Rechercheur De Cock van het bekende politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat beende door de grote recherchekamer. Het was een gewoonte. Hij deed het vaak. Bij de cadans van zijn tred lieten zijn gedachten zich gemakkelijker ordenen. Zijn breed, grof gezicht stond ernstig. Diepe denkrimpels lagen op zijn voorhoofd. Bij het bureau van Vledder bleef hij staan.
De jonge rechercheur keek naar hem op. �Wat heb je?� vroeg hij verward. �Je bent zo onrustig. Zo somber.�
De Cock streek over zijn grijze haar. �Ik kom er niet uit. Het lukt gewoon niet. Toch heb ik het onbestemde gevoel dat iemand een macabere grap heeft uitgehaald.�
Vledder grijnsde wat wrang. �Eerlijk gezegd� de humor ontgaat me. Twee doden, dat is moeilijk nog een grap te noemen. Heb je echt het idee dat ze beiden zijn vermoord?�
De grijze speurder trok zijn machtige schouders op. �Dat is juist mijn probleem. Het is zo vredig. Zo geweldloos. Als je een lyrische geest had, zou je het een
�Zelfmoord in duplo?�
De Cock gebaarde met beide handen. �Dat is op zichzelf niet zo vreemd. Daar zijn in de literatuur voorbeelden genoeg van. Ik ben het zelf in de praktijk wel tegengekomen.�
�Ook hand in hand?�
De Cock knikte heftig. �Zeker. Al verschilde soms de methodiek. Samen dezelfde dosis vergif, samen aan het gas. Er zijn zelfs zeer ingenieuze schietinstallaties uitgedokterd om samen, gelijktijdig, door middel van een schot door het hoofd van het leven te scheiden.�
Vledder schudde verbaasd het hoofd. �Idiote mensen.�
De Cock wreef over zijn gezicht. �Je moet bedenken,� zei hij traag, �dat bij zelfmoord in duplo vaak een wederzijds wantrouwen bestaat.�
�Wantrouwen?�
De speurder blikte somber voor zich uit. �Of de ander ook inderdaad de gemaakte afspraken zal nakomen en niet op z�n eentje verder gaat leven. Het is nogal wat� zo�n besluit tot zelfmoord. Men bouwt zekerheden in.�
�Ook bij verdrinking?�
De Cock schudde triest het hoofd. �Dat is het �m juist. Ik ken geen voorbeelden,� riep hij kriegel. �Ik ken geen voorbeelden van verdrinking op deze manier. Het is ook zo moeilijk voor te stellen.� Hij zweeg even en hield een uitgestoken wijsvinger voor de neus. �Laten we eens aannemen, dat het echtpaar Schoonenbeek inderdaad gezamenlijk tot het besluit is gekomen om tegelijkertijd zelfmoord te plegen, gedreven door een sterk met emoties beladen gevoel van
In de ogen van de jonge rechercheur kwam een verschrikte blik. �En ze zijn samen arm in arm en hand in hand gevonden.�
De grijze speurder knikte droef. �De armen door elkaar. De vingers nauw ineengestrengeld.�
�Zoals bij innig geliefden.�
�Precies.�
Een tijdlang zwegen beiden. Buiten in de Warmoesstraat lalde een dronken sloeber een somber lied. Boven hun hoofden zoemde een defecte tl-buis. Het was Vledder, die het zwijgen verbrak. �Komt er een gerechtelijke sectie?�
De Cock schoof een stoel bij en ging er achterstevoren op zitten. �De commissaris heeft er op mijn aandringen wel over gebeld. Maar de officier van justitie zag er geen aanleiding toe. Ook de familie was er sterk op tegen. Het had iets te maken met hun geloofsovertuiging� moeilijkheden bij het laatste oordeel. Ze hadden de officier van justitie daarover al benaderd. Vermoedelijk had hij al toezeggingen gedaan. Hij stond nogal afwijzend tegenover mijn voorstel om toch een gerechtelijke sectie te doen verrichten. Hij vroeg direct aan mij of er duidelijke aanwijzingen waren dat er misdrijf in het spel was. Die aanwijzingen waren er niet. Ik kon ze niet noemen. Aan de heer en mevrouw Schoonenbeek waren uiterlijk geen sporen van geweld te ontdekken. Ik heb met dokter Den Koninghe samen de beide lichamen nauwkeurig bekeken� van alle kanten. Ik heb gelet op de kleinste punctieplekjes. Er was niets onregelmatigs te zien. Ze waren volkomen gaaf.�
Vledder snoof.
�Dus zelfmoord door verdrinking.� Het klonk wat spottend.
De Cock knikte. �Precies. Zelfmoord door verdrinking. Dat was de conclusie van de lijkschouwer.�
�En jij?�
�Wat bedoel je?�
�Wat is jouw conclusie?�
De Cock streek met zijn pink over de rug van zijn neus. �Ik weet het niet,� sprak hij bedachtzaam. �Het is zo moeilijk om in die dubbele zelfmoord te geloven. Er zijn geen duidelijke aanwijzingen of voortekenen. Het echtpaar was net terug van een geslaagde wintervakantie in het Italiaanse Cortina d�Ampezzo. Ik heb vakantiefoto�s gezien� twee ontspannen mensen� lachend, een glas wijn in de hand. Er is geen testament gemaakt en er zijn geen afscheidsbrieven. Er zijn ook geen toespelingen in het verleden, die op een naderende zelfmoord duiden. Ik heb met de enige zoon van het echtpaar gesproken. Hoewel hij tot geen andere conclusie kon komen, vond hij zelfmoord maar een absurd idee. Twee lieve mensen van rond de vijftig, die het heel goed met elkaar konden vinden��
�Rijk?� onderbrak Vledder.
De Cock schudde het hoofd. �Hij was bankemploy�. Een redelijk inkomen. Meer niet. Afdelingschef� of een soortgelijke functie.�
�Schulden?�
�Ook niet� niet beduidend. Ik heb op de bank waar hij werkte, de zaken nog eens laten nagaan. Er was geen sprake van fraude. De heer Schoonenbeek stond als uiterst betrouwbaar te boek.�
�Een ongeneeslijke ziekte?�
De Cock grijnsde. Hij streek over zijn haar. Het was een vermoeid gebaar. �Volgens hun huisarts mochten de beide echtelieden zich in een uitstekende gezondheid verheugen.�
Vledder schudde vertwijfeld het hoofd. �Geen aanwijzingen voor zelfmoord.� Hij keek naar de grijze speurder op. �Voor moord?�
De Cock kwam wat traag overeind. �Wie zou twee lieve mensen van rond de vijftig, die het heel goed met elkaar konden vinden�� Hij maakte zijn zin niet af.
Er werd geklopt en de deur van de recherchekamer ging langzaam open. In de deuropening stond een jonge vrouw. Ze wachtte even voor het effect, de hand in de zij, de linkerheup iets naar voren. Toen schreed ze op de mannen toe, traag, met sierlijke bewegingen.
De Cock hield de adem in. Ze was mooi, vond hij, uitzonderlijk mooi, bijna klassiek, met een weelde aan uitbundige vormen. Ze hield het fraaie hoofd recht omhoog. Lang, goudblond haar golfde glanzend over een korte purperrode cape.
De Cock vroeg zich af of hij haar kende, of hij haar eens ergens had ontmoet. Koortsachtig tastte hij in het doolhof van zijn herinneringen. Ze doemde niet op, kreeg geen duidelijke contouren. Hij bedacht met enige weemoed, dat al vele knappe blonde vrouwen zijn bewogen speurderspad hadden gekruist. Op een of andere manier leken ze op elkaar, hadden ze op hem dezelfde betoverende werking. Aarzelend, bijna schuchter stak ze hem een hand toe. �Ik ben Monique� Monique van Bovenkerken.�
Haar stem klonk warm, melodieus.
De grijze speurder slikte. Zijn adamsappel wipte op en neer. Voorzichtig drukte hij de toegestoken hand. �Mijn naam is De Cock,� sprak hij hees. �De Cock met ceeooceekaa.� Hij gebaarde zwierig opzij. �En dat is mijn dierbare collega Vledder.�
Ze schonk de jonge rechercheur een kort hoofdknikje. �Ik durfde eerst niet goed te komen,� sprak ze schuchter. �Ik heb echt wel een tijdje geaarzeld. Ziet u, het politiebureau aan de Warmoesstraat heeft niet zo�n beste reputatie.�
De Cock toonde zijn liefste glimlach. �Ik verzeker u� ten onrechte. Er is veel roddel en achterklap. Sommige sensatiebladen�� Hij maakte zijn zin niet af, wuifde uitnodigend naar de stoel bij het bureau van Vledder.
Ze aarzelde, keek wat onzeker naar De Cock: �Ik had liever met u alleen gesproken.�
De Cock trok zijn gezicht in een milde plooi. �Stort gerust uw hart uit. Rechercheur Vledder en ik hebben geen geheimen voor elkaar. Bovendien leven wij beiden in de greep van onze ambtseed.�
Ze nam omzichtig plaats, sloeg de lange slanke benen over elkaar en trok de zoom van haar rokje kuis naar voren.
�Ik�eh,� begon ze weifelend, �ik wilde de opsporing van mijn man verzoeken.�
De Cock keek haar scherp onderzoekend aan. �Reden voor ongerustheid?�
Monique van Bovenkerken liet haar tong langs haar volle rode lippen gaan. �Richard is precies een week geleden uit huis weggegaan. Als ik mij goed herinner, dan was dat de eerste februari. Sindsdien heb ik geen taal of teken meer van hem gehoord.�
�Bleef hij wel meer een paar dagen weg?�
Ze schudde het hoofd. �Dat is nog nooit gebeurd. Sinds ons huwelijk is er geen nacht geweest die wij niet samen hebben doorgebracht.�
De Cock beet op zijn lip, onderdrukte een ondeugende opmerking. �U hebt bij familie ge�nformeerd?� vroeg hij ernstig.
Monique van Bovenkerken maakte een vaag gebaar. �Dat heeft weinig zin. Richard heeft al jaren geen enkel contact meer met zijn familie. Omdat men mij als zijn vrouw niet wenste te accepteren, heeft Richard alle banden met hen verbroken.�
�U bent toch getrouwd?�
Ze knikte nadrukkelijk. �Richard en ik zijn heel wettig en plechtig in het huwelijk getreden. In het fraaie stadhuis van De Rijp in Noord-Holland. Ik heb voor alle zekerheid ons trouwboekje meegenomen.�
De Cock wuifde het weg. �Kinderen?�
Ze schudde het hoofd. Rond haar mond lag een droevige trek. �Richard heeft het niet gewild. Hij voelde zich daar te oud voor.�
De Cock fronste zijn stoppelige wenkbrauwen. �Te oud?� vroeg hij met een zweem van ongeloof.
Ze pakte haar tasje, nam daaruit een foto en gaf die aan De Cock. Het was het portret van een goed geconserveerde vijftiger met een smalle snor en charmant grijs aan de slapen.
�Richard is al een keer getrouwd geweest,� legde ze uit. �Ik ben zijn tweede vrouw. Die eerste moet een verschrikkelijk mens zijn geweest.�
�Gestorven?�
�Nee. Gescheiden. Al jaren. Maar een enkele keer valt ze hem nog wel eens lastig.�
De Cock keek haar wat schuins aan. �Zou zijn verdwijnen verband kunnen houden met acties van zijn gescheiden vrouw?�
�Hoe?�
De Cock gebaarde. �Alimentatie� andere financi�le vorderingen?�
Monique van Bovenkerken trok haar fraaie schouders op. �Het is allemaal zo verward, zo onzeker. Ik weet niet wat ik denken moet. Ik ben bang.�
De Cock negeerde de opmerking. �Toen uw man vorige week het huis verliet� waar ging hij toen heen?�
Ze wuifde achter zich. �Naar de bank, bij ons om de hoek, op de gracht. Hij moest geld halen.�
�En is hij daar geweest?�
Ze sloot even de ogen en zuchtte diep. �Ja, hij is in de bank geweest.�
�En heeft hij geld gehaald?�
�Dat neem ik aan.�
�Hoezo� neem ik aan?�
Ze verschoof wat onrustig op haar stoel. �Toen ik kwam informeren, deden ze nogal geheimzinnig op de bank. Ze wilden mij niet zeggen hoeveel hij had opgenomen. Ik kreeg echter de indruk dat het een nogal aanzienlijk bedrag was.�
�Moest uw man een grote betaling doen?�
Ze trommelde nerveus met haar vingers op het bureau. �Dat weet ik niet.� Het klonk wat kriegel. �Richard vertelde mij nooit iets over zaken. Daar hield hij mij buiten. Misschien heb ik daar ook wel te weinig interesse voor getoond. Ik weet wel dat hij betalingen altijd via de bank deed. Daar had hij nooit baar geld voor nodig.�
�Gokte uw man?�
�U bedoelt roulette of zo� aan de speeltafel?�
�Precies.�
Monique van Bovenkerken schudde beslist het hoofd. �Dat is niets voor Richard. Hoogstens een gokje op de beurs. En dan nog bescheiden.�
De jonge Vledder boog zich iets naar haar toe. �Heeft uw man misschien een verhouding�, is er een andere vrouw in het spel?�
Het was alsof ze door een adder werd gebeten. Monique van Bovenkerken sprong op, haar gezicht zag rood en haar ogen schoten vuur. �Richard is geen vrouwengek. Hij is een gewone lieve degelijke man.�
De Cock kwam sussend tussenbeide. �We proberen u alleen te helpen,� sprak hij zacht. �We zoeken naar motieven voor het plotselinge verdwijnen van uw man. Een andere vrouw kan zo�n motief zijn.�
Ze keek hem aan. �Er is geen andere vrouw.� Het klonk fel, overtuigend.
De Cock kauwde op zijn dikke onderlip. �U� eh� u was beiden zeer gelukkig?�
Het scheen alsof er iets in haar knapte. Ze ging weer op haar stoel zitten, pakte een minuscuul zakdoekje en depte haar ogen. De Cock liet haar een tijdje begaan, zag hoe haar schouders schokten. Na een poosje vatte hij haar bij de kin en tilde haar hoofd iets op.
�U denkt aan een ongeluk.�
Ze schudde triest het hoofd.
�Ik denk aan moord.�
De jonge rechercheur Vledder maakte met zijn armen een theatraal gebaar. �Ik denk aan moord.� Spottend imiteerde hij de stem van Monique van Bovenkerken.
Hij grijnsde en veranderde van toon. �Waarom denkt zij aan moord? Ze heeft daaromtrent niets zinnigs gezegd. Geen feitelijkheden.� Hij wees naar de foto op zijn bureau. �En heb je het gezicht van die man goed bekeken? De ogen, de lippen, het smalle snorretje? Het type van een levensgenieter� een
De Cock hield het hoofd een beetje schuin. �Ik moet je eerlijk zeggen, ik vind die Monique van Bovenkerken bijzonder aantrekkelijk.�
Vledder keek hem aan. �Je bedoelt� als je zoveel moois in huis hebt, dat je dat dan niet snel voor iets anders inruilt.�
�Zo is het.�
Vledder keek zijn oude leermeester grinnikend aan. �Volgens die theorie zouden alle knappe blonde vrouwen een gelukkig en ongestoord huwelijksleven leiden. Je weet deksels goed, dat daar in de praktijk geen snars van klopt. Ook mannen van knappe blonde vrouwen worden op hun tijd wel eens ontrouw.�
De Cock knikte instemmend. �Toch ben ik wel geneigd de uitspraken van Monique van Bovenkerken ernstig te nemen. Je moet de vrouwelijke intu�tie niet onderschatten. Ze zei heel beslist dat er geen andere vrouw in het spel was en toonde een gevoelsmatige zekerheid dat haar man was vermoord.�
De jonge rechercheur schudde ge�rgerd het hoofd. �Wat bracht ze voor concrete aanwijzingen? Niets, helemaal niets. Ze is zes jaar met haar Richard getrouwd. Wel, mannen zoals hij krijgen elke zeven jaar een kriebel in het bloed. De
�Moord is een misdrijf.�
Het gezicht van Vledder werd rood. �Wie praat er over moord?� schreeuwde hij.
De grijze speurder plooide zijn gezicht in verwondering.
�Je hebt het zelf gehoord,� reageerde hij laconiek. �Monique van Bovenkerken.�
Vledder maakte een wegwerpgebaar.
Op dat moment ging de telefoon. Hij nam de hoorn op en luisterde. Na een paar seconden hield hij zijn hand voor het spreekgedeelte en keek naar De Cock op.
�Het is voor jou. De wachtcommandant. Beneden aan de balie is ene broeder Crispijn. Hij wil je spreken.�
�Laat hem komen.�
Een paar minuten later kwam hij binnen: een slanke jongeman met kort krullend blond haar, gestoken in een fraai gesneden zwart kostuum, compleet met witte boord en parelgrijze das. Hij had de onbevangen blik van een man die gedreven wordt door zekerheden. Met vastberaden tred en ver vooruitgestoken hand dreunde hij op De Cock toe.
�Crispijn,� jubelde hij, �broeder Crispijn van het Genootschap van de Broeders en de Zusters van de Heilige Zegeningen.�
De grijze speurder drukte de hand. �De Cock.� Hij krabde zich wat verlegen achter in de nek.
�Dat was een hele mond vol. Ik vrees dat ik het niet in een keer kan onthouden.�
Broeder Crispijn knikte met een ernstig gezicht.
�U hebt gelijk. Inderdaad. De naam is wat lang. Daarom zeg ik vaak het Genootschap van de B&Z van de HZ. Dat is wat eenvoudiger. Ik noem ons ook wel de gezegende broeders en zusters.� Hij lachte en toonde een rij parelwitte tanden. �De naam doet er ook niet zoveel toe� zolang wij mensen Gods zegeningen maar willen herkennen en onderkennen. Ziet u, dat is onze boodschap, je openstellen voor de zegeningen. Dat vraagt van de mensen een open en blij gemoed en daarin willen wij hen sterken.�
De Cock knikte ge�mponeerd.
�Een lofwaardig streven.�
Broeder Crispijn blikte zedig omhoog. �Het is een spiraal naar boven. Door een blij gemoed zie je de zegeningen. En als je de zegeningen ziet, versterkt dat de blijheid, de openheid, waardoor de heilige zegeningen nog beter zichtbaar worden.�
�Bewonderenswaardig.�
Broeder Crispijn schonk hem een dankbare blik. �Vindt u niet?�
De Cock keek hem onderzoekend aan. �Crispijn� is dat een voor- of een achternaam?�
�Crispijn is mijn doopnaam. Mijn wereldlijke naam is Petrus Jaarsma.�
De Cock knikte begrijpend. �Ik neem niet aan dat u naar het politiebureau aan de Warmoesstraat bent gekomen om mij tot uw geloof te bekeren?�
Broeder Crispijn glimlachte verrukt. Zijn blonde krullenkop deinde. �Dat zou een van Gods zegeningen zijn.� Hij liet de jubel in zijn stem vallen. �Ik ben feitelijk gekomen om met u te praten over onze broeder en zuster Schoonenbeek� God hebbe hun ziel� die zo tragisch om het leven zijn gekomen. Ik heb vernomen dat u deze droevige affaire ambtelijk afwikkelt.�
�Inderdaad.�
Broeder Crispijn ging wat onwennig op het puntje van een stoel zitten. �Ziet u, hun dood kwam nogal onverwachts. We hadden juist voor onze broeder en zuster Schoonenbeek een samenkomst belegd.�
�Een uitvaartdienst?�
Broeder Crispijn schudde droef het hoofd. �Daarover zijn wij het in de boezem van het genootschap nog niet helemaal eens. We weten nog niet of ze wel voor de wijdingen in aanmerking komen.�
De grijze speurder toonde verwondering. �Waarom niet?�
Broeder Crispijn likte aan de lippen. �Het leven is een genade. Wij hebben dat van God in bruikleen. Wij mogen daar zelf niet vrijelijk over beschikken.�
�U denkt aan zelfmoord?�
Broeder Crispijn keek hem wat verward aan. �Ik heb begrepen dat de omstandigheden geen andere uitleg rechtvaardigen.�
De Cock reageerde scherp. �Ik heb het onderzoek nog niet gesloten. Het is nog steeds gaande.� Hij blikte naar de man op. �Wat voor een samenkomst had dat dan moeten worden?�
�Een algehele samenkomst in onze hoofdtempel in Duivendrecht.�
�Ter ere van broeder en zuster Schoonenbeek?�
Broeder Crispijn schudde het hoofd. �Niet ter ere, maar op hun uitdrukkelijk verzoek.�
De Cock fronste zijn wenkbrauwen. �Op hun verzoek?� herhaalde hij met een zweem van verbazing. �Wanneer werd dat verzoek dan gedaan?�
�Ruim een week geleden.�
De Cock keek verrast. �Toen waren ze beiden op vakantie in Itali�, in Cortina d�Ampezzo.�
Broeder Crispijn knikte instemmend. �Het echtpaar Schoonenbeek schreef mij vanuit Cortina d�Ampezzo een brief, waarin zij schreven dat zij bij hun terugkeer in Amsterdam een algehele samenkomst wilden beleggen.�
�Waarom aan u?�
�Ik ben het hoofd van hun parochie.�
�En waarom die samenkomst?�
Broeder Crispijn haalde zijn schouders op en trok een pijnlijk gezicht. �Dat stond er niet bij� niet precies tenminste. Ze schreven dat ze een schokkende ervaring hadden opgedaan en wilden dat in de boezem van het genootschap bespreken.�
�Wat voor een ervaring?�
Broeder Crispijn spreidde zijn armen. �Een geloofservaring� een zielsbeleving. In dergelijke zaken zijn we zeer ge�nteresseerd.�
De Cock keek hem schuins aan. �Stond dat er zo� geloofservaring, zielsbeleving?�
Broeder Crispijn reageerde wat wrevelig. �Dat zijn zo de thema�s van onze samenkomsten.�
De Cock pauzeerde even en streek door zijn haar. �Zijn er buiten u nog anderen die wisten dat het echtpaar Schoonenbeek een verzoek tot een algehele samenkomst had gedaan?�
Broeder Crispijn knikte heftig. �We wisten het allen. De brief van het echtpaar Schoonenbeek is tijdens onze vorige bijeenkomst voorgelezen.�
De grijze speurder zweeg. Zijn gezicht met de grillige accolades stond strak. Hij keek naar de man voor hem. Onbeschaamd, observerend. De Cock kon dat. Minutenlang.
Ineens vergleed het starre masker in een milde glimlach. Hij gebaarde voor zich uit. �Weet u, broeder Crispijn,� sprak hij vriendelijk, �ik ken nog steeds niet de reden van uw komst.�
Broeder Crispijn schraapte zijn keel. Hij had duidelijk moeite om weer in zijn rol te komen. �Het is bij ons gebruikelijk,� sprak hij wat plechtig, �dat degenen die een algehele samenkomst verzoeken, ook de daaraan verbonden kosten betalen. Daarom wilden we graag in contact komen met de nabestaanden. Broeder en zuster Schoonenbeek waren zeer toegewijd.�
De Cock kneep zijn lippen op elkaar en schudde langzaam het hoofd. �Het spijt me. Er is geen testament. Er zijn geen schenkingen, als u dat bedoelt��
Broeder Crispijn kleurde. Hij stond gehaast op en liep na een korte groet de recherchekamer uit.
De Cock staarde hem peinzend na. Hij had het onbestemde gevoel dat hij in een nabije toekomst broeder Crispijn nog wel eens zou ontmoeten.
Plotseling, in een wilde greep, pakte hij de foto van Vledders bureau, waggelde naar de kapstok en greep zijn oude hoedje.
Vledder beende hem na.
�Waar ga je heen?�
De Cock draaide zich half om.
�Naar Lowietje� een vieze smaak wegspoelen.�
Lowietje, wegens zijn geringe borstomvang in de rosse buurt van Amsterdam beter bekend als Smalle Lowietje, was al jaren een goede bekende van De Cock. Op basis van wederzijds respect was er zelfs sprake van een zekere genegenheid. Een genegenheid die door De Cock in ambtelijke sfeer soms schaamteloos werd uitgebuit.
Maar dat kon. Smalle Lowietje nam hem dat niet kwalijk. Hoewel hij in zijn leven al van alles had gedaan wat God en het Wetboek van Strafrecht in hun diepe wijsheid hadden verboden, hield Lowietje van het gezag. �Een mens kan er niet van buiten,� riep hij altijd. �Het zou me anders een gore boel worden.�
Op de hoek van de Achterburgwal en de Barndesteeg had Smalle Lowietje zijn caf�. Zelf noemde hij zijn kroegje spottend �mijn etablissement�. Een klein, schemerig, intiem lokaaltje met gedempt licht, in zachtroze, want het was een geliefd trefpunt voor de meisjes uit de buurt. Hier rustten ze een poosje, wisselden hun ervaringen uit, nipten aan hun drankjes en spraken over hun aller m�tier� de
De Cock schoof naar het einde van de bar en hees zich daar op een kruk. Het was zijn vaste plaats. Van hier kon hij het gehele lokaaltje overzien en had hij rugdekking voor alle eventualiteiten, zoals het spontaan uitbarsten van een opgewekte knokpartij tussen concurrerende gezusters in het oudste beroep van de wereld. Soms verbrak een meisje de code, werkte onder de prijs of ontving haar klanten zonder het obligate condoom. Dat gaf strijd, aanleiding tot bittere gevechten.
Smalle Lowietje veegde zijn handen aan zijn morsig vest en kwam glunderend op De Cock toe. �Hetzelfde recept?�
Zonder op een antwoord te wachten, dook hij onder de tapkast en kwam tevoorschijn met een fles fijne cognac Napol�on, die hij speciaal voor De Cock gereserveerd hield. Hij groette Vledder minzaam en schoof drie glazen bij, want Smalle Lowietje dronk altijd een glaasje mee.
Met vaste hand schonk hij de flonkerende cognac in de diepe, bolle glazen. De Cock bekeek het met welgevallen. Hij nam omzichtig het glas op, warmde het in de hand en liet de nectar geurend langs de wanden kleven. Op zijn gezicht kwam een expressie van haast heilige vervoering toen hij snoof en proefde. Cognac tot zich nemen was voor hem een ceremonie, een sacrament, waarbij ernst en toewijding pasten.
Smalle Lowietje keek hem verwachtingsvol aan. �Hoe is-ie?� vroeg hij bijna angstig.
�Ver-ruk-ke-lijk.�
De smalle caf�houder lachte bevrijd.
�Dat dacht ik ook. Ik heb pas weer een partijtje ingekocht. Je kunt dus voorlopig weer voort.�
De grijze speurder hief het glas. �Proost, op alle kinderen van dorstige ouders.� Zijn stem versomberde. �En zolang de dienst het toelaat.�
Smalle Lowietje nipte omzichtig aan zijn cognac. Daarna zette hij het glas voor zich neer. �Ik ben blij dat ik je weer zie.� Het klonk ernstig. �Ik heb je al een paar dagen gemist.� Hij hield het hoofd wat schuin. �Je bent zeker bezig geweest met dat echtpaar, dat ze uit het water van de Keizersgracht hebben gevist?�
�Ook.�
�Is het druk aan de Kit?�[1]
De Cock gebaarde breed. �Misdaad is een bedrijf dat geen malaise kent. Ik vraag mij wel eens af,� zei hij spottend, �wie dat grootbedrijf leidt. Het moet een verdomd ijverige kerel zijn.�
�De satan.�
De Cock reageerde verrast. Achter hem stond de oude zuster Emilia van het Leger des Heils; een bundel
Vledder schudde zijn hoofd. �Het is geen werk van ��n man� van ��n duivel. Het is het werk van individuen. Kleinbedrijf op grote schaal.�
Zuster Emilia keek de jonge rechercheur doordringend aan.
�Toch hebben ze allen ��n ding gemeen, mijn zoon, ze zijn door de satan gekust.�
Vledder draaide zich terug naar de bar. Hij voelde weinig voor een discussie met de rap pratende zuster Emilia.
De Cock kocht van haar een
Smalle Lowietje veegde zijn handen af, nam het portret op en bekeek het aandachtig. Na een paar seconden gaf hij het aan De Cock terug.
�Zit je achter hem aan?�
De grijze speurder knikte. �Inderdaad.�
Smalle Lowietje grinnikte. �Zeker voor verduistering.�
De Cock keek hem onderzoekend aan. �Hoezo, verduistering?�
Het vriendelijke muizensmoeltje van de tengere caf�houder verwrong tot een zoete grijns. �Hij zit flink in zijn slappe was.�
�Losjes met de portefeuille?�
�Zo kun je het zeggen.�
�Wie is het dan?�
�Oom Rickie.�
De Cock trok zijn wenkbrauwen op. �Oom Rickie?� herhaalde hij.
Smalle Lowietje knikte overtuigend.
�Komt al een tijdje. Vaste klant van Blonde Tieneke.�
�Wanneer heb je hem voor het laatst gezien?�
Lowietje staarde peinzend naar de zoldering.
�Vorige week,� zei hij na een poosje. �Dat zal de eerste februari zijn geweest. Hij zat toen hier aan de bar op Tieneke te wachten. Toen ze kwam, hebben ze hier samen nog even gezeten. Daarna gingen ze weg.�
� �s Morgens� �s avonds?�
� �s Middags� een uur of drie.�
�En nadien?�
De caf�houder spreidde zijn korte armen.
�Beiden nooit meer gezien.�
Na nog een glas cognac verlieten ze het gezellige etablissementje van Smalle Lowietje in de Barndesteeg en sjokten in de mensenstroom over de Achterburgwal. Het was er druk. Om hen heen klonk een kakofonie van vreemde keelklanken.
