilnej otrzyma�a pani b�ogos�awie�stwo pastora, lecz wed�ug tradycji katolickiej przed zawarciem ma��e�stwa...
- �Nie zosta�o zawarte! Jak pan s�dzi, dlaczego zemdla�am w momencie przysi�gi ma��e�skiej po wypowiedzeniu s��w, kt�re nic nie znacz�?
- �Do czego to by�o pani potrzebne, skoro, jak pani utrzymuje, najgorsze ju� si� sta�o?
- �Dzi�ki temu wiem, �e Pan B�g nie po�wi�ci� tego zwi�zku i �e przynajmniej przed Nim jestem nadal wolna. I nie �utrzymuj�", �e najgorsze si� sta�o: zosta�am wzi�ta sil�! Zakrad� si� do mego pokoju jak z�odziej, by� pijany... i posiad� mnie... Nast�pnego dnia przeprasza�, t�umacz�c, �e ��dza, jak� w nim wzbudzam, jest silniejsza od jego woli...
- �Obawiam si�, �e to prawda - odpar� Aldo z gorycz�.
- �Mo�e, lecz nic nie wyma�e ohydnego wspomnienia oble�nych pieszczot tego potwora. To by�o takie straszne... takie odra�aj�ce!
Anielka przesuwa�a d�onie wzd�u� ramion, szyi i brzucha, jakby chcia�a wymaza� �lady brudu. R�wnocze�nie z jej du�ych oczu sp�ywa�y �zy jak groch.
Aldo, nie mog�c znie�� widoku jej rozpaczy, zbli�y� si� i wzi�� j� w ramiona. Ba� si� gwa�townej reakcji, krzyku z�o�ci, w�ciek�ej obrony... Lecz Anielka, kt�rej cia�em wstrz�sa� szloch, przytuli�a si� do jego piersi. Dla niego by�a to chwila tak b�ogiego szcz�cia, �e na chwil� zapomnia� o tym, gdzie si� znajduje... Ale chwila ta nie trwa�a d�ugo.
Anielka wyrwa�a si� z jego ramion i odbieg�a na drugi koniec pokoju, a kiedy chcia� do niej podej��, przygwo�dzi�a go na miejscu jednym zdecydowanym gestem.
- �Niech pan si� do mnie nie zbli�a! Mi�dzy nami wszystko sko�czone! W�a�nie powiedzieli�my sobie adieu!
- �Nie mog� si� na to zgodzi�! Pani nadal mnie kocha, jestem pewien, i B�g mi �wiadkiem, �e nie zdradzi�em pani i �e w moim sercu jest miejsce tylko dla pani!
Jest pani niesprawiedliwa!
- �Naprawd�?
- �Naprawd�! Gdybym odgad�, co si� stanie w dzie� przed �lubem, nigdy bym do tego nie dopu�ci�! Teraz musi pani zapomnie�! Z czasem i dzi�ki wielkiej mi�o�ci, uda si� pani! A teraz prosz� p�j�� ze mn�, przecie� przyjecha�em po pani�!
- I my�li pan, �e p�jd� za panem?
- �Zap�aci�em okup. Jest pani wolna!
- �I zawsze by�am... Zreszt� znowu pan k�amie: to Fer-rals zap�aci� okup, to Ferrals pana tu przys�a�! Ale nie, on spokojnie czeka, a� mnie pan przywiezie do jego ��ka! Ale ja nie chc�! Mamy �adn� sumk� i nasz rodzinny szafir - doda�a, podkre�laj�c ostatnie s�owa. - Ojciec b�dzie musia� si� tym zadowoli�. Niech diabli wezm� maj�tek! Znajdzie fortun� gdzie indziej!
- �U�ywaj�c pani jako przyn�ty, to nie ulega �adnej w�tp-li-wo�ci! Czy pani przypuszcza, �e jej towarzysze wszystko pani przeka�� lub nawet podziel� si� z pani�? To by mnie bardzo zdziwi�o! I gdzie ma pani zamiar si� uda�, opu�ciwszy to miejsce?
- �Jeszcze nie wiem... Mo�e do Ameryki? W ka�dym razie daleko st�d, tak by wszyscy pomy�leli, �e nie �yj�...
- �A ojciec si� na to zgadza?
- �Ojciec o niczym nie wie. Pewnie nie b�dzie zadowolony, ale Zygmunt wszystko za�atwi i wtedy papa zrozumie, �e mieli�my racj�.
- �Ach tak. A zatem, niech pani b�dzie tak dobra i powie mi, co ze mn� zrobicie?
- �Nie zrobimy panu krzywdy, mo�e pan by� pewien! Przysi�gli mi, �e nie b�d� nastawa� na pa�skie �ycie. Zostawimy pana tutaj zwi�zanego, a kiedy pan ju� b�dzie m�g� zawiadomi� policj�, b�dziemy daleko...
- �...a poniewa� nie przywioz� ani pani, ani szafiru, pani m�� - jest nim, czy pani chce, czy nie chce! - pomy�li, �e przyw�aszczy�em sobie pani� i klejnot. To odra�aj�ce, cho� raczej dobrze obmy�lone! I pomy�le�, �e by�em tak g�upi, chc�c, by zosta�a pani moj� �on�! Nie mo�na si� bardziej o�mieszy�. Co do pani i Zygmunta, jeste�cie par� niebezpiecznych i nieodpowiedzialnych dzieciak�w, dla kt�rych �ycie i uczucia innych nic nie znacz�! Licz� si� tylko wasze kaprysy...
- I pan �mie m�wi� o uczuciach, pan, kt�ry zakpi� z moich, kt�ry o�mieli� si�...
- �Zdradzi� pani�? Wiem! Nie zaczynajmy od nowa! Pani jedynym usprawiedliwieniem jest m�odo��, a ja powinienem okaza� rozs�dek za nas dwoje! A teraz, niech pani idzie do diab�a, poniewa� pani ulubiona rozrywka to uciec z pierwszym lepszym! Ja mam tego do��.
Morosini odwr�ci� si� na pi�cie i skierowa� w stron� drzwi, lecz w chwili, gdy dotyka� klamki, Anielka podbieg�a do niego i poci�gn�a do ty�u, w stron� uchylonego okna.
- �Niech pan ucieka, dop�ki jest jeszcze czas! - wyszepta�a. - Po gzymsie dotrze pan do ma�ego tarasu, sk�d �atwo zeskoczy� na ziemi�. Potem, je�li pan p�jdzie prosto, dotrze pan do muru, ale nie jest zbyt wysoki. Za nim biegnie droga do Pary�a...
- �Dlaczego pani chce, �ebym uciek�? Co si� znowu za tym kryje?
Spojrza� jej g��boko w oczy i zobaczy�, �e s� pe�ne �ez i b�agania. Wydawa�a si� przej�ta do �ywego.
- �Nic, opr�cz tego, �e pragn�, �eby pan �y�... - wyszepta�a. - Poza tym nie znam tych ludzi, chocia� m�j brat wynosi ich pod niebiosa, i by� mo�e pope�ni�am b��d, �e im zaufa�am. Ju� nie wiem, komu wierzy�, i tak si� boj�! Gdyby co� si� panu przytrafi�o... nigdy bym sobie tego nie wybaczy�a!
- �To niech pani jedzie ze mn�!
Chwyci� j� za ramiona, aby lepiej przekaza� jej swoj� si�� i przekonanie, lecz ona nie mia�a czasu, aby mu odpowiedzie�. Na progu da� si� s�ysze� metaliczny g�os Ulryka:
- �Co za uroczy obrazek! Mam nadziej�, �e wszystko ju� sobie powiedzieli�cie. Nie mamy czasu do stracenia! A teraz r�ce do g�ry oboje i wychodzi� mi st�d bez ceregieli!
Wielki rewolwer z b�benkiem, kt�ry trzyma� w d�oni, zdecydowanie utrudnia� dyskusj�, wi�c Aldo tylko zaprotestowa�:
- �Ale dlaczego ona? My�la�em, �e jeste�cie wsp�lnikami?
- �I ja te� tak my�la�em, ale po tym, co us�ysza�em, nie mam pewno�ci.
- �Co z ni� zrobicie?
- �Zostawiam jej wyb�r: je�li chce odej�� z nami, jej brat czeka w aucie pod stra�� Gusa. Je�li woli zosta� z panem, podzieli pa�ski los.
- �Niech pan pozwoli jej odej��!
- �Hola, hola! A dlaczego nikt mnie nie pyta o zdanie? -zaprotestowa�a kobieta.
- �P�niej pani powie! Tracimy czas! Schodzimy i ani jednego ruchu, bo strzelam!
