Dla Jima i Georga Benford�w

Si�a przemieszczenia wstrz�sn�a nim jak nag�y cios w brzuch. Walczy� ze sob�, by nie zgi�� si� wp�, �eby opanowa� kaszel i wzbieraj�ce wymioty. By� oszo�omiony, a jego nogi usilnie pr�bowa�y umkn�� gdzie� pod sufit. Doznania te trwa�y tylko u�amek sekundy. Potem poczu� si� znacznie lepiej.

Nadal znajdowa� si� w laboratorium, sta� dok�adnie naprzeciw swego brata bli�niaka�� Seana oraz siebie samego. Sean i ta druga, bli�niacza wersja jego samego, siedzieli obok siebie, na platformie manewrowej na dziwacznych, trzyno�nych krzese�kach. I czekali, a� to wszystko si� wreszcie zacznie.

Dok�adnie za pi�� minut dojdzie do sprz�enia punktu osobliwego i si�a przemieszczenia we�mie ich w swoje obj�cia. Zanim zostan� wyrzuceni poza bram� czasu, przemkn� z niesko�czon� pr�dko�ci� pomi�dzy czarn� a bia�� dziur�. Tymczasem siedzieli ogarni�ci zdumieniem i wpatrywali si� w niego�� jeszcze jednego Erika�� Erika2, kt�ry wy�oni� si� z tajemniczej, bezdennej studni czasu. Tego, kt�ry wyszarpn�� pi�� minut z przysz�o�ci, aby stan�� tu przed nimi.

Erik pomy�la�, �e to niesamowite obserwowa� tak samego siebie. Widzie� si� z zewn�trz�

Oczywi�cie w pewnym sensie przez ca�e swoje �ycie mia� ku temu mn�stwo sposobno�ci. Wystarczy�o po prostu popatrze� na brata. Spogl�danie w oczy Seana by�o prawie jak spogl�danie w lustro. Ten sam kolor oczu, w nich ten sam b�ysk czujno�ci, te same szybkie i sprawne ruchy.

Teraz jednak by�o inaczej. Sean by� jak jego lustrzane odbicie, lecz przecie� nie by� nim samym. Odbicie w lustrze pozostaje zawsze tylko wiern� kopi�. A poza tym Erik czu�, �e wcale nie jest a� tak podobny do swego brata, jakby si� wydawa�o. Teraz za� patrzy� na siebie samego, nie na Seana czy te� swoje odbicie w lustrze. Widzia� siebie takim, jakim ogl�dali go przez ca�y czas inni ludzie.

Dziwne. Jego nos�� nos tego drugiego Erika�� by� jaki� nie ten, u�miech za� wykrzywia� w niew�a�ciwe strony k�ciki ust. Lewa brew znalaz�a si� po prawej stronie, a prawa po lewej, przy czym prawa by�a uniesiona w g�r�. Ca�a twarz zosta�a zniekszta�cona�

Erik w�drowa� po laboratorium, zagl�daj�c tu i tam jak bezcielesna zjawa. Kto� zacz�� go filmowa�, a on z�apa� si� za uszy i machaj�c d�o�mi, zacz�� stroi� miny do kamery.

��Dok�adnie pi�� minut�� odezwa� si� doktor Ludwig.�� Perfekcyjne przemieszczenie. Perfekcyjna widoczno��.

��Paradoks numer jeden�� o�wiadczy�a doktor White.�� Duplikacja. Podwojenie to�samo�ci.

��I paradoks numer dwa-doda� Ludwig.-Kumulatywne i samomodyfikuj�ce si� parametry korekcji strumienia czasu.

��Co prosz�? M�g�by� to powt�rzy�?�� wtr�ci� Erik.

Doktor Ludwig zignorowa� pytanie, zachmurzy� si� i pogr��y� w g�szczu poch�aniaj�cych go, zawi�ych rozwa�a�. Zdawa�o si�, �e dr�czy go fakt, i� Erik w og�le co� powiedzia�. Zupe�nie jakby by� dla niego irytuj�c� much� w tym wymagaj�cym skupienia momencie.

Technicy rozci�gali po ca�ym pomieszczeniu przewody i przekazywali polecenia na terminale. Wszystkie twarze by�y pe�ne napi�cia. Dla tych ludzi Czas Zero, moment pierwszego przesuni�cia, by� wci�� odleg�� o cztery i p� minuty przysz�o�ci�. Dokonywano ostatecznych wyskalowa� i ko�cowych precyzyjnych wyr�wna�.

Paru ludzi z obs�ugi sta�o, wytrzeszczaj�c na niego oczy. Wprawi�o go to w zak�opotanie. Z pewno�ci� w�a�nie tak patrzyliby na ducha. Dziwne. Asystowali ju� przecie� przy w�drowcach pojawiaj�cych si� na wstecznym czasie. Sean dopiero co przeby� przesuni�cie minus-pi��dziesi�t-minut, a sam Erik kilka godzin temu pojawi� si� na poziomie minus-pi��set-minut. Chocia� wiec on jeszcze tego nie do�wiadczy�, to oni musieli mie� to za sob�. Lub przynajmniej powinni.

I wtedy przypomnia� sobie o paradoksach modyfikuj�cych czas przesz�y. Ka�dy ruch wahad�a koryguje wstecz ludzkie wra�enia i wspomnienia. Tak dzia�o si� przy wcze�niejszych eksperymentach ze zwierz�tami i robotami. Naukowcy spodziewali si�, �e i tym razem wyst�pi� podobne efekty. Nikt nie pami�ta� pojawienia si� Seana ani �adnego innego wcze�niejszego przesuni�cia, poniewa� one jeszcze si� nie wydarzy�y. Ale w momencie, kiedy wahad�o zacznie si� porusza�, one wydarz� siꠗ w przesz�o�ci. Zaczn� dzia�a� modyfikuj�ce korekty i wszyscy przypomn� sobie t� przesz�o��, kt�ra jeszcze nie zaistnia�a� Czy co� w tym rodzaju. Dawny spos�b my�lenia nie wystarcza�, by odnale�� w tym wszystkim sens. Teraz, kiedy podr� w czasie sta�a si� faktem, nale�a�o odrzuci� stare schematy my�lowe.

�wiat�a ostrzegawcze zapali�y si� na wszystkich tablicach kontrolnych. Krytyczny p�d przemieszczenia by� prawie osi�gni�ty. Za par� chwil Sean i ten drugi Erik wyrusz� ka�dy w swoj� drog�. I on r�wnie� nie pozostanie tutaj d�ugo. Nie m�g�by. Nast�pny Erik2 w ka�dej chwili mo�e rozpocz�� swoj� w�dr�wk� z Czasu Zero do poziomu minus-pi��-minut, w�dr�wk�, kt�r� on sam w�a�nie ko�czy. Matematyka czasu nie pozwoli mu tu zosta�. Kolejny cykl zosta� wznowiony. Erik i Erik2 mogli zaistnie� razem w tym samym miejscu i czasie, lecz nie dw�ch Erik�w2. On musia� znikn�� im z oczu i zgodnie z ruchem wahad�a pod��y� w kierunku swojego przystanku na poziomie plus-pi��-dziesi�t-minut.

Poczu� wyrywaj�c� go w g�r� si��.

Beztrosko pomacha� r�k� Erikowi i Seanowi siedz�cym na platformie. Kiedy si� zn�w spotkamy we tr�jk�?�� zapyta� siebie samego. Prawdopodobnie nigdy. Oczywi�cie zobaczy si� z Seanem po eksperymencie. Je�eli wvszystko p�jdzie dobrze. Nie by�o jednak �adnych logicznych przes�anek ku temu, by mia� ponownie stan�� twarz� w twarz z samym sob�.

I dobrze, �e tak by�o. Jest w tym patrzeniu we w�asne oczy co�, od czego cierpnie sk�ra.

��Szerokiej drogi, przyjaciele!�� krzykn��.

I pot�na si�a wessa�a go w strumie� czasu.

Uruchomiono nareszcie ostatni prze��cznik�� ten, kt�ry mia� wys�a� go ruchem wahad�owym ku granicom czasu. Lecz nie zdarzy�o si� nic. Tak przynajmniej zdawa�o mu si� z pocz�tku. Nie by�o o�lepiaj�cych b�ysk�w �wiat�a, jarz�cych si� aureoli, niepokoj�cego buczenia ani nawet najmniejszego wstrz�su. Nic. Zdumiewaj�cy spok�j. Tylko dr�twota, kt�ra zdawa�a si� go przepe�nia�. Nie spostrzeg� �adnej zmiany. Wci�� siedzia� dok�adnie na tym samym miejscu, po lewej stronie ogniska sprz�enia punktu osobliwego.

Mo�e jeszcze za wcze�nie na zmiany? B�d� co b�d� up�yn�a zaledwie chwila. By� mo�e sto�ek przemieszczenia dopiero nabiera� energii, r�s� p�d niezb�dny do wyrzucenia go w strumie� czasu?

Nagle Sean zorientowa� si�, w jak wielkim by� b��dzie. Pierwszy moment spokoju rozwia� si� pod naporem docieraj�cych do jego umys�u informacji. Pocz�tkowo by�y one rozproszone i b�ahe, lecz stale sumowa�y si� w co� wr�cz przygniataj�cego. Ledwo uchwytne, niewielkie zmiany stawa�y si� oczywiste, widoczne i znacz�ce. Rozpoznawa� jedn� po drugiej:

Doktor Ludwig, kt�ry by� gdzie� przy Eriku w czasie uruchamiania ostatniego prze��cznika, znalaz� si� teraz po lewej stronie sprz�enia punktu osobliwego, troch� poza polem widoczno�ci z platformy manewrowej.

Doktor White, kt�rej twarz okala�a burza zmierzwionych, czarnych lok�w, biega�a wtedy przed �cian� ekran�w monitor�w. Teraz sta�a spokojnie z za�o�onymi r�kami, oparta o framug� drzwi do laboratorium.

Drukarki komputerowe zbudzone nagle z letargu pracowa�y bez wytchnienia. Najbli�sza mia�a w swoim koszu na cal grub� stert� zadrukowanych kartek.

Sze�ciu technik�w, wcze�niej rozproszonych po ca�ym pokoju, teraz sta�o zbitych w grupk� pod b�yszcz�c�, niklowan� czap� os�ony. Patrzyli szeroko otwartymi oczami na Seana, jakby w�a�nie mu wyros�a druga g�owa lub zgubi� t�, kt�r� zazwyczaj mia�.

By�o jeszcze par� innych zmian. �wiat�a na tablicy instrument�w kontrolnych zmieni�y konfiguracj�. Na tylnej �cianie zwisa�a ta sama pl�tanina szarych kabli, lecz tym razem pod��czonych w inny spos�b. Kamera telewizyjna, stoj�ca przedtem przed Erikiem, teraz przesuni�ta by�a ku niemu. I kilka pomniejszych drobiazg�w w tym rodzaju.

Wszystko to przypomina�o testy na iloraz inteligencji. Najpierw pokazuj� ci obrazek pokoju, a potem robi si� ciemno i chwil� p�niej widzisz ten sam obrazek, tylko �e wszystko jest na nim poprzemieszczane. Trzeba wyliczy� wszelkie zmiany, jakie zdo�a�o si� dostrzec w przeci�gu trzydziestu sekund� Dok�adnie to samo sta�o si� tutaj. W mgnieniu oka obrazek zmieni� si�. Przed zmieni�o si� w p o. W pi�ciominutowe p o.

Wi�c naprawd� zrobi� skok w czasie!

Ostatecznie po m�cz�cych miesi�cach przygotowa�, trening�w, zw�tpie� i nadziei, wyprawiono go w t� fantastyczn� podr� w odleg�� przesz�o�� i dalek�, nie znan� przysz�o��. Podr�, kt�ra odbywa� si� b�dzie w serii skok�w. Najpierw mniejszych, p�niej coraz wi�kszych, w ko�cu za� niewyobra�alnie ogromnych.

Skok numer jeden. By� w swojej w�asnej przysz�o�ci o pi�� minut do przodu. Wszystkie te ma�e zmiany w pokoju o tym w�a�nie m�wi�y.

I w ko�cu zauwa�y� zmian� wa�niejsz� od ca�ej reszty. T�, kt�rej do tej pory udawa�o mu si� nie dopu�ci� do �wiadomo�ci.

Erika ju� tu nie by�o. Jego trzyno�ne, aluminiowe krzese�ko sta�o nadal na swoim miejscu, po prawej stronie sprz�enia punktu osobliwego. Ale sam Erik by� nieobecny.

Poczu� si� zdezorientowany. Wstrz��ni�ty oczywisto�ci� tego faktu. Oszo�omiony. Zosta� wyrwany z czasu i przestrzeni, by znale�� si� w zupe�nie innym miejscu. I bez Erika. Walczy� z przygniataj�c� go burz� my�li.

��Sean, jak si� czujesz?�� zapyta� doktor Ludwig. S�owa dudni�y w uszach. Niewyra�ne, zgrzytliwe d�wi�ki,

w kt�rych nale�a�oby znale�� jaki� sens.

��Nie�le�� odpar� odruchowo.�� Nawet ca�kiem nie�le. Wpatrywa� si� uparcie w puste miejsce po swojej prawej

stronie za sto�kiem przemieszczenia. Erika tam nie by�o. Nie by�o go tam. Nie by�o. Ta jedyna, dr�cz�ca my�l zatar�a nawet �wiadomo�� podr�y w czasie.

Przez ca�e jego dwudziestotrzyletnie �ycie Erik by� przy nim. Nie zawsze blisko pod r�k�, ale w jaki� spos�b by�. Nawet kiedy znajdowali si� na przeciwleg�ych kra�cach kontynentu, nadal mieli �wiadomo�� swej wzajemnej obecno�ci. Byli zawsze blisko siebie w jaki� tajemniczy, niepoj�ty spos�b, kt�rego �aden z nich nie pr�bowa� zrozumie� ani /analizowa�, l by�o tak od samego pocz�tku. Nawet w�wczas, gdy dzielili to samo matczyne �ono i kiedy Erik ci�gle przepycha� si� i zawzi�cie wierci�, bo wci�� by�o mu ma�o miejsca�

Sean jeszcze nigdy nie by� tak samotny jak teraz. Wiedzia�, �e eksperyment rozdzieli ich w czasie, wysy�aj�c w r�ne drogi. Ale co innego zrozumie� co�, a co innego poczu� to ca�ym sob�. Teraz, kiedy kontakt zosta� zerwany, Sean poj��, co znaczy by� rozdzielonym ze swoim bratem bli�niakiem t� ogromn� i nieprzekraczaln� barier� czasu. Nie zna� tego odczucia wcze�niej, a by�o ono przera�aj�ce.

��Sean�� doktor Ludwig odezwa� si� ponownie tym samym grzmi�cym g�osem.�� Pyta�em ci�, jak si� czujesz.

��M�wi�em ju�, �e nie�le.

Odwr�ci� si� i spr�bowa� skupi� wzrok. Przed oczami zawirowa�y mu smugi kolorowych �wiate�: czerwonych, niebieskich, zielonych. Wszystko wydawa�o si� zbyt d�ugie i w�skie. I do tego to dziwne wra�enie, �e doktor Ludwig wci�� do niego m�wi. Doktor White r�wnie�. Ich s�owa brzmia�y tak, jakby dociera�y z odleg�o�ci miliona mil. Jak si� czujesz. Jak si� czujesz. Co to w�a�ciwie znaczy? Aha, to znaczy, jak si� czujesz, pomy�la�. Czy oni w og�le powinni si� do tego wtr�ca�, jak on si� czuje? By� przera�liwie zak�opotany.

��Sean?

��No, wszystko w porz�dku!�� odburkn��.

Nie chcia�, by pomy�leli sobie, �e nie jest w stanie sprosta� postawionemu przed nim zadaniu. Widzia� ich zdesperowane miny i pusto wpatruj�ce si� w niego oczy. Pr�bowa� wyt�umaczy� im, co si� dzieje, ale odnosi� wra�enie, �e jego s�owa odbija�y si� od nich rykoszetem. Spogl�dali po sobie zaskoczeni i zdezorientowani.

��Co on powiedzia�?

��Co on powiedzia�?

��Co on powiedzia�?

��Sean, m�w troch� wolniej. Jeste� ju� w hiperyzacji.

��Naprawd�? Przecie� wasze s�owa spowolni�y si�

Robi�o si� coraz gorzej. Poczu�, jak jego krzes�o topnieje i gdzie� odp�ywa. A on zaczyna� topnie� wraz z krzes�em. Wra�enie lodowatego ch�odu i zarazem pal�cego �aru. Co� dziwnego dzia�o si� w �o��dku. W piersi co� falowa�o wznosz�c si�, to zn�w opadaj�c. Tamten pierwszy, spokojny moment wydawa� si� teraz odleg�y o miliony lat. Wszystko si� zmienia�o. Dok�adnie wszystko. Zastanawia� si�, czy Erik te� prze�ywa podobne stany. Gdziekolwiek by si� znajdowa� i w jakimkolwiek by�by czasie.

��Sean, mo�e m�j g�os b�dzie ci �atwiej zrozumie�.

To by�a doktor White. M�wi�a spokojnie, koj�co, troskliwie. Brzmienie jej g�osu sta�o si� g��bsze, lecz nie zmieni�o si� tak bardzo jak g�os doktora Ludwiga.

Sean walczy� ze sob�, aby si� cho� troch� rozlu�ni�.

��Doktor White, jaki by� zasi�g skoku?�� odezwa� si�, dok�adaj�c stara�, by m�wi� zrozumiale.

��Dok�adnie pi�� minut. Zgodnie z odczytem komputerowym.

��A jak d�ugo ju� jestem tutaj?

��Pi�tna�cie, dwadzie�cia sekund.

Tylko tyle? S�dzi�, �e p� godziny. Jego umys� podawa� mu zniekszta�cone informacje. Czy b�dzie tak przez ca�y czas? Czy b�dzie siedzie� w tym pomieszaniu i czu� si� jak w nocnym koszmarze? I w otumaniaj�cej mgle b��dzi� przez otch�anie czasu, nic nie rozumiej�c?

��Co m�wi� m�j brat?�� zapyta�.

��Z twoim bratem wszystko w porz�dku�� o�wiadczy� doktor Ludwig.

��Mieli�cie jakie� wiadomo�ci od niego?

��Widzieli�my go pi�� minut przed Czasem Zero. Sean zmarszczy� brwi. Nie m�g� si� w tym wszystkim

po�apa�. Pokr�ci� g�ow�.

��Pi�� minut przed pierwszym skokiem? No tak, ale chodzi�o mi o to, �e��� zamilk�. Nie wiedzia�, o co mu chodzi�o.�� Wiem, �e wtedy widzieli�cie mojego brata. Obydwu nas widzieli�cie, tu w tym miejscu. Ale�

��Widzieli�my ciebie i jego�� ciep�y g�os doktor White t�umaczy� cierpliwie.�� Ale widzieli�my te� dodatkowego Erika, Erika2, podr�uj�cego wstecz od Czasu Zero. Nic nie pami�tasz?

��Dodatkowy Erik��� Sean poczu� si� strasznie g�upio.

��U�miecha� si� do nas, mruga�. By� zadowolony i pewny siebie.

��Dodatkowy Erik�� mamrota� Sean, szamocz�c si� i przedzieraj�c przez mg��, kt�ra wype�nia�a jego umys�.�� Podr�uje wstecz�

Umys�� Sean czu� si� zupe�nie zagubiony. Jego bystry, wybitny umys�� Zastanawia� si�, czy jeszcze kiedykolwiek b�dzie w stanie zajmowa� si� fizyk�. Lub przynajmniej my�le� jasno. Jeszcze raz potrz�sn�� g�ow�. Zrobi� to powoli i oci�ale jak ranny nied�wied�.

Ricky podr�uje w czasie do ty�u. Oni widzieli go, kiedy pojawi� si� pi�� minut przed Czasem Zero, a wi�c przed rozpocz�ciem samego eksperymentu. Dok�adnie w tym samym pokoju. Dlaczego ja nie mog� sobie tego przypomnie�? A mo�e mog�? Tak, my�l�, �e mog�. Sean zamkn�� na chwil� oczy. Pr�bowa� wyobrazi� sobie t� scen�.

Przypominaj�ca ducha posta�, unosz�ca si� przed nimi i u�miechni�ta pogodnie. Ricky zawsze by� weso�y, nawet w najokropniejszych chwilach. Wi�c by� jeden Erik Gabrielson siedz�cy na krzese�ku po prawej stronie na platformie manewrowej i drugi Erik2, lataj�cy gdzie� po�rodku pokoju. I to by�o pi�� minut przed Czasem Zero. Tamten skok /osta� zr�wnowa�ony przez przemieszczenie, kt�re jego samego wynios�o pi�� minut do przodu poza Czas Zero. Pierwszy ruch olbrzymiego wahad�a, kt�re przemierzy miliony lat, nios�c ich to w prz�d, to w ty�. Do przodu i w ty�. Do przodu i w ty��

Nie by� przekonany, czy mo�e przypomnie� sobie widok l f go drugiego Erika.

Wyt�a� m�zg, by zacz�� rozumie�. Jego umys� wci�� jednak by� odurzony. Znajdowa� si� w chwilowym szoku na skutek przemieszczenia i zmiany, kt�ra ��czy�a si� z pojawieniem si� Ricky'ego w niedawnej przesz�o�ci. Przesz�o�� b�dzie si� dalej zmienia� w spos�b ci�g�y, wraz z ka�dym nast�pnym ruchem wahad�a. Wykaza�y to ju� wcze�niej poprzednie eksperymenty. Kolejny ruch i nagle przypomni im si� nowa seria wspomnie� si�gaj�cych wstecz coraz dalej, pi�� minut, pi��dziesi�t minut, pi��set minut, pi�� tysi�cy minut�

Gdzie� daleko na �cianie co� zacz�o si� jarzy�.

Energia musi zosta� ponownie wzmocniona, �eby wytworzy� dostateczny p�d przemieszczenia, konieczny dla wykonania nast�pnego skoku. Powiedziano mu, �e we wczesnych stadiach podr�y skoki b�d� szybkie. Zar�wno w kierunku przysz�o�ci i przesz�o�ci pierwsze przemieszczenia b�d� tylko parominutowe. Raz i raz. I dalej.

��Nic si� nie martw, Sean. Zobaczysz, wszystko b�dzie przebiega� sprawnie�� powiedzia�a doktor White.

Sean skin�� g�ow� i u�miechn�� si�. Jego umys� zdawa� si� powoli rozja�nia�. Zn�w poczu� si� sob�.

��Na pewno�� odpar�.�� Nigdy w to nie w�tpi�em.�� Naraz zacz�o go ogarnia� co� dziwnego. Co�, co potrafi� ju� rozpozna�.�� Pozdr�wcie ode mnie Ricky'ego�� rzuci� i pomacha� im na po�egnanie.�� Zobaczymy si� troch� p�niej�

Lecia� w d� zupe�nie jak Alicja po skoku w kr�licz� nor�. Z t� r�nic�, �e ona spada�a wolno i mia�a mn�stwo czasu, by si� dooko�a rozgl�da�. On lecia� w szale�czym p�dzie przy akompaniamencie huku i warkotu, zupe�nie jakby siedzia� w rozklekotanej ci�ar�wce przedzieraj�cej si� przez wn�trze Ziemi. W d�, poprzez warstwy geologiczne. Mija� kred� i jur�, perm, sylur i kambr. D�awi�c si� i z trudem chwytaj�c powietrze, kozio�kuj�c, obijaj�c r�ce i nogi. Jego w�osy fruwa�y w gor�cym podmuchu buchaj�cym z do�u. Pomy�la�, �e chyba b�dzie tak lecia� w niesko�czono��. Nigdy nie przysz�o mu do g�owy, �e mo�na czu� a� takie md�o�ci i by� tak oszo�omionym od zawrot�w g�owy.

Sean powiedzia�, �e to, co najgorsze zdarzy si� na samym pocz�tku. A potem ju� wszystko p�jdzie g�adko.

Czy Sean naprawd� to powiedzia�? Erik wyt�y� pami��. Tak, to by�o na poziomie minus-pi��dziesi�ciu-minut, dok�adnie wtedy, gdy obaj z Seanem zaczynali wpada� w panik� na my�l o tym szalonym projekcie, w kt�ry si� wpakowali. I wtedy pojawi� si� Sean2 przybywaj�cy z przysz�o�ci. U�miech na twarzy, pewna mina. Popatrzy� na nich zarozumiale, a potem wda� si� w jak�� niezrozumia�� paplanin� z doktorem Ludwigiem o tym, jak to czas przesz�y i przysz�y trac� sens, gdy podr�uje si� w czasie. Na koniec beztrosko i jakby od niechcenia zbli�y� si� do Erika i Seana, by im zakomunikowa�, �e nie ma si� o co martwi�.

�Wszystko b�dzie dobrze. Tylko zaakceptujcie odczucia, kt�re si� pojawi�, i nie pr�bujcie z nimi walczy�.

Jasne, Sean.

W d�, w d�, wci�� w d�. Czy ty, Sean, te� tak spada�e� podczas swojego pierwszego skoku w przysz�o��? W d�, w samo j�dro planety, w kipi�c� wulkaniczn� law�?

Zastanawia� si�, kiedy to si� sko�czy. I co si� stanie, gdy uderzy o dno. I w�wczas spostrzeg�, �e raczej unosi si� ni� spada. A nawet si� nie unosi. �e znajduje si� wci�� w laboratorium, a nie w szybie wiod�cym przez wn�trze Ziemi. Wra�enie spadania by�o tylko wytworem jego wyobra�ni, efektem ubocznym przemieszczania si� w czasie. W rzeczywisto�ci jego stopy sta�y twardo na pod�odze platformy.

By� na miejscu. Pi��dziesi�t minut w przysz�o�ci.

Przed oczami mia� wiruj�ce, barwne plamy, a w g�owie zam�t. Wydawa�o mu si�, �e za chwil� jego g�owa zacznie si� obraca� i oderwie od ramion. To, co czu�, nie by�y to zwyk�e nudno�ci; przepe�nia�y go md�o�ci prawdziwie astronomiczne. Uczucie by�o tak intensywne, �e przysz�o mu do g�owy, i� co� takiego nale�a�oby nagrodzi� oklaskami. Oczywi�cie, gdy tylko poczuje si� troch� lepiej.

��Albo kto� mnie przytrzyma, albo zaraz upadnꠗ wymamrota� z wysi�kiem.

Z�apali go w momencie, gdy zacz�� si� osuwa�.

��Spokojnie�� powiedzia� kto�.�� Dezorientacja trwa tylko kilka sekund. Wchodzenie w przysz�o�� powoduje wi�kszy szok ni� wchodzenie w przesz�o��.

��Zd��y�em zauwa�y栗 j�kn�� Erik.

Jednak mieli racj�: z ca�ej tej opresji wychodzi� szybko. Niebawem zn�w widzia� ostro. Cyfrowy licznik czasu rzeczywistego wskazywa� dok�adnie pi��dziesi�ciominutowy up�yw czasu od rozpocz�cia eksperymentu. Zgodnie z harmonogramem.

Sean z pewno�ci� zmaterializowa� si� tutaj ju� przed nim, b�d�c na poziomie plus-pi�ciu-minut. By� mo�e prze�y� to samo uczucie spadania w piekieln� kr�licz� nor�. By� mo�e Sean�

Sean�

Nagle dotar�a do niego wstrz�saj�ca �wiadomo�� osamotnienia. Ow�adn�o nim obce mu wra�enie separacji, samotno�ci, roz��ki. Jak szalej�cy wicher ogarn�a go my�l, �e to w�a�nie czas sta� si� bolesn�, rozdzielaj�c� przepa�ci�. Nie odczu� tego wcze�niej, poniewa� jego pierwszy skok by� przemieszczeniem wstecznym. Kiedy przyby� do laboratorium, widzia� Seana przygotowuj�cego si� do eksperymentu. Ale teraz Sean by� o sto minut st�d na poziomie minus-pi��dziesi�ciu-minut. Zgodnie z ruchami wahad�a na r�wnowa�nym, lecz przeciwnym przesuni�ciu.

St�d do Czasu Ostatecznego b�d�cego ko�cem eksperymentu, a znajduj�cego si� dziewi��dziesi�t pi�� milion�w lat od punktu wyj�ciowego, Sean i Erik nie b�d� ju� przebywa� na tej samej linii czasu. Jeden z nich b�dzie zawsze na poziomie minus-czasowym, podczas gdy drugi b�dzie w r�wnowa�nej odleg�o�ci na plus-czasie.

Erik zszed� z platformy manewrowej. Zrobi� kilka niepewnych krok�w.

��Jak si� teraz czujesz?�� spyta�a doktor Wbite. Wykrzywi� usta, pr�buj�c zdoby� si� na u�miech.

��Ju� lepiej�� sk�ama�.�� Tylko troch� galaretowato. Ale tylko troszeczk�.

��Wstrz�s, prawda?

Skin�� g�ow�. Chcia� zapyta� Seana, jak si� czuje po swoim pierwszym skoku do przodu. Lecz Seana, rzecz jasna, nie by�o tutaj. Idiotyczne uczucie, nie mie� go blisko siebie. Nie czu� tego niesamowitego, telepatycznego wr�cz porozumienia. Nie mie� wra�enia, �e m�wi mu: �Jestem tutaj. To ja, Sean. Jestem przy tobie bardziej ni� ktokolwiek inny na tej planecie. I b�d� zawsze�. Prawie tak jakby byli bli�niakami syjamskimi, nie zwyk�ymi. Erik nigdy nie rozmawia� o tym z Seanem. By�oby to kr�puj�ce; m�wi� mu co czuje i pyta� go, czy my�li tak samo. Ale by� najzupe�niej pewien, �e Sean czu� to samo.

I brak owego porozumienia dotkliwie dawa� mu si� teraz we znaki.

��Pi��dziesi�t minut od Czasu Zero�� powiedzia�.�� Nie s�dz�, �eby w �wiecie wiele si� zmieni�o.

��Nie przez pi��dziesi�t minut�� za�mia�a si� doktor White.�� Wszystko, co naprawd� interesuj�ce, jest wci�� przed tob�.

��Przede mn�?�� Erik potrz�sn�� przecz�co g�ow�.�� Nie, chyba co� ci si� pomiesza�o. Wed�ug mnie najbardziej interesuj�ce rzeczy s� za mn�.

Wygl�da�a na zbit� z tropu.

��Nie wiesz, o co mi chodzi?�� zapyta�.

��No c�

��Widz�, �e nie wiesz. A pami�tasz, �e nazywam si� Erik?

��Oczywi�cie, �e tak. Tylko��� Jej g�os ucich�.

��Erik to ten bli�niak, kt�ry jest paleontologiem. Ten, kt�ry o wiele bardziej interesuje si� przesz�o�ci� ni� przysz�o�ci��� zrobi� szeroki gest.�� Nie mam nic przeciwko temu, by rzuci� sobie okiem na przysz�o��, ale to, na co naprawd� czekam, jest po drugiej stronie wahad�a. Na samym jego ko�cu jest era mezozoiczna. Dinozaury!�� poczu� pal�ce ciep�o na policzkach. Jego podniecenie ros�o, a serce zacz�o mu �omota�.�� I w�a�nie dlatego zg�osi�em si� na ochotnika na ten zwariowany rajd. Nie wiedzia�a� o tym? �eby spotka� si� z dinozaurami twarz� w twarz! To proste. Zwyczajnie podej�� sobie do �ywego dinozaura i powiedzie� mu: �cze��.

Ten drugi skok by� zupe�nie inny. Sean nie czu� ju� oszo�omienia i chaosu w g�owie ani p�niejszego przera�enia. Nie by�o pocz�tkowego odczucia martwoty, kt�re kaza�o mu podejrzewa�, i� nie nast�pi�o �adne przemieszczenie. Tym razem nast�pi� tylko jeden czy dwa �agodne wstrz�sy. I nadal wydawa�o si�, �e wszystko jest w najlepszym porz�dku.