De Cock kende het beeld. Het was in de loop der jaren veranderd. De sfeer van gemoedelijkheid, van intimiteit was verdwenen. De toeloop van de hero�nehoertjes had de concurrentie verscherpt, het menselijk element doen vervagen. Men had aanvankelijk medelijden met de meisjes, die door de hero�neverslaving in de prostitutie kwamen. Maar het medelijden had gaandeweg plaatsgemaakt voor afkeer, pure haat. Klanten werden door hen slecht bediend en niet zelden mishandeld en beroofd. De
Vledder keek met glinsterende ogen naar zijn oude leermeester. �Wat heb ik je gezegd,� riep hij enthousiast. �Ik krijg gelijk. Die Richard van Bovenkerken is er gewoon met een vreemde vrouw vandoor.�
De grijze speurder antwoordde niet direct. �Het lijkt erop,� zei hij traag, ontwijkend. �Volgens Smalle Lowietje was onze Oom Rickie een vaste klant van Blonde Tieneke� al een tijdje. Waarom zou hij er nu plotseling met haar vandoor gaan? Om Blonde Tieneke als vrouw te bezitten, behoefde hij haar alleen maar te betalen. Meer niet. En als we Smalle Lowietje mogen geloven, had hij daarvoor geld genoeg.� Hij zweeg even. �Bovendien hoeft het verdwijnen van Blonde Tieneke niet per se verband te houden met het verdwijnen van Richard van Bovenkerken. Het kan er volkomen los van staan.�
De jonge rechercheur knikte nadenkend voor zich uit. �Is Blonde Tieneke aan de hero�ne?�
De Cock schudde het hoofd. �Voor zover ik weet niet. Maar hero�ne is gemeen spul. Bloedlink. En het is hier in overvloed te koop. Ga maar naar de kop van de Zeedijk. Zie je, het kan binnen een dag veranderen.�
Vledder keek naar hem op. �Je bedoelt dat ze van de ene op de andere dag verslaafd kan zijn?�
De Cock knikte. �Zo is het. Het is maar wanneer ze de eerste spuit neemt.�
Bij het bruggetje over de Achterburgwal schuifelden ze de smalle Stoofsteeg in. Op de hoek verdrongen mensen elkaar voor een primitieve etalage van een seksboetiek. Een woud van kunstpenissen in allerlei fatsoenen. De Cock drong zich tussen de belangstellenden door. Midden in de steeg bleef hij staan en keek omhoog. Op de eerste etage brandde licht. Hij tikte Vledder op de schouder. �Kom m�n jong, we gaan op visite.�
De jonge rechercheur keek hem verwonderd aan. �Bij wie?�
De grijze speurder glimlachte. �Bij Manke Greetje.�
�En wie is Manke Greetje?�
De Cock duwde het deurtje van het benedenhuis open. �De feitelijke moeder van Blonde Tieneke.�
�Feitelijke moeder?�
De Cock knikte.
�Een echte moeder heeft ze nooit gekend.�
Manke Greetje plukte een onzichtbaar pluisje van het tafelkleed en streek een plooitje glad. Haar kleine, rimpelige handen waren voortdurend in beweging. Ze keek naar De Cock. Een glans in haar ogen. �Wat een eer,� kirde ze. �De Cock persoonlijk op visite.�
De oude speurder glimlachte. �Het is alweer langgeleden, dat ik regelmatig op visite kwam.�
Manke Greetje staarde nadenkend voor zich uit. �Dat was bij de gruwelijke moord op Zwarte Sjaan. Ik geloof, dat ik je enige getuige was. Toen had je mij nodig.� In haar stem klonk een licht verwijt.
De Cock legde vertrouwelijk zijn hand op haar tengere schouders. �Zonder jouw hulp was het mij toen nooit gelukt de moordenaar te vinden.� Hij glimlachte. �Ik ben je daar nog steeds dankbaar voor.�
Manke Greetje keek hem schuins onderzoekend aan. �Zit je weer in moeilijkheden?�
De Cock trok zijn schouders op. �Ik weet het niet. Ik ben pas aan het begin. Er valt nog zo weinig van te zeggen. Er is een man verdwenen. Spoorloos. Misschien heb je wel eens van hem gehoord. Een man van voor in de vijftig. Zijn naam is Richard van Bovenkerken.�
�Oom Rickie.�
�Je kent hem?� Manke Greetje gebaarde wat vaag voor zich uit. �Wat heet kennen? Hij is hier een paar maal over de vloer geweest. Tieneke bracht hem mee.�
�Hoe?�
�Hij is haar klant.�
De Cock trok verwonderd zijn wenkbrauwen op. �Peesde[2] Tieneke hier bij jou?�
Manke Greetje keek hem meewarig aan. �Rickie was een
�Waren ze erg intiem?�
�Je bedoelt of het meer was dan de normale relatie tussen hoer en klant?�
�Precies.�
Er gleed een trieste glimlach over haar gezicht.
�Ik had wel eens het idee dat Tieneke gewoon verliefd op hem was.�
De grijze speurder plukte aan zijn onderlip. �Richard van Bovenkerken is getrouwd.�
�Dat weet ik.�
De Cock gebaarde verrukt. �Ik heb haar eens ontmoet. Een knappe vrouw. Beeldschoon.�
Manke Greetje keek hem fel aan. Haar kleine groene ogen flikkerden. �Het is een serpent,� schreeuwde ze, �een duivelse vrouw.
Waarom denk je dat Oom Rickie een klant van mijn Tieneke is geworden?� Ze snoof verachtelijk. �Omdat hij bij haar niets mag. Al jaren niet. �s Avonds sluit ze zich op in haar eigen kamer en als hij verlangend aanklopt en smekend vraagt om binnen te mogen komen, staat ze achter de deur en lacht.�
De Cock reageerde afwerend. �Dat zegt mij allemaal niets,� zei hij wat wrevelig. �Elke hoerenkerel zoekt een verontschuldiging voor zijn gedrag en belastert daarbij zijn eigen vrouw. Ik heb nooit anders gehoord.�
Manke Greetje kneep haar lippen samen. �De Cock, ik bezweer het je. Die vrouw van Richard van Bovenkerken kan in jouw ogen nog zo mooi zijn, het is een rotwijf. Gemeen tot in haar ziel. Ik zit al vijfentwintig jaar in de
De Cock glimlachte om de expressie. �Hoe heeft ze hem leren kennen?�
�Dat weet ik niet. Ik heb het wel eens gevraagd, maar Rickie doet er nogal vaag over.�
�Hoe komt hij aan dat vele geld?�
Manke Greetje trok een grimas. �Een van de dingen die je als meisje van de vlakte leert, is dat je daar nooit naar vraagt. Tieneke weet het niet. En ze wil het niet weten ook.�
�Heb jij enig idee?�
�Niet in het minst.�
De Cock streek over het grijze haar. �In de buurt wordt gezegd dat ze Blonde Tieneke al meer dan een week niet hebben gezien.�
Manke Greetje zuchtte diep. �Ik was al van plan om eens naar de Kit te komen.�
�Waarom?�
Er gleed een zenuwtrek over haar mager gezicht. �Ik ben bang, De Cock. Ik wil mij voor jou niet flinker houden dan ik ben. Ik ben bang dat er iets met haar is gebeurd. Zie je, De Cock, ze is zomaar weggegaan. Zonder echt gedag te zeggen.� Er glansden tranen in haar ogen. �Dat is niets voor mijn Tieneke. Ik heb altijd geweten waar ze zat. Wat ze deed. Zelfs toen ze tegen mijn zin in de
De grijze speurder keek haar onderzoekend aan. �Ze is geen kind meer, Greetje. Ze is een volwassen vrouw geworden.�
�Dat heeft er niets mee te maken.�
�Zou ze er met die Rickie vandoor zijn?�
Manke Greetje schudde triest het hoofd. �Dat geloof ik niet. Ze had het mij gezegd. Geloof me. Tieneke had voor mij geen geheimen. Dat hoefde ook niet.�
De Cock gebaarde in haar richting. �Misschien wilde Rickie niet dat jij het wist.�
Manke Greetje keek met een betraand gezicht naar hem op. �Rickie was zelf bang.�
De Cock trok zijn wenkbrauwen op. �Bang?� vroeg hij verwonderd.
Manke Greetje knikte traag.
�Weet je, De Cock,� begon ze, �mannen hoeven mij niet veel te zeggen. Ik ken ze te goed. Ik zie aan hun houding, hun gezicht, hoe ze denken� hoe ze voelen. Daar vergis ik mij niet meer in.� Ze schudde bedroefd het hoofd. �Ik niet. Toen Rickie voor de laatste keer bij mij was, zei hij: aan alle mooie dingen komt een eind� nietwaar Greetje? Ik keek in zijn bruine ogen en las angst en diepe droefheid. Ik zei: �Ja, mijn jongen, daar heb je gelijk in. Aan alle mooie dingen komt eenmaal een eind. Zo is het leven.� Ze zweeg een tijdje, staarde langs De Cock heen in het niets. �Rickie had het moeilijk. Ik keek hem na toen hij hier de laatste keer de deur uitstapte. Zijn rug, zijn brede schouders� ze waren gebogen� als van een man die weet dat het einde nabij is.�
�Larie.�
Vledder zwaaide breed. Zijn gezicht zag rood, opgewonden.
�Allemaal larie. Kletskoek van een oude sentimentele hoer, die zichzelf door jouw bezoek aan haar erg belangrijk vond.
De grijze speurder keek hem aan. �En daarmee is de zaak gesloten?�
Vledder knikte heftig. �Of wil je in Amsterdam elk echtelijk slippertje gaan onderzoeken?� Het klonk sarcastisch. �Dan mag je aan de minister van Justitie wel vragen of hij een paar blikken met rechercheurs voor ons opentrekt.�
De Cock liep bij hem vandaan, waardig, bedaard. Hij wist uit ervaring hoe fel, hoe emotioneel Vledder kon zijn, hoe ongenuanceerd hij soms de problemen benaderde. Het deerde hem niet en deed geen afbreuk aan de vriendelijke, bijna vaderlijke gevoelens die hij voor de jonge rechercheur koesterde. Na een paar passen keerde hij zich om en bleef bij het bureau van Vledder staan. �Ik zou om te beginnen maar een landelijk telexbericht verzenden.� Hij peinsde even.
Vledder keek op.
�Alberdina Tuijlinga?�
De Cock knikte. �De zondagse naam van Blonde Tieneke.�
Het regende en er stond een harde wind. Felle lichtreclames weerspiegelden zich in het natte wegdek van het Damrak. Vledder stuurde de politie-Volkswagen in de richting van de Dam.
De Cock zat onderuitgezakt naast hem. Het groene controlelampje van de mobilofoon gaf zijn gezicht een macabere glans.
De jonge rechercheur draaide achter het Koninklijk Paleis om de brede Raadhuisstraat in. Daar verhoogde hij de snelheid.
De Cock keek op. �Waar ga je heen?�
Vledder keek hem van terzijde aan.
�Ik breng je naar huis. Het is al laat.�
De grijze speurder schudde resoluut het hoofd.
�Ik wil eerst met de portier van het hotel praten.�
Vledder schudde vertwijfeld het hoofd. �Wat kan die man je nu vertellen? Dat het liefdespaar daar zoals gebruikelijk een suite heeft gehuurd.� Hij haalde zijn schouders op. �Brengt ons dat iets verder?�
De Cock reageerde niet. �Zet me maar voor het hotel af,� zei hij simpel, �ik ga wel even alleen naar binnen.�
De jonge rechercheur zweeg. Nors. Voor een groot hotel aan het Leidseplein bracht hij de wagen tot stilstand.
De Cock trok de kraag van zijn jas omhoog en drukte zijn hoed stevig op het grijze haar. Toen stapte hij de regen in.
De portier, in blauw met veel goud, ontving hem minzaam.
�Rechercheur De Cock,� herhaalde hij traag. �Een bekend geluid. En het gaat over het echtpaar Van Bovenkerken?�
De Cock knikte. �Als ik goed ben ge�nformeerd, dan waren ze hier vorige week nog.�
De portier zette zijn bril op en bladerde in een enorm register. Zijn dikke vinger gleed langs lange lijsten met namen. De vinger stopte. �Dinsdagmiddag� Vorige week dinsdagmiddag om zestien uur zijn ze uitgeschreven.�
�Waren ze er lang?�
�Een dag en een nacht.�
�U had dienst toen ze vertrokken?�
De portier knikte. �Ik had dienst die middag. Ik ken de heer Van Bovenkerken ook vrij goed. Hij was in ons hotel een geziene gast. Hij kwam hier vaak, meestal in gezelschap van een blonde dame. Ik moet zeggen��
�Die middag,� drong De Cock aan.
De portier krabde even onder zijn pet. �Het was een nogal overhaast vertrek, herinner ik mij. Hij had een reeks telefoongesprekken gevoerd en plotseling stond hij voor mij en vroeg om de rekening.�
�Bleef hij anders langer?�
�Zeker. Meestal een dag of drie.�
De Cock keek hem verwachtingsvol aan. �Weet u met wie hij die telefoongesprekken voerde?�
De portier trok een verontschuldigend gezicht.
�Dat weet ik niet. Ik kan hier beneden op het tableau slechts zien dat een bepaald toestel in gesprek is. Meer niet. De verbindingen komen automatisch tot stand.� Hij gebaarde met een opgestoken vinger. �Maar hij heeft een gesprek naar het buitenland aangevraagd. Misschien, dat ik dat nog voor u kan nagaan.�
�Was de heer Van Bovenkerken nerveus, gespannen?�
De portier nam de bril af. �Gehaast, zou ik zeggen. Dat is het juiste woord. Hij gaf mij de opdracht om met spoed zijn donkerblauwe Jaguar te laten voorrijden. Dat heb ik ook onmiddellijk laten doen. Ik liet de geringe bagage in de wagen brengen en was de dame behulpzaam bij het instappen.�
De Cock wreef zich achter in de nek.
�Was er verder nog iets bijzonders bij het vertrek?�
De portier glimlachte. �Zijn fooi� die was extreem hoog.�
De regen kletterde De Cock in het gezicht. Hij slenterde naar de Volkswagen en stapte in. Peinzend ging hij zitten.
�En?� vroeg Vledder gespannen.
De grijze speurder zuchtte. �Ze zijn nogal overhaast vertrokken.�
�Meer niet?�
�Nee.�
De jonge Vledder draaide zich half naar hem toe.
�Ik begrijp je niet, De Cock,� sprak hij met een zweem van ongeduld. �Dit is toch een ordinair geval. Waarom ben je zo ge�nteresseerd in het verdwijnen van die heer Van Bovenkerken?�
De Cock antwoordde niet direct, plukte met duim en wijsvinger aan zijn onderlip. �Omdat eh�� begon hij weifelend, �omdat ik misschien iets weg heb van Manke Greetje� oud en sentimenteel.�
Plotseling begon de mobilofoon in de wagen te kraken.
De Cock pakte de hoorn. �Wat is daar?�
Het was even stil.
De Cock boog zich gespannen naar voren. �Zitten ze aan elkaar vast?� onderbrak hij fel.
Het was opnieuw even stil. Toen begon het apparaat weer te kraken.
De Cock likte aan zijn droog geworden lippen. Hij blikte opzij naar Vledder.
Diens gezicht was lijkbleek.
* Ontvangen van de klanten van een prostituee.
Vanaf de brug staarde rechercheur De Cock naar het glinsterende water van de Keizersgracht. Er was een lichte stroming. Er werd gespuid. Een doorweekt matras schuurde langs de schoeiing.
De schijnwerper van een politiewagen hield de beide lichamen in een spookachtig licht. Ze dreven schuin voorover. Zachtjes deinden de kruinen in het grachtenwater. Zo af en toe kwam de brede rug van de man iets omhoog. Het lange blonde haar van de vrouw wuifde als wier om een meerpaal.
Het gezicht van de grijze speurder stond strak. Nog niet zo lang geleden hadden op dezelfde plek een stel branieschoppers een eenzame Turkse gastarbeider in het water gegooid. De man, die de zwemkunst niet machtig was, verdronk jammerlijk. Zijn angstkreten trilden nog tegen de gevels. Hij zag hoe de broeders van de Geneeskundige Dienst met behulp van een paar agenten de beide lichamen in een net probeerden te vangen. Het lukte niet best. Een van de broeders blikte naar hem omhoog.
�Moeten ze aan elkaar blijven?�
De Cock maakte van zijn handen een toeter. �Wacht even!� brulde hij terug.
Met wat elleboogwerk wrong hij zich door een haag van nieuwsgierigen naar de woonboot. Hij lichtte beleefd zijn hoedje voor de bewoners, die wat bedrukt bijeen stonden. Daarna slenterde hij door naar het open achterdek. Hij legde vertrouwelijk een hand op de schouder van een van de broeders.
�Ik heb een fotograaf aangevraagd,� legde hij uit. �Die is onderweg. Ik had graag een paar plaatjes voor ze uit elkaar gaan.�
De beide broeders knikten begrijpend en lieten het zware net weer wat vieren.
De Cock hurkte bij het water neer. Hij zag duidelijk hoe de vingers ineengestrengeld waren. Strak. Verstijfd in de dood. Aan de ringvinger van de man schitterde een witgouden ring met diamanten.
Achter hem hijgde Vledder in zijn nek. �Zijn ze het?� vroeg hij hees.
De Cock knikte traag. �Ik heb de gezichten nog niet helemaal kunnen zien. Alleen een zijkant. Maar het is praktisch zeker� Richard van Bovenkerken en Blonde Tieneke� aan elkaar.�
Vledder schudde het hoofd. �Hoe onzinnig,� stamelde hij.
Bram van Wielingen, de al wat oudere politiefotograaf, tikte de grijze speurder op de rug. �Ik heb weinig tijd,� riep hij wat nors. �Ik hoop, dat je niet te veel noten op je zang hebt.�
De Cock kwam uit zijn gebukte houding omhoog. Hij keek de fotograaf wat spottend aan. �Tijd?� zei hij gemelijk. �Jij hebt voor mij net zoveel tijd als ik wil dat je hebt.�
Bram van Wielingen maakte een wrevelig gebaartje. �Kom, De Cock,� sprak hij verontschuldigend, �Louise, mijn oudste dochter is vandaag jarig en ik heb haar beloofd nog even langs te komen.�
De grijze speurder reageerde niet. Hij wees naar de beide lichamen in het water.
�Komt je dat bekend voor?�
�Wat bedoel je?�
�Die in elkaar gehaakte armen� de vingers in elkaar.�
Bram van Wielingen boog zich voorover naar het water.
�Verdomme,� bromde hij ontzet. �Net als dat stel een dag geleden.� Hij kwam bleek overeind. �Het lijkt waarachtig wel een ritueel.� Zijn tong gleed langs zijn droge lippen. �Ook man en vrouw?�
�Je bedoelt� een echtpaar?�
�Ja.�
De Cock schudde zijn hoofd. �Hij is een of andere rijke vent. Het vrouwtje is� was een hoertje.�
Bram van Wielingen staarde naar de twee lichamen. Om zijn mond trilde een zenuwtrek. �Geen reden om je te verzuipen.� Het klonk grof. Hij tilde de zware tas van zijn schouder en nam daaruit een toestel. Met vlugge bewegingen koos hij een lens en zette een flitser in elkaar. Hij keek naar De Cock op.
�Ik hoop dat het allemaal lukt. Ik zal maar een filtertje nemen. Je hebt in het water gauw last van spiegelingen� reflexen.�
De grijze speurder bromde. �Dat is jouw sores. Maar als ik geen goede foto�s krijg, lig ik morgen bij je chef voor de deur.�
Bram van Wielingen keek hem verwijtend aan. �Wat ben je hatelijk!� riep hij verward. �Waar heb ik dat aan verdiend? En dat nog wel op mijn dochters verjaardag.�
De spanning op het gezicht van De Cock week, de grillige accolades rond de mond dansten in een vriendelijke glimlach. �Gefeliciteerd,� sprak hij hartelijk. �En dat je er nog vele jaren getuige van mag zijn.�
Bram van Wielingen trok een grimas, maar drukte toch de hand die De Cock hem toestak.
De broeders sjorden het zware net langs de betonnen rand van de woonboot omhoog en legden beide lichamen op het achterdek. Het stonk. Vuil, drabbig grachtenwater druipte uit de kleding en het blonde haar.
Vledder keek vanuit de hoogte toe.
�Geen twijfel,� sprak hij toonloos. �Ze zijn het.�
Bram van Wielingen koos een andere lens en flitste onbewogen in de dode gezichten. Hij werkte snel, zeker. Toen hij klaar was, draaide hij zich naar De Cock om.
�Heb je nog andere wensen?�
De grijze speurder knikte hem toe. Daarna richtte hij zich tot Vledder.
�Neem wat verklaringen op van de mensen, die de lijken in de gracht hebben ontdekt. Bedank de luitjes van deze woonboot voor hun bereidwilligheid en doe wat navraag in de buurt. Je weet het nooit. Misschien heeft iemand wat gezien of gehoord.�
�En dan?�
�Ga je terug naar de Kit.�
De oudste broeder stak zijn handen in een paar plastic handschoenen. Hij hurkte bij de doden neer en duwde voorzichtig de vingers uit elkaar. De losgemaakte handen staken als klauwen omhoog. De Cock keek ernaar. Een huivering overviel hem. Die klauwende handen in het schelle licht van de schijnwerper hadden iets beangstigends; een gruwelijk teken van een benauwde dood.
De broeders kwamen met een brancard. Ze sjorden om beurten de lijken vast. Zacht wiegend droegen ze hen een voor een in de ambulancewagen. De deuren klapten dicht en de nieuwsgierigen dropen af.
De grijze speurder keek de wagen na tot het rode achterlicht in de avondnevel oploste. Toen stapte hij op Bram van Wielingen toe. �Kom mijn vriend,� sprak hij opgewekt. �Je bent nog niet van mij af.�
In de kale, witbetegelde kelder van de afdeling anatomie van het Amsterdamse Wilhelmina Gasthuis keken De Cock en Van Wielingen gelaten toe hoe een ervaren amanuensis met snelle zekere bewegingen de beide lichamen van hun kleding ontdeed. Soms leek het alsof de doden tegenstribbelden, of ze hun naaktheid niet wilden prijsgeven, maar tegen de absolute zekerheid van zijn routine waren de groteske bewegingen van hun stijve armen en benen nutteloos. Zonder een spoor van emotie wierp de amanuensis de kledingstukken op een hoop en spoelde met een slang de beide lichamen schoon.
Dokter Den Koninghe, de gemeentelijke lijkschouwer, kwam de kelder binnen.
De Cock liep op hem toe en begroette hem hartelijk. De hoge stem van de altijd wat excentrieke lijkschouwer kraakte. �Ja, ja, rechercheur. Ik heb al iets gehoord. Bericht van de meldkamer. Het moet eenzelfde vondst zijn.�
De Cock knikte ernstig. �Weer de armen door elkaar� de handen ineengestrengeld.�
�Vreemd.�
�Op z�n minst.�
�Weer verdrinking?�
De grijze speurder trok zijn brede schouders op.
�Ik weet het niet,� sprak hij wat aarzelend. �Oppervlakkig gezien heeft het er veel van weg.�
�U weet al wie het zijn?�
De Cock knikte. �Ik ken hun namen. Ze worden beiden al een poosje vermist.�
De lijkschouwer keek naar hem op. �Aanwijzingen voor zelfmoord?�
De Cock schudde het hoofd.
�Niet het minst.�
De oude dokter Den Koninghe nam zijn hoed af en boog zich over het lichaam van Blonde Tieneke.
De Cock wenkte de fotograaf naderbij.
�Maak een foto van elk deel van het lichaam,� fluisterde hij. �Van elke vierkante centimeter van de huid.�
Bram van Wielingen keek hem schuins verwonderd aan. �Wat verwacht je daarvan?�
De Cock klemde zijn lippen op elkaar.
�Niets,� snauwde hij kriegel. �Niets zinnigs.�
Bram van Wielingen trok berustend zijn schouders op en begon te fotograferen.
Dokter Den Koninghe wentelde het lichaam van Blonde Tieneke op de rug. Het viel De Cock op hoe weinig het lichaam van het verblijf in het water had geleden.
De lijkschouwer drukte met enige kracht op de ribben. Vuil grachtenwaker golfde uit de halfopen mond. Dokter Den Koninghe keek naar de grijze speurder en maakte een triest gebaartje. �Ik vrees toch dat ze zijn verdronken.�
De Cock reageerde niet. Hij had het min of meer verwacht, maar zijn geest had daar geen vrede mee. Hij had het gevoel dat hem iets ontging, dat de beide lichamen hem iets vertelden dat hij niet verstond.
Bij het lijk van Richard van Bovenkerken volgde dokter Den Koninghe dezelfde procedure. Elk plekje van de huid werd nauwkeurig bekeken. Met korte tussenpozen lichtte het flitslicht op. Er was geen enkele vorm van verwonding te ontdekken. De lichamen waren gaaf. Geen schaafwondjes, geen punctieplekjes van een injectienaald.
Toen dokter Den Koninghe de longen samendrukte, gulpte ook uit de mond van Richard van Bovenkerken het stinkende water uit de gracht.
De Cock keek de lijkschouwer verbijsterd aan.
�Dat kan toch niet!� riep hij vertwijfeld. �Daar moet toch een verklaring voor zijn. Niemand pleegt op die manier zelfmoord. Niemand. Ik ben het in mijn lange loopbaan van rechercheur nog nooit��
De oude lijkschouwer nam ongestoord zijn brilletje van zijn neus en veegde de glazen schoon.
�Ze zijn dood,� onderbrak hij traag. Het klonk bijzonder laconiek.
De Cock keek gespannen op hem neer. �Verdrinking� neem ik aan.�
Dokter Den Koninghe knikte. �Het spijt me� ik kan tot geen andere conclusie komen.� Hij zette zijn hoed op, draaide zich om en beende na een simpele groet de kelder uit. Het geluid van zijn voetstappen weerkaatste tegen de kale wanden.
De Cock staarde hem na. Een paar seconden leek hij besluiteloos. Toen schoof hij de mouw van zijn colbertje terug en keek op zijn horloge. Gehaast zocht hij de natte kledingstukken bij elkaar en propte ze in een grote plastic zak. Hij slingerde de zak op zijn rug en holde de kelder uit. De Cock in draf was een koddig gezicht. Bram van Wielingen rende radeloos achter hem aan.
�Waar ga je nu weer heen?�
De grijze speurder draaide zich half om. Rond de brede mond dartelde een lach.
�Naar Louise, je dochter. We hebben nog precies twintig minuten om haar op haar verjaardag te feliciteren.�
De jonge Vledder schudde droef het hoofd.
�Niets� geen kreet. Ik heb in de onmiddellijke omgeving alle bewoonde huizen en boten bezocht. De meeste mensen herinnerden zich nog de tragische dood van die Turk, maar over dit geval kon niemand mij iets zeggen.�
Hij liep op De Cock toe.
�Wanneer moeten ze zijn verdronken?�
�Op, of na de eerste februari. Nadat ze die dinsdagmiddag het hotel hebben verlaten, hebben we geen tekenen van leven meer.�
Vledder knikte begrijpend. �Ik heb gisteravond toen ik aan het bureau terugkwam nog de opsporing van die donkerblauwe Jaguar verzocht. Ik ben benieuwd waar die opduikt. Ergens moeten zij die wagen toch hebben verlaten.�
De Cock zuchtte. �Misschien, dat het ons verder helpt, maar ik ben er bang voor.� Hij staarde voor zich uit. De vriendelijke trekken rond de mond waren verstard. �Ik heb het stellige gevoel dat we dit keer met een bijzonder sluwe tegenstander van doen hebben.�
Vledder keek hem aan. �Jij gelooft aan moord?�
�Onvoorwaardelijk.�
�Waarom� ik bedoel� wat is het motief?�
De Cock wees naar de lange tafel, waarop de bescheiden uit de portefeuille van Richard van Bovenkerken lagen te drogen. �Alles wat een aanwijzing had kunnen zijn, is verwijderd.�
De ogen van de jonge Vledder werden groot. �En het geld?�
�Welk geld?�
Vledder gebaarde heftig. �Ik heb vanmorgen ge�nformeerd. Richard van Bovenkerken heeft op de eerste februari bij de bank een groot bedrag opgenomen. In totaal vijfenzeventigduizend gulden aan contanten.�
De Cock floot tussen zijn tanden. �Dat is nogal wat.�
Vledder knikte. �Hij had bij de Algemene Bank Nederland een priv�rekening. Daarvan heeft hij alles opgenomen.�
De Cock gebaarde naar de tafel.
�Je ziet het� geen geld.�
�Roofmoord?�
De Cock wreef over zijn kin. �Ik wilde dat het zo eenvoudig lag.� Hij schudde triest het hoofd. �Maar ik geloof er niet in. Volgens mij ligt het geheim van die verdrinkingen veel dieper.�
Vledder fronste de wenkbrauwen.
�Je sprak van verdrinkingen, meervoud. Bestaat er volgens jou dan verband tussen de verdrinking van het echtpaar Schoonenbeek en de dood van Blonde Tieneke en Richard van Bovenkerken?�
�Beslist.�
Vledder grinnikte vreugdeloos.
�Het kan toch gewoon een kopie zijn? Ik bedoel� degene die Blonde Tieneke en Van Bovenkerken om het leven bracht, kan de zelfmoord van het echtpaar Schoonenbeek wel als voorbeeld hebben genomen. Het kon hem op een idee hebben gebracht.�
De Cock schudde het hoofd.