Bandyta pchn�� p�przymkni�te, masywne, podw�jne drzwi salonu, za kt�rymi czeka� gigantyczny Sam z kajdankami. Za�o�y� je na d�onie Alda, a nast�pnie przywi�za� go starannie sznurem do krzes�a na �rodku pokoju. Kiedy to zosta�o zrobione, Ulryk, kt�ry ca�y czas trzyma� Anielk� na muszce, zawo�a�:
- �Teraz twoja kolej, �licznotko! Co wybierasz? Drugie, wygodne krzes�o czy limuzyn� swojego bogatego m�a? Gdy�, oczywi�cie, nie zamierzamy jej zwr�ci�. Bardzo si� podoba memu przyjacielowi, Zygmuntowi, kt�ry zas�u�y� na ma�� nagrod�.
- �Zajedzie ni� prosto do wi�zienia! - za�mia� si� Morosini szyderczo. - Do czego ona mu potrzebna? B�dzie je�dzi� po Pary�u, gdzie zostanie w mig rozpoznany?
- �To jego sprawa. No wi�c, jak brzmi decyzja naszej bogini?
Anielka splot�a ramiona i unios�a sw�j �adny nosek z wyrazem wyzwania:
- I pomy�le�, �e traktowa�am pana jak przyjaciela! W tej sytuacji, wol� zosta� tutaj...
- �Niech pani nie b�dzie niem�dra, Anielko! - przerwa� Aldo. - Niech pani odejdzie! Nie mam z�udze�, co do tego, co mnie tu spotka, a b�dzie pani przynajmniej ze swoim bratem.
- �No, no, co do tego, masz pan ca�kowit� racj�! - wyda� okrzyk wielki Sam. - Je�li chcesz wiedzie�, podpalimy t� chat�, zanim damy nog�!
Przera�ony krzyk kobiety zabrzmia� r�wnocze�nie z protestem Ulryka zarzucaj�cemu swemu kompanowi gadatliwo��. Ale Sam nie s�ucha�, tylko wymierzy� Anielce brutalny cios, pod kt�rym upad�a. Zacz�� j� wi�za� sznurem. Tym razem Ulryk przyzna�:
- �Tak jest dobrze! Zaczyna�a za bardzo rozrabia�. Co do ch�opaka, coraz bardziej psuje nam szyki. Pozb�dziemy si� go potem. W ten spos�b zgarniemy wszystko!
- �N�dzne z was indywidua! - rzuci� oburzony Morosini.
- �A wi�c, zabierzcie j�, ale pami�tajcie, �e jej �mier� sprowadzi na was powa�ne k�opoty!
Sam, pochylony nad cia�em kobiety, przez chwil� si� waha�, kiedy nagle pad� z okrzykiem z kulk� w plecach. Do salonu wtargn�� Ferrals z koltami w ka�dej r�ce i to on strzeli�. Odpowiedzia� mu strza� Ulryka, ale w tej chwili jedna z czarnych twarzy splun�a, wyrwawszy mu pistolet z diaboliczn� precyzj�.
- �Mo�na powiedzie�, �e potrafi si� pan nimi pos�ugiwa� - skomentowa� Morosini, kt�ry nigdy nie by� tak rad na widok tego cz�owieka, kt�rego szczerze nie cierpia�. - Sk�d si� pan tu wzi��, sir Eryku?
- �Z mojego auta. Przyjecha�em tu razem z panem, ale pan nawet tego nie zauwa�y�.
- �Rozumiem. Powinienem pozwoli� panu za�atwi� samemu swoje sprawy. A tymczasem, niech pan uwolni �on�! Zaraz si� udusi pod tym ci�arem!
Nie spuszczaj�c z oka Ulryka, kt�ry j�cza� z b�lu od kuli tkwi�cej w r�ce, Ferrals kopniakami stara� si� przewr�ci� cia�o Sama, lecz Amerykanin by� ci�ki. Anielka zemdla�a. Od�o�ywszy jeden z kolt�w, schyli� si�, by d�wign�� Amerykanina, kiedy us�ysza� krzyk Morosiniego:
- �Uwaga na drzwi!
W tej chwili w progu pojawi� si� Gus, cz�owiek z przedmie�cia. By� uzbrojony w n�, kt�rym rzuci� w barona, ale ostrze o w�os chybi�o celu i utkwi�o w parkiecie. Anglik wystrzeli�, ale i on spud�owa�, gdy� jego cel znikn�� tak szybko, jak si� pojawi�. Tymczasem Morosini us�ysza� znajomy g�os:
- �Przesta�cie strzela�! Toja, Vidal-Pellicorne! Trudno by�o go pozna� odzianego na czarno od st�p do g��w i z twarz� wymazan� sadz�. Wygl�da� jak kominiarz. Taszczy� cia�o Gusa, kt�rego w�a�nie upu�ci� na pod�og�, kiedy spostrzeg�, �e Ulryk, pokonuj�c b�l, usi�uje dosi�gn�� swojej broni.
- �Policja zaraz tu b�dzie! - oznajmi� archeolog, podnosz�c n�, kt�rym przeci�� wi�zy Alda. - M�j towarzysz podr�y zawiadomi� j�, jak tylko znale�li�my ten dom. Ale jakim cudem pan jest tutaj, sir Eryku?
- �To nie cud. Kaza�em wykona� w fabryce specjalne wyposa�enie samochodu: pod tylnym siedzeniem jest schowek, w kt�rym zmie�ci si� w pozycji le��cej m�czyzna �redniego wzrostu, mog�c oddycha� dzi�ki sprytnie ukrytym odpowietrznikom. To urz�dzenie odda�o mi ju� niejednokrotnie wielk� przys�ug� i by�em zachwycony, kiedy ci idioci wybrali w�a�nie to auto. Dzi�ki temu przyjecha�em tu, bez wiedzy ksi�cia. Za co b�agam o wybaczenie... Ale, pan Vidal?... Jak to si� sta�o, �e pan te� tu jest i kim jest ten towarzysz, o kt�rym pan wspomnia�?
- �Czaruj�cy ch�opiec, sportowiec, kt�rego zawdzi�czam pani de Sommieres. Bardzo si� przej�a, widz�c, �e jej siostrzeniec wpl�ta� si� w niebezpieczn� histori�...
- ...i zawiadomi�a policj�, przez co moja �ona mog�a zosta� zamordowana? - krzykn�� z furi� sir Eryk.
- Ale� nie! Szepn�a tylko s��wko staremu przyjacielowi, komisarzowi Langevin, obecnie na emeryturze, ka��c mu przysi�c, �e nie zawiadomi w�adz: chcia�a tylko rady! Ale, prosz� poczeka� chwilk� - doda�, mocuj�c si� z kajdankami, kt�re tkwi�y jeszcze na d�oniach Alda i przykuwa�y go do krzes�a - ciekawe, gdzie mo�e by� klucz do tego.
- �Niech pan poszuka w kieszeni zabitego! - poradzi� Morosini.
- �Dzi�kuj�!... Ale, ale, co to ja m�wi�em?... Ach, tak, pan Langevin dal jej wi�cej ni� rad�: zarekomendowa� jej syna przyjaciela, kt�ry ma zamierza do policji. Ten ch�opiec jest niezwykle wysportowany i �wietnie je�dzi na rowerze. Ja te� nie�le sobie radz� na dw�ch k�kach. A zatem, kiedy dowiedzieli�my si� o miejscu i godzinie spotkania, wyposa�eni w nasze stalowe rumaki pojechali�my na alej� Lasku Bulo�skiego i ukryli�my si� w krzakach. Kiedy auto ruszy�o, pojechali�my za nim, nie w��czaj�c �wiate� i staraj�c si� trzyma� skraju szosy...
- �Jecha� na rowerze za autem tej jako�ci, to niedorzeczne! - zauwa�y� sir Eryk. - Jest szybkie jak b�yskawica!
- �Lepiej nie dodawa� gazu, je�li nie umie si� prowadzi�. Kiedy tu dojechali�my - a tak na marginesie, jeste�my w Vesinet, kt�re znam bardzo dobrze - m�ody Guichard wyposa�ony w list od komisarza Langevina uda� si� na poszukiwanie posterunku policji, podczas gdy ja obmy�la�em, w jaki spos�b dosta� si� do domu. Zostawienie otwartego okna, drogi Aldo, by�o genialnym posuni�ciem. Bardzo mi to pomog�o!...
- �No to tym lepiej! - odpar� Morosini, nie kryj�c z�o�ci. - Dlaczego mnie nie uprzedzi�e�?
- �To przez tw�j rycerski charakter! Nawet policjant na emeryturze wzbudzi�by tw�j niepok�j. By�by� zdolny si� domaga�, aby ci pozwoli� dzia�a� w pojedynk�...
- �To mo�liwe! - przysta� niech�tnie Aldo. - Ale skoro znasz tak dobrze to miejsce, powiniene� znale�� jak�� pomoc, na przyk�ad lekarza! Lady Ferrals... B�g jedyny wie, jak trudno mi teraz wym�wi� to nazwisko! Lady Ferrals nie czuje si� dobrze - doda�, masuj�c bol�ce nadgarstki. - Tymczasem, mam tu jeszcze co� do zrobienia.