Pomy�la�, �e mo�e tylko pierwszy skok powoduje taki wstrz�s, lub mo�e teraz jest �atwiej, poniewa� podr�uje wstecz zamiast do przodu.

Rozejrza� si� po laboratorium.

Wszyscy biegali tam i z powrotem jak gromada lunatyk�w, po raz setny sprawdzaj�c ka�dy element aparatury. Eksperyment rozpocznie si� za nieca�� godzin�. Wi�c tak to w�a�nie wygl�da�o. Sprawdzanie kod�w, ostatni przegl�d sprawno�ci obwod�w, porz�dkowanie. Dostrzeg� b�yszcz�c� od potu twarz doktora Ludwiga wrzeszcz�cego co� do kieszonkowego telefonu, l by�a te� doktor White ogarni�ta niezwyk�ym dla niej nerwowym podnieceniem. Harrell, matematyk, pracowa� na dw�ch komputerach jednocze�nie. Inni naukowcy wystukiwali co� na maszynach w szale�czym po�piechu ko�cowych przygotowa�. Technicy biegali dooko�a, a ich spos�b poruszania si� przypomina� stare, nieme filmy: ruchy by�y zbyt szybkie, gwa�towne i urywane. Wygl�da�o to do�� g�upawo.

Jedynymi lud�mi, kt�rzy zachowywali spok�j, byli Ricky i Sean. Nieustraszeni bracia Gabrielsonowie. Stali z boku ze zdr�twia�ymi, przera�liwie zm�czonymi twarzami, czekaj�c na pozwolenie zaj�cia miejsc na platformie manewrowej, by w ko�cu zasi��� po kt�rej� ze stron torusu przemieszczenia.

Niesamowite, jak bardzo to wszystko wyda�o mu si� znajome. B�d� co b�d�, nieca�� godzin� temu prze�y� ju� raz t� scen�. Teraz by� tu ponownie, lecz tym razem nie czeka� na wej�cie na platform�. Czekali na to tamci dwaj. On by� kim� innym�� Seanem2, w�drowcem w czasie, cz�owiekiem z pi��dziesi�tej minuty przysz�o�ci.

��Cze�栗 powiedzia�.�� Jestem tutaj. Mo�e by kto� si� ze mn� przywita�?

W pokoju zapanowa�a nagle pe�na konsternacji cisza. Do tej pory wszyscy byli tak zaj�ci procedur� przygotowawcz�, �e zupe�nie nikt go nie dostrzeg�. Ale teraz go zauwa�ono.

��Drugi wsteczny ruch wahad�a!�� krzykn�� kto�.�� Zjawi� si�!

��Oczywi�cie�� odpar� Sean.�� Wielka niespodzianka. Paradoks Jasia W�drowniczka, kt�ry na dodatek gada. Jeszcze czego� podobnego nie widzieli�cie, co? Nie pami�tacie, �e widzieli�cie kt�rego� z nas id�cego wstecz. Zgad�em?

��Na razie nie pami�tamy�� odrzek� doktor Ludwig.�� Sprawia� wra�enie lekko oszo�omionego. Tak, jakby nie by� w pe�ni przygotowany na to, co si� w�a�nie sta�o. Nawet on, kt�ry sp�dzi� lata, �l�cz�c nad teori� i przygotowaniem eksperymentu, by� zaskoczony.�� Jeste� pierwszy�� doda��� ale oczywi�cie, nie ostatni. Inni pojawi� si� przed tob�, tyle �e my ich tak�e nie pami�tamy. Ty jeste� Sean, prawda? Jeste� po drugim przemieszczeniu, minus-pi��dziesi�t-minut. A wkr�tce zmaterializuje si� tu Erik na poziomie minus-pi�ciuset-minut. To b�dzie wczorajszego wieczora.

��B�dzie tu Erik, bo zmaterializuje si� wczorajszego wieczora?�� roze�mia� si� Sean.�� Nie�le to brzmi. Podoba mi si�.

��Tak, przypomnimy sobie jego wizyt� dopiero po fakcie. Trzeba by zmieni� gramatyk�, �eby m�wi� o takich sprawach. Czas przesz�y i przysz�y straci�y sens. Przyczyna i skutek sta�y si� wolne od wszelkich uwarunkowa�. Rozumiesz, o co mi chodzi?

��W zupe�no�ci�� odpar� Sean.

Tym razem wszystkie te zawi�o�ci by�y dla niego klarowne i zrozumia�e. By�o ca�kiem inaczej ni� na poziomie plus-pi�ciu-minut, gdy umys� zdawa� si� kompletnie zamroczony. Teraz, dzi�ki Bogu, zn�w pracowa� sprawnie! Prze�y� chwil� paniki na my�l, �e m�g�by t� podr� w czasie przyp�aci� g�upot� do ko�ca �ycia.

Rzecz jasna fakt, i� wsteczna zmiana zdarze� przysz�ych b�dzie si� dokonywa� stopniowo w kilku fazach, nie by� /godny z logik�. Wraz ze wspomnieniami godzin i dni sprzed Czasu Zero, kt�re zmienia� si� b�d� w spos�b fazowy, ka�de przesuni�cie wahad�a przynosi�o ze sob� nowego Erika i nowego Seana. I ka�da z tych postaci b�dzie materializowa� si� w coraz odleglejszej przesz�o�ci.

Logicznie rzecz bior�c, wszystkie te zmiany powinny pojawi� si� r�wnocze�nie. Lecz od momentu w��czenia ostatniego prze��cznika, zawsze b�d� Erikowie i Seanowie rozproszeni po ca�ym strumieniu czasu o rozpi�to�ci stu dziewi��dziesi�ciu milion�w lat, jakie obejmowa� eksperyment.

Ale w tym, co zdarzy�o si� podczas pierwszego skoku w czasie, nie by�o absolutnie nic logicznego. O tym Sean by� przekonany. To, co prze�y�, przeczy�o wszelkim prawom przyczyny i skutku. Wygl�da�o na to, �e ka�dy ruch wahad�a tworzy� now� wersj� przesz�o�ci. Od momentu rozpocz�cia eksperymentu rzeczywisto�� sta�a si� p�ynna. �aden cz�owiek �yj�cy w tej zmieniaj�cej kierunek rzeczywisto�ci nie b�dzie �wiadom jej przemian. Przesz�o�� ulegnie przeobra�eniu pod wp�ywem zachodz�cej zmiany, a ludzie nie b�d� w stanie zapami�ta� przesz�o�ci takiej, jak� by�a wcze�niej.

Tylko on i Erik, m�odzi �mia�kowie na trapezie, b�d� mogli poj�� rozmiary spustosze� i wp�ywu, jaki wywr�, mkn�c tam i z powrotem przez struktur� czasu i buduj�c j� na nowo. I je�li liczba paradoks�w b�dzie ros�a, to nawet oni mog� straci� z oczu trakt, po kt�rym przebiegaj� zmiany.

Podszed� do Erika i Seanal. Bo�e, jacy bladzi i spoceni! Wygl�daj� na potwornie zdenerwowanych!, pomy�la�. A przecie� nie przypomina� sobie tego zdenerwowania, kiedy to on by� Seaneml pi��dziesi�t minut temu. By� w�wczas przekonany, �e wyczekuje momentu startu spokojnie, bez napi�cia i l�ku.

Zda� sobie spraw�, �e prawdopodobnie wtedy oszukiwa� samego siebie. Przygl�da� si� minie Seanal i wiedzia�, �e pi��dziesi�t minut temu tak w�a�nie musia� wygl�da�. Nie by�o ucieczki od tej prawdy. W tamtym momencie po prostu dr�twia� z przera�enia.

Pi��dziesi�t minut temu siedzia�, wyczekuj�c, a� zmieni� go w wi�zk� tachion�w, cz�steczek poruszaj�cych si� szybciej od �wiat�a i w�druj�cych w antyczasowym uniwersum w kierunku wstecznym. Sprz�enie punktu osobliwego spowodowa�o transformacj� jego osoby w tachionow� replik� w postaci chmury antyczasowej energii, kt�ra by�a �ci�le r�wnowa�ona przez czasow� si�� uwalnian� w przeciwnym kierunku. By�y to jednak bardziej naukowe przypuszczenia ni�li pewniki. A on siedzia� tam, zastanawiaj�c si�, czy ca�y proces rzeczywi�cie przebiegnie w ten spos�b.

C�, przypuszczenia sprawdzi�y si�. I oto znalaz� si� tutaj ca�y i zdrowy. Wpatrywano si� w niego okr�g�ymi ze zdumienia oczami, jak gdyby nie mia� prawa tu si� znajdowa�. Jakby by� jakim� z�owieszczym duchem, kt�ry nawiedzi� laboratorium.

Sean u�miechn�� si�.

��Nie ma si� co denerwowa栗 powiedzia�.�� Wszystko b�dzie w porz�dku. Tylko zaakceptujcie odczucia, kt�re si� pojawi�, i nie pr�bujcie z nimi walczy�. Z pocz�tku nie b�dzie to przyjemne, ale w�a�nie na pocz�tku zdarzy si� to, co najgorsze. A potem wszystko p�jdzie g�adko.

Odrobina pocieszenia, przyjacielskiej otuchy. Pomy�la�, �e przynajmniej tyle mo�e dla nich zrobi�. Dla Ricky'ego i dla Seanal, kt�ry mia� tak przygn�biony i mizerny wyraz twarzy. Jego brat i jego drugie ja. Je�eli jest na tym �wiecie kto�, kto jest ci dro�szy i bli�szy ni� tw�j brat bli�niak, to jest to twoje drugie ja.

By�a to noc poprzedzaj�ca dzie� rozpocz�cia eksperymentu. W du�ym pokoju panowa� dziwny spok�j. G�rne o�wietlenie zosta�o wy��czone, jedyne �wiat�o dochodzi�o z zielonych lamp awaryjnych i skupia�o si� dok�adnie w miejscu, w kt�rym siedzia�.

Przyby� tu oko�o drugiej nad ranem. Odni�s� wra�enie, �e dooko�a nie by�o nikogo. Przeczeka� znacznie kr�tszy od poprzedniego zawr�t g�owy spowodowany materializacj�, po czym uwa�nie rozejrza� si� po pokoju. Czy�by naprawd� nikogo nie by�o? Przecie� wiedzieli, kiedy ma si� pojawi�. Nawet je�eli wi�kszo�� obs�ugi wypoczywa�a przed wielkim dniem, kt�ry mieli przed sob�, to jednak kto� powinien pozosta�, by odebra� relacj� z dotychczasowego przebiegu eksperymentu.

Wtem spostrzeg� jednego z m�odszych naukowc�w, cz�owieka od �wiat�owod�w o nazwisku John Terzunian, pogr��onego w drzemce w ciemnym k�cie pokoju.

Erik podszed� do niego i potrz�sn�� lekko za rami�.

��Johnny? Johnny, zbud� si�! To ja, Erik, na przemieszczeniu minus-pi�ciuset-minut.

��Co? Kto?�� wraz z przebudzeniem w jego oczach pojawi�a si� panika.�� O Bo�e, ale mnie �ci�o�

��Zdarza siꠗ odpar� Erik.

Naukowiec wygl�da� znacznie starzej ni� wskazywa� na to jego wiek. M�g� mie� dwadzie�cia pi��, dwadzie�cia sze�� lat i niedawno uko�czy� doktorat. Jego w�osy przerzedzi�y si�, a nabieg�e krwi� oczy pa�a�y jak w�gielki.

��Nie przejmuj si�. Nic nie powiem. Reszta �pi, co? Terzunian skin�� g�ow� potakuj�co.

��Ostatni wyszed� st�d godzin� temu. Ci�gn�li�my losy o to, kto zaczeka tu na ciebie.

��I przegra�e�.

Na twarzy Terzuniana pojawi� si� g�upawy u�miech zmieszany z zak�opotaniem.

��Przez ostatnie trzy czy cztery noce pod rz�d nikt tu oka nie zmru�y�. Nawet gdyby mieli mnie teraz wyla� z roboty, nie mia�bym nic przeciwko temu. No, ale kto� musia� tu zosta� i spotka� si� z tob�.

��Jasne�� powiedzia� Erik.�� Rozumiem.

My�la� o Seaniel i o Erikul chrapi�cych teraz w sektorze wypoczynkowym kilkaset metr�w st�d. Wiedzia�, �e kres odporno�ci na stres walczy� w nich z kra�cowym wyczerpaniem i to drugie wreszcie zwyci�y�o.

Dobrze, �e spali. By� mo�e by�a to ich ostatnia szansa wyspania si� w roku dwa tysi�ce szesnastym. Za osiem godzin rozpoczn� podr�, kt�ra doprowadzi obu do punkt�w plus-minus dziewi��dziesi�t pi�� milion�w lat po obu stronach Czasu Zero. Zdani na �ask� nios�cego ich strumienia czasu przemierz� skokami eony.

Zastanawiaj�ce. My�la� o Seaniel i o Erikul jako o n i c h zamiast jako o n a s. Lecz nie m�g� my�le� inaczej. Ci dwaj nie byli wcale Erikiem i Seanem Gabrielsonami. Dla niego byli dw�jk� zupe�nie innych ludzi: Seanem l i Erikiem l. Wczorajszymi ja�niami, kt�re jeszcze nie do�wiadczy�y bycia w strumieniu czasu. I nie maj� zielonego poj�cia, jak to jest.

Dla nich, je�eli w og�le o nim pomy�l�, b�dzie Erikiem2, Krikiem przysz�o�ci, Erikiem jutrzejszym i nierzeczywistym. Nie ma w tym nic dziwnego i trudno wymaga�, �eby by�o inaczej. On sam nie czu� si� nierealny. Nie �y� w jutrze. �y� teraz, w tera�niejszo�ci. Co prawda by�o to �teraz�, kt�re oscylowa�o pomi�dzy przesz�o�ci� a przysz�o�ci�, ale by�o to jedyne �teraz�, jakie posiada�. Sam sobie w zupe�no�ci wystarcza�: by� prawdziwym i autentycznym lirikiem. A prawdziwy i autentyczny Sean by� teraz dok�adnie siedemna�cie godzin st�d, na poziomie plus-pi�ciuset-minut po przeciwnej stronie hu�tawki, jak� tworzy�y ruchy wahad�a.

Wszystko w r�wnowadze. Wszystko w absolutnej symetrii.

Klarowny, emocjonuj�cy i ogromnie poci�gaj�cy sen. Tyle tylko, �e dzia� si� on naprawd� i b�dzie si� dzia� przez dziewi��dziesi�t pi�� milion�w lat.

��Mo�e masz ochot� na szklank� wody lub co� do /jedzenia? Przynie�� ci co�?�� zapyta� Terzunian.

��Nie, dzi�kujꠗ odrzek� Erik.�� Dla mnie, z perspektywy czasu subiektywnego, jest to ci�gle pocz�tek eksperymentu. Od jego rozpocz�cia up�yn�o zaledwie par� minut.

��Dobra�� ci�gn�� Terzunian�� wi�c zabierajmy si� do pracy. Mam ci� wypyta� o stan psychiczny i fizyczny po przybyciu. Tutaj�� wskaza��� kamera ju� dzia�a. Testy.

Wydawa� si� niespokojny, skr�powany, jakby zal�kniony, �e m�g�by co� przegapi�. C�, pomy�la� Erik, ten naukowiec by� zwi�zany z projektem przez wiele lat. I oto teraz jego plany i nadzieje stawa�y si� rzeczywisto�ci�.

Tak, rzeczywisto�ci�.

Wiele razy g��boko w�tpi� w to, czy on i Sean naprawd� /.godz� si� uczestniczy� w eksperymencie. Oczywi�cie obaj wiedzieli o nim od lat. Program �Wahad�o� by� w trakcie przygotowa�, kiedy oni jeszcze studiowali. Przygotowania rozpocz�to ju� w�wczas, gdy rozw�j techniki wytwarzania sztucznych miniosobliwo�ci dostarczy� bazy technologicznej do powa�nych bada� nad podr�owaniem w czasie.

Sean przyni�s� kiedy� do domu ca�y plik rozpraw teoretycznych na ten temat. Wyja�nia�y one, jak sprz�enie po��czenia fazowego ma�ej �czarnej dziury�, identycznej z tymi, kt�re znale�� mo�na w przestrzeni mi�dzygwiezdnej, z jej matematycznym przeciwie�stwem, czyli �bia�� dziur��, tworzy niewyobra�alnie wielk� si�� �ami�c� struktur� czasoprzestrzenn�, i jak ta si�a mo�e zosta� ujarzmiona i kontrolowana tak, by mog�a by� u�yteczna jako kana� tranzytowy dla dwukierunkowego przemieszczania si� w czasie.

Przeczyta� to wszystko i naraz stan�a mu przed oczami fantastyczna wizja. Zobaczy� siebie w�druj�cego przez ca�� geologiczn� histori� Ziemi, jakby ogl�da� film puszczany od ty�u. Min�� czasy historyczne, potem plejstocen i pliocen, a� dotar� do �wiata dinozaur�w, dalej pierwotnych zwierz�t ziemnowodnych, trylobit�w. A p�niej ukaza� mu si� �wiat pierwszych dni, kiedy na powierzchni Ziemi nie by�o nic poza nag� skorup� granitu oblewan� przez paruj�ce morze. Przera�aj�ce! A� ciarki przesz�y go na my�l, �e m�g�by to wszystko obejrze�. Nie rekonstrukcje tworzone na bazie nielicznych skamielin, lecz prawdziwy �wiat w czasach, kiedy istnia�.

l nagle pomy�la�, �e ta wizja jest zupe�nym szale�stwem, marzeniem, wytworem wybuja�ej wyobra�ni.

�Mylisz si�, powiedzia� mu wtedy Sean. �To naprawd� mo�e si� sprawdzi�. Pozw�l, �e poka�� ci tylko te r�wnania��

Zacz�� gryzmoli� ci�gi wzor�w, a� w pewnym momencie Erik poprosi� go o lito��. Matematyka, kt�r� operowa� Sean, by�a dla niego tak tajemnicza, odleg�a i niedost�pna, jak j�zyk m�wi�cego przez sen staro�ytnego Egipcjanina. Im d�u�ej Sean wyja�nia� mu te zawi�o�ci, tym Erik mniej z tego rozumia�, czy mo�e raczej mniej go to obchodzi�o. Lecz Sean by� przekonany, �e teoria w�dr�wki w czasie jest poprawna i zazwyczaj mia� racj� w sprawach, kt�rym oddawa� si� z tak� pasj�. Na pewno w dziedzinie fizyki.

Nies�ychane, pomy�la� w�wczas Erik, obliczywszy, �e w najlepszym razie up�yn�oby co najmniej pi��dziesi�t lub sze��dziesi�t lat bada�, zanim wyprawa w czasie sta�aby si� czym� wi�cej ni� tylko uk�adem fascynuj�cych r�wna� matematycznych. I zaniecha� my�lenia o ca�ej tej sprawie. Mia� wa�niejsze rzeczy na g�owie: najpierw dostanie si� do college'u, potem napisanie pracy dyplomowej z paleontologii�

I wtedy og�oszono, �e zosta�a skonstruowana i przetestowana pierwsza aparatura do przemieszczania w czasie. Erik nie zwr�ci� na to wi�kszej uwagi. Podobno roboty wyposa�one w kamery i uk�ad zapisywania danych wyruszy�y na safari w czasoprzestrzeni. Zadanie wykona�y i wr�ci�y do tego samego momentu, z kt�rego zosta�y wys�ane. Dla obserwuj�cych to naukowc�w czas eksperymentu r�wna� si� zeru. Nie by�o wi�c sposobu, �eby udowodni�, �e cokolwiek si� wydarzy�o, z wyj�tkiem ubytku mocy zarejestrowanego przez instrumenty pomiarowe�� i tego, �e wyst�pi�y paradoksy.

Paradoksy! Mimo �e roboty zdawa�y si� w og�le nie wyruszy�, to zjawia�y si� w laboratorium na godziny, dni, tygodnie przed eksperymentem. Te fakty przyprawia�y wszystkich o b�l g�owy. Przesz�o�� wci�� si� zmienia�a i niczyja pami�� nie by�a ju� bezpiecznym miejscem: rzeczy mia�y si� zawsze inaczej ni� si� o nich my�la�o i pami�ta�o.

Roboty zg�asza�y si� tak�e w jednakowych odst�pach czasu po eksperymencie. Pojawia�y si� nagle w laboratorium, przebywa�y tam par� minut, a czasem d�u�ej, i ponownie znika�y.

Nie zauwa�ono, aby w wyniku w�dr�wki w czasie odnios�y jakiekolwiek uszkodzenia. Wygl�da�o na to, �e pozostawa�y wci�� w doskona�ym stanie technicznym. Ale kamery okaza�y si� bezwarto�ciowe�� filmy by�y zamazane. Sean t�umaczy�, �e widocznie emulsja filmowa nie by�a w stanie wytrzyma� sztormu tachion�w, na kt�ry by�a nara�ona podczas przemieszcze�. Uk�ady zapisywania danych poda�y jedynie jakie� zagmatwane odczyty, o kt�rych mo�na by�o powiedzie� tylko tyle, i� by�y statystycznie prawdopodobne.

��Burza tachion�w��� odpar� na to Erik.�� My�lisz, �e naprawd� tylko to?

Nie mia� najmniejszego zamiaru zaprz�ta� sobie g�owy dok�adniejszymi wyja�nieniami. Jeszcze nie wtedy.

Po robotach wys�ano r�wnie� istoty �ywe�� ��wie morskie, �aby i kr�liki. Organizacje ochrony zwierz�t wnosi�y skargi, cho� wszystkie zwierz�ta wr�ci�y ca�e i zdrowe. Sk�d wr�ci�y, tego nikt nie umia� powiedzie�. Bez w�tpienia gdzie� zaw�drowa�y. Zaobserwowano typowe paradoksy przemieszczenia w czasie: kr�liki wskakiwa�y znik�d do laboratorium na trzy dni przed i trzy dni po eksperymencie.

By�o to donios�e i interesuj�ce osi�gni�cie. Je�li kr�liki mog� przeby� trzy dni czasu wstecz lub trzy dni w prz�d, to r�wnie dobrze mog�yby przew�drowa� milion lat lub pi��dziesi�t milion�w. Co jednak mo�e ��w czy kr�lik powiedzie� ludziom o ogl�danej erze mezozoicznej albo �wiecie w roku milionowym? Mo�na wprawdzie wys�a� ��wia na sam koniec czasu i z powrotem, ale nie jest on w stanie przekaza� ani jednej u�ytecznej informacji o tym, co widzia�.

Tak wi�c og�oszono, �e poszukiwani s� ochotnicy. Tylko wys�anie cz�owieka mog�o da� znacz�ce rezultaty. Tylko ob��kaniec, pomy�la� Erik, poszed�by na to.

Dotar�a do nich wzmianka o tym, �e naukowcy chc� zaanga�owa� absolutnie identycznych bli�niak�w, poniewa� p�d musi by� zgodny co do miligrama. Bli�niacy maj� t� sam� struktur� ko�ci oraz dok�adnie ten sam rozk�ad masy cia�a, co sprawi, �e znacznie �atwiej b�dzie uzyska� ow� zgodno��.

To mi�e, pomy�la� Erik, a nast�pnie powr�ci� do swoich arktycznych zwierz�t ziemnowodnych �yj�cych w okresie mezozoiku.

Kt�rego� dnia kto� im powiedzia�, �e naukowcy poszukuj� bli�niak�w posiadaj�cych wykszta�cenie naukowe. Erik po prostu wzruszy� ramionami. Kto� inny nadmieni�, i� idealnie by�oby, gdyby jeden z bli�niak�w by� fizykiem, a drugi paleontologiem. Dla zmaksymalizowania warto�ci obserwacji. Zgoda, by� paleontologiem. A jego brat bli�niak by� rzeczywi�cie fizykiem.

To naprawd� ciekawe, stwierdzi� Erik, wci�� nie wykazuj�c zainteresowania.

��Nie s�dz�, �eby�my byli jedyn� par� spe�niaj�c� wymogi. Wcze�niej czy p�niej znajd� takich, kt�rzy zechc� zaryzykowa� t� przeja�d�k�.

A� pewnego dnia Sean zapyta� z g�upia frant:

��A nie s�dzisz, �e to pomog�oby ci w badaniach? Gdyby� rzuci� okiem na �ywe, mezozoiczne crittersy? Co, Ricky?

I oto by� teraz tutaj, pi��set minut w swojej w�asnej przesz�o�ci, we w�adzy niemo�liwego do zatrzymania wahad�a o wychyleniach rozszerzaj�cych si� do ty�u i w prz�d, minuty i godziny, miesi�ce i lata, wieki i eony. Bardzo dziwny, intensywny sen. Sen jaskrawszy i ostrzejszy ni� jakakolwiek rzeczywisto�� do�wiadczana do tej pory.

��No to jazda�� odezwa� si� Terzunian.�� M�wi John Terzunian. Jest poziom minus-pi��set-minut. Erik Gabrielson przyby� w�a�nie zgodnie z planem: trzeci ruch wsteczny�� spojrza� na Erika, daj�c mu znak.�� W porz�dku. Z�� sprawozdanie.

��Nie mam wiele do powiedzenia. Samo przybycie nie sprawi�o trudno�ci. �adnych sensacji podobnych do tych, jakie czu�em przy skoku na poziomie minus-pieciu-minut. Lekki wstrz�s, a p�niej wszystko wr�ci�o do normy. By�o par� pomniejszych przestrzennych przemieszcze�: wyszed�em o krok na lewo od punktu startu. Jak dot�d nie czuj� zm�czenia. Raczej pewne utrudnienia� nie, to za mocno powiedziane, lekkie zawahania, mo�e�

Terzunian wpatrywa� si� w niego natarczywie. Mia� osobliwy wyraz twarzy, kt�ry wydawa� si� mieszanin� fascynacji i zazdro�ci, lecz m�g� by� te� czym� w rodzaju wsp�czucia.

��S�uchajcie�� ci�gn�� Erik�� naprawd� nie ma na razie z czego robi� sprawozdania. Dopiero za par� skok�w b�d� mia� mn�stwo do powiedzenia. Mn�stwo.

Ale komu ja to powiem, zastanowi� si�. Kiedy b�d� dziewi�� i p� roku w przesz�o�ci? Lub dziewi��set pi��dziesi�t tysi�cy lat w przysz�o�ci?

Nast�pne l�dowanie okaza�o si� nietypowe. Co�, jakby r�ka olbrzyma, porwa�o go w g�r�, skr�ci�o, zrobi�o z niego kulk� i wystrzeli�o jak z procy. Potem �ciany laboratorium zawirowa�y woko�o jak wn�trze wielkiej wir�wki, a pod�oga zatrz�s�a si� dziko i zako�ysa�a to w jedn�, to w drug� stron�. Mo�e trafi� na zabaw� karnawa�ow�, a nie do pracowni naukowej? Opiera� si� jeszcze chwil�, po czym upad� jak d�ugi, daj�c za wygran�.

Ale wszystko to trwa�o jedynie chwil�. Zawroty g�owy wkr�tce usta�y. Poklepa� pod�og�, upewniaj�c si�, czy aby na pewno przesta�a si� trz���. Najwyra�niej przesta�a. Ostro�nie wsta� i rozpostar�szy ramiona, pr�bowa� z�apa� r�wnowag�. Zrobi� dwa lub trzy nie�mia�e kroki. Nie jest �le, wszystko trzyma si� kupy. �wietnie.

��Troch� potrwa, zanim si� przyzwyczajꠗ rzuci� w przestrze�.

Rozejrza� si� woko�o. W laboratorium nast�pi�y kolejne zmiany. By� pi��set minut w przysz�o�ci: osiem godzin i dwadzie�cia minut od rozpocz�cia eksperymentu. Zapad�a noc. �wiat�a jarzeni�wek sta�y si� ostrzejsze, niemal o�lepia�y. Du�y pok�j by� niemo�liwie, prawie z�owieszczo spokojny.

��Opowiedz teraz o wszystkim, co ci si� przydarzy�o�� zabrzmia� g�os doktora Ludwiga.

Doktor Ludwig i doktor White byli jedynymi lud�mi w laboratorium. Technicy najwidoczniej zostali zwolnieni z asystowania przy kolejnym spotkaniu. Platforma manewrowa sprawia�a wra�enie zaniedbanej. Dwa metalowe siedzenia stoj�ce przy sto�ku przemieszczenia mog�y by� r�wnie dobrze par� szkolnych krzese�. Sam sto�ek te� straci� swoj� rangꠗ zwyk�y kloc bezczynnej maszynerii. Przygl�daj�c si� temu, a� trudno by�o uwierzy�, �e pod t� l�ni�c� bry�� os�ony kryje si� para laboratoryjnie wygenerowanych, skolapsowanych gwiazd: miniaturowa czarna dziura i jej lustrzane odbicie�� bia�a dziura. Razem stworzy�y one par� perfekcyjnie zr�wnowa�onych sfer osobliwo�ci, gdzie nic nie zachowuje si� wed�ug regu� zwyk�ego Wszech�wiata. Utrzymywano je w niemo�liwym do odwr�cenia sprz�eniu. Gigantyczna energia na zawsze mia�a kr��y� w p�tli pomi�dzy po��czonymi horyzontami zdarze� owych osobliwo�ci. Energia ta otworzy�a wrota czasu, przez kt�re przeszli Erik i Sean, by teraz przemierza� bezmiary czasu i antyczasu.

Doktor Ludwig mia� zm�czone oczy i ciemne od zarostu, obwis�e policzki. Wygl�da� na cz�owieka, kt�ry zbyt wiele czasu sp�dzi� w pracy. Kiedy Sean odwiedzi� to miejsce na poziomie plus-pi�ciu-minut�� dla niego by�o to prawie przed chwil�, dla nich obojga osiem godzin i dwadzie�cia minut temu�� doktor Ludwig by� wypocz�ty i �wie�o ogolony.

��W pierwszej chwili�� powiedzia� Sean�� my�la�em, �e trac� rozum. Pierwszy ruch do przodu, plus-pi��-minut. Powiem wam, �e to by�o naprawd� okropne do�wiadczenie.

��Skoki do przodu s� gorsze ni� skoki wstecz?�� spyta�a doktor White.

��Na to wygl�da. Ca�e to poczucie dezorientacji i zamroczenie psychiczne� Czu�em si� kompletnie og�upia�y.

Pierwszy skok w ty�, ten pi��dziesi�ciominutowy, te� troch� nadszarpn�� mi nerwy, ale ju� nie tak. I zak��cenia trwa�y tylko chwil�.

��A tym razem? Drugi skok do przodu?

��Zupe�ne oszo�omienie, wszystko wirowa�o jak zwariowane. Ale nie z tak� si�� jak za pierwszym razem i nie tak d�ugo.

��Jednak i tak by�y to silniejsze zak��cenia ni� przy wstecznym przesuni�ciu, to znaczy przy tym jednym, kt�re wykona�e� do tej pory?

Sean kiwn�� g�ow� potakuj�co.

��Zupe�nie jakby przeskok do przodu wymaga� o wiele wi�cej wysi�ku. Natomiast wstecz idzie si� ca�kiem g�adko, z minimalnymi zak��ceniami.

��Mo�e i tak�� odpar� doktor Ludwig.�� Ale my mamy powody, by s�dzi�, �e efekty uboczne przemieszczenia w obu kierunkach zredukuj� si� w miar� oddalania si� od Czasu Zero.

Sean u�miechn�� si�.

��Tak, b�dzie lepiej. Za jaki� czas nie b�dziemy ju� l�dowa� w tym mi�ym, bezpiecznym laboratorium, prawda?

Ruchy wahad�a stan� si� coraz szersze. Nag�a wizja zap�on�a w jego umy�le: zamglona przesz�o�� i niemo�liwa do wyobra�enia przysz�o��.