�Dat kan niet.�
Vledder keek hem verwonderd aan. �Waarom niet?�
De grijze speurder glimlachte.
�Het duurt enige dagen voordat verdronkenen boven water komen. Toen het echtpaar Schoonenbeek uit de gracht werd gevist, waren Richard van Bovenkerken en Blonde Tieneke al dagen dood.�
De telefoon op het bureau van De Cock rinkelde. Vledder nam de hoorn op en luisterde. Na een paar minuten legde hij de hoorn op het toestel terug.
�Het was voor jou,� sprak hij hees. �De portier van het hotel. Hij heeft dat buitenlandse telefoongesprek van Richard van Bovenkerken voor je uitgezocht.�
�En?�
De jonge rechercheur slikte. �Het was naar Cortina d�Ampezzo.�
Commissaris Buitendam, de lange statige chef van het bekende politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat, wenkte met zijn slanke hand. �Kom binnen, De Cock,� sprak hij geaffecteerd, �en ga zitten.�
De grijze speurder trok zijn gezicht in een onwillige plooi. �Als het u hetzelfde is� ik blijf liever staan.�
De commissaris verschoof iets op zijn stoel.
�Zo je wilt.� Hij kuchte. �Ik heb jouw uitdrukkelijk verzoek om een gerechtelijke sectie te doen verrichten op de lichamen van Richard van Bovenkerken en Alberdina Tuijlinga aan de officier van justitie kenbaar gemaakt,� zei hij plechtig.
De Cock keek zijn chef gespannen aan.
�En?�
Commissaris Buitendam kuchte opnieuw.
�De officier van justitie,� begon hij aarzelend, �is van mening dat er weinig gegronde redenen zijn om inzake hun dood aan misdrijf te denken. Gezien ook de bevindingen van de lijkschouwer is een dubbele zelfmoord door eenvoudige verdrinking wel de enige juiste en meest aanvaardbare conclusie.�
De Cock gebaarde heftig. �Wat een dwaze redenering!� riep hij fel, ge�motioneerd. �Wat is een
Het meestal wat bleke gezicht van commissaris Buitendam werd rood. Hij boog zich iets naar voren.
�Bestaan er aanwijzingen dat die mensen met het hoofd onder water zijn gehouden?�
De Cock voelde de woede in zich trillen.
�Er zijn ook geen aanwijzingen dat het niet is gebeurd,� brieste hij. Hij schudde het grijze hoofd en snoof verachtelijk. �Wat is er met die officier van justitie? Draagt hij oogkleppen?�
Commissaris Buitendam kwam met een ruk uit zijn stoel overeind. �Ik verbied je,� sprak hij ernstig, �om zo over je superieuren te spreken.�
De Cock perste zijn lippen op elkaar.
�Ik ken geen superieuren,� brulde hij. �Ik ken alleen mensen, die door een toevallige speling van het lot een hogere functie hebben dan ik.�
De commissaris boog zich naar hem toe. �En van wie je beslissingen dient te respecteren.�
De Cock trok zijn gezicht in een grijns.
�Respecteren?� riep hij smalend. �Hoe kan ik respect opbrengen voor een foutieve beslissing? De zaak van die dubbele verdrinkingen stinkt� stinkt als het grachtenwater waaruit we de lijken hebben opgevist.� Hij ademde diep. �En ik zal dat bewijzen� ook met een falende officier van justitie.�
De ogen van de commissaris schoten vuur. Hij strekte zijn arm naar de deur.
�Eruit!� brulde hij.
De Cock ging.
Vledder keek hem lachend aan.
�Was het weer zover? Je moet lief zijn voor je commissaris. Dat heb ik je vaker gezegd. Het staat trouwens in je ambtsinstructie.� De Cock streek door het haar en grinnikte.
�Ambtsinstructie.� In zijn stem trilde een milde spot. �Mijn ambt is misdrijven opsporen. Daarvoor word ik door de gemeenschap betaald. Ik meen dat ernstig� en wens daarbij niet door een of andere officier van justitie te worden tegengewerkt.�
De jonge rechercheur schudde traag het hoofd. �Die man werkt je niet tegen. Hij heeft alleen andere inzichten dan jij. En mag dat?�
De strakke lijnen in het gezicht van De Cock vergleden tot een zoete grijns. De woede was wegge�bd. �Het mag,� zei hij toegevend. �Ik weet ook niet of een gerechtelijke sectie veel meer zal opleveren dan de constatering dat de slachtoffers door verdrinking om het leven zijn gekomen.�
�Je bedoelt dat het ons niet nader tot een oplossing hoeft te brengen?�
De Cock staarde nadenkend voor zich uit. �Het is de vraag. Mogelijk niet. Zie je, verdrinking is geen eenvoudige dood� noch bij zelfmoord, noch bij moord. Het is bijvoorbeeld bekend, dat iemand die de zwemkunst redelijk machtig is, heel moeilijk tot zelfmoord door verdrinking komt. Er komen in de mens tegengestelde spanningen los.�
�Konden de slachtoffers zwemmen?�
De Cock trok zijn schouders op. �Ik weet alleen dat Blonde Tieneke een vrij goede zwemster was. Van de anderen weet ik dat niet. Tieneke is zelfs jaren lid geweest van een zwemclub. Ze deed met redelijk succes aan wedstrijdsport.�
�En bij moord� wat zijn dan de moeilijkheden?�
De Cock gebaarde met zijn handen. �Het is niet eenvoudig om een slachtoffer onvrijwillig met het hoofd onder water te houden. In doodsstrijd komt hij of zij tot een heftig verzet. De dader moet bij verdrinking over een duidelijk surplus aan lichaamskracht beschikken.�
De jonge rechercheur knikte ernstig. �Bovendien waren het er tweemaal twee.� Hij keek met grote ogen naar de grijze speurder op. �Dat kan duiden op meer dan een enkele dader.�
De Cock wreef met de pink over de rug van zijn neus. �Of de dader was technisch in het voordeel.�
Vledder keek hem vragend aan. �Technisch?�
De Cock knikte. �Droeg een duikpak.�
Vledder klapte zijn leermeester op de schouder. �Dat kan het zijn,� riep hij enthousiast. �Een duikpak.� Zijn gezicht versomberde. �Blijft natuurlijk de vraag: Waarom gaat iemand begin februari te water?� Hij zweeg even en schudde droef het hoofd. �Het is een vreemde geschiedenis. Voorlopig zie ik het nog niet zitten. Het lijkt allemaal zo onzinnig. Er is ook geen enkel denkbaar motief.� Hij keek naar De Cock op. �Zouden we voor de eerste keer falen?�
De grijze speurder blikte olijk terug.
�Dat kan toch niet. Dan komt dit boek nooit uit.�
Vledder lachte bevrijd. �Heb je al uitgezocht met wie Richard van Bovenkerken dat buitenlandse telefoongesprek voerde?�
�Je bedoelt naar Cortina d�Ampezzo?�
�Ja.�
De Cock schoof zijn dikke onderlip naar voren. �Ik had gehoopt dat Richard van Bovenkerken met het echtpaar Schoonenbeek had gesproken. Ik had dan enige relatie tussen de beide dubbele moorden kunnen aantonen.� Hij zweeg even, krabde zich achter in de nek. �Ik had dan veel sterker gestaan bij mijn onderhoud met de commissaris.�
�En?�
�Op het moment dat Richard van Bovenkerken dat telefoongesprek voerde, was het echtpaar Schoonenbeek al uit Cortina d�Ampezzo vertrokken.�
Vledder reageerde verwonderd. �Met wie sprak hij dan?�
De Cock haalde zijn schouders op. �Het enige dat de telefoondienst mij kon zeggen, is dat hij voor een tijdsduur van net negen minuten een verbinding tot stand had gebracht met het Albergo Cristallo aan de Viale Bernini.�
�En dat is?�
De grijze speurder spreidde beide armen. �Een allemachtig super de luxe hotel aan de rand van Cortina d�Ampezzo.�
Vledder keek hem onderzoekend aan. �En daar heeft het echtpaar niet gelogeerd?�
De Cock schudde grinnikend het hoofd. �Ik zei het je toch� de heer Schoonenbeek was een modale werknemer� met het daarbij behorend bescheiden inkomen.�
�Te bescheiden voor het Albergo Cristallo.�
�Zo is het.�
Vledder plofte op de stoel achter zijn bureau. �Toch is het opmerkelijk,� sprak hij nadenkend. �Het echtpaar Schoonenbeek wordt na een wintervakantie in Cortina d�Ampezzo levenloos uit een stinkende gracht gevist. Eenzelfde lot ondergaan Blonde Tieneke en Richard van Bovenkerken nadat hij met Cortina d�Ampezzo heeft getelefoneerd.�
De Cock keek op hem neer. �Je bedoelt� te opmerkelijk om aan een toeval te geloven.�
�Precies, er moet toch iets zijn?�
De Cock zweeg een tijdje. Plotseling draaide hij zich om en slenterde naar de kapstok. �Ga je mee?�
Vledder kwam lui achter zijn bureau vandaan. �Waarheen?�
�Naar Ouderkerk aan de Amstel.�
�Wat moeten we daar?�
�Een bezoek brengen aan een vrouw� Rosita Stuyvenburg.�
De jonge rechercheur reageerde verwonderd. �Wie is Rosita Stuyvenburg?�
De Cock drukte zijn hoedje op het hoofd en keerde zich om. �De ex-vrouw van Richard van Bovenkerken. Ik heb het adres van het bevolkingsregister. Ze woont aan de Ronde Hoep� met twee volwassen zoons.�
Ze reden langs de kronkelende Amstel. Het water van de rivier stond bijna tot aan de weg. De Cock blikte rond. Een grauw wolkendek ontnam aan het landschap alle kleur. Hij trok de kraag van zijn regenjas wat omhoog en zakte onderuit. De zaak van de dubbele verdrinkingen zat hem dwars. En dat niet alleen omdat het hem niet gelukt was de officier van justitie tot een gerechtelijke sectie te bewegen. De hele affaire had ogenschijnlijk geen basis, geen bodem. Er was geen enkele lijn in te ontdekken. De betrokkenen hadden weinig met elkaar gemeen. De heer en mevrouw Schoonenbeek vormden een vrij kleurloos paar. Wat bezielde de dader om hen zo nadrukkelijk naar het leven te staan? Hij grinnikte wat droef voor zich uit. Of had de officier van justitie gelijk? Was het toch zelfmoord?
De achtergronden van Blonde Tieneke meende hij voldoende te kennen. Een jong hoertje van de Wallen. Ook hier waren weinig verrassingen te verwachten. De enige van het viertal die wat kleur had, wat reli�f, was Richard van Bovenkerken. Hoe oud was hij toen hij stierf? Ruim een halve eeuw. Wat had hij in die lange tijd gedaan? Hoe kwam hij aan dat vele geld? Wat moest hij met die vijfenzeventigduizend gulden die hij kort voor zijn dood van de bank had gehaald? Waar had hij dat geld voor nodig gehad? En wat misschien nog belangrijker was� waar was dat geld gebleven? Er kwam een grijns op zijn gezicht. Het leek hem de moeite waard om in dat leven wat te gaan spitten.
Vledder keek hem van opzij aan. �Binnenpretjes?�
De Cock trok zich omhoog. �Onaantrekkelijke vrouwen zijn steeds jaloers op hun man, mooie vrouwen nooit. Dat moet Oscar Wilde eens hebben gezegd.�
Vledder reageerde verrast. �Waar slaat dat op?�
De grijze speurder glimlachte fijntjes. �Ik heb Rosita Stuyvenburg nog niet gezien.�
Ze namen de brug over de Amstel en reden na het stoplicht de smalle Dorpsstraat van Ouderkerk aan de Amstel binnen. Links stond het oude stadhuis. De Cock bekeek het met enige weemoed. Tijd, bedacht hij, was als kwikzilver. Alles wat je daarvan probeerde vast te houden, glipte door je vingers. Maar was tijd er om vast te houden? Hij glimlachte. Tijd was er om te beleven, bewust, intens. Hij keek nog eens naar het witgekalkte kale gebouw. Hij bewaarde er dierbare herinneringen aan. Het was hier, dat hij nu al meer dan een kwart eeuw geleden in het huwelijk trad. En hij voelde zich nog steeds gelukkig.
Voorbij het stadhuis gingen ze rechtsaf langs de oude joodse begraafplaats en de grote statige Hervormde Kruiskerk. Een eng straatje voerde naar een typisch Hollandse ophaalbrug. De Ronde Hoep lag buiten de feitelijke woonkern van de oude stad aan de rechteroever van de Amstel. De smalle Amsteldijk leidde onder een machtige verkeersbrug naar een reeks scherpe bochten.
Vledder verminderde de snelheid van de oude Volkswagen en reed over het knarsende grind van een brede oprijlaan. De Cock keek op. Voor hem lag een fraaie villa met een houten gevel en een overstekend zadeldak. Een gordel van coniferen omzoomde een enorme tuin.
�Is dit het?�
Vledder raadpleegde zijn notitieboek. �Dit is het adres dat jij mij opgaf.�
De Cock tuitte zijn lippen. �Indrukwekkend. Richard van Bovenkerken was blijkbaar in staat om zijn ex-vrouw een vorstelijk bedrag aan alimentatie te betalen.�
Vledder trok zijn schouders op. �Misschien had die Rosita Stuyvenburg een eigen kapitaal.�
Ze stapten uit de auto en liepen naar de voordeur. Aan de muur hing een kunstig gesmede klepel. De Cock trok eraan. Ergens ver weg in het huis luidde een bel.
Het duurde een paar minuten. Toen ging de zware deur langzaam open. Half in de deuropening stond een wat lange, statige vrouw. De Cock schatte haar op achter in de veertig. Ze droeg een donkerblauwe, bijna zwarte japon, waarop een fraaie zilveren medaillon aan een ketting. Het diepzwarte haar was strak langs het gezicht gekamd en eindigde in een rol op het hoofd. Ze keek de beide mannen licht verwonderd aan en trok vragend haar donkere wenkbrauwen omhoog.
De grijze speurder nam zijn hoed in de hand en maakte een lichte buiging.
�Mijn naam is De Cock,� sprak hij vriendelijk. Hij wuifde opzij. �En dat is mijn collega Vledder. Wij zijn rechercheurs van het eh� toch wel roemruchte politiebureau aan de Warmoesstraat.�
Ze reageerde verrast. Ze hield het hoofd iets schuin. Haar donkere ogen lichtten op. �Amsterdam?�
De Cock knikte. �U bent Rosita Stuyvenburg?�
�Inderdaad.�
De Cock gebaarde wat verlegen. �Wij eh� wij wilden even met u praten. En wel over het vrij plotseling verscheiden van uw eh� ex-echtgenoot, de heer Richard van Bovenkerken.�
Hij zweeg even, keek haar aan. �Ik neem aan dat u van zijn overlijden op de hoogte bent gebracht?�
Ze trok haar hoofd iets op. �Het is mij gezegd.�
Het klonk koel, zakelijk. De Cock weifelde even. �Ik zou mij kunnen voorstellen, dat het onderwerp u niet aangenaam is, maar��
Ze wuifde het weg en deed de zware deur verder open. �Komt u binnen.� Ze sloot de deur zorgvuldig en ging de beide rechercheurs voor naar een ruim, hoog vertrek met fraaie gobelins aan de wanden. Ze wenkte uitnodigend naar een paar eiken fauteuils met zwartlederen zittingen. �Neemt u plaats.�
De Cock keek steels rond. Het vertrek was sober, maar met een zekere distinctie gemeubileerd. Tegenover de gobelins was een uitgebreide boekenwand met eerbiedwaardige ruggen in kalfsleer.
�Ik had begrepen dat Richard de last van het leven niet meer heeft kunnen dragen.�
Ze was tegenover de rechercheurs gaan zitten, stijf, rechtop, met de knie�n tegen elkaar.
De grijze speurder knikte voor zich uit; trok zijn gezicht in een ernstige plooi. �U bedoelt te zeggen, dat hij zichzelf van het leven heeft beroofd?�
Ze keek hem aan, een waakzame blik in haar ogen. �Dat eh� dat is toch zo?�
De Cock antwoordde niet direct. Hij plukte nadenkend aan het puntje van zijn neus. �Hebt u redenen,� vroeg hij voorzichtig, �om aan te nemen dat uw ex-man tot een dergelijke wanhoopsdaad in staat was?�
Rosita Stuyvenburg zweeg. Ze liet haar hoofd iets zakken.
De Cock nam haar intussen scherp op. Ze had nog een goed figuur, vond hij. De nauwsluitende japon verhulde dit niet. Het ovale gezicht met de matbleke huid was van een ingetogen schoonheid.
Ze richtte haar hoofd weer op. �Richard bezat een bijna bewonderenswaardige gave om steeds weer in moeilijkheden te geraken.�
De grijze speurder beluisterde de klank van haar stem. Er was een ondertoon van haat, spot en minachting.
�Wat voor moeilijkheden?�
Ze keek naar De Cock op. �Vrouwen.�
De Cock knikte begrijpend. �Hij heeft u destijds verlaten om met die Monique��
Ze onderbrak hem en reageerde fel. �Verlaten?� riep ze scherp. �Verlaten? Hij heeft mij niet ver-la-ten. Ik heb hem eenvoudig weggestuurd. Ik was die eeuwige liefdesaffaires van hem beu.�
De Cock liet zijn blik openlijk door het vertrek dwalen. �Hij heeft u toch niet onverzorgd achtergelaten,� sprak hij wat vergoelijkend.
Rosita Stuyvenburg lachte honend. �Ik ben goddank nooit financieel van hem afhankelijk geweest. Ik heb ook na onze scheiding nooit een cent van hem willen ontvangen. Zelfs niet ten behoeve van onze kinderen.�
De Cock keek haar schuins, onderzoekend aan. �U koestert nog wrok?�
Ze antwoordde niet direct. Ze boog zich voorover en schoof haar handen naar de knie�n. �Die Monique werd mijn wraakgodin.�
De Cock fronste zijn wenkbrauwen. �Wraakgodin?�
Rosita Stuyvenburg knikte traag voor zich uit. �Zoals hij mij behandelde, behandelde zij hem.�
�Ze was hem ontrouw?�
Er gleed een glimlach langs haar lippen. �Ontrouw�� Ze proefde het woord op haar tong. �Het was veel erger. Ze brak zijn mannelijke trots en vernederde hem zozeer dat hij uiteindelijk zijn toevlucht zocht tot de meiden van de straat.�
De Cock wreef langs zijn kin. �U bent goed ge�nformeerd,� sprak hij bewonderend.
Haar knap gezicht versomberde, kreeg een milde expressie van weemoed. �Hij is� was tenslotte de vader van mijn twee zoons.� Ze sprak zacht.
Plotseling kneep ze de lippen samen. De uitdrukking van het gezicht veranderde. De ogen trokken dichter naar elkaar toe. �En als ik bij een van hen,� siste ze, �eigenschappen ontdek die maar ook in de verste verte��
Op dat moment kwam een jongeman de kamer binnen. De Cock schatte hem op achterin de twintig. Hij droeg een fraai gesneden zwart kostuum, compleet met witte boord en parelgrijze das. Hij hield het hoofd fier omhoog en had de onbevangen blik van een man, gedreven door zekerheden.
Rosita Stuyvenburg stond op en begroette hem met een kus. Ze keerde zich naar de beide mannen. �Alfred van Bovenkerken,� stelde ze trots voor. �Mijn oudste zoon.�
De Cock en Vledder kwamen overeind en drukten de toegestoken hand.
�Broeder Constantijn,� jubelde de jongeman.
Rosita Stuyvenburg gebaarde. �Zij zijn rechercheurs van het politiebureau aan de Warmoesstraat in Amsterdam. Ze komen in verband met de dood van je vader.�
Het gezicht van de jongeman verstarde. Hij hief in een dramatisch gebaar zijn rechterhand omhoog.
Ze reden met een matig gangetje vanaf de Ronde Hoep in Ouderkerk aan de Amstel naar Amsterdam terug. Vledder staarde voor zich uit op de weg. Zijn gezicht stond strak. Boven de neus kronkelde een dwarse denkrimpel.
�Dus Alfred van Bovenkerken,� sprak hij somber, �behoort ook tot het Genootschap van de Broeders en de Zusters van de Heilige Zegeningen.�
De Cock wreef zich in de nek.
�En zijn doopnaam is broeder Constantijn.�
De jonge rechercheur schudde verward het hoofd. �Het is toch een vreemde zaak. Mysterieus, prikkelend. Ik krijg er geen vat op.� Hij zuchtte diep. �Het kan toch geen toeval zijn, dat het echtpaar Schoonenbeek tot hetzelfde genootschap behoorde.�
�En op dezelfde wijze stierf.�
Vledder stuurde de oude politiewagen door een lange scherpe Amstelbocht. Toen hij weer een recht stuk weg voor zich had, keek hij even opzij.
�Ik begin nu langzamerhand ook aan moord te geloven,� sprak hij plechtig.
De Cock grinnikte. �Wel wat laat.�
De jonge rechercheur gebaarde met de rechterhand.
�Ik had aanvankelijk voor het echtpaar Schoonenbeek een uitzondering willen maken.�
�Je bedoelt dat je dat geval nog als een dubbele zelfmoord hebt willen zien?�
�Inderdaad. Maar de gevallen zijn te identiek. De dood van Richard van Bovenkerken en Blonde Tieneke dragen duidelijk dezelfde signatuur.�
De Cock knikte instemmend. �Hoe vond je Rosita Stuyvenburg?�
Vledder trok een pijnlijk gezicht. �Het is moeilijk te zeggen. Oppervlakkig gezien lijkt ze koel, hooghartig. Bijna onge�nteresseerd. Toch kon ze haar gevoelens van haat voor de dode Richard nauwelijks verbergen.�
De Cock wreef over zijn kin. �Ik vraag mij af hoeveel van die haat zij bij haar kinderen heeft ingeplant.� Hij blikte opzij naar Vledder. �En wat denk je van onze broeder Constantijn?�
�Net zo fanatiek en dweperig als die broeder Crispijn, die ons toen aan het bureau opzocht.�
De Cock drukte zich wat omhoog. �Heb je gehoord wat hij zei?�
�Wie?�
�Broeder Constantijn.�
Vledder lachte.
�Juist� en wat nog meer?�
De jonge rechercheur krabde zich op het hoofd.
�Een gekke kreet voor een zoon die over de dood van zijn eigen vader spreekt.�
De oude rechercheur plooide zijn lippen in een tuitje.
�Gezien in het licht van een godsdienstig fanaticus kan ik dat nog wel begrijpen. In dergelijke kringen wordt vaak op zo�n toon en in die vorm gesproken.� Hij stak een vinger op. �Laten we eens in die gedachtewereld blijven en die vreemde kreet ontleden. Wie was dan het voorwerp van de zonde van Richard van Bovenkerken?�
�Blonde Tieneke� het hoertje.�
�Heel goed. En wat betekent
�Aan elkaar vast.�
De Cock drukte zijn hoed iets naar achteren. �Broeder Constantijn zei dus� in huiselijke termen gesproken� dat zijn vader stierf, terwijl hij aan Blonde Tieneke vastzat�. de armen door elkaar, de vingers aaneengestrengeld� geketend.�
Vledder keek hem verwonderd aan. �Nou en?�
De Cock gebaarde in zijn richting. �Hoe wist broeder Constantijn dat de lichamen van zijn vader en Blonde Tieneke op die manier zijn gevonden? Ik heb dit facet met opzet uit de kranten gehouden. Het staat in geen enkele publicatie vermeld.�
Vledder slikte. �Dat betekent?�
De Cock trok een ernstig gezicht. �Dat broeder Constantijn in zijn dramatisch betoog vermoedelijk meer heeft onthuld dan hij heeft willen prijsgeven.�
Op de granieten vloer in de kelder van de afdeling anatomie van het Wilhelmina Gasthuis in Amsterdam lag een plas bloed. Het drupte van een brancard, waarop een jonge vrouw, deerlijk verminkt slachtoffer van het jachtige verkeer. De Cock keek ernaar. Aandachtig. Peinzend. De plas werd steeds groter. Een onaandoenlijke amanuensis schoof het slachtoffer in een koelvak en spoelde het bloed weg. Het kolkte in een putje.
De Cock had een hekel aan die ijzige kelder van de anatomie. Hij kwam er niet graag. In de meeste gevallen liet hij de wettelijk voorgeschreven herkenningen door Vledder doen. Maar dit keer wilde hij er zelf bij zijn. Hij wilde zien hoe de betrokkenen reageerden.
Voor de herkenning van Blonde Tieneke had hij Vledder met een wagen Manke Greetje laten ophalen. Verder had hij een beroep gedaan op zuster Emilia van het Goodwill Centrum van het Leger des Heils. Ze had Blonde Tieneke bij leven goed gekend.
De Cock wist uit lange ervaring, dat veel mensen niet bij machte waren de confrontatie met een gruwelijke dood emotieloos te doorstaan. Vaak speelden zich bij de herkenning hartverscheurende tonelen af.
Voor zuster Emilia was hij niet bang. Zij was een sterke vrouw, door het leven gelouterd. Maar Manke Greetje baarde hem zorgen. Ze was, zoals de meeste publieke vrouwen, heftig, emotioneel. Haar gedrag was niet te voorspellen. Zoekend en tastend naar woord en gebaar had hij geprobeerd Greetje voor te bereiden op hetgeen ze te zien zou krijgen. De Cock benijdde dominees en priesters die bij dergelijke gelegenheden schijnbaar moeiteloos de juiste toon vonden.
Terwijl de amanuensis bezig was het lijk van Blonde Tieneke met een laken te bedekken, deed De Cock de deur op een kier en keek in de wachtkamer. Zuster Emilia staarde strak voor zich uit, een gelaten trek op haar gezicht. Manke Greetje zat pal naast haar, klein, fragiel, ineengedoken als een angstig vogeltje.
Toen de amanuensis hem een teken gaf dat hij klaar was, liep de grijze speurder op de vrouwen toe en begeleidde hen naar het zwarte gordijn. Zachtjes schoof het weg. Blonde Tieneke lag op een verrijdbare brancard. Alleen haar hoofd was zichtbaar. De rest was met een laken bedekt. Ze was mooi. Zelfs in haar dood. Misschien was ze wel mooier dan in leven. Vredig, ontspannen. Het ovale gelaat bleek als doorschijnend albast.
Een tijdje keken ze zwijgend naar de dode. Van terzijde blikte De Cock tersluiks naar Manke Greetje, wachtte op de reactie die moest komen. Hij zag dat haar lippen bewogen, alsof ze sprak zonder geluid. Ze schudde het hoofd en sprak plotseling hardop.
�Je had het niet mogen doen, lieve meid. Je had het niet moeten doen.� Het klonk zacht, vermanend, alsof de dode oren nog konden luisteren. �Je mag een man niet uitdagen. Dat mag je nooit doen.� Ze zweeg. Haar hand strekte beverig naar het gezicht van de dode. Halverwege stokte ze, aarzelend trok ze haar hand terug.
De Cock gaf de amanuensis een wenk. Het zwarte gordijn schoof langzaam terug. De beide vrouwen huilden zachtjes. De grijze speurder pakte hen bij de arm en leidde hen naar buiten, waar Vledder met de wagen wachtte. De Cock keek op zijn horloge. Hij had nog ruim een halfuur voor de volgende herkenning.
Hij keek hoe Vledder met de beide vrouwen wegreed en begon een kuiertje langs de plantsoenen en paviljoens van het oude Wilhelmina Gasthuis. Hij hoopte dat alles liep zoals hij had gepland. Nadat Vledder Manke Greetje en zuster Emilia had thuisgebracht, zou hij Monique van Bovenkerken van haar woning aan de Brouwersgracht ophalen. De jonge rechercheur Fred Prins had hij opdracht gegeven naar Ouderkerk aan de Amstel te gaan. Hij had Rosita Stuyvenburg bereid gevonden aan de wettelijke herkenning mee te werken. Daarbij had hij uiteraard verzwegen dat hij reeds van Monique de toezegging had om aanwezig te zijn.
De grijze speurder grinnikte wat voor zich uit. Hij had in zijn lange rechercheloopbaan vele malen met menselijke gevoelens en emoties gespeeld. Het kon een dramatische sc�ne worden wanneer de beide vrouwen elkaar in het front van de dode Richard van Bovenkerken zouden ontmoeten. Het was een bijna duivels arrangement. Hij vroeg zich af wat hij ervan verwachtte. Moord was een heimelijk en met emoties beladen bedrijf. De Cock meende het zich te kunnen veroorloven om de normen van de ethiek te doorbreken om iets van die verborgen emoties op te wekken. Rond de beide dubbele moorden hing nog steeds een sluier van geheimzinnigheid. Hij diende die sluier op te lichten. De schuldigen te pakken. Dat was zijn taak.
Hoewel hij nog geen flauw idee had waar hij de schuldigen moest zoeken, had hij toch het stellige gevoel dat de sleutel tot de oplossing lag in het leven van de dode Richard van Bovenkerken. Rosita Stuyvenburg en Monique hadden in dat leven een grote rol gespeeld. Richard van Bovenkerken was gestruikeld. Had hij Blonde Tieneke in zijn dodelijke val meegesleurd of had ook zij een actieve rol gespeeld? Waarover was Richard gestruikeld? Wat was de reden van zijn val? Welke valstrikken hadden de vrouwen voor hem gezet?