Nie dodaj�c ani s�owa wyja�nienia, wzi�� jeden z pistolet�w sir Eryka i wybieg� na dziedziniec: nie chcia�, �eby kto� inny z�apa� Zygmunta, kt�ry z pewno�ci� siedzia� jeszcze w aucie. Jednak, kiedy znalaz� si� na podje�dzie, nie by�o ju� tam nikogo. Ani w pobli�u domu. Pi�kny Zygmunt umkn�� rollsem, kt�ry pewnie traktowa� jak w�asno��, pozostawiwszy siostr� na pastw� losu. Aldo przeklina� w duchu talent angielskich konstruktor�w: podczas wymiany strza��w, t�umik �sir Henry'ego" sta� si� wsp�lnikiem m�odego nikczemnika.
Kiedy Morosini wr�ci� do salonu, ujrza� Ulryka i Gusa zwi�zanych i siedz�cych na kanapie. Anielka odzyskiwa�a przytomno�� pod bacznym spojrzeniem tego, od kt�rego chcia�a uciec, i kt�ry m�wi! co� do niej �ciszonym g�osem, �ciskaj�c jej d�onie. Adalbert sta� z boku, przy stole, przygl�daj�c si� fa�szywemu szafirowi rzucaj�cemu opalizuj�ce blaski. Mrugn�� do przyjaciela porozumiewawczo i spyta�:
- �Czy znalaz�e� tego, kt�rego szuka�e�?
- �Nie. Zd��y� ju� uciec.
- �Kto taki? - spyta� sir Eryk.
- �M�ody Solma�ski! To on jest motorem ca�ego tego galimatiasu. Chcia� zdoby� troch� pieni�dzy. W ka�dym razie w�a�nie zbieg� pa�skim autem.
- �Nigdy nie lubi�em tego ch�opca - zauwa�y� baron. -I niewiele bardziej jego ojca. � propos, czy on macza� w tym palce?
- �Zdaje si�, �e nie. W ka�dym razie, by�bym zaskoczony - przyzna� Morosini niech�tnie.
- �To by�oby takie g�upie! Ale zobowi�zuj� si� go poinformowa�, gdy� to, co ten m�odzik o�mieli� si� uczyni� w�asnej siostrze, przekracza ludzkie poj�cie!
To... to ohydne!... Jak si� czujesz, moja droga? - doda�, zwracaj�c si� do Anielki.
Dziewczyna otworzy�a szeroko oczy, a na jej bladych ustach b��ka� si� nie�mia�y u�miech.
- �Eryku! - szepn�a - A wi�c przyszed�e�? Nigdy bym nie uwierzy�a...
- �Poniewa� nie wiesz jeszcze, jak bardzo ci� kocham! O, moja mi�o�ci! By�em taki nieszcz�liwy! My�la�em nawet przez chwil�, �e uciek�a� ode mnie, aby mnie ukara� za... za tamt� noc!
- �I mimo to by�e� got�w po�wi�ci� cenny szafir... i ryzykowa� �ycie?
- �Po�wi�ci�bym znacznie wi�cej, gdyby by�o trzeba! Nawet w�asn� dusz�! Och, Anielko, tak bardzo si� ba�em, �e ci� straci�em! Ale jeste�! Teraz o wszystkim zapomn�.
W oczach sir Eryka pojawi�y si� �zy, a Anielka, kt�ra zdawa�a si� nie widzie� teraz nikogo opr�cz niego, wyci�gn�a d�onie, szepc�c s�owa ukojenia.
Nie wierz�c w�asnym oczom, Aldo s�ucha� z przygn�bieniem tego osobliwego duetu i walczy� z ochot� wykrzyczenia ca�ej prawdy; tak bardzo chcia�by wyja�ni� tej dzikiej bestii zmienionej w potulnego baranka, �e jego ukochana gra przed nim niegodn� komedi�, �e uciek�a z w�asnej woli i �e jeszcze przed chwil� chcia�a zbiec od niego jak najdalej. Kusi�o go, aby uzmys�owi� Ferralso-wi, �e nie wzbudza nawet lito�ci w tej przecudnej istocie! A tylko niesmak. Chyba �e ona znowu sk�ama�a? Od kiedy odzyska�a przytomno��, nie skierowa�a ani jednego spojrzenia na Morosiniego czy Adalberta... Aldo nie mia� jednak natury donosiciela. Postanowi� milcze� i do��czy� do przyjaciela, kt�ry liczy� banknoty, obserwuj�c scen� k�tem oka.
- �Nie staraj si� zrozumie� - wyszepta� archeolog. - Niezbadane s� wyroki boskie i decyzje m�odych dziewcz�t. Poza tym ona jest przera�ona.
- �Kogo tak si� boi? - spyta� Aldo.
- �Ciebie, oczywi�cie! Dr�y, �e zaczniesz m�wi�... Ach! - doda� archeolog, zmieniaj�c ton - my�l�, �e nadjecha�a wreszcie �andarmeria! Zacz��em si� obawia�, czy m�ody Guichard nie zgubi� si� gdzie� po drodze...
Chwil� potem, w samochodzie policyjnym, kt�ry odwozi� go na ulic� Alfreda -de-Vigny z Adalbertem (rower archeologa przyczepiono z ty�u wehiku�u), Morosini wr�ci� do swego pytania:
- �Dlaczego powiedzia�e�, �e Anielka ba�a si�, �e zaczn� m�wi�?
- �Bo to prawda! Umiera�a ze strachu, �e wyjawisz, i� by�a w zmowie z porywaczami. Uczucia Ferralsa do niej mog�yby si� zmieni� radykalnie. Ona woli. �eby uwa�ano j� nadal za ofiar�. A zatem stara si� udobrucha� Ferralsa. Mo�e z obawy przed gniewem ojca? Hrabia Solma�ski nie nale�y do �agodnych i pewnie nie znosi my�li, �e pokrzy�owano jego plany... z kt�rych najbardziej nies�ychany z pewno�ci� polega� na tym, �eby po�o�y� r�k� na fortunie zi�cia.
- �To mo�liwe, ale nie zapominaj o Ulryku. Ten na pewno nie b�dzie milcze�!
- �Przeciwnie! Nie jest w jego interesie wydanie jej. Obci��y Zygmunta, to pewne, ale nie Anielk�. Liczy na to, �e b�dzie mu wdzi�czna, i tak z pewno�ci� si� stanie. B�dzie milcza� jak gr�b. niech mi pan wierzy! Co zreszt� sam mu doradzi�em, zanim przyjecha�a policja...
Aldo si� roze�mia�, opieraj�c g�ow� na siedzeniu i zamkn�� z lubo�ci� oczy.
- �Jeste� nieoceniony. Adalbercie! My�lisz zawsze o wszystkim! Co do mnie, Anielka jest przekonana, �e j� ok�ama�em: widzia�a, jak Dianora mnie ca�uje, po czym Zygmunt zadba� o to. �eby mnie powali�, rozebra� i umie�ci� w jej ��ku.
- �I oto ostatni brakuj�cy element mojej uk�adanki! -rzek� Adalbert z satysfakcj� w g�osie. - M�wi�em ci: m�ode dziewczyny s� nieprzewidywalne, a je�li na dodatek to S�owianki, ich reakcje maj� co� z poezji. A ich zazdro�� potrafi by� straszna.
Aldo nie odpowiedzia�. Podczas gdy szuka� usprawiedliwienia dla Anielki, nagle przez jego g�ow� przesz�a pewna my�l: przecie� m�g� j� spyta� o Romualda! Tylko ona, Adalbert i on sam wiedzieli o spotkaniu nad rzek�. A je�li macza�a palce w jego znikni�ciu? A on. Morosini. zachowa� si� w�a�nie jak wstr�tny egoista!
- �Wspomnia�e� przed chwil� o zako�czeniu uk�adanki. Ot�. wydaje mi si�. �e brak w niej jeszcze jednego elementu: nadal nie wiemy, co si� sta�o z bratem Teobalda!
Adalbert paln�� si� w czo�o.
- �Na wszystkich bog�w staro�ytnego Egiptu! Co za gamo� ze mnie! Chocia�, bior�c pod uwag�, co si� sta�o tej nocy. prosz� o �agodny wymiar kary! Przecie� Romuald wr�ci� dzi� wiecz�r, ko�o dziesi�tej! Wyko�czony, zg�odnia�y jak pies i przemoczony do suchej nitki, bo jecha� na motorze po�rodku pot�nej ulewy, ale �ywy! P�akali�my razem z Teobaldem z rado�ci, a teraz dzielny ten ch�opak pewnie �pi jak zabity w pokoju go�cinnym po obfitym �niadaniu przygotowanym przez brata.
- �Co mu si� sta�o?