��Dobrze, �e nie trzeba b�dzie za ka�dym razem prze�ywa� atak�w oszo�omienia�� powiedzia�.�� Zw�aszcza �e mo�na wyl�dowa� na o wiele mniej bezpiecznym terenie�

��Je�li nikt nie ma nic przeciwko temu�� powiedzia� Erik�� to przed skokiem w przesz�o�� chcia�bym chocia� rzuci� okiem na dzisiejsz� gazet�.

Licznik up�ywu czasu rzeczywistego stoj�cy przed nim wskazywa� osiemdziesi�t trzy godziny i trzydzie�ci trzy minuty od Czasu Zero. By�a to noc w pi�tek dwudziestego drugiego kwietnia.

Widzia�, jak wymieniaj� spojrzenia. Da� mu gazet� czy nie? Nie byli pewni. Kto� z personelu wyszed� poradzi� si� doktora Ludwiga. Najwyra�niej odpowied� by�a przyzwalaj�ca, poniewa� wr�ci� z gazet� w r�ce. By�a �wie�a. Mia�a ten szczeg�lny zapach dopiero co wydrukowanej gazety. Erik przyjrza� si� dacie. Dwa tysi�ce szesnasty rok. Pi�tek, dwudziesty drugi kwietnia.

Wi�c jednak sta�o si�. Rzeczywi�cie podr�owa� w czasie.

Chyba �e wszystko to by�o jakim� zwariowanym kawa�em, eksperymentem psychologicznym� Dali mu podrobion� gazet� i w ten spos�b wystrychn�li go na dudka�

Ricky, cz�owieku, to absolutnie paranoiczne my�lenie, powiedzia� sobie. To nie kawa�. Im szybciej w to uwierzysz, tym lepiej.

Rzuci� okiem na pierwsz� stron�. Dziesi�ta rocznica zasiedlenia Ksi�yca �wi�towana na Ziemi i na Ksi�ycu. Wizyta prezydenta na Antarktydzie. Trz�sienie ziemi w Turcji, sze�� przecinek trzy stopnia w skali Richtera, dok�adnie tyle, ile przewidywano w ubieg�ym miesi�cu. Artyku� na dole strony relacjonowa� przebieg imprez w Detroit zorganizowanych z okazji Dnia Robot�w. W uroczysto�ciach wzi�o udzia� pi��dziesi�t tysi�cy mechanicznych robotnik�w.

O eksperymencie podj�tym przez Cal Tech nie by�o ani s�owa. Zdziwi�by si� zreszt�, gdyby by�o inaczej, bowiem zar�wno sam projekt, jak i jego realizacja by�y okryte tajemnic�. Sta�o si� tak po cz�ci na �yczenie rz�du, po cz�ci za� dlatego, �e pomys� podr�owania w czasie wzbudza� paniczny l�k u wielu ludzi. Wzmianki o pracach prowadzonych nad projektem spotka�y si� z nieoczekiwanie �yw� reakcj�. Historycy i filozofowie dyskutowali nad tym, jak wielkie i nieodwracalne szkody dla wsp�czesnego �ycia mo�e przynie�� najmniejsza zmiana w przesz�o�ci spowodowana przez w�drowc�w w czasie. Zerwanie kwiatu lub zgniecenie robaka mog�oby wymaza� z historii ca�e imperia. Niekt�rzy przyw�dcy religijni byli zaniepokojeni mo�liwo�ci� odkrycia, i� pewne historie biblijne s� niezbyt �cis�e. I jak zawsze, odezwali si� r�wnie� ludzie, kt�rzy bali si� ka�dej nowo�ci w nauce, zw�aszcza tak niezwyk�ej jak ta. Dlatego te�, na najwy�szym szczeblu zapad�a decyzja, by szczeg�y dotycz�ce Programu �Wahad�o� utajni� do czasu, kiedy stanie si� mo�liwe zbadanie efekt�w kilku pierwszych przemieszcze�.

Spojrza� na stron� ze sportem. Dodgersi po dw�ch pora�kach w Honolulu przegrali trzeci, kolejny mecz w Osace. Nowy sezon baseballowy nie rozpocz�� si� obiecuj�co. Dla dru�yny lokalnej sytuacja nieco si� poprawi�a, Lakersi po serii remis�w wygrali wreszcie z Buenos Aires i zakwalifikowali si� do mistrzostw w Nairobi.

Pogoda w Pasadenie i jej okolicach mia�a by� �adna. W San Francisco wczoraj pada�o, ale nie spodziewano si�, by ulewa dotar�a do po�udniowej Kalifornii. Rynek surowcowy mia� sw�j dobry dzie�. Wska�nik Dow Jonesa wzr�s� o sto dwana�cie punkt�w osi�gaj�c poziom siedmiu tysi�cy siedmiuset osiemdziesi�ciu sze�ciu. Erik poczu� si� nieswojo na my�l o spojrzeniu na nekrologi. Szybko z�o�y� gazet�.

��Proszꠗ powiedzia�, oddaj�c j�.

��I jakie wra�enia? U�miechn�� si�:

��Zawsze lubi�em przegl�da� pi�tkow� gazet� we wtorek�� odpar� z u�miechem.�� Wtedy jako� lepiej idzie si� do przodu.

Po nast�pnym przemieszczeniu zobaczy� czterech naukowc�w: doktor White i doktora Thomasa, kt�rzy odpowiadali za psychologiczne aspekty eksperymentu, oraz doktora Mukherji i doktora Camminello, odpowiedzialnych za stron� teoretyczno-matematyczn�.

By� to jego czwarty skok. Ruchy wahad�a osi�gn�y ju� znaczn� szeroko��. Skalowane by�y w logarytmicznie powi�kszaj�cych si� interwa�ach, ka�dy kolejny dziesi�� razy szerszy ni� poprzedni. Tak wi�c trasa wiod�a go poprzez pi�ciominutow� przysz�o��, pi��dziesi�ciominutow� przesz�o��, pi��setminutow� przysz�o�� a� po pi�� tysi�cy minut w przesz�o�� Pi�� tysi�cy minut. Pi�� razy dziesi�� do trzeciej pot�gi minut. Pi�� tysi�cy minut r�wna�o si� osiemdziesi�ciu trzem godzinom i dwudziestu minutom, co stanowi�o 3,46 dnia. Punkt, od kt�rego zaczyna�y si� wszystkie przemieszczenia�� Czas Zero, nast�pi� we wtorek, dziewi�tnastego kwietnia dwa tysi�ce szesnastego roku, o wp� do jedenastej rano. A teraz Sean schodzi� w�a�nie z platformy manewrowej na trzy i p� dnia przed eksperymentem.

Komitet powitalny wydawa� si� speszony t� sytuacj�. Mimo najszczerszych ch�ci ci powa�ni naukowcy nie byli w stanie zapanowa� nad wzbieraj�cymi w nich emocjami.

Opanowanie i powaga znik�y z ich twarzy. Szeroko rozwarte oczy, zarumienione policzki, oblizywane raz po raz suche usta� Sean mia� przed sob� ludzi �wiadomych tego, �e prze�ywaj� co� granicz�cego z cudem.

��Mi�o mi widzie� was wszystkich. To uprzejmie z waszej strony, �e przyszli�cie mnie powita栗 powiedzia� weso�o.�� Jestem Sean. To tak na wypadek, gdyby�cie mieli w�tpliwo�ci. Mamy teraz pi�tek, prawda? W nocy.

��Tak, pi�tek�� odezwa�a si� doktor White. Jej g�os, zduszony od emocji, by� niski i ochryp�y.�� Pi�tnasty kwietnia.

��Noc, gdzie� mi�dzy dwudziest� drug� a dwudziest� trzeci��� doda�.�� Czyli jestem na czas.

��Na czas�� odrzek�a.

Dlaczego byli a� tak wstrz��ni�ci? B�d� co b�d� trzy skoki mia� ju� za sob�, dwa do przodu i jeden wsteczny. Powinni byli si� ju� przyzwyczai� I naraz poj�� swoj� w�asn� g�upot�. To on si� do tego przyzwyczai�, ale nie oni. Oni nie mieli jeszcze ku temu okazji, poniewa� dla nich dzia�o si� co� zupe�nie nowego. �yli TU, trzy i p� dnia przed eksperymentem. Teraz po raz pierwszy w �yciu ujrzeli cz�owieka podr�uj�cego w czasie.

Mo�e nigdy naprawd� nie wierzyli, �e eksperyment mo�e si� powie��? Lub mo�e, pracuj�c nad nim teoretycznie, nie byli przygotowani na przyj�cie go jako realnego faktu, na to, �e Sean wpadnie tu prosto z przysz�ego wtorku. Na przek�r wszystkim latom pracy, jakie w�o�yli w realizacj� swego ambitnego planu, wbrew wszystkim godzinom sp�dzonym na rozmy�laniu o tym, jak to b�dzie, gdy podr�owanie w czasie stanie si� faktem dokonanym, przybycie Seana okaza�o si� wstrz�saj�cym wydarzeniem.

��Mamy tu par� test�w i chcieliby�my podda� ci� badaniom�� o�wiadczy� doktor Thomas.

��Testy?�� Sean u�miechn�� si� cierpko.

Doktor Thomas by� kierownikiem grupy psycholog�w i zawsze mia� do powiedzenia to: �mamy tu par� test�w i chcieliby�my�� Sean nigdy nie przejmowa� si� tym pedantycznym i zarozumia�ym psycholo�yn�, kt�ry wydawa� si� raczej skomputeryzowan� podr�bk� istoty ludzkiej ni� prawdziwym cz�owiekiem z krwi i ko�ci. W kolejnych fazach projektu raz po raz pod��cza� Seana i Erika do multifazowych elektronicznych urz�dze�, kt�re warkota�y, brz�cza�y i b�yska�y po oczach z takim nat�eniem, �e doprowadza�o to ich do sza�u. Psychologowie w tym czasie zg��biali tajniki bli�niaczych umys��w. Ta ci�ka pr�ba by�a konieczna-jak im t�umaczono�� by stwierdzi�, czy obydwaj s� wystarczaj�co wytrzymali, aby podo�a� stresom wywo�anym przez przeskok w czasie. I najwidoczniej okaza�o si�, �e s�.

W porz�dku. Ciekawe, co jeszcze chcia�by wiedzie� Thomas? Skoro najtrudniejszy z test�w w�a�nie si� rozgrywa i jest nim sam eksperyment. Czy to mu nie wystarcza? Sean nie zamierza� podda� si� nast�pnej pr�bie ze wszystkimi tymi instrumentami tortur�

��Tutaj, proszꠗ wskaza� doktor Thomas.�� Czy mo�esz i�� o w�asnych si�ach?

��Oczywi�cie, �e mog�. My�lisz, �e zosta�em upo�ledzony umys�owo?

��Prosz� ci�, nie mamy du�o czasu.

��Ja po prostu jestem ciekaw, dlaczego mam znosi� jeszcze jakie� idiotyczne�

��W kwestii, kt�r� chcieliby�my rozstrzygn��, chodzi o to�� zacz�� doktor Thomas ch�odno�� czy retroakcyjno�� przemieszcze� w czasie implikuje uszkodzenia ludzkiego systemu nerwowego. Lub, je�li wolisz, bym prze�o�y� to na j�zyk prosty�

��Nawet nie wiedzia�by�, jak to zrobi栗 rzuci� Sean.�� Ja ze swej strony mog� ci� zapewni�, �e m�j m�zg pracuje w�a�ciwie. Mog� ci nawet przeliterowa� od ty�u �retroakcyjno��. Mo�e nawet �implikowa�. A co by� powiedzia� na obydwa te s�owa razem od ty�u? To by by�o co� takiego: �

Doktor Wbite delikatnie obj�a Seana.

��Nie mamy �adnych w�tpliwo�ci, �e przeszed�e� te skoki w dobrym zdrowiu�� powiedzia�a bardzo spokojnie.�� Ale,

Sean, my naprawd� potrzebujemy informacji. Musimy zna� puls, tw�j czas reakcji, refleks automatyczny i tak dalej. Wierz mi, to jest wa�ne. I praktycznie rzecz bior�c, jest to nasza ostatnia okazja, by zebra� wyniki. Maszyna testuj�ca jest tak przygotowana, �e nagra wszystko szybko i automatycznie. Zrozum, zosta�o nam pi�tna�cie minut do twojego nast�pnego przemieszczenia.

Przez ca�y d�ugi okres przygotowa� do eksperymentu doktor White by�a racjonalnym, ciep�ym g�osem rozs�dku. Za ka�dym razem, gdy kto� nie wytrzymywa� nerwowo, a wraz ze zbli�aniem si� terminu atmosfera stawa�a si� coraz bardziej napi�ta, ona zawsze potrafi�a przywr�ci� spok�j i r�wnowag�.

R�wnie� i tym razem Sean nie by� w stanie przeciwstawi� si� spokojowi, prostocie i rzeczowo�ci, jakie z niej emanowa�y.

��No dobra, to zaczynajcie�� powiedzia� z rezygnacj�.

Czeka� ponuro na gwa�towny atak migotaj�cego ekranu, wiruj�cych es�w-flores�w i wyj�cych syren. Pomy�la�, �e dlaczego by nie i�� im na r�k�. Doktor White mia�a racj�. Wiele okazji do zrobienia mu test�w nie b�dzie. Nast�pny skok w przesz�o�� przeniesie go na poziom minus-pi��-razy-dziesi��-do-pot�gi-pi�tej-minut. Mniej wi�cej rok wstecz. Prawdopodobnie tam te� b�d� go oczekiwa� wraz z testami. Lecz kolejny przeskok przeniesie go ju� w przesz�o�� na poziom minus-pi��-razy-dziesi��-do-pot�gi-si�dmej-minut. B�dzie to rok tysi�c dziewi��set dwudziesty pierwszy. Doktora Thomasa nie by�o jeszcze wtedy na �wiecie, nie by�o nawet jego rodzic�w. Mo�e nawet i dziadk�w. W roku tysi�c dziewi��set dwudziestym pierwszym nikt ju� nie b�dzie pr�bowa� posadzi� go przed multifazow� maszyn� testuj�c�.

Pada�o. S�ysza� b�bnienie kropel uderzaj�cych o dach jednopi�trowego budynku laboratorium. To by� marzec. Miesi�c przed Czasem Zero. Pada�o wtedy prawie przez ca�y czas. Poziom opad�w okaza� si� wy�szy ni� w najbardziej deszczowej zimie, jaka mia�a miejsce w po�udniowej Kalifornii w ci�gu wielu lat. Nieustanne opady spowodowa�y �lizgawki b�otne i inne kataklizmy na obszarze ca�ego stanu. Dopiero w ko�cu miesi�ca zn�w pokaza�o si� s�o�ce. Powietrze sta�o si� suche i ciep�e. Przewidywano, �e pogoda nie zmieni si� ju� do jesieni. Pomi�dzy kwietniem a listopadem prawie nigdy nie zdarza�y si� deszcze, lecz o tej porze pada�o cz�sto.

Szum ulewy wyda� mu si� pi�kny. By� mo�e zbocza g�r by�y teraz jedynie paruj�cym paskudztwem, a domy odp�ywa�y ze swoich fundament�w, lecz dla Erika �omot deszczu stanowi� najs�odsz� muzyk�, jak� tylko m�g�by sobie wymarzy�. Ta muzyka m�wi�a mu, �e wszystko idzie zgodnie z planem.

By� pi��dziesi�t tysi�cy minut w przesz�o�ci. R�wna�o si� to 833,3 godzinom albo 34,72 dniom. Arytmetyk� podr�y w czasie wpajano mu tak d�ugo, a� by� w stanie policzy� wszystko w pami�ci nawet wyrwany ze snu w �rodku nocy.

Przy ka�dym nast�pnym przesuni�ciu skacze si� dziesi�ciokrotnie dalej, z tym �e na przemian wyst�puj� ruchy do przodu i wstecz. St�d za ka�dym razem wraca si� do przesz�o�ci sto razy odleglejszej ni� przy skoku poprzednim. Podobnie dzieje si� w przypadku przysz�o�ci. Pocz�tkowe przesuni�cia dzieli�y niewielkie odst�py czasowe, ale wci�� zwielokrotnia� si� czynnik stukrotnego powi�kszenia. St�d te� kolejno�� przemieszcze� b�dzie nast�puj�ca: 8,33 godziny do ty�u i 83,3 godziny do przodu, potem 833,3 godziny wstecz i 8333,3 godziny do przodu, i w�wczas 83 333,3 godziny do ty�u, co daje ju� 9,51 roku wstecz. Potem nast�puje 95,13 lat do przodu, p�niej 951,3 lat wstecz. Potem 9513 lat do przodu i 95 129,3 lat wstecz. I nast�pnie 951 293,7 lat do przodu. Potem 9 512 937,5 lat wstecz. I potem�

Szczytowe odchylenie wahad�a spowoduje przemieszczenie do Czasu Ostatecznego, technicznej granicy eksperymentu okre�laj�cej maksymalny skok na odleg�o�� dziewi��dziesi�ciu pi�ciu milion�w lat w przysz�o��. P�niej skok wstecz na ten sam dystans�� ku okresowi kredy i czasom dinozaur�w�

Przepe�niony rado�ci� s�ucha� b�bni�cego deszczu. Przenie� mnie w przesz�o��, my�la�, przenie� mnie w przesz�o��, pozw�l mi obejrze� samo �zaranie czasu�.

��Erik?�� rozleg� si� czyj� g�os.�� Pierwsza pr�ba. Wiesz, jaki to dzie�?

���roda, szesnasty marca dwa tysi�ce szesnastego.

��Tak, dok�adnie. A dla ciebie jaki to jest dzie�?

��Kilkana�cie minut po Czasie Zero. Wtorek, dziewi�tnasty kwietnia. Dochodzi jedenasta przed po�udniem.

Przypatrywali mu si� w niezno�nie znajomy spos�b, zupe�nie jakby zobaczyli ducha. Doktor Ludwig, doktor

White, doktor Thomas, doktor Mukherji, doktor Camminello i jeszcze p� tuzina innych. Ca�a ekipa. Byli bladzi i mieli na sobie ciep�e ubrania.

Laboratorium r�wnie� wygl�da�o inaczej ni� par� chwil temu, gdy by� tutaj w Czasie Zero. Wszystko by�o surowe i na wp� wyko�czone. Przestrze� nad g�owami wype�nia�y zwisaj�ce przewody elektryczne. Sto�ek przemieszczenia by� nie os�oni�ty, a �o�yska pod punkty osobliwe le�a�y puste i otwarte. Woko�o porozrzucane by�y nie rozpakowane kartony i wielkie paki. Zosta� miesi�c i trzy dni do rozpocz�cia eksperymentu, a oni mieli jeszcze przed sob� mn�stwo pracy. Lecz zamierzali uko�czy� przygotowania zgodnie z planem, l nie by�o najmniejszej w�tpliwo�ci, �e im si� uda. Jego obecno�� tutaj by�a na to najlepszym dowodem.

Marcowy deszcz b�bni� w podw�jnym czasie.

��Je�li nie masz nic przeciwko�� odezwa� si� doktor Thomas�� to mamy tu par� test�w i chcieliby�my je przeprowadzi�

Wiem, �e wszyscy czekacie tylko, �eby wpakowa� mi g�ow� miedzy te elektrody i zmierzy� wszystko, cokolwiek dzieje si� w �rodku�� powiedzia� Sean.�� Ale czy nie przeszkadza�oby wam, gdybym wyszed� na chwileczk� na �wie�e powietrze? Ci�gle jeszcze boli mnie g�owa po tej ostatniej partii test�w.

��Jeszcze?�� zdziwi� si� doktor Thomas.�� To by�o miesi�c temu!

��Ludzie, to dla was by�o miesi�c temu. A je�li chodzi o mnie, to jeszcze mi dzwoni i b�yska w g�owie.

��C�, przypuszczam� Hm, wyjd� wi�c na par� minut.

��Nie przejmuj si�. Nie b�d� pr�bowa� uciec. Zduszony �miech przemkn�� po sali. Mimo to Terzunian i Mukherji poszli z nim na t� kr�tk� wycieczk� poza mury laboratorium. Wyraz opieku�czo�ci? Czy mo�e raczej ostro�no�ci, by istotnie nie czmychn�� im w ciemn� noc przed Thomasem i jego multifazow� maszyn�?

Na zewn�trz by�o cudownie. Powietrze s�odkie, ciep�e, delikatne i bardzo czyste. Na niebie iskrzy�y si� gwiazdy i �wieci� ksi�yc. Na zachodniej �cianie laboratorium kwit�a winoro�l, a jej ��te kwiaty wype�nia�y powietrze wspania�ym aromatem. By� koniec maja, jednego z najpi�kniejszych miesi�cy roku. Po nim nast�powa�y uci��liwe letnie upa�y, podczas kt�rych na dolin� San Gabriel opada� g�sty smog.

Pomy�la� o biednym Eriku, kt�ry teraz dok�adnie trafi� na deszczowy marzec, i u�miechn�� si�.

��Dobra jest�� odezwa� si� i nape�ni� p�uca �wie�ym powietrzem tak g��boko, jak tylko zdo�a�.�� My�l�, �e teraz mog� ju� stawi� czo�o wszystkim tym testom�

B�bnienie deszczu urwa�o si� pomi�dzy jedn� a drug� sekund�. Zupe�nie, jakby zosta�a zerwana ta�ma magnetofonowa. Teraz Erik s�ysza� �wiergotanie ptak�w i cykanie konik�w polnych. Nag�a zmiana wstrz�sn�a nim. Owia�o go i przenikn�o ciep�e, z�ote, s�oneczne popo�udnie. Takie, jakie bywa tylko w po�udniowej Kalifornii.

Dopiero teraz przysz�a mu do g�owy my�l, �e jest po kolejnym przemieszczeniu. Tym razem do przodu. P� miliona minut po Czasie Zero. 347,2 dnia, prawie rok. R�wnie� by� marzec, ale marzec roku dwa tysi�ce siedemnastego.

Wyl�dowa� na rozleg�ym trawniku, po zachodniej stronie terenu nale��cego do laboratorium. Przeskok w czasie okaza� si� wystarczaj�co du�y, by towarzyszy�o mu r�wnie� znacz�ce przesuni�cie w przestrzeni. Studenci wok� nie zauwa�yli jego przybycia. Nie wygl�da�o na to, aby ktokolwiek mia� zamiar si� tym przej��. By� mo�e w marcu roku dwa tysi�ce siedemnastego w�drowcy w czasie cz�sto pojawiali si� na terenie uczelni.

Przenikn�o go radosne uczucie wolno�ci. By� na zewn�trz, na �wie�ym powietrzu, z dala od doktora Ludwiga i ca�ej reszty personelu Programu. Po raz pierwszy od� Od jak dawna? Od tygodni? Od miesi�cy? Te nie ko�cz�ce si� treningi, testy, powtarzaj�ce si� w k�ko pr�by, czu� si� wtedy jak szczur w labiryncie, biegaj�cy od zakr�tu do zakr�tu. A tu w zasi�gu wzroku nie by�o wida� nikogo z ekipy. Do nast�pnego przeskoku mia� par� godzin i wreszcie m�g� i��, gdzie tylko dusza zapragnie i robi� to, na co mia� ochot�.

���ap go!�� wrzasn�� kto�.

Wirop�at grawitacyjny przemkn�� �lizgiem tu� nad g�owami student�w, robi�c szerokie zygzaki w g�r� i w d�. Za wirop�atem p�dzi� pr�buj�cy go pochwyci� wysoki, chudy nastolatek. Ch�opiec zrobi� desperacki wypad, chwyci� maszyn� i przelecia� z ni� jakie� sto metr�w w powietrzu, po czym wirop�at straci� p�d i z trzepotem zszed� ku ziemi.

Erika przeszy�o ostre uczucie nostalgii. Min�o chyba milion lat od czasu, kiedy ostatni raz, jako student bawi� si� wirop�atem na tym samym boisku. W rzeczywisto�ci nie min�o wi�cej jak trzy czy cztery lata.

Wkr�tce oddal� si� prawie o milion lat od studenckich czas�w, pomy�la� z lekkim dr�eniem. A potem b�dzie jeszcze dalej� Smuk�a blondynka nakr�ci�a wirop�at ponownie i pu�ci�a go do lotu. Maszyna zacz�a kr��y� nad trawnikiem i Erik dopiero po chwili u�wiadomi� sobie, �e p�dzi za wirop�atem wielkimi susami. Opr�cz niego polowa�o jeszcze paru student�w, ale on ich wyprzedzi�. Swobodnie i lekko dosi�gn�! maszyny, wsun�� r�ce w uchwyty i pozwoli� ponie�� si� w g�r�, poza teren laboratorium. Zawsze by� w tym dobry. Potrafi� wyczu� w�a�ciwy moment i udawa�o mu si� wznie�� na maksymaln� wysoko��.

Szybowa� w g�r� i w g�r�

��Erik! Zwariowa�e� do reszty!�� rozwrzeszcza� si� zachrypni�ty i w�ciek�y g�os daleko w dole.

Erik �mia� si� i pomacha� r�k�.

��L�duj, ty �wirze! Co ty najlepszego wyprawiasz?!

��No� bawi� si�..,�� odkrzykn��, z powodu �miechu z trudem �api�c oddech.

Spojrza� w d�. Zobaczy� p� tuzina ponurych, srogich twarzy cz�onk�w Programu �Wahad�o�. Wymachiwali szeroko r�kami. Gdy mija� ich wiruj�c, przesz�o dwadzie�cia metr�w ponad ich g�owami, rozpozna� doktora Thomasa, doktora Mukherji, Terzuniana i jeszcze paru innych gapi�cych si� na niego w zupe�nym os�upieniu. Doktor Ludwig wybieg� z laboratorium i p�dzi� w jego kierunku.

Skruszony wprowadzi� wirop�at w ruch zst�puj�cy i wyl�dowa�.

��I c� to za absurdalny wyczyn cyrkowy, co?�� doktor Ludwig p�on�� z gniewu.�� Przypu��my, �e z�ama�by� sobie kark. Co by si� sta�o z Programem?!

Erik u�miechn�� si� rozbrajaj�co.

��Nic mi si� nie mog�o sta栗 odpar� pogodnie.�� To niemo�liwe. Jak mog�oby mi si� sta� cokolwiek? Zapomnia�e�, �e tutaj nie jestem realny? Jestem ci�gle tam, w Czasie Zero, siedz� na platformie manewrowej. I w niesko�czonej liczbie innych miejsc pomi�dzy czasem Zero a Czasem Ostatecznym, wsz�dzie jednocze�nie. Wi�c c� z�ego widzisz w jednej ma�ej przeja�d�ce?

��Ty idioto!�� nie wytrzyma� doktor Ludwig.�� Ty baranie!�� Erik jeszcze nigdy nie widzia� go tak rozw�cieczonego.�� �Nie jestem tu realny!� Co ty wygadujesz? Kto ci wpakowa� do �ba te bzdury?

��Matematyczny model��� wyj�ka� Erik.�� Sean wyja�nia� mi, �e�

��Sean! Dw�ch maniak�w jednojajowych!�� doktor Ludwig potrz�sn�� z furi� zaci�ni�t� pi�ci�. Po chwili zacz�� t�umaczy� zduszonym g�osem:�� Pos�uchaj mnie, Erik, pos�uchaj uwa�nie. S�usznie, jeste� na wahadle i zajmujesz ka�dy punkt pomi�dzy Czasem Zero a Czasem Ostatecznym. Ale nadal mo�e ci si� co� sta� i to w ka�dym z tych punkt�w ca�ej sekwencji zdarze� na przestrzeni prawie dwustu milion�w lat. l je�eli jeste�� je�eli jeste���� spojrza� na niego gotowy eksplodowa�.�� Przesz�o�� jest p�ynna! Przysz�o�� jeszcze si� nie narodzi�a! Wszystko mo�e ulec zmianie! Kompletnie wszystko! Kto wie, jak potoczy�aby si� historia �wiata, gdyby tobie cokolwiek si� przydarzy�o? Kto to wie?

Niepostrze�enie �agodna majowa noc ust�pi�a miejsca wspania�emu majowemu porankowi. By� rok dwa tysi�ce pi�tnasty, 347,2 dnia przed rozpocz�ciem eksperymentu.

Sean zmru�y� oczy ol�niony nag�ym rozb�yskiem s�o�ca. Przemieszczenia sta�y si� �atwiejsze do zniesienia i przy przej�ciu pomi�dzy przysz�o�ci� a przesz�o�ci� nie odczu� wi�kszych zak��ce�. By� na zewn�trz laboratorium, a mo�e nawet poza terenem uniwersytetu. Znajdowa� si� oko�o p� mili na wsch�d, w centrum Pasadeny. Tak wi�c nast�pi�o znacz�ce przesuni�cie przestrzenne. Wcze�niej l�dowa� zaledwie par� metr�w od pierwotnej pozycji na platformie. Od tej pory przeskoki b�d� na tyle du�e, �e przemieszczenia nast�pi� nie tylko w czasie, ale i w przestrzeni.

Nie zastanawiaj�c si� wiele, ruszy� wzd�u� Colorado Boulevard, kieruj�c si� na wsch�d. Dziwi� si�, �e nikt na niego nie czeka�. Dotychczas nie zostawiano go samego ani na moment. Na ka�dym z poprzednich skok�w: plus-pie�-minut, minus-pi��dziesi�t-minut, plus-pi��set-minut, minus-pi��-tysi�cy-minut, plus-pie�dziesi�t-tysi�cy-minut, gdy tylko si� pojawi�, otacza�a go grupa naukowc�w. Teraz by� p� miliona minut w przesz�o�ci i nareszcie pozostawiono go samemu sobie. Dlaczego nikogo nie by�o?

I nagle przypomnia� sobie, �e na tym etapie Programu, w maju dwa tysi�ce pi�tnastego roku, on i Erik nie zostali jeszcze wybrani do uczestnictwa w eksperymencie. Trwa�y w�a�nie rozmowy kwalifikacyjne i wszystkie te nie ko�cz�ce si� testy, badania, przepytywania.

W tej chwili naukowcy z Programu �Wahad�o� nie wiedzieli kogo wy�l� w podr� i nawet chyba jeszcze nie ustalili, kiedy ich wys�annicy odwiedz� przesz�o��. Termin Czasu Zero wci�� si� odwleka�. Wyb�r dziewi�tnastego kwietnia o dziesi�tej trzydzie�ci rano, jako absolutnie ostatecznego terminu rozpocz�cia, zosta� dokonany dopiero trzeciego marca, dok�adnie na sze�� tygodni przed eksperymentem.

Ale nawet po tak p�nym ustaleniu terminu ludzie z ekipy mogliby wys�a� w przesz�o�� informacj� dla siebie samych, �e podmiot eksperymentu, Sean Gabrielson, powinien pojawi� si� znik�d w centrum Pasadeny o takim-a-takim czasie, w maju dwa tysi�ce pi�tnastego, dok�adnie na 347,2 dnia przed pocz�tkiem wielkiego zdarzenia.

Przypuszczalnie mogli to zrobi�, wysy�aj�c wst�pnym przemieszczeniem jakiego� robota z harmonogramem eksperymentu. Mo�e powinni byli to zrobi�, bior�c pod uwag� fakt, i� lepiej by�o nie dopu�ci� do tego, aby podr�nicy musieli samotnie dawa� sobie rad�. Jednak w ko�cowym okresie przygotowa� fundusz Programu �Wahad�o� mia� si� kiepsko i najprawdopodobniej nie by�o w bud�ecie nadwy�ek, kt�re mog�yby by� przeznaczone na tego typu przedsi�wzi�cie. Zapewne wi�c nie przes�ano do kogokolwiek wiadomo�ci o przybyciu Seana w roku dwa tysi�ce pi�tnastym.

