prose_contemporaryАлесьРазанаўГліна. Камень. Жалеза.

Алесь Разанаў (нарадзіўся 5 сьнежня 1947) – беларускі паэт і перакладчык. Нарадзіўся ў вёсцы Сялец Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Вучыўся ў БДУ (1966–1968), але быў выключаны за патрабаваньне беларусізацыі ўнівэрсытэту. У 1970 годзе скончыў Берасьцейскі пэдагагічны інстытут. Працаваў у «ЛіМе», «Роднай прыродзе», выдавецтве «Мастацкая літаратура» (1974-1986), часопісе «Крыніца» (1994–1999). Віцэ-прэзыдэнт Беларускага ПЭН-цэнтру (з 1989). Жыў некаторы час у Нямеччыне й Аўстрыі. Цяпер жыве ў Беларусі. (Вікіпэдыя)

be9cbkavk.com/belinbookFictionBook Editor Release 2.6.6, fb2cut 2.5.4, fb2cut 2.6.227 March 2016http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=3933B37F2984-2C71-4CEB-81CE-590D2371E25B1.01Гліна. Камень. Жалеза.Беларускае літаратурнае аб’яднанне БелавежаБеласток2000
<p>Гліна</p>1Ніцма ляжышI ў глыбокім сненніХаваеш сваю душу.Загавару з табою —Адкажаш,Але не пачуеш.Рукою цябе крану —Запомніш,Але не ўбачыш.Ты ў самым пачатку часу,Дзе БогРазрознівае-разасабляеСвае раўнаісныя іпастасі —Жыццё і Смерць.2Няма ні набытку,Ні страты.Насенне чакаеСваёй пары —Замкнёнае ў сховішчах сэнсу.I не спяшаецца прыгажосцьСабраццаУ келіху кветкі.Магчымасць шукае сябе,ДаючыГлінеСвае найменні.3Чакае,Што з ёю нешта адбудзецца,Але не ведае —Што.Хоча,Каб тое,Чаго чакае яна,Адбылося,Але не можа даўмецца,Адкуль яно можа ўзяцца,Калі няма яго ў ёйЦяпер.Што ні трапляецца ёй,Адпускаецца неахвотна.Растворана ў ёйМагічная сіла,У ёйПрадугадваецца жанчына.4Усе пакідаюць у ёйСвой след —Нібы пазначаюць месца,Куды вярнуцца.Але не вяртаюцца.Гліна:Адзіная спадарожніца,Для якойНіхто не бывае мінулы.5Не хоча,Каб яе бачыліI разумелі,Але сама хоча бачыцьI разумець.Яшчэ ўсё магчыма — ЯшчэСіла не варагуе з сілайI не смуткуе па смерці.ЯшчэСлова само сябе чуе,А вобраз —Бачыць.Размова пра н е ш т а,Што доўжыцца з веку ў век,Але не можа ні скончыцца,Ні пачацца.6З радовішча снуАбуджаецца,Каб нарэшцеПрачнуцца нечымАльбо сабой.Вада забірае,Агонь збірае,I думка знаходзіць у ёйСваё падабенства.Цяпер сцеражыся,Каб не памерціРаптам.7Захоўваешся ў цяніУсіх рэчаўI ўсiх iстотI ў сабеЗахоўваеш сэнс,Iм яшчэ не вядомы.Каб насампраўдзеПрысутнiчаць кожны раз тут,Даецца,Быццам сляпому доказ,Сама сабеЎ рэчах і ў постацяхРэчаіснасць.А глінаУсё пераконвае ўсіх,Што можнаБачыць не гэтак,Што можаУсё быць інакш.8Нешта сабраласяI разышлося,Але засталося ў памяціРазам.Нібыта і ёсць янаI нібытаЯе няма.З іншага часуI з іншай прасторы:Калі да яе набліжаешся —Адступае,Калі адступаешся ад яе —Трымае.Памяць,Якая нікому ўжо не належыць,Але якой належацьУсе.9Паволi альбо раптоўнаМы адхiляемсяАд задумаў,Якiя хацелiСпраўдзіцца намі,Калі не чуем,Ці адгукаецца наваколле.А самае простае,На што не звярталася ўвагі,Спраўджваецца цяперI застаецца заўсёды.Блукае,Шукаючы павадыра,У гліне навобмацакСонца.10Упісаная ў прастору,Абжытую ўсімі,I ўсім свая,Усталёўваешся ў адлегласць,Якой немагчыма парушыць,Каб апынуццаЗ далёкім побач,А з блізкім яшчэ бліжэй.Безліч нераспазнаныхСузор’яўСпластоўваецца ў табеI раствараецца мностваМлечных ШляхоўНевядомых.Ціхмяна ляжыш,Утуліўшыся ў глыбіню,ГалактыкаIншага вымярэння.11Пад чорнай карою глебыБелы хлеб плоцi.Не памятае,Цi, як зерне,Апала яна з вышыні,Ці ўзышла з глыбіні,Ці простаТут затрымалася выпадкова.Дух,Што стаў плоццю,Але перастаў быцьДухам.12Любіць,Каб яе лашчылі,Песцілі,Бралі ў рукі.Тады яна ажывае,Тады яна робіццаЧуйнай і паслухмянайI вучыцца разумецьЧалавека.Можа, чакае,Што ёнВылепіць з яе тое,Чым сам дагэтульЯшчэ не здолеў зрабіцца,Ці, можа,Наадварот,Вернецца ў яе лона —I светНанава стане райскім.13ГалечаЦябе ачышчае,Спакой прасвятляе.АблокiСпыняюцца над табой,РучаiХочуць завесціЗ табой размову.Празрыстая для сябе,Зацемненая для старонніх,ЯднаешВыток і суток,А самаЗастаешся на месцыСам-насам з усімі —Выйсце,Замкнёнае нацянькі.14ПерацякаешЗ самое сябеУ сябе самую.Няспынны кругазваротУнутрыАдсутнай прасторы,Дзе думка,Калі яна пранікаеЎ прычынуI асягае вынік,Знаходзіць, што страчваецца,—Рэчаіснасць.А рэчаіснасцьРаспазнае, што янаНасампраўдзе ёсцьУ несупыннай сустрэчыЗ сабоюІншай.15У нетрах зямлiВыспяваеш паволi.Чакаючы,Што ў чалавекуВыспее думка,Якая цябе зразумее.А ёнЖыве нараджэннем і сконамI тужыць,Што гэта —Усё жыццё.16ЗлучаеI прымушае трымаццаРазам,Нібы слепата — сляпых,Постаці рухаўI думак.Навобмацак,Але мякка,Нібы знутрыЗвыклых паводзінаўІмі кіруеНе бачны ім павадыр.Такі неймаверна далёкіЗаблытаны шляхДа мэты,Якая заўсёдыТут.17ВыводзішСвой самы вялікі твор —Чалавека —Увесь яго векЗ нятоеснага вымярэння.Табе пярэчацьНайменнi i вобразы,Што чалавекI адпаведны ім,I вядомы.А ён,Жадаючы жыць,ПакідаеI ўсё не пакіне ніякСваю заўчасную вечнасць.18МаланкаСтараецца рассвятліцьТваю сутонлівую светлынюI выклікаць сілу,Якая ў табе пагасае,На спрэчку.ПярунУладарна загадвае,Каб ты ўклалаСваю нямую душуУ споведзь.А дожджПрытуляецца да цябеI просіць,Каб ты даравалаМаланцыЯе слепату,А перуну — безразважнасць,I неДазволіла светуЗнікнуць.19У спратах зямлi:БярэшсяI ўсё адноПакiдаешся без увагi.НебаТо прасвятляецца,То хмурнее.СцежкіСыходзяцца разамI зноўРазыходзяцца па паверхнi.Ты зазіраешМне ў памяць —I ў ёйЗнаходзіш утоенаеI ад мяне самога.Адвечны скарб —Які ўсім відаць,А нікімЗнайсціся не можа.20Нібы абсягРэчаіснасці нераспазнанайПаказвае думцы,Кудою думацьI як разумець,—Увесь часЗабараняюцьI дазваляюцьНам акалічнасці нешта.У намаганняхГартуецца моцI, каб дзейнічалі,Вымагае.А тое,Што мусiць адбыцца з намi,Само настаеI само вытлумачваецца,Як глiнаУ кожным днi.21Рэчы ўкарэньваюццаУ карысцьI, што паўтараецца тут,Вартуюць.Усіхняя і нічыя,Не рупішся аб ураджаіI не адрозніваеш,Дзе — восень,А дзе — вясна.Адпаўшы ад неба,Але не супаўшы з зямлёю,Вучышся быць паслухмянай таму,Што не маеАбгрунтавання.22Бясконцая колькасцьАбліччаўЗ цябе вынікае,А тыНе супадаеш з ніводным.