- �Zosta� napadni�ty przez zamaskowanych zbir�w, zwi�zany, wywleczony ze swojej barki i wrzucony do innej, kt�ra czeka�a troch� dalej w dole rzeki, schowana w�r�d trzcin. Po dop�yni�ciu na �rodek rzeki bandyci wrzucili go do wody. Pomy�la�, �e wybi�a jego ostatnia godzina. Na szcz�cie pr�d rzeki zani�s� go na �ach� piasku, do kt�rej przywar�, uczepiwszy si� korzeni bujnej ro�linno�ci. Tkwi� tam do �witu, a� znalaz�a go pewna kobieta, kt�ra przysz�a pozbiera� wi�cierze zastawione na szczupaki. Zabra�a go do domu, �eby doszed� do siebie, i tu bajka zmienia si� w wodewil. Kiedy Romuald zainstalowa� si� u Joanny, gdy� tak mia�a na imi�, nie m�g� si� od niej wydosta�. Nie �eby by�a z�� osob�, ale zapa�a�a do� dziwnym uczuciem: nazywa�a go Moj�eszem, by� jej ocalonym rozbitkiem i za nic w �wiecie nie chcia�a go od siebie wypu�ci�...
- �Nie wierz� w�asnym uszom...
- �Tak, tak! Wychodz�c po sprawunki, zamyka�a nieszcz�snego Romualda na klucz. Pierwszego dnia nie zdawa� sobie z niczego sprawy, gdy� naprawd� potrzebowa� odpoczynku, lecz wkr�tce zrozumia�, �e unikn�� jednej pu�apki, �eby wpa�� w drug�. A �eby jej nie uciek� pod os�on� nocy, zak�ada�a sztaby na okiennice, a pod drzwiami rozk�ada�a materac, na kt�rym spa�a. Wyobra�asz sobie stan umys�u biednego ch�opca? Tym bardziej �e zamartwia� si� o nas. Dlatego zacz�� udawa�, �e jest s�aby, aby zmyli� czujno�� swego cerbera. A� wreszcie dzisiaj rano, kiedy wr�ci�a z targu, rzuci� si� na ni�, zwi�za�, ale nie za mocno, �eby sama mog�a si� wyswobodzi� z p�t, zamkn�� drzwi i uciek�. Na szcz�cie by� na prawym brzegu, niedaleko domku i motocykla. Szybko spakowa� rzeczy, wskoczy� na swojego szalonego rumaka i ruszy� w sam �rodek burzy do Pary�a. Nie ukrywam, �e kamie� spad� mi z serca, kiedy ujrza�em jego poczciw� twarz!
- I ja r�wnie� jestem zadowolony. To by by�a wielka niesprawiedliwo��, �eby w�a�nie on sta� si� jedyn� ofiar� tej idiotycznej historii!
- �A co teraz zamierzasz?
- �Wracam do domu!
*�� *�� *
Auto, w kt�rym czu� by�o niezno�ny od�r wilgoci i tytoniu, dotar�o do paryskiej Porte Maillot. Krzykliwe �wiat�a lunaparku, s�ynnego miejsca rozrywki dla ludu, jeszcze b�yszcza�y, odbijaj�c si� w mokrej szosie niczym w wodzie weneckiego kana�u.
Przyznaj�, drogi przyjacielu - ci�gn�� Morosini - �e pilno mi ju� wr�ci� nad moj� lagun�! Co nie znaczy, �e nie mam wi�cej zamiaru podr�owa�. Poczekam na wiadomo�ci od Szymona Aronowa, a potem pojad� do Anglii na aukcj� diamentu. Musisz koniecznie mnie odwiedzi�! Spodoba ci si� dom i kuchnia mojej starej, poczciwej Ceciny.
- �Nie ku� mnie!
- �Nigdy nie nale�y opiera� si� pokusie! Co prawda, w lecie jest u nas zbyt wielu turyst�w i za du�o �lub�w, lecz nie b�dzie ci to przeszkadza�. A poza tym, czar Wenecji jest tak wielki, �e �adne �achmany, �aden pospolity t�um nie s� w stanie go zniweczy�! Tam, nad lagun�, najlepiej leczy� rany...
Morosini, zapomniawszy na chwil� o przyjacielu, zacz�� my�le� na glos. Kiedy si� spostrzeg�, by�o ju� za p�no. Adalbert spyta� cicho:
- �Czy to a� tak boli?
- �Tak... ale to minie...
Pragn�� tego ca�� si�� woli, lecz w g��bi duszy w to nie wierzy�. Zawiedzion� mi�o�� ci�ko jest wyleczy�. By� mo�e w tej chwili pie�ci�by jeszcze wspomnienie Dianory, gdyby nie wymaza�o go pojawienie si� Anielki. Lecz kto pomo�e mu zapomnie� o Anielce?
Po powrocie do pani de Sommieres zastali markiz� w jej ogrodzie zimowym, gdzie spacerowa�a, stukaj�c lask� o posadzk�. Maria And�elina siedzia�a pod palm�, udaj�c, �e robi na drutach, ale z ruchu jej warg wida� by�o, �e si� modli w skupieniu.
Na widok siostrze�ca stara dama wyda�a westchnienie ulgi i uca�owa�a go z si��, kt�ra dobitnie odzwierciedla�a skal� jej niepokoju.
- �To� ty �ywy! Bogu dzi�ki!
W jej dr��cym g�osie kry�y si� powstrzymywane �zy, lecz markiza nienale��ca do os�b zbyt d�ugo poddaj�cych si� emocjom, szybko wzi�a si� w gar��.
Nie jeste� zbyt zmarnowany! - zauwa�y�a. - Czy to znaczy, �e m�oda dama jest ca�a i zdrowa?
- �Nigdy nie grozi�o jej niebezpiecze�stwo! W tej chwili, najspokojniej w �wiecie wraca do domu... swego m�a, sir Eryka Ferralsa...
Markiza wola�a nie stawia� wi�cej pyta� i odda�a si� uwa�nym ogl�dzinom wymizerowanej i zgorzknia�ej twarzy siostrze�ca.
- �I co, wyje�d�asz jutro? M�j stary dom znowu d�ugo ci� nie zobaczy?
W �ami�cym si� g�osie markizy brzmia�y smutek i melancholia, kt�re do g��bi wzruszy�y Morosiniego. Tych kilka wsp�lnie sp�dzonych dni bardzo ich zbli�y�o. Sta�a mu si� droga. Wzi�� j� w ramiona, wzruszony oznakami krucho�ci, kt�rej nie podejrzewa� u tej dziarskiej starej damy.
- �Sp�dzi�em w tym domu zbyt wiele cudownych chwil, �eby nie chcie� tu wraca�. W ka�dym razie, i tak szybko si� zobaczymy. Mam nadziej�, �e nie porzuci�a ciocia zamys�u jesiennej wyprawy do Wenecji? Ale nie wcze�niej ni� w pa�dzierniku! We wrze�niu musz� uda� si� do Anglii w wa�nej sprawie - doda�, rzucaj�c okiem w stron� Vidal-Pellicor-ne'a, kt�ry do��czy� do Marii And�eliny przy barku z likierami. - Je�li Adalbert wybierze si� ze mn�, jak da� mi do zrozumienia, wpadn�, aby cioci� uca�owa�, kiedy przyjad� po niego.
W tej chwili da� si� s�ysze� krystaliczny odg�os t�uk�cego si� szk�a: to kuzynka st�uk�a kieliszek, zwracaj�c na siebie uwag�. Poczerwienia�a a� po czubki w�os�w, lecz jej oczy b�yszcza�y jako� dziwnie.
- �Co za niezdara z pani, panno Plan-Cr�pin! - zruga�a j� markiza, zadowolona w g��bi duszy, �e znalaz�a zas�on� dla swojego wzruszenia. - Te kieliszki nale�a�y do zmar�ej Anny Deschamps i s� nie do odzyskania! Co si� z pani�, u licha, dzieje?
Och, tak mi przykro - odpar�a winowajczyni, cho� wcale na to nie wygl�da�a - lecz si� obawiam, �e we wrze�niu b�dziemy nieobecne. Czy� nie powinny�my odpowiedzie� na zaproszenie lady Winchester... na polowanie na lisa?
- �Doprawdy, moja droga, ty chyba tracisz g�ow�! - j�kn�a markiza. - Polowanie na lisa! I co jeszcze? W moim wieku! Na szcz�cie nie jestem jak tak szalona ksi�na d'Uz�s!
- �Prosz� o wybaczenie! Mo�liwe, �e co� przekr�ci�am. -pr�bowa�a t�umaczy� si� panna. - Mo�e chodzi o polowanie na s�onki w Szkocji... lecz z pewno�ci� musimy by� w Anglii we wrze�niu! Pragn� jednak zauwa�y�, �e to nie powinno przeszkodzi� ksi�ciu Aldo, aby do nas wpa��. To mog�oby by� zabawne podr�owa� razem!
Tym razem pani de Sommieres wybuchn�a �miechem.