Ale on m�g� to zrobi�

Sean u�miechn�� si� szelmowsko. N�ci�o go, �eby p�j�� sobie teraz jakby nigdy nic do kompleksu Cal Tech i wpa�� na chwilk� do laboratorium.

�Cze��!�� powiedzia�by.�� Nazywam si� Sean Gabrielson. To w�a�nie mnie zaanga�ujecie w nast�pnym miesi�cu. Proponuj� wi�c teraz godzink� przerwy i mo�e by�my tak skoczyli na jak�� pizz�?�

Oczywi�cie, m�g� tak zrobi�. Ale im z ca�� pewno�ci� nie spodoba�oby si� takie wtargni�cie. Prawdopodobnie przyj�liby to jako zarozumia�� zagrywk� dowcipnisia i by� mo�e postanowili oby� si� bez bli�niak�w Gabrielson�w. I co wtedy? Co by si� z nim sta�o, gdyby zdecydowali si� na inn� par�? Zosta�by odstawiony na bok jak niepotrzebny grat. Oto, co by si� z nim sta�o! I nie zobaczy�by ani przesz�o�ci, ani przysz�o�ci, ani w og�le niczego. Zn�w sta�by si� absolwentem studi�w fizycznych i znikn�yby wszystkie wspomnienia z do�wiadczonych ju� skok�w w czasie, poniewa� one by�y zarezerwowane dla tego, kt�ry go zast�pi.

Nie chcia� ryzykowa�.

Lecz by�o co� innego, co m�g�by zrobi�. Nios�o to ze sob� podobne ryzyko paradoksu, ale by�o du�o bezpieczniejsze. A poza tym u�yteczne i w pewnym sensie zabawne�

Wr�ci� my�lami w przesz�o��, do ostatnich tygodni, zanim og�oszono nazwiska zwyci�skich kandydat�w. Pozosta�o ju� w�wczas tylko sze�� par bli�ni�t. Sean oceni�, �e on i Erik mieli najwi�ksze szans�, poniewa� potrzebowano fizyka i paleontologa, a oni jedyni spe�niali �w wym�g. Lecz ich pewno�� siebie mala�a w miar� zbli�ania si� fina�u. Wyb�r m�g� pa�� na inn� par�. Na przyk�ad te nie�mia�e Bengalki, siostry Chakravarti. Co prawda by�y matematy-czkami, ale jedna z nich mia�a fakultet z archeologii. I, co najwa�niejsze, mog�y liczy� na poparcie swojego pobratymca, doktora Mukherji, teoretyka Programu.

Przed og�oszeniem werdyktu Sean by� absolutnie przekonany, �e wygraj� siostry Chakravarti. Jego serce powoli wype�nia�o rozczarowanie i wiedzia�, �e b�dzie go to m�czy� do ko�ca �ycia. Szansa podr�y ku granicom czasu wy�lizgn�a mu si� z r�k! Przez ca�e dnie prawie nic nie jad� i sypia� niespokojnie. Opryskliwy wobec ka�dego napotkanego cz�owieka, na wp� oszala�y z nerwowego napi�cia dr�czy� si� bez przerwy.

C�, skoro jest tu ponownie i wszystko sko�czy�o si� pomy�lnie, m�g�by oby� si� bez tej udr�ki, prawda? Powiedzie� sobie samemu, �e nie warto si� martwi�. Zawiadomi� siebie samego, �e sprawy przybior� pomy�lny obr�t. To by�o n�c�ce�

Budka telefoniczna wynurzy�a si� przed nim na rogu Colorado i Fair Oaks. Wszed� do �rodka i nacisn�� kciukiem tabliczk� identyfikacyjn�. G�os z telefonu poprosi� o ��dany numer, a on poda� sw�j w�asny.

��Linia zaj�ta�� oznajmi� g�os.

��Prosz� przerwa�. To bardzo pilne.

��Prosz� chwil� zaczeka�.

I wtedy us�ysza� sw�j w�asny, rozdra�niony g�os:

��No dobrze, ale je�eli to jest znowu jaka� handlarska pr�ba wci�ni�cia mi czego�, to�

��Nie przejmuj si�, przyjacielu. To normalny telefon�� powiedzia� Sean.

��Kto m�wi?

��Chcesz powiedzie�, �e nie poznajesz mojego g�osu? Przez moment panowa�a cisza.

��Ricky?

��Ciep�o. Spr�buj jeszcze raz.

��S�uchaj no, nie mam czasu na zgadywanki. Jestem akurat w trakcie bardzo wa�nej�

��Nie w�tpi�. Wiem o tym. S�uchaj, to poufne: rozmawiasz z Seanem Gabrielsonem!

��Co?!

��Dok�adnie z Seanem2. W�a�nie jestem tu przelotem�

��Co?!

��Po skoku do roku dwa tysi�ce pi�tnastego. Potem b�dzie wsteczny do tysi�c dziewi��set dwudziestego pierwszego.

��Co?! Co?!

��Wiesz, chyba nie jeste� taki b�yskotliwy, jak o tobie m�wi�, stary. Czy rozdziawianie g�by to wszystko, na co ci� sta�?

��S�uchaj no, nie mam ochoty s�ucha� tych bzdur!�� W s�uchawce rozleg� si� w�ciek�y g�os i �wiate�ko na tabliczce: ROZMOWA WTR�CONA zgas�o.

��Wezwij numer ponownie�� powiedzia� Sean do s�uchawki.

��Linia zaj�ta.

��To j� roz��cz.

��Numer zosta� zastrze�ony�� powiedzia� g�os w s�uchawce.

Sean zakl�� i pokr�ci� g�ow�.

��Powiedz, �e to pilna sprawa rodzinna.

��Numer zosta� zastrze�ony.

��To ju� wiem. Czy nag�a sprawa rodzinna nie zas�uguje na pierwsze�stwo?

��Numer zosta� zastrze�ony�� powt�rzy� g�os.

��W porz�dku.�� Sean odchrz�kn��.�� Zapomnijmy o tym. Przez moment rozwa�a� ewentualno�� z�apania taks�wki i podjechania do siebie, do domu przy pla�y na spotkanie twarz� w twarz. Ale po chwili zrezygnowa� z tego. Je�li Seanl by� tak znerwicowany i rozstrojony nerwowo, �e nie potrafi� domy�li� si�, kto do niego dzwoni, to zas�uguje na to, aby dalej poci� si� nad tym, kogo wybierze komisja. Jasne, pomy�la�. Do cholery z nim. Niech si� zamartwia nast�pne par� tygodni. Wa�niak! I dobrze mu tak, niech si� m�czy dalej.

Zobaczy� go po drugiej stronie ulicy. Stal otoczony innymi zabudowaniami. Rodzinny dom. We wspomnieniach wydawa� mu si� wi�kszy. R�owy tynk wyra�nie domaga� si� renowacji. Wielka palma przed domem chyli�a si� nad chodnikiem, a jej korzenie wystawa�y do po�owy z ziemi. Na frontowej �cianie trz�sienie ziemi r�wnie� pozostawi�o swe pi�tno. �wie�e szczeliny, p�kni�cia asfaltu nacina�y ulic�, ci�gn�c si� setkami metr�w. Katastrofa musia�a przyj�� niedawno, zaledwie par� dni temu. Mieszka�cy nie zd��yli wiele uprz�tn��.

Santa Monika, wielkie trz�sienie ziemi zdarzy�o si� tu na pocz�tku pa�dziernika dwa tysi�ce sz�stego roku. Erik by� w�wczas w pierwszej klasie szko�y �redniej. Jeszcze raz ruch wahad�a zadziwiaj�co precyzyjnie przeni�s� swego pasa�era dok�adnie 9,51 roku wstecz. Z kwietnia dwa tysi�ce szesnastego do pa�dziernika dwa tysi�ce sz�stego roku. I oto by� tutaj, dziewi�� i p� roku w przesz�o�ci, w s�siedztwie swych m�odzie�czych lat.

Nie do wiary. Przemieszczenie przestrzenne rzuci�o go prosto w �rodek Santa Monika i pozostawi�o na rogu Wilshire i Osiemnastej Ulicy. Nie wi�cej ni� pi�ciominutowy spacer dzieli� go od domu, w kt�rym obaj z Seanem /.omieszkali jako dziesi�cioletni ch�opcy i kt�ry opu�cili, gdy dostali si� do college'u. Jego stare terytorium. Musia� tam i��, obejrze� wszystko z bliska raz jeszcze, by� mo�e z�apa� przelotne spojrzenie swego m�odszego ja. To jasne, �e musia� tam p�j��. Sta� teraz po drugiej stronie ulicy, wpatruj�c si� w dom o r�owych �cianach. Zacz�� si� zastanawia�, czy rzeczywi�cie dobrze zrobi�, szperaj�c w swojej przesz�o�ci. Nagle ten porywaj�cy pomys� wyda� mu si� ca�kowicie chybiony.

Nie chodzi�o nawet o wspomnienia samego kataklizmu�� wstrz�s�w w �rodku nocy, szczekaj�cych ps�w, d�wi�ku t�uczonych naczy�, przera�enia wybiegaj�cych na ulic� ludzi. Nietrudno by�o przewidzie�, �e przywo�anie tego obrazu b�dzie niepokoj�ce i przykre. I takie te� by�o.

Jednak o wiele bardziej k�opotliwe okaza�y si� wspomnienia zwyk�ego, codziennego �ycia. �wiat roku dwa tysi�ce sz�stego wcale nie by� taki fascynuj�cy, jakim zapami�ta� go Erik. Pomijaj�c nawet skutki trz�sienia ziemi, ca�a okolica tchn�a zniszczeniem, wszystko by�o stare i sp�owia�e. Sklepy przy Wilshire, samochody na ulicach, tablice reklamowe przedstawia�y �a�osny, ponury i staromodny widok.

Czy rzeczywi�cie kiedy�, dziewi�� i p� roku temu, wszystko to by�o ja�niejsze, weselsze, b�yszcz�ce? Mo�e i tak. A mo�e to on przez te lata polerowa� swoje wspomnienia tak, a� nada� przesz�o�ci �wietlisty po�ysk, jakiego w rzeczywisto�ci nigdy nie mia�a?

Potem nap�yn�a reszta wspomnie�. Okres dojrzewania, kiedy to z ch�opca stawa� si� m�czyzn�, a jego cia�o przechodzi�o niepokoj�ce zmiany. Konflikt z Seanem�� w tamtym czasie on i Sean walczyli ze sob� z uporem maniak�w. By�aby to zwyczajna rywalizacja pomi�dzy rodze�stwem, gdyby nie fakt, i� stanowili par� identycznych bli�ni�t. Sean by� o pi��dziesi�t minut starszy i korzysta� z ka�dej sprzyjaj�cej okazji, by o tym wspomnie�. Do tego chaos nie sprecyzowanych ambicji, pragnienia, by zrobi� co� wielkiego, nie maj�c najmniejszego poj�cia, co by to mog�o by�, nie�mia�o�� i niepewno�� towarzysz�ca pierwszym randkom� Erik skry� te wspomnienia g��boko w zakamarkach pami�ci. Teraz straci� pewno��, czy chcia�by, jako dwudziestotrzylatek, spotka� si� z tymi prze�yciami twarz� w twarz. Mo�e lepiej by by�o, pomy�la�, odwr�ci� si� na pi�cie i czym pr�dzej st�d odej��?

Sta� jednak dalej w tym samym miejscu, �ywi�c nadziej�, �e nikt go nie zauwa�y.

Okno na pi�trze, po lewej, wychodzi�o z jego pokoju. Na szybie przyklejony by� plakat, prawdopodobnie z dinozaurem z muzeum okr�gowego. Przed oknem, na trawniku sta�a nieudolna gipsowa kopia triceratopsa. Nie by�a nawet taka straszna. Tamtego lata, jako dwunastolatek, sp�dzi� nad ni� par� �adnych dni. Si�gaj�c pami�ci� w przesz�o��, stwierdzi�, �e na punkcie dinozaur�w mia� kr��ka od zawsze. Jego najwi�kszym marzeniem by�o wyjecha� do Wyoming i wykopa� takiego ogromnego dinozaura, jakiego �wiat jeszcze nie widzia�. Sean �mia� si� z niego: �Jasne�� m�wi�.�� Nazw� go Ericosaurus supergigantus�

Wszyscy powtarzali, �e to taki wiek i �e z tego wyro�nie, ale on nie wyr�s� nigdy. Wprost przeciwnie, zag��bia� si� coraz bardziej w paleontologi� i geologi�. Studiowa� pilnie fa�dy i strefy zawieraj�ce skamieliny, gdy� one w�a�nie interesowa�y go najbardziej. Dobrze pami�ta�, jak zaraz po pierwszym wstrz�sie gor�czkowo pakowa� do torby swoj� kolekcj� trylobit�w i amonit�w. Mia� wtedy trzyna�cie lat. Odwa�y� si� wr�ci� do domu i zabra� j�, na wypadek gdyby dosz�o do powt�rnego wstrz�su i zawalenia budynku. A potem�

Do licha, a to kto?

Z domu wyszed� ch�opiec i zatrzyma� si� na ganku. Skonsternowany i zdumiony przygl�da� si� rumowisku na ulicy. Erik cofn�� si� w cie�. Ch�opiec by� niski i chudy, a jego rudawe w�osy stercza�y we wszystkich kierunkach. Musia� mie� trzyna�cie i p� roku, chocia� Erikowi wydawa� si� znacznie m�odszy. Pogodna i sympatyczna twarz mia�a dziwnie nie wyko�czone rysy.

To musi by� Sean, pomy�la�.

Nie� chwileczk�

Nie mia� pewno�ci. Ze wszystkich dziwnych rzeczy, kt�re przytrafi�y mu si� odk�d wahad�o zosta�o puszczone w ruch, ta by�a najbardziej niesamowita. Patrzy� na tego ch�opca i nie wiedzia�, czy widzi brata, czy te� siebie. Nie by� w stanie rozpozna�. Czas nie wyrze�bi� jeszcze dojrza�ych rys�w z surowego materia�u wczesnej m�odo�ci. Zadarty nos, dzieci�ce usta i podbr�dek. W tym wieku on i Sean musieli by� podobni do siebie bardziej ni� kiedykolwiek p�niej. By� mo�e, gdyby stan�li jeden obok drugiego na ganku, rozpozna�by, kt�ry z nich jest Seanem, a kt�ry Edkiem, lecz teraz czu� si� zupe�nie zbity z tropu.

To przera�aj�ce, jak czas potrafi zatrze� to�samo��. Nie�atwo jest by� bli�niakiem. A kiedy jeszcze zacznie si� traci� rozeznanie, kt�rym z bli�ni�t si� jest, to�.

Naraz ch�opiec zszed� z ganku i zatrzyma� si� na trawniku przy gipsowym triceratopsie. Z u�miechem, prawie czule, pog�aska� d�ugie, zakrzywione rogi. Erik u�miechn�� si� r�wnie�� I poczu� rozchodz�ce si� wzd�u� kr�gos�upa ciarki. Nie by�o ju� w�tpliwo�ci. Mia� przed sob� swoje w�asne m�odsze ja.

No dalej, m�wi� do siebie, podejd� i przedstaw mu si�! Do g�owy przysz�o mu nagle milion pomys��w. M�g�by powiedzie�: �Cze��. Nie uwierzysz, ale ja jestem tob�, tob� z roku dwa tysi�ce szesnastego, i bior� w�a�nie udzia� w pierwszym eksperymencie podr�y w czasie�.

Lub: �Zjawi�em si� tu, �eby ci powiedzie�, �eby� si� zupe�nie niczym nie przejmowa�. Wiem, nie jest ci �atwo poradzi� sobie z tym wszystkim, ale zapewniam ci�, kiedy doro�niesz, oka�e si�, �e to wszystko wysz�o ci na dobre�.

Lub mo�e: �B�dzie taka dziewczyna o imieniu Carla, spotkasz j� ju� nied�ugo. I b�dzie lubi�a ciebie o wiele bardziej ni� Seana, ale ty zrobisz wszystko, �eby przekona� siebie, �e jest dok�adnie odwrotnie. B�dziesz w b��dzie i lepiej zapro� j� na spacer, zanim on zrobi to pierwszy�.

Albo: �Zwyci�zc� tegorocznego World Series b�dzie��

Lub: �Tw�j przyjaciel Charles Graham zamierza zaprosi� ci� w tym roku na Gwiazdk�. Chce, �eby� polecia� z nim i jego rodzin� do Phoenix samolotem jego ojca. Nasz tato nie pozwoli ci polecie� i nie staraj si� o zmian� jego decyzji, poniewa� ten samolot wpadnie w potworn� burz� i��

Albo: �Ty i Sean macie i�� na Cal Tech za cztery lata, licz�c od teraz. B�d� ci� namawia� na p�j�cie do Harvardu albo Stanfordu, bo my�l�, �e nie powinni�cie studiowa� razem. Nie s�uchaj ich. Id� do Cal Tech, inaczej m�g�by� zmieni� ca�� swoj� przysz�o�� i straci� okazj� prze�ycia najwspanialszej przygody, jaka kiedykolwiek mog�aby ci si� przytrafi�.

Albo�

Nie powiedzia� jednak �adnej z tych rzeczy. Sta� wci�� w cieniu po drugiej stronie ulicy, zwlekaj�c z decyzj�. Obserwowa� swoje m�odsze ja zagl�daj�ce przez chwil� do skrzynki pocztowej, a potem zrywaj�ce wielki, czerwony kwiat hibiskusa z krzewu rosn�cego przy alejce prowadz�cej do domu. Ch�opiec pobieg� wzd�u� Wilshire i Erik u�miechaj�c si�, pomacha� na po�egnanie oddalaj�cej si� postaci.

Nie s� ci potrzebne �adne specjalne wskaz�wki na przysz�o��, pomy�la�. R�b po prostu to, co b�dziesuwa�a� za w�a�ciwe. Pope�nisz par� b��d�w, ale nie b�dzie to nic wielkiego. A kt�rego� dnia doro�niesz i staniesz si� mn�, i wyruszysz na t� diabelsk�, zwariowan� przeja�d�k�, kt�rej nie odby� dot�d nikt w ca�ej historii ludzkiej rasy�

Wszystko wskazywa�o na to, �e wyl�dowa� mniej wi�cej w odleg�o�ci czterdziestu kilometr�w na wsch�d od Pasadeny, w okolicach Azusy, Glendory albo Claremont. Na p�nocy rozci�ga�y si� wielkie g�ry i bez w�tpienia gdzie� pomi�dzy nimi by� Mount Baldy. G�ry tej wielko�ci majdowa�y si� tylko na wsch�d od Pasadeny. Tutejsze powietrze r�wnie� przypomina�o tamte okolice; by�o gor�ce i suche. Tak poka�ne przesuni�cie przestrzenne nie zdziwi�o Seana. Dziewi�� i p� roku przemieszczenia w czasie musia�o si� wi�za� z przemieszczeniem daleko poza laboratorium. Zaintrygowa�o go jednak to, i� przybra�o ono w�a�nie taki kierunek. Wszak jego ostatni, wsteczny skok wyni�s� go na zach�d od laboratorium. Wyja�nienie, i� zmiana kierunku czasu powoduje zmian� kierunku przesuni�cia w przestrzeni, brzmia�o rozs�dnie, ale nie musia�o wcale by� prawdziwe. Oczekiwanie czegokolwiek zgodnego z ludzkim rozs�dkiem od sprawy tak osobliwej, jak podr� w czasie, by�o g�upim pomys�em.

Przez moment zastanawia� si�, czy aby na pewno nast�pi�o przemieszczenie w przysz�o��. Jego obecn� lokalizacj� m�g� bowiem wyja�ni� tak�e skok wsteczny.

Nie, to niemo�liwe. Ale� ze mnie g�upiec!, skarci� si� zirytowany. Jedyne, co ma jeszcze w tym wszystkim sens, to matematyka wzajemno�ci. Zasad� jest pozostawanie w r�wnowadze. Przenosisz si� wstecz, a potem przenosisz si� w prz�d, podczas gdy tw�j brat na przeciwleg�ym ko�cu hu�tawki robi dok�adnie r�wnowa�ny skok w przeciwnym kierunku. Poprzedni skok Erika by� na poziomie ��5�נ10⁶ minut, teraz wi�c musi by� jego poziom +�5�נ10⁶ minut. Nic by�o innej mo�liwo�ci. Z pewno�ci� by� w przysz�o�ci i tera? powinien by� p�ny listopad dwa tysi�ce dwudziestego pi�tego roku.

Zreszt� nie potrzebowa� komputera, kt�ry powiedzia�by mu, �e nast�pi�o przemieszczenie w przysz�o��. Wystarcza�o jedno uwa�ne spojrzenie wok�, �eby si� o tym przekona�.

To miejsce by�o dziwne. Wygl�da�o na jakie� po�udnio-wokalifornijskie miasto z wczesnych lat dwudziestego pierwszego wieku. Ale by�y tu te� budynki ca�kiem nowe, wysokie na dwadzie�cia czy nawet trzydzie�ci pi�ter. Sean nie przypomina� sobie, �eby za jego czas�w sta�y tutaj takie budowle, a przynajmniej nale�a�y one wtedy do rzadko�ci. Na dodatek budynki mia�y dziwaczn� architektur�. Z dachu jednego z nich wystawa�y, jak gigantyczne rogi, dwa wygi�te szpikulce. Na frontowej �cianie innego pi�o si� w g�r� szerokie na metr pasmo luster. Sporo budynk�w mia�o nad drzwiami wej�ciowymi wielkie, szklane oko. Niekiedy podobne oko widnia�o r�wnie� wy�ej, na fasadzie. Dekoracja? Mo�e tajemnicze urz�dzenie elektroniczne? Tutejsi architekci najwyra�niej nie uznawali linii prostych. Wszystkie budynki mia�y powykrzywiane kraw�dzie: to ��obkowane, to poskr�cane lub wij�ce si�. Im d�u�ej Sean im si� przygl�da�, tym bardziej ogarnia�o go odczucie, �e kto� znienacka wci�gn�� go w nie znany, inny wymiar.

Stoj�ce na ulicy co nowsze samochody mia�y te same powykr�cane kszta�ty. By�y niskie i d�ugie, o zaskakuj�co gro�nym wygl�dzie. Tam, gdzie powinny by� przednie �wiat�a, znajdowa�y si� rozci�gni�te na ca�� szeroko�� siatki, za� na dachach umieszczono dziwaczne, �ukowate ornamenty lub mo�e anteny? Niekt�re pojazdy mia�y podobne rogokszta�tne ostrza jak budynki. Bez w�tpienia te osobliwe powyginane kszta�ty by�y tu panuj�c� powszechnie mod�. Sean nie m�g� powiedzie�, �eby specjalnie przypad�y mu one do gustu.

Najdziwniejsze ze wszystkiego by�o jednak to, �e ulice by�y puste. Ani �ywej duszy. Zupe�nie nikogo. By� absolutnie sam. Sta� po�rodku szerokiej ulicy w gor�cym s�o�cu po�udnia i rozgl�da� si� to tu, to tam. Czy�by by� jedyn� istot� ludzk� na ca�ym �wiecie? �adnego cz�owieka w zasi�gu wzroku, �adnego d�wi�ku� Zakrzywione rogi wznosi�y si� w milczeniu, samochody sta�y w bezruchu.

Co tu si� sta�o? Gdzie podziali si� mieszka�cy tego miasta?

Zacz�� czu� si� nieswojo. Z pos�pn� min� ruszy� ku budynkowi z lustrzan� fasad�. Spojrzawszy w g�r�, zobaczy� siebie w wielokrotnie rozszczepionych i za�amanych odbiciach. Trzy razy wy�sza od niego szklana �ciana okaza�a si� wej�ciem. Wystaj�ca z niej niebieska kula przypomina�a mu ga�k� u drzwi. Niepewnym ruchem po�o�y� na niej r�k�.

Gdy tylko dotkn�� kuli, powietrze wype�ni�o si� muzyk�. Nadchodzi�a zewsz�d. Setki elektronicznych orkiestr d�tych otoczy�o go setkami marszowych ton�w. Odwr�ci� si� zdumiony i naraz spostrzeg�, i� we wszystkich budynkach rozb�ys�y barwne �wiat�a. Nad jego g�ow� eksplodowa�y o�lepiaj�ce sztuczne ognie. Fajerwerki w bia�y dzie�! Rozpostar�y si� transparenty umieszczone na platformach wirop�at�w grawitacyjnych, kt�re teraz zacz�y si� obraca�.

Sta� wpatrzony, nie ukrywaj�c zdumienia. Pr�bowa� ogarn�� wzrokiem wszystkie napisy:

Spojrza� na ulic�. Maszeruj�cy ku niemu t�um wype�nia� drog� a� po horyzont.

No tak� Prawdopodobnie by� to najwi�kszy dzie� w historii tego ma�ego miasteczka. Poza tym mieli ponad dziewi�� lat, aby przygotowa� ten festyn.

��Dobry Bo�e�� szepn�� Sean.�� Jestem s�awny! Ten ca�y poch�d przygotowano na moj� cze��

Powietrze by�o g�ste, parne i gor�ce. Oddychanie sta�o si� nie lada wysi�kiem. Wilgotne powietrze otuli�o go jak ci�ki p�aszcz i owion�� go zapach miliona kwiat�w. Niebo mia�o dziwny, zielonkawy kolor, na sw�j spos�b pi�kny, ale tak�e niepokoj�co obcy.

Erik pomy�la�, �e tym razem przemieszczenie przestrzenne musia�o wynie�� go na Hawaje lub na kt�r�� z wysp po�udniowego Pacyfiku. Co� tu jednak nie pasowa�o. Tropikalne wyspy by�y, owszem, ciep�e, ale nigdy nie do tego stopnia. Tutaj temperatura musia�a wynosi� czterdzie�ci stopni Celsjusza. A nawet sporo powy�ej czterdziestu. Erik mia� ju� parokrotnie okazj� do�wiadczy� takich, lub prawie takich, upa��w. By�o to na wycieczkach, na pustyni. Powietrze pustynne by�o gor�ce i suche, wypalone s�o�cem, lecz zno�ne. Tutaj czu� si� jak w parnej cieplarni, albo jeszcze gorzej. Nawet pustynia niecz�sto bywa tak gor�ca. Gdzie ja jestem, zastanawia� si�. Rozejrza� si� dooko�a. Przed nim rozci�ga�a si� szeroka pla�a, t�umnie zape�niona opalaj�cymi si� lud�mi. Nie przypomina�a tropikalnych pla� z ich krystaliczn� wod� i bia�ym, drobnym piaskiem, lecz raczej wybrze�e kalifornijskie. Odwr�ciwszy si�, zobaczy� w g��bi l�du miasto czy te� miasteczko le��ce niezbyt daleko od pla�y, a oddzielone od niej wznosz�c� si� stromo �cian� g�sto zalesionych wzg�rz.

Krajobraz wyda� si� Erikowi bardzo znajomy. Wypisz, wymaluj wybrze�e Kalifornii przy Santa Barbara, tam gdzie g�ry schodz� si� z brzegiem morza. Jednak tutejsze pag�rki wydawa�y si� troch� bli�sze brzegu ni� to zapami�ta� podczas ostatniego pobytu w Santa Barbara. Ten podzwrotnikowy upa� nie pasowa� do tego miejsca. U wybrze�y Kalifornii nigdy prawie nie zdarza�a si� taka temperatura. I to parne, wilgotne powietrze� Nigdy nie by�o tutaj takiego powietrza. Gdzie si� podzia�y orze�wiaj�ce podmuchy morskiego wiatru? Zaintrygowany ruszy� wolno ku promenadzie oddzielaj�cej pla�� od miasta. Zmieni�a si� r�wnie� ro�linno��. Rosn�ce dooko�a delikatne, pe�ne uroku palmy nie przypomina�y tych, kt�re Erik widywa� tu przez ca�e swoje �ycie. Te nale�a�y do gatunk�w bardziej tropikalnych, podobne by�y raczej do palm kokosowych, zbyt wra�liwych, by rosn�� w klimacie kalifornijskim, kt�ry czasami bywa� do�� ostry. I te pn�cza; jakie� dziwne paprocie, jaskrawo kwitn�ce krzaki o po�yskuj�cych li�ciach� Nie, pomy�la�, to nie jest kalifornijska ro�linno��. Kalifornia jest sucha przez ca�e d�ugie lato, a te ro�liny musz� pochodzi� z wilgotnej d�ungli.

Zatrzyma� si�, by z�apa� oddech. Poruszanie si� w tej cieplarni by�o prawdziw� mord�g�.

Gdzie ja jestem, zastanawia� si� wci��.

Powinien by� pi��dziesi�t milion�w minut w przysz�o�ci, co stanowi�o troch� wi�cej ni� dziewi��dziesi�t pi�� lat. Wi�c by�o to lato dwa tysi�ce sto jedenastego roku. Gdyby w�wczas �y�, mia�by ju� sto osiemna�cie lat.

Tak wi�c wiedzia�, kiedy by�. Pozosta�o dowiedzie� si�, gdzie si� znajduje�

I nagle wszystko sta�o si� jasne. Cieplarnia! Tak w�a�nie okre�li� przed chwil� tutejsze warunki. Zadr�a� wstrz��ni�ty docieraj�c� do niego prawd�. Jasne, �e by� w Kalifornii! Tyle �e nale��cej do �wiata, kt�ry prze�y� kolosaln� katastrof�.

��Czy wszystko savah, prosz� pana?�� dotar�o do niego pytanie.

Trzynasto-, mo�e czternastoletnia dziewczyna ubrana by�a w najbardziej wyci�ty kostium k�pielowy, jaki kiedykolwiek widzia�. Na plecach mia�a ma�y metalowy pojemnik, z kt�rego prosto do ust bieg�a elastyczna rurka. Wysoki ch�opak stoj�cy za ni� mia� na plecach podobny pojemnik.

��Savah?�� powt�rzy� Erik.�� Nie rozumiem.

��Czy wszystko savah?�� powiedzia�a raz jeszcze.�� Czy wszystko w porz�dku? Nic panu nie jest?�� Ostatnie s�owa wypowiedzia�a tak, jakby m�wi�a w obcym j�zyku.�� Pan nie ma na sobie powietrznika.

��Nie�� rzek�.�� Nie mam nic takiego.

��Zgubi� pan? Pan �le wygl�da, savvy?

M�wi�a jak�� mieszank� angielskiego i francuskiego. Opar� si� o balustrad� promenady. Dziewczyna m�wi�a, �e wygl�da na chorego i on rzeczywi�cie czu� si� chory.

��Powietrze�� rzek�.�� Takie ci�kie� takie wilgotne i gor�ce�

��To nie upa��� powiedzia�a.�� To CO. Za�atwi pana i to szybko.

CO. CO�, pomy�la�. CO2, dwutlenek w�gla!

��Slowjoe, po�ycz temu panu sw�j powietrznik�� rzuci�a dziewczyna do swojego towarzysza, gestykuluj�c niecierpliwie.�� Nie widzisz, �e zaraz padnie?

Erika ogarnia�o coraz wi�ksze oszo�omienie. Czu� silne zawroty g�owy. Jak przez mg�� widzia�, �e ch�opak zdejmuje z plec�w urz�dzenie i przenosi je ku niemu. Dziewczyna w�o�y�a rurk� do jego ust i powiedzia�a, by g��boko wci�gn�� powietrze. Prawie natychmiast jego stan zacz�� si� polepsza�. Tlen? Obserwowali go z trosk�. Mi�e dzieciaki, pomy�la�. Mia�em szcz�cie.

��Savah?�� spyta�a dziewczyna.�� Ju� lepiej?

��O wiele�� odpar�.

��Bien. Dalej, niech pan to na�o�y na plecy.

��Ale ja nie mog� pozwoli�, by on odda� mi sw�j powietrznik!

��P�jdzie i we�mie sobie nowy. Pi�� minut bez powietrznika nie zabije go. Wie pan, przywykli�my do tego.