Ні з кім не ваюеш,Не хаўрусуешI не адстойваеш сваёй праўды.Але звяртаюцца да цябе,Урэшце,Усе абліччыПа канчатковае высвятленне:Што значаць яны,Калі яны ёсць,I што яны будуць значыць,Калi iх не стане?23БесперастанкуВяртаецца да цябеНаваколле,Як рэха,Якое акрэсліла кругI ўвабрала, што ў крузе,—I постаці дрэў,I гурму будынкаў,I ўвесь краявід,—Але ўжо не можа,Вяртаючыся, знайсці,Адкуль яно ўзніклаI з кімМае супасці...Далучаная да наваколля,Шукаеш з ім разамНешта —Што не адшукваецца,А ёсць.24Імгла:Ні святло, ні цемра.Замкнуліся вочы,Што бачыліI разумелі ўначы,А вочы,Што бачаць удзень,Не спяшаюцца адамкнуцца.Такая наша пара —Між колішнімI наступным.I самай відушчайУ гэтай парыАбвяшчаецца гліна.25Рухавая,Як вада,I непарушная, нiбы камень,Ці толькі яшчэПадаешся да небакраю,Ці ўжо вярнулася —I небакрайПератварыла ў сваю прыкмету?Вандруеш са стану ў станI, што пакідаеш,МаешСваім набыткам.26У гліне сляды:Не лучацца між сабоюНічым,Апроч гліны.Хіба распазнае сябеТой, хто ідзе,У сваіх слядах?А той, хто жыве,У тым, кім ён жыве?Але зноў і зноўкуУпісваюцца слядыУ вечную гліну,А гліна —Ў нявечнага чалавека.27Не піў —А яе паіў малаком,Не еў —А яе карміў хлебам,Каб абудзілася,Каб ажылаI сказала с л о в а,Якое людзi згубiлi,Калi захацелi ўзысцiНацянькi да Бога.Ела мой хлеб,Піла маё малако,Але каб сказаць —Не сказала нічога.Зноўку замкнулася ад мяне,Зноў адхінулася —Ці то ў здзіўленні,Ці то ў расчараванні,—Нібы янаМне прызналася ў нечым,А я не здолеў пачуць.28Не прадаецца —Бы золата,I не купляецца —Нібы срэбра.Усюды знаёмая ўсім,Ні ў когаНе выклікае ні зайздрасцi,Ні захаплення.Хінуся да гліны:Не купіцьI не прадасць,Але навучыць справе.29З таго боку часуДоўжышся да мяжыГэтага дняI хвіліны гэтай.I запаўняеш сабоюУсе прагалы,Разломы,Разрывы,Расколiны,Што раз’ядналiАдказ i пытанне,Прычыну i вынiк,—I з цягам часуНас прысвячаешУ шлях.30Бы пераможаная,Ляжыш пад нагаміУ кожнага ваяра,У кожнага заваёўцы.Бурацца вежы,Руйнуюцца гарады,Гінуць дзяржавы,Якія былі аздобайI гонарам свету —I ты іх бярэшУ сваё бязмежжа,Але не становішсяНі знакамітай,Ні зруйнаванай.I гэтакЗаўжды.31Разломіцца раптамЗямная кара —I ў разломеЗ’явіцца голае целаГліны.Нібыта ўва мне самімУбачылі вочы нешта,Што забаронена бачыць —Уражваюся,Што я ёсцьI бачныЗоркам i глiне.32Наносішся кропкамі,РысаміI кругаміНа рукі,На твар,На грудзі.Датворваеш,Дамалёўваеш чалавека,Упэўніваеш яго,Што ён дужы,Разумны,ПрыгожыI блаславёны Богам.Але калі ты сціраешся —ЧалавекГубляецца ў акалічнасцяхI ўяўленняхI скардзіцца Богу,Што тойАд яго адступіўся.33За курганаміСвеціцца і не блякнеДалечыня.Сцежкі знайшлі,Куды слацца,I болей не ўводзяць у зманВандроўцаў.МінуўСпякотлівы дзень,А вечарНе надышоў.ПараЗнаходзiць паразуменнеЗ глiнай.34Пусцеюць радовішчы,РэкіСпрабуюць цячы назад.БезгалосаВыстройваюцца тысячагоддзіАдно за адным,Ды нічымНе могуць дапамагчыI парадзіць нічым не могуцьГэтаму крайняму дню,Гэтаму крайняму году.I толькі глінаБярэцца правесціПа-над прадоннемСваёю дарогайПакінутага чалавека.35Ты дазваляешРабіць з сабоюУсё,Што надумае чалавекI што здолее,—Нават Бога.Ужываешся ў вобраз,Якім чалавек надзяляеТаго,Хто мусіць яго зразумецьГлыбей, чым ён сам.Услухоўваешся ў таямнiцы,У якiх чалавек адкрываеСябе перад тым,Хто самНайвялiкшая таямнiца.I застаешся ўсё роўнаСабой —Спрадвечнай магчымасцюБыць інакшай.36Па рэках крывіЦячэшУ інакшыя далячыні.I, прысвячаючы чалавекаУ немінучую смерць,ПрысвячаешУ немінучую неўміручасць.Апошняй праводзішI сустракаешПершай.37Збочваем:З бальшакоўНа патайныя сцежкі,Каб забароненае забралаУ нас нямогласць,А даравала моц.Гліну,Якая адольваецца,МяняемНа гліну,Якая паволі,Але няўхільна,Адольвае нас.38Накрэслiваю на глiнеЗнакi,Узоры,Вобразы —I яныЗ яе выпаўзаюць,З яе вылятаюць,З яе выходзяць,Яе пакідаючы,I пачынаюцьАдно за адным паляваць.Калі сустракаюся з іміУ наваколлі,Яны пужаюцца,Уцякаюць,Злуюць,Быццам яныНасампраўдзе жывыя,Быццам яныНасампраўдзе —Я н ы.39Змена,Што ўсё перайначвае,А самаЗастаецца нязменнай.Сабранае траціцца,I рэчаіснасцьРазгортваецца ў здагадку,Каб адшукаццаЗ таго боку слоў.Вяртаюся ў заўтра,Дзе гліна значыцьБолей,Чым постаціУздоўж перыметруСцен.40Штодня сустракаемсяI штодняМарым аб нейкай iншай —Тут немагчымай —Сустрэчы.ДрэвыНас памятаюць,А глінаВядзе да свайго небакраю,Дзе БогНе будзе адрозніваццаАд чалавекаI жыццё —Ад жыцця.41У глыбіні — пласты,А тут,На паверхні,Звініць сцюдзёны ручайI вецерВагае галіны дрэў,I прастораНе мае мяжы...Але апынаецца паступоваТое, што мучыць і радуе,Вабіць і засмучае,Ў мінулым,I апынаецца ўсё бліжэйЧалавек ля гліны.42Нібы ўбіваюцца ўглыбАпоры,Калі будуецца дом,З глыбiнiПраступаюць задумы,Каб неўзабавеЗвязацца ў цэласны тэкст,Як глiна.Прысутнічаеш незаўважнаУ кожнай развазе,А заўважаешся —I прастораСтрачвае рыштаванні:К у д ы і а д к у л ь.43Прыклейваешся да чаравікаў,Да рук,Да слоў,I як бы далёкаХто ні заходзіў,Не дазваляеш ямуАдысці назусімI зрабіццаСтароннім,Чужым,Абыякавым да мясціны,Табою асвечанай.НаватНе думаючы пра цябе,Табе прысягаюць людзі,Што будуць памятаць пра цябеДа скону.44Моцай,Якую ўкладаем у рэчы,Каб імі валодаць,РэчыТрымаюць нас.Мiж сабойЗгаджаемся,Узгадняемся,I вiтаемАдно аднаго пры сустрэчы.Але глыбіняАд нас адступаеццаI закрываеццаТоўшчай паверхні.I толькі гліна —Каб мы не згубілі сябе дарэшты —Свеціцца,Як ліхтар.45Знаходзіць сама ў сабеБезліч рэчаў,Але самую сябеГубляе.Згадвае мноства імёнаў,Якія даюцца ўсяму,Што ўзнікае,Але сваё забывае.Калі настае —Мінае,Калі становіцца нечым —Перастае быцьН і ч ы м.I тадыУ рыбін і птушакВыпытвае шляхДадому.46Прысутнае вабіцьВокаI вокам засвойваецца:АдлегласцьМiж тым, што знадворку,I тым,Што ўнутры.ПраменьНапружанага спасціжэнняПрыцягвае і адпускаеПрадмет —I прадметПачынае распазнавацьАдлегласць,А ў ёйПрысутную гліну.47Збан зберагае,Што маецца ў ім,I, што маецца ў ім,Спаражняе.