De Cock schudde droef het hoofd. Hij kwam niet tot een geheel. Het klopte niet. Er bleven te veel hiaten. Waar lag bijvoorbeeld het verband met het keurige echtpaar Schoonenbeek? Wat was de reden van hun dood? Waarom moesten zij sterven?
Hij schoof de mouw van zijn jas wat op en keek op zijn horloge. Het halfuur was bijna om. Langzaam liep hij terug naar de anatomie.
Een wagen stopte voor de ingang. De Cock liep haastig toe en hield het portier open. Rosita Stuyvenburg stapte uit. Ze droeg een zwarte Persianer bontjas met een bijpassende muts. De grijze speurder begroette haar hartelijk en leidde haar snel naar de wachtkamer van de anatomie. Hij nam rechercheur Prins even apart en zei hem bij haar te blijven tot ook Monique was gearriveerd. Daarna liep hij door naar de witbetegelde kelder en liet de deur op een kier.
De amanuensis was al bezig het lijk van Richard van Bovenkerken op een brancard te leggen. Hij keek naar de speurder op. �Wanneer worden die twee begraven?� vroeg hij.
De Cock trok zijn schouders op. �Ik weet het niet precies. Ik heb nog geen officieel bericht. Maar ik vermoed overmorgen op Zorgvlied. Ik heb de stiefmoeder van het meisje zoiets horen zeggen.�
De amanuensis sloeg een gevouwen laken open. �U geeft wel een seintje?�
De Cock knikte.
Via de kier van de deur zag hij Monique binnenkomen. Vledder liep achter haar aan. Toen ze Rosita Stuyvenburg in het oog kreeg, schrok ze zichtbaar. Een moment leek het alsof ze zich wilde omkeren, maar na een korte aarzeling liep ze door en ging op enige afstand van Rosita Stuyvenburg zitten.
De Cock keek een poosje naar beide vrouwen. Ze waren totaal verschillend. Rosita Stuyvenburg was van een andere schoonheid. Ze miste de uitbundige aantrekkelijkheid van Monique, maar had duidelijk meer distinctie, meer uitstralende waardigheid.
Monique leek wat verkrampt. Onzeker. Ze droeg een wijde zwarte mantel met een frivole baret. Onrustig schoof ze op de blankgelakte bank. Ze voelde zich duidelijk niet op haar gemak.
De Cock kwam tevoorschijn. Met een beminnelijke lach om de mond liep hij op de vrouwen toe en maakte een lichte buiging.
�Hartelijk dank dat u gekomen bent,� sprak hij vriendelijk. Hij keek van de een naar de ander. �Ik hoef u niet meer aan elkaar voor te stellen?�
In zijn stem sloop een lichte spot.
De beide vrouwen reageerden niet.
De Cock vroeg hun op te staan en hem te volgen. Hij bracht de vrouwen wat dichter naar elkaar toe en begeleidde hen naar het zwarte gordijn. Daarna wenkte hij de amanuensis en het gordijn schoof terug.
Richard van Bovenkerken leek uiterlijk niet veel meer op de man van de foto, die Monique hem een dag of wat geleden had gegeven. De huid was ingedroogd en een grauwe millimeterbaard bedekte het gezicht. Het dodenmasker van Richard van Bovenkerken was veel afschrikwekkender dan dat van Blonde Tieneke.
Tersluiks keek de grijze speurder naar Rosita Stuyvenburg. Van haar gelaat straalde een ingehouden passie.
Monique zag lijkbleek. Op haar voorhoofd glinsterden kleine zweetdruppeltjes. De Cock schoof langzaam wat dichter naar haar toe, bang dat ze ineen zou storten, maar ze bleef rechtop.
Zwijgend staarden ze naar het dode gelaat. Minutenlang. De Cock werd onrustig. Hij had deze confrontatie niet voor niets gearrangeerd. Hij wenste reacties� hoe dan ook. Het duurde hem te lang en hij kon de sc�ne ook niet tot in eeuwigheid laten voortduren.
Naast hem hoorde hij de snelle, wat stotende ademhaling van Monique. Hij keek naar haar gelaat. Het had geen expressie, geen wil om zich te uiten. Het gezicht van Rosita Stuyvenburg stond strak. Bij de mond trilde een zenuwtrek. Voorzichtig, met afhangende schouders, deed De Cock een stapje naar voren en boog zich iets over de dode.
�Ik geloof,� sprak hij zacht, droevig, �dat Richard heel veel heeft geleden.� Hij bewoog een kromme hand boven het hoofd en zuchtte diep. �Zelfs in de dood weerspiegelt zijn gelaat een diepe smart.� De Cock stapte terug, inwendig morrend, kwaad op zichzelf om de banale woorden die hij had gesproken, om het stuntelige melodrama van zijn maniertjes.
Gespannen blikte hij opzij om te zien of ze misschien toch hun uitwerking niet hadden gemist. Tot zijn verwondering zag hij, dat niet Monique maar Rosita Stuyvenburg bezig was haar zelfbeheersing te verliezen. Haar hoofd schudde, haar lippen trilden. Plotseling richtte ze zich met een ruk naar Monique.
�Jij!� Ze gilde. �Jij hebt hem vermoord!� In haar ogen fonkelde een felle haat. �Daar zul je eens voor boeten.�
Rechercheur Vledder keek zijn oude leermeester van opzij glimlachend aan. �Weet je, De Cock,� zei hij gnuivend, �toen die vrouwen bij het lijk van Richard van Bovenkerken alsmaar niet reageerden, had ik toch wel even medelijden met je.�
�Waarom medelijden? Ik probeerde emoties los te weken� op te roepen.�
�Je had er meer van verwacht?�
De Cock trok achteloos zijn schouders op.
�Och,� sprak hij zuchtend, �de nawerking moet nog komen. Het is duidelijk dat de beide vrouwen tot nu toe niet bepaald openhartig tegen ons zijn geweest. Ik zou zeggen: integendeel. En ik vraag mij af: waarom? Naar het antwoord kan ik slechts gissen. Wellicht zijn beiden nauwer bij de dood van Richard van Bovenkerken betrokken geweest, dan wij vermoeden.�
�Hoe?�
De grijze speurder trok zijn gezicht in een brede grijns. �Als ik dat wist, waren we misschien heel dicht bij de oplossing.�
Vledder schoof een stoel bij en ging er omgekeerd op zitten. �Rosita Stuyvenburg beschuldigde Monique anders heel openlijk. Zonder omwegen. Ze zei letterlijk:
�En�
Vledder knikte. �Een duidelijk dreigement.�
De Cock legde zijn benen op het bureau.
�We zullen Rosita Stuyvenburg nog eens moeten vragen wat ze er precies mee bedoelde. Het leek mij in die kille kelder van de anatomie bij de herkenning noch de plaats, noch het tijdstip om dat te doen. We moeten daar een gunstig moment voor afwachten. Bovendien lijkt het mij beter eerst Monique te benaderen. Zij heeft ons van het begin af aan bedrogen�, een verkeerd beeld van de situatie gegeven.�
Vledder keek hem aan. �Je bedoelt, toen zij bij ons de vermissing van haar man kwam melden?�
De Cock knikte.
�Ze deed toen voorkomen of alles koek en ei was. Of zij en Richard een vrijwel volmaakt liefdeskoppel vormden. We weten nu, dat het een te rooskleurig beeld was, dat er aan de verhouding zo wel het een en ander schortte.� Hij grinnikte. �Toen jij haar vroeg of er misschien een andere vrouw in het spel was, wees ze dat vol verontwaardiging van de hand, terwijl ik toch aanneem dat Richards affaire met Blonde Tieneke haar niet onopgemerkt zal zijn gebleven. Daarvoor acteerden die beiden te openlijk. Bovendien, als we Manke Greetje mogen geloven, had Monique door haar afwijzend gedrag zelf�� De grijze speurder stokte, maakte zijn zin niet af. Hij tilde zijn benen van het bureau en slenterde naar de kapstok.
Vledder keek hem verwonderd na. �Waar ga je heen?�
De Cock wenkte hem naderbij. �We gaan naar de Stoofsteeg, naar Manke Greetje. Ze zei iets bij de herkenning.�
�Wat?�
Met zijn hoed schuin op het hoofd staarde de grijze speurder voor zich uit.
Manke Greetje keek naar De Cock op en schudde haar hoofd. �Dat mag je ook niet. Dat mag je als meisje van de vlakte nooit doen.�
�En had Tieneke dat gedaan?�
�Ja.�
�Hoe?�
Manke Greetje trok wat onwillig haar schouders op.
�Och,� sprak ze gelaten, �wat heeft het nog voor zin om erover te praten. Tieneke is dood.�
De Cock keek haar scherp aan.
�Ik kan Tieneke niet meer tot leven wekken, dat kan niemand, maar ik kan haar moordenaar vinden.�
Manke Greetje liet haar hoofd wat zakken. �Wat interesseert mij haar moordenaar?�
De Cock bracht zijn hand onder haar kin en tilde haar hoofd iets op. �Mij wel, Greetje,� sprak hij dwingend, �mij interesseert de moordenaar wel. Ik ben rechercheur. Het is mijn taak hem te vinden.�
Ze schudde droef het hoofd.
�Ik ben steeds als een moeder voor haar geweest. Zo beschouwde ze mij ook� als haar enige echte moeder. Je weet dat ik nooit heb gewild dat ze in het leven ging. Ik heb mij ertegen verzet. Maar Tieneke had nu eenmaal een hang naar mooie dingen.�
�En Oom Rickie had veel geld.�
Manke Greetje gebaarde afwerend. �Dat was het niet,� reageerde ze wat wrevelig. �Ik bedoel, dat was het niet alleen. Tieneke wilde meer.� Ze keek naar de grijze speurder op. �Je weet wat de meisjes onder elkaar zeggen: trouw nooit met een hoerenkerel. Tieneke luisterde niet. Ze had wat anders in haar hoofd. Iets heel anders. Ze wilde een echte mevrouw worden� Mevrouw Van Bovenkerken. Dat klinkt toch, mevrouw Van Bovenkerken?�
De stem van Manke Greetje klonk bitter. De Cock fronste zijn wenkbrauwen.
�Ze wilde met hem trouwen?� vroeg hij ongelovig.
Manke Greetje boog het hoofd en knikte. �Trouwen ja� compleet met een boterbriefje van het stadhuis en een koortje in de kerk.�
De Cock keek haar schuins onderzoekend aan. �Bedoelde je d�t met
Ze zuchtte diep. �Rickie zei altijd dat hij veel van haar hield, dat hij in zijn leven nog nooit zoveel van een vrouw had gehouden. Dan zei Tieneke: �Als je zoveel van mij houdt, trouw met me.� Begrijp je, ze daagde hem uit zijn liefde waar te maken. En daar is ze over blijven zeuren.� Ze trok een triest gezicht. �Ik heb haar steeds gezegd dat ze dat niet moest doen. Ik heb haar wel honderdmaal gewaarschuwd. Ik zei: �Kind, dat loopt verkeerd af. Je brengt die man in grote moeilijkheden.��
�Hoe reageerde Rickie?�
�Hij heeft Tieneke uiteindelijk beloofd te zullen scheiden. En volgens mij was hij daar ook mee bezig.�
�Wist zijn eigen vrouw van Tieneke?�
Manke Greetje maakte een grimas. �Hij zei, dat hij met haar over Tieneke had gesproken.�
�En?�
�Zijn vrouw stond niet afwijzend tegenover een eventuele scheiding. Het was toch een huwelijk van niets. Het bestond in feite niet meer. Rickie was alleen geschrokken van de eisen, die ze had gesteld.�
�Financieel?�
Ze knikte. �Ook dat.�
De Cock keek haar onderzoekend aan. �Wat dan nog meer?�
Manke Greetje plukte aan het pluche tafelkleed. �Rickie moest zijn hoge functie opgeven.�
�Wat voor functie?�
�In zijn geloof.�
De grijze speurder boog zich naar haar toe.
�Geloof?� vroeg hij gehaast. �Wat voor een geloof?�
Ze maakte een wat beverig gebaar. �Rickie zat, volgens zijn zeggen, al heel lang in een apart soort geloof. Een genootschap. Daar deed hij heel veel werk voor.�
De ogen van De Cock werden groot.
�De Broeders en de Zusters!� riep hij gespannen.
Manke Greetje knikte bedachtzaam. �Van de Heilige Zegeningen.�
Vanaf het pandje van Manke Greetje liepen ze via de Oude Kennissteeg naar het Oudekerksplein. Zwijgend. De ontdekking dat ook Richard van Bovenkerken lid was van het Genootschap van de Broeders en de Zusters van de Heilige Zegeningen had hen beiden diep geschokt. Het gaf aan de zaak een onverwachte wending. Reeksen van vragen borrelden op.
Op het hoekje van het Oudekerksplein en de Sint Annendwarsstraat stond Limburgse Leentje, een al wat bedaagde prostituee, die De Cock al een mensenleeftijd kende. Ze wenkte de grijze speurder naar zich toe.
�Ben je bij Manke Greetje op bezoek geweest?�
De Cock wreef langs zijn kin. �Inderdaad,� sprak hij gelaten, �daar waren we.�
Ze knikte met een ernstig gezicht.
�Ik begrijp het� zeker in verband met het verdrinken van Blonde Tieneke?�
�Precies.� Ze schudde meewarig het hoofd. �Dat ze zo aan haar eind moest komen. Zo jong nog.� Ze veranderde van toon. �Maar als je mij vraagt: het is haar eigen schuld.�
�Hoezo?�
Ze bracht de armen voor haar buik en drukte haar boezem iets op. �Het kon nooit goed gaan. Dat zag je. Die vent leefde op een vulkaan.�
�Oom Rickie?�
�Ja�, die Oom Rickie. Die vent smeet met geld. Ik heb er wel eens bij gezeten. Wat die vent op een avond stuksmeet! Dat is ongelooflijk. Hij leek soms wel een oliesjeik met kerstvakantie. Kijk� zoveel geld, dat kun je met normaal werken niet verdienen.�
�Je bedoelt dat hij jatte?�
Limburgse Leentje streek met de rug van haar hand langs haar neus en snoof nadrukkelijk. �Wat dacht je dan? Natuurlijk jatte hij. Bij het leven. En al jaren. Zeker zolang als ik hem ken.� Ze telde op haar vingers. �En dat is toch al zo�n jaar of vijf.�
De Cock keek haar onderzoekend aan.
�Ben je wel eens met hem weggeweest?�
Er gleed een vermoeide glimlach over haar gezicht.
�Ik heb het natuurlijk wel geprobeerd. En dat meer dan ��n keer. Ik sta hier tenslotte niet voor mijn lol en zo�n goudfazant is toch iets waarvan elk meisje van de vlakte droomt? Maar hij moest mij niet. Oom Rickie viel op blonde meiden.�
�Zoals Tieneke?�
�Dat was zijn smaak,� sprak ze gelaten. �Daar had hij alles voor over.� Ze zweeg even. �Tieneke had hem alleen niet zo moeten inpakken. Begrijp je, ze had wat meer ruimte moeten laten voor andere meisjes. Zodat die ook wat konden verdienen. Dat deed Tieneke niet. En dat heeft nogal wat kwaad bloed gezet.�
De Cock fronste zijn wenkbrauwen.
�Wil je zeggen dat die twee door de penoze om zeep zijn geholpen?�
Ze tikte met een kromme vinger op haar voorhoofd.
�Waar zit je verstand, De Cock? Natuurlijk niet. Misschien dat ze op den duur Blonde Tieneke eens onder handen hadden genomen, omdat ze hem helemaal voor haarzelf hield, maar aan Oom Rickie zou niemand zijn handen vuil maken. Je slacht toch geen kip met gouden eieren?�
�Ook niet als die kip eens heel veel geld bij zich had?�
Limburgse Leentje keek peinzend op. �Had-ie dat?�
De Cock liep bij haar vandaan. Glimlachend.
Vledder volgde in zijn kielzog.
Toen ze in de Warmoesstraat het politiebureau binnenkwamen en langs de balie liepen, keek de wachtcommandant van zijn dienstboek op en wenkte.
�Ik heb een bericht voor jullie. Die donkerblauwe Jaguar is gevonden. Daar liep toch een telex van?�
De Cock stapte op hem toe en knikte. �Al een paar dagen. Waar is de wagen gevonden?�
De wachtcommandant raadpleegde zijn aantekeningen. �In de oude Keulse Vaart, dicht bij de behangselfabriek van Rath & Doodeheefver.�
�Wie vond hem?�
�Een schippertje van een zandschuit. Hij bemerkte het toen hij met zijn boot ergens tegenaan voer. Hij heeft de brugwachter verwittigd van de verkeersbrug bij Duivendrecht. Die heeft de rijkspolitie te water gewaarschuwd. Toen ze erachter kwamen dat het de Jaguar was waarvoor jij belangstelling had, hebben ze onze Technische Dienst laten opdraven.�
�En?�
De wachtcommandant wuifde naar zijn aantekeningen.
�Niets bijzonders. De wagen verkeerde technisch in een prima staat.�
�Hij was leeg?�
De wachtcommandant keek hem glimlachend aan. �Er zat niemand in de wagen� als je dat bedoelt. Verder was er de gebruikelijke santekraam. De luitjes van de Technische Dienst nemen aan dat hij vanaf de Weesperzijde in het water is gereden.�
�Moedwillig.�
De wachtcommandant knikte.
�Duidelijk. De wagen stond in de eerste versnelling.�
De Cock koesterde zijn vermoeide voeten. Hij trok ze wat omhoog en streek langs zijn gevoelige kuiten. Daarna leunde hij in zijn stoel achterover en legde zijn benen met zichtbaar behagen op zijn bureau. De pijn trok langzaam weg en gaf weer ruimte voor koel overleg.
De laatste ontwikkelingen in het onderzoek hadden hem enigszins verrast. De mededeling van Manke Greetje, dat Richard van Bovenkerken een functie in het genootschap bekleedde, gaf aan het onderzoek een duidelijke richting. En De Cock was er niet blij mee. Het was een aanwijzing dat de mysterieuze moorden iets te maken hadden met de Broeders en de Zusters van de Heilige Zegeningen.
De Cock had in zijn lange rechercheloopbaan wel meer met religieuze sekten van doen gehad en wist uit ervaring welke moeilijkheden hem nog te wachten stonden. Het viel niet mee de geslotenheid van zo�n gemeenschap open te breken. Maar het moest. Van een ding was hij overtuigd: ergens in de boezem van het genootschap lag de oplossing. Daar kwamen de draden bijeen.
Hij tilde zijn benen van het bureau en begon door de recherchekamer te stappen. In gedachten liet hij de gebeurtenissen nog eens de revue passeren.
Het begon met de keurige heer en mevrouw Van Schoonenbeek. Terug van een vakantie in het Italiaanse Cortina d�Ampezzo, verzoeken ze aan het genootschap een algehele samenkomst te beleggen. Ze hadden, zo schreven zij in hun verzoek, een schokkende ervaring opgedaan. Maar nog voor de algehele samenkomst plaatsvindt, worden beiden levenloos uit het water van de Keizersgracht gevist.
Wat was hun
En dan het tweede paar. Blonde Tieneke en Richard van Bovenkerken� een ambitieus hoertje en een man die duidelijk veel te verteren had. Wat was de zin van hun dood? Lag dat in een negen minuten durend telefoongesprek met datzelfde Cortina d�Ampezzo?
De Cock streek met zijn handen door zijn haar. De pijn in zijn voeten stak de kop weer op. De oplossing, zo besefte hij, lag nog ver weg.
Voor het bureau van Vledder bleef hij staan. �We hebben nog geen bericht uit Itali�?�
De jonge Vledder schudde het hoofd en glimlachte. �Dat zal nog wel even duren. De Italiaanse politie heeft nooit zoveel haast en van Interpol kun je niet veel verwachten. Misschien hadden we beter zelf rechtstreeks met het hotel kunnen bellen.�
De grijze speurder trok een vreemde grimas.
�Albergo Cristallo aan de Viale Bernini,� sprak hij met vreemde keelklanken en accenten. �Je hoort het: mijn Italiaans is niet zo best. We zouden het natuurlijk met een tolk kunnen proberen. Maar het is de vraag of de directie van zo�n super de luxe hotel de identiteit van al haar gasten zo maar via de telefoon prijsgeeft.� Hij trok een bedenkelijk gezicht. �Ik dacht van niet. Er zit niet veel anders op, we zullen op de activiteiten van onze Italiaanse collega�s moeten wachten.� Hij zweeg even en plukte nadenkend aan zijn onderlip. Daarna gebaarde hij naar Vledder. �De wagen van Richard� wat denk je van het bericht over de donkerblauwe Jaguar?�
De jonge rechercheur trok nonchalant zijn schouders op. �Die wilden ze gewoon kwijt.�
De Cock schudde het hoofd. �Ik bedoel de vindplaats.�
�In de Keulse Vaart bij Rath & Doodeheefver?�
De Cock knikte. �Zegt je dat niets?�
Vledder staarde hem aan, een dwarse denkrimpel in zijn voorhoofd. Ineens verhelderde zijn blik.
�Duivendrecht,� riep hij plotseling verrast, �de tempel van het genootschap.�
Ze reden met een sukkelgangetje door het drukke stadsverkeer van Amsterdam, over het Damrak, Rokin, Munt, Vijzelgracht, Frederiksplein, op weg naar Duivendrecht. Vledder hanteerde bekwaam het stuur en De Cock zat onderuitgezakt naast hem. De grijze speurder hield niet van autorijden. Hij bezat geen enkel gevoel voor techniek. Versnellingen waren voor hem een gruwel. Hij schoof zijn hoed wat naar achteren en keek naar Vledder op.
�Je bent voldoende ge�nformeerd?�
De jonge rechercheur knikte traag. �Ik heb er nogal moeite mee gehad. Het viel niet mee. Maar ik heb uiteindelijk toch iemand gevonden, die bereid was iets te vertellen.�
�Iemand van het genootschap?�
Vledder knikte. �Een simpele broeder, die pas enthousiast werd toen ik liet doorschemeren dat ik wel interesse had.�
�Om lid te worden?�
Vledder glimlachte. �Ik vrees, dat ik bij de man die indruk heb gewekt. Hij vertelde mij, dat het Genootschap van de Broeders en de Zusters van de Heilige Zegeningen al meer dan veertig jaar bestaat. De oprichter heette Lubbert Hoekstra, beter bekend als Lubbert van Jauwkien van Gaard, een vrome visserman uit Enkhuizen, die meende dat de Gereformeerde Kerk, waarvan hij lid was, te weinig aandacht schonk aan de goddelijke zegeningen.�
�Toen begon hij voor zichzelf?�
Vledder trok een ernstig gezicht.
�Aangenomen kan worden, dat hij uit oprechte overtuiging tot de stichting van het genootschap is gekomen. Uit de vele verhalen die over hem de ronde doen, komt hij naar voren als een eerlijk en sober man, die door zijn overtuigende vroomheid spoedig veel volgelingen had. Na zijn dood hebben latere leiders vreemde riten en gebruiken ingevoerd en werden de broeders en zusters tot grotere offervaardigheid gemaand.�
�Het genootschap is rijk?� onderbrak De Cock.
Vledder knikte nadrukkelijk. �Dat kan wel gezegd worden. Al weet blijkbaar niemand precies hoe groot de bezittingen zijn. Van de huidige leider van het genootschap, broeder Rigobertus, is bekend dat hij een kapitale villa heeft in het Gooi en vermoedelijk her en der een paar buitenverblijven.�
De Cock drukte zich wat omhoog.
�Heeft de tempel van het genootschap altijd al in Duivendrecht gestaan?�
Vledder schudde het hoofd.
�Dat is pas van de laatste jaren. Sinds die fabriekshal in Duivendrecht leeg kwam. Vroeger werden de bijeenkomsten gehouden in een oud pand aan de Keizersgracht in Amsterdam.�
De Cock draaide zich met een ruk naar hem toe. �Keizersgracht?�
Vledder knikte met een ernstig gezicht. �Ik ben er gaan kijken. Het is op nog geen vijftig meter van de plaats waar wij de lijken in het water hebben gevonden.�
De Cock schoof zijn onderlip vooruit.
�En dat pand is nog steeds van het genootschap?� Vledder gebaarde heftig.
�Nog steeds. Ik heb dat nagegaan. Het is nu gedeeltelijk ingericht als kantoor. Er worden daar ook nog wel discussieavonden gehouden over goddelijke belevingen, ervaringen, ontmoetingen met de duivel, en dat soort zaken. Maar de belangrijkste bijeenkomsten, wijdingen, en ook doopplechtigheden, vinden toch in de tempel in Duivendrecht plaats.�
De Cock fronste zijn wenkbrauwen. �Doopplechtigheden?� herhaalde hij.
Vledder knikte langzaam. �Vroeger gebeurde dat in een openbaar zwembad. Dat werd dan voor een bepaalde tijd gehuurd. Nu is in de tempelruimte een ondiep bassin gebouwd. Tijdens de doopplechtigheden wordt dat met water gevuld. Nieuw toegetreden broeders en zusters worden erin ondergedompeld. Het moet een indrukwekkend feest zijn.�
Een tijdlang reden ze zwijgend voort. De Cock was wat beduusd, maar het raderwerk van zijn denken draaide op volle toeren.
�Onlusten?� vroeg hij na een poosje. �Geruchten?�
Vledder trok een bedenkelijk gezicht.
�De broeder die mij de inlichtingen verschafte, was nogal terughoudend op dat punt. Hij wilde kennelijk niet, dat het genootschap, hoe dan ook, in opspraak kwam. Maar onder de broeders en zusters wordt de laatste tijd wel gefluisterd over uitspattingen.�
De Cock reageerde verrast. �Wat voor uitspattingen?�
Vledder maakte een triest gebaar. �Dat wilde mijn zegsman niet kwijt. Ik heb uiteraard wel geprobeerd daarachter te komen, maar het lukte niet. Toen hij erachter kwam dat ik een rechercheur was, klapte hij helemaal dicht. Het enige wat hij voor mij wilde doen, was deze afspraak maken.�
�Met leider broeder Rigobertus.�
Vledder knikte met een strak gezicht. �Hij zal ons in audi�ntie ontvangen.�
De grauwe bakstenen muur met ingemetselde glasscherven zag er ongenaakbaar en vijandig uit. Hij was hoog en het leek alsof hij iets vooroverhelde.
Rechercheur De Cock keek langs de voegen omhoog. Hij schatte de hoogte van de muur op zeker drie meter. Voorzichtig, speurend, liepen ze er beiden langs. De zware muur bleek het gehele complex te omringen. Het bastion kende geen zwakke plekken.
Na hun grondige inspectie stapten ze een tiental meters van de muur vandaan en bekeken het geheel. Zwijgend, onder de indruk. Het was Vledder die de stilte verbrak. Hij schudde verbaasd het hoofd.
�Is dit een tempel? Het lijkt meer op een gevangenis voor langgestraften.�
De Cock knikte met een ernstig gezicht. �De religie denkt ook in eeuwigheden.�
Een breed grindpad, met coniferen in het gelid, voerde naar een zwaar hek van fraai smeedwerk. Toen ze naderbij kwamen, gleed het geheel geruisloos weg en verdween in de muur.
Er was niemand te zien. Omzichtig stapten ze binnen. Het zware hek gleed achter hen dicht.
Vanuit een gotische boog stapte een man op hen toe. Hij was klein, wat gezet en droeg een grijze stofjas. Hij vouwde zijn handen voor de borst en maakte een lichte buiging in hun richting.
�Ik ben broeder Cornelis,� sprak hij zacht, bijna fluisterend. �Uw komst is ons aangezegd. U wordt beiden verwacht. Mag ik u voorgaan?�
Hij draaide zich om en liep voor hen uit.
De gotische boog leidde naar een ruime hal. Gedempt, gelig licht viel uit hoge brandgeschilderde ramen, waarin oker in vele nuances domineerde.
Vrijwel onopgemerkt ging de hal over in een immense ruimte. De vloer was geheel bedekt met een zacht roomkleurig berbertapijt, waarop, ongeveer in het midden, honderden kleine kussens van wijnrood fluweel.
De Cock nam de omgeving nauwlettend in zich op. Geen detail ontging hem. Hij zocht naar het ondiepe bassin voor de doopplechtigheden, maar dat ontdekte hij niet.
Aan het einde van de lange zaal schoof broeder Cornelis door een paar purperen gordijnen en klopte eerbiedig op een met rozetten versierde eiken deur. Hij wachtte even en drukte toen de koperen klink langzaam omlaag. De deur gleed open.
Achter een groot, halfrond bureau stond een korte gedrongen man. Lang donker haar, vermengd met wat grijs, hing tot op de schouders. De Cock schatte hem op rond de vijftig. Hij droeg een wit, vormloos gewaad, een soort Romeinse toga van grof linnen, afgezet met een zwarte meanderrand.
�Broeder Rigobertus,� baste hij vrolijk.
Hij maakte voor de rechercheurs een lichte buiging en bracht vanuit de toga joviaal een hand naar voren.
De Cock liep op hem toe. Traag, bedachtzaam. Onderwijl tastte zijn scherpe blik de gelaatstrekken af: de stompe neus, de roze, wat vlezige wangen, de brede mond met volle lippen. Van ��n ding was de grijze speurder overtuigd: leider broeder Rigobertus volgde niet het leven van een asceet. Gereserveerd glimlachend drukte hij de toegestoken hand, die klef en krachteloos aanvoelde.
�De Cock,� zei hij simpel, �Rechercheur van het politiebureau aan de Warmoesstraat.� Hij draaide zich half om. �En dat is rechercheur Vledder� mijn onvolprezen hulp.�
�Waarin u zich mag verheugen,� sprak broeder Rigobertus gedragen.