Erik kiwn�� g�ow�. Przywykli do tego. Wi�c to si� naprawd� zdarzy�o, pomy�la�. Efekt cieplarniany, kt�rego tak bardzo obawiali si� ekolodzy. Nagromadzenie dwutlenku w�gla w atmosferze, spowodowane przez wieki rozwoju przemys�owgo, doprowadzi�o do wytworzenia si� grubego ko�ucha gaz�w zatrzymuj�cych ciep�o. Ko�uch otuli� ca�� Ziemi� i temperatura zacz�a wzrasta�. Czapy lodowc�w stopnia�y, a poziom m�rz wzr�s�. Powietrze zamieni�o si� w chemiczn� zup�, za� l�dy o umiarkowanym klimacie przemieni�y si� w parne tropiki. I B�g jeden wie, co si� sta�o z obszarami tropik�w.

Erik zrozumia� teraz, dlaczego g�ry wyda�y mu si� po�o�one zbyt blisko brzegu. To nie g�ry si� przemie�ci�y, lecz morze wdar�o si� w g��b l�du. Je�li poziom w�d wzr�s� o blisko dziesi�� metr�w, to co sta�o si� z Santa Monika? Z Nowym Jorkiem? Wzg�rza San Francisco s� teraz pewnie wyspami!

��Jak si� nazywa to miasto?�� zapyta� dziewczyn�.

��Santa Barbara�� odpowiedzia�a.

��Santa Barbara w Kalifornii?

��Nie, Santa Barbara na Ksi�ycu�� roze�mia�a si�. A pan my�li, �e gdzie pan jest?

��Tak my�la�em, �e to Santa Barbara�� odrzek�.�� Ale wszystko si� tak zmieni�o od czas�w, kt�re ja��� urwa�.

��No, niech pan m�wi�� odezwa�a si�.�� Od czas�w, kt�re pan pami�ta, czy tak?

��Wiesz, kim jestem?

��Pan jest w�drowcem, tak? W�drowcem w czasie? Pan przyby� z zimnych lat, prawda?

��Tak, z zimnych lat. Z roku dwa tysi�ce szesnastego, dok�adnie rzecz bior�c.

Dziewczyna u�miechn�a si�. Nie wydawa�a si� szczeg�lnie zaskoczona tym, co us�ysza�a. Przesz�o mu przez g�ow�, �e podr�e w czasie musz� by� tutaj czym� zwyczajnym. Pewnie cz�sto wpadaj� tu ludzie z przesz�o�ci.

��Pozna�am od razu, bo pana g�os brzmi tak tr�bi�co i melodyjnie. Pan m�wi, jak ludzie z vieux-czas�w. Pan pewnie jest jednym z pierwszych, no nie?

��Pierwszym�� powiedzia�.�� Dok�adnie pierwszym.

��No blague!�� odpar�a z podziwem.�� Nie do wiary!�� Ale i ta informacja nie wywar�a na niej nadzwyczajnego wra�enia.�� No, to �ycz� mi�ego pobytu. Je�eli w og�le to mo�liwe w pana przypadku. Prosz� nie zapomina� o powietrzniku! Bez tego nie poci�gnie pan d�ugo. Naprawd�.

Oto nareszcie nadchodzi poch�d�� powiedzia� niski m�czyzna o czerwonej twarzy stoj�cy po lewej stronie Seana.

Co takiego? Znowu? Przecie� poch�d dopiero co si� sko�czy�. Czy�by czas zacz�� si� dla niego cofa�? Jaki� trybik wysiad� w wahadle, czy co? Ponownie us�ysza� dochodz�ce d�wi�ki muzyki. Czy to mo�liwe, by wykona� skok bez skoku, wracaj�c do pocz�tku swojego pobytu w dwa tysi�ce dwudziestym pi�tym roku i mia� w�a�nie na nowo prze�ywa� tamto do�wiadczenie?

��Tak, sir, takie co� to mo�na nazwa� parad�!�� o�wiadczy� cz�owiek o czerwonej twarzy.

Sean przygl�da� si� oniemia�y. Rzeczywi�cie, by�a to parada, ale ju� nie ta, w kt�rej uczestniczy� przed chwil�. Daleko w g��bi ulicy dumnie kroczy� starszy dobosz z zadartym nosem. A sama ulica nie by�a tak szczelnie zabudowana i mia�a staro�wiecki, dystyngowany wygl�d. S�ysza� muzyk�. Nie by�y to elektroniczne d�wi�ki, lecz orkiestra d�ta w starym stylu, wype�niaj�ca przestrze� mi�dzy domami radosn�, dudni�c� wrzaw�.

To nie by�a ju� Glendora z roku dwa tysi�ce dwudziestego pi�tego, a poch�d nie by� na cze�� Seana Gabrielsona. go�cia spoza czasu.

Nadal znajdowa� si� w ma�ym miasteczku, tyle �e nie by�o tu ani �ladu futurystycznych, wypi�trzonych budynk�w z rogami i oczami. W og�le nie by�o tu niczego podobnie wysokiego jak one. Sta�y ma�e, drewniane domki i ozdobione stiukami budynki, otoczone niskimi palmami. Najwy�sze domy mia�y dwa pi�tra. Skrzy�owanie ulic przedstawia�o staromodny widok, �wiec�ce neony zast�pione zosta�y bia�ymi literami na niebieskim tle. Znik�y l�ni�ce szk�a witryn. Znajdowa� si� na Wilshire Boulevard.

Wi�c tym ma�ym miasteczkiem by�o Los Angeles! Wykona� przeskok do tysi�c dziewi��set dwudziestego pierwszego roku. Wzg�rza na p�nocy by�y nagie. Brukowana ulica wygl�da�a raczej na wiejsk� drog� i zupe�nie nie nadawa�aby si� do du�ego ruchu ulicznego. Ca�o�� robi�a wra�enie niedawno uko�czonej.

Bum� bum� bum�

M�czyzna o czerwonej twarzy wymachiwa� r�kami, zachwycony klaska� w d�onie i wskazywa� na maszeruj�cych. Wydawa� si� nie przejmowa� faktem, i� Sean zmaterializowa� si� tu� obok nie wiadomo sk�d. Nie zaskoczy� go r�wnie� jego str�j z innej epoki, kt�ra jeszcze si� nie narodzi�a. C�, b�d� co b�d� byli w Hollywood. Prawdopodobnie cz�owiek ten pomy�la�, �e Sean przebra� si� do jakiego� filmu science fiction i w�a�nie wyszed� ze studia, aby obejrze� poch�d.

By� �adny, wiosenny dzie�. Powietrze �wie�e i czyste. Nie wynale�li jeszcze smogu, pomy�la� z zadowoleniem Sean.

Ca�y ten stary �wiat wygl�da� dziwnie, chocia� nie tak dziwacznie, jak go sobie wyobra�a�. W pewnym sensie by� nawet zaskoczony widz�c, �e rok tysi�c dziewi��set dwudziesty pierwszy istnieje na kolorowo, a nie bia�o-czarno, i �e ludzie poruszaj� si� normalnym krokiem zamiast w nag�ych, zwariowanych podrygach. Ogl�da� filmy z tamtych lat i nabra� przekonania, �e wszystko wygl�da� b�dzie tak jak na tych filmach. �e b�dzie to odmienny, przestarza�y, nierealny �wiat. C�, by� istotnie odmienny i przestarza�y, lecz nie by� nierealny.

Sean zwr�ci� si� ku m�czy�nie z czerwon� twarz�. Cz�owiek �w mia� na sobie sztywny, niewygodny, ciemny garnitur, a do tego krawat i kamizelk�. W taki ciep�y, wiosenny dzie�! Pozostali uczestnicy ubrani byli podobnie. Oficjalni, dopi�ci na ostatni guzik, ustawili si� wzd�u� trasy pochodu. Krawaty i kamizelki! A wszystkie kobiety mia�y na g�owach kapelusze. I nosi�y r�kawiczki. To raczej oni wszyscy wygl�dali, jakby wyszli z filmu kostiumowego, a nie on. Lecz dla tych ludzi nie by�o to wcale kino, ale rzeczywisty �wiat roku tysi�c dziewi��set dwudziestego pierwszego. I w �wiecie tym tak si� w�a�nie ubierano.

��Po co jest ta ca�a parada?�� spyta� Sean. M�czyzna zmarszczy� brwi i spojrza� na niego kwa�no.

��Po co?! Na cze�� prezydenta!

��Prezydenta��� powt�rzy� Sean.�� A� czy prezydent jest tutaj?

��Prezydent jest w Waszyngtonie, sk�ada przysi�g�. To nie wie si� o tym? Ale nawet je�li dzieli nas trzy tysi�ce mil, to i tak mo�emy �wi�towa�! Tak, sir! Oto parada na cze�� nowego prezydenta. Nie widzi pan transparent�w?

Sean odwr�ci� si� i rozejrza�. Mija�o go w�a�nie czo�o pochodu. Na konnej platformie umieszczono prawdziwe drzewka pomara�czowe obsypane owocami i wymalowane na p��tnie transparenty:

��Trzy razy hip hip hurra dla prezydenta Hardinga!�� krzykn�� m�czyzna o czerwonej twarzy, wymachuj�c kapeluszem.�� To jest m�j cz�owiek! Ameryka g�r�! Nigdy wi�cej wojny! Wracajmy do normalno�ci! Harding! Harding! Harding!�� wymierzy� Seanowi kuksa�ca w �ebro.�� O co chodzi? Co, jeste� demokrat�? Czekamy na twoje oklaski!

Sean kiwn�� potakuj�co g�ow�. Czemu nie? Skoro jeste� w Rzymie, r�b to, co robi� Rzymianie. Skoro znalaz�e� si� w roku tysi�c dziewi��set dwudziestym pierwszym, wiwatuj na cze�� nowego prezydenta razem z rozentuzjazmowanym t�umem.

��Harding!�� rykn��.�� Harding! Harding! Niech �yje prezydent Harding!

Zach�ysn�� si� podmuchem rze�kiego, s�odkiego powietrza. Po wilgotnej, g�stej zawiesinie, jak� by�o powietrze w Santa Barbara z roku dwa tysi�ce sto jedenastego, to mia�o smak �wie�ego wina. Erik sta� w lesie wynios�ych sekwoi. Drzewa by�y tak wysokie, �e ich wierzcho�ki nikn�y gdzie� we mgle ponad g�ow�. Si�gn�� r�k�, by wyci�gn�� z ust rurk� powietrznika.

Ale powietrznik znikn��. No tak. Z wyj�tkiem rzeczy, kt�re mia� przy sobie, rozpoczynaj�c podr�, nie m�g� przenie�� �adnego przedmiotu fizycznego z jednego etapu na drugi. W tej kwestii prawa zachowania energii by�y nieub�agane. Nie by�o mowy o powrocie z przesz�o�ci z zagubionym dzie�em Leonarda da Vinci pod pach� ani te� o powrocie z przysz�o�ci z r�kami pe�nymi fantastycznych urz�dze�, kt�re mog�yby zmieni� �wiat.

Na szcz�cie tutaj nie potrzebowa� przyrz�d�w do oddychania. To powietrze by�o nieskazitelnie czyste i nie wyobra�a� sobie, �eby gdziekolwiek mog�o istnie� lepsze. Pierwszy raz w �yciu oddycha� takim powietrzem.

By� najwy�szy czas by u�y� elektronicznego kompasu. D�ugo�� geograficzna zachodnia, sto dwudziesty pierwszy stopie�. By� wi�c wci�� w Kalifornii. Szeroko�� geograficzna p�nocna, troch� ponad trzydzie�ci sze�� stopni. Ze �rodka drogi pomi�dzy Los Angeles a San Francisco znios�o go na p�noc, przypuszczalnie znajdowa� si� w okolicach Monterey. Pomy�la�, �e to ca�kiem spore przemieszczenie. By� pi��set milion�w minut w przesz�o�ci, co stanowi�o 951,3 roku. I je�eli obliczenia by�y poprawne, wita� go w�a�nie �agodny i mglisty, styczniowy poranek Anno Domini tysi�c sze��dziesi�tego pi�tego.

Las by� przepi�kny. Najcudowniejsze miejsce, jakie kiedykolwiek widzia�. Pot�ne, czekoladowoczerwone pnie sekwoi wznosi�y si� niby kolumny ogromnej katedry. Nad g�ow�, na wysoko�ci przesz�o stu metr�w, wierzcho�ki styka�y si� z sob�, tworz�c li�ciasty dach. Przezieraj�ce przez niego promienie s�o�ca o�wietla�y las per�owym blaskiem. Erik sta� po pas w morzu wielkich, po�yskuj�cych paproci, zatopiony w niesamowitym spokoju i ciszy. Ciszy m�conej jedynie delikatnym szelestem kropelek skondensowanej mg�y, kt�ra opada�a na wys�an� igliwiem pod�ci�k�, i odleg�ym szmerem strumyka.

Tysi�c sze��dziesi�ty pi�ty rok! W Europie cz�owiek zwany p�niej Wilhelmem Zdobywc� uk�ada� dopiero plany podboju Anglii. Wkr�tce rozpoczn� si� krucjaty, a w Meksyku i w Peru powstan� wielkie imperia. A ile� dzieje si� teraz w chi�skich pa�acach? W Afryce? Czym �yj� noce arabskiego Bagdadu�?

Przez moment poczu� co� w rodzaju �alu, �e znalaz� si� w�a�nie w tym miejscu. Gdyby przemieszczenie przestrzenne by�o wi�ksze, znalaz�by si� by� mo�e w wirze wielkich wydarze� historii, na przyk�ad w Rzymie lub Konstantynopolu, albo w Wenecji, czy cho�by w jednym z kamiennych miast Maj�w. Lecz tutaj, w tym pe�nym spokoju sekwojowym lesie na kalifornijskim wybrze�u poczu� si� ogromnie samotny. Zupe�nie jakby dotar� ju� do samego zarania dziej�w. Nie by�o �ladu Indian, kt�rych nieliczna i rozproszona populacja �y�a teraz w Kalifornii. By�a tylko wszechogarniaj�ca cisza i spok�j.

Bolesne uk�ucie �alu znikn�o tak samo nagle, jak si� pojawi�o. Wszak to, �e ogl�da� to pi�kno, by�o niezwyk�ym przywilejem. Jak m�g� t�skni� za jakimkolwiek innym miejscem?

Powoli, ogarni�ty zachwytem Erik w�drowa� przez lasy i gaje. Pomy�la� o Kalifornii. Tej, kt�r� zostawi� za sob�, z jej wrzaskliwymi autostradami, samolotami bucz�cymi nad g�ow�, nadmiernie rozro�ni�tymi miastami. Uratowano tylko ma�e fragmenty sekwojowych las�w. Ros�y za San Francisco jak eksponaty muzealne, chocia� i tam r�ka cz�owieka pozostawi�a swoje �lady.

A tak wygl�da�o to wszystko, zanim przyszli�my my, pomy�la�.

Tutaj, w owej przeszywaj�cej na wskro� samotno�ci, w tym miejscu, w kt�rym nie posta�a jeszcze ludzka noga, Erikiem targn�y uczucia dot�d zupe�nie mu obce. Zapragn�� upa�� na kolana i odda� ho�d� Komu?� Czemu?� Sam nie bardzo wiedzia�. Mo�e temu pi�knu, jakie mia� przed oczami. Nigdy nie przysz�a mu do g�owy podobna my�l. Nawet teraz, zmieszany i za�enowany, waha� si�.

No, dalej, my�la�. Nikt nie patrzy. A nawet je�eli kto� patrzy, to co z tego?

Ale by�o ju� za p�no. Moment uniesienia min��. Gdyby /.robi� to teraz, by�oby to sztuczne, nieprawdziwe. Sta� wi�c tylko na brzegu ma�ego potoku, opar�szy r�k� o pot�ny pie� drzewa. Czu� jego moc i zawart� w nim ponad-czasowo��. To drzewo przecie�, podobnie jak on, te� podr�uje poprzez czas. Musia�o istnie�, kiedy narodzi� si� Chrystus. Nawet wcze�niej. I prawdopodobnie b�dzie tu jeszcze w tysi�c osiemset sze��dziesi�tym pi�tym i tysi�c osiemset siedemdziesi�tym pi�tym, i b�dzie �y�, a� zjawi� si� ludzie z pi�ami i siekierami. Mog�oby doczeka� dwudziestego pierwszego, drugiego, a mo�e i trzeciego wieku, gdyby pozwolono mu przej�� ca�� sw� drog� przez czas.

Po chwili ruszy� naprz�d. Nie �a�owa� ju�, �e ruch wahad�a przywi�d� go tutaj. Nie t�skni� za �adn� ze stolic �redniowiecznego �wiata. Ten moment poza czasem, spokojne interludium w fantastycznej w�dr�wce, wart by� tysi�ca Konstantynopoli.

U�miechn�� si�. I wtedy nagle pad� na kolana i pochyli� g�ow�. Modli� si�, nie wiedz�c do kogo, do czego� Dzi�kowa� za to pi�kno. Za t� chwil� ciszy. Gor�ce dzi�ki. Gor�ce dzi�ki�

��Alt! No podo pasari! Todos tempuus vorbudt aqui!

��M�wisz do mnie?�� zapyta� olbrzymiego, mechanicznego stwora, kt�ry wy�oni� si� przed nim.

��Anglik!�� wrzasn�� po�yskuj�cy robot.�� Ti m�fi� anglik! Tag cze no?

��Tag�� odpar� Sean, daj�c z siebie wszystko, by wypa�� przekonywaj�co.�� Ja m�fi� anglik. Tag.

B�d� co b�d�, to co� by�o wielkie na trzy metry i sk�ada�o si� niemal�e z samych oczu i ust. P� tuzina ogromnych, iskrz�cych si�, rozbieganych �lepi tworzy�o jakby pas sensor�w, kt�re kr�ci�y si� niespokojnie w g�r� i w d�, zapewne lustruj�c ca�e widzialne spektrum, wraz z podczerwieni� i ultrafioletem. Obraz uzupe�nia�a nieprzyjemna, ziej�ca pustk� szczelina ust, przypominaj�ca wylot olbrzymiego �mietnika, jakim by� zapewne brzuch tej kreatury. ��eby ci� lepiej potkn��, m�j maly podr�niczku� Ti m�wi� anglik? Odpowiedz, tag cze no, albo ja ci� po�re�!�

Sean rozejrza� si� niespokojnie. Sta� na jakim� gumowym pomo�cie zawieszonym oko�o pi�� metr�w ponad czym�, co mog�o by� ulic�, kt�ra r�wnie� wygl�da�a, jakby by�a z gumy. Odchodzi�y od niej co kilka metr�w purpurowe rozga��zienia przypominaj�ce kszta�tem p�dy dyni. Po prawej stronie mia� �cian�; g�adk�, niby lodow� powierzchni� kolosalnych rozmiar�w. Nie by�a to bry�a, poniewa� w �rodku poruszali si� swobodnie ludzie. Po drugiej stronie widzia� ulic� naje�on� ogromnymi metalowymi ig�ami wielko�ci s�up�w telegraficznych. �wieci�y blad� purpur� i wydawa�y s�abe, brz�cz�ce d�wi�ki.

Wi�c to jest Anno Domini dwa tysi�ce dziewi��set sze��dziesi�ty si�dmy, pomy�la� Sean. C�, rzeczywi�cie wygl�da to na rok dwa tysi�ce dziewi��set sze��dziesi�ty si�dmy.

��Anglik�� powiedzia� robot.�� Ti m�fi� anglik.

W jego wn�trzu zahucza�o, jakby kto� miesza� cement. Oczy potwora przybra�y barw� b�yszcz�cej ��ci, kt�ra przesz�a w pomara�cz i nast�pnie w czerwie�. Ma�e iluminatory umieszczone po bokach jego cielska w��czy�y si� i zacz�y si� obraca�. Po chwili wysun�y si� z nich jakby owadzie ko�czyny, kt�re zacz�y si� kr�ci� i chrobota�.

Ma zamiar mnie po�kn��, przesz�o Seanowi przez g�ow�. Najpierw wybada, co to za jeden stoi przed nim, a potem przyjdzie mi sko�czy� jako skromna popo�udniowa przek�ska �wie�o z dwudziestego pierwszego wieku�

Zastanawia� si�, co by si� sta�o, gdyby spr�bowa� uciec. Prawdopodobnie by� to kiepski pomys�. Wyobrazi� sobie strumienie kleistej cieczy tryskaj�ce z tych iluminator�w i oblepiaj�ce go jak guma.

��Anglik�� powt�rzy� robot.�� M�wisz j�zykiem anglik. Tak. Tak. Regulacja wykonana. Rozumiandus? Ty jeste� tempuu i anglik jest twoja mowa. Rozumiandus? Odpowia-dus! Czy ty rozumiandus?

��Nie rozpracowa�e� tego za dobrze�� odezwa� si� Sean.�� Ale pr�buj dalej.

��Nie rozumiandus?

��W�a�nie, nie rozumiandus.

��Korekta regulacyjna. Korekta regulacyjna�� mamrota� robot do siebie, podczas gdy Sean bardzo wolno i ostro�nie zacz�� si� wycofywa�. Mo�e robot nie zauwa�y jego znikni�cia? Tymczasem nat�enie brz�czenia z metalowych s�up�w wzros�o, a ludzie zza �ciany sztucznego lodu przygl�dali mu si� ciekawie.

��Ty przestaniesz odchodzi�. Korekta wykonana. U�ywamy teraz twojego j�zyka. Jeste� m�wi�cym w j�zyku anglik podr�nikiem w czasie, nieautoryzowanym. Ty twoje poka�esz nam dokumentuus.

��Dokumenty�� poprawi� go Sean.�� To ju� lepszy anglik. Nazywamy go angielskim. Tylko �e ja nie mam �adnych dokument�w. Dla mnie za wcze�nie na to. Przybywam z roku�

��Bez dokumentuus! Bez dokumentuus!�� �lepia mechanicznego potwora zab�ys�y ostrym szkar�atem.�� Illicitimu! Tempuu vorbudtu! No podo pasari!�� robot by� coraz bardziej podekscytowany.

Jego gigantyczne, �abie usta otwiera�y si� i zamyka�y. Sean dostrzeg� �wiat�a b�yskaj�ce wewn�trz paszczy i poruszaj�ce si� tam mechanizmy. Robot zacz�� si� zbli�a�. Krok za krokiem, wolno i oci�ale.

Teraz naprawd� zamierza mnie po�re�, pomy�la� Sean. Poniewa� jestem nie zarejestrowanym w�drowcem w czasie i nie mam odpowiedniego paszportu. Czy czego� tam�

Odwr�ci� si� i rzuci� do ucieczki.

��Nie!�� krzykn�� za nim g�os.�� Alt! No flikken! Jest bezpieczny! Jest dobry! Ja zrobi�, ty b�dziesz bezpiecznie!

Dziewczyna?� kobieta?� Nie by� w stanie oceni� jej wieku. Wy�oni�a si� znik�d. By�a bardzo smuk�a i wy�sza od Seana. B�yszcz�ce, srebrzyste w�osy, srebrne oczy, sk�ra koloru dojrza�ego jab�ka�� wszystko to sprawia�o, i� wygl�da�a dziwnie i pi�knie. Mo�e by�a nawet najpi�kniejsz� kobiet�, jak� kiedykolwiek widzia�?

Min�a go w biegu, dopad�a robota i przy�o�y�a d�o� do �rodkowej cz�ci jego tu�owia. Natychmiast otworzy�a si� tabliczka rozdzielcza. Kobieta wcisn�a w ni� jaki� przedmiot. W mgnieniu oka �lepia kreatury zmieni�y barw� i sta�y si� niebieskie.

��Podo pasari�� mamrota� robot.�� Tempuu licitimu. Yalidimu. Propriu�� wycofa� si�.

Kobieta u�miechn�a si�. Jej srebrzyste oczy zupe�nie oszo�omi�y Seana.

��Ty przebaczysz�� powiedzia�a.�� M�j anglik. Nie jest du�o dobrze. Ale ty teraz b�dziesz bezpiecznie�� jej g�os by� g��boki i ciep�y. Wyci�gn�a ku niemu r�k�.�� Oni nie lubi� tempuus w tym roku. W�drowc�w w czasie. Za du�o przychodz�, za du�o zamieszania. Ale ja ochroni�. Moi ludzie. Jak jest twoje imi�?

��Sean�� odpowiedzia�.�� Sean Gabrielson. Z roku dwa tysi�ce szesnastego.

��Ja bin Hepta-Acanta-Leela-Quintu-Quintu.

��To wszystko to twoje imi�?�� spyta�.

��Jestem dla ciebie Quintu-Leela�� odpar�a i roze�mia�a si�.

Jej �miech mia� w sobie co� magicznego. Brz�cz�ce s�upy telegraficzne odpowiedzia�y d�wi�kiem delikatnym i niesamowitym. Kobieta chwyci�a d�o� Seana.

��Chod�. Ze mn� b�dziesz bezpieczny. Poka�� ci nasz �wiat�� roze�mia�a si� ponownie.�� Wszystko. Ty i ja jeste�my amicuus. Przyjaciele, ty m�wisz? Przyjaciele. My jeste�my bardzo gor�cy przyjaciele. Comprendus?

Sean skin�� g�ow�. Poczu�, jakby elektryczny pr�d przeszed� z jej d�oni do jego. I mo�e nie by�o to jedynie z�udzenie. Quintu-Leela, pomy�la�. D�wi�k jej g�osu by� cudownie dziwny i dziwnie cudowny. I te jej srebrzyste oczy� W wyobra�ni zobaczy� jej i swoje imi� wykaligrafowane w �rodku czerwonego serca, b�yszcz�cego purpurowym ogniem na tle nieba.

Mi�o�� od pierwszego wejrzenia. To by�a w�a�nie mi�o�� od pierwszego wejrzenia. S�ysza� o takich rzeczach, ale nigdy nie wierzy�, �e co� takiego si� zdarza. A zw�aszcza �e jemu mog�oby si� to przytrafi�. Mi�o�� od pierwszego wejrzenia! Czy przypadkiem nie popad� w przesad�? Quintu-Leela i Sean. Sean i Quintu-Leela. Bo�e, jaka� ona jest pi�kna! Ten jej g�os! Jej oczy! Jest fascynuj�ca!

Tak, naprawd� wierz�. Wierz�, �e si� zakocha�em, pomy�la�. W kobiecie, kt�ra �yje w czasach mojej w�asnej praprapraprapraprapraprawnuczki. I kto wie, mo�e rzeczywi�cie by� moj� w�asn� praprapraprapraprapraprawnuczk�? Kobieta marze�, niewiarygodna, fenomenalna. I w ka�dej godzinie, w ka�dej minucie si�a przemieszczenia mo�e mi j� zabra� na zawsze�

Tunele ci�gn�y si� bez ko�ca. Labirynt, z kt�rego nie by�o wyj�cia i w kt�rym jeden korytarz o l�ni�cych, onyksowych �cianach nast�powa� po drugim� Erik by� zupe�nie zdezorientowany. Nie mia� najmniejszego poj�cia, gdzie by� przed chwil�, w jakim miejscu jest teraz i dok�d idzie. Jedyne co wiedzia� to to, �e znajduje si� pod powierzchni� Ziemi i pow��cz�c nogami, mija korytarz za korytarzem. Ani razu nie spotka� istoty ludzkiej, nie widzia� s�o�ca, gwiazd, nieba.

Zastanawia� si�, na jakiej g��boko�ci si� znalaz�. I czy jakiekolwiek �ycie, ludzkie b�d� innego rodzaju, istnieje jeszcze na powierzchni Ziemi w sto szesnastym wieku.

Mia� w�tpliwo�ci, czy w og�le znalaz� si� na Ziemi. Ju� trzeci dzie� b��dzi� w tych tunelach. Tak przynajmniej wskazywa� chronometr. W tym �wiecie bez dnia i nocy, gdzie onyksowe �ciany promieniowa�y wci�� tym samym �wiat�em, jego umys� pogr��y� si� w poczuciu beznadziejno�ci i przygn�bienia. Prawie nie spa�. Je�li poczu� senno��, kuca� przy �cianie i zamyka� oczy na oko�o p� godziny. Jad� rzadko. Na biodrach w pasie uniwersalnym mia� tabletki �ywno�ciowe, lecz teraz cieszy� si�, �e medycy z Programu nafaszerowali go od�ywkami na par� godzin przed Czasem Zero. Ten pokarm starczy� mu na bardzo d�ugo.

Z pocz�tku by�o to fascynuj�ce do�wiadczenie; w��czy� si� po tym tajemniczym podziemnym �wiecie przysz�o�ci. �aden z poprzednich skok�w nie ukaza� mu czego� tak odmiennego jak ten �wiat. Ale fascynacja zaczyna�a z wolna przemija�. Kiedy si� tu zjawi�, ogar�o go szmaragdowe, wszechobecne, zalewaj�ce wszystko �wiat�o. My�la� w�wczas, �e jest na dnie morza. Blask by� tak silny, i� niemo�liwe by�o rozpoznanie jakichkolwiek przedmiot�w z otoczenia. W pewnym momencie �wiat�o znik�o i Erik znalaz� si� w absolutnej ciemno�ci. Zupe�nie tak, jakby nagle kto� zarzuci� mu na g�ow� gruby kaptur. Potem przez d�u�sz� chwil� nic si� nie dzia�o. Sta� niepewny w najg��bszej ciszy, w tajemniczej ciemno�ci.

��Halo!�� zawo�a�.�� Jest tu kto�?

Nic. Ani �ywej duszy. Absolutna cisza.

Zrobi� krok, potem jeszcze jeden i jeszcze jeden. Nie by� w stanie dojrze� czegokolwiek. Wcze�niej zd��y� jednak spostrzec d�ugi na kilka kilometr�w tunel ci�gn�cy si� przed nim. Doszed� do wniosku, �e takie stanie i czekanie, a� co� si� wydarzy, nie ma sensu i powoli ruszy� do przodu.

W powietrzu wyczu� osobliw� s�odycz i co� jeszcze, jakby posmak cytryny lub sza�wi. Nie by� tym zdziwiony. Ka�da era, kt�r� do tej pory odwiedzi�, mia�a charakterystyczny i wyr�niaj�cy j� zapach. Dawniej nigdy by nie pomy�la�, �e ka�dy czas ma swoj� wo�. A teraz oto czu�, jak pachnie wiek sto szesnasty. Mi�o, ale nieprawdziwie, wyra�nie sztucznie�

By� mo�e wytwarzano tutaj w�asne powietrze. Erik wyobrazi� sobie ogromne klimatyzatory na skraju ka�dego miasta, nasycaj�ce atmosfer� zapachami na �yczenie. Mo�e tak w�a�nie poradzono sobie z nadmiarem dwutlenku w�gla, kt�ry zmieni� dwudziesty drugi wiek w gigantyczn� cieplarni�. Na samo wspomnienie tamtego tropikalnego upa�u poczu� si� nagle s�aby i spocony. Jednak tutaj powietrze by�o o niebo lepsze, a dla ludzi tego �wiata efekt cieplarniany na pewno stanowi� cz�� staro�ytnej historii, odleg�ej o dziewi�� tysi�cy lat.

Naraz przysz�o mu do g�owy, �e chyba nie oddycha powietrzem atmosferycznym. By� przecie� pod ziemi�.

Id�c powoli, wyci�gn�� r�k� i po kilku krokach natkn�� si� na g�adk� powierzchni�. Wypolerowany kamie� rozjarzy� si� w momencie dotyku. Erik zobaczy� w�wczas, �e jest w d�ugiej pieczarze czy mo�e korytarzu nikn�cym w ciemno�ciach jakie� sto metr�w przed nim. �ciany okr�g�ymi �ukami przechodzi�y w sufit. L�ni�cy, czarny kamie� przypomina� onyks, chocia� Erikowi nie chcia�o mu si� wierzy�, �e korytarz takich rozmiar�w m�g�by zosta� wy�o�ony tak rzadkim i pi�knym minera�em. Pomy�la� wi�c, �e jest to onyks syntetyczny. W ko�cu by� wiek sto szesnasty i mogli tu zrobi� wszystko. Wewn�trz �cian pulsowa�o blade �wiat�o, dziwna wewn�trzna radiacja, zimna i pi�kna.