Нібыта завязь у плод —НяўзнакБудучыня перайшлаУ мінулае:Ува штоПярэйдзе мінулае?Тут нас ужо няма,Але ўжоПраявілася гліна.48Што ні здараецца з намі,Здараецца як бы не з намі —А з некім.Спяваюць раніцай птушкіI дрэвыШапочуць лістотаю,I бялееТак блiзка,Але к у д ы нам ужоНемагчыма патрапiць,Глiна.Нас перайначвае вынік,Аднак заўсёдыМы застаёмся прысутнічацьНекім ці нечымПобач з мінулым,Якое былоЦ я п е р.49Не намагаешся спрасаваццаУ крамянёвую моцЦі рассыпацца ў пыл...МудрацыТабе давяраюцьСвае развагі —Не для таго,Каб з іміЗастацца ў вяках,А каб высветліць праз вякі,Дзе думкаРаспазнавала праўду,А дзе памылялася...Доўжышся, як жыццё,Нікому не прыналежная,I ўсё роўнаУсім свая.50Не хочашДужаю быцьI не можаш слабою.Ты не пярэчыш Богу,А светТабе не пярэчыць.На шаляхУнутранай раўнавагiУзважваеш ПаражнечуI ПаўнатуI нікомуНе прызнаешся, чамуНе пераважвае шаляШалі.51Паставай,Якой аб’яўляюся т у т,Шукаю сябе самога...Ці месца,Каб спраўдзіцца?..ГлінаТлумачыць пісьмёныЗабытых стагоддзяў,А я і м а ёЗасвойваюць сінтаксісПаразумення.Нямое,Нікім не адмененае,ЗмаганнеПаміж паверхняйI глыбінёй.52Нашча:Рыхтуешся да пары,Калі сэнс табе скажа:«Збудзься!..»СтрашыцьI кліча адначасоваНязнанае прызначэнне.ШторазАхвяруеш сабой —I гэтакНаноў заваёўваешСвет.53Сведчыш пра цэласнасць,Да якойНічога нельга дадацьI адняць ад якойГэтаксама нічога нельга.А мыРазумеем паглядамI думаем дотыкамI адкладаем на потым сябе,Каб зноўБясконцае мноства разоўВяртацца.54Творыцца паступоваУ целе гліныЦела быцця,А ў ім,Калі яно створыцца,—Цела думкі,А ў ім,Як яго сарцавіна,—Цела святла:Драбіна,Якая вядзеДа Бога.Пільнуеш свой часI самаНяўзнак адымаешся,Але ўсё роўнаЗаўсёднай апораюЗастаешся.55ТоесныНечаму іншаму,Чым таму,Кім існую,Ад рэчаўСкіроўваюся да гліны —Жывы,Але мёртвы,Да мёртвай,Але жывой.I болей нікога нямаI нічога няма:Адно перад тымЯк сустрэцца —Р о с т а н ь,Адно перад тымЯк расстацца —С у с т р э ч а.56ПерамагаешБез перамогі,ДзейнічаешБез учынку,ЖывешБез жыцця.Паміж назоўнікам і дзеясловамСутонішся ў спраўджанымI світаешУ тым, што спрабуеСтацца сабой,—ЧасцінаIнакшай мовы,Што не засвойваецца,Як назоўнiкI як дзеяслоў.57Паклікала —Але не назвалася.Уначы,У цьмянай размовеЗ нераспазнаным,Я ўпэўніўся,Што не памру,А памяняюся месцамЗ нераспазнаным.I стаў чакаць,Калі развіднее,А развіднела —Убачыў мёртвую глінуI прачытаў уголасЯе імя.58Калі дакранаюся да яе,ЯнаНешта інакшае ўжо,Чым гліна.Усё,Што збылося,—Знікла.I што не збылося —Знікла.Няма ні жывых,Ні мёртвых,Ні пераможаных,Ні пераможцаў.I толькі стралаУ нерухомай пространі гліныЛяцiцьЗ пачатку ў канец.1994
<p>Камень</p>1Шукаем:Я — камень,А камень — мяне.Я —На сваёй паверхнi,Ён —У сваёй глыбiнi.Так простаБыло б аб’явiць:«Ты тут!..» —I адчуцьШурпатую глыбу,Намацаную рукамi.Але не гэтакАдшукваецца чалавек,I каменьАдшукваецца не гэтак.2Мусiм з табою лiчыцца,Але не ведаем,Як.Уводзiм цябеУ абсягi свайго жыцця,А жыць па-твоймуНе ўмеем.Чакаем,Што ты загаворыш,АднакСамi змаўкаем.Падзея —Якой не можамПрыняць,Падзея —Якой не можамАспрэчыць.3Усёю моцайIстоты сваёйЗасяроджваешся на тым,Што маешIстотай сваёй.Не займаеЦябе нiчога з таго,Што прысутнiчаеПа-за табой.Ты нават не ведаеш,Цi ты дужы,Ты нават не разумееш,Цi ты вялiкi,I не адрознiваеш ад векуХвiлiны малой.4Уцеляснiўся ў месцаI месцаПераўтварыў у свой змест.АдпускаешI зноў да сябеПрыцягваеш чалавека:Няхай спасцiгае,АдкульБярэцца тое, што ёсць,I чамуТое, што ёсць,— заўждыУводзiныУ таямнiцу.5Рух,Што ўвасобiўсяУ нерухомасць,Агонь,Што схаваўсяУ холад,Святло,Што памкнулася ўнутрI супала са змрокам,—КаменьНа раздарожжыУсiх стагоддзяў,На скрыжаваннiУсiх шляхоў.6Упiсаны ў наваколле,Нiбы ў скрыжалiСлова закона,ВартуешЧас наваколля —Каб ён не скамечыўсяI не ўцёк,А дазволiўНасельнiкам наваколляЗрабiцца сваiмiI ўспадкавацьТабою ўтрыманае…Вечны:А не стары,Сённяшнi:А не новы.7На небе — аблокi,А на зямлi —Камянi.Прастора,Пранятая плыннымI нерухомым,Уцягваецца ў падзеiI ўрошчваецца ў краявiд.Такi недакладныВынiк —А ён абумоўлiвае наступнасць,Такi выпадковы вобраз —А ён усталёўваеццаI жыве.8Самы тутэйшы:Прысутнiчаеш цяпер,Iснуеш заўсёды.Усё ў цябе склалася,Як у людзейСкласцiся наватЗа безлiч вякоўНе можа,I ўдакладняццаНе мае патрэбы.А людзiЖывуць напавер,I наступнасцьIм вытлумачвае,Што былоНекалiЗ iмi.9Тое,Чым ты выяўляешся,ВылучаеЦябе з чарадыРазнаiсных рэчаўI пазбаўляеМесца ў нятоеснымАсяродку.ЗоркiЗапальваюцца i згараюць,Кружачы над табою,А месяцМяняецца ў тварах,Гадаючы,Цi далёкаТой час,Калi свет замкнеццаI адамкнешся ты.10Мы разважаем краямiI разумеем падзеяй,I патрабуемУсякi раз доказаў —Каб згадзiццаЗ тым блiзкiм, што хочаЗрабiцца сваiм.БезупыннаМы то знiкаемЗ поля сваёй увагi,То зноўкуУ iм узнiкаем.А каменьУсякi раз кажа нам,Што заўсёдыЎсё тут.11Пераўзыходзiш названаеI нiчыёйУдзячнасцi не прымаеш:Поўны —Але пустатою,Нiшто —Але ўлiтае ў нешта.ЗаўждыУ свеце прысутнiчаеш,НiбытаУ свеце адсутнiчаеш,—ПрарокНевядомага Бога,Якi заўжды настаеI, аднак,Нiяк не настане.12Калi ў грамадзеВыспявае нешта,Што вылучыцца павiнна,Яно абiрае п а д с т а в у,Якая яго зразумела б,—Камень.I з iмУсiх пераконвае, што яноНалежыць усiм,Што яно —Ад Бога.13ЖалезамПастукаю па табе —IскрынаВыблiсне i пагасне,ВодгукАб’явiцца i растане.ЯшчэНе ведаю, як да цябеПадступiцца i якЗ табою загаварыць,Ды ўжоЗ табою не здолеюРазмiнуцца.14Быццам падважваюцьКаменьI падсыпаюць,Падважваючы,У яму,Iм вылежаную,Зямлi,Каб змогЁн аб’явiцца ўсёй постаццюНеўзабаве,—Сябе самогаСкiроўвае чалавекУ сваю,Iм задуманую,Рэчаiснасць;I ў волюЎкладае вагу,I маеАпiрышчам i прыпынкамУсякi раз вышыню,Адоленую перад гэтым.15Сярод разнастайнага —Аднастайны,Сярод распадзеленага на думкiI постацi —Непадзельны,Сярод скiраванага ў час —АдданыПершапачатку,СабойАхвяруеш употайI чалавекуКажаш пра т а й н ы шляхI т а й н а г а чалавека.16ЗвёўI ўвабраў у сябеНаваколле,I аддаешЗмест,Якi здзейснiўся,Нанава наваколлю.