De Cock knikte wat onzeker. �Inderdaad,� stamelde hij. �Verheugen� zo is het.�
Broeder Rigobertus kwam vanachter zijn bureau vandaan en gebaarde naar een aantal brede fauteuils in een hoek van het vertrek.
�Zullen we daar plaatsnemen?� Hij acteerde beminnelijk. �Ik neem aan dat uw bezoek van professionele aard is?�
De grijze speurder boog licht het hoofd en trok zijn gezicht in een droeve plooi.
�Wij zijn gekomen om u te condoleren met het recente verlies van het echtpaar Schoonenbeek en de heer Richard van Bovenkerken; zo ik inmiddels heb ervaren� leden van uw genootschap.�
Broeder Rigobertus knikte bedroefd.
�Het heeft ons allen smartelijk getroffen,� sprak hij somber. �Eerst broeder Castor en zijn vrouw en kort daarna broeder Christiaan. En hij nog wel in gezelschap van eh� zo�n vrouwtje van de zonde.� Hij keek naar De Cock op. �Ik verzeker u� beiden waren zeer gewaardeerde medewerkers.�
De Cock fronste zijn wenkbrauwen.
�Werd de heer Schoonenbeek broeder Castor genoemd?�
Broeder Rigobertus gebaarde afwerend. �Niet genoemd� in ons Genootschap van de Heilige Zegeningen was hij broeder Castor.� Hij aarzelde even. �Of feitelijk al niet meer. Hij was na lang aandringen van zijn vrouw uit het Carillon getreden.�
De Cock boog zich iets naar hem toe.
�Vergeef me,� sprak hij vriendelijk, �wij zijn niet ingewijd in de geheimen van uw genootschap. Wat bedoelt u met het
Broeder Rigobertus bracht zijn handen samen en liet de vingertoppen tegen elkaar rusten.
�Ik word als leider van ons genootschap gesteund door het Carillon. Zo noemen wij dat. Het is de welluidende naam die wij hebben gegeven aan de vier hoogste functionarissen van het genootschap, van wie de naam steeds met een
�Zoals Castor.�
De geestelijke leider knikte instemmend.
�Maar broeder Castor heeft, zoals ik u al zei, ongeveer een maand geleden het Carillon verlaten. Hij bleef uiteraard wel lid van ons Genootschap. Zijn functie in het Carillon werd overgenomen door broeder Crispijn.�
De Cock keek in de richting van Vledder.
�Broeder Crispijn hebben we al eens ontmoet.�
Broeder Rigobertus streek over zijn ene wang. �Een goede keuze, moet ik zeggen. Broeder Crispijn is een zeer ijverige jongeman, voor mij een grote steun. Devoot, toegewijd��
De Cock kuchte nadrukkelijk.
�Richard van Bovenkerken,� onderbrak hij, �behoorde ook tot het Carillon?�
Broeder Rigobertus reageerde ineens heftig.
�Zeker, zeer zeker. Als broeder Christiaan had hij bij ons grote invloed.�
�In welk opzicht?�
De geestelijke leider maakte een weids gebaar. �Broeder Christiaan was onze schatmeester. Hij beheerde de financi�n en bepaalde de doelen van onze charitatieve daden.� Hij zakte iets onderuit en zuchtte diep. �Het zal zeer moeilijk zijn voor hem een passende opvolger te vinden.�
De Cock reageerde niet. �Wie zijn de andere leden van het Carillon?�
Broeder Rigobertus stak zijn rechterhand omhoog. �Daar is broeder Constantijn, de dweperige, maar toch wel zeer intelligente zoon uit broeder Christiaans eerste huwelijk en broeder Cornelis, onze audiofiel. Hij was het die u vanmiddag aan de poort ontving.� Hij zweeg even. �Een vriendelijk en vooral vroom man. Hij behoorde al tot het Carillon voordat ik het leiderschap aanvaardde. Hij is een man zonder enig decorum. Daarvoor is hij te bedeesd, te bescheiden. Hij loopt altijd in die grauwe stofjas.�
De Cock keek de leider niet begrijpend aan. �Audiofiel? Dat woord ken ik niet.�
Om de lippen van broeder Rigobertus dartelde een glimlach.
�Broeder Cornelis is bezeten van geluid. Het is wonderbaarlijk wat hij daarmee kan doen. Al onze gezangen en gebeden legt hij op de band vast. Door zijn toedoen zingen bij ons de doden.� Hij stak de wijsvinger van zijn rechterhand omhoog. �En ik verzeker u dat ook de gewijde stemmen van broeder Christiaan en van broeder Castor en zijn vrouw niet verloren zullen gaan. Zij zullen tot in eeuwigheid in onze tabernakel zingen.�
De grijze speurder sloot even de ogen. De zalvende toon van broeder Rigobertus prikkelde hem bovenmate. Het zweefde weg, uit de werkelijkheid. �Ze zijn dood,� riep hij fel. �En naar mijn stellige overtuiging, vermoord.�
De geestelijke leider leek even geschokt. Zijn roze, vlezige wangen trilden. Zijn tong gleed langs zijn lippen.
�Vermoord?� herhaalde hij hees.
De Cock knikte. Hij kneep zijn ogen halfdicht. �U had volkomen gelijk,� sprak hij verbeten. �Ons bezoek draagt inderdaad een professioneel karakter.� Hij keek de leider strak aan. �Ik zoek de moordenaar hier.�
Broeder Rigobertus kwam met een ruk uit zijn fauteuil overeind. Zijn handen waren tot vuisten gebald. En voor het eerst glansde in zijn ogen enig vuur.
�Dat is dwaas,� riep hij opgewonden. �Wij vormen een gemeenschap van blijde mensen, die ons verheugen in Gods woord en ons openstellen voor Zijn zegeningen.� Hij schudde het hoofd. �Het is absurd te veronderstellen, dat godvruchtige lieden��
De Cock zwaaide met zijn armen. Fel, afwerend. �Uit pure godsvrucht zijn in onze wereld al heel wat moorden gepleegd,� onderbrak hij heftig. �Godsvrucht is voor mij geen garantie voor onschuld.�
Broeder Rigobertus zuchtte. Hij liet zich weer vallen in zijn fauteuil. �Wie had er nu belang bij de dood van die mensen,� sprak hij rustig, overtuigend. �Broeder Castor en zijn vrouw waren brave lieden.�
De Cock grijnsde. �Ik heb begrepen, dat broeder Christiaan niet zo braaf was. Als ik goed ben ge�nformeerd, dan heeft hij met het geld dat de goedgelovigen bijeenbrachten, dikwijls goede sier gemaakt.�
Broeder Rigobertus trok achteloos zijn schouders op. De mededeling scheen hem niet te schokken.
�Wij hebben in ons genootschap allen onze eigen taak en verantwoordelijkheid,� sprak hij gelaten. �Wij controleerden onze schatmeester niet. Schenk vertrouwen en u ontvangt vertrouwen.�
De Cock schudde glimlachend het hoofd.
�Dat is weinig realistisch. Het is namelijk zo jammer dat vertrouwen zo dikwijls wordt beschaamd. Dat heet dan misbruik van vertrouwen.� Hij pauzeerde even. �Ik acht het niet denkbeeldig, dat er onder de broeders en zusters van het genootschap lieden zijn, die de vele uitspattingen van broeder Christiaan kenden en daar eh� verdrietig over waren.�
�Geen rechtvaardiging voor moord.�
De Cock keek de leider scherp aan. �Bestaat er zoiets� rechtvaardiging voor moord?�
Broeder Rigobertus antwoordde niet direct, dacht duidelijk na. Na een poosje keek hij naar De Cock op.
�Ik vrees dat moord, hoe dan ook, niet is te rechtvaardigen.� Hij sprak zacht. �Daarom, rechercheur, als u van mening bent dat de moordenaar in onze gelederen moet worden gezocht, dan geef ik u ten aanzien van mijn broeders en zusters alle vrijheid om in uw onderzoek te doen wat u nodig acht.� Hij zweeg even, vouwde de handen voor de borst. �Waarbij ik van uw kant toch wel op enige discretie mag rekenen? U weet hoe gemakkelijk genootschappen als de onze in opspraak komen.�
De Cock kwam langzaam overeind. �U kunt van onze zorgvuldigheid verzekerd zijn,� sprak hij kalm. Plotseling boog hij zich naar de leider, die nog in zijn fauteuil zat. �Hebben wel eens vrouwen tot het Carillon behoord?�
De vraag kwam duidelijk aan. Broeder Rigobertus keek omhoog. In zijn ogen lag een waakzame blik. �Eenmaal,� sprak hij bits. �Zuster Charisse. Ze was ons wegens haar onschuld aangeprezen.�
�En?�
Broeder Rigobertus klemde zijn lippen opeen. �Ze hing zich op.�
Broeder Cornelis liep voor de rechercheurs uit. Op verzoek van broeder Rigobertus leidde hij hen terug. De Cock versnelde zijn pas en ging naast hem lopen.
�Broeder Rigobertus heeft zeer lovend over u gesproken,� opende hij glimlachend.
Broeder Cornelis blikte opzij. �Zo� heeft hij dat?�
De grijze speurder knikte nadrukkelijk. �Vooral uw bijzondere gaven op het gebied van geluid en geluidsweergave werden door hem zeer geprezen. Hij zei onder meer: �Dankzij broeder Cornelis zingen bij ons de doden.��
Er gleed een glimlach over zijn bleek gelaat. �Wij hebben altijd mooie stemmen gehad,� sprak hij enthousiast. �Vooral 1967 was een goed stemmenjaar. Ik laat elke nieuwe broeder en zuster onze gebeden en gezangen zingen. Die stemmen bewaar ik. En als ze zijn gestorven, vermeng ik ze met het levend koor. Zo zingen bij ons de doden met de levenden. Dat is zeer stimulerend. Het geeft kracht aan de eeuwigheidsgedachte.� Hij keek de oude speurder onderzoekend aan. �Bent u ge�nteresseerd?�
De Cock knikte heftig. �Dat ben ik.�
Broeder Cornelis blikte omhoog en strekte zijn arm naar de donkere zoldering.
�Daarboven,� legde hij uit, �hangen meer dan honderd geluidsboxen. Van verschillend formaat. De meeste van die boxen zijn door mijzelf vervaardigd.� Hij glimlachte. �De fabrieksboxen hebben niet altijd de klankkleur, die ik verkies.� Hij wees weer naar boven. �Lage tonen zijn niet zo kritisch. Ik bedoel, het is niet zo belangrijk vanwaar die komen. Ik heb ze daarom wat meer naar de zijkanten gebracht. De midden- en hoge tonen bepalen veelal de richting van het geluid. Daarom heb ik in het midden een grote concentratie van tweeters; dat zijn kleine speakers voor hoge tonen. En dan hangen er nog zo hier en daar resonantieborden om zwakke geluidsplekken wat meer kleur te geven.�
Hij liep naar een zijdeur, opende die en toonde een kamer vol technische apparatuur. Met vaardige hand dirigeerde hij hendels en knoppen. Bedrijvig liep hij terug en pakte de rechercheurs bij de arm.
�U moet vooraan in het midden, op de plaats van het koor gaan staan. Het geluid is vrijwel overal mooi, maar op die plek heb ik het geheel gericht.�
Plotseling sloop het geluid naderbij. Het kwam van alle kanten. Geweldig, indringend. Een machtig koor zwol aan.
De Cock sloot beide ogen om het geluid te verwerken. Het was alsof de golven hem meevoerden, opnamen in het koor. En ineens woelde in hem een sterk verlangen om mee te zingen. Hij opende zijn mond en met een schorre basstem brulde hij: �U naderbij.� De tweede strofe van het lied.
Broeder Cornelis glunderde.
�Fraai� vindt u niet? Het heeft mij vele jaren gekost om het zover te krijgen. Het is met geluid een vreemde zaak. Men weet wat het is, hoe het ontstaat. Men kan het vastleggen en weergeven. Er zijn machtige industrie�n die de apparatuur ervoor leveren. Toch zijn er maar weinigen die iets van klankkleur weten, die tonen met warmte kunnen bekleden.�
Hij gebaarde droef om zich heen. �Een oude fabriek. Uit de negentiende eeuw. Gebouwd om er mensen in te laten zweten. Wat kan men daar voor een akoestiek verwachten? Ik heb lang elk plekje van de grote hal beluisterd en onderzocht, voor ik alle dissonanten kende.�
De grijze speurder reageerde niet. Hij staarde voor zich uit; luisterde intens tot de laatste klanken van
�Dissonanten,� sprak hij somber. �Dissonanten vindt men overal.� Hij stokte even. �Zelfs onder de blijde Broeders en Zusters van de Heilige Zegeningen.�
Broeder Cornelis keek naar hem op. Een denkrimpel ontsierde het hoge voorhoofd. Hij gebaarde naar De Cock. �Dissonanten hebben een functie,� sprak hij ernstig. �Hoe zouden we welluidende klanken kunnen waarderen als er geen dissonanten waren? Het is als met goede en slechte mensen. Omdat er zovelen met kwade gedachten zijn bezield, is het een verademing een goed en eerlijk mens te ontmoeten.�
De grijze speurder glimlachte. �U bent een wijs man,� sprak hij prijzend. �Even wijs als broeder Rigobertus.�
Het gelaat van broeder Cornelis verstarde plotseling. Zijn groene ogen flikkerden.
�Broeder Rigobertus,� siste hij, �is als de slang uit het paradijs.�
De grijze speurder keek hem aan, veinsde onbegrip. �Slang?� herhaalde hij.
Broeder Cornelis knikte langzaam. �Een gespleten tong� en in dienst van de duivel.�
De rechercheurs reden van het fabrieksterrein van Duivendrecht terug naar Amsterdam. Het was zachtjes gaan regenen. De ruitenwissers gaven een monotoon geluid. Het overstemde het ruisen van de mobilofoon.
De Cock keek hem van terzijde aan.
�Wat ben je stil. Ik heb je de hele middag niet gehoord. Had je geen vragen?�
De jonge rechercheur trok zijn schouders op.
�Ik geloof niet dat we op de goede weg zijn.�
�Hoe bedoel je?�
Vledder gebaarde met zijn vrije hand. �Dat Genootschap van de Broeders en de Zusters van de Heilige Zegeningen lijkt zo vredig. Die fraaie tempel, dat prachtige geluid. Het is voor mij zo moeilijk dat alles in verband te brengen met misdaad, geweld, moord.� Hij zweeg even, een ernstige trek op zijn gezicht. �Toen ik voor die ongenaakbare muur stond, kon ik er nog in geloven.�
�In misdaad, geweld, moord.�
Vledder knikte. �Ja. Toen zag ik het nog wel. Had het realiteit.�
De Cock schoof zijn hoed wat naar achteren. �En nu je binnen bent geweest niet meer?� In zijn stem trilde verwondering.
Vledder zuchtte. �Ik weet het niet,� antwoordde hij wat wrevelig. �Moord vraagt een motief. En om dat motief bij die blijde broeders en zusters te zoeken� daar heb ik moeite mee.�
De Cock kwam wat overeind. �Waar wil je het dan zoeken? Het feit, dat ook wijlen de heer Schoonenbeek tot het zogenaamde Carillon behoorde� en dat nog geen maand geleden, wijst weer in de richting van het genootschap.�
Vledder klemde zijn lippen op elkaar en schudde fel het hoofd. �Ik ben het niet met je eens. Volgens mij maak je een denkfout.�
De Cock blikte verrast naar hem op.
�Een denkfout?�
De jonge rechercheur knikte heftig.
�Jij redeneert als volgt: de slachtoffers Schoonenbeek en Van Bovenkerken behoorden als broeders Castor en Christiaan tot het Carillon� dus zal de dader wel tot het Genootschap van de Heilige Zegeningen behoren.� Hij wreef langs zijn neus en grinnikte. �Een nogal simplistische denkwijze.�
�Misschien.�
Vledder keek zijn leermeester wat uitdagend aan.
�Ligt het niet veeleer voor de hand om de dader of daders juist buiten het genootschap te zoeken?�
De Cock toonde onbegrip. �Waarom?�
De jonge rechercheur liet het stuur van de wagen even los en zwaaide met beide handen.
�Denk eens aan haat, vijandschap. Er zijn veel religieuze sekten, die elkaar fel bestrijden, waarvan de leden puur onverzoenlijk tegenover elkaar staan. Dat juist enige hoge functionarissen van het genootschap het slachtoffer zijn geworden, geeft volgens mij toch wel te denken.�
De Cock reageerde niet. Hij probeerde de gedachtegang van zijn collega te volgen. Toen dat niet lukte, drukte hij zijn hoed weer naar voren en zakte gezapig onderuit.
Vledder ging enthousiast verder.
�Denk eens aan de dood van Richard van Bovenkerken met Blonde Tieneke, een hoertje van de Wallen. Dat is voor een vijandige sekte toch een prachtstunt om te bewijzen hoe goddeloos, hoe verdorven die luitjes van het genootschap wel zijn.� Hij keek glimlachend naar De Cock. �Hoe zei de dweperige broeder Constantijn het ook weer?�
De grijze speurder bromde van onder zijn hoed.
Vledder lachte uitbundig. �Amen!� brulde hij.
De Cock klopte bescheiden. Toen hij achter de deur een duidelijk �ja� hoorde, stapte hij naar binnen. Commissaris Buitendam keek hem breed glimlachend aan. Hij schoof een stapel processen-verbaal opzij en wees naar de stoel voor zijn bureau.
�Ga zitten, De Cock,� sprak hij vriendelijk. �Ik neem aan dat je bent gekomen om mij te vertellen dat je van je dwalingen bent teruggekeerd.�
De Cock nam omzichtig plaats. �Ik begrijp niet precies wat u bedoelt.�
Commissaris Buitendam gebaarde met zijn hand. �Dat dwaze idee van jou,� sprak hij wat smalend, �dat die luitjes die uit die gracht�� Hij keek wat verstoord op. �Welke gracht was het ook weer?�
�Keizersgracht.�
�Oh ja� Keizersgracht zijn opgehaald� door misdrijf om het leven zijn gekomen.�
�Vermoord.�
�Inderdaad ja� vermoord.�
De Cock schudde langzaam het hoofd. Hij klopte met de vingers van zijn rechterhand op de borst. �Ik� ik behoef niet van dwalingen terug te komen,� sprak hij grijnzend. �Ik heb niet gedwaald.�
Het gezicht van de commissaris versomberde.
�Heb je aanwijzingen dat er toch misdaad in het spel is?� vroeg hij met duidelijke argwaan.
De Cock wreef over zijn kin. �Die eh� die aanwijzingen heb ik niet.�
De edele gelaatstrekken van commissaris Buitendam ontspanden zichtbaar. Er lag een glinstering in zijn ogen.
�Die heb je niet,� herhaalde hij traag. Het klonk als een opluchting. Hij was ook direct weer in zijn rol. �Dan zal ik de officier van justitie daarvan verwittigen. Ik kan hem adviseren het dossier te sluiten.�
Hij keek de grijze speurder lachend aan. �Het zal hem een pak van het hart zijn. Dat verzeker ik je. Zie je, De Cock, jij hebt als speurder een zekere reputatie. Iedereen kent jouw verdiensten. Het blijft een hachelijke zaak om tegen zoveel ervaring in te gaan.�
De Cock knikte bedaard. �Daarom dring ik er nogmaals op aan een gerechtelijke sectie te laten doen.�
Commissaris Buitendam keek hem met grote ogen aan. Op zijn bleke wangen verschenen rode blosjes. �Je� je kent het standpunt van de officier van justitie,� stamelde hij.
De Cock sloeg de handen in elkaar. �Maar dat standpunt van de officier van justitie is onjuist. Als we niet snel genoeg zijn, gaan er misschien belangrijke sporen verloren. Het kan nog. Ik kan nu de lijken van de slachtoffers nog in beslag nemen en dokter Rusteloos kan desnoods vanavond of vannacht nog een gerechtelijke sectie doen.� Hij wees dwingend naar de telefoon op het bureau. �Bel de officier van justitie en probeer hem tot andere gedachten te brengen.�
�Heb je nieuwe aanwijzingen?�
�Nee� geen duidelijke.�
�Dan bel ik de officier niet.�
De Cock boog zich zuchtend naar voren. �Morgen is het te laat!� riep hij bijna smekend. �Om tien uur worden alle slachtoffers van die verdrinkingen gecremeerd. U kunt nu nog bellen.�
�Nee.�
De Cock kwam overeind. Hij strekte zijn arm beschuldigend naar de commissaris.
�Onkunde kan een excuus zijn voor stommiteiten,� sprak hij scherp. �Onwil nooit.�
Hij zweeg even en veranderde van toon. �Als ik deze zaak geklaard heb, kom ik op dit onderhoud terug.�
De commissaris klemde zijn lippen op elkaar. �Is dat een dreigement?�
De grijze speurder keek hem aan en schudde het hoofd.
�Geen dreigement� maar een vriendelijke toezegging om over falend beleid te praten.�
Commissaris Buitendam slikte. Zijn adamsappel danste op en neer. Bevend wees hij naar de deur. �Eruit!� brulde hij.
De Cock ging.
Toen hij in de recherchekamer terugkwam, keek Vledder hem onderzoekend aan. �Je was bij de commissaris?�
De Cock knikte. �Ik heb geprobeerd om alsnog een gerechtelijke sectie te bewerkstelligen.�
�Lukte het?�
De Cock schudde mistroostig het hoofd. �Ik werd er weer eens uitgestuurd. De commissaris had er geen oren naar. Ik kon hem ook niet overtuigen. Zonder duidelijke aanwijzingen van misdrijf wilde hij de officier van justitie niet benaderen. Ik kan het natuurlijk ook zelf doen, maar dan zijn helemaal de rapen gaar.� Hij bleef midden in de kamer staan en streek over zijn haar. �Bij een normale begrafenis hadden we nog een kansje. Als we dan iets tastbaars hadden ontdekt, konden we de officier later altijd nog tot een exhumering bewegen.�
�Een exhumering?�
�Ja, opgraven.�
De jonge rechercheur keek hem wat verward aan. �Opgraven? Waar ben je op uit?�
De Cock gebaarde heftig. �De lijken laten onderzoeken op vergif.�
�Vergif?�
�Ja, een weerloos makend vergif.�
Vledder keek hem aan en slikte. �Ze zijn toch verdronken?�
De grijze speurder knikte bedachtzaam. �Verdrinking� dat is de feitelijke doodsoorzaak. Ook de offici�le. Maar ik heb je al meer gezegd: moord door verdrinking is geen eenvoudige zaak. Integendeel. Ik geloof er ook niet in. Zeker niet in deze gevallen. Ik heb een sterk vermoeden dat de slachtoffers eerst onschadelijk zijn gemaakt� weerloos.�
De jonge rechercheur keek hem met grote ogen aan. �En pas daarna verdronken.�
De Cock strekte zijn rechterwijsvinger.
�Heel goed. Mogelijk zijn ze in een weerloze of bewusteloze toestand in de gracht geworpen. De slachtoffers ademen dan nog en sterven uiteindelijk een verdrinkingsdood. Dat verklaart ook het water in de longen.� Hij stokte even en zuchtte diep. �Kun je nu begrijpen, waarom ik op het laatste moment nog op een gerechtelijke sectie heb aangedrongen? Na een crematie heb ik vrijwel geen kans meer om aan te tonen dat de lijken van de slachtoffers vergif bevatten.�
Vledder keek hem peinzend aan.
�Kunnen we de crematie niet verhinderen?�
De Cock schudde vedrietig het hoofd.
�Dat is onmogelijk. Ik heb wettelijk gezien geen poot om op te staan.�
�En nu?�
De grijze speurder blikte voor zich uit. De vriendelijke accolades rond zijn mond verstarden. Hij sloeg met zijn vuist op de kap van zijn schrijfmachine.
�Ondanks alle tegenwerking� ik zal deze affaire ontwarren� tot de laatste knoop.� Hij gebaarde in de richting van Vledder. �Jij gaat morgenochtend om tien uur naar het gemeentelijk crematorium Westgaarde aan de Ookmeerweg en kijkt wie er belangstelling voor die crematie hebben.� Hij pauzeerde even en streek nadenkend met de pink over zijn neus. �En probeer erachter te komen waarom onze slachtoffers geen christelijke begrafenis krijgen.�
Vledder keek hem verwonderd aan. �Wat is een
De Cock schudde glimlachend het hoofd.
�Gelovigen laten zich in de regel niet cremeren. Dat is in strijd met het laatste goddelijke oordeel� in strijd met de opstandingsgedachte. Vroeger stond ook in de wet, dat eenieder recht had op een christelijke begrafenis. Dat betekende, keurig in z�n geheel, begraven in een kerk of rond een kerk op een ordentelijk kerkhof. En voor rooms-katholieken bovendien� in gewijde grond.�
De jonge rechercheur fronste de wenkbrauwen. In zijn helblauwe ogen glansden inzicht en begrip.
�Je wilt weten waarom de gelovige Broeders en Zusters van de Heilige Zegeningen voor een andere dan een christelijke begrafenis hebben gekozen.�
De Cock knikte goedkeurend.
�Precies. Misschien was er iemand die crematie achteraf toch veiliger vond.�
Vledder wreef zich in de handen en glunderde. �Wil je wel geloven dat ik er weer zin in krijg?�
De grijze adjudant Kamphuis kwam de recherchekamer binnen en legde een indrukwekkende enveloppe op het bureau neer.
�Van Interpol,� legde hij uit.
De Cock maakte de enveloppe open. �Eindelijk bericht van onze Italiaanse collega�s.� Hij vouwde de brief open en las. Met een blik van verbijstering keek hij naar Vledder. �Weet je wie er op die bewuste dag in het Albergo Cristallo in Cortina d�Ampezzo was?�
�Nou?�
De Cock slikte. �Monique van Bovenkerken. Ze deelde daar haar appartement met ene Marius van Heeteren.�
De mond van de jonge rechercheur viel open. �Marius van Heeteren,� herhaalde hij hees. �Dat is de wereldlijke naam van broeder Rigobertus.�
Het was druk op het Damrak. Een pril, mild, maar nog schuchter voorjaarszonnetje had een paar miezerige depressies verdreven en vele wandelaars tot een kleurrijke parade verlokt. Op de steigers van de rondvaartboten wapperden de vlaggen en op het hoekje van de Oudebrugsteeg speelde een mieters draaiorgel een afgezaagde deun. De aankomende lente trilde in de lucht.
De Cock tikte zijn hoed wat terug en knoopte zijn kriebelende wollen sjaal los. Hij blikte opzij. �Ben je bij de crematie geweest?�
Vledder knikte. �Vanmorgen.�
�Hoe was het?�
De jonge rechercheur maakte een nonchalant gebaar. �Een zielige vertoning. Ik had net zo goed thuis kunnen blijven.�
�Hoezo?�
�Er was vrijwel niemand.�
De Cock reageerde verrast. �Niemand?� riep hij fronsend. �Waren er geen Broeders en Zusters van de Heilige Zegeningen?�
Vledder schudde het hoofd. �Het viel gewoon op. Het ganse genootschap schitterde door afwezigheid. De grote leider broeder Rigobertus was er niet. Er was zelfs geen lid van het Carillon. Ook Monique van Bovenkerken en Rosita Stuyvenburg ontbraken. Manke Greetje was er wel. Ook de zoon van het echtpaar Schoonenbeek. Ik heb met beiden nog gesproken.�
�Leverde het wat op?�
�Ik was vooral benieuwd waarom wijlen de heer Schoonenbeek uit het Carillon was gestapt. De zoon wist het niet. Hij wist alleen dat zijn moeder er van het begin af aan op tegen was geweest dat zijn vader tot het Carillon behoorde. Zijn moeder had haar mening daaromtrent nooit onder stoelen of banken gestoken. Zij vond dat vooral broeder Christiaan niet te vertrouwen was.�
�Richard van Bovenkerken.�
�Precies. Die vent gapt, riep ze altijd, die hoert en snoert met elk wijf dat hij tegenkomt.�
�Krasse taal.�
Vledder knikte.
�Moeder Schoonenbeek moet een dominerende tante zijn geweest. De zoon neemt dan ook aan, dat het verzoek aan het genootschap om een algehele samenkomst te beleggen, op aandringen van de moeder is gedaan.�
De Cock schoof zijn onderlip naar voren.
�Maar de reden van het verzoek kent hij niet?�
�Nee.�
�En Manke Greetje?�
De jonge rechercheur glimlachte vertederd. �Ze was erg lief. Ze leek mij ook de enige aanwezige die echt verdriet had. Toen ik over Blonde Tieneke sprak had ze tranen in haar ogen. Ik vroeg waarom Rickie en Tieneke niet op Zorgvlied waren begraven, zoals ze zich had voorgenomen.�
�En?�
Vledder plukte aan zijn kin.
�Er was iemand van het genootschap bij haar gekomen en die had haar overgehaald in een crematie toe te stemmen.�
�Wie was dat?�
Vledder keek zijn leermeester van terzijde aan. �Broeder Crispijn.�
�Is het hier?�
Vledder knikte. �Brouwersgracht 128. Daar woonde Monique met Richard van Bovenkerken.�
�Zou ze thuis zijn?�
De jonge rechercheur trok zijn schouders op. �Als ze vanmorgen bij de crematie was geweest, dan had ik onze komst wel aangekondigd.�
De Cock glimlachte. �Het is beter zo. Een onverwacht bezoek heeft soms voordelen.� Hij trok aan een fraai bewerkte koperen knop aan de muur. Ergens ver weg in het pand rinkelde een bel. De grijze speurder wreef met de rug van zijn hand langs zijn neus en grinnikte. �Ik vraag mij af of ze in het zwart is.�
�Waarom?�
De Cock grijnsde.