Pe�en zdumienia i grozy szed� dalej. Po pewnym czasie ujrza� jakie� postacie zmierzaj�ce w jego kierunku. Zawaha� si� i zmru�y� oczy. Ku swemu zdziwieniu nie czu� strachu. Ten �wiat za bardzo przypomina� mu sen, by m�g� uwa�a� go za realny. Poza tym by� prze�wiadczony, �e istoty tak odleg�ej ery s� zbyt cywilizowane, by chcia�y go w jakikolwiek spos�b skrzywdzi�.

Istoty zbli�a�y si� powoli i wkr�tce znalaz�y si� w zasi�gu wzroku Erika. To nie byli ludzie.

Ka�da z nich mia�a oko�o trzech metr�w wzrostu, sto�kowaty kszta�t, b�yszcz�ce, pomara�czowe oczy wielko�ci talerzy i gumiaste, niebieskie tu�owia. Z ich ramion zwisa�y p�ki szkar�atnych macek. Porusza�y si�, �lizgaj�c si� raczej ni� id�c, przechyla�y si� przy tym na boki. Ich palce przysysa�y si� do powierzchni pod�ogi, po czym odrywa�y si�, co wywo�ywa�o osobliwy d�wi�k.

Niemo�liwe, by ewolucja zmieni�a ras� ludzk� w stworzenia takie jak te, pomy�la� Erik. Nie w roku dziewi�� tysi�cy pi��setnym. Nigdy. To musz� by� jacy� Obcy.

Milcz�ca procesja zbli�a�a si�. Erik przygl�da� si� im uwa�nie. Stworzenia by�y ogromne, masywne i gro�ne. Przeszy�o go pierwsze dr�enie strachu. Fakt, i� by� wy��czonym z czasu podr�nikiem, nie zapewnia� mu nietykalno�ci, a jedynie dawa� jej iluzj�. Mo�e ten �wiat podobny do snu nie jest snem, a te stworzenia naprawd� s� dwa razy wi�ksze od niego� Czy b�d� pr�bowa�y zrobi� mu co� z�ego? Sta� w napi�ciu, gotowy zareagowa� ucieczk� na pierwsz� oznak� wrogo�ci.

Lecz one nie zwr�ci�y na niego najmniejszej uwagi. Jak �a�obna procesja przesz�y obok, nie pos�awszy mu nawet jednego spojrzenia. Wydawa�y si� ca�kowicie zaj�te w�asnymi, sennymi my�lami.

Erik gapi� si� na nie zdumioniy. Czy�by by� dla nich a� tak niewa�ny? Nie interesowa� ich bardziej ni� zesz�oroczny �nieg? Przeby� dziewi�� tysi�cy pi��set lat po to, by zosta� zupe�nie zignorowany? Zaw�adn�a nim nag�a furia.

��Hej!�� wrzasn��.�� Czekajcie! Nie macie nawet zamiaru zatrzyma� si� i spyta�, kt�ra godzina? Nie interesuje was, kim jestem?

Procesja oddala�a si�. Nikt si� nie obejrza�. Erik pokr�ci� g�ow�. Z�o�� ust�pi�a miejsca dezorientacji.

��Ja bym cholernie chcia� wiedzie�, kim jeste�cie��� wymamrota� bez przekonania.

Ogromne stworzenia sun�y wolno w g��b korytarza, mala�y a� w ko�cu trudno by�o je dostrzec w oddali. I wtedy w miejscu, gdzie tunel zdawa� si� lekko zakr�ca� w prawo, wszystkie naraz znikn�y w powietrzu jak ba�ki mydlane.

Erik zadr�a�. Przej�ty usi�owa� zrozumie�, co si� sta�o. Znalaz�y jakie� przej�cie? Mo�e ich tu w og�le nie by�o? Mo�e by�a to tylko halucynacja? Mo�e wszystko tu jest snem?

Pobieg� za nimi t� sam� drog�. W miejscu, gdzie znikn�y ogromne stwory, nie by�o �adnego �ladu drzwi ani bocznego przej�cia. �ciany by�y tak samo g�adkie jak wsz�dzie. Wzruszy� ramionami, odwr�ci� si� na pi�cie i ruszy� w innym kierunku.

Mia� wra�enie, �e up�yn�a godzina m�cz�cego b��dzenia w tunelach, kiedy dotar� do miejsca, w kt�rym korytarz poszerzy� si� i rozdziela� na dziewi�� bocznych uliczek. Na chybi� trafi� wszed� w trzeci tunel od lewej. Ten r�wnie� by� pusty, lecz po jakim� czasie Erik spostrzeg� nast�pn� id�c� ku niemu procesj�.

Tym razem by�y to gigantyczne czerwone rozgwiazdy o guzowatej sk�rze. Ich cia�a roz�wietlone by�y przez kule bia�ego p�omienia umieszczone w centrum, na powierzchni sk�ry. Przesuwa�y si� z wdzi�kiem na swoich dwudziestu sztywnych ramionach. Przypomina�y akrobat�w cyrkowych, kt�rzy umieszczeni wewn�trz k�, poruszali nimi z zawrotn� szybko�ci�.

��Przepraszam�� odezwa� si� od razu.�� Nazywam si� Erik Gabrielson. Jestem podr�nikiem w czasie i przybywam z wieku dwudziestego pierwszego.

Bez odpowiedzi. Nie zainteresowa�y si� nim bardziej ni� stwory o nogach-przyssawkach.

Skonsternowany obserwowa� mijaj�ce go rozgwiazdy. Kiedy znalaz�y si� w odleg�o�ci oko�o stu metr�w od niego, wszystkie naraz zwr�ci�y si� w lewo i napar�y na �cian� korytarza. W tym momencie �ciana zacz�a emitowa� przykry niebieski blask. Erik zamkn�� oczy, a kiedy je otworzy�, nie by�o ju� �ladu po rozgwiazdach. Przesz�y przez �cian�?

Zaintrygowany pop�dzi� w to miejsce i uwa�nie przyjrza� si� �cianie. Miejsce nie r�ni�o si� od reszty powierzchni tunelu. Po chwili wahania dotkn�� go r�k� i� nic si� nie zdarzy�o. �adnego niebieskiego blasku. Erik znowu ruszy� przed siebie. Po trzech godzinach zdrzemn�� si� troch�, a potem zjad� kilka tabletek �ywno�ciowych.

Dotar� do nast�pnego rozwidlenia. Tym razem tunel rozga��zia� si� na siedemna�cie korytarzy. Wybra� pierwszy z prawej, niczym nie r�ni�cy si� od innych. Spotka� tu kolejne tajemnicze istoty. Najwyra�niej unosi�y si� w powietrzu. Mia�y pod�u�ne, przezroczyste cia�a wype�nione bezkszta�tnymi organami. Co� takiego widzia� ju� kiedy� pod mikroskopem, w kropelce wody, tylko �e te stworzenia by�y bez por�wnania wi�ksze. Przed sob� mia� ogromne pierwotniaki, ca�� koloni� kolosalnych pantofelk�w.

��Cze��!�� zaryzykowa�.�� Czy kto� z was orientuje si�, co to jest istota ludzka? Lub co to by�a istota ludzka?

Ale olbrzymie pantofelki r�wnie� nie sprawia�y wra�enia zainteresowanych konwersacj�. Nast�pne napotkane stwory tak�e nie, ani jeszcze nast�pne, ani te spotkane p�niej. Rozwidlenia nast�powa�y po sobie, tunel za tunelem i zawsze by�o to samo: cisza, b�yszcz�ce ci�gn�ce si� w dal �ciany i sporadyczne grupy groteskowych istot przemierzaj�cych te korytarze w sobie tylko wiadomym celu� Gdyby Erik sta� si� nagle niewidzialny, niczego by nie straci�.

Stwory czasem zdawa�y si� znika� w �cianach, a czasem wy�ania�y si� z nich w r�wnie niewyt�umaczalny spos�b.

To, co na pocz�tku by�o fascynuj�c� przygod�, teraz stawa�o si� denerwuj�ce i zaczyna�o doprowadza� Erika do w�ciek�o�ci. Przy�apa� si� na t�sknym wyczekiwaniu na moment, w kt�rym si�a przemieszczenia wyrwie go st�d i przeniesie dziewi��dziesi�t pi�� tysi�cy lat w przesz�o��, do miejsca, kt�re�� jak s�dzi��� przynajmniej zrozumie.

Pod koniec trzeciego dnia tu�aczki, w odleg�o�ci pi�ciu metr�w przed nim wy�oni�y si� nagle dwie istoty, kt�re chyba by�y lud�mi!� Kiedy jednak moment zaskoczenia min��, Erik spostrzeg�, �e daleko im do tego. Mia�y niesamowicie d�ugie i w�skie cia�a, r�ce i nogi cienkie jak biczyki. D�onie ko�czy�o wi�cej ni� pi�� palc�w, a usta by�y jedynie szczelin�. Zielono��ta sk�ra sprawia�a wra�enie nawoskowanej, a z�ociste oczy przypomina�y d�ugie szparki.

Oczywi�cie, gatunek ludzki m�g� ulec ewolucyjnym zmianom, lecz dziewi��dziesi�t pi�� wiek�w nie by�o w stanie wyprodukowa� takiej transformacji. Ci nieznajomi musieli by� przybyszami spoza Ziemi. Pomimo ca�ej swej dziwaczno�ci stworzenia te by�y jednak humanoidami. �adne pantofelki ani rozgwiazdy, czy wielkie i oci�a�e niebiesko-pomara�czowe monstra, l w przeciwie�stwie do tamtych nie przesz�y obok Erika oboj�tnie. Zatrzyma�y si� i zacz�y mu si� przypatrywa� z wyra�nym zainteresowaniem. W Eriku zab�ys� promyk nadziei.

��Prosz� was�� powiedzia�.�� Jestem zagubiony. Nie mam poj�cia, gdzie jestem. Czy mogliby�cie mi pom�c?

Dwa niezwyk�e humanoidy wymieni�y szybkie spojrzenia. Erik zamar� w oczekiwaniu. Ale odpowiedzi nie by�o.

��Powiedzcie co��� prosi�.�� Odezwijcie si� jako�. Powinna by� przecie� jaka� mo�liwo�� porozumienia. Musi by�.

Jeszcze przez chwil� sta�y w bezruchu, a potem jeden z nich wykona� szybki gest swoimi licznymi palcami. Dla Erika oznacza� on �podejd� bli�ej�, ale dla nich? Nie mia� poj�cia, co chcia�y mu powiedzie�, lecz zdecydowa� si� wypr�bowa� w�asne rozumienie gestu.

Dzieli�y go od nich jeszcze dobre trzy kroki, kiedy humanoidy wysun�y swoje d�ugie, lepkie palce i dotkn�y go. Poczu� na g�owie co� zimnego i mi�kkiego, a potem nag�e mrowienie. Jego cia�o przeszy� wstrz�s, jakby przy�o�ono mu do skroni elektrody pod wysokim napi�ciem.

��Nie� zaczekajcie�

Pr�bowa� si� wyrwa� z wywo�uj�cego groz� u�cisku, lecz nie by� w stanie si� uwolni�.

I w�wczas, ku swemu zaskoczeniu, us�ysza� w g�owie zrozumia�e s�owa:

�Nie ma powodu, �eby� si� nas ba�. Dlaczego mieliby�my zrobi� ci co� z�ego?�

��Nie wiedzia�em, co si� dzieje i czego si� spodziewa�. Ja� ja��� wzi�� g��boki oddech.�� Ja jestem Erik Gabrielson. Przybywam z dwudziestego pierwszego wieku. To by� ten eksperyment, wiecie, z przemieszczeniem w czasie i�

�Wiemy o tym. My jeste�my anterstrin thelerimane�. Powiedzia�y to tak, jakby ta nazwa mia�a mu wszystko wyja�ni�.

��Aha��� odpar�.�� I jestem na Ziemi, prawda? Anno Domini jedena�cie tysi�cy pi��set dwudziesty dziewi�ty?

�To jest Ziemia. Jeste� w sekcji kwarantanny�.

��Kwarantanny?

�Wszyscy nowi przybysze przebywaj� tutaj, a� si� zupe�nie oczyszcz�. Takie jest prawo. Go�cie z czasu musz� przej�� kwarantann�, tak samo go�cie z kosmosu. Kiedy oczyszczanie si� zako�czy, w�wczas mo�na otrzyma� przepustk� na Ziemi� Wy�sz��.

��Rozumiem�� odrzek� Erik.�� A jak d�ugo trwa to oczyszczanie?

�W niekt�rych przypadkach nie d�u�ej ni� dziesi�� czy dwadzie�cia dni. W niekt�rych od pi��dziesi�ciu do stu lat albo nawet i d�u�ej. Czasem wieki�.

Erik pomy�la� o sile przemieszczenia zbieraj�cej teraz energi� i szykuj�cej si� ju� do przeniesienia go w inne miejsce.

��Czy nie mo�na by przy�pieszy� tego procesu?�� zapyta�.

�Jest wiele warunk�w do spe�nienia, zanim obcy wpuszczony zostanie na Ziemi� Wy�sz�. My sami jeste�my tu szesna�cie lat i nasza sytuacja nie jest jednoznaczna. Ty mo�esz czeka� tutaj tak samo d�ugo�.

��Ale ja nie mogꠗ zaprotestowa� Erik.�� Ja przenosz� si� w czasie kierowany przez ruch wahad�a. Rozumiecie mnie? Nast�pny ruch mo�e przemie�ci� mnie st�d za godzin� albo za minut�, l wtedy ju� nigdy nie zobacz�, jak wygl�da Ziemia w tych czasach.

�O, nie��� powiedzia� spokojnie telepatyczny g�os anterstrina thelerimane.�� �Zapewniamy ci�, �e nie zostaniesz st�d nagle przeniesiony. Prawo nigdy nie jest �amane. Nikt nie opuszcza kwarantanny, zanim nie dostanie przyzwolenia od galithismonu. Zostaniesz tu tak d�ugo, jak d�ugo b�dzie trwa� twoje oczyszczenie. Nawet je�eli musia�by� pozosta� w tunelach kwarantanny przez nast�pne pi��set lat. Masz na to nasze s�owo�.

Rozpocz�� w�dr�wk� o �wicie, ale kiedy dotar� wreszcie do wschodniego kra�ca p�askowy�u, dochodzi�o ju� po�udnie. Nachyli� si� nad kraw�dzi�. To, co zobaczy� poni�ej, w dolinie, zapar�o mu dech w piersiach.

Bizony. Setki tysi�cy bizon�w, a mo�e nawet miliony. Pot�ne, kud�ate, br�zowe, o ci�kich, pochylonych ku ziemi g�owach. Wierzga�y i skaka�y po g�stej, soczystej trawie, jakby pr�bowa�y w ci�gu jednego dnia zamieni� dolin� w ja�ow� pustyni�. Ruchomy dywan bizon�w rozci�ga� si� a� po horyzont. Zimny, szczypi�cy wiatr przynosi� ze wschodu ich cuchn�cy, pi�mowy i ostry od�r.

Nareszcie. Przez trzy dni w�dr�wki po tym mokrym i ch�odnym terenie, kt�ry przypuszczalnie by� Arizon�, Sean nie widzia� �adnego zwierz�cia wi�kszego ni� ziemna wiewi�rka. Po trzech dniach wzrastaj�cego napi�cia i poczucia osamotnienia nareszcie ujrza� te bizony. Nigdy nie widzia� takiej ich liczby zebranej w jednym miejscu. To stado, kt�remu mia� okazj� si� przygl�da�, by�o prawdopodobnie jedynym, kt�re przetrwa�o czasy epoki lodowcowej. I teraz w�drowa�o po po�udniowym zachodzie w tej paleolitycznej przesz�o�ci.

��Hej!�� zawo�a�.�� Hej! Wy, bizony! Wiecie o tym, �e uwa�ano was ju� za wymar�e? S�yszycie, co do was m�wi�? Jazda, k�a�� si� i wyci�ga� kopyta! Ju� wymar�y�cie!

Sean nie liczy� na to, �e bizony zwr�c� na niego uwag�, i nie pomyli� si�. Pas�y si� dalej, wyrywaj�c wielkie k�py trawy, wstrz�saj�c ogromnymi �bami to w jedn�, to w drug� stron�, prawie ze z�o�ci�. Sean po prostu pragn�� us�ysze� sw�j g�os. Te trzy dni, kt�re sp�dzi� na d�ugiej i ci�kiej w�dr�wce przez daleki �wiat, by�y najbardziej samotnymi dniami, jakie prze�y� w swoim �yciu. By� 5 x 10^9 minut w przesz�o�ci, a ci�gle jeszcze wspomina� poprzedni skok w przysz�o��. Cudowna Quintu-Leela, kobieta o srebrzystych oczach� Jak mu jej teraz brakowa�o! Gdy obraz dziewczyny zaciera� si� i si�a przemieszczenia wci�ga�a go w nast�pny przeskok, odczuwa� rozpacz. Teraz Quintu-Leela sta�a si� na p� pami�tanym, lecz intensywnym snem. Zosta�a tam, w przysz�o�ci, w osza�amiaj�cym, niepoj�tym roku dwa tysi�ce dziewi��set sze��dziesi�tym si�dmym. A on pojawi� si� tu, pi�� miliard�w minut wstecz od Czasu Zero.

Pi�� miliard�w minut! Dziewi�� tysi�cy pi��set trzyna�cie lat. By� to �wiat siedem tysi�cy pi��setnego roku przed Chrystusem, �wiat tych bizon�w, w kt�rym on, Sean, czu� si� jedynie intruzem. Tutaj wszystko by�o inne i obce. Powietrze�� je�eli nie wype�nia�a go wo� bizoniej sier�ci�� mia�o dziwn�, szorstk� rze�ko��, zupe�nie inn� od tej metalicznej, kt�r� zna�. Nigdy dot�d nie oddycha� tak �wie�ym powietrzem. Niebo za� wydawa�o si� bardziej b��kitne i rozleg�e, horyzont zdawa� si� by� dalej ni� zazwyczaj, a s�o�ce �wieci�o intensywniej. Woda ze strumieni przecinaj�cych r�wnin� wywo�ywa�a osobliwe, jakby elektryczne mrowienie w prze�yku. By�a po prostu czysta.

Oto �wiat bez samochod�w, samolot�w, zak�ad�w chemicznych i tego wszystkiego, co truje powietrze gryz�cym w oczy dymem. Dziwne, wielkie zwierz�ta przemierza�y ten �wiat wszerz i wzd�u�, a istoty ludzkie egzystowa�y tu z trudem. Po drugiej stronie kuli ziemskiej, na Bliskim Wschodzie i mo�e w Chinach, zak�adano teraz pierwsze miasta, ale i tam ziemia zachowywa�a nadal swoje pierwotne pi�kno. Sean z trudem wyobra�a� sobie, jak du�a odleg�o�� dzieli go od jego w�asnych czas�w. Jeszcze przez nast�pne pi�� tysi�cy lat nie zostanie zbudowana �adna egipska piramida!

Poza tym mia� �wiadomo��, �e to dopiero pocz�tek podr�y poprzez eony. Kiedy ju� dotrze do granic czasu, ten �wiat, kt�ry ma teraz przed oczami, wyda mu si� zaledwie przedwczorajszym dniem.

Sean spojrza� na morze bizon�w. Dopiero teraz zauwa�y� inne zwierz�ta kr�c�ce si� na obrze�ach stada. Po lewej stronie zobaczy� sfor� wielkich d�ugonogich stworze� podobnych do wilk�w, z szerokimi masywnymi �bami i g�st� granatowoczarn� sier�ci�. Wygl�da�y przera�aj�co, lecz w ich zachowaniu nie by�o �ladu okrucie�stwa, po prostu myszkowa�y, obw�chuj�c wszystko dooko�a jak padlino�ercy w nadziei znalezienia �atwego pokarmu. Nie zwr�ci�y nawet uwagi na zagubionego bizoniego cielaka kr�c�cego si� tu� przy nich. Dalej, na lewo znajdowa�y si� trzy osobliwie wygl�daj�ce, masywne stwory, kt�re przycupn�y na zadach pod smuk�� sosn�. Powoli i dok�adnie zdziera�y kor� z konar�w, a nast�pnie nape�nia�y ni� swoje paszcze. Sean przypomnia� sobie, �e ogl�da� je na rysunkach z materia��w informacyjnych do tego okresu. By�y to ogromne leniwce ziemne. G��biej w oddali majaczy�y sylwetki mastodont�w. Rozpozna� je po charakterystycznych, s�oniowatych kszta�tach. By�y te� zwierz�ta przypominaj�ce wielb��dy, a bli�ej, tu� przed nim, znajdowa�a si� para oci�a�ych stworze� stanowi�cych po��czenie s�onia i �wini. Mog�y to by� gigantycznych rozmiar�w tapiry. Eksperci s�dzili, �e te zwierz�ta typowe dla ko�ca epoki lodowcowej mog�y wymrze� oko�o siedmiu tysi�cy pi�ciuset lat przed nasz� er�. Nie mieli jednak co do tego pewno�ci i prosili Seana, by zwr�ci� szczeg�ln� uwag� na faun� tego okresu.

Znalaz� je. Ich czas �wietno�ci przemin��, jednak�e gatunki, kt�re przetrwa�y, radzi�y sobie ca�kiem dobrze.

Mastodonty! Bizony! Olbrzymie ziemne leniwce! Co za fantastyczny widok!

Kiedy przepatrywa� dalekie zak�tki doliny, jego uwag� odwr�ci� nagle niepokoj�cy ruch w zaro�lach. Spostrzeg� najpierw bizonie ciel� beztrosko buszuj�ce z dala od stada, a chwil� p�niej d�ugie, niskie zwierz� o spr�ystym ciele kota. W jego pysku zab�ys�y dwa pot�ne k�y.

M�ody bizon nie mia� szansy na ratunek. Drapie�nik wyr�s� przed nim jak duch. Ci�kie �apy zacisn�y si� na kud�atym garbie, a z�by wbi�y g��boko w cia�o. Ciel� zadr�a�o i opad�o na kolana. Po chwili zacz�o si� miota�, desperacko wierzgaj�c kopytami, jakby chcia�o odegna� dokuczliw� much�. Po minucie by�o po wszystkim.

Sean obserwowa� pos�pnie szabloz�bego tygrysa. Zanim kot zd��y� zako�czy� posi�ek, pojawi�y si� wilki. Podesz�y blisko, warcz�c z furi� i domagaj�c si� swego udzia�u w �upie. Tygrys przeszy� je zimnym, nienawistnym wzrokiem, jakby got�w by� przyj�� wyzwanie ca�ej hordy. Wreszcie poruszy� ci�kim �bem w ge�cie znakomicie przypominaj�cym wzruszenie ramion i powoli wycofa� si�, pozostawiaj�c resztki pokarmu g�odnym wilkom. Rzeczywi�cie by�y padlino�ercami.

Wkr�tce wilki r�wnie� znik�y w zaro�lach, zostawiaj�c zakrwawiony szkielet mniejszym zwierz�tom.

Sean zacz�� przygotowywa� si� do zej�cia w dolin� po wschodniej stronie p�askowy�u. Chcia� przyjrze� si� z bliska wszystkim tym zwierz�tom. Teraz, kiedy najbardziej niebezpieczny drapie�nik zjad� sw�j lunch, przebywanie w dolinie nie wi�za�o si� z wi�kszym niebezpiecze�stwem. W razie czego mia� przy sobie pistolet pneumatyczny z pociskami usypiaj�cymi i laser. Do uporania si� z ewentualnymi problemami powinien wystarczy� pistolet. Sean nie przypuszcza�, by w tej podr�y przyda� mu si� laser. Zdecydowany by� u�y� go tylko w ostateczno�ci. Zabijanie mog�oby spowodowa� znacz�ce zmiany w strukturze czasu. Jednak�e jego prze�ycie do ko�ca misji by�o r�wnie wa�ne. Tak wi�c, wyci�gaj�c laser, musia�by dobrze rozwa�y� wszystkie za i przeciw.

Gleba by�a wilgotna i grz�ska po minionej deszczowej nocy. Schodzi�, �lizgaj�c si� na zab�oconych podeszwach. B�oto zupe�nie nie kojarzy�o mu si� z Arizon�. Doliny poro�ni�te g�st� i soczyst� traw� r�wnie� nie. Arizona, kt�r� zna�, by�a obszarem wysuszonej, ja�owej ziemi, suchej i kruchej gleby oraz powykr�canej, ciernistej, skar�owacia�ej ro�linno�ci. Ale odczyt na jego kompasie wskazywa�, i� znajduje si� na p�noc od miejsca, w kt�rym za jakie� dziewi�� tysi�cy lat powstanie miasto Phoenix.

Startowa� z okolic Los Angeles, z Czasu Zero, Anno Domini dwa tysi�ce szesnastego. Wahad�o przenios�o go wi�c nie tylko w czasie, ale te� siedemset kilometr�w w przestrzeni. Nie by�o w tym nic dziwnego, wcze�niejsze obliczenia uwzgl�dnia�y tak� mo�liwo�� i Sean o tym wiedzia�. Im d�u�szy przeskok w czasie, tym wi�ksze przemieszczenie w przestrzeni.

By� wi�c w Arizonie. Ale Arizonie epoki lodowcowej, w ko�cu plejstocenu. Wielkie ch�ody, kt�re przynios�y ze sob� wilgo�, zaczyna�y si� ju� cofa�. Jeziora i ��ki wysycha�y, a gruba zwierzyna stawa�a si� coraz rzadsza. Podczas swego samotnego marszu przez wszechogarniaj�c� cisz� tej krainy, w�dr�wki, kt�ra o ma�o nie sko�czy�a si� psychicznym za�amaniem, Sean zaczyna� si� ju� obawia�, �e zwierz�ta te rzeczywi�cie ju� wymar�y. Teraz wiedzia�, �e jego obawy by�y p�onne.

�lizgaj�c si� i zsuwaj�c po zboczu, potykaj�c co krok, dotar� na wysoko�� pi�ciu metr�w nad dnem doliny. Znalaz� si� w odleg�o�ci oko�o stu metr�w od najbli�szego bizona. Dopiero teraz zauwa�y�, �e bizony te znacznie r�ni� si� od swoich dalekich potomk�w z ogrod�w zoologicznych. Wsp�lna dla wszystkich by�a jedynie gruba, kud�ata sier��. Tutejsze bizony by�y wielkie jak p�ci�ar�wki. Po prostu kolosy. Ich rogi nie by�y zakrzywione, lecz stercza�y na przesz�o metr, a ich ryk przypomina� nios�cy si� z daleka grzmot le�nego po�aru.

Szed� bokiem, zwr�cony plecami do �ciany p�askowy�u. Niekt�re bizony znajduj�ce si� bli�ej chwilami mierzy�y go wzrokiem, inne nie zada�y sobie nawet trudu zwr�cenia na przybysza najmniejszej uwagi. Po c� mia�yby to robi�? Nie musia�y si� ba�. Mo�e nawet nigdy jeszcze nie widzia�y cz�owieka? Ca�a ludzka populacja Ameryki P�nocnej prawdopodobnie nie liczy�a w owych czasach wi�cej ni� dwadzie�cia, trzydzie�ci tysi�cy ludzi. I by�y to rozproszone plemiona koczownik�w. W ka�dym razie Sean musia� wyda� si� bizonom absolutnie nieszkodliwy. By� dla nich jakim� ma�ym i kruchym dwunogiem, pozbawionym z�b�w i pazur�w z prawdziwego zdarzenia oraz obdarzonym musku�ami nie wartymi najmniejszej uwagi.

Widz�c, �e bizony ignoruj� go, o�mieli� si� wej�� g��biej w dolin�. I w�wczas rozmiary tych zwierz�t nape�ni�y go zgroz�. Nawet ciel�ta wydawa�y si� gigantyczne! Omija� je z pe�nym rezerwy szacunkiem. M�g� teraz przyjrze� si� mniejszym zwierz�tom. Nie umia� ich nazwa�, chocia� do pewnego stopnia by�y mu znane; co�, co prawie mog�o by� borsukiem; dalej opierzone ptactwo podobne do indyk�w; ma�e gryzonie niezbyt r�ni�ce si� od �winek morskich. Wszystkie te stwory w mniejszym lub wi�kszym stopniu r�ni�y si� od swych, wsp�czesnych Seanowi, odpowiec nik�w.

�a�owa�, �e nie ma wi�kszej wiedzy z zakresu zoologii prehistorycznej. Bardzo by mu si� przyda�a w tym zdumiewaj�cym miejscu! Najwyra�niej dolina ta s�u�y�a jako pastwisko ma�ej i du�ej zwierzynie z ca�ej �rodkowej Arizony. I w�a�nie Seanowi dane by�o ogl�da� to wspania�e zbiorowisko!

Wtem spostrzeg�, �e nie jest tu jedynym cz�owiekiem.

Okrzyki dobiega�y z po�o�onego w dolinie zag��bienia oddalonego o kilkaset metr�w. Oko�o dziesi�ciu smuk�ych, wysokich ludzi, kt�rych jedyne okrycie stanowi�y opaski na biodrach, zaj�tych by�o obrzucaniem bizoniego cielaka kamieniami i prowokowaniem go, by wszed� w ma�y kanion. Mieli zako�czone kamiennymi ostrzami w��cznie i raz po raz d�gali nimi przera�one ciel�, nie rani�c go jednak powa�nie. Dla nich zabicie nawet m�odego bizona nie by�o spraw� prost�.

Sean cofn�� si�, schowa� za drzewo i z ciekawo�ci� obserwowa� polowanie. �owcy poruszali si� z niezwyk�� lekko�ci�. Biegn�c za zwierz�ciem, zdawali si� prawie unosi� nad ziemi�. Chocia� ich sk�ra by�a ciemna i mia�a miedziany odcie�, w niewielkim stopniu przypominali Indian. Ich g�owy zw�a�y si� ku g�rze, ramiona by�y spadziste, a rysy twarzy drobne, niemal delikatne. Mimo �e odziani byli bardzo sk�po, zimne powietrze zdawa�o si� im nie przeszkadza�.

Sean zafascynowany widokiem prehistorycznych my�liwych wychyli� si� do przodu, by lepiej widzie�. Naraz poczu� bolesne szturchni�cie mi�dzy �opatkami. Odwr�ci� si�. Sta� twarz� w twarz z my�liwym, kt�ry podszed� go niepostrze�enie. Ciemne, b�yszcz�ce oczy uwa�nie wpatrywa�y si� w Seana. �owca trzyma� w��czni� w lewej r�ce. Zapewne u�y� drewnianego ko�ca, uderzaj�c w plecy obcego, lecz teraz obr�ci� narz�dzie drug� stron�. Pos�ugiwa� si� nim z niezwyk�� swobod�. D�ugi, ostry, starannie obrobiony kamienny koniec w��czni zbli�y� si� do cia�a przybysza.

Sean gapi� si� szeroko otwartymi oczami. Ostrze wycelowane w samo serce zbli�y�o si� na kilka centymetr�w do jego piersi.