Але каб знiкаць —Не знiкаеш,Каб меншаць —Не меншаешI не бяднееш:НiбытаТабою гарыцьНемiрглiва-роўнаАгоньБез агню.17Свет нахiлiўся —I ў меруУгрунтаваўся н а х i л:БезупыннаПадае чалавекЗа небасхiл рэчаiснасцi,А з iм разамУсё, што назваў ёнСваiм.I адноШэры,Няўклюдны,Нiчыйны камень,Адно толькi ён трымаеI беражэРаўнавагу.18Нас яшчэБыццам няма:Ад насАдхiляюцца сутнасцi,З намiНе раяцца сiлы,I скарб,Якi нам належыць здаўна,Не даецца ў рукi.Лiем,Каб нечаму дагадзiцьНа каменьТо малако,То кроў,I прымаемВобразы сваiх думакЗа знакi,Што аб’яўляюцца нам.19РастанеСвiтальны туман —А з iмРастануць развагi,Што ўчораЗдавалiся слушнымi,Пастановы,Якiм немагчыма былоЗапярэчыць,Намеры,Што бачылi ў буйныхI ў дробных рысахБудучы дзень,—I зноўАпынецца светНезасвоены i нiчыйны...Ды выявяццаКамянi.20Свет разнасцежыццаГаласамiI захвалюецца плынню —Вабны i маляўнiчы.Жаданне —Яно мяне забярэ,Уцеха —Яна мяне запалонiць.I толькi шкада,Што каменьТады застанецца навек,Тады застанецца навекЗнямелы.21Хацеў назаўсёдыЦябе мiнуць,Каб мерайТваёю не мерацьНi веку свайго,Нi абсягу.Але, мiнуўшы,Нешта забыў,А што —Не ўдавалася ўспомнiць.I я заблудзiўсяЎ знаёмых днях,I я ў краявiдах знаёмыхЗгубiўся.22Як цябеНi кладзi,Што з табойНi рабi,Табе ўсё аднолькаваДобра.Снiш свае сны —I ў iхЛунаеш сярод анёлаўI не звяртаешУвагi на пастку,Што за табоюЦiкуе —Нiбы трымаеЦябе на нябачнай нiтцы,—На свой забытыI над табою не ўладныЗусiмЦяжар.23Да каменя прытулюся,Каменем паклянуся,На камень наткнусяI спатыкнусяАб камень…Прастора,Якая ўяўлялася простайI аднастайнай,Хавае ў сабе,НеўпрыкметАказаўшыся побач,Не ўлiчаныя вымярэннi,Што перайначваццаI спрашчацца,Як чалавек,Не могуць.24Мiнае пацiхуДзень,Як мiнуўУчора i пазаўчора,I адвячоракЯго ўжо сцiраеЗ памяцi i з увагi…Але ў iмгненне,Падобнае трэшчынцыНа шчыцеЧыстай паверхнi,Нас нечаканаКране адчуванне,Што мыХодзiм над безданню —А глыбока,На дне,Унiзе,Уводзячы безданьУ наваколле,ШарэюцьВунь тыяI гэтыяКамянi.25ЗжываеСвой век чалавекI тое,Што дагаджае яму,УважаеЗа свой набытак.Але калiСчужэе наўколлеI ў рэчахЗадыхае пустата,Спахапляецца —I тадыПросiць у каменя,Каб сказаў,Каб нагадаў яму,Чаго самУспомнiць не можа:Нашто ёнI хто.26Далей i блiжэй:Час-почасЦябе перакочваемЗ месца на месцаI ў нештаЎбудоўваем цi ўкладаем.А тыСам укладаешся даастаткуЎ сваю невымерную здольнасць —У думку —I набываешУ ёй сябе.27Той, хто пайшоўАд цябе малады,Прыходзiць стары —Так многа здабыўшы,А страцiўшы яшчэ больш…ТлумачышСваёй нематою,СваёйНерухомасцю арыентуеш:НалежыцьIсцi ў с ё й iстотаю,Бо таму,Хто здольны iсцiЎ с ё й iстотаю,Ўжо не трэбаПерамяшчацца ў прасторы,Змяняцца ў часе.28Не адкасаешся нi ад чога,Не прыхiнаешся нi да чога,Нi з кiм не прыязнiшсяI не варагуеш…Дабро цябе вучыццаРазумець,I злоНад табою не маеУлады.Роўнавялiкi свету,ПераўзыходзiшУмовы свету —Генiй самаспазнання.29Аблiччы,Што нас ужо выказалiI што намУжо не цiкавы,Нас акружаюць знаўкола…I каменьIх аддае,I завулак,I двор…Так многа паўтораўУ аднастайнайГульнi люстэркаў,А што настае,Не хочаЎсталёўвацца,Як мясцiна,А вабiць насустрач —Як весткаI як вясна.30Што прыгняталаI мела вагу,ЗаймееСваiм прыстанiшчамЯму;А тое,Што мела вагуI само трывала,Узыдзе…Хвiлiны,Якiя раздвойваць iснае,АбцякаюцьЗ абодвух бакоў,Раздваiўшыся самi,Камень.31Як птушкi,Лунаюць думкiУ маляўнiчых аблоках,Як рэчы —Прывязваюцца да людзей,АднакСамая пiльная думкаШукае камень,Якi яна абмiнула,Каб запытацца,Цi сапраўдыЯна ёсць.32Думны без думак,Чысты без чысцiнi,ТойсамыЗнутры i знадворку,Утульваешся ў нябыт —I смак,Якiм насычае праяўленаеУсе рэчы,Цябе не п’янiцьЖыццём,Цябе не цвярэзiцьСмерцю.33ЦеламНе тоесны духу,А духам — целу,Нашу ў сабеТую далечыню,Дзе духСтановiцца новымЦелам,А цела — светам…Там каменьУжо не мёртвы,А чалавекНе жывы.34Слухаеш споведзiI бярэшНа сябе ўсе вiны —АбыЛягчэй былоЧалавеку.I водгукам,Што напоўнiўЦябе да краюI захаваўся ў табе,Не разлiўшыся,Вызначаеш,Як споведзi спавядаццаI колькi важыцьВiне.35Быццам заснулi яны,ЗаймелiРэчы с в а ё бытаванне,А сутнасцi рэчаў —С в а ё.I нiяк не можаСупасцi наноўЧалавек з сабою,А тое, што ёсць,З тым, што маеБыць.36Пачатак чагосьцi,Што паспяшаласяСпраўдзiццаI не змаглоУтрымацца на каменi…ПазычаеУ вечнасцi чалавекI велiч сваю,I ўладу,Але спусташае вечнасць,I не вядзеНiводная сцежкаЎ пачатак,I домаКлючы.37Нешта парушылася —Быццам каменьСкрануўся ў падмуркуI запярэчыўТаму, што на iмГрунтаваласяI што мелаЯго падставай сваёй,—I ў свеце,Населеным рэчамiI людзьмi,Апынулася лiшнiм:I гэта —Ўвесь свет.38То карацеючы,То даўжэючы,ЦеньВандруе наўкола цябе;I рэчы,Змяняючыся ў аблiччахI ў вартасцях,ГэтаксамаУцягнуты ў не дасягальныСтароннiм адлiкамКругазварот,У цэнтры якогаНяма нiчога,А сам ён,Нiбы без каменнасцiКамень,Ёсць.39I ключ,I замок —Сам сябе замкнуўI адмыкаццаНе хочаш.Расколюць —Нiчога ў табе няма,АпрачаЗацятай каменнасцi,Ды табоюВысокiмi робяццаГоры,I безданьБярэ ў цябеГлыбiню.40ПеражываюНанава жыццiЛюдзей,Што жылi калiсьцi:Усе яны — пошук,Усе — памкненне,Усе — намаганне…I дзiўнаМне сёння бачыць,Быццам удзельнiчацьУ таемстве,Як узнiкаюцьЗ пошуку — постаць,З памкнення — высноваI з намагання — камень.41Вандроўнiк выпытваеУ наваколля:Дзе сцежка,Дзе камень,Дзе дом?I па iхЗнаходзiць самога сябе.Не ўдаеццаЗроку адразу ўбачыць,А розуму зразумець,Што ёсць.Але трэбаТаму, хто iдзе —Супадаючы з бачнымI зразуметымI выпадаючы,—Каб хто-небудзьПрысутнiчаў i пытаўся:Куды iдзеш?42Цябе не кранаеПросьба (няхайСама ўдакладняеццаI знаходзiцьМоц у сабе),Не пужае грозьба…ГрукочаПярун над табоюI абяцаеЦябе раскрышыць на мак,Ды, аднак,Не раскрышвае —Бо тадыТы ўзыдзеш з зямлiПераможным войскам.43НадыдуцьПрыкрыя днi —I грунтПарушыцца пад нагамi,I гвалтЗаймее ключыАд радовiшча сiлы,I зманУгнездзiцца ў розумах…З кiмЗагавораць вякi?