- �Pani pomys�y s� szyte grub� nici�, moja droga! - odpar�a z nutk� sympatii, kt�ra nie przesz�a niezauwa�ona. -Czy uwa�a pani, �e powinien bra� sobie na g�ow� star� kobiet� i towarzysz�c� jej nieco szalon� star� pann�? Nawet je�li bardzo pani� bawi mieszanie si� w jego sprawy i wspinanie si� za nim po rynnach? Niech si� pani zadowoli odmawianiem modlitw za niego. To przynajmniej mu si� na co� przyda.
Morosini podszed� do Marii And�eliny i wzi�� od niej kieliszek koniaku, kt�ry poda�a mu dr��c� nieco r�k�.
- �Pomoc by�a zbyt inteligentna i zbyt skuteczna, aby nie zosta�a doceniona, ciociu Amelio, i b�d� Marii And�elinie za ni� dozgonnie wdzi�czny. Wznosz� toast za twoje zdrowie, kuzynko! - doda� z u�miechem, kt�ry poruszy� bez reszty serce jego towarzyszki nocnych wypraw po dachach. - Jak mo�na zgadn��, co gotuje nam przysz�o��? Mo�e przyjdzie nam jeszcze zdobywa� razem kolejne dachy. Napisz� do pani przed wyjazdem. Lecz teraz jestem wyko�czony i marz� o odpoczynku.
Pierwsze, co zrobi� po powrocie do pokoju, to zamkn�� �aluzje. Za �adne skarby nie chcia� widzie�, jak na g�szczu parkowej zieleni odbija si� �wiat�o padaj�ce z okien Anielki... Pragn�� z ca�ych si�, aby ta strona z jego �yciorysu jak najszybciej si� odwr�ci�a. Potem usiad� na ��ku i zaj�� si� studiowaniem rozk�adu jazdy poci�g�w.
*�� *�� *
Je�li jednak s�dzi�, �e jego polski romans nale�y ju� do przesz�o�ci, to bardzo si� myli�.
Nast�pnego dnia po po�udniu, kiedy w�a�nie ko�czy� si� pakowa�, Cyprian zawiadomi�, �e sir Eryk i lady Ferrals chc� z nim m�wi� i czekaj� w salonie.
- �Bo�e! I ten typ �mia� przekroczy� pr�g tego domu? -rzuci� Morosini, nie kryj�c oburzenia. - Je�li ciotka Amelia si� dowie, ka�e go wyrzuci� za drzwi!
- �Nie s�dz�, �eby mia�a taki zamiar... Pani markiza osobi�cie przyj�a pana go�ci. Musz� przyzna�, �e z wi�ksz� galanteri�, ni� mo�na by si� spodziewa�.
W�a�nie wr�ci�a do swego pokoju, nakazuj�c mi zawiadomi� ksi�cia.
- �Czy jest z ni� panna Plan-Crepin?
- �Nnnn... ie... Panna... w�a�nie piel�gnuje petunie w ogrodzie zimowym, ale - dorzuci� pospiesznie - zadba�em o to, by szczelnie pozamyka� wszystkie drzwi.
Aldo nie m�g� powstrzyma� si� od �miechu. Tak jakby jakiekolwiek drzwi mog�y co� zdzia�a� przeciw niepohamowanej kobiecej ciekawo�ci. Dyskrecja i poczucie godno�ci nie pozwala�y ciotce Amelii wzi�� udzia�u w wizycie, lecz nie przeszkodzi�y jej postawi� za drzwiami damy do towarzystwa o d�ugich uszach. Powodowa�a ni� r�wnie� ciekawo��, gdy� zgodzi�a si� przyj�� cz�owieka, kt�rego tak bardzo nienawidzi�a: pragn�a ujrze� na w�asne oczy t�, przez kt�r� jej �ukochane dziecko" straci�o g�ow�. A zatem, kto m�g�by mie� jej to za z�e?
Przecie� to tak�e by� rodzaj mi�o�ci.
Go�cie czekali na ksi�cia w ma�ym salonie jak pary udaj�ce si� do fotografa:
ona w cudownej pozie rozci�gni�ta w fotelu, on stoj�cy obok, z d�oni� na oparciu krzes�a i dumnie podniesion� g�ow�.
Morosini pochyli� si� nad d�oni� m�odej kobiety i �cisn�� r�k� jej m�a.
- �Chcieli�my si� po�egna� - powiedzia� sir Eryk - a tak�e wyrazi� nasz� wdzi�czno�� za cudown� pomoc, kt�rej od pana do�wiadczyli�my w tak trudnych okoliczno�ciach. Moja �ona i ja...
Aldo, kt�ry nie lubi� przem�w, przerwa� w p� zdania:
- �Na lito��! Sir Eryku! Nie jest mi pan winien �adnych podzi�kowa�! Kt� nie by�by got�w na drobne po�wi�cenia dla m�odej damy w niebezpiecze�stwie? Ale poniewa� wszystko wr�ci�o do normy, niech pan pozwoli, �e znajd� w tym moj� najlepsz� nagrod�.
Aldo mierzy� Ferralsa wzrokiem, unikaj�c spojrzenia Anielki, aby lepiej m�c panowa� nad sob�. Ale szybkie spojrzenie k�tem oka pozwoli�o mu stwierdzi�, �e jest jeszcze bardziej zachwycaj�ca ni� zwykle, w zwiewnej sukience z krepdeszyny drukowanej w bia�o-niebieskie wzory Nattier i w w�skim turbanie, w kt�rym by�a uwi�ziona jej kszta�tna g�owa. Zachowa�a zbyt wiele w�adzy nad nim, a on nie mia� ochoty be�kota� jak zakochany sztubak.
My�la�, �e kilkoma s�owami zako�czy t� nieprzyjemn� wizyt�, lecz sir Eryk mia� jeszcze co� do powiedzenia.
- �Jestem o tym ca�kowicie przekonany. Jednak chcia�bym, �eby mi pan pozwoli� okaza� moj� wdzi�czno��, przyjmuj�c to...
Nie ulega�o w�tpliwo�ci, w d�oni sir Eryka ukaza�a si� szkatu�ka z szafirem.
Przez chwil� Morosini nie wiedzia�, czy �mia� si�, czy p�aka�.
- �Oddaje mi pan B��kitn� Gwiazd�? Ale� to czyste szale�stwo! Wiem, ile ten kamie� dla pana znaczy!
- �Zgodzi�em si� z nim rozsta�, aby odzyska� �on�, a dzi�ki panu tak si� sta�o! To by�oby kuszenie diab�a, chcie� zachowa� wszystko... a poniewa� odzyska�em najcenniejsz� rzecz...
Poda� szkatu�k� Morosiniemu, kt�ry odepchn�� j�, maskuj�c zgrabnie i�cie diaboliczn� rado��, kt�ra nim zaw�adn�a.
- �Dzi�kuj�, sir Eryku, ale wystarcz� mi pa�skie dobre intencje. Nie chc� ju� tego kamienia!
- �Jak to? Odmawia pan?
- �A tak... Powiedzia� mi pan pewnego dnia, �e jest pan przekonany, i� szafir i ta, kt�ra by�a wtedy pa�sk� narzeczon�, s� nieroz��czne. Od tej pory nic si� nie zmieni�o. Ot�, ten cenny klejnot zbyt dobrze pasuje do lady Ferrals, abym m�g� marzy� o innym dla niego przeznaczeniu. S� po prostu dla siebie stworzone! - doda� z ironi�, kt�r� tylko on sam by� w stanie doceni�.
Cudownie by�o ofiarowa� fa�szywy kamie� kobiecie, kt�ra w jego oczach by�a tak samo sztuczna.
Ale handlarz broni� wydawa� si� zmieszany, �eby wi�c rozlu�ni� ci�k� atmosfer�, Morosini zmieni� ton:
- �Aby sko�czy� ju� z t� smutn� histori�, czy mog� spyta�: odnalaz� pan swoje auto i szwagra?
- �Auto tak. Porzucili je przy Porte Dauphine. Szwagier si� nie odnalaz�, lecz wol�, aby�my o nim nie m�wili, �eby nie przysparza� smutku mojej �onie i hrabiemu Solma�skiemu, kt�ry bardzo prze�ywa zachowanie wykolejonego syna. Zreszt� ja nie z�o�y�em skargi i za�atwi�em, by prasa si� do tej sprawy nie miesza�a; odnale�li�my moj� �on�, okup i z�apali�my porywaczy, koniec kropka! Nazwisko Solma�ski nie zostanie skalane. Hrabia wraca do Warszawy w najbli�szych dniach, a my wyje�d�amy jutro do naszego zamku w Devonie, gdzie do nas do��czy p�niej, kiedy rana na jego honorze nieco si� zagoi...
Aldo sk�oni� si� przed tym zdecydowanie nieodgadnionym cz�owiekiem. Musia� by� �wi�ty lub �lepo zakochany, aby zachowa� si� z tak� wielkoduszno�ci�.