�Dat behoor je te weten: zwart is de traditionele dracht van een treurende weduwe.� Hij blikte langs de gevel omhoog en zag spionnetjes aan de ramen. �Wonen er nog andere mensen in het pand?�
Vledder schudde het hoofd. �Voor zover mij bekend niet. Het huis is, of was, het onbelast eigendom van Richard van Bovenkerken. Monique was op het moment van zijn overlijden nog steeds zijn wettige echtgenote. Of de beide zoons uit zijn eerste huwelijk met Rosita Stuyvenburg nog aanspraken kunnen maken, weet ik niet. De erfenisprocedure zal nog niet eens in gang zijn gebracht.� Hij trok een grimas. �Ik weet het uit mijn familie. Als de partijen niet tot elkaar komen, kan het jaren duren.�
�Had hij nog meer bezittingen?�
�Dat is moeilijk na te gaan. Richard van Bovenkerken was een financi�le knoeier. Hij deed maar wat. Er is niet eens een duidelijk verschil tussen zijn bezittingen en die van het genootschap.�
De Cock snoof. �Dat kan nog een mooie boel worden. Er valt dus niet eens vast te stellen wie er financieel gezien voordeel had bij zijn dood.�
�Nee, voorlopig niet.�
Na enkele minuten gleed de zware voordeur langzaam open. In het halfduister van de hal glansde het goudblonde haar van Monique van Bovenkerken. Het zwierde om de rondingen van haar schouders. Ze droeg een strakke japon, zwart, hooggesloten en zonder enige franje.
De Cock hield zijn adem even in. Haar verschijnen had op hem weer diezelfde bedwelmende, bijna betoverende uitwerking, als bij de eerste ontmoeting. De fraaie contouren van haar gestalte, de warme uitstraling van haar persoonlijkheid fluisterden een zoete belofte van intimiteit. Ze schonk de rechercheurs een lieve glimlach.
�Ik had u al verwacht.�
De Cock slikte. �We� we hadden het als een verrassing bedoeld,� stamelde hij verlegen.
Ze reageerde niet, maakte een uitnodigend gebaar en ging de beide mannen voor.
Via de hal kwamen ze in een lange brede marmeren gang. Aan het einde daarvan opende ze een deur die leidde naar een grote hoge kamer met landschappen aan de wanden en uitbundige engeltjes in de hoeken aan het plafond. Uit het midden daalde een enorme wolk van fonkelend kristal.
Monique van Bovenkerken wees naar een paar zware donkereiken fauteuils met een bruingele ribfluwelen bekleding.
�Neemt u plaats,� sprak ze vriendelijk.
De grijze speurder blikte nadrukkelijk om zich heen. Daarna ging hij tegenover haar zitten. Een blik van verwondering in de ogen. �Is hij er niet?�
Ze keek hem verbaasd begrijpend aan. �Wie?�
�Broeder Rigobertus.�
De vriendelijke uitdrukking op haar gezicht verdween. �Dat is een onkiese opmerking.�
De Cock knikte gelaten. �Moord is ook een onkies bedrijf.�
Er kwam een ontsierende denkrimpel in haar voorhoofd. �U bedoelt, dat Richard is vermoord?�
De Cock keek haar aan. Het hoofd een beetje schuin. �Hoe dacht u, dat hij om het leven was gekomen?�
Ze sloot even de ogen en zuchtte. �Door de Broeders en de Zusters van het Genootschap van de Heilige Zegeningen wordt aangenomen dat Richard zelfmoord heeft gepleegd. Dat is de reden dat hij, en ook het echtpaar Schoonenbeek, een onchristelijke begrafenis hebben gekregen. We mogen de hand niet aan onszelf slaan. Het leven is een geschenk van God. We hebben het recht niet dat geschenk te weigeren. Daarom moeten wij wachten tot Hij ons roept.�
�U bent lid van het genootschap?�
Monique van Bovenkerken knikte. �Ik ben het geworden toen ik met Richard trouwde.�
�En u gelooft ook aan zelfmoord?�
Ze antwoordde niet direct. �Ik� ik heb moeite om aan moord te geloven,� sprak ze weifelend.
De Cock keek haar met grote verwondering aan. �Maar u verwachtte het toch?� riep hij. �U was de eerste die in deze affaire over moord sprak.�
Monique van Bovenkerken liet haar hoofd iets zakken.
�Ik weet wat u bedoelt. Maar toen ik die dag bij u kwam om zijn vermissing te melden, had ik geruime tijd niets van Richard gehoord. Ik was wat overspannen. Angstig. En met als achtergrond het turbulente leven dat Richard leidde, vond ik toen moord niet ondenkbaar.�
�En nu?�
Ze trok haar fraaie schouders op.
�Ik weet het niet,� zei ze onzeker. �Het is alsof ik in het duister tast. Ik heb nu, na zijn dood, het gevoel, dat ik hem nooit heb gekend. Ik bedoel dat ik het wezen, het karakter van Richard nooit heb doorgrond. Ik ben jaren met een vreemde getrouwd geweest.�
De Cock wreef zich achter in de nek.
�U wist van zijn verhouding met Blonde Tieneke?� Hij gebaarde. �Dat is het vrouwtje met wie hij samen in de gracht werd gevonden.�
Ze knikte traag voor zich uit.
�Richard had vele verhoudingen. Hij was seksueel gezien een onmatig mens.�
De Cock kneep zijn ogen samen. �Het ging boven uw eh� vermogen?�
Ze streek met de vingers door het lange haar.
�Seksualiteit,� sprak ze weifelend, �het geslachtsverkeer, is voor mij het hoogtepunt van een liefdesbeleven�, geen daad op zich.�
De Cock knikte begrijpend. �Destijds wilde u ons doen geloven dat uw huwelijk met Richard bijna volmaakt was.�
Ze reageerde triest. �Je wilt als vrouw nu eenmaal graag de schijn ophouden.�
De Cock boog zich iets naar haar toe. �Heeft Richard wel eens over een scheiding gesproken?�
Ze keek naar hem op. In haar ogen glansde achterdocht. �Inderdaad, dat heeft hij.�
�Om met die Blonde Tieneke te kunnen trouwen?�
�Ja.�
�U stemde in een scheiding toe?�
Monique van Bovenkerken knikte langzaam. �Ik voelde dat het geen nut had mij ertegen te verzetten. Ik zou de strijd uiteindelijk toch verliezen. Richard was nu eenmaal zo. Ook Rosita Stuyvenburg had het niet gered. Het leek mij het beste om gewoon als goede vrienden uit elkaar te gaan.�
De Cock keek haar grijnzend aan. �Maar u stelde wel uw voorwaarden?�
Ze hief het hoofd op, fier, strijdbaar. �Ik wilde dat hij uit het genootschap ging.�
�Waarom?�
�Hij bestal de gelovigen.�
�En voor die gelovigen wilde u opkomen?�
�Inderdaad.�
De Cock lachte vals. �Hoe edel.� Het klonk spottend.
Ze maakte een verontschuldigend gebaartje. �Ik kon het gewoon niet langer aanzien.�
De grijze speurder reageerde fel.
�Hij bestal al jaren de gelovigen. En dat wist u.� Hij klemde zijn lippen op elkaar en strekte zijn arm naar haar uit. �Toen u er nog profijt van had, hield u braaf uw mond� zag u genoeglijk toe hoe Richard zich aan de gelden van de gelovigen vergreep. Pas toen Richard u dreigde te ontglippen, stelde u de harde voorwaarde dat hij zijn functie in het Carillon moest neerleggen.�
Ze stond geagiteerd op, gebaarde afwerend.
�Dat is niet waar,� riep ze heftig. �Dat is niet waar. Ik heb wel honderdmaal tegen. Richard gezegd dat hij zich niet aan de gelden van de gelovigen mocht vergrijpen. Ik heb hem aangeraden een baan te zoeken. Als vertegenwoordiger. Wat dan ook.�
�Hij had geen andere bronnen van inkomsten?�
�Nee.�
De Cock knikte traag voor zich uit. Om zijn brede mond zweefde een droeve grijns. �U hebt beiden dus al die lange jaren alleen van de misdaad geleefd.� Hij zwaaide om zich heen naar de wanden, naar het meubilair. �Dit alles.� Zijn stem klonk bitter. �En zijn talloze uitspattingen zijn gefinancierd met de centjes die de gelovigen in hun ijver voor missie en zending bijeenbrachten.�
Ze was weer gaan zitten. Klein, ineengedoken.
�Ik kon toch niet anders,� jammerde ze verontschuldigend. �Wat had ik moeten doen? Toen ik met Richard trouwde, dacht ik dat hij een welgesteld zakenman was. Toen ik na enige tijd besefte hoe hij aan het vele geld kwam, kon ik niet meer terug. Richard was geen man die in armoede kon leven.�
De Cock snoof verachtelijk. �U wel?�
Monique van Bovenkerken antwoordde niet. Ze boog diep het hoofd. Het haar viel als een sluier voor haar gezicht.
De Cock stond op en keek vanuit de hoogte op haar neer. Het verhoor had haar ontluisterd. De magische uitstraling leek verdwenen. Het gouden haar glansde nog, maar de betovering was uitgewerkt.
Hij slenterde door de kamer en bezag de schilderijen aan de wand. Onder de fraaie landschappen herkende hij er een van John Constable, een Engelse schilder die tot de klassieken behoorde. Hij vroeg zich af of het schilderij een imitatie was. Een echte John Constable vertegenwoordigde een vermogen.
Hij liep terug naar zijn fauteuil en ging weer zitten.
�Herinnert u zich nog wanneer u Richard voor het laatst hebt gesproken?�
Monique van Bovenkerken keek naar de grijze speurder op. In haar ogen glinsterde een traan.
�Toen hij� toen hij voor de laatste keer van huis ging.�
�U moet mij de waarheid zeggen.�
Ze likte aan haar lippen. �Ik zeg u de waarheid.�
De Cock schudde het hoofd. �De laatste keer dat u hem sprak, was via de telefoon in uw appartement in het Albergo Cristallo in Cortina d�Ampezzo in Itali�.�
Haar ogen werden groot en angstig. �Dat� dat weet u?�
De grijze speurder knikte bedaard.
�En ik weet nog veel meer.� Hij keek haar aan. �U deelde uw appartement in dat hotel met broeder Rigobertus, een man die als hoogste en absolute leider van het Genootschap van de Heilige Zegeningen de plechtige gelofte van kuisheid had afgelegd.�
Monique van Bovenkerken sloot haar ogen. Ze zag bleek. Een diepe zucht ontsnapte haar.
�Broeder Rigobertus is een lieve, zachtaardige, begrijpende man. Een verademing� na Richard.�
De Cock knikte.
�Hoelang hebt u al een verhouding met hem?�
Ze streek met haar hand langs het voorhoofd. Het was een vermoeid gebaar.
�Al een paar maanden. Het was voor ons beiden vaak een beproeving. We moesten ons voortdurend bedwingen. In de boezem van het genootschap mochten wij uiteraard niets van onze liefde voor elkaar laten blijken.�
De Cock plukte nadenkend aan zijn onderlip.
�Daarom vluchtten jullie zo nu en dan naar Cortina d�Ampezzo.� De grijze speurder keek haar strak aan, hoopte dat hij goed gokte. �En daar werd u in het begin van deze maand gezien door het echtpaar Schoonenbeek, dat daar toevallig een wintervakantie hield.�
Een moment weifelde ze, toen knikte ze langzaam. �We hadden die dag een lange skitocht gemaakt en zaten samen ergens in een bar. Plotseling kwamen ze binnen. Ze stapten rechtstreeks op ons toe. We konden nergens heen. Er was geen ontkomen aan.�
De Cock stond op en boog zich over haar heen.
�Toen na een paar algemene opmerkingen mevrouw Schoonenbeek de plechtige gelofte van kuisheid ter discussie bracht en aankondigde alle broeders en zusters van het genootschap bijeen te roepen, begrepen jullie beiden dat er snel moest worden gehandeld.�
Ze week terug en keek hem angstig aan.
�Ik� ik weet niet wat u bedoelt,� verweerde ze stotterend.
De Cock grijnsde. Een blik van triomf in zijn ogen.
�Monique van Bovenkerken� ik beschuldig u� en broeder Rigobertus� van moord op het echtpaar Schoonenbeek�, gevolgd door de moorden op Richard van Bovenkerken en Blonde Tieneke.�
�Nee, nee, nee!�
Monique van Bovenkerken gilde wild, onbeheerst. �Dat hebben wij niet gedaan.� Ze sprong overeind. �We zouden het ook niet hebben kunnen doen. Broeder Rigobertus is daar niet toe in staat. Hij is de zachtaardigste mens die ik ooit in mijn leven heb ontmoet.� Ze keek de grijze speurder hoofdschuddend aan, gebarend met beide handen. �Moord� hoe kunt u het van ons denken?�
De Cock trok gelaten zijn schouders op.
�Moord is niet alleen een onkies, maar ook een puur menselijk bedrijf. Ik heb onder de zachtaardigste mensen moordenaars ontmoet.�
Ze ging weer zitten en keek met een bleek gezicht naar hem op. De tranen hadden haar make-up aangetast. Zwarte mascaravegen bedekten haar wangen.
Ze schudde weer het hoofd. �Broeder Rigobertus en ik hebben het niet gedaan. U moet dat van mij geloven.�
De Cock reageerde niet. De opmerking gleed langs hem heen.
�Hoe wist uw man dat u in het Albergo Cristallo in Cortina d�Ampezzo was?�
�Dat had ik Richard gezegd. Hij wist altijd waar ik heen ging.�
De Cock fronste zijn wenkbrauwen. �Kende uw man uw eh� heimelijke verhouding met broeder Rigobertus?�
Monique van Bovenkerken schudde traag het hoofd. �Ik heb er altijd over gezwegen. En volgens mij wist Richard het ook niet.� Ze stokte even. �Hij heeft ook nooit toespelingen in die richting gemaakt.�
De Cock keek haar onderzoekend aan.
�Hoe verklaarde u dan wel uw eh� geregelde uitstapjes naar een of ander hotel in het buitenland?�
Ze blikte omhoog. Er kwam weer wat kleur op haar wangen. �Ik bedong ze van Richard.�
�Bedong?�
Ze liet haar hoofd iets zakken en knikte. �In eh� in ruil voor wat genegenheid.�
De Cock lachte wat schamper. �Anders hield u de deur van uw slaapkamer op slot?�
Ze knikte langzaam en zuchtte. �Daar,� sprak ze aarzelend, �kwam het ongeveer op neer. Ik zei tegen Richard dat mijn leven aan zijn zijde voor mij ondraaglijk zou zijn, als ik er niet zo nu en dan een poosje tussenuit kon.�
De Cock snoof verachtelijk. Zijn puriteinse ziel had het nu eenmaal moeilijk met dergelijke arrangementen. Hij tuitte zijn lippen. �En dan trok u naar een of ander hotel in het buitenland, waar broeder Rigobertus u trouw volgde.�
�Zo ging dat, ja.�
�En Richard wist steeds waar u was?�
�Ja, dat wist hij.�
De Cock glimlachte.
�Was u niet bang dat hij u een keer zou nareizen? Dan was alles uit, kwam uw affaire met broeder Rigobertus aan het licht.�
Om haar lippen zweefde een droeve grijns.
�Richard had het veel te druk met zijn eigen affaires. Hij barstte gewoon van viriliteit. Het schijnt, dat er ook in het Genootschap van de Broeders en de Zusters van de Heilige Zegeningen dingen zijn gebeurd die later met de mantel der liefde zijn bedekt.�
�Wat voor dingen?�
�Knoeierijen met meisjes en jonge vrouwen.�
De grijze speurder viel terug in zijn fauteuil. Het verhoor had hem wat afgemat. Hij blikte opzij naar Vledder, die de wenk begreep.
Hij boog zich wat voorover naar Monique van Bovenkerken. �Waarover belde Richard u in Cortina d�Ampezzo?� vroeg hij, het verhoor overnemend.
Ze streek het haar uit haar gezicht. �Over onze eventuele scheiding. Hij zei, dat hij tot een definitief besluit was gekomen: hij zou met Tieneke gaan trouwen. Hij had geld van de bank gehaald en zei dat hij niet meer naar hier� naar ons huis aan de Brouwersgracht zou terugkeren.�
�Dat was alles?�
Ze aarzelde, friemelde met haar vingers in haar schoot.
�Richard vroeg mij of ik nog steeds bij mijn scheidingseis bleef, dat hij zijn functie van schatmeester in het Carillon moest neerleggen.�
Vledder trommelde met zijn vingers op de leuning van zijn fauteuil. �En?� vroeg hij gespannen.
Ze knikte traag. �Ik zei hem onomwonden dat ik niet van gedachte was veranderd, dat ik niet in een scheiding zou toestemmen als hij zijn functie niet opgaf.�
De jonge rechercheur glimlachte. �Hoe reageerde Richard?�
�Hij vloekte en verbrak de verbinding.�
Vledder krabde zich nadenkend achter in de nek. Daarna maakte hij een gebaar in haar richting.
�Was broeder Rigobertus bij u in de kamer? Ik bedoel, kon hij uw gesprek met Richard volgen?�
�Dat kon hij. Hij stond vrijwel naast me.�
Vledder stak zijn rechterwijsvinger omhoog. �Hij wist dus dat Richard fraude pleegde.�
Ze knikte gelaten. �Dat wist hij al een poosje. Ik had het hem verteld.�
Vledder reageerde verbaasd. Hij fronste zijn wenkbrauwen. �Vond hij het goed?�
Ze schudde nadrukkelijk het hoofd. �Broeder Rigobertus zon op maatregelen. Hij zocht naar een elegante oplossing� een oplossing die het vertrouwen van de gelovigen niet zou ondermijnen.� De jonge rechercheur grinnikte.
�Zodat de gelden bleven vloeien.� Het klonk sarcastisch.
Monique van Bovenkerken kwam uit haar fauteuil overeind.
�Ik behoor niet tot het Carillon,� sprak ze verontschuldigend. �Ik draag dus geen verantwoording voor het gevoerde beleid.� Ze liep naar een spiegel aan de wand en bezag de ru�nes van haar make-up. Met een minuscuul zakdoekje veegde ze de zwarte plekken mascara van haar gezicht en schikte het blonde haar wat. Ze leek zelfbewuster, wat hersteld van de schokken die de grijze speurder haar had toegebracht. Ze liep van de wand terug naar haar fauteuil, bevallig, gracieus, en ging weer zitten. Ze sloeg de benen over elkaar. �U moet niet vergeten dat het Genootschap van de Heilige Zegeningen vele charitatieve instellingen steunt.�
Vledder keek haar scherp aan. �Als ik het goed zie, dan kwam de plotselinge dood van de schatmeester van het genootschap leider Rigobertus niet ongelegen.�
Ze reageerde fel. �Hij heeft met de dood van Richard niets te maken!� riep ze.
De jonge rechercheur grijnsde met een scheve mond.
�Ook de plotselinge dood van het echtpaar Schoonenbeek kon door hem als een van de eh� de heilige zegeningen worden beschouwd.�
Het gezicht van Monique van Bovenkerken verstrakte. In haar groene ogen kwam een vlammend vuur.
�Broeder Rigobertus had de consequenties van hun ontdekking al getrokken. Toen mevrouw Schoonenbeek in Cortina d�Ampezzo dreigde dat zij bij thuiskomst onmiddellijk een algehele samenkomst zou laten beleggen, zei broeder Rigobertus, dat hij bereid was zijn leiderschap omwille van zijn liefde voor mij op te geven.� Vledder boog zich ver naar haar toe. �Toch stierven zij!� riep hij hard.
Monique van Bovenkerken keek de jonge rechercheur aan. Ineens veranderde de uitdrukking op haar gezicht. Het was alsof uit het duister van haar herinnering iets opdoemde. Haar ogen werden groot en haar mond viel open.
�Broeder Crispijn,� stamelde ze ontzet. �Hij was de enige, die het wist.�
Ze liepen beiden zwijgend van de Brouwersgracht via de Herenmarkt naar de Haarlemmerstraat. Het oude, vierkante gebouw van de voormalige West-Indische Compagnie zag er door een recente brand wat gehavend uit. Eens had de zeerover Piet Hein hier aan de Hoogmogende Heren zijn geroofde Spaanse schatten afgedragen. Vledder en De Cock trokken achteloos aan het verleden voorbij. Het heden hield hen sterk bezig. De uitspraken van Monique van Bovenkerken hadden het raderwerk van hun denken in versnelling gebracht.
Het was Vledder, die het zwijgen verbrak. �Ik vond je vanmiddag erg goed,� sprak hij bewonderend. �Een goed verhoor. Vooral de conclusie die je trok, dat broeder Rigobertus en Monique van Bovenkerken in Cortina d�Ampezzo door het echtpaar Schoonenbeek waren gezien, vond ik prachtig. Monique had geen enkel verweer. Ze gaf onmiddellijk toe dat het zo was. Nu, na de dood van het echtpaar, had ze het gemakkelijk kunnen ontkennen.� Hij keek peinzend naar hem op. �Hoe wist jij dat leider broeder Rigobertus een plechtige gelofte van kuisheid had afgelegd?�
�Wist jij het niet?�
Vledder schudde het hoofd. �De broeder met wie ik sprak, heeft er tegen mij met geen woord over gerept.�
De Cock glimlachte. �Het was heel eenvoudig. Nadat ik jou om informatie had gestuurd liet ik thuis mijn vrouw naar de tempel van het genootschap bellen met het verzoek om documentatie. Ze vertelde dat een kennis van haar al lid was en dat ze nu zelf ook ernstig overwoog om lid te worden.�
�En?�
De Cock grinnikte jongensachtig.
�Ze stuurden haar een prachtige brochure.�
Vledder trok een grimas.
�En daar stond in dat broeder Rigobertus een plechtige gelofte van kuisheid had afgelegd.�
�Precies. Het moest gezien worden als een offer van broeder Rigobertus om zich nog beter te kunnen wijden aan zijn verheven taak om de broeders en de zusters naar een stadium van absolute blijheid te leiden.�
Vledder snoof verachtelijk. �Intussen dolde hij onbekommerd met mooie Monique van Bovenkerken.�
De Cock plukte aan zijn neus. �Een puur menselijk trekje. Persoonlijk kan ik dat wel waarderen.�
Vledder keek hem verwonderd aan. �Bedoel je te zeggen dat het geen motief kan zijn voor moord?�
De Cock fronste zijn ruige wenkbrauwen. �Voor wie?�
Vledder gebaarde heftig. �Voor Monique van Bovenkerken en broeder Rigobertus.�
De Cock trok een bedenkelijk gezicht. �De beschuldiging die je tegen Monique uitsprak, was kundig opgebouwd. Ik heb er ook met een waar genoegen naar geluisterd, maar ze was beslist niet waterdicht. Er zijn nogal wat praktische bezwaren.�
�Welke?�
�Bezwaren in de tijd. Iemand moet de tijd hebben gehad om een moord te plegen.�
Vledder keek hem onderzoekend aan. �En hadden Monique en broeder Rigobertus die niet?�
Aan het einde van de Haarlemmerstraat, midden op de brug over de Singel, bleef De Cock staan, draaide zich half om en steunde met de ellebogen op de leuning. Hij had van hier een prachtig uitzicht over het open havenfront en de fraaie architectuur van het Centraal Station.
Vledder bleef naast hem staan, wachtend op antwoord. �Nou,� drong hij aan, �hadden ze de tijd?�
�Je hebt zelf gezegd dat de beide dubbele moorden eenzelfde signatuur dragen� duidelijk door dezelfde dader of daders zijn begaan. De slachtoffers zijn ook allen verdronken in een Amsterdamse gracht gevonden. Toen we nagingen of Richard van Bovenkerken in Cortina d�Ampezzo mogelijk met de heer of mevrouw Schoonenbeek had getelefoneerd, bleek dat het echtpaar toen al, levend en wel, uit Itali� was vertrokken. Maar op dat moment waren Monique en broeder Rigobertus nog in het Albergo Cristallo. Het lijkt mij dus moeilijk om die twee van de moord op het echtpaar Schoonenbeek te verdenken. Ze hadden er eenvoudig de tijd niet voor. Ook ten aanzien van de moord op Richard van Bovenkerken en Blonde Tieneke stuiten we op bezwaren in de tijd. Denk maar na: die twee verdwenen op de eerste februari. Op die dag had Richard nog een telefoongesprek met Monique, die op dat moment nog in Cortina d�Ampezzo was.�
De jonge rechercheur knikte traag voor zich uit. �Ik vrees,� sprak hij somber, �dat ik je weer eens gelijk moet geven.�
De Cock glimlachte. �Toch sluit ik beiden niet uit.�
Vledder keek hem van terzijde verwonderd aan. �En zojuist beweerde je zonneklaar dat ze het niet gedaan kunnen hebben.�
De Cock stak een vinger op. �Er blijft namelijk een mogelijkheid open.�
�En die is?�
De Cock bracht de opgestoken vinger naar de neus. �Stel, dat de op vermoeden van onkuisheid betrapte broeder Rigobertus zijn leiderschap in het genootschap niet zomaar wenste prijs te geven� dan zou het voor hem mogelijk zijn geweest om het echtpaar Schoonenbeek na te reizen en hen vrijwel onmiddellijk na hun aankomst in Amsterdam te vermoorden.�
Vledder zwaaide uit protest met zijn arm. �Maar op de eerste februari was broeder Rigobertus nog in Cortina d�Ampezzo.�
De Cock grijnsde een beetje vals. �Hoe weet jij dat?�
�Van Monique� Monique van Bovenkerken verklaarde dat broeder Rigobertus naast haar stond toen Richard met haar in het Albergo Cristallo telefoneerde.�
�En?�
�Wat en?�
De Cock keek de jonge rechercheur doordringend aan. �Als Monique liegt� opzettelijk� om broeder Rigobertus voor moord een perfect alibi te verschaffen?�
�Je bedoelt� dat hij helemaal niet in Cortina d�Ampezzo behoefde te zijn, maar in Amsterdam.�
�Precies.�
Het gezicht van de jonge rechercheur verbleekte. Hij streek met de rug van zijn hand langs zijn mond.
�Dan�� stamelde hij, �dan kan hij ook Richard en Blonde Tieneke om het leven hebben gebracht.�
De Cock maakte zich van de brugleuning los en stapte verder. �Zo is het, m�n jong,� sprak hij gelaten. �Zo is het.�
Via een bedrijvige Nieuwendijk slenterden ze naar de Oudebrugsteeg. De schele haringman op het Damrak had het druk. De jonge Vledder staarde wat mokkend voor zich uit. Zijn gezicht stond somber. Hij had het onbehaaglijke gevoel dat hij bij het verhoor van Monique van Bovenkerken in zijn enthousiasme toch had misgetast, dat hij er weer niets van begreep. Het hele onderzoek scheen hem te ontglippen. In al de jaren dat hij nu al met De Cock optrok had hij de grijze speurder nooit geheel kunnen doorgronden. En dat verdroot hem. Op beslissende momenten leek De Cock een goochelaar die uit een duidelijk lege hoed toch steeds weer kleurige linten trok.
Hij blikte opzij. �Hoe bewijzen we het?�
�Wat?�
�Dat broeder Rigobertus in Amsterdam was.�
De Cock plukte nadenkend aan zijn oude hoedje. �Dat wordt moeilijk. Tenzij Monique tot inkeer komt en ons de waarheid vertelt.�
�Verwacht je dat ze dat zal doen?�
De Cock schudde traag het hoofd.
�Eerlijk gezegd niet. Als we niet iets vinden om haar onder druk te zetten�� Hij maakte zijn zin niet af, stapte het politiebureau aan de Warmoesstraat binnen. Vledder volgde.
Meindert Post, de grote stoere Urker wachtcommandant bulderde vanachter zijn schrijfbureau: �Bennen jullie er eindelijk?�
De Cock stapte op de balie toe. �Had je ons nodig?�
Meindert Post grijnsde. �De recherche� als je ze nodig hebt, zijn ze er niet.�
De Cock keek hem quasi verwonderd aan.
�Dat is toch het hele wezen van de politie� als je ze nodig hebt, zijn ze er niet.�
Ze lachten beiden. Meindert Post wees naar de notities op zijn bureau. �Zonder gekheid, ene Smalle Lowietje was hier. Hij wilde je wat vertellen� over seks.�
�Over seks?�
Meindert Post trok zijn schouders op. �Misschien doet hij wat aan voorlichting.� Hij lachte opnieuw. �En dan zit er boven nog een geestelijke op je te wachten.�
De Cock fronste zijn wenkbrauwen. �Een broeder?�
Meindert Post raadpleegde zijn aantekeningen. �Broeder Crispijn.�
Op een korte wenk van De Cock kwam hij binnen: een slanke jongeman met kort krullend blond haar, gestoken in een fraai gesneden zwart kostuum, compleet met witte boord en parelgrijze das. Hij had de onbevangen blik van een man die gedreven wordt door zekerheden. Met vaste tred en uitgestoken hand dreunde hij op de grijze rechercheur toe.
�Crispijn,� jubelde hij. �Broeder Crispijn van het Genootschap van de Broeders en de Zusters van de Heilige Zegeningen.�
De Cock drukte de toegestoken hand.
�Een uitdunnend genootschap,� reageerde hij spottend.