За кагоЗаступiцца камень?44Глыбiнi з табоюЗнаходзяць паразуменнеI далячынi —Мову.I чалавекВучыцца жыцьУ цябе,Не хаваючыДумкi сваёйПерад БогамI не змяняючы мэты,Накрэсленай iм.ЯшчэЯго захапляе поспехI засланяе ўдача —I камень,Якi ён мiнуў,ЧамусьцiЗноў апынаеццаПерад iм.45Круг перасёксяЗ кругам,Але не супаў —I зняволены раптамКаменьСудакрануўся(Але не супаў)З разняволеным чалавекам.У доўгiхМарудных дняхI ў iмклiвых гадахСпрабуеПаразумецца аднаВечнасць з другою.46Хто чалавеку скажа:Так не рабi,Хто наставiць:Так не кажы,Хто выправiць:Так не думай?!.ЧужоеУточваецца ў краявiд,А сваёЗатуляецца ў згадку.Але на шаляхВялiкай —Зямлёю i небамУхваленай —РаўнавагiНячулы,Нямы,Безаблiчны каменьУзважвае ўчынкiЖывых людзей.47Вяртаемся час ад часуУ наваколле,Дзе светРазгортваўся да небасхiлу.ЛюдзiХаваюцца ў людзях,Мясцiны —Ў мясцiнах.АднакЗнаходзяць мяне i вяртаюцьМне нанава свет,А з iмНешта яшчэ, што ў свецеНе месцiцца,—Арыенцiры:Вандроўнае воблака ў небе,А на зямлi —Нерухомы камень.48Камень застаўсяКаменем,Поле — полем,Нябёсы — нябёсамiI чалавек — чалавекам.Але нiбытаЗмянiлася раптамНадвор’ем надвор’е,Парою параI змянiла,Супаўшы з кожнай iстотайI з кожнай з’явай,Iстоту i з’яву —Адбеглася поле,Схмурнела неба,Зацяўся камень,А чалавекПачаў сам сабеЗадаваць пытаннiI не знаходзiцьАдказу.49Мо вырвалiсяНа паверхнюЗ падземных вязнiцаўДухi пярэчання,Мо адпалаАд вышынi,Ацяжэўшы,Нiжэйшае неба —Зблыталася на зямлi,Што нiзка,А што высока,I занялаЗямныя абшарыПрыцемная часiна:Калi разбiваюццаКамянi,Калi разбiваюццаАб камянi,Калi забiваюццаКамянямi.50Паволi цi шпарка:Ў сваiм памкненнiАд мэты да мэтыЗзадуЦябе пакiдаемI наватНе заўважаем, што насампраўдзеПакiнулi...ЛiшакПалонiць нас, i недахопыЗахоплiваюць,I каменьНас апярэджвае адпачаткуНа цэлы свет.51КожныЗмагаецца за сябеI бярэ —Нiбыта ён самыIстотны ў свеце —Ў хаўруснiкiСамы iстотны доказ.Але калiСпрабуюць вякi разгледзець,Хто здолеў устояцьУ зменлiвым,Высветлiцца ў цямнотным,Спраўдзiцца ў з’яўленым,Дык знаходзяцьНа колiшнiх баявiшчахI котлiшчах адно толькiУсiмi пакiнутыяКамянi.52Мяжа небасхiлуАдсоўваецца,Перад сабойТрымаючы,Нiбы прадмет,Чалавека.А камень настойвае,Што чалавекСам на мяжыI жывы мяжою…Няўхiльны,Няўступлiвы,Пiльны мiжбойМiж тым,Чым становiцца чалавек,I тым,Што становiццаЧалавекам.53Узор,Што заўсёды навiдавоку,Але якiПераняць немагчыма;Мудрасць,Якая няспынна вучыць,Але якойНавучыцца нельга:Спрадвеку ўваходзiшУ век чалавека,А чалавекСпрадвеку выходзiць з яго,Каб аднойчыВярнуцца Богам.54Быццам разгортваеццаСпружына,Каб, разгарнуўшыся,Страцiць сiлу,Самога сябеВыштурхоўвае чалавекУ вобраз —Якiм ёнI знаны,I знакамiты,А вобраз,Каб ён не знiкаў, —У камень;I завяршаеУ гэтым свецеГэтакСвой шлях.55У папярэднiм:Хiба чалавекСамому сабе не т а к i,Што мусiцьПрыходзiць i адыходзiць?Яму спадарожнiчаюць удачаЗ няўдачаю,ГлiнаКладзецца яму пад ногi,ЖалезаДаецца ў рукi,А каменьЯму прадказвае лёс.56Той, хто пакiнуўУ полi каменьI, вольны, падаўся,Куды захацеў,НiдзеСамога сябеНе знойдзе.З каменем цяжка:Але затоеУзнагародаю —Кожны вечар,Мэтаю —Кожны дзень.57НапружаныВосi свету,I аддаеццаУвага светуТаму, што намерваеццаЗбудавацца.Яшчэ не закладзеныКамень,Аднак ужоЯму адгукаеццаЗавяршэнне.58Зямля паклаласяНа ваду,Вада паклаласяНа паветра,Паветра паклаласяНа агонь,Агонь паклаўсяНа думку.А з думкiВыйшаў у векЧалавекI выпаў у вечнасцьКамень.1995, 1998
<p>Жалеза</p>1З усiх канцоў светуСабралiся пасланцы,I кожныПрынёс з сабой словыПра мiр i вайну,Пра жыццё i смерцьI пра з’яву,Што ўсё злучае сабою,—Пра чалавека…А нехтаСтаяў, адвярнуўшыся тварамУ кут,I называўся ж а л е з а.2Спазнала сабоюСамое сябеI ў сваiм спазнаннiЎтрывалiлася i зацвярдзела.РанiцьТвая справядлiвасць,I страшыцьТвая дасканаласць:Моц,Што адпала ад Бога,I дадаласяДа чалавека.3Мо ў спрэчцы,Мо ў роспачы,Мо ў здзiўленнiЗнянацкуУскаласiлiся галасыI гэтаксама знянацкуАцiхлi.Калi я выбег на пляц,НiкогаНiдзе не было,А ў чырвоным небеВысiўся волат-кавальI ўбiваўУ дол велiзарныя,Нiбы гмахi,Вогненныя цвiкi.4Нехта сказаў:Дыямент —I ўмомантУсе расплюшчылi вочыI адтулiлi вушы.Нехта другi сказаў:Золата —I адразуУсе ўзварушылiся-загаманiлi.I аб’явiў нехта трэцi:Жалеза —I ўразУсе замерлi ў чаканнi.5Прынесла з сабоюДзiвосныя падарункi,Якiя палохалi —Нiбы пасткi,I вабiлi —Як здабыткi.Хто браў iх —Уводзiла тых у Круг,Хто не браў —Пакiдала Знадворку.6Адпала iмя маёАд мянеI адпаў ад мянеМой воблiк…АднакСваёй неспазнанай iстотайЯ ўстояўI намаганне,Якое мяне трымала,Ўтрымаў.А ценiХадзiлi наўкола мянеI казалi:«Вось ён —Яшчэ чалавек,I вось ён —Ужо жалеза».7Здружваеш дружбаюНезвычайнай,Якая сягае за межыДосведу i развагi,Людзей,Раз’яднаных зацятаю бiтвайНа м ы i я н ы.Так самiНе могуць яны раз’яднацца,Так самiНе могуць яны здружыцца.8ЖалезаПарадкавала жалеза:Счышчала плямы,Сточвала вышчарбiны,Зганяла iржу…НеўзабавеЯно заззяе сваёюАдважнаю вастрынёй —I жыццёЗ абжытагаВыштурхнецца знянацкуУ свой невядомыПрацяг.9УвечарПаўстала перада мнойНеадольнай сцяной,А ўранкуПаклалася ў рукiКлючамi.Удзень замахнуласяНа мянеМечам i дзiдаю,А ўначыАпранула ў латы.ПакульРаўнаважыць жалеза аднуЗдольнасць другою,Мёртвы не мёртвы —АднакПабуду ў гасцях у смерцi,Жывы не жывы —АднакПагутару з Богам.10Адразу ў абодва канцы:У звёныЗвязалася i ў ланцугЗамкнула паўторы.Трымаеш самое сябе:Цi страшнайНапругай напятае,Цi паслабленнемАдпушчанае,—I трымаешУ паслушэнствеВагу i рух.11Хацеў ацалiцьЗбалелых,Уваскрасiць памерлых —I да жалезаЗвярнуўся па раду:Цi тое,Што яно чуе,Магчыма?Цi тое,Што я кажу,Змагу?Адказала:— Зможаш —Аднак не цяперI не тут,I не тым, кiм ты ёсць,I не гэтак,Як ты хацеў бы.12НiбытаВаюеш само з сабою —УсюдыЗаконы ўсталёўваеш,А ўсталяваўшы,Рушыш.Каб гукБыў чыстым,Праўдзiваю — справа,Выпадак — празарлiвым,МусяцьСкладацца нанава словы,Дзейснiцца нанава ўчынкi,А людзiНанава сустракаццаАдно з адным.13Змест адасобiўсяАд прадмета,Мера — ад з’явы.