�Prawo nigdy nie jest �amane�. Tyle pami�ta� z tego, co powiedzia� mu anterstrin thelerimane w tunelu biegn�cym pod �wiatem Anno Domini jedena�cie tysi�cy pi��set dwudziestego dziewi�tego. Te dwa wygl�daj�ce jak zjawy humanoidy najwyra�niej dawa�y mu do zrozumienia, �e utkn�� w tych tunelach na dobre. �Nikt nie opuszcza kwarantanny, zanim nie dostanie przyzwolenia od galithismonu. Zostaniesz tu tak d�ugo, jak d�ugo b�dzie trwa� twoje oczyszczenie. Nawet je�eli musia�by� pozosta� w tunelach kwarantanny przez nast�pne pi��set lat. Masz na to nasze s�owo��

I dok�adnie w tym samym momencie Erik poczu� znajome, osza�amiaj�ce szarpni�cie, kt�re oznacza�o, �e w�a�nie wykonuje nast�pny skok. Anterstrin thelerimane znikn��. Znikn�� b�yszcz�cy, onyksowy korytarz, a wraz z nim ca�y zwariowany �wiat tamtych czas�w.

To tyle na temat nieodwo�alnego przymusu kwarantanny i galithismonu, pomy�la� Erik. Czymkolwiek lub kimkolwiek by� �w galithismon, nie potrafi� on da� sobie rady z si�� wahad�a, kt�re nios�o Erika poprzez czas.

A co tym razem?�� zapyta� siebie samego.

Sta� na lodowatej, ch�ostanej wiatrem r�wninie, pustej i ponurej. Sponad �niegu wystawa�y bezlistne drzewa o ciemnych, powykr�canych pniach. Powietrze by�o ostre, niemal chropowate, przeszywane wyj�cymi porywami wiatru. Dotkn�� przycisku na swoim uniwersalnym pasie, by w��czy� ogrzewanie kombinezonu.

By� to poziom minus-pi��dziesi�ciu-miliard�w-minut. Pi��dziesi�t miliard�w minut! Erik znalaz� si� wi�c dziewi��dziesi�t pi�� tysi�cy sto dwadzie�cia dziewi�� lat przed Czasem Zero. Okres plejstocenu, ostatnia epoka lodowcowa, czwarty glacja�. Spojrza� na kompas. Szeroko�� geograficzna p�nocna, czterdziesty pierwszy stopie�, i sz�sty stopie� d�ugo�ci geograficznej wschodniej. Wschodniej? A wi�c by� w Europie! Dok�adnie w �rodku Hiszpanii. Nast�pi�o ogromne przemieszczenie w przestrzeni, skok przez ca�e Stany Zjednoczone i Atlantyk. Zrobi� p� okr��enia dooko�a �wiata i wpad� prosto w paszcz� lodowej zawieruchy.

Przed nim na �wie�ym �niegu widnia�y �lady. Ludzkie �lady.

Nie by�o co do tego w�tpliwo�ci. Zostawi� je kto� o szerokiej stopie, bardzo szerokiej. Musia� by� niski, poniewa� �lady znajdowa�y si� blisko siebie. By�y ludzkie, bez w�tpienia. Stopy, kt�re je pozostawi�y, musia�y by� omotane w jakiego� rodzaju onuce. Odcisk by� wyra�ny; �adnego �ladu palc�w czy pazur�w. Zaokr�glony prz�d i zw�aj�ce si� pi�ty jednoznacznie wskazywa�y na stopy w prymitywnym obuwiu.

Ludzie w plejstoce�skiej Hiszpanii? Neandertalczycy�, przesz�o Erikowi przez g�ow�. Zaciekawiony pod��y� ich szlakiem.

Najpierw wdrapa� si� pod g�r�, min�� grup� ska� stercz�cych ponad �niegiem, a potem obszar sypkiego, dokuczliwie g��bokiego �niegu. Nast�pnie znowu pod g�r�, po stromym i urwistym zboczu. Ta wspinaczka powa�nie nadwer�y�a jego si�y; przez moment nawet my�la�, �e /.gubi� �lad. Odnalaz� go w po�owie drogi pod g�r�. Wiatr za jego plecami stawa� si� coraz dzikszy. Zacz�� pada� �nieg. i, trudem gramoli� si� dalej.

Jaskinia, a w niej p�on�cy ogie�.

Przyjrza� si� im. Siedzieli przy ognisku przytuleni do siebie. Ma�a, mo�e dziesi�cioosobowa grupka. Ubrani we w�ochate, futrzane sk�ry, chocia� paru by�o nagich do pasa. Niscy, kr�pi, o wielkich g�owach, grubych szyjach, bary�kowatych torsach i szerokich, nisko sklepionych nosach. Nie byli pi�kni. Ale te� nie by�y to ma�py. Nie r�ni� si� od nas tak bardzo, pomy�la� Erik. Nasi neandertalscy kuzyni� Zadr�a� przeszyty nie zimnem, lecz wzruszeniem.

Jeden z nich �piewa�. Pozostali kiwali g�owami, co jaki� czas klaszcz�c w d�onie. Powolny, rytmiczny, monotonny �piew, kt�ry to przy�piesza�, to zn�w zwalnia�. Pie�� mia�a zawi�y, wci�� zmieniaj�cy si� rytm. Prawie jak poemat. Prawie? To by� poemat! Z�o�ono�� rytmu, powaga �piewaj�cego g�osu, skupiona uwaga s�uchaj�cych. Neandertalska �Iliada�, opowie�� o bohaterskich czynach. Lub �Odyseja��� historia cz�owieka, kt�ry prze�y� dziwne przygody w czasie d�ugiego powrotu do domu. Plemienny poemat opowiadaj�cy wspania�e, stare historie. Historie, kt�re odejd� w mrok zapomnienia, kiedy ci surowi ludzie epoki lodowcowej wymr� za czterdzie�ci tysi�cy lat.

Neandertalska poezja! To odkrycie zupe�nie oszo�omi�o Erika. Zaciekawiony podsun�� si� bli�ej, ogl�daj�c wn�trze jaskini i usi�uj�c rozr�ni� s�owa. Mia� nadziej�, �e uda mu si� zrozumie� cokolwiek z sensu �piewanej opowie�ci albo przynajmniej zapami�ta� jej fragment.

Nagle �piew si� urwa�. W jaskini zapanowa�a cisza.

Spostrzegli, �e on tu jest. Jak? Skuli� si� za wielk� ska�� os�aniaj�c� cz�ciowo wej�cie do jaskini. Patrzyli w jego kierunku. Te ich wielkie nosy o szerokich nozdrzach� Mogli go wyczu�! Mamrotali co� po cichu, w�szyli. Nagle ludzie ci przestali przypomina� Erikowi odleg�ych kuzyn�w. Upodobnili si� do kosmatych trolli albo olbrzym�w-ludo�erc�w.

Burza �nie�na nadal smaga�a r�wnin�. Dziki, siek�cy wiatr i �nieg tworzy�y grub� bia�� zas�on�. Erik postanowi� oddali� si� od jaskini. Za nim rozbrzmia�y okrzyki. Desperacko zacz�� ze�lizgiwa� si� ze zbocza, potykaj�c si� przy tym i grz�zn�c w �niegu.

Tubylcy ruszyli za nim.

Nie pr�buj ucieka�, my�la�. �lizgaj si�! Po prostu si� �lizgaj. Po�o�y� si� na wznak i odepchn��. Ruszy� gwa�townie z kolanami podci�gni�tymi pod brod�, obejmuj�c nogi r�kami. Na pocz�tku parokrotnie obi� si� o wystaj�ce pniaki b�d� ska�y. Jednak potem pomkn�� prosto i odjecha� na ca�kiem spor� odleg�o��. Odwr�ci� si� i spojrza� za siebie. Neandertalczycy przestali go goni�. Stali na �nie�nym pag�rku, przygl�daj�c mu si� z rozdziawionymi ze zdumienia ustami.

Prawdopodobnie s�dz�, �e zwariowa�em, pomy�la� Erik. Zwariowany facet o dziwacznym kolorze sk�ry i w dziwacznym stroju. Facet, kt�ry nie m�g� wymy�le� sobie do zabawy nic lepszego ni� ze�lizgiwanie si� po wyboistym zboczu w �rodku burzy �nie�nej. Oczywi�cie typ o niskim ilorazie inteligencji, prawdziwy p�g�upek! A mo�e pomy�leli inaczej? Mo�e s�dz�, �e dobrze si� bawi�? Erik wsta�, wyprostowa� si� i pomacha� im r�k�.

��Chod�cie!�� krzykn��.�� Wy te� spr�bujcie! Hej, ludziska, to naprawd� fajne!

Widzia�, jak szepcz� co� do siebie. By� mo�e rozwa�ali jego propozycj�, zaintrygowani nowym pomys�em. Gdyby dali si� skusi�, mo�na by pomy�le� o zainaugurowaniu Neandertalskich Igrzysk Zimowych!�

Strzepn�� �nieg z ubrania i po chwili jecha� dalej, w d� zbocza. By� mo�e te popisy zdoby�y uznanie w oczach tubylc�w, ale Erik czu� si� coraz bardziej poobijany i obola�y. Jeszcze raz spojrza� za siebie. Neandertalska konferencja trwa�a nadal. Lecz znalaz�o si� dw�ch �mia�k�w, kt�rzy usadowiwszy si� na �niegu, pr�bowali zsun�� si� w d�

Czubek w��czni musn�� jego pier�. Sean zamar�, prawie przesta� oddycha�. Spogl�da� na ostrze wymierzone w jego serce. A wi�c sta�o si�, pomy�la�. Sko�cz� w Arizonie sprzed dziewi�ciu tysi�cy lat. Archeolodzy b�d� zaskoczeni, gdy odnajd� ko�ci bia�ego cz�owieka w tak starej warstwie geologicznej� Musisz co� zrobi�, powiedzia� sobie. Wyci�gn�� pistolet? Laser? Nie, przecie� obieca� sobie wyci�gn�� bro� tylko w ostateczno�ci. Poza tym podejrzewa�, i� gdyby wykona� najmniejszy ruch w kierunku swego pasa, w��cznia przebi�aby go na wylot. Zr�b co�, cokolwiek!

Zacz�� �piewa�. Nie wiedzia�, czy mu to pomo�e, ale nie mia� innych pomys��w. Otworzy� usta, a melodia pop�yn�a sama.

My�liwy spojrza� zdumiony. Odsun�� si� w ty� jeden krok� Dwa, trzy� Nadal nie spuszcza� Seana z oczu.

Z ust �owcy wyrwa� si� strumie� s��w przerywany seri� kr�tkich oddech�w.

��Przepraszam�� powiedzia� Sean.�� Nie m�wi� prehistorycznym hopi. Nie znam twojego j�zyka, jakkolwiek by si� on nazywa�.�� Zdoby� si� na u�miech, cho� nie by�o to wcale �atwe. Musia�o raczej wygl�da� jak grymas. Jednak ka�da kultura rozumie, czym jest u�miech. Poka� swoje z�by, a b�dzie to wyraz twojej dobrej woli.�� Jeste� Hopi, czy jak ci� tam zw��� m�wi� dalej.�� Zgadza si�? No, w ka�dym razie Indianin. Wczesna wersja Indianina. Przodek. Ja nazywam si� Sean. Przyby�em tu z zamiarami zupe�nie pokojowymi, z roku dwa tysi�ce szesnastego. Jak chcesz, to jeszcze co� za�piewam. Chcesz?

My�liwy odezwa� si� ponownie. M�wi� w ten sam spos�b, jak poprzednio, tyle �e o wiele szybciej. W uszach Seana jego s�owa brzmia�y okropnie chropowato.

Sean odpowiedzia� jeszcze jednym u�miechem, a raczej niewielkim skrzywieniem k�cik�w ust, i za�piewa�:

Trudno by�o oceni� zamiary my�liwego. Jego powieki trzepota�y niespokojnie, a nozdrza rozszerzy�y si�. Pochwyci� swoj� w��czni� za oba ko�ce i przycisn�� j� drewnem do piersi. M�wi� wci��, ale jego g�os sta� si� spokojniejszy i g��bszy. Wygl�da�o na to, �e popad� w rodzaj transu.

Nie mog� przerwa� �piewania, pomy�la� Sean.

Nie by�y to dok�adne s�owa tej piosenki, ale Sean w�tpi�, czy ten my�liwy si� po�apie. Przynajmniej by�a w tym jaka� melodia.

W tym momencie podeszli inni my�liwi. Ich twarze by�y pomazane bizoni� krwi�. Jeden z nich szturchn�� Seana ko�cem w��czni. Przypuszczalnie w zamy�le my�liwego by�o to zaledwie mu�ni�cie, lecz Sean dr�a� jak osika, gdy kamienne ostrze uk�u�o go bole�nie, przebijaj�c sk�r�. Chcia� od�piewa� �Alleluja�, ale zrezygnowa�. Ta pie�� �piewana solo nie brzmia�aby zbyt dobrze. My�liwi tymczasem podeszli bli�ej, szczypi�c go i poszturchuj�c. Wybra� �Cich� noc� z nadziej�, �e kol�da troch� ich uspokoi. My�liwy, kt�ry wydawa� si� wpada� w trans, wyda� z siebie niski, pohukuj�cy okrzyk.

Chcia�bym si� st�d wydosta�, pomy�la� Sean. Wszystko mi jedno w jaki spos�b. �eby si� to sko�czy�o�

U�miechn�� si� ponownie. By� to najszerszy grymas, na jaki by�o go sta�.

��Wiem, �e nie mo�ecie zrozumie� ani s�owa z tego, co m�wi�. Ale przecie� m�wi� rozs�dnie i spokojnie. Nie zjawi�em si� tu, by sprawi� wam k�opoty. Jestem po prostu go�ciem. Nazywam si� Sean Gabrielson, mam dwadzie�cia trzy lata i sko�czy�em studia fizyczne na Cal Tech. I mam zamiar m�wi� do was spokojnie i rozs�dnie, a� zrozumiecie, �e nie jestem �adnym zagro�eniem. Nie mam te� nic przeciwko �piewaniu dla was. Za�piewam cokolwiek, o co poprosicie. Mog� wykona� te� par� niez�ych kawa�k�w rockowych, znam te� par� hymn�w i pie�ni patriotycznych. Je�li b�d� musia� �piewa� a� do nast�pnego przeskoku, to nie mam nic przeciw temu. Po prostu st�jcie tu spokojnie i s�uchajcie, dobra?

Zacz�� od �Rock of Ag�. Przodkowie Indian s�uchali jak zahipnotyzowani. Wpatrywa�y si� w niego szeroko otwarte oczy. Najwyra�niej my�liwi zupe�nie nie wiedzieli, co pocz�� z takim intruzem.

��Mog� wam te� co� doradzi�. Na przyk�ad, �eby�cie zacz�li my�le� o emigracji na p�noc, poniewa� zwierz�ta, na kt�re polujecie, opuszcz� to terytorium w ci�gu nast�pnych paru setek lat. Post�pi� tak dlatego, poniewa� tutaj zacznie robi� si� naprawd� sucho i ciep�o, i�

W ich oczach pojawia� si� strach. Seanowi przesz�a przez g�ow� my�l, �e mo�e wzi�li go za boga. Albo po prostu d�wi�k jego g�osu robi na nich tak kolosalne wra�enie.

��Zrozumcie, na razie to jest p�ny plejstocen, ale ostatecznie powstanie tu stan Arizona. I mog� wam nawet przepowiedzie�, �e przez t� dolin� b�dzie sz�a autostrada biegn�ca od Flagstaff do Phoenix i Tucson�

Byli ju� na kolanach. Tak, naprawd� mnie czcz�, pomy�la� Sean. U�miechn�� si�. Oni chyba rzeczywi�cie my�l�, �e jestem bogiem. Chyba �e chodzi im o to, �ebym przesta� gada� i zacz�� �piewa�.

To zaczyna by� nawet zabawne, stwierdzi� i w tym momencie poczu� si�� przemieszczenia wyrywaj�c� go ku nowemu �wiatu. Nie teraz, pomy�la� z irytacj�. Nie, kiedy zaczynami i�� tak dobrze! Lecz nie m�g� nic na to poradzi�. Si�a przemieszczenia oddzieli�a go od Quintu-Leeli, a teraz psu�a mu dobry pocz�tek, kt�ry zrobi� na drodze do zostania bogiem lub przynajmniej gwiazd� estrady. Jeszcze przez moment patrzy� na przera�onych �owc�w bizon�w, a zaraz potem unosi� si� w blasku zielonego �wiat�a gdzie� bardzo, bardzo, bardzo daleko st�d�

To na razie, przyjaciele! A teraz naprz�d! Dok�d?

Mia� przed sob� przysz�o�� niezwykle odleg�� od jego �wiata. Dziewi��dziesi�t pi�� tysi�cy sto dwadzie�cia dziewi�� lat. Ogromny skok. Ostatnie przemieszczenie do przodu przenios�o go o prawie dziewi��set pi��dziesi�t jeden lat. i nawet �wiat Quintu-Leeli, Anno Domini dwa tysi�ce dziewi��set sze��dziesi�tego si�dmego, by� niepor�wnywalny z niczym, co zna� do tej pory. Tak kolosalne zmiany zasz�y pomi�dzy jego w�asnymi czasami a czasami Quintu-Leeli. Tymczasem teraz przenosi� si� w przysz�o�� sto razy dalsz�. W rok dziewi��dziesi�t pi�� tysi�cy sto dwudziesty dziewi�ty! Zmiana, jaka nast�pi�a w ludzkim �yciu przez tak d�ugi czas, musia�a by� niewyobra�alnie ogromna. Przej�cie od pierwszych cywilizacji Egiptu i Mezopotamii do wieku podr�y w czasie i przestrzeni zabra�o wszak tylko pi�� tysi�cy lat.

Czy w tym �wiecie b�dzie jeszcze istnie� ludzka rasa? Lub mo�e wyewoluowa�a do czego� nieprawdopodobnie dziwnego? Gdzie znajdowa� si� teraz? Czym by�a ta kula zielonego �wiat�a? Co go tu spotka? Wiele pyta�, a odpowiedzi brak.

Wtem odezwa� si� mi�y, g��boki g�os:

��Cze��, Sean, mi�o ci� zn�w widzie�. Ile� to ju� czasu up�yn�o, m�j ch�opcze�

Bardzo znajomy g�os, g�os jego dziadka, dziadka Gabrielsona, kt�ry mieszka� w San Diego!

Sean zamruga�, pr�buj�c dojrze� co� w otaczaj�cym go zielonym �wietle.

��To ty, dziadku?

��A kt� by inny, ch�opcze?

Rzeczywi�cie, g�os dziadka. G�os m�drego, kochanego staruszka, kt�ry sp�dzi� z nimi tak wiele weekend�w, kt�ry lubi� opowiada� o pierwszych telewizorach, odrzutowcach, o pierwszej podr�y na Ksi�yc i o pierwszych lotach prom�w kosmicznych. Dziadek Gabrielson, kiedy by� m�ody, pracowa� jako in�ynier dla programu �Apollo�, a p�niej przy realizacji projektu wahad�owc�w. W czasie swego �ycia ogl�da� wszystkie wa�ne zmiany, kt�re ukszta�towa�y wsp�czesny �wiat.

Ale co dziadek Gabrielson robi� tutaj? Przecie� on �y� w starych, dobrych czasach lat dziewi��dziesi�tych, a umar� na rok przed tym jak Sean i Erik zostali wybrani do udzia�u w programie �Wahad�o�.

��Ja r�wnie� jestem tutaj, synku. Tak wiele up�yn�o czasu! G�os jego babci. Umar�a, kiedy mia� dziesi�� lat. A potem w zielonej kuli pojawi� si� ojciec. Poklepywa� go po plecach, �mia� si� i pyta�, czy Sean da sobie rad� z utrzymaniem swoich wynik�w w baseballu, skoro tak poch�oni�ty jest tym przemieszczaniem si� w czasie. By�a te� mama promieniej�ca dum�. I rodzice matki, dziadek i babcia Weissowie. Sean s�abo ich zna�, poniewa� mieszkali stale w Belgii. Erik by� tu r�wnie�.

Dzie� Dzi�kczynienia. Na stole olbrzymi indyk, kompot �urawinowy, stosy marcepanowych cukierk�w i mn�stwo innych przysmak�w. Zebra�a si� ca�a rodzina. Ojciec jak zwykle zaj�� si� krojeniem. On i Erik siedzieli rami� przy ramieniu. W tak odleg�ej przysz�o�ci�

Sean spojrza� na brata. Czu� t� bratersk� wi�, kt�ra ��czy�a go przez ca�e �ycie z bratem bli�niakiem i kt�rej brak odczu� w chwili rozpocz�cia eksperymentu na platformie manewrowej.

��Naprawd� tu jeste�?�� zapyta�. Erik u�miechn�� si�.

��A co? My�lisz, �e jestem jak�� zab��kan� halucynacj�?

��Ale to niemo�liwe, �eby to wszystko dzia�o si� naprawdꠗ powiedzia� Sean.�� Dzie� Dzi�kczynienia w roku dziewi��dziesi�t pi�� tysi�cy sto dwudziestym dziewi�tym? Babcia i dziadek, tutaj? Mama i tato? Nie. Jestem w jakiej� /ielonej kuli, a to wszystko jest w�a�nie halucynacj�, kt�r� wyci�gni�to mi z pami�ci. Zrobi�y to jakie� istoty. Zgadza si�?

Erik spojrza� na niego wzrokiem pe�nym wsp�czucia:

��Chyba z tob� jest co� nie tak. A przynajmniej nie�le ci odbi�o. Jestem tak samo realny jak i ty, i chyba o wiele bardziej g�odny. Lepiej si� zamknij i bierz si� za indyka!

W�dr�wka na czworakach po zlodowacia�ym zboczu i walka z o�lepiaj�c� burz� �nie�n� by�a zaj�ciem wystarczaj�co paskudnym. A do tego jeszcze musia� oddycha� tym okropnym powietrzem. Ka�dy oddech by� jak wci�ganie w p�uca sopli lodu. Ponadto mia� za plecami zgraj� w�ciek�ych neandertalczyk�w�

Z ulg� przyj�� narastaj�c� si�� przemieszczenia, kt�ra mi�osiernie zabiera�a go daleko st�d w jakie�, bez w�tpienia cieplejsze miejsce. Wyl�dowa� na czworakach, skulony, kaszl�c i sapi�c z wysi�ku. W ko�cu spojrza� w g�r�.

Ujrza� twarz neandertalczyka. Pofa�dowane czo�o, okr�g�y podbr�dek, szeroki nos, usta jak wylot lufy. Bystre, ciemne oczy bada�y go z uwag�.

��H�? Czy ja ci� zabra�em ze sob�?�

Neandertalczyk kl�kn�� obok niego i powiedzia� co� w nieznanym j�zyku. Jego g�os by� niski, a spos�b, w jaki m�wi�, wyda� si� Erikowi dziwnie melodyjny. Neandertalczyk nie sprawia� wra�enia usposobionego wrogo. Erik dostrzeg� za nim zielone wzg�rza, szerok� dolin� przeci�t� �a�cuchem jezior, a w oddali las.

Gdziekolwiek spojrza�, widzia� krz�taj�ce si� prehistoryczne humanoidy.

Wyl�dowa� w�r�d kilkunastu neandertalczyk�w. W odleg�o�ci stu metr�w po lewej spacerowa�y smuk�e, drobne stworzonka wygl�daj�ce troch� jak ma�py bezogonowe, ale posiadaj�ce zupe�nie wyprostowan� postaw�. Erik stwierdzi�, �e s� to australopiteki z wczesnego plejstocenu. Zajmowa�y one miejsce gdzie� po�rodku drogi ewolucyjnej prowadz�cej do �homo sapiens�. A tam dalej, to nape�niaj�ce groz� monstrum, masywne jak nied�wied� grizzly? Czy to przypadkiem nie jest gigantopitek sprzed miliona lat przed Chrystusem? Albo tamte istoty, prawie jak ludzie? Czy�by byli to przedstawiciele �homo erectus�, przodkowie rasy ludzkiej, kt�rych szcz�tki zosta�y znalezione na Jawie i w Chinach.

A tamte�

I tamte�

I te�

Gdziekolwiek spojrza�, zawsze trafia� wzrokiem na jakie� niezupe�nie ludzkie istoty. Ca�a ewolucyjna historia ludzko�ci, wszystkie wymar�e gatunki, kt�re Erik studiowa� w szkole, a tak�e sporo takich, kt�rych w og�le nie by� w stanie zidentyfikowa�.

Co to za miejsce? Je�li nie pogubi� si� w obliczeniach, by� na poziomie plus-pi�ciuset-miliard�w-minut, czyli dziewi��set pi��dziesi�t jeden tysi�cy lat w przysz�o�ci. Co te wszystkie stworzenia tutaj robi�?

��Jak si� domy�lam, przyby� pan w�a�nie przed chwil�?�� odezwa� si� uprzejmy g�os za plecami Erika.

Erik odwr�ci� si� i zadr�a� z wra�enia. Przed nim sta� brodaty m�czyzna oko�o pi��dziesi�tki, elegancki i sympatycznie u�miechni�ty, ubrany w co�, co przypomina�o str�j do konnej jazdy z ko�ca osiemnastego czy dziewi�tnastego wieku. Prawdziwy angielski d�entelmen na przechadzce po lesie.

��Bathurst�� powiedzia�.�� Nazywam si� Benjamin Bathurst. By�y ambasador Jego Kr�lewskiej Mo�ci Jerzego III na dworze Franciszka Pierwszego, cesarza Austrii. Oczywi�cie, nikim takim ju� nie jestem.

��Erik Gabrielson�� przedstawi� si� wstrz��ni�ty Erik.�� Z Los Angeles, z Kalifornii ze� ze Stan�w Zjednoczonych.

��Mi�o mi pana pozna栗 odpar� Bathurst.�� To doprawdy czaruj�ce zobaczy� jak�� ludzk� twarz. Jest nas tutaj czterdziestu, jak s�dz�. Oczywi�cie ma�py przewy�szaj� nas liczebnie. Wszyscy tu s� raczej przyjacielscy. Wie pan, �e znalaz� si� pan milion lat w przysz�o�ci? M�wi pan Stany Zjednoczone? Ameryki? Te by�e kolonie? Je�li dobrze sobie przypominam, Kalifornia nigdy nie by�a koloni�. Ale przypuszczam�

��Dostali�my j� od Meksyku�� wtr�ci� Erik.�� To by�o oko�o tysi�c osiemset czterdziestego dziewi�tego roku. Tak, wiem, �e jeste�my milion lat w przysz�o�ci. W przybli�eniu. Ale pan� Jerzy III�

Z trudem m�g� si� wys�owi�, j�zyk uwi�z� mu w gardle, a g�os sta� si� zachrypni�ty ze zmieszania. Neandertalczyk, mrucz�c co� do siebie, g�aska� bogato rze�bion� lask� Bathursta. Anglik u�miechn�� si� i odsun�� go delikatnie.

��Z kt�rego roku pan pochodzi?�� spyta�.

��Kiedy startowa�em, by� rok dwa tysi�ce szesnasty.

��Ach, dwa tysi�ce szesnasty. Niewiarygodnie bajeczna przysz�o��. No c�, b�dziemy mie� sobie wiele do opowiedzenia. Nikt tu nie pochodzi z p�niejszych czas�w ni� rok tysi�c osiemset pi��dziesi�ty trzeci, o ile mi wiadomo. Wi�kszo�� z nas jest z czas�w znacznie wcze�niejszych. Czy wie pan, �e mamy tu paru Rzymian i paru Grek�w, jednego czy dw�ch Egipcjan� S� i tacy, kt�rzy pos�uguj� si� niezrozumia�ym dla nas j�zykiem. Musz� by� bardzo staro�ytni. Ja osobi�cie zosta�em schwytany w tysi�c osiemset dziewi�tym roku.

��Schwytany?

��O, tak. Oczywi�cie, ch�opcze! A jak my�la�e�, �e si� tu znale�li�my?

Erik obliza� wargi.

��Ja jestem tutaj w rezultacie eksperymentu podr�y w czasie przeprowadzanego przez Kalifornijski Instytut Technologii�� powiedzia�.�� Ale pan�

Bathurst wzruszy� ramionami.

��Ofiara porwania. Zosta�em przeniesiony tu si��. Schwytany bez uprzedzenia. Ten sam los przypad� w udziale wszystkim tu obecnym, zar�wno ludziom, jak i pozosta�ym stworzeniom. Okazuje si�, �e z wyj�tkiem pana, je�li rzeczywi�cie by� pan ochotnikiem. Ca�a reszta to niewolnicy. Musz� przyna�, �e to bardzo komfortowa niewola, ale, tak czy inaczej, niewola. Z przykro�ci� te� musz� podkre�li�, �e jest to tak�e do�ywocie. Cho�, jak m�wi�, warunki s� bardzo wygodne jak na wi�zienie.

Porwany z tysi�c osiemset dziewi�tego roku? Rzymianie? Grecy? Neandertalczycy? Australopiteki?

��Ale kto� kto�

��Kto jest odpowiedzialny za zebranie nas tutaj, chcia� pan zapyta�? P�bogowie, kt�rzy zamieszkuj� �w odleg�y eon, ch�opcze! Nasi w�a�ni dalecy potomkowie! Mo�e spotka ich pan kt�rego� dnia. Ja jak dot�d mia�em zaledwie trzy razy okazj� ich zobaczy�. Widok raczej godny uwagi, jak pan sam si� �askawie przekona. Prawdziwi p�bogowie, tak dalecy od nas, jak my dalecy jeste�my od tych kosmatych, tna�pokszta�tnych d�entelmen�w. Czy spostrzeg� pan ju�, �e znale�� tu mo�na okazy wszystkich historycznych gatunk�w? l prehistorycznych gatunk�w r�wnie�, o�miel� si� zauwa�y�. To rodzaj ogrodu zoologicznego. Rozumie pan, wystawa ludzi z minionych epok zebranych tutaj tajemniczymi, magicznymi sposobami. Ja jestem jednym z punkt�w programu wystawy, ch�opcze. Dla rozrywki i pouczenia moralnego naszych odleg�ych potomk�w. I pan r�wnie�, rozumie pan? Teraz i pan tak�e.

Prawie ju� uwierzy�, �e to rzeczywisto��. Delikatne, soczyste mi�so indyka, s�odki kompot �urawinowy, gor�ce, paruj�ce bu�eczki�� wszystko to tak bardzo przypomina�o Seanowi rodzinne �wi�ta z jego ch�opi�cych lat, �e po chwili da� si� przekona� z�udzeniu i pozwoli�, by ono go porwa�o. Mama, tata, dziadkowie, Erik�

I kiedy ju� uwierzy�, wszystko zacz�o stawa� si� mgliste i niematerialne. Spojrza� w�wczas na otaczaj�ce wszystko zielone �wiat�o i wyda�o mu si�, �e widzi za nim rz�d twarzy, kt�re mog�y by� ludzkimi twarzami, ale r�wnie dobrze mog�y nale�e� do zupe�nie innych istot� Potem wszystko poch�on�a ciemno�� i si�a przemieszczenia ponios�a go dalej. .

Znalaz� si� w d�ungli. Powietrze by�o ci�kie i parne. Wysokie, smuk�e drzewa ros�y blisko siebie, a ich korony tworzy�y zwarty baldachim. Tu i �wdzie w prze�witach listowia widzia� na horyzoncie blade sto�ki g�r. By� to �wiat roku dziewi��set pi��dziesi�t jeden tysi�cy dwie�cie dziewi��dziesi�tego trzeciego przed Czasem Zero.

I sta� tu najwi�kszy goryl, jakiego kiedykolwiek w �yciu widzia�. Nieca�e pi�� metr�w przed Seanem�

Zreszt� nie by� pewien, czy to na pewno jest goryl. Mo�e raczej orangutan o kr�tkiej szyi i wkl�ni�tej klatce piersiowej. Lub co� po�redniego pomi�dzy orangutanem a gorylem. W ka�dym razie olbrzym. Sta� na czterech �apach i Sean podejrzewa�, i� w pozycji pionowej ten stw�r mia�by oko�o trzech metr�w wysoko�ci.