Op het gezicht van broeder Crispijn zweefde verwondering. �Uitdunnend?�
De Cock knikte. �Na het droef verscheiden van het echtpaar Schoonenbeek is kortelings ook broeder Christiaan uit de gelederen van het genootschap getreden.�
Broeder Crispijn boog deemoedig het krullenhoofd. �God hebbe zijn ziel.�
De Cock grijnsde met een scheve mond. �God en de duivel� zij krijgen altijd hun deel.� Hij spreidde zijn handen in een triest gebaar. �Mij� mij ontloopt er wel eens een.�
Broeder Crispijn keek hem niet-begrijpend aan. �Wie ontloopt u wel eens?�
De Cock plukte aan zijn neus. �Een moordenaar.�
Het gezicht van broeder Crispijn versomberde. �Ja,� verzuchtte hij, �ik heb horen verluiden dat er volgens u sprake is van moord. Broeder Rigobertus was er zeer door ontsteld. Hij hoopte dat uw zienswijze zich tijdens het verloop van het onderzoek zou wijzigen.� Hij blikte op, het hoofd wat scheef: �Is het moord?�
De Cock knikte nadrukkelijk. �Een dubbele moord in duplo.�
Broeder Crispijn nam een kleine pauze. Hij vouwde devoot de handen.
�Ik� en ook vele andere broeders en zusters van het genootschap, delen deze mening niet. Wij zijn ervan overtuigd, dat zij die van ons heengingen, de lasten des levens niet meer konden dragen.�
De Cock keek hem schuins onderzoekend aan. �Een simpele zelfmoord.�
�Simpel� ja.�
�En daarom liet u ze cremeren.�
Broeder Crispijn antwoordde niet direct. Hij staarde langs De Cock heen, ontweek zijn blik.
�Volgens de maatstaven van ons geloof, menen wij, in het genootschap, dat zij die de hand aan zichzelf slaan, het recht op een christelijke begrafenis hebben verloren.� Hij gebaarde wat verontschuldigend. �Ik ben in het Carillon aangesteld om erop toe te zien dat de zuiverheid van ons geloof wordt bewaard. Daarom heb ik, na rijp beraad, hun crematie bevolen.�
De Cock boog zich naar hem toe. De aanmatigende toon van de man begon hem te prikkelen. �Alberdina Tuijlinga, mij dierbaarder als Blonde Tieneke, behoorde niet tot uw genootschap. Zij was geen lid. Wat bezielde u om ook haar te laten cremeren?�
De gladde, uitgebalanceerde gebaartjes van broeder Crispijn werden wat hoekiger, minder gecontroleerd.
�Ik heb tegen die oude manke vrouw in de binnenstad gezegd,� sprak hij gelaten, �dat wat God in de dood heeft verenigd, wij, mensen, niet mogen scheiden.�
De ogen van De Cock begonnen te flikkeren.
�En toen liet u hen beiden verbranden.� Hij snoof. �Als een soort voorproefje van de hel die hen wachtte.�
Broeder Crispijn reageerde fel. �Zo mag u niet over crematie praten.�
De Cock kneep zijn lippen samen. �Maar zo is het toch,� brieste hij, �in uw ogen. En in uw verdomde ijdelheid gaat u op Gods troon zitten en spreekt verdoemenis over hen uit.� In een nauwelijks betoomde woede greep hij de gekrulde broeder Crispijn aan de revers van zijn fraai gesneden colbert en trok de man naar zich toe. De angst op het gezicht voor hem bekoelde hem niet.
�Ik zal u zeggen,� siste hij, �waarom u de slachtoffers liet cremeren. U wist verrekte goed dat zij allen waren vermoord. Dat wist u van het begin af aan. En u wist ook deksels goed dat het motief voor de moorden in de boezem van het genootschap lag. Daarom� om de zuiverheid van uw geloof te bewaren� besefte u dat crematie een prachtig middel was om belastende sporen te vernietigen.�
De Cock liet de man los. Zijn machtige armspieren trilden nog na. Zijn grof breed gezicht was een strak masker. Hij keek op de man neer, scherp, analyserend, vastbesloten om door het koele pantser van welwillend onbegrip heen te breken.
Broeder Crispijn streek met drie vingers tussen zijn witte boord. Zweet parelde op zijn voorhoofd. De plotselinge aanval van De Cock had hem verrast, totaal verbijsterd. Hij trok met bevende handen zijn colbert weer in de plooi. Daarna keek hij angstig omhoog.
�U eh� u hebt niet het recht om mij zo te benaderen,� sprak hij licht hoofdschuddend. �Ik zal mij daarover bij uw superieuren beklagen.�
De Cock knikte grijnzend. �Moet u doen,� zei hij aanmoedigend. Hij boog zich over hem heen. �Maar ik heb nog steeds geen antwoord op mijn vragen.�
Broeder Crispijn zuchtte. Zijn gezicht zag bleek. �Ik ben door onze leider, broeder Rigobertus, naar u toegezonden om u enige helderheid te verschaffen. In de boezem van ons genootschap bestaan nauwelijks tegenstellingen, althans geen tegenstellingen die mogelijk tot eh� moord konden leiden.� Hij slikte. �En om tot een antwoord te komen op uw eh� dwaze toespelingen: mijn besluit om de slachtoffers van die verdrinkingen te laten cremeren, geschiedde zuiver op religieuze gronden en had met het eh� vernietigen van belastende sporen, zoals u dat noemde, niets te maken.� Hij trok zijn rug recht, won duidelijk iets aan zelfvertrouwen. �Bovendien zult u uw beschuldigingen waar moeten maken.�
De Cock ging achter zijn bureau zitten. Hij bekeek de man voor zich aandachtig. Broeder Crispijn was duidelijk een tegenstander van formaat. De grijze speurder wreef over zijn gezicht. Toen hij zijn hand had weggetrokken, had zijn gelaat een andere expressie; milder, met een toegankelijke welwillendheid.
�De heer en mevrouw Schoonenbeek,� sprak hij vriendelijk, �schreven u een brief, waarin zij een algehele samenkomst verzochten.�
�Inderdaad.�
�Hebt u die brief nog?�
Broeder Crispijn schudde het hoofd. �Die heb ik vernietigd. Het had na hun dood geen zin meer om aan hun verzoek gevolg te geven.�
De Cock glimlachte. �Hoe effici�nt.�
�Wat bedoelt u?�
De Cock gebaarde in zijn richting. �Het vernietigen van die brief. Nu kan niemand meer bewijzen dat het echtpaar Schoonenbeek u in die brief ook mededeelde dat het in Cortina d�Ampezzo broeder Rigobertus had ontmoet� en wel in gezelschap van een beeldschone vrouw, Monique van Bovenkerken� de wettige echtgenote van broeder Christiaan, een ander zo gewaardeerd lid van het Carillon.�
Broeder Crispijn keek hem verbijsterd aan. De smalle neusvleugels trilden. Hij bewoog het hoofd. De blonde krullen deinden mee. �Nee, nee. Dat is niet waar.�
De Cock kwam van zijn stoel overeind. Langzaam strekte hij een beschuldigende vinger naar broeder Crispijn uit. �U wist,� sprak hij bedaard, �welke ontdekking de heer en mevrouw Schoonenbeek tijdens hun vakantie in Cortina d�Ampezzo hadden gedaan. U wist ook wat het betekende wanneer dit in een algehele samenkomst zou worden bekendgemaakt� de volledige ondergang van de geestelijke leider, broeder Rigobertus, de man met wie u zich zo verbonden voelde. Hij zei het ons ook zelf:
De Cock liet zijn beschuldigende arm zakken en steunde met beide handen op zijn bureau. Toen hij verder ging boog hij zich ver naar voren. �Om hem te beschermen, om de zuiverheid van het geloof, dat is de eenheid binnen het Genootschap van de Heilige Zegeningen te bewaren, besloot u tot een wanhoopsdaad� moord.�
Broeder Crispijn staarde hem aan. Zijn ogen werden groot. Hij gleed van zijn stoel en knielde biddend op de vloer.
�Lieve Heer,� stamelde hij ontsteld, �help mij� nu de Boze zo nabij is.�
Vledder keek zijn oude leermeester van terzijde aan. Om zijn mond dartelde een gulle lach.
�Ik mag die broeder Crispijn wel. Eindelijk eens een man die jouw persoon duidelijk typeert: De Cock� de Boze, die zo nabij is.�
De grijze speurder staarde somber voor zich uit. Hij had het grapje van de jonge rechercheur niet verstaan, of hij kon het niet waarderen. Er was bij hem geen enkele reactie. De grillige accolades rond de mond bewogen niet.
De Cock was duidelijk ontevreden. De gang van zaken zinde hem niet. Het leek in dit onderzoek alsof hij steeds tegen een muur botste; groter, hoger, ongenaakbaarder dan de muur om de tempel in Duivendrecht. De vergelijking bracht op zijn gezicht een grimmige grijns.
Een volle minuut bleef hij in gepeins verzonken staan.
Toen begon hij door de recherchekamer te stappen, in een trage cadans. De moeilijkheid was, zo overdacht hij, dat hij niet tot een sluitend motief kon komen. Zeker, zijn theorie�n hadden een re�le grond, maar hij had het onbestemde gevoel dat ze de kern van de zaak niet raakten, dat ergens, diep verborgen, een afschuwelijk geheim school.
Voor het schrijfbureau van Vledder bleef hij staan en wreef zich achter in de nek.
�Ik ben er vrijwel van overtuigd,� sprak hij nadenkend, �dat broeder Crispijn de reden van het verzoek van het echtpaar Schoonenbeek kende. Vermoedelijk stond het in de brief waarin het verzoek was vervat. Monique van Bovenkerken zei dat broeder Crispijn de enige was die het wist. De vraag is, wat deed hij met die wetenschap? Het meest aannemelijke lijkt, dat hij zich na de ontvangst van de brief onmiddellijk met broeder Rigobertus in verbinding stelde.�
Vledder trok een bedenkelijk gezicht.
�Dat neem ik niet aan,� sprak hij bedachtzaam. �Hij zou dan de verblijfplaats van broeder Rigobertus hebben moeten kennen, weten hoe hij hem kon bereiken. En dat zou tevens kunnen betekenen, dat hij ook op de hoogte was van diens heimelijke verhouding met Monique.�
De Cock knikte instemmend. �Heel juist. Het kan natuurlijk ook zijn dat broeder Rigobertus direct na die beruchte ontmoeting in de bar, vanuit Cortina d�Ampezzo contact met broeder Crispijn heeft opgenomen en dat broeder Crispijn al op de hoogte was, voordat de brief bij hem kwam. Maar hoe je het ook wendt of keert, er zullen tussen die twee afspraken zijn gemaakt� zaken overwogen.�
Vledder keek naar hem op. �Moord?�
De Cock reageerde wrevelig. �Het echtpaar Schoonenbeek vormde door hun wetenschap niet alleen een wezenlijk gevaar voor broeder Rigobertus, de geestelijke leider, maar in feite voor het hele genootschap. Een fanaticus als broeder Crispijn zou moord in overweging hebben kunnen nemen.� Hij pauzeerde even, gebaarde wat ongeduldig. �Tot zover gaan mijn gevoel en verstand nog dezelfde weg. Maar hoe bezien we de moord op Richard van Bovenkerken en Blonde Tieneke? Wat waren hier de drijfveren? Vormden ook zij een bedreiging voor eh� de zuiverheid van het geloof? Een zuiverheid die broeder Crispijn zo na aan het hart ligt?�
De Cock schudde ge�rgerd het hoofd.
�Zo zit het niet,� sprak hij kriegel. �Zo zit het niet.�
Ineens draaide hij zich om en beende naar de kapstok. Vledder liep hem haastig na. �Waar ga je heen?�
De Cock grijnsde. �Naar Lowietje. Misschien, dat wat geestrijk vocht mij inspiratie brengt.�
Smalle Lowietje veegde met nerveuze bewegingen zijn handjes af aan zijn morsige vest. Hij keek naar De Cock, die zijn omvangrijke corpus op een barkruk hees. �Ik ben bij je aan de Kit geweest,� sprak hij wat gehaast. �Ze zeiden dat je er niet was.�
De Cock knikte bedaard.
�Dat kan wel kloppen.� Hij keek de tengere caf�houder enige ogenblikken achterdochtig aan. �Dan moet het in jouw ogen wel erg belangrijk zijn geweest.�
�Hoezo?�
�Anders kom jij niet vrijwillig aan de Kit.�
Smalle Lowietje maakte een grimas. �De hele penoze hoeft toch niet te weten dat ik eh� zekere sympathie�n voor je koester?�
De Cock glimlachte gevleid. �Ik heb je nooit zo openhartig gehoord.�
Lowietje maakte een verontschuldigend gebaartje. �Je weet hoe ik erover denk: zonder jullie was het hier in de binnenstad nog een groter zootje dan het nu al is.� Hij keek vragend op. �Een cognackie?�
Zonder op antwoord te wachten, dook hij zo glad als een aal onder de tapkast en bracht een fles heerlijke cognac Napol�on op de bar. Zorgvuldig rangschikte hij drie diepe bolle glazen.
�Ik weet,� sprak hij onderwijl, �dat jullie nog steeds bezig zijn met die lijken die uit de Keizersgracht zijn gehaald.� Hij keek even schichtig om zich heen. �Van de week kreeg ik hier aan de tap een vrouwtje. Ze vertelde mij, dat zij Oom Rickie goed had gekend� als een hoge pief van een godsdienstige beweging.�
�Wat voor een vrouwtje?�
De Smalle wuifde nonchalant met zijn handen. �Gewoon, een alledaags meisje van de vlakte. Ze zei dat ze een tijdje lid van die beweging was geweest, maar naar de
De Cock fronste zijn wenkbrauwen.
�Tussen die beweging en de Walletjes?�
Smalle Lowietje trok zijn nietige schouders op. �Zo zei ze het.�
�En toen?�
De Smalle schonk behoedzaam in. �Ik zei, dat ik had gehoord, dat de recherche het maar vreemd vond, dat die Oom Rickie zomaar was verdronken. Toen zei ze: �Dat verbaast me niks, ze hadden hem al veel eerder van kant moeten maken.� Toen zei ik: �Hoezo?� En toen zei zij: �Die vent had zijn verstand in zijn broek zitten.��
De Cock kneep zijn ogen halfdicht. �Een vreemde plaats!�
De tengere caf�houder lachte hartelijk.
�Ze bedoelde dat die vent alleen maar aan seks dacht, begrijp je. Hij had niets anders aan zijn hoofd. Daarom heb ik ook in de Kit tegen de wachtcommandant gezegd dat het over seks ging.�
De Cock knikte begrijpend.
�Zei ze verder nog iets?�
Lowietje kneep een oog stijfdicht en schudde het hoofd. �Ik wilde niet de indruk wekken dat ik haar uithoorde. Dat vond ik te link. Daarom ben ik er niet verder op ingegaan.�
De Cock beet spijtig op zijn onderlip.
�Ik had graag zelf even met haar gesproken.�
Smalle Lowietje grijnsde breed. De kraaloogjes in het grijze muizensmoeltje glansden. �Dat had ik wel gedacht!� riep hij uitbundig. �Daarom heb ik haar naar Greetje gestuurd. Daar kun je haar vinden. Nu Blonde Tieneke dood is, had de Manke voor haar peeskamertje in de steeg toch een nieuw meisje nodig.�
De Cock hief lachend het glas.
�Proost,� riep hij cynisch, �op de misdaad en op de prostitutie.�
Lowietje knikte ernstig. �En op alle kinderen van dorstige ouders.�
Manke Greetje stak stukjes sinaasappel tussen de tralies van de kooi van haar kanarie. Ze maakte tutgeluidjes en sprak lieve woordjes tegen het dier. Toen De Cock bij haar binnenstapte, keek ze gestoord naar hem op. �Wat moet je nog?� riep ze met ergernis in haar stem. �Blijf je me lastig vallen? Kom ik nooit van je af?�
De Cock trok zijn gezicht in een beminnelijke plooi. Hij begreep haar houding wel. �Je kunt me blijven verwachten,� sprak hij vriendelijk, �tot ik de moordenaar van jouw Tieneke heb gevonden.�
Ze knikte met een strak gezicht. �Ik weet zo langzamerhand wel hoe je bent. Je zou zelfs je oude moeder onder druk zetten, als je dacht dat zij de sleutel tot de oplossing had.�
De Cock schudde het hoofd. �Mijn oude moeder zou mij die sleutel onmiddellijk geven. Zonder druk.� Hij glimlachte. �Ik kom overigens niet voor jou. Ik wil eens praten met dat nieuwe meisje van je.�
�Anneke.�
�Heet ze zo?�
�Ja, Blonde Anneke.�
De Cock keek haar aan. �Het lijkt een beetje op Blonde Tieneke.�
Er kwam een wilde blik in haar ogen. �Tieneke was mijn kind.�
De Cock legde beschermend een hand op haar grijze haar. �Waarom heb je weer een nieuw meisje genomen?�
Ze trok haar schouders op. �Ik moet iemand hebben om voor te zorgen.�
�En voor je te verdienen.�
Ze wreef over het pluche tafelkleed. �Aan Tieneke heb ik nooit veel overgehouden. Ze had zoveel voor zichzelf nodig.�
De Cock knikte begrijpend. �Wil je die Anneke even voor mij roepen?�
Hij keek haar secondenlang aan. Onderzoekend. �Weet je dat ze Rickie heeft gekend?�
Manke Greetje stond van haar stoel op en zuchtte. �Ik geloof achteraf dat ik mij verschrikkelijk heb vergist. Rickie was toch niet de man die ik dacht dat hij was.� Ze schudde triest het hoofd. �Je mag een mens ook niet op uiterlijkheden beoordelen.� Ze deed de deur van haar kamer open en slofte weg. De Cock luisterde naar het klossen van haar slippers op de houten trap.
Even later stapte ze binnen: een jong blond hoertje met een iets te zware make-up. De Cock keek haar aan. Zijn scherpe blik gleed langs haar gelaatstrekken. Hij kende haar niet, had haar nooit eerder ontmoet.
�Ik heb gehoord,� opende hij voorzichtig, �dat je lid bent geweest van het Genootschap van de Broeders en de Zusters van de Heilige Zegeningen.� Hij nam haar bevallig figuurtje in zich op en glimlachte innemend. �Hoe ben je er zo toe gekomen?�
Ze maakte een bijna verontschuldigend gebaartje. �Ik ben van christelijken huize. Mijn ouders waren gereformeerd. Toen ik een tijdje in het leven zat, kreeg ik als klant een aardige, al wat oudere baas. Hij was lid van het genootschap. Hij zei dat ik een zondig leven leidde en dat de broeders en zusters van het genootschap begrip hadden voor een terugkeer tot de Heer.�
�En toen ben je lid geworden?�
Ze knikte aarzelend. �Niet direct. Ik heb eerst een paar diensten in de tempel meegemaakt. Dat was wel indrukwekkend. Er werd gezongen en gepreekt. Het was eigenlijk net als vroeger, toen ik als klein meisje naast mijn vader op de bank in de kerk zat en op een pepermuntje sabbelde.�
De Cock knikte begrijpend. Hij keek haar nog eens aan. Als hij de zware make-up even wegdacht, bleef een lief, maar dom gezichtje. �Het deed je toch wel goed.�
Ze draaide wat op haar stoel en glimlachte. �Ik begon mij als meisje van de vlakte weer echt zondig te voelen. Ik ben ook kort daarna uit het leven gestapt. Een paar maanden heb ik bij die oude baas in huis gewoond. Het was een leuke tijd. Echt waar. Hij was erg lief voor me. En ik hoefde er niet eens veel voor te doen. Op zijn aanraden heb ik mij ook laten dopen.�
�In de tempel?�
�Ja, in het bassin. Broeder Rigobertus deed het persoonlijk. Dat was een hele eer. Ik heb ook��
De Cock stak onderbrekend zijn hand omhoog.
�Ik ben een keer in de tempel geweest. Ik heb toen geen bassin kunnen ontdekken.�
Ze gebaarde om zich heen. �Die is precies in het midden. Onder de vloer. Bij een normale dienst is hij met een plankier afgedekt. Als er doopplechtigheden zijn, wordt het plankier weggehaald en zitten alle broeders en zusters om het bassin.�
�Zo ook bij jou?�
Ze knikte heftig. Haar ogen schitterden. �Bij mijn doop waren ze er allemaal. Behalve de zieken die niet konden komen. Ik heb het nooit slecht gehad na mijn doop. Ik ben door de broeders en zusters altijd goed onthaald.�
De Cock spreidde zijn handen in verbazing. �Waarom ben je dan teruggekomen?�
Om haar lippen zweefde een wrange grijns. �Toen de edelachtbare heren van het Carillon mijn eh� bekoorlijkheden opmerkten, werd ik dikwijls uitgenodigd om extra zegeningen te ondergaan.�
De Cock hield het hoofd wat schuin. �Dat betekende?�
Ze trok een bandje van haar bustehouder recht. �Er werd uitgebreid over mijn zondig verleden gesproken. Ik moest dan precies vertellen wat ik als meisje van de vlakte allemaal met mijn bezoekers had moeten doen. Vaak eindigde dat in een demonstratie.�
�Aan de heren van het Carillon?�
Ze trok een grimas. �Och, ik vond het niet zo erg. Ik was wel wat gewend.�
Ze keek naar De Cock op. �En ik dacht ook dat het erbij hoorde, dat het een onderdeel was van mijn loutering� mijn belijdenis.�
De Cock grinnikte vreugdeloos. �Seks als loutering.�
Ze knikte traag. �Zoiets ja. Ze deden het ook erg religieus voorkomen. Of het een gunst was, begrijpt u. Of het een zegen was, dat zij hun blijheid met mij wilden delen.�
De Cock keek haar onderzoekend aan. �Is het nog zo?�
Ze trok zuchtend haar schouders op. �Dat weet ik niet zo precies. Ziet u, sinds broeder Castor op aandringen van zijn vrouw uit het ge�erde Carillon trad, ben ik niet meer voor bijzondere zegeningen in de tempel uitgenodigd.�
�Dat is toch al meer dan een maand geleden.�
Ze knikte en gleed met haar tong langs haar lippen. �Het heeft ook een tijdje geduurd voordat ik wakker werd. Voor ik besefte, dat de leiders van het genootschap erg onwaarachtig waren, vies, huichelachtig. Toen ben ik ook opgestapt. Ik dacht bij mijzelf: als ik op die manier geestelijk voedsel tot mij moet nemen, kan ik net zo goed teruggaan naar de
De Cock staarde haar een tijdje verbijsterd aan. En dan, plotseling, in een impuls, spreidde hij zijn handen over haar uit. Het was een theatraal gebaar.
�Lief kind,� sprak hij plechtig, �mijn oprechte zegeningen.� Hij schudde het grijze hoofd. �En daarvoor behoef je niet met mij naar bed.�
De beide rechercheurs liepen vanuit de steeg via de Achterburgwal terug naar de Warmoesstraat. Vledder keek naar zijn oude leermeester, die in gepeins verzonken naast hem voortsjokte.
�Geloof jij het?�
De Cock keek hem wat verstrooid aan. �Wat?�
�Van die extra zegeningen. Ik heb zo�n gevoel dat er geen bliksem van waar is.�
�Waarom niet?�
Vledder gebaarde. �Jij loopt al zoveel langer mee dan ik. Je weet toch hoe die jonge hoertjes zijn, meestal ongeloofwaardig en belust op sensatie.�
De Cock plukte aan zijn neus en knikte. �Misschien heb je wel gelijk. Het is een sensationeel verhaal, passend in de vaak wonderlijke gedachtewereld van een prostituee. Toch herinner ik mij dat ook Monique van Bovenkerken over knoeierijen met meisjes en jonge vrouwen sprak.�
Vledder stak zijn wijsvinger omhoog. �Alleen ten aanzien van Richard. Maar als we die Blonde Anneke mogen geloven, dan waren alle heren van het Carillon uiterst seksbewust.�
De Cock blikte opzij, een pijnlijke trek op het gezicht. �Ik heb het verhoor te vroeg afgebroken. Ik had Anneke moeten vragen van welke heren van het Carillon zij die extra zegeningen ontving.� Hij zweeg even, groette een oude penozejongen die voorbijliep. �Ik vond het bepaald opmerkelijk dat de uitnodigingen aan Anneke ophielden, nadat broeder Castor uit het Carillon was getreden.�
Vledder haalde zijn schouders op. �Misschien viel ze niet meer in de smaak, was men op haar uitgekeken.�
De Cock schudde het hoofd. �Ik heb veel meer het gevoel dat mevrouw Schoonenbeek zo�n maand geleden iets ter ore is gekomen en toen aan de heren een soort ultimatum heeft gesteld. Met als dwingende voorwaarde, dat haar man uit het Carillon trad. Ik vermoed dat de anderen toen wat bang zijn geworden� voorzichtig.�
Vledder lachte.
�En daarom besloten ze om hun activiteiten een poosje te staken?�
De Cock antwoordde niet. Hij ging het politiebureau binnen, liep de wachtcommandant groetend voorbij en besteeg de trap naar de tweede etage. Vledder volgde.
Op het moment, dat zij de recherchekamer binnenstapten, rinkelde de telefoon. De jonge rechercheur greep de hoorn en luisterde. Hij keek naar De Cock. Met een bleek gezicht legde hij de hoorn op het toestel terug.
�We� we moeten naar de Keizersgracht.�
�Wat is daar?�
Vledder hijgde. �Een baggermolen van de reiniging heeft twee lijken boven water gebracht.�
De Cock staarde hem ontsteld aan. �Wie?�
Vledder slikte.
�Broeder Rigobertus en Monique van Bovenkerken.�
Rechercheur De Cock sprong lenig van de hoge wallenkant op een dekschuit en stapte vandaar op het natte en glibberige dek van de oude baggermolen. De twee lijken lagen naast elkaar op de smalle ruimte naast de schuin omhoogrijzende keten van baggerbakken. De schipper had de lichamen niet losgemaakt. De armen haakten nog in elkaar en de vingers waren ineengestrengeld.
Vanuit de hoogte keek de rechercheur op hen neer. Het beeld was bijna vredig, intiem, alsof beiden tijdens een gelukkige wandeling plotseling hadden besloten om onaangekondigd het hiernamaals binnen te stappen. De Cock schudde het hoofd. De impressie was bedrieglijk, schijn. Een macabere poging om moord als een idylle te presenteren. De oude rechercheur snoof, rond zijn brede mond lag een grimmige trek. Inwendig vervloekte hij zichzelf omdat hij deze zinloze moorden niet had kunnen voorkomen en in zijn hart groeide een angstig vermoeden, dat wanneer hij niet snel ingreep, er nog meer slachtoffers zouden vallen. Het was alleen zo ellendig dat hij het hoe en waarom nog steeds niet begreep. Het was en bleef voor hem een raadsel. Ondanks zijn inspanningen tastte hij omtrent het motief van de dader of daders nog volkomen in het duister. Toch moest er tussen de reeks moorden een verband bestaan. Welk verband? Ergens in het troebele brein van een man of een vrouw lag de sleutel tot deze misdaden. Welk brein was dat? En wat waren de vreemde hersenkronkels waarlangs de motivering verliep?
Vledder kwam naast hem staan. Zijn gezicht stond ernstig. Hij gebaarde naar de lijken. �Deze mensen,� sprak hij bedroefd, �heb ik nog wel van moord beschuldigd.� In zijn stem sloop berouw.
De Cock keek hem van terzijde aan en legde vertrouwelijk een hand op zijn schouder. �Trek het je niet aan,� sprak hij opbeurend. �Niemand van ons kan in de toekomst kijken. Ook ik had de dood van deze twee niet verwacht.�
Vledder zuchtte diep, staarde naar beneden. �Ook verdronken?�
De Cock wreef zich achter in de nek.
�Daar ziet het naar uit. Het is een duidelijke voortzetting van de reeks. Alleen is de ontdekking wat vervroegd.�
�Hoe bedoel je?�
De Cock gebaarde naar de bakken. �Als de baggermolen ze niet boven water had gebracht, waren ze vermoedelijk pas aan het eind van de week boven water komen drijven.�
�We zitten er dus dichter op.�
�Inderdaad.�
Bram van Wielingen wipte van de dekschuit op de baggermolen en bracht zijn Hasselblad voor het oog.
�Dezelfde plaatjes?�
De Cock keek naar hem op. �Heb je suggesties?�
De oude politiefotograaf grinnikte. �Van mij hoor je niks.� Hij wees naar de twee lijken op het dek. �Dat is jouw sores. Jij zegt maar welke plaatjes jij wilt hebben� en ik knip.�
De Cock wreef langs zijn neus. �Ok� Bram,� sprak hij gelaten, �jij knipt.�
Dokter Den Koninghe vouwde de pijpen van zijn streepjespantalon wat omhoog en trad omzichtig naderbij. Toen Van Wielingen klaar was, knielde hij bij de slachtoffers neer. De Cock keek gespannen toe. Toen de lijkschouwer op de dode borst van broeder Rigobertus wilde drukken, hield hij de hand van dokter Den Koninghe tegen. �Ik weet nu al,� sprak hij somber, �dat uw eindconclusie verdrinking zal zijn.� Hij zweeg even. �Ik heb daar vrede mee. Maar dit keer wil ik het water uit hun longen wel in een laboratorium laten onderzoeken.�
De lijkschouwer keek naar de rechercheur op. �Neemt u ze in beslag?�
De Cock knikte fel. �En er volgt een gerechtelijke sectie.� Hij kneep zijn lippen samen. �Daar weerhoudt niemand mij van. Al zal ik het verdomme zelf moeten doen.�
Dokter Den Koninghe reageerde niet. Langzaam kwam hij uit zijn gebukte houding omhoog. De oude botten kraakten. Hij wuifde naar de lichamen voor hem.