Не можамСамi вярнуцца дамоўI клiчамЖалеза на дапамогу.Вяртае жалезаПрадметам той самы змест,Але ёнЗмяняе самi прадметы,З’явамДае тую самую меру,Але янаЗыначвае самiЗ’явы.14Ведаеш словы,Утоеныя ад размовы.Каму давяраеш iх,ТойРобiцца здатныЗагойваць раны,Зрошчваць косцiДы загаворваць кроў —Адрабляць,Што ты перад гэтымСамо зрабiла,Што ты перад гэтымУчынiла само.15Быццам пiлуюцца дровыI пырскае пiлавiнне —Поўнiцца часНечым сыпкiм,Няўстойлiвым,Цьмяным,Няпэўным,Што ўсюдыПраточваецца i не цямiць,Нашто яно тут…Ды жалезаЗноўку i зноў няўтомнаКажаПра абавязак.16Паўсталi супротнасцiI наноўЗвязалiся разам:У чалавеку.Хацеў я падацца туды,Дзе вузлыСамi развязваюцца —Да Бога,Ды нехтаУзяў мяне за руку…Азiрнуўся:Жалеза.17Час напластоўваеццаНа час,ПарушэннеКладзецца на парушэнне.Не паспяваеМiнулае стаць мiнулым,I ў сарцавiнеЗбiраецца боль…ЧакаемЖалезных навiн,ЖадаемЖалезнай праўды.18Жалеза таўчэ гаршкi:Каб не таўкло —Абвязваю iх жалезам;Жалеза коле каменне:Каб не калола —Абцягваю iх жалезам.Жалеза замахваецца на мяне —Я ўцякаю,Яно даганяе мяне —Але ўжо я сяджуУ самiм жалезе:Хоць вязень,Але — гаспадар,Хоць гаспадар,Але — вязень.19Калi я аддаў жалезуУсю сваю моц,АдышлiРэчы i людзiНаводдаль.Калi я ўзяў у жалезаНазад сваю моц,АдусюльПамкнулiся да мянеI рэчы, i людзi,Але чамусьцiЗноўку наблiзiццаНе змаглi.20Сiла,Якая паклалася ў долI ўваскрэсла з долу:Чытаеш падзеiI вызначаешНа крузе i процiкрузеВялiкага РухуЧас, калi БогСупадзе з чалавекам,I месца, дзе з БогамСумесцiцца чалавек.21Быццам намёк,Цi падказка,Цi выпадак,БезупыннаНагадваеш чалавекуПра нешта, чаго ён самНi ўбачыць,Нi вымавiць,Нi зразумець не можа,Ды гэтаксамаНе можа, аднак, дарэштыЗабыць.22РухСутыкаецца з рухам,Жалеза з жалезам:ЧувацьТо музыка звону,То грукат грому,То крык…НеадольнаУсё становiцца ўсiм.А жалезаУсiх кожны раз няўмольнаВяртае — нiбы ашчаджаеIх для не гэтага вынiку —Iм самiм.23Форма высноўвае,Што — знадворку,А што — ўнутры.Каб узнiкнуцьКiмсьцi спачатку,Сябе давяраем таму,Што не мае формы.А рэшткiРанейшых прысягаўI дасягненняў,Быццам жалеза зламанае,РаняцьI адкiдаюцца на мяжу.24Хто большы?Хто лепшы?Хто ўладнейшы?Кожны ў жалезаУпотайкi ўклаў свой воблiк —I ўсе наўколаПаўсталi нямою сцяною,I ўпотайкi смерцьПаўсталаЗ прагалаў.25Палiчаныя:ПамiжСiвымi прароцтвамiI засцярогай,Што зазiрае ў вокны…Цi ўжоЛiчбы дамовiлiся канчаткова,Калi з ж ы н а ц ь чалавека,Цi яшчэ ўсёЎзгадняюцца i чакаюцьЗгоды ад чалавека?Але жалезаТут.26Прадаў золата,Прадаў срэбра,Купiў жалеза.Купiўшы жалеза,Пайшоў з iм на тых,Каму прадалосяСрэбра i золата,I прымусiўВярнуцца назад свой скарб.Але ў небаПтушкаю вымкнуў крык,А ў зямлюКроў пацяклаРаўчукамi.27Запальвалiся i згасалiУначы лiхтары,ГрымлiваРасшчэплiвалася i зноўСашчэплiвалася жалеза,I паўставалаЗ начной глыбiнiI была цямнейшай за ночНейчая постаць,Якая не мелаЦела.28Наўпроцi адно аднаго:Але роўнасць —Выклiк.Перш чым аб’явiцца вынiк,НалежыцьУзяць i аддацьI ўтрымаць раўнавагуМiж тым, што даецца,I тым, што бярэцца…Двое братоўВыпраўляюцца ў поле,А з iмi —Жалеза.29Прачнуўся,Калi было поцемна,I не могДаўмецца спрасонку,Якая гэта пара.НевыразнаЗнаўкол вымалёўвалiся прадметы,I ў снеТрызнiлi людзi.Адно не спалаЖалеза.«Табе яшчэ нельгаБачыць такое.Ты мусiшЯшчэ раз заснуцьI яшчэ раз прачнуцца…» —Засцерагло i ўклалаМяне ў мой ранейшыСон.30У цёмным i ў светлым:КожныМае сабе свой твар,Ды без твару людзi.Што каму хтоЗычыць уголас —Прыходзiць само,А тое,Што зычыцца ўпотай,Нясе жалеза.31Цэлае:Але ў частках,Цела:Але ў асобах,А сярод iхНехта — жалеза.Шукаюць яго,А знойдуць —Хаваюць,Але калi схаваюць —Тады ён самЗнаходзiць сябеI выходзiцьБязлiтасна i няўхiльнаНаперад усiх.32У кучу з усiх бакоўЗносiлi i скiдалiЖалеза.Але калi вырасталаУпоравень з намi куча,АдумвалiсяI зноўкуЯе разбiралi на часткiI на кавалкi.33Гром грукатаў усю ночI ўсцяжМаланкi распорвалi неба:Вось-вось —Здавалася —Нешта ўзнiкне,Што нас зразумее дарэштыI нам самiм дасцьГэтае разуменне.УранкуЗ’явiўся на пляцыЖалезны воўк:Ён выў — i шугалаПолымя з пашчы.I мы пачалi шукацьЯму тлумачэнне.34Кожны знаходзiцьСваё жалезаI з iмЗ цёмных радовiшчаў зместуВыходзiць на шчыт паверхнi,Спярэшчанай знакамi,I ў заваёвыВыпытвае, хто жалезаЗасвоiў найлепейI зразумеў найглыбей.35Чакаем —I доўгiм чаканнем сваiмЗаймаемI рэчку, i берагi.Ды аднойчыЗасвецiцца зырка хвiлiнаI вымкнеЗ н i к у д ыЖалезны човенI зноў у н i к у д ыПамкне.36Выявы ўзышлi —I ў сабе схавалi,Што мусiлi паказаць.КулакамiТру вочы.Дзе тут анёл,Дзе арол,Дзе свiння,Дзе сабака,А дзе вужака,А дзе чалавек?«У людзях,—Жалеза кажа.—I ў людзяхУсе яны неўзабавеУвойдуць у новыРай».37Гульня:Спадкадаўцы i спадкаемцы.У рукiНехта адважна возьмеКавалак развогненага жалезаI перадасць другому.Той — трэцяму,Той — наступнаму,Аж пакульЯго не пярэйме апошнi.А, пераняўшы,АпошнiУзважыць яго на далонiI скажа разважлiва:«Тое,Што абпякала маiх папярэднiкаў,Мяне грэе»,—I ўжо больш нiкомуНе перадасць жалеза.I гэтакСкончыць гульню.38То зацьмiмся,То свiтаем,I лiчым свой часТо з пачатку ў канец,То з канца ў пачатак.«Вунь я малы,Ну а вунь вялiкi»,—ШточасуУдакладняем сябе.А жалезаШточасу аспрэчвае нас,Што не ў гэтым змена,Што змена наогулЗ людзьмiНе iдзе.39Ляжалi нявораныяПалi,Стаялi парушаныяСядзiбы.I то замiраў,То спяшаўся надзвычайЧас.А натоўпыДарогамi i бездарожжамIшлi адусюльДа м е ж а ў:Там людзiВаююць жалезам,Жалеза ваюеЛюдзьмi.40Чакалi:Што будзе?Гадалi:Хто прыйдзе?I пiльна ўзiралiсяУ цьмяную глыбЛюстэрка.Тое, што ўбачылi,Не былоНi з’яваю, нi асобай,Але я н оВыступiла з люстэркаI на аскепкiРазбiла люстэрка.41Я не хацеў з iмХаўрусаваць,Я не хацеў з iмВарагаваць,Я не хацеў аб iмДумаць.