Zas�ugiwa� na pok�on.
- �Mog� tylko panu przytakn��... i �yczy� szcz�cia...
- �Czy wraca pan do Wenecji?
- �Jeszcze dzi� wiecz�r... z rado�ci�, kt�rej nie potrafi� wyrazi�.
Aldo nie zamieni� z Anielk� ani s�owa. Nie napotka� nawet jednego jej spojrzenia, lecz uj�� d�o�, kt�r� mu poda�a. Kiedy pochyli� si� nad ni� prawie tak, �e m�g� j� dotkn�� ustami, poczu� zwitek papieru wciskany mi�dzy jego palce.
Chwil� potem przedziwna para si� oddali�a. Aldo po�piesznie wr�ci� do swego pokoju i rozwin�� bilecik, kt�ry sk�ada� si� tylko z kilku s��w.
Musz� by� pos�uszna ojcu i spe�ni� moj� pokut�. Ale kocham tylko Pana, czy Pan jeszcze w to wierzy?
Przez chwil� jego serce zabi�o mocniej. Mo�e z rado�ci lub bli�ej nieokre�lonej nadziei. Jednak nieufno�� go nie opuszcza�a: widzia� w my�lach Anielk� rozci�gni�t� na kanapie tamtej nocy... u�miechaj�c� si� do Ferralsa, przyjmuj�c� Ferralsa...
Wcisn�� bilecik g��boko do kieszeni, postanawiaj�c, �e wi�cej nie b�dzie o nim my�la�. Ale to by�o trudne. S�owa z li�ciku ta�czy�y w jego g�owie. Najpi�kniejsze, najbardziej magiczne na �wiecie:.. .kocham tylko Pana... Trwa�o to tak d�ugo, �e sta�o si� nie do zniesienia; by� mo�e dlatego, �e do �alu, do obudzonego po��dania, dosz�o poczucie wstydu: sir Eryk sta� si� zabawk� w do�� pod�ej farsie, na kt�r� nie zas�ugiwa�.
Dlatego, kiedy wreszcie znalaz� si� w wygodnym przedziale Simplon-OrientExpressu, sun�cego przez u�pione burgundzkie wioski, otworzy� okno, wyj�� z kieszeni jedyny list mi�osny, jaki dosta� od Anielki, i podar�szy go na drobne kawa�ki, pozwoli�, by porwa� go wiatr. Dopiero wtedy m�g� zasn��.
Trzy miesi�ce p�niej
Na Wyspie Umar�ych
Czarna gondola ze skrzydlatymi lwami p�yn�a w stron� wyspy-cmentarza San Michele. Aldo Morosini, oparty na aksamitnych, amarantowych poduszkach, patrzy�, jak zbli�a si� bia�y mur, kt�ry otacza� ciemn� i g�st� mas� strzelistych cyprys�w.
Co roku ksi���ta z rodu Morosinich udawali si� na cmentarz, by z�o�y� kwiaty w kaplicy nagrobnej donny Felicji, z domu Orsini, w rocznic� jej �mierci. Aldo nigdy nie zaniedba� tego zwyczaju, lecz dzisiaj jego wyprawa nabiera�a podw�jnego sensu dzi�ki wiadomo�ci, jak� otrzyma� przed tygodniem od bankiera z Zurychu: 25 tego miesi�ca, oko�o 10 rano, na wyspie San Michele. S.A.
Tych kilka s��w przynios�o Morosiniemu znaczn� ulg�.
Od blisko dw�ch miesi�cy po powrocie do domu Aldo niepokoi� si� niewyja�nionym brakiem wiadomo�ci. Nie dosta� �adnej odpowiedzi na wiadomo�� wys�an� z Pary�a, w kt�rej donosi� o sukcesie pierwszej misji. Obawia� si�, czy jaka� katastrofa nie zniweczy�a dzie�a Kulawego. Na szcz�cie nie.
Zapowiada� si� pi�kny dzie�. Ci�kie, upalne, letnie powietrze, w kt�rym Wenecja dusi�a si� co roku, och�odzi�o si� po wielkiej burzy, kt�ra przesz�a nad miastem poprzedniego wieczoru. Laguna sta�a si� g�adka i l�ni�a w lekkim s�o�cu. Spok�j poranka przerywa� jedynie krzyk morskich ptak�w. Gondola, prowadzona zdecydowan� r�k� Ziana -Aldo za nic w �wiecie nie wzi��by jednej z tych �odzi motorowych, by uda� si� z wizyt� do swoich drogich ksi�niczek - przecina�a leniwie spokojn� tafl� wody, zbli�aj�c si� do miasta zmar�ych. Aldo, jak zawsze, mia� wra�enie, �e dotar� na kraj �wiata �ywych, i �e p�ynie do jakiej� niebia�skiej Jerozolimy, gdy� San Michele przypomina�a mu bia�e pa�ace otoczone bujn� ro�linno�ci�, kt�re podziwia� przed wojn� podczas pewnej niezapomnianej podr�y do Indii. Wyrasta�y nagle po�rodku tafli jeziora, w kt�rym przegl�da�y si� jak w lustrze.
Kiedy gondola dotar�a do budynku z kolumnami i marmurowymi schodami si�gaj�cymi a� do wody, Aldo zeskoczy� na ziemi�, wzi�� olbrzymi bukiet i wszed� na cmentarz, witany przyja�nie przez stra�nika, kt�rego zna� z dawien dawna. Skr�ci� w jedn� z alej wysadzanych smuk�ymi cyprysami, gdzie snu�y si� jeszcze cienkie wst�gi niedawnej mg�y. Wok� sta�y groby zwie�czone bia�ymi krzy�ami, wszystkie podobne i obficie ukwiecone. Gdzieniegdzie wznosi�a si� arystokratyczna kaplica, kt�rej mieszka�cy chcieli mie� pewno��, �e tu zostan� zostawieni w spokoju. W rzeczywisto�ci mieszka�cy grob�w byli tu tylko przej�ciowo: z braku miejsca i pomimo rozci�g�o�ci cmentarza, szcz�tki ludzkie zabierano po dwunastu latach i przewo�ono do specjalnej kostnicy.
Aldo lubi� cmentarz San Michele, gdy� uwa�a�, �e nie jest smutny. Wszystkie te bia�e krzy�e wystaj�ce z masy wielokolorowych bukiet�w przypomina�y klomb przykryty �niegiem.
Miejsce wiecznego spoczynku by�o wyludnione. Wyj�tek stanowi�a stara kobieta w �a�obie, pogr��ona w modlitwie nad jednym z grobowc�w, z r�a�cem z bukszpanu sp�ywaj�cym z jej r�k. Dopiero gdy dotar� do rodzinnej kaplicy zobaczy� ksi�dza lub kogo�, kogo wzi�� za ksi�dza. D�uga, troch� za obszerna czarna suknia i okr�g�a fryzura mog�y nale�e� do przedstawicieli wielu Wschodnich Ko�cio��w, podobnie jak broda i burza w�os�w, lecz szybko zrozumia�, �e ju� gdzie� widzia� te pi�kne d�onie i imponuj�c� lask� z mahoniu. Stoj�c przed drzwiami z br�zu, z pochylon� g�ow�, cz�owiek ten zdawa� si� pogr��ony w g��bokiej medytacji i Aldo postanowi� mu nie przeszkadza�. By� pewien, �e za przyciemnionymi okularami ukryte jest jedno oko w ciemnoniebieskim kolorze, g��bokim jak szafir, i �e to Szymon Aronow we w�asnej osobie...
Nagle �w cz�owiek przem�wi�, nawet si� nie odwracaj�c:
- �Niech mi pan wybaczy, �e tak d�ugo milcza�em. By�em bardzo daleko... A poza tym zale�a�o mi, by�my spotkali si� tu, w Wenecji, przed tym grobem, �eby odda� cze�� ostatniej ofierze B��kitnej Gwiazdy. Chcia�em ugi�� kolana w miejscu wiecznego spoczynku wielkiej damy i modli� si� za jej zbawienie. W obliczu Najwy�szego - doda� z cieniem u�miechu - jedyn� warto�ci� modlitwy nie jest j�zyk, w jakim si� j� odmawia, lecz jej szczero��.
Aldo, zamiast odpowiedzi, wyj�� klucz z kieszeni i otworzy� drzwi kaplicy:
- �Niech pan wejdzie! - rzek�.
Cho� perfekcyjnie utrzymane, wn�trze zalatywa�o zwi�d�ymi kwiatami, zimnym woskiem, a zw�aszcza wilgoci�, lecz w tym �rodowisku prawie wodnym �aden wenecjanin nie przywi�zywa� do tego wagi. Morosini wskaza� �ydowi z Warszawy marmurow�, sprzyjaj�c� medytacji �aw� stoj�c� naprzeciw o�tarza.
Kulawy usiad�, k�ad�c p�k r� na p�ce na kwiaty.