Stworzenie obserwowa�o przybysza, a jego oczy zdawa�y si� pyta�: Kim, u diab�a, jeste�? Wyda�o basowy, z�owieszczy pomruk i nadal bacznie obserwowa� Seana paciorkami ��tych oczu. Goryle czy orangutany jedz� owoce i ro�liny, powiedzia� do siebie Sean. Ten go�� nie wygl�da na takiego, co by mia� ochot� mnie upolowa�. Ale jest du�y, nawet bardzo du�y. I nie robi wra�enia przyja�nie nastawionego. Znalaz�em si� na jego prywatnym terenie, a on pewnie tego nie lubi.

��Pos�uchaj no�� odezwa� si� Sean.�� Nie chc� ci si� naprzykrza�, ani przeszkadza� ci w czymkolwiek, rozumiesz? Tak jak powiedzia�em to ju� tym Indianom, w najmniejszym stopniu nie mam zamiaru ci� niepokoi�. Jestem tu tylko go�ciem. I nie zamierzam zosta� tu d�ugo, uwierz mi.

Wydawa�o si�, �e gigantyczna ma�pa marszczy brwi, jakby rozwa�a�a jego argumenty. Lecz nie wygl�da�o na to, by spodoba�o jej si� to, co us�ysza�a.

Zacz�a parska� i pomrukiwa�. Stan�a na dw�ch �apach, wznosz�c si� do swych niewiarygodnych rozmiar�w, i zacz�a wali� w piersi jak King Kong. Wydawa�a przy tym agresywne pomruki. Sean zastanawia� si�, czy ta bestia go zaatakuje. Nie mia� pewno�ci. A ma�pa r�wnie� nie by�a zdecydowana. Przez d�u�sz� chwil� ko�ysa�a si� w miejscu to w prz�d, to w ty�, sapi�c przy tym, mierz�c intruza wzrokiem i t�uk�c si� w pier�. Potem opar�a si� na k�ykciach i rykn�a nisko i z�owieszczo. Tak, pomy�la� Sean, chce mnie atakowa�. Ona zupe�nie powa�nie my�li o upolowaniu mnie.

Wi�c mam tu zgin��? Prawie milion lat przed narodzeniem Chrystusa? A mo�e uda mi si� st�d wymkn��, a za to Erik trafi na t� r�bni�t� ma�p�. Ma�o pocieszaj�ca mo�liwo��

Cholera! Cholera! Cholera!

25

Erik

��5 x 10^12 minut

Przemieszczenia nast�powa�y zbyt szybko, bez chwili oddechu, jedno za drugim. Wizyta u �piewaj�cych neandertalczyk�w podczas zawiei �nie�nej, a zaraz potem kr�tkie odwiedziny w odleg�ej przysz�o�ci, gdzie australopiteki, pitekantropy, Rzymianie, Grecy i dziewi�tnastowieczni Anglicy �yli razem w dziwacznym zoo. Si�a przemieszczenia zabra�a go stamt�d o wiele za szybko, nie zd��y� nawet wypyta� o wszystko, co pragn�� wiedzie�.

A teraz to. Dziewi�� i p� miliona lat wstecz. Prawdziwy raj dla marzycieli, kt�rzy w dzieci�stwie lubowali si� w budowaniu dinozaur�w z papier-mache. Oczywi�cie tutaj nie by�o dinozaur�w. To by� okres plejstocenu, dinozaury za� �y�y du�o wcze�niej. Ten �wiat by� �wiatem ssak�w. Ale dinozaury czy nie, by�y tu takie zoologiczne dziwy, �e Erik z ch�ci� zosta�by tu rok, pi�� lat, a nawet dziesi��. By�o tyle do obejrzenia! Mimo �e paleozoologia nie by�a jego dziedzin��� ledwo by� w stanie nazwa� zaledwie po�ow� ogl�danych tu stworze� da�by wiele, by m�c pozosta� w tym �wiecie d�u�ej. Cho�by jeszcze miesi�c� tydzie� cho�by� Wiedzia� jednak, �e niepowstrzymany ruch wahad�a wkr�tce wyrzuci go st�d ku nowej przygodzie.

Olbrzymi stw�r podobny do �wini ze szczeciniast� mord� i przera�aj�cymi z�bami, stw�r wi�kszy ni� jakikolwiek nosoro�ec, sapi�cy i ryj�cy w g�szczu ro�lin�

Ow�osiony s�o� o kr�tkim tu�owiu i d�ugiej, wydatnej szcz�ce, z dwiema parami k��w�

P�ochliwe, ��te zwierz� z g�upaw� min� wielb��da i zwinnym cia�em gazeli. Ca�e ich stado bieg�o w szalonym tempie i tratuj�c wszelk� ro�linno��

By�o i takie, kt�re mia�o cia�o i g�ow� wielb��da, ale szyj� �yrafy i pas�o si� spokojnie, wyci�gn�wszy szyj� ku szczytom drzew na wysoko�� przesz�o siedmiu metr�w�

I jeleniopodobne zwierz� z rogami umieszczonymi na nosie, i jedno z tygrysimi k�ami, inne z g�ow� ca�� w dziwnych guzach i grzebieniach, i ca�e mn�stwo innych dziwol�g�w�

Gigantyczny ziemny leniwiec z d�ugim, obwis�ym ryjem, niewiele r�ni�cy si� od zwalonego pnia�

Wielki jak czo�g armadillo �omocz�cy w�ciekle o ziemi� swym kolczastym ogonem�

Zwierz�ta jak ze snu. Jak z mary sennej. By�y wsz�dzie�� pas�c si�, pe�zaj�c, czo�gaj�c, wspinaj�c si�, poluj�c lub �pi�c. Erik chcia� zobaczy� ka�de z nich, zakodowa� ich obraz w pami�ci i wr�ci� z t� Plejstoce�sk� Krain� Czar�w zmagazynowan� w g�owie. Paleozoolodzy mieliby co robi� przez nast�pne dziesi�� lat. Unikatowe okazy, zwierz�ta nie znane nauce� Ale czu� ju� wzbieranie si�y przemieszczenia.

Nie� Zaczekaj!� Jeszcze dzie�, b�aga� w my�lach. P� dnia. Cho� ze trzy godzinki!

Nie mia� szans. Si�a wahad�a by�a nieub�agana. R�wnowaga musia�a zosta� zachowana.

Wi�c teraz� do przodu�

Od Czasu Zero dzieli�o go teraz pi�� bilion�w minut, a ogromna ma�pa przesta�a by� zagro�eniem. Wahad�o ko�ysa�o si� niepowstrzymanie, a si�a przemieszczenia dzia�a�a z �elazn� konsekwencj�, raz po raz zmieniaj�c go w lawin� tachion�w i przerzucaj�c w przeciwny kraniec czasu. I ta konsekwencja uratowa�a go. Lecz kiedy obaj wystartuj� w drog� powrotn�, to Erik stanie na drodze szar�uj�cej ma�py.

Musz� co� zrobi�, by go ostrzec, pomy�la� Sean. Tylko co? Rozejrza� si� dooko�a. Sta� po pas w morzu kwitn�cych ro�lin, kt�re nie przypomina�y �adnych znanych mu kwiat�w i ros�y na wysokich na metr kryszta�owych �odygach. Nad g�ow� Seana, jak o�lepiaj�ca latarnia morska, wype�niaj�c po�ow� nieba b�yszcza� drugi, niebieski �wiat.

Przypomina� Ziemi�. Wypuk�y l�d, troch� za bardzo przesuni�ty na po�udnie, wygl�da� na Afryk�, a tam, gdzie powinna znajdowa� si� Europa, by� jedynie szeroki ocean po��czony z Morzem �r�dziemnym. Na zachodzie Sean rozpozna� zakrzywienie wschodniego wybrze�a Ameryki Pomocnej, cho� linia brzegu nie pokrywa�a si� z t�, kt�r� zna� ze wsp�czesnych mu map. Nie by�o te� Indii Zachodnich. Z boku i u do�u majaczy� okr�g�y garb wyspy le��cej dok�adnie tam, gdzie powinna znajdowa� si� Ameryka Po�udniowa.

Je�eli by�a to Ziemia, to przesz�a ona kolosalne zmiany.

Chwileczk�, Ziemia? Wi�c gdzie on by�? Na Ksi�ycu? Pachn�cy ogr�d pe�en z�otych kwiat�w wznosz�cych si� na kryszta�owych �odygach� na Ksi�ycu? Kwiaty na Ksi�ycu? I to s�odkie, �wie�e powietrze?

Dziewi�� i p� miliona lat. W tym �wiecie wszystko musia�o by� mo�liwe.

Przeszed� par� krok�w. Si�a grawitacji nie r�ni�a si� od ziemskiej, a przecie� na Ksi�ycu powinien prawie p�ywa� w powietrzu. Chyba �e i to zosta�o skorygowane. Skoro ludzie byli w stanie stworzy� atmosfer� i wyhodowa� kwiaty, mogli te� zmieni� si�� grawitacji.

Czy to mo�liwe, by Ziemia wygl�da�a tak jak ta tarcza na niebie? Nie umia� sobie odpowiedzie�. �a�owa�, �e jego astronomiczna i geologiczna wiedza s� tak skromne. Wiedzia�, �e kontynenty dryfuj�, lecz czy mog�y one a� tak drastycznie zmieni� swoje po�o�enie przez zaledwie dziewi�� i p� miliona lat? Oczywi�cie Erik by wiedzia�. Ale Erika tu nie by�o.

W ko�cu Sean doszed� do wniosku, �e ludzie tej ery mog� zrobi� wszystko, na co maj� ochot�. Mogli przesun�� Ksi�yc bli�ej Ziemi, odsun�� Ameryk� Po�udniow� od P�nocnej� Mog� absolutnie wszystko. Jak wiek cud�w, to wiek cud�w.

Poczu� si� jak cz�owiek pierwotny przeniesiony nagle w �wiat telefon�w, telewizji, komputer�w i statk�w kosmicznych. Cuda. Wsz�dzie same cuda. A on naprawd� by� prymitywnym stworem, cz�ekokszta�tn� ma�p�, ow�osion� i staro�ytn�, kt�ra ci�gle jeszcze musi si� codziennie goli� i wci�� nosi w brzuchu �lep� kiszk�. Jak�e musz� mu wsp�czu�, ci niewidzialni obserwatorzy, kt�rzy�� Sean by� o tym przekonany�� przygl�daj� mu si� teraz! Czy oni byli w og�le lud�mi? Czy istnieje jeszcze co� takiego jak rasa ludzka? Czy te� wymar�a ona dawno temu, ust�puj�c miejsca jakiemu� gatunkowi superistot?

Pochyli� si� i pozwoli� d�oniom nacieszy� si� dotykiem cudownych, krystalicznych kwiat�w. Kwiat zadr�a� z lubo�ci� jak �askotany kociak i zacz�� nuci� powoln�, zmys�ow� melodi�. Natychmiast rozko�ysa�y si� te� inne kwiaty, delikatnie muskaj�c Seana, jakby chcia�y zwr�ci� na siebie jego uwag�. Dotknij mnie, zdawa�y si� m�wi�, dotknij mnie, dotknij mnie, dotknij mnie! Spraw, bym za�piewa�!

Ten ogr�d �piewaj�cych kwiat�w przypomnia� mu to, co Alicja odkry�a w krainie �Po drugiej stronie lustra�; pr�ne i wynios�e Tygrysie Lilie, R�� i Fio�ka. On i Erik tyle razy czytali t� ksi��k�! Erik zawsze wola� �Krain� czar�w�, a Sean �wiat ,,Po drugiej stronie lustra�. I oto naprawd� si� w nim znalaz�.

��Lubicie to, prawda?�� spyta� kwiat�w.

Id�c przez ogr�d, zatrzymywa� si� tu i �wdzie, g�aszcz�c kwiaty, a� rozko�ysa�y si� i roz�piewa�y ich ca�e setki. S�odycz tej melodii wype�ni�a pachn�cy ogr�d. Sean nigdy dot�d nie s�ysza� czego� r�wnie pi�knego.

Ogarn�� go niesamowity spok�j i poczu� w duszy Obecno��. Co� magicznego, �wi�tego prawie. Spacerowa� pomi�dzy kwiatami, wdycha� delikatne, nocne powietrze i zatrzymywa� si� czasem, by spojrze� na niebieski glob wisz�cy, zdawa�oby si�, tu� nad jego g�ow�. Mia� wielkie szcz�cie, �e znalaz� si� tu, tak wiele milion�w lat poza w�asnym czasem, �e m�g� by� tu cho� przez chwil�! Wiedzia�, �e nie b�dzie mu dane zobaczy� czego� wi�cej poza tym ogrodem, bo te� nie by�by w stanie poj�� tego �wiata, ale nie to by�o teraz wa�ne. By� tutaj. Czu� dotyk czego�, co by�o ponad nim tak dalece, jak on by� ponad cz�ekokszta�tnymi ma�pami z dzikich puszcz u zarania dziej�w. Czego� cudownego, wielkiego i wszechogarniaj�cego. Czego� wszechmog�cego. Lecz nawet b�d�c wobec tego czego� tak ma�ym i nik�ym jak ziarnku py�u, czu� z Tym wie� pokrewie�stwa. By� jego cz�ci�, a Ono by�o cz�ci� niego.

Naraz przypomnia� sobie o Eriku i o rycz�cej w�ciekle, olbrzymiej ma�pie, kt�r� Ricky z ca�� pewno�ci� spotka, kiedy przyjdzie jego kolej na wizyt� w prehistorycznej d�ungli. Nastr�j harmonii i b�ogo�ci rozwia� si� natychmiast.

Kwiaty zanuci�y jak�� koj�c� melodi�, ale Sean nie m�g� przesta� my�le� o niebezpiecze�stwie czyhaj�cym na jego brata. Ma�pa naprawd� wygl�da�a gro�nie. Co b�dzie, je�eli zabije Ricky'ego? Co stanie si� z eksperymentem? Ze �wiatem? Co stanie si� z nim samym? Powiedzie� sobie, �e wszystko b�dzie dobrze, to by�o zbyt ryzykowne. Pami�ta� oczy tej ma�py�

Gdybym tylko m�g� go ostrzec, rozmy�la�. Ale jak? Jak?

��Musz� ostrzec mojego brata�� odezwa� si� do kwiat�w. Przez ogr�d przeszed� delikatny i melodyjny szmer. Sean

usiad� na pobliskim kamieniu. Mia� on koj�c�, bia�� barw� i po�ysk marmuru. Naraz w g�owie Seana zrodzi� si� pomys�.

��Wybaczcie mi�� powiedzia�.�� Ale musz� zeszpeci� to cudowne miejsce. By� mo�e, wa�� si� teraz losy ca�ej struktury przesz�o�ci i przysz�o�ci.

Wyci�gn�� laser i prze��czy� go na najwy�sz� moc. Zacz�� pisa�. Na nieskazitelnie bia�ym kamieniu pojawi�y si� pokraczne, zw�glone litery.

Potem jak najzwi�lej napisa� bratu, gdzie i kiedy czeka na niego ma�pa. Zasugerowa� te�, i� lepiej by�oby, gdyby Erik przyby� tam z broni� w r�ku.

��Jak my�licie, czy to wystarczy?�� zwr�ci� si� do kwiat�w.�� Czy Erik zauwa�y wiadomo��? Czy zd��y unieszkodliwi� t� ma�p�?

Kwiaty zn�w si� roz�piewa�y, koj�co i mi�o. Wszystko b�dzie w porz�dku, zdawa�y si� m�wi�. Wszystko si� dobrze sko�czy.

Mam nadziej�, �e to prawda, my�la� Sean, pr�buj�c si� uspokoi�. Powoli wraca�o niezwyk�e, magiczne uczucie. To miejsce by�o zbyt pi�kne, aby strach i rozdra�nienie mog�y trwa� d�ugo. Powr�ci�a niebia�ska harmonia. Powr�ci� spok�j. Raz jeszcze poczu� wszechogarniaj�c� Obecno��.

Nagle kwiaty umilk�y. Sean przyjrza� si� l�ni�cej Ziemi i zadr�a� ze zdumienia.

Do przodu�

�niewyobra�alnie daleko w przysz�o��

Unosi� si� w przestrzeni zawieszony w p� drogi pomi�dzy gdzie� a nigdzie, otoczony z�ocistym �wiat�em. Komety pozostawia�y za sob� o�lepiaj�ce smugi. S�o�ca drga�y i ta�czy�y. Nape�ni� swe d�onie ciep�ym i mi�kkim tworzywem przestworzy.

Czu� si� jak b�g. By� bogiem.

Dotar� do Czasu Ostatecznego. Moc osobliwo�ci, kt�ra nap�dza�a jego w�dr�wk�, osi�gn�a granic�. Czas Zero pozosta� dziewi��dziesi�t pi�� milion�w lat za nim. Tutaj w kr�lestwie �wiat�a wszystko by�o niesamowite. Dryfowa� mi�dzy gwiazdami, daleko od Ziemi. Ziemia? Prawie nie m�g� jej sobie przypomnie�. Ledwo pami�ta� samego siebie: kim by�, dlaczego i jak si� tu znalaz�� Wszystko sta�o si� takie dalekie i niewyra�ne. Wszystkie pe�ne niepokoju przedsi�wzi�cia, ca�a zu�yta energia i nigdy nie ko�cz�ca si� gonitwa. Wrz�cy kocio�, jakim by�a Ziemia i miliardy jej mieszka�c�w.

Wiedzia�, �e znale�li to, do czego d��yli. Ludzie bez wytchnienia szukaj�cy odpowiedzi znale�li j�, czymkolwiek by�a. Znale�li dawno temu, kiedy Ziemia jeszcze istnia�a, i stali si� podobni bogom. A teraz Ziemi ju� nie ma, a oni odeszli wraz z ni�. Odeszli we Wszech�wiat, w to pe�ne �wiat�a kr�lestwo.

Dotkn�li gwiazd, a gwiazdy zaakceptowa�y ich obecno��. Tak jak zaakceptowa�y jego, pielgrzyma spoza czasu.

Jak to mo�liwe, zastanawia� si�, �e jestem tu, w mi�dzygwiezdnej przestrzeni i wci�� oddycham? Odpowiedzia� mu spokojny g�os znik�d:

�Dop�ki jeste� tu z nami, b�dziesz taki jak i my. Kiedy odejdziesz, przywr�cimy ci twoj� posta�.

��Kim jeste�cie? Gdzie jeste�cie? Czym jeste�cie?�� pyta�. �Jeste�my wszystkimi, l jeste�my wsz�dzie. Jeste�my

tymi, dla kt�rych przygotowujesz drog�. I teraz b�dziemy si� tob� opiekowa� i dba� o ciebie. Witamy ci� po�r�d nas�.

��Rozumiem�� odpar� Erik i wyda�o mu si�, �e rzeczywi�cie rozumie.

Jego d�uga podr� wydawa�a si� snem. Przez jego umys� przep�ywa�y fragmenty dziwnych scen: rozga��ziaj�ce si� w niesko�czono�� tunele, przez kt�re maszerowa�y dziwaczne, milcz�ce stwory, i ch�opiec wychodz�cy z ma�ego domku na zniszczon� trz�sieniem ziemi ulic�, pn�cza w tropikalnych upa�ach i przycupni�te przy ognisku kud�ate stworzenia, chroni�ce si� w jaskini przed �nie�n� burz�. Olbrzymie sekwoje rosn�ce ku niebu jak kolumny katedry, Anglik w stroju je�dzieckim g�aszcz�cy cz�ekokszta�tn� ma�p�, kt�ra znik�a z powierzchni Ziemi cztery miliony lat wcze�niej, i wielb��d z szyj� �yrafy, i du�o, du�o wi�cej. Potok obraz�w. Za nim by�a niewiarygodnie d�uga podr�, a wkr�tce wahad�o zabierze go w drog� powrotn� ku nowym przygodom� Ale to mia�o dopiero nast�pi�. Teraz by� tutaj, w wielkiej ciszy i bezruchu �wiata poza �wiatem, przebywaj�c miedzy lud�mi, kt�rzy si�gn�li gwiazd.

I on r�wnie� m�g� dotkn�� gwiazd. M�g� je obj�� i poch�on��, i pozwoli�, by one poch�on�y jego. Tu blisko iskrzy�a si� niebieska gwiazda, a tam bia�a, a tam dalej ogromna czerwona, a on ich wszystkich dosi�ga�. I czu� w sobie pulsuj�cy ci�ar miliard�w lat stwarzania. I s�ysza� unosz�c� si� w przestworzach pie�� tych, kt�rzy przed nim dost�pili tego kr�lestwa. Dryfowa� przez samo serce firmamentu przepe�niony wdzi�czno�ci� i harmoni� sfer, w kt�rej dane mu by�o uczestniczy� przez t� jedn� chwil�

Dooko�a, jak okiem si�gn��, przechadza�y si� dinozaury. Wystarczy�o obej�� krzak, by natkn�� si� na smoka jedz�cego w�a�nie �niadanie. Przesz�o si� za wzg�rze, a tu co�, co wygl�da�o jak czo�g, wysz�o sobie na spacer ze swymi pociechami. Spojrza�o si� w g�r�, a tu przelatywa�a z �opotem eskadra pterodaktyli machaj�cych d�ugimi, sk�rzastymi skrzyd�ami.

By� w prawdziwym zoo z okresu kredy. Fantastyczne monstra st�pa�y wok� oci�ale. I �eby nie zosta� przypadkowo zdeptanym, trzeba by�o wci�� okazywa�, �e jest si� czym� �ywym. I radzi� sobie z wywo�uj�cym przykre sw�dzenie mi�dzy �opatkami uczuciem, �e by� mo�e w�a�nie pojawi� si� za tob� tyranozaur szukaj�cy przek�ski.

Powietrze by�o gor�ce i wilgotne. Gigantyczne paprocie rosn�ce na wysoko�� palm tworzy�y ciemny i g�sty las. Wa�ki wielko�ci jastrz�bia brz�cza�y przera�aj�co, przemykaj�c we wszystkie strony.

��Ricky�� powiedzia� g�o�no Sean.�� Ricky, musisz to zobaczy�! Cz�owieku, zwariujesz chyba! To wszystko marnuje si� tu bez ciebie, ty stary dinozaurowy �wirusie�

Wiedzia�, �e Erik wkr�tce to wszystko zobaczy. Chyba �e co� mu si� przytrafi� Sean nie chcia� nawet o tym my�le�. Z Erikiem wszystko b�dzie dobrze. Musi by� dobrze. I ju� nied�ugo pojawi si� tutaj. A potem b�d� mogli rozpocz�� podr� powrotn�.

Dotar� do Czasu Ostatecznego. By� to najbardziej wysuni�ty w czasie ruch wahad�a. Granica zosta�a osi�gni�ta.

Erik przebywa� teraz w niewiarygodnie dalekiej przysz�o�ci, dziewi��dziesi�t pi�� milion�w lat po drugiej stronie Czasu Zero. A Sean zwiedza� okres kredy, ogl�daj�c pas�c� si� na skraju bagna rodzin� triceratops�w. Co�, co wygl�da�o na brontozaura, lecz prawdopodobnie nim nie by�o, wznosi�o sw�j w�owy �eb ponad powierzchni� jeziora. Lada moment si�a wahad�a nada im obu kierunek zwrotny, ku Czasowi Zero i czekaj�cym tam naukowcom.

Sean mniej wi�cej wiedzia�, jak b�dzie to przebiega�. Przez chwil� wyda si� im, �e czas stan�� w miejscu. B�dzie to kr�tka chwila oddechu przed pot�nym skokiem przez ca�� rozpi�to�� wahad�a. On i Erik wymieni� si� miejscami. Erik wyl�duje tutaj, mi�dzy swymi ukochanymi dinozaurami, a Sean pow�druje w nie znan� mu jeszcze, najodleglejsz� przysz�o��.

A p�niej z g�rki. Sean odwiedzi najpierw �wiat sprzed dziewi�ciu i p� miliona lat, potem za� wyw�druje dziewi��set pi��dziesi�t jeden tysi�cy lat w przysz�o��, dalej dziewi��dziesi�t pi�� tysi�cy w przesz�o�� i tak dalej. Przemierzy miejsca, w kt�rych by� Erik. A Erik odwiedzi ogr�d cud�w na Ksi�ycu, b�dzie musia� stawi� czo�o rozsierdzonej ma�pie oraz zawita na obiedzie w Dniu Dzi�kczynienia, kt�rego nigdy nie by�o. I b�dzie musia� jako� dogada� si� z �owcami bizon�w w Arizonie� P�niej zajmie miejsce Seana w ramionach Quintu-Leeli i prawdopodobnie r�wnie szybko zostanie z nich wyrwany. Zbyt szybko, by ta przygoda sta�a si� czym� wi�cej. Erik b�dzie oklaskiwa� prezydenta Hardinga i trafi na parad� w Glendorii, zorganizowan� na jego cze��.

Tymczasem jednak�

Sean sta� oparty o papro� cztery razy wy�sz� ni� on, pogr��ony we wspomnieniach dotychczasowej podr�y, kt�ra niby tr�ba powietrzna gna�a go przez bezmiary czasu. Obserwowa� parad� ogromnych gad�w. Teraz, gdy wrota czasu stan�y otworem, �wiat ju� nigdy nie b�dzie taki sam. Sean te� nie b�dzie taki sam. Jego umys� wype�nia�y niezwyk�o�ci, jakich nie do�wiadczy� dot�d �aden �miertelnik. �aden z wyj�tkiem Erika.

Niebezpiecze�stwa, dreszcz grozy, chwile oszo�omienia i zam�tu. I jeszcze ten wybuch nag�ej ekstazy, dor�wnuj�cy lub mo�e nawet przewy�szaj�cy mistyczne doznania, do�wiadczone podczas chwil sp�dzonych po�r�d �piewaj�cych kwiat�w, pod niebieskim blaskiem widocznej na niebie Ziemi.

Ju� wiedzia�� Czu� wyrywaj�c� go si��.

Z u�miechem i czu�o�ci� poklepa� bujn� papro�, jakby �egna� si� ze starym przyjacielem. Wolnym krokiem ruszy� ku brzegowi jeziora. Jego buty cmokta�y ha�a�liwie, kiedy pokonywa� bagnisty teren.

Mija� zaj�te sob�, sapi�ce i chrz�kaj�ce dinozaury. Nie wiedzia�y, kim by� i nie obchodzi�o ich to. By�y panami tego �wiata i mia�y jeszcze miliony lat na chrz�kanie i sapanie w swym ciep�ym, paprociowym kr�lestwie. Erik pewnie zechce pozosta� tu o wiele d�u�ej i b�dzie w�ciek�y, gdy wyrwie go st�d si�a przemieszczenia. Tak jak teraz wyrywa�a Seana.

�egnajcie triceratopsy. �egnajcie pterodaktyle. �egnajcie wy tam z tymi kolcami na grzbietach. Ja lec� dalej. Ale moje miejsce zaraz zajmie Erik. To porz�dny facet. O, tak. Jestem pewien, �e razem mi�o sp�dzicie czas.

Si�a przemieszczenia wyci�ga�a go w g�r� i na zewn�trz, z powrotem. Teraz wszystko przebiega� b�dzie w odwrotnej kolejno�ci. A kiedy wr�c� do punktu startu, on i Erik zejd� z platformy manewrowej dok�adnie w tym samym momencie, w kt�rym wyruszyli. Przynajmniej tak b�dzie wydawa� si� obserwatorom. Ale na tym sprawa si� nie sko�czy. Pi�� minut p�niej Sean2 zmaterializuje si� w laboratorium. Erik2 r�wnie�. Osiem godzin p�niej nast�pi kolejna materializacja. I nast�pna, po trzech dniach. I potem jeszcze raz i jeszcze raz i jeszcze, przez ca�� reszt� ich �ycia i po niej. On i Ricky pojawia� si� b�d� jak komety przez dziewi��dziesi�t pi�� milion�w lat, kt�re nast�pi� po Czasie Zero. Oni tymczasem b�d� �y� swoim zwyk�ym �yciem, a� zestarzej� si� i pomr�. I wci�� b�dzie na nich czeka� dziewi��dziesi�t pi�� milion�w lat �ycia�

To zaczyna�o by� naprawd� niepoj�te. Pomy�le� tylko, �e w roku dwa tysi�ce dwudziestym pi�tym uka�e si� twoje ja przybywaj�ce z czasu wcze�niejszego o dziewi�� i p� roku. A potem, dziewi��dziesi�t pi�� lat p�niej, je�eli b�dzie mia� troch� szcz�cia i do�yje tak s�dziwego wieku, prze�yje to jeszcze raz. Prawdopodobnie wtedy wielu ludzi b�dzie�

Widok dinozaur�w zaciera� si�.

I nagle� czas stan�� w miejscu. Wahad�o dotar�o do punktu r�wnowagi.

Zobaczy� Ricky'ego. Jego brat bli�niak unosi� si� w przestrzeni dok�adnie naprzeciwko niego, migaj�c jak zjawa. Sean pomy�la�, �e na pewno Ricky odnosi podobne wra�enie. Nast�pi� punkt zwrotny. Wszystkie si�y uleg�y zr�wnowa�eniu. By� to moment niepodobny d o �adnej z minionych chwil.

��Ricky�� odezwa� si�.�� Ricky, s�yszysz mnie?

Widzia� wyra�nie, �e usta Ricky'ego si� poruszaj�. M�wi� co�, o co� pyta�. Jego s�owa nie dociera�y do Seana. Wci�� pozostawali rozdzieleni barier� czasu. Cho� nie do ko�ca, bo przecie� mogli patrze� sobie prosto w oczy. I wzrok brata powiedzia� Seanowi, �e pierwsza cz�� podr�y up�yn�a pomy�lnie. I �e druga te� musi si� uda�.

Dostrzeg� b�ysk entuzjazmu w oczach brata. Tak, on r�wnie� prze�y� prawdziwe cuda. Zupe�nie inne od tych, kt�re mia� za sob� Sean, ale nie mniej wspania�e. Te, ku kt�rym zmierza� teraz Sean.

��Ricky�� odezwa� si� ponownie.�� Cze��, Ricky! Przed tob� dinozaury! W ko�cu doczeka�e� si� tych swoich dinozaur�w!

Pomacha� r�k� i u�miechn�� si�. Erik odpowiedzia� u�miechem i pomacha� mu r�wnie�.

��Do zobaczenia w Czasie Zero!�� krzykn�� Sean.�� I uwa�aj z t� ma�p�!

Ale wiedzia� ju�, �e ma�pa nie przysporzy Erikowi wi�kszych k�opot�w. Ricky zobaczy wiadomo�� pozostawion� w ksi�ycowym ogrodzie i nie zabraknie mu refleksu, by we w�a�ciwym momencie wystrzeli� pocisk usypiaj�cy. Sean nie mia� najmniejszych w�tpliwo�ci. Eksperyment powiedzie si� do samego ko�ca.

Niewyra�na sylwetka Erika zacz�a si� rozmazywa�. Stawa� si� coraz bardziej nierzeczywisty i oddalony. Nie, zastanowi� si� Sean, to ja znikam. Erik pozostanie tutaj. �egnajcie dinozaury! Ja ju� lec�!

Moment r�wnowagi mia� si� ku ko�cowi. Wahad�o ruszy�o ponownie, wynosz�c Seana w otch�a� przysz�o�ci. Jak�e pragn��, by ta w�dr�wka nigdy nie dobieg�a kresu! Jednocze�nie jednak pragn��, by si� zako�czy�a, �eby m�g� zn�w spotka� si� z Erikiem w Czasie Zero. M�g�by opowiedzie� mu o wszystkim, co widzia�. I us�ysze� o przygodach brata. Czu� przemo�n� ch�� podzielenia si� z nim ka�dym, nawet najdrobniejszym szczeg�em swej w�dr�wki i wiedzia�, �e Ricky r�wnie� tego pragnie. Nikt inny nie zrozumia�by tego wszystkiego, co prze�yli.

I b�d� mieli sobie mn�stwo do opowiedzenia. Tyle, �e wystarczy im na ca�� reszt� �ycia.