Але ўсё роўнаЎ мяне высвятляюцьКожнаю справаздачай,РаспытваюцьКожным жыццёпiсам,Дзе тады быў я,Калi жалезаРушыла ў свой пераможны паходНа ўсход,Што я тады рабiў,Калi насаджалаЖалеза ў дзяржаве свой лад,Што думаў,Калi жалезаВысноўвала неабходнасцьВялiкай перабудовы.42Зашамацела трава,Заварушыўся хмызняк,Захiсталiся лозы…— Iдзi паглядзi,Жалеза,Хто там i што…Пайшло,А вярнулася — дык сказала:— Нiдзе нiкога няма.Вазьму з сабою лiхтарI пайдуСам пагляджу, цi праўдуЖалеза кажа:БылаЗдратавана трава,Былi пасечаны лозыI быў пацяты хмызняк,I ляжалiНа голай зямлi нерухомаУпокат чыесьцiЦелы.43Пачатак нявечыццаЎ спраўджаным.I хоць зместМецiць: тут — шчырасць,Тут — цэласнасць,СпеўУжо не жывеЎ iхнiх гнёздах.Цi знойдзецца хто,Каго бНе зыначыў вынiкI не раздвоiла адлюстраванне?Па-своймуЛюдзi маўчаць,I маўчыцьЖалеза па-свойму.44Н е ш т а павабiла:Ўладна —Нiбы яноВедала загадзяМаю мэту.Але калiЯ захацеў вярнуццаТуды, дзе ўжо быў,—Убачыў:Высiцца ў наваколлiЖалезны плотI займаеМаё неад’емнае месцаН е ш т а.45Побач,Але не намi,Дзейснiцца свет:НебяспекаЗ захаду i з усходу.Мы ўжо не можамДайсцi да канца:ЗатаптаныВiдушчыя сцежкi,I месцы, дзе БогДзялiўся сабою з людзьмi,Не на месцы.Мы кажам навобмацак,А жалезаЗлучае са сказамСказ.46Паставiлi каля брамыНа варце жалеза,А самiЗамкнулiся, каб мiж сабоюВысветлiць,Што было,Разважыць,Што будзе.Але нiбытаХтось меўся прыйсцiI марудзiў,Раз-поразПыталiся цiха адно ў другога:«Мо падалоЯкi знак жалеза?Мо пераслала жалезаЯкую вестку?»47Глядзеў у зямлю,А з зямлiУсёю iстотай сваёй на мянеПазiрала жалеза.Iржа яго ела,Але яноНе мела нi моцы, нi здольнасцiПаварушыцца.I я нахiлiўсяI ў рукiУзяў яго —I ажылоАдразу жалеза,I ажылiЗ жалезам падзеi.48Магчымасць прыводзiлаДа перашкоды:У ёйСляпое з’ядноўваласяЗ вiдушчым,Суцэльнае — са шматразовым…Але калiПерашкода адольвалася,З таго бокуУсё выглядала наадварот:Сляпое аказваласяВiдушчым,Суцэльнае — шматразовым,I там,Дзе яснела i выдавалаСваю няўступную цвёрдасцьЖалеза,ПадаўУ цёмную глыбПрагал.49Быццам жывая iстота,За мноюПаўзе пустэча.Каб не паўзла —ЖалезамСкароджу яе,Лупцую,Рэжу,Дратую,Сяку…А пустэчаЎсё роўна паўзеI ўсё роўна шэпча:— Калi мы абоеДойдзем да краю часу,Не стане цябе,А з мяне паўстануцьЖалезныя людзi,ЎзбуяеЖалезная збажына.50Бег чалавек па рацэ:АдноюНагою — у боце,Другою — босы,I аб ваду,Як аб сушу, абапiраўсяЖалезным кiем.Следам за iмБеглi двое:Адзiн — у ботахI босы — другi,I абодваКрычалi дружна:«Кiнь кiя, а то патонеш!..Кiнь кiя, а то патонеш!..»I першы,Урэшце, паслухаўся iхI адкiнуўСвой кiй ад сябе —I адразуУсе патанулi:I той, хто бег першы,I тыя, што беглi следам,I кiй.51Ловячы водгук,ЧуйнаПрыходзiм i адыходзiм,I кажам словы,Якiя таксама —Водгук.Але калiЗаймае паверхня ўвагуI хiбыУрошчваюцца ў перашкоды —У лядахСеляцца прывiдыI насяляеЖалеза лес.52Дагэтуль — шматлюдны,Адгэтуль — бязлюдны,Дагэтуль — у позiрках,Словах,Рухах,Адгэтуль — сам…А жалезаХодзiць па полiI кроiць межы:Цi хопiцьТаго, што настала,На тое, што настае?53Калi я ў здабытакУзяў багацце —ВышынiПавысiлiсяI панiжэлi нiзiны;Калi ўзяў славу —ЗацвiўКамень i заспявалаДрэва;Але калiУзяў у здабытак пакуту —Ў жалезеПаадмыкалiся сховыI вочыРасплюшчылiсяУ сноў.54У моцы,У велiчы,У прыгажосцiСыходзяцца мiж сабоюДружыны i ваяры,А разыходзяцца…ЗдзiваванаПытаецца ў нежывыхI ў жывых Запамежжа:Навошта iм трэба несцiУсюды з сабой жалезаI ўсюдыУсталёўваць ладБяды?55Камечыцца мяккае,I абрысыЗлiваюцца ў плямуI расплываюцца ў пляму.На крок,Цi на два,Цi на дзесяць:З супастаўленняВыводзiцца постаць,Але — на адлегласць жалеза.ТадыСамо вымаўляецца слова,I позiркТады бачыць сам.56Нас вызнаюць акалiчнасцi:КожныМае да iх свой доступ,I калi наватХто адступаецца —Усё роўнаЁн тут…У вымогахДайсцi да канцаI ў спробахПачаць спачаткуМы асягаем сябе.А жалезаУпарта i аднастайнаКапае ямыДы насыпае капцы.57Настала —I чалавекПадаўся адначасоваУ славу i ў ганьбу,У моц i ў немач,У неўмiручасць i ў смерць…ТакiяРозныя постацi,Але тое самае раздарожжа,Такiя розныя долi,Але той самыДол.58У змове з нязведаным:АдымаеЖалеза, што маю.МушуЗаняць свой пасад,ЗаймецьСваё княства.Але цяперПярэдадзень,I чалавек —Жалеза i скура.59Круг накладаўсяНа круг.— НавоштаТое, што ёсць,Ёсць гэтакiм, як яно ёсць?..—ПытаўсяУ Некага той,Хто пытаўся.ГлiнаПаказвала шлях ад краюДа краю,КаменьМаўчаў пра спрадвечнае.А жалезаСябе аддзялiла ад месцаI павялоСвет да апошняйМэты.60Адступiцца блiзкаеI паўстанеНаводдалi постаццюПрадчуваня.Зноў мы ў пачатку,I зноўСвет не дасягнуты,Ды жалезаУклалася ў здзейсненаеI цяперУжо без ужытку.61Само дапаможацца:ДзiдаШпурляецца i ляцiць —Быццам вiсiць на месцы.Малое з вялiкiм,Крывое з простым,Нямоглае з дужым,Нягеглае са знакамiтымРаўняе трыванне.ДаходзiцьЖалеза да сарцавiны,Час — да канца.62Пытаецца чалавекУ жалеза:Дзе чалавек?А жалезаПытаецца: дзе жалеза? —У чалавека.То карацеюцьМiж iмi адлегласцi,То даўжэюць,I то знаходзяцьЯны адно аднаго,То трацяць:Жалеза —На скрыжаваннi,На роскрыжы —Чалавек.2000
/9j/2wBDAAUDBAQEAwUEBAQFBQUGBwwIBwcHBw8LCwkMEQ8SEhEPERETFhwXExQaFRERGCEYGh0dHx8fExciJCIeJBweHx7/2wBDAQUFBQcGBw4ICA4eFBEUHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh7/wAARCADPAIwDASIAAhEBAxEB/8QAHQAAAQQDAQEAAAAAAAAAAAAACAMEBQYAAQcCCf/EAF8QAAAEAwMECggODQoHAAAAAAABAgMEBREGEiEIEzFBBxUiMzdRcbKz4xQYMnR1kZW0FhcjQ1JWV2Fyk6WxwdEkJSc1RFNVc4GCg5KUNkJGVGRlhaGj0yY0RWJjw+H/xAAbAQACAwEBAQAAAAAAAAAAAAAAAQIEBQMGB//EACwRAAIBAwIEBQQDAQAAAAAAAAABAgMEERIhBRMxQSIyQlFhFFKBoSMzkXH/2gAMAwEAAhEDEQA/ACCygNlD0qbIwloCkhTg4iYIgsz2VmLt5txd69cVXe6Upr04DhR5ZzteDkvLXUC05fx/ctlRf38z5u+AkAAWXblOe578sdSNduU57nvyx1IE4YAAse3Kc9z35Y6kZ25Tnue/LHUgThgACwPLKd9zz5a6gYeWS8RVPY7p/jXUAU4VhL8bDw+dbaN51DeccOiEXjIryj1EVamfEL5OImz1oLMwTMPEsMRchjzg2kRF1rsmXqK8k+6xuLSr44AHbyyynfc8+W+oGzyy3Pc8+W+oHECg7FdgFHMnBPOtQTKouGOJUjBV8lKb/wDIR3dyPURJrHbZTWAVMZWmEOE+1cc3E31ka4uHIjcTovpazxmAMnbkZY8QutzY6Uqmmk6r/wCgYeWU6R0PY8oZajnXUDgVjZzC2dl1svs1Liktw7cGSFqb7LNuObVeTyoSo+QO7WREktDBTK1TzMkTOZg4iJKBZcohs1OKziVJ9ldun/mADuXblO+558t9QNduU7q2PPlvqBxOIlVjUQkyU1Fy/OFLXThS7MM/sgmmVJqXwjcIiLXhqDqfS3Y4THvok0bLzaKaRKUmcYqnY5QTZou/tjcIq6+QAZOxFllPUvel0dOPbrqBhZZrnuefLXUDitolyGCs3P25U7moRMycZhDS4pTcW0siummuG5unWnHjqHOSIqAA+muw1b5GyDYGXWnXLkyxyMN2sMT+duXHVI7q6mtbtdBaReyOpAcckJ0y2JpGgtWf84cBFtHuCAANmX3wXSrw4z0D4CVBLW4ltCDUtRkSSLSZnqBtZffBdKvDjPQPgMJL9/Zd321ziBnfAHs5RNfyc740/WPJyma/k93xp+sJTFKdsIrcnv7nPMNTab4v8xOVOUeoD/aqaFol73jT9YwpTN1HQpa+fJT6wxQhFe5DuVMEuLSRB0qbqTSYDn0PT5RVKTxZ8iS+sbKzNol9zII4+Rv/AOi5S2FIkpIhbZNAYEZpLxi7KwUMvUWKFtzTkqbJWtphZiaU/Mj0VkbXarLzX4gEJAQiburxiagINNdBeMcJ2+O5oQ4W36v0DH6C7Zn/AETnJl3qY9FYq2eqyU6/hTBYtQZGksD8YetQxIRoPxiKo47kZ8NS9b/wEL0DW2P+h09/g1DCsJbX2mzz+DUDCJmmNTpyj2SC4zoFyfkh9B8/oDiZWUtqxLfs2zk8ZgoarnqkOvNN8auIhAn3IMLZKJKdj+0d09Msd+gB4g6oEalNweGU7ijypac5DeyQuCyS/t/OHASLO9J5AN2SDwWSX9v5w4CSZ3pPIORwBqy++C+U+HGvN3wGchxn0u77a5wMzL84LpV4ca83fAZWeP8A4gl3fbXOINLJFs9zBBHMYun9Yd55hA2dFRMR8Ee2MWej7Id55hBcLduj1nJptIqfUMYE1SokbPsGqOI6agg+il0i0mJ6QQ5k4k0ljQc3CEHsdqbckWeVtJMiKmgXGXputppxCrS9pZU5RaoSpGgtVBTrPKPQ2SxEsMAmpFQTcE2ojLDAREBU6YYCwwKFYHTAVDTlsSsMhJIxILqQm57wRb3qmsIuuOXbpGYaRUnkVeNLbdKhub5EmhGGrpuHgdTIIvIcJFSqJYI4IzZJO/se2hMj/wCmO/OQEJvuE8gLK37ivS+tER/k135yAnI7hPIKl08SMy9X8n4DdyQT+5ZJuWI6dwEgzvaQN2SDwWSbliOncBIs72kVSkDZl+cF8p8ONebvgMZD/KCW99tc4gZ2X5wXSrw415u+Azs6VbQy3vtrnEGgLfM2S7PisPX3OeYYRDdKYCXmtez4rD19znmI+IrQsB7JNYRkuGSHcSRvJM+MW6zEOR7vjFUcM1RKU01i/WSZImMSFep12NKz8u5MwcPuveE9AslVJGGMLRKyRTSJuXt1MsMSMVKkdtzdtZ6SagE3aXk4CwQTqaERFQhDQqVXSwwEtAo3RV0CizTnPJItJI0axhw97WHObIkYEPbKL+jSDJVnIaHDUTS7UIvs7m7dEk5UsBpTaVIqqtRJMhkoWyRD3Nj20aqaJa79AEVGKEcgM/ZSZJOxfaVX92u/OQDBrBlB+8KtxvIy7z+z8BvZIPBZJuWI6dwEg1vaeQDfkg8Fcm5X+ncBINb2nkFUqA25fnBdKvDjXQPgNbMlW0ss77b5wMrL84LpV4ca6B8BtZjC0cs77b5wE8Ma6o6JMWkOR8VQtLy+cYj4uGIjoWIevOXot+p09VXzjCMQpLZkd4jqNiV4oR3ZuUuGRqJbEMqCIoglU0C8Wabuw5GKfFxXq3FiLjIHKMIKuodra7hXTafQp3do7aaSLFDKIjprExDHduqEGytN9JiUYeIzoO8kcoTLZLloNoq6RLw5IukdRVIOJIkFiJWHisCxFWVMuQrFmQtCm90egOoLNkV+uArTcVdqSlYB3CxxJKlcBx0D15LHRo0mZkGb62kVSZBu3HFcqaiDWKiSXjUgaQ1ELsqvXtjO06S/Jjn0AMUb2XIC62TIolbH1pEV0yx36AIrZ7ghUutmULvef4DeyQOCyS/Cf84cBIsb0kDdkg8Fkl+E/wCcOAkWN6SKpVBry++C6VeHGugfAaWcOlo5Z32384MvL94LpV4cZ6B8BlZ3+UUt77b+cJvwtjivEi0REY4uLfxPfl84wopalrTiYZVpEv1/HOc4xIMIvYjFrVKjayfTLSCcFhDSLK8g1cRi02ZiiXRBnoSIM4U1EouMPpck4Z9NNZDZ4BN5cMGDx63eVMuTLxXS4xIMO3U1qIBt4qVDtuJqRUHqGeViy0wsQkmiI9IfNxRXMDxFZaiNxUw6Yii1mOTO6kWFMboJRhUo+6eBiudlJJVTHooqpVI8BBxOqkWg5im4REseVzJJ0K+KqcUdakY8KitxgYWklqHeyBFJcsZP0EemWu/QBgbKiS5B361MQpyy87TWv2td+gcCR3JcgzLz+wp3HmDdyQeCyS/Cf84cBIsb0kDdkgcFkl+E/wCcOAkWN6IVTgDZl919K6VeHWugfAZWfP7fy7vlHOBmZfdfSulXh1roHwGMiMynsvP+0o5wjLyYJReJplhWZdlv/n3OcYew6qGmhiGcfIouIx9fc5xh1DxG6TiMmvSlKDTPf2F1TcUkyxkZYEQUcSRkRVxIMWYltJpMsahy66WcJRaKDnw2vK2uuXPys0b+nC5tXjqO4SKJFG1aCMTDTiSIllrFSiH83Qy4xLS+ZNrbS2oyI6D3UKilsfPatBxyyyIcq3Wo2l49Qj2H0mRUML5xIsYSOURdUSoq1MeUxqtFcA0cUkzMy0hq6siPSZGINE8kyiLrhgMW6RkIUnSSRYj2cQRlpMc8kxadvfaKcJ45e98xDiKN7RyEOvTR8lSmalXTL3vmIciSW4TyEMu985WuOob2SDwWSX4T/nDgJBjeiA3ZIB/cskvwn/OHASLG9EKhXBry++C+VeHGugfAXyeu3MB3wjnA0MvuvpXyqv5ca6B8BjJfvxAd8I+cACcW6so6IxPf3OcYUYi1JpUwhGGfZ0T+fc5xhIz0BOClszrTualLeLJ2GmJ1IjPAhJnNL1CwMVFBmWsOGHjJRFUxVdrFN6TateN1Y7VCzvxJuw5U0iKXGxEM/W9oHqEXnVEVcAtFy81oNZHoG1aqVSjiXVCuZcx5gTMonxLIiWqhixMTFCyLWOWLzkOosaCYlsyWhJEZmZBu85ctM2U4R1dC/KiUGWGkJKcIyqZitNTHOYEZh61EKUmhngO/1lGW2Tqrep2RIOO4aQmt8yLAw3S044fdhw3BOKTisKVxFFqnw+pPsNYp5S5fM+LsB75iHOU9yRe8OoxUFmpPNV6yl73zEOWJwQk/eFC4mpyM2/t5UJ6ZewbuSDwWSb4T/nDgJJjekgbskDgskvwn/OHASLG9EOBQBsy++C6VeHGegfAXyH7+wBf2hHzgz8vzgulXhxnoHwFsrfKGmUPFqSaksuJWaS0mRGADzGf89Efnl84wiJNZyNSzUcRNamdd6bHg9ov6zNfimwAR9aD0jjDxSZEf4RN/imxtKZEX4RN/imw1s8oMicPEm2stImYaMJaCIRlJDp7Im/xTYWZfkaPwmb/FNi/TuYpYZZoXGj/g5i2Cd3V0vEGdM2dCI/EJFqaWfSVFKnKv1Gh5dmNnVaCm/wC40Kl3oqeKJoxuKXVsbw0QaToaVCVhoxBEVTUIw4+zaTqa5v8AuthRMzs5pI5v+60MqdGpLfBo2/E6ENnL9FihJkgiD1mboIxWkz6zpaWZr/pBQp9Zo9Lc2/0vqHJUZ+xu0eOWSWJTS/0tExjYd+SzXN93te79A5QWJELa9aOQnL4lmFZmKlxEMuHQTiEJ7rWKmRC/ba9PjWPzk8px66o3Vwp0XlY9sd37ht5IPBZJuV/p3ASLW9kBuyQuCyTcr/TuAkWt7IdjBBsy/OC6VeHWugfAS8YNrL84LpV4ca6B8BLxgGbqNDBsiABhjyNmMIAGDBhjCCQGJG9Y0Q3rDEWnYhhmovZKkjETDtPw6nzzqXUkpJpuq0kYXsZKVW3j4SHnDUUmHQfY5RMLDtMbokqVdVuKKPc68RE2DkabTWyl0gW+cMmMUpJvEm9cokz0BV6yqich5ZAuRL07Wos/A3Luav73uq4qVVOFNYB5LtLrByyaOSZEfMY1ht52SQaSQaNy1F51Lnctnuk3E0vcZ11CrTaxm1lhWrTuFGNPuuwaUMuGhSFtvofWayoRUIsyki14nUiPAog7K2gpDmUsiDOI7IuY6Th7xvF+qSaj23ZWfOwJRXYLqWsyt476yIyShKFKwrUqE4g6f9wWBZIYbEpPLNTyRtk7NYPMNnEKhyO9X1Qk3jLxCKDGG5khcFkm5X+ncBItb2QG/JB4K5Nyv9O4CQa3sgADZl+cF0q8ONdA+AmIGzl+cF8q8ONdA+AmIDQs4MGDBgQzDGhhjADwYYwhgwGQwbIZrGiGawZETdgo2cyy1ULM5DLnI+PhSW620ho3KESTvKMi1EVROSyd2nZKDmDtnUxL8JBJUmMdY9VzCFEpCr1e5TdMq8WGoVuyxQCrSy9UzjzgINDpLeiEmq8lJaSTQj3R6CrhjiOgWxtLYW0UrliWVwkjehCh6IJuJeQpvOKzkOpKi3V1KrxYkSt0QeSOCqQ9v5wyqJbS3CZiIciHVN5vQt9txpw611ocp+qniC0Vb6Pfin404KATFxcuVAxbxN7p+8lCTdPGhLogsS1mZ6xNtRVhoeeyWJaipG9CNLYh5k0cscXnE9l3lu3VNUu5lOPvYYhhHxdmClEEzLDs4a3l1jidgX8/BuZ16+ptVy5mlt3buBmWG5IyqAeRnN9kWdTSEjIZ9uENMUtxSzJvEr6EpVT92v6RUiLAdAtXEWF2mnO08VLFPurJyBQ3LXGVo9U3Sa7r+ZoxKvEQ58RgGw3MkLgsk3K/07gJFreyA3ZIXBZJuV/p3ASLW9kAAbMv3gvlXh1roHwEwNrL94L5V4da6B8BSbhE13F4JslTw3u8CRY6Bsgo262RUNohmcbI65ognL4Oipx+5CVSqMJVB7N1s1VzKaDaXWyrVhIWfgNC+4TqRDV7UFiebLSykYbzVN4SDL9g0r7hIYPZPI/EjZPI/FB5fsJQg/UJHTVUhoy96ocpcQo6FDEr9I83XCcrmaFxVC1v2GqUX6hEippMyGyOuGIcH3WMKR/pGkqquhQ5eMGv4JcmP3foQu+8NkQWeQtv1skBDXpEk8nGcXB4YbuSDwVyblf6dwEg1vZAbskHgsk3K/07gJFreyDInK8pDY6XsmWUhZK3N9q1Q8emMzvY2evXW1ou0vJp3da11Aa4jJhjGTp6Lq/4b1gOd1pDhUMM3ZTDuHUyAADva0x3tnPyb1g32tEd7Zz8m9aDd2nhfYEM2nhvYEAAIO1njvbQfk3rRssmeO9tB+TetBv7Tw/sCGbTsewIAARdrPG+2g/JvWjR5M8d7aD8m9aDd2nY9gQzaaH9gQAAh7WeO9tB+TetGdrRGe2lXk3rQb+00P7Ahm08P7AgC27ICJOTVHEe5tSfk3rQoWTbM6YWqPyb1oNnaWG9iQzaWG4gmiak13Aj7WyaafRUfk7rBna2TI9Nqj8m9YDb2oh9Fwhm08OX8wgYHrfuBJ2tkwVptUfk4/8AcGu1pjjOnopPyaf+4Dc2ohy9bIeilMOWObICWCLbfc5fsE2JcsXZGBkTkX2Z2LnPV81m7191S+5qei9TTqHX0luQizBstdwQdUIMR//Z