- �Czy cz�sto przynosi pan tu kwiaty? - spyta�.
- �Tak, do�� cz�sto, lecz dzisiaj nie dla mojej matki. Los chcia�, �e wyznaczy� mi pan spotkanie w rocznic� �mierci naszej amazonki, Felicji Orsini, hrabiny Morosini, kt�ra przez ca�e swoje �ycie walczy�a o w�asne przekonania i aby pom�ci� m�a zastrzelonego w Arsenale przez Austriak�w. Gdyby�my mieli wi�cej czasu, opowiedzia�bym panu o jej �yciu. Spodoba�aby si� panu... lecz przeby� pan przecie� taki szmat drogi nie po to, aby s�ucha� naszej sagi rodzinnej. A oto, o czym pana zawiadomi�em.
Ksi��� poda� Kulawemu szkatu�� z niebieskiej sk�ry, kt�r� ten trzyma� przez chwil� w d�oni, nie otwieraj�c. Z jego oka sp�yn�a �za.
- Po tylu wiekach - wyszepta�. - Dzi�kuj�!... Czy zechce pan usi��� obok mnie na chwil�?
Przez moment, kt�ry wyda� mu si� wieczno�ci�, Al-do patrzy�, jak Kulawy d�ugimi palcami g�adzi mi�kk� sk�r�... Wreszcie szkatu�a znikn�a w przepastnych fa�dach jego czarnej sukni, a zamiast niej pojawi�a si� ma�a paczuszka owini�ta purpurowym jedwabiem przetykanym z�ot� nitk�. I znowu us�ysza� powolny i ciep�y g�os Kulawego:
- M�wi� w takim miejscu o pieni�dzach by�oby �wi�tokradztwem. W tej chwili moi bankierzy rozliczaj� si� z pa�skim ksi�gowym. To - i mam nadziej�, �e si� pan zgodzi - to osobisty dar ofiarowany cieniom przodk�w chrze�cija�skiej ksi�niczki.
R�wnocze�nie zdj�� b�yszcz�cy materia�, ukazuj�c relikwiarz z ko�ci s�oniowej pi�knej roboty, kt�ry do�wiadczone oko ksi�cia-antykwariusza oceni�o bez wahania na VI wiek bizantyjski. Przez wydr��one otwory dostrzeg�, �e jest wysadzany z�otem i �e na �rodku le�y ma�e kryszta�owe etui, w kt�rym zamkni�te by�o co�, co przypomina�o br�zow� ig��.
- Nale�a�o - rzek� Aronov - do prywatnej kaplicy ostatniej cesarzowej Bizancjum w pa�acu Blachernes. Jest to cier� z korony cierniowej Chrystusa... a przynajmniej zawsze tak s�dzono, a i ja chc� w to wierzy� - doda� z u�miechem, jakby prosi� o wybaczenie, co Aldo zrozumia�: w Bizancjum kr��y�o tyle relikwii, �e trudno jednoznacznie stwierdzi� ich autentyczno��. A jednak by� to i�cie kr�lewski prezent.
- �I daje mi go pan? - spyta� Morosini, czuj�c, �e mu wysch�o w gardle.
- �Nie panu! Jej! Widz� tu marmurowe tabernakulum, gdzie m�j skromny dar znajdzie odpowiednie miejsce. Mo�e ukoi on niespokojn� dusz� pa�skiej matki. Tak si� m�wi o duszach tych, kt�rzy zostali zamordowani...
Aldo wzi�� relikwiarz i z czci� umie�ci� go wewn�trz tabernakulum, po czym ukl�k� przed nim, zamkn�� i zabra� klucz. Potem wr�ci� do swego go�cia.
- �My�la�em, �e uda mi si� j� ukoi�, znajduj�c zab�jc� -westchn�� z gorycz� - lecz ten nadal cieszy si� wolno�ci�. Jednak, od kiedy spotka�em ostatniego w�a�ciciela szafiru, targaj� mn� pewne w�tpliwo�ci.
- �Hrabia Solma�ski... czy te� ten, kt�ry si� nim mieni?
- �Czy�by pan go zna�?
- �Ale� oczywi�cie! A w maju dowiedzia�em si� wielu ciekawych rzeczy, wertuj�c paryskie gazety. By�a w nim doskona�a fotografia m�odej �ony porwanej w dniu �lubu... i fotografia ojca.
- �Czy�by nim nie by�?
- �Tego nie wiem, lecz jestem pewien, �e to nazwisko nie nale�y do niego. Prawdziwy Solma�ski zgin�� na Syberii wiele lat temu. Zosta� wywieziony za udzia� w spisku na �ycie cara. Nie wiem, co si� z nim sta�o, pewnie ju� nie �yje, ale jego �zmiennik" - prawdziwe nazwisko Orszak�w - musi co� wiedzie�, skoro o�mieli� si� przyjecha� do Warszawy i zainstalowa� w pa�acu tego, kt�ry z pewno�ci� by� jego ofiar�. Podobnie jak wielu innych, w�r�d kt�rych chcia�by i mnie widzie�.
- �Jest pa�skim wrogiem?
- �Jest wrogiem narodu �ydowskiego. Z powod�w, kt�rych nie znam, poprzysi�g� mu zatrat�, a mog� panu powiedzie�, �e uczestniczy� w wielu pogromach.
Szuka� pektora�u, gdy� pozna� jego tajemnic�, i szuka� mnie. To dlatego przyjecha�em w tajemnicy... i pod fa�szywym nazwiskiem.
- �Poniewa� pan r�wnie�...
- �Tak. Nie nazywam si� Aronow, lecz moje prawdziwe nazwisko nic panu nie powie. Widzi pan, jak dziwnie splataj� si� ludzkie losy: przez wiele lat nic o sobie nie wiedzieli�my. Dopiero musia�em pope�ni� t� nieostro�no��, �e pana wezwa�em, by zas�ona zosta�a zerwana i droga odnaleziona. Obaj chcieli�my odzyska� szafir: on go ukrad� lub kaza� ukra��, co pozwala si� domy�la�, �e ma tu wsp�lnik�w, zw�aszcza na poczcie w Wenecji; pope�ni�em wielki b��d, wysy�aj�c telegram. Wszystko przez ten skrawek b��kitnego papieru, kt�ry doprowadzi� r�wnie� do �mierci biednego pana Amschela. Ale mimo to niczego nie �a�uj�.
- �Co pan teraz zamierza?
- �Kontynuowa� to, na Boga! Moja misja staje si� coraz pilniejsza. Tylko... mam pewne skrupu�y, poci�gaj�c pana za sob�.
- �Dlaczego? Przecie� uprzedzi� mnie pan, �e zadanie jest niebezpieczne!
- �Z pewno�ci�. Wspomina�em panu o tym czarnym zakonie, kt�ry w�a�nie si� rodzi, i doszed�em do wniosku, �e ten Orszak�w mo�e do niego nale�e�. Jednak w obecnej sytuacji nie jest pan zagro�ony, nawet je�li Solma�ski - dla u�atwienia tak go nazywajmy - zna pana osobi�cie. To zupe�nie naturalne, �e poszukuje pan swojej w�asno�ci i tak d�ugo, jak b�dzie my�la�, �e szafir jest w r�kach c�rki, nie musi si� pan niczego obawia�. To by� wielkopa�ski gest, lecz bardzo sprytnie z pana strony, �e da� pan do zrozumienia, i� porzuca walk�, zostawiaj�c klejnot u Ferralsa.
- �Sk�d pan o tym wszystkim wie?
- �Od Adalberta, z kt�rym niedawno si� spotka�em i kt�ry o wszystkim mi opowiedzia�.
Aronow zamilk�, tymczasem Aldo zastanawia! si�, czy �yd zosta! r�wnie� poinformowany o jego uczuciowych sprawkach z Anielk�, ale poniewa� o tym nie wspomnia�, ksi��� pomy�la�, �e archeolog zachowa� dyskrecj�. Chyba �e by�a to kwestia szczeg�lnej delikatno�ci Kulawego...
- �Teraz gro�ba zawis�a nad tym nieszcz�snym Anglikiem. Przyjdzie taki dzie�, �e Solma�ski b�dzie chcia� odzyska� klejnot i wcze�niej czy p�niej jego zi�� straci przez to �ycie. Ale wracajmy do pana! Dla niego nie przedstawia pan ju� �adnej warto�ci: wr�ci� pan do domu, a poniewa� on nie wie o naszej umowie, w jego mniemaniu opu�ci� pan diabelski kr�g zwi�zany z B��kitn� Gwiazd�. Je�li jednak si� dowie, �e poszukuje pan r�wnie� pozosta�ych kamieni, zrozumie, �e pracuje pan dla mnie, i wtedy marny pana los! Dlatego mam wystarczaj�co du�o skrupu��w, aby zaproponowa� panu zerwanie naszego paktu.
Ale Morosini nie waha� si� ani chwili.