�Ze zijn dood,� sprak hij simpel. Het klonk bijzonder laconiek.
Hij stapte van de baggermolen voorzichtig terug op de dekschuit.
Een paar behulpzame broeders van de Geneeskundige Dienst hesen hem langs de stenen beschoeiing omhoog.
De Cock keek de excentrieke lijkschouwer na tot hij in zijn wagen stapte. De pijpen van zijn streepjesbroek waren nog omgeslagen.
De jonge Vledder trok een stoel bij en ging zitten. �Ik heb de lijken van broeder Rigobertus en Monique van Bovenkerken naar het sectielokaal aan de Overtoom laten brengen. Gelukkig waren de beide koelruimten vrij.� Hij keek naar zijn oude leermeester op. �Er komt toch een sectie?�
De Cock glimlachte. Rond zijn mond lag een olijke trek.
�Ik heb onze commissaris nog nooit zo lief en gedwee gezien. Voor het eerst sinds jaren zijn we ook vredig uit elkaar gegaan.�
Vledder grinnikte. �Dat mag wel in de krant.�
De Cock grijnsde.
�Ook de officier van justitie was als natte klei in een kinderhand. Hij was uit eigener beweging naar de Kit gekomen om de zaak te bespreken.�
�En?�
De Cock tilde zijn benen op het bureau en streek langs zijn gevoelige kuiten. �Plotseling was alles mogelijk. Er komt een sectie en een uitgebreid toxicologisch onderzoek. Bovendien kon ik zoveel assistentie krijgen als ik wilde.� Hij schudde peinzend het hoofd. �Ik heb voorlopig geen assistentie nodig. Pas als ik weet welk vergif er werd gebruikt, heb ik een re�le kans om verder te komen. In ieder geval heb ik dan iets om mee te beginnen.�
De jonge rechercheur keek hem scherp onderzoekend aan.
�Jij bent er nog steeds van overtuigd dat de slachtoffers zijn vergiftigd?�
De Cock knikte heftig. �Daar houd ik onvoorwaardelijk aan vast. Ze zijn allen eerst weerloos gemaakt en toen verdronken. Dat praat geen mens mij uit het hoofd. Om hen weerloos te maken, werd een stof toegediend.� Hij gebaarde wat wild voor zich uit. �Misschien wel een sterk werkend slaapmiddel, opgelost in een drankje.�
Vledder trok een denkrimpel in zijn voorhoofd. �En dan? Ik bedoel, hoe krijgt men de bewusteloze lichamen daarna in de Keizersgracht? Dat kan toch nooit het werk van ��n man zijn?�
De Cock keek geschokt naar hem op. �Of van ��n vrouw.� Plotseling tilde hij zijn vermoeide voeten van het bureau en liep in zijn zo typische slenterpas naar de kapstok. �Rosita Stuyvenburg,� riep hij achterom. �Weet je nog wat ze tijdens de herkenning van Richard van Bovenkerken tegen Monique zei?�
Vledder liep hem na en knikte. �Jij hebt hem vermoord! Daar zul je eens voor boeten.�
De Cock keek hem goedkeurend aan. �Rosita Stuyvenburg heeft een hart vol haat en twee volwassen zoons� van wie er een toegang heeft tot de tempel.�
�Broeder Constantijn van het Carillon.�
�Juist.�
Vledder blikte gespannen omhoog. �Ze zouden��
De Cock knikte. Zijn gezicht stond strak. ��ideale verdachten zijn.�
Ze reden langs de vele bochten van de oude Amstel. Het water van de rivier was weer wat gezakt. Er was een zoet, laagstaand, wat prikkelend zonnetje en het gras aan de zomen had weer kleur. De natuur leek veel vriendelijker, toegankelijker dan toen ze ruim een week geleden naar de Ronde Hoep in Ouderkerk trokken.
De Cock beschouwde het als een goed teken. Hij zat rechtop en keek ge�nteresseerd om zich heen. Als geboren Urker, zoon uit een generatie van vissers, was hij wat bijgelovig, hechtte hij vaak waarde aan ongrijpbare dingen.
De villa met de houten gevel en overstekend zadeldak doemde voor hen op. Ze doorbraken de gordel van coniferen en remden op het grind. De Cock stapte uit. Het ging moeizaam. Een Volkswagen was nu eenmaal niet voor zijn postuur ontworpen.
Vledder klapte de portieren achter zich dicht. Samen liepen ze op de villa toe.
Nog voor De Cock zijn hand naar de klepel had gestrekt, werd de deur al geopend.
Rosita Stuyvenburg leek niet verrast. Met de deur in de hand, de kin omhoog, blikte ze wat hautain op de rechercheurs neer. Achter haar, een hoofd groter, stond broeder Constantijn. In zijn ogen lag een blik van gespannen waakzaamheid.
De Cock nam zijn hoed in de hand en maakte een lichte buiging. Daarna keek hij wat steels omhoog.
�Wij zijn welkom� hoop ik?�
Rosita Stuyvenburg aarzelde even, maar deed toen de deur wat verder open. Haar gezicht bleef strak, onverzettelijk.
�U bent welkom,� sprak ze simpel. Ze deed een stap terug, liet beide mannen aan haar voorbijgaan en deed de deur achter hen dicht. Daarna ging ze hen voor naar het ruime hoge vertrek met de fraaie gobelins aan de wanden. Ze wuifde uitnodigend naar de eiken fauteuils.
De beide rechercheurs gingen zitten. Rosita Stuyvenburg en haar zoon namen tegenover hen plaats. Hun houding, hun gedrag was wat onzeker, krampachtig, alsof ze zich beiden niet op hun gemak voelden. Rosita Stuyvenburg zat rechtop, haar ovaal gezicht zag bleek en broeder Constantijn scheen zijn zekerheden te hebben verloren.
De Cock zocht naar een opening en kuchte.
�Wij brengen u de hartelijke groeten van broeder Rigobertus,� sprak hij somber.
Rosita Stuyvenburg reageerde fel. Haar donkere ogen flikkerden. �Dat eh� dat is onsmakelijk, rechercheur,� sprak ze hakkelend. �Broeder Rigobertus is dood. En dat weet u best.� Ze blikte opzij. �Alfred zag u beiden gisteren op de baggermolen.�
De Cock keek op. In zijn ogen lag een blik van verbazing.
�Alfred� broeder Constantijn heeft de bewonderenswaardige gave om blijkbaar steeds op tijd aanwezig te zijn.� Zijn stem droop van sarcasme. �Als ik mij goed herinner, was hij ook getuige van het feit dat uw man en dat eh� vrouwtje uit het troebele water van de Keizersgracht werden gehaald.�
Broeder Constantijn keek hem verwijtend aan.
�Uw sarcasme is misplaatst,� sprak hij bestraffend. �Ik kwam beide malen juist uit onze vestiging aan de Keizersgracht. Het was pure toevalligheid. En ik verzeker u, geen prettige ervaringen. Wat Richard tijdens zijn leven ook geweest mag zijn, hij was mijn vader.� Hij boog verdrietig het hoofd. �Broeder Rigobertus, onze leider, werd door mij zeer gerespecteerd.�
De Cock streek met de pink over de rug van zijn neus. Tussen zijn vingers door keek hij naar de man voor hem.
�Bent u al klaar om zijn positie over te nemen?�
De gepolijste uitdrukking op het gezicht van broeder Constantijn veranderde. Hij wond zich zichtbaar op. Rode blosjes stegen naar zijn wangen. �Broeder Crispijn en ik zullen ons daarover moeten beraden.�
�En broeder Cornelis?�
Er verscheen een meelijwekkend lachje om zijn mond. �Broeder Cornelis denkt alleen aan zijn stemmen.�
�En u?�
Broeder Constantijn gebaarde heftig.
�Het voortbestaan van ons genootschap staat op het spel. Dat is duidelijk. We zullen op korte termijn maatregelen moeten treffen om��
De Cock onderbrak hem.
�Om de reeks moorden te stoppen?�
Broeder Constantijn sprong op. Zijn neusvleugels trilden. �Ons Genootschap van de Heilige Zegeningen heeft met die moorden niets te maken.�
De Cock veinsde verwondering. Hij liet zich in de fauteuil wat onderuitzakken en keek naar de man omhoog. �Het is toch opmerkelijk,� sprak hij zalvend, �dat juist de oudere leden van het Carillon, alsmede de geliefde leider van het genootschap, stelselmatig uit de weg zijn geruimd.� Hij pauzeerde even, grijnsde vals. �Om plaats te maken voor een oprukkende generatie.�
Broeder Constantijn reageerde fel. Hij boog zich voorover naar De Cock. In zijn ogen blonk haat, geweld.
�Dat is een pure leugen,� brulde hij. �Een infame insinuatie.�
Ook Rosita Stuyvenburg kwam overeind. Ze pakte haar zoon bij de arm vast en trok hem terug. �Alfred,� riep ze bestraffend, �beheers je.�
Broeder Constantijn zakte terug in zijn fauteuil. Rosita Stuyvenburg bleef staan. Ze wendde zich tot De Cock, koel, waardig, het hoofd iets achterover. �Uw theorie�n omtrent de moorden,� sprak ze scherp, �interesseren ons niet in het minst. Wanneer u meent ten aanzien van een van ons, of ten aanzien van ons allen, over afdoende bewijzen te beschikken, komt u terug om uw ambtelijke bezigheden te vervullen. Tot dat moment wensen wij geen inbreuk meer op onze privacy.� Ze ademde diep. �Ik vind uw optreden ronduit ergerlijk. De wijze waarop u mij in het Wilhelmina Gasthuis met die eh� juffrouw Monique confronteerde, was bepaald weinig tactvol.�
De Cock boog beschaamd het hoofd. �U hebt gelijk. Mijn beroep dwingt mij wel eens onvriendelijker en minder tactvol te zijn dan goede omgangsvormen toelaten.� Hij stond op en schonk haar zijn beminnelijkste glimlach. �Daarvoor mijn oprechte verontschuldiging.� Hij wenkte Vledder op te staan. �We zullen niet langer van uw gastvrijheid gebruik maken.�
Hij stond juist op het punt de kamer uit te stappen, toen zijn aandacht werd getrokken door een foto, die in een zilveren lijst op een donkere eiken kast stond. De Cock liep erheen en nam de lijst in de handen. Het was een portret van een jonge man en een jonge vrouw.
Rosita Stuyvenburg kwam naast hem staan. �Dat is mijn zoon Adriaan met Jessica.�
De Cock hijgde. De foto boeide hem ongemeen. �Wie is Jessica?�
De vrouw naast hem aarzelde. Hij hoorde haar ademhaling. �Jessica is� was de verloofde van Adriaan. Ze kwam op een tragische manier om het leven.�
De Cock nam het beeld goed in zich op. Hij wilde de zilveren lijst terugzetten, toen een jongeman de kamer binnenkwam. Ineens stoof hij met een rood hoofd op De Cock toe en griste hem de foto uit de handen. Hij keek naar Rosita Stuyvenburg op, een verbeten trek om de mond. �Hoe vaak heb ik je niet gezegd,� brieste hij, �dat ik die foto niet meer op de kast wil zien?� Met forse stappen beende hij met het portret de kamer uit.
Rosita Stuyvenburg schudde triest het hoofd.
�Adriaan� sinds haar dood is hij zichzelf niet meer.�
Toen Vledder de recherchekamer binnenstapte, keek De Cock van zijn papieren op. �Hoe was de sectie?�
De jonge rechercheur glimlachte. �Dokter Rusteloos maakte er haastwerk van. In ruim twee�nhalf uur was hij klaar.�
�Met beiden?�
Vledder knikte bevestigend. �Ik heb hem en zijn assistent nog nooit zo hard zien werken. Ze hadden het ook overstelpend druk. Voor vandaag hadden ze nog drie secties op het program. Twee in Groningen en een in Den Bosch.�
�Bijzonderheden?�
Vledder trok zijn schouders op. �Broeder Rigobertus had een extra grote lever en Monique van Bovenkerken had vermoedelijk tijdens haar leven last van niersteentjes.�
�Doodsoorzaak?�
Vledder keek zijn collega grinnikend aan. �Wat dacht je?�
�Verdrinking.�
Vledder maakte een hulpeloos gebaar.
�Ik heb dokter Rusteloos van de vorige gevallen verteld. Ik heb hem ook gezegd wat jouw bedenkingen waren. En daar was hij het wel mee eens. Maar hij kon toch tot geen andere conclusie komen.�
De Cock wreef zich achter in de nek. Hij voelde zich wat vermoeid. �Laten we hopen dat het toxicologisch onderzoek wat oplevert. Heb je de lijkdelen naar doctorandus Eskes gebracht?�
Vledder knikte.
�Ik heb hem gezegd dat je haast had. Dat scheen hij van jou te kennen. Hij vroeg of je nog een bepaald vergif op het oog had.�
De Cock schudde het hoofd.
�Ik durf geen suggesties te doen. Ik weet het eenvoudig niet. Het kan vrijwel elk vergif zijn� als het maar niet direct dodelijk is.�
Een tijdlang zwegen beiden. De jonge Vledder pakte een stoel en ging tegenover De Cock aan zijn bureau zitten.
�En wat heb jij in de tussentijd gedaan?�
De Cock glimlachte.�Ik heb mij beziggehouden met een familiedrama.�
Vledder fronste zijn wenkbrauwen. �Welke familie� en welk drama?�
De Cock tikte met een vinger op de bescheiden voor zich. �Moeder Stuyvenburg, haar zoon Adriaan� en de tragische dood van Jessica.�
�Het meisje van de foto in de zilveren lijst.�
De Cock knikte. �Jessica van Wijngaerde. Ze pleegde zelfmoord.�
�Zelfmoord?�
De Cock gebaarde naar de stukken op zijn bureau. �Ik heb het proces-verbaal dat destijds van die zelfmoord is gemaakt, opgevraagd en doorgelezen. Het is een wat vreemd geval.�
Vledder boog zich gespannen naar voren. �Aanwijzingen voor misdrijf?�
De Cock schudde het hoofd. �Dat niet. De zelfmoord is wel duidelijk. Er is alleen geen aanwijsbare aanleiding.�
�Je bedoelt dat er oppervlakkig gezien voor haar geen reden was om zich van het leven te beroven.�
�Precies.�
�Hoe deed ze het?�
De Cock keek zijn jonge collega strak aan. �Ze hing zich op.�
De Cock keek naar de vrouw voor zich. Hij schatte haar op achter in de veertig. Ze had een bijna rond gezicht met licht uitstekende jukbeenderen. De huid was strak, glanzend. Het golvende zilvergrijze haar was gevangen in een bijna onzichtbaar netje.
�Mevrouw Van Wijngaerde?� vroeg hij vriendelijk.
Ze blikte naar de beide mannen op haar stoep. In haar blauwe ogen lag een zweem van verbazing en achterdocht.
�Dat eh� dat ben ik,� sprak ze aarzelend.
De grijze speurder glimlachte beminnelijk. �Mijn naam is De Cock.� Hij wees achter zich. �En dat is mijn collega Vledder. Wij zijn rechercheurs van politie.�
�Politie?�
De Cock knikte. �Ik eh� wij wilden nog eens met u praten over het droevig verscheiden van uw dochter Jessica.�
Ze deed de deur verder open en liet de beide mannen binnen. Via een kleine hal met een fraai bewerkte dekenkist kwamen ze in een ruime kamer. Het vertrek was sober, maar smaakvol gemeubileerd. Op de schoorsteenmantel ontdekte De Cock eenzelfde zilveren lijst met daarin dezelfde foto als op de donkere eiken kast in de Ronde Hoep in Ouderkerk aan de Amstel.
De Cock keek nog wat rond en nam toen plaats op een brede bank. Hij wees naar de schoorsteenmantel. �Een knap paar. Die twee moeten heel veel van elkaar hebben gehouden.�
Mevrouw Van Wijngaerde ging tegenover hem zitten en knikte. �Dat was ook zo. Adriaan is een lieve jongen. Hij heeft veel verdriet. Nog steeds.�
�En u?�
Ze friemelde wat nerveus aan haar mouw. �Ik heb geleerd wat afstand te nemen. Een jaar daarvoor stierf mijn man. Verdriet loutert.�
De Cock knikte instemmend. �Had u een goed contact met uw dochter?�
�Zeker. We hebben altijd een vrijwel ideaal gezin gevormd. Gelukkig. Jessica was erg op haar vader gesteld. Meer nog dan op mij. Maar na de dood van mijn man scheen ze dichter naar mij toe te groeien. Ze werd openhartiger.�
De Cock beet op zijn onderlip. �Toch kwam haar dood voor u onverwachts. Ik bedoel, er was voorheen niets dat in de richting van een aanstaande zelfmoord wees?�
Ze schudde traag het hoofd.
�Ik heb mij later suf gepiekerd wat het kon zijn geweest. Alles leek zo zonnig, zo probleemloos.�
De Cock zuchtte diep. �Ze heeft met u nooit over moeilijkheden gesproken?�
Mevrouw Van Wijngaerde gebaarde wat kribbig. �Die waren er volgens mij ook niet. Integendeel. Jessica leek uiterlijk zeer gelukkig. Ze was pas met Adriaan verloofd. Het was een heel feest. Ze hadden van familie en kennissen leuke spulletjes gekregen en spaarden samen voor een huis.�
�In het proces-verbaal stond dat ze Adriaan op de avond voor haar dood niet wilde ontvangen. Ze sloot zich op in haar kamer en liet zich niet meer zien.�
�Dat klopt.�
De Cock gebaarde. �Dan moet er toch iets gebeurd zijn.�
Mevrouw Van Wijngaerde schudde droef het hoofd.
�Ik weet niet wat ik ervan denken moet. Jessica was een lief en intelligent kind. Ze stond hoog in aanzien en was pas ingewijd.�
De Cock schoof gespannen naar voren op zijn stoel. �Ingewijd?�
Mevrouw Van Wijngaerde knikte. �Ze was, net als mijn man en ik, al vanaf haar kinderjaren lid van het Genootschap van de Broeders en de Zusters van de Heilige Zegeningen.�
De Cock slikte. �Als wat werd ze ingewijd?�
�Als eerste vrouwelijk lid van het Carillon.�
De Cock sloeg zijn handen voor het gezicht. Langzaam trok hij ze weg en keek naar de vrouw voor hem.
�Zuster Charisse.�
Ze reden zwijgend terug naar de Warmoesstraat. Het was al donker. Een miezerig regentje kleefde aan de ruiten. Felkleurige lichtreclames weerspiegelden zich in het natte asfalt. De Cock zat ontspannen. De handen op de knie�n. Het monotoon bewegen van de ruitenwissers had op hem een kalmerende werking. Hij had het gevoel dat hij eindelijk de ontknoping naderde. De foto had hem een gouden draad in handen gespeeld. Er moest ergens een verband bestaan tussen de zelfmoord van Jessica en de reeks daaropvolgende moorden. Het kon niet anders. Wanneer hij de nog ontbrekende schakels vond, kon hij alle aanwijzingen aaneensmeden tot een hechte keten van onwrikbare bewijslast. Dat was zijn taak. Hij glimlachte. Hoeveel bewijslast had hij in zijn lange carri�re al aangedragen? Hij besloot er niet over te piekeren.
Vledder, aan het stuur, staarde somber voor zich uit op de weg. Zo nu en dan blikte hij opzij. Op het gezicht van zijn leermeester lag een uitdrukking die hij kende uit de vele avonturen die zij samen hadden beleefd. Hij wist dat De Cock dicht bij de oplossing was, dat hij het hoe en waarom van de moorden doorzag. Het ergerde hem dat hij zelf nog in het duister tastte en hij was te trots om nu al opheldering te vragen.
Voor het bureau was nog een parkeerplaatsje vrij. Vledder reed de wagen in een enkele beweging tegen de stoeprand. Toen ze voorbij de balie liepen, schreeuwde de wachtcommandant. De Cock herkende het alles overstemmende geluid van Meindert Post. Hij slenterde naar hem toe.
De wachtcommandant overhandigde hem een brief. �Voor jou,� zei hij simpel.
De Cock bezag de enveloppe. Er was geen postzegel, geen poststempel, geen afzender. Hij keek op. �Waar komt die vandaan?�
Meindert Post trok zijn machtige schouders op.
�Gebracht, denk ik, hij lag plotseling hier op de balie. Jouw naam stond erop. Ik had hem eerst naar de recherchekamer willen laten brengen, maar boven zeiden ze dat je er niet was.�
De Cock scheurde de bruine enveloppe wat ruw open en frommelde de brief eruit. �Geachte heer,� las hij. �Ga eens kijken in het atelier van beeldhouwer Zanderveen op het Prinseneiland. U zult verbaasd zijn.�
De brief was in vlotte blokletters geschreven. Er was geen ondertekening, geen datum. Hij gaf de brief aan Vledder. Toen die het epistel gelezen had, keek hij naar De Cock op.
�Beeldhouwer Zanderveen� een bekend kunstenaar. Hij maakt fraaie beelden. Meest in brons. Ik ben wel eens bij hem in het atelier geweest. Een indrukwekkend man.� Hij schudde het hoofd. �Maar wat moeten wij met een beeldhouwer?�
De Cock nam de brief weer van Vledder over en stopte hem nonchalant in een zak van zijn oude regenjas. Daarna draaide hij zich om en holde naar de deur.
De jonge rechercheur keek hem geamuseerd na. De Cock in draf was een komisch gezicht. �Waar ga je heen?� riep hij.
De Cock keek grijnzend om. �Naar het Prinseneiland� om mij te verbazen.�
Vanaf het Haarlemmerplein reden ze onder het viaduct door naar de Nieuwe Teertuinen, hobbelden over de houten ophaalbrug en sloegen de Galgenstraat in.
Vledder gebaarde voor zich uit.
�Het is op het Prinseneiland links, niet ver van het kippenbruggetje. Zanderveen woont bij zijn atelier in een klein huisje. Ze zeggen dat ook Breitner daar vroeger heeft gewerkt.�
�De schilder van de fraaie Amsterdamse stadsgezichten.�
Vledder blikte opzij. �Weet je, dat hij voor zijn onderwerpen al gebruik maakte van de fotografie?�
De Cock schudde wat afwezig het hoofd. Het onderwerp interesseerde hem niet zoveel. Hij nam de anonieme brief uit zijn regenjas. �Ik mag er wel wat voorzichtiger mee omspringen. Misschien, dat ik hem later nog nodig heb voor een vergelijkend schriftonderzoek.�
�Heb je enig idee van wie hij afkomstig is?�
De Cock trok zijn schouders op. �De brief op zich verbaast mij bijzonder.�
�Waarom?�
De Cock trok een grimas. �Het is de eerste keer in dit onderzoek dat iemand het nodig vindt mij een aanwijzing te geven. Ik vraag mij dan ook af wat er in dat atelier te vinden is.�
Ze parkeerden de Volkswagen bij een houten schutting en stapten uit. Het Prinseneiland was slecht verlicht. Er waren duistere hoeken en diepe schaduwen. Gevels van oude pakhuizen rezen omhoog. De omgeving ademde een sfeer van geheimzinnigheid.
Bij het huisje met een verveloze deur belde Vledder aan. Het duurde even. Toen verscheen in de deuropening een baardige man, groot, breed, indrukwekkend. Een zwarte trui omspande zijn borst. De Cock wreef zich achter in de nek. Hij wist niet goed hoe hij zijn bezoek moest toelichten. �Wij zijn rechercheurs van bureau Warmoesstraat,� opende hij wat onzeker. �Een schrijver van een anonieme brief raadde ons aan eens een kijkje te nemen in uw atelier.�
In de ogen van de man tegenover hem glansde verwondering. �Op dit uur?�
De Cock knikte nadrukkelijk. �U zou ons zeer verplichten,� sprak hij vriendelijk. �We behandelen een reeks beangstigende dubbelmoorden. Iets of iemand in uw atelier zou daarmee verband houden.� Hij gebaarde met zijn handen. �Althans, dat neem ik aan.�
Beeldhouwer Zanderveen schudde het hoofd. �Ik heb met moorden niets te maken,� bromde hij. Nonchalant trok hij een arm omhoog. �Maar als u wilt kijken�� Hij maakte zijn zin niet af, ging naar binnen en kwam even later terug, gekleed in een korte jekker. �Het is hier pal naast.�
Ze stapten met z�n drie�n over afgesleten kinderhoofdjes. Hun voetstappen klonken hol, herhaalden zich in een eindeloze echo.
Beeldhouwer Zanderveen morrelde aan een hangslot en trok een schuifdeur open. Daarna verdween hij in het donker. Plotseling baadde de ruimte in een fel licht. Het was er rommelig en vies. Alles lag onder een witgrijs stof. Hoog, midden in het atelier stond een markante beeldengroep. Aarzelend, wat schuchter stapten de beide rechercheurs naderbij. Het waren een man en een vrouw. Met opgeheven hoofden stonden ze dicht naast elkaar, de armen ineengehaakt, de vingers ineengestrengeld.
De mond van Vledder viel open.
�De slachtoffers,� hijgde hij.
De Cock staarde verbijsterd omhoog.
�Zoals ze uit de gracht zijn opgehaald.�
Beeldhouwer Zanderveen bromde in zijn baard.
�Ik lees al jaren geen kranten meer,� sprak hij nors, onwillig. �Ze staan toch alleen maar vol moord en politiek. Die zaken horen ook bij elkaar. Moord, politiek, intrige. En met die verrotte wereld wil ik niets te maken hebben.�
�U leeft erin.�
De beeldhouwer reageerde ongewoon fel. �Dat zegt u.�
De Cock glimlachte beminnelijk. Hij voelde weinig voor een discussie over politiek. Snel bracht hij het onderwerp op zijn onderzoek terug. �U had dus van die dubbele moorden nog nooit gehoord?�
�Nee.�
De Cock wees omhoog.
�Waarom maakte u dan dat beeld?�
Beeldhouwer Zanderveen maakte een breed gebaar. �Omdat ik daarvoor een opdracht kreeg.�
�Van wie?�
De beeldhouwer trok zijn schouders op. �Dat weet ik niet.�
De Cock plooide zijn gezicht in verwondering.
�Dat is toch te gek!� riep hij verrast. �Iemand moet u toch hebben gezegd wat hij van u wenste.�
Zanderveen knikte traag. �Ik kreeg een uitgebreide brief, anoniem, met een foto.� Hij zwaaide met zijn rechterhand. �Geen hele foto, maar een deel, een fragment: twee armen in elkaar gehaakt, de vingers aaneengestrengeld. Het moest een beeldengroep worden, voorstellende een man en een vrouw, die elkaar op die wijze vasthielden.�
�Verder niets? Geen aanwijzingen over leeftijd, uiterlijk of andere zaken?�
Zanderveen gebaarde in de ruimte.
�Het moest een soort symbool zijn van liefde en een blik in de toekomst.�
De Cock keek hem onderzoekend aan.
�Heeft u dat fragmentje van die foto nog?�
De beeldhouwer schudde het hoofd. �Toen ik wist wat er van mij werd verlangd, heb ik het weggegooid.�
�En de brief?�
�Ook.�
De Cock slikte verbijsterd. �Maar u begint toch zomaar niet aan een beeldengroep te werken op basis van een anonieme brief?�
�Waarom niet?�
De Cock grinnikte wat verdwaasd. �Het moet toch worden betaald?�
Beeldhouwer Zanderveen knikte nadrukkelijk. �Zeker. Er zat ook genoeg geld bij. Vijfenzeventigduizend gulden, keurig in briefjes van duizend.�
Ze reden van het atelier op het Prinseneiland terug. De Cock zat onderuitgezakt. Om zijn mond lag een tevreden trek. De legpuzzel begon in elkaar te passen. Een beeld van haat en passie doemde op. Vledder verstoorde zijn overpeinzingen. Hij klopte naast hem op het stuur.
�Dat geld voor die beeldengroep,� riep hij enthousiast. �Dat moeten die vijfenzeventigduizend gulden zijn die Richard van Bovenkerken op de dag voor zijn dood van de bank haalde.�
De Cock knikte traag. �De moordenaar heeft er een bestemming aan gegeven.�
Vledder schudde ontmoedigd het hoofd. �Een vreemde bestemming� als je mij vraagt.�
De Cock hees zich wat omhoog. �Toch niet. Hij wist heel goed wat hij deed. De beeldengroep vormt een symbool van de moorden.�
Vledder snoof verachtelijk. �Liefde en een blik in de toekomst. Een fraaie toekomst� een gruwelijke dood door verdrinking.�
De Cock schoof zijn hoed wat naar achteren. �Ik geloof niet dat je het zo moet zien.� Hij pauzeerde even en keek zijn jonge collega een tijdje van terzijde aan. �Heb je enig idee van welke foto beeldhouwer Zanderveen een fragmentje kreeg?�
Vledder antwoordde niet direct. Een diepe denkrimpel ontsierde zijn voorhoofd. Ineens verhelderde zijn blik. �De foto uit de zilveren lijst. Verdomd ja, je hebt gelijk. Die twee stonden ook zo naast elkaar: Adriaan en Jessica.� In zijn ogen kwam een verschrikte blik. Zijn mond viel open. �Maar dan is� dan is Adriaan��
De Cock wees voor zich uit. �Je moet wel stoppen,� sprak hij gelaten. �Dit is bureau Warmoesstraat.�
Ze gingen de balie voorbij. Meindert Post was inmiddels afgelost. Zijn opvolger zwaaide hartelijk. De Cock zwaaide terug. Daarna liep hij met twee, drie treden tegelijk de