- �Nigdy nie odwo�uj� danego s�owa, a pana skrupu�y s� nie na miejscu. Zreszt�, czy� nie wspomnia� pan o innej legendzie, wed�ug kt�rej ja zostan� wybrany, ja, szlachetny rycerz, kt�remu los zleci zdobycie Graala? - odpar� z zawadiackim u�miechem. - Niech pan si� nie obawia, potrafi� si� broni� - doda� z powag� - a z Adalbertem tworzymy doskona�y tandem.
- �Tak, wiem. A jednak mo�e pan si� jeszcze zastanowi?
- �Ju� si� zastanowi�em! Dlaczego chce pan, abym powr�ci� do spokojnego �ycia handlowca, kiedy pan proponuje mi pasjonuj�c� przygod�? Lepiej niech mi pan powie, kiedy ma si� odby� aukcja diamentu Karola Zuchwa�ego! We wrze�niu, jak s�dz�?
- �Nie, troch� p�niej. Kampania prasowa zacznie si� w Londynie w ostatnim tygodniu wrze�nia, ale ze wzgl�du na warto�� historyczn� klejnotu wie�ci rozejd� si� po ca�ej Europie. Aukcja zosta�a zaplanowana w Sotheby's w �rod�, czwartego pa�dziernika.
- �To doskonale dla mnie. Tak czy inaczej, jad� w tym czasie do Anglii i Szkocji na pogrzeb starego przyjaciela, kt�ry zmar� w maju w Egipcie.
- �Czy m�wi pan o lordzie Killrenanie, kt�ry zosta� zamordowany na pok�adzie swego jachtu?
- �Nie inaczej. Znaleziono go w kajucie uduszonego, a jego apartamenty zosta�y przewr�cone do g�ry nogami i okradzione. Ale policja egipska do tej pory nie z�apa�a zab�jcy. A z powodu wielu formalno�ci administracyjnych cia�o znajdzie si� w kraju dopiero we wrze�niu. Za nic w �wiecie nie m�g�bym nie by� na pogrzebie.
Prawda by�a taka, �e Aldo jecha� do Anglii nie tylko ze wzgl�du na przyja��, ale r�wnie� z ciekawo�ci. Chcia� z bliska zobaczy� rodzin�, kt�ra tak zasz�a za sk�r� staremu sir Andrew, �e zabroni� sprzeda�y bransolety Mogo��w jakiemukolwiek Anglikowi! Co� mu podpowiada�o, �e to ohydne morderstwo nie by�o dzie�em jednego z tych gagatk�w, kt�rych pe�no jest we wszystkich portach �wiata, w Port Saidzie i gdzie indziej.
- �Czy my�li pan o zab�jstwie na zlecenie? - spyta� Aro-now, kt�ry zdawa� si� czyta� w my�lach rozm�wcy.
- �To mo�liwe. Wszystko jest mo�liwe, gdy pojawia si� wyj�tkowy, na dodatek historyczny klejnot, pan powinien to wiedzie� lepiej ni� inni. Lord Killrenan by� posiadaczem takiego kamienia. Przynajmniej tak uwa�a�a jego rodzina... ale on ju� go nie mia�!
- I przez niego straci� �ycie. Mo�na by rzec, �e szlachetne kamienie wydarte z wn�trzno�ci ziemi, aby b�yszcza�y na czo�ach bog�w, maj� w sobie tak� moc i takie przes�anie, o kt�rych nikt nigdy si� nie dowie, czy przynosz� mi�o��, czy �mier�: Gwiazdy na g�rze, gwiazdy na dole, wszystko, co jest na g�rze, uka�e si� na dole. Szcz�liwy b�dziesz ty, kt�ry przeczytasz t� zagadk� - powiada Hermes Trismegiste, czyli trzy razy wielki, z kt�rego Grecy uczynili starego kr�la Egiptu i uto�samiali z Totem. Obawiam si�, �e do tej pory jeszcze nikt jej nie rozszyfrowa�.
- �Nawet pan, kt�ry ma tak rozleg�� wiedz�?
- �Nie tak�, jakbym chcia�. Kamienie pozostaj� dla mnie zagadk�, jak wszystko, co posiada nadnaturaln� moc. Poszukuj� ich w celu religijnym, co nie znaczy, �e b�d� mnie chroni�, gdy� rzadko przynosz� szcz�cie. Pasja, jak� obdarzaj� je ludzie, odp�aca czarn� niewdzi�czno�ci�. A co do pana mog� tylko si� modli�, �eby zosta�a panu oszcz�dzona. Niech B�g ma pana w opiece, Morosini!
Po chwili Kulawy znikn��. Aldo ponownie otworzy� tabernakulum i d�ugo si� modli� za tego cz�owieka i za powodzenie swoich poszukiwa�...
Ponura przepowiednia Szymona wkr�tce si� spe�ni�a. Kilka tygodni po spotkaniu na San Michele i dwa dni przed wyjazdem Morosiniego do Anglii europejskie gazety poda�y, �e sir Eryk Ferr�is nie �yje. Zosta� zamordowany.
Saint-Mand�, sierpie� 1994
1 * Kr�l Wizygot�w od roku 649 do 672.
2 * Kardyna� Mazarin, wielki mi�o�nik diament�w, zgromadzi� ich wiele o podobnych rozmiarach. Nosz� jego imi�. Niekt�re z nich powr�ci�y do korony Francji
3 * Kalomel - nazwa zwyczajowa chlorku rt�ci. Biaty proszek, prawie nierozpuszczalny w wodzie. Stosowany w lecznictwie (antyseptyk, �rodek przeczyszczaj�cy).
4 * Dogana die Mare - dawna komora celna.
5 * Tajna rada, kt�ra rz�dzi�a Wenecj� od 1310 do 1797 roku.
6 * San Giovanni e Paolo, w dialekcie weneckim.
7 * Placek z migda�ami.
8 * Motor�wka.
9 * Urodzony na W�grzech, wychowany w Polsce.
10 * Mat� pude�eczko z drewna lub metalu umieszczane przy drzwiach wej�ciowych domu na framudze. W �rodku pojemnika znajduje si� zwitek pergaminu z cytatami z Tory. Mezuza ma znaczenie symboliczne, historyczne i religijne.
11 * Rozalia Lubomirska z Chodkiewicz�w (1768-1794).
12 * W�druj�c przez W�ochy i Francj�, na ostatnie p�tora roku �ycia osiad�a na zamku w Blois, gdzie zmar�a w styczniu 1716 r.
13 * Pokoj�wka (franc, soubrette).
14 * Markieteria, markieta� - technika zdobienia stosowana m.in. w meblarstwie. Polega na uk�adaniu na powierzchni zdobionego sprz�tu wzor�w z kawa�k�w drewna, metalu, ko�ci s�oniowej itp.
15 * Aspidistra wynios�a (Aspidistra elatior) - gatunek ozdobnej ro�liny o grubych li�ciach.
16 * Burgund, wino czerwone lub bia�e.
17 * Zabawa polegaj�ca na toczeniu po ziemi stalowej obr�czy (najcz�ciej k�ka z dzieci�cego w�zka) i utrzymaniu jej w r�wnowadze za pomoc� sztywnego drutu wygi�tego w kszta�t litery U.
18 * Intaglio (w�.) - szlachetny kamie� g�adzony, rze�biony wkl�s�o, w przeciwie�stwie do kamei rze�bionej wypuk�o.
19 * Eskurial (Escorial) - olbrzymi kompleks pa�acowo-klasztorny, po�o�ony w �rodkowej Hiszpanii (w San Lorenzo) wzniesiony w latach 1563--1584 na zlecenie kr�la Filipa II.
20 * Edykt nantejski (1598 r.) przyczyni� si� do zako�czenia trwaj�cych we Francji przez 30 lat wojen religijnych. Wprowadza� wolno�� wyznania i r�wnouprawnienie protestant�w i katolik�w. W roku 1685 Ludwik XIV odwo�a� �w akt prawny, co sta�o si� przyczyn� masowej emigracji francuskich protestant�w do Wielkiej Brytanii, Holandii i Prus.
21 * Markiza Blanka de Paiva - s�ynna kurtyzana w czasach Drugiego Cesarstwa.
22 * Nabrze�e Z�otnik�w na wyspie Cite nad Sekwan�. Pod nr. 36 stoi budynek Paryskiej Prefektury Policji.
23 * Trucizna, prawdopodobnie roztw�r arszeniku; wynalaz�a j� Teofania di Adamo, stracona w Palermo w roku 1633.
24 * (w�.) Ry� z grochem. Wenecja jest stolic� ry�u i szlachetny wenecjanin nigdy nie uczyni�by aluzji do spaghetti.
25 * Tragiczna posta� kobieca z Arlezjanki Georges'a Bizeta - suity koncertowej skomponowanej do spektaklu w teatrze dramatycznym.
- --------------
- -----------------------------------------------------------
- --------------
- -----------------------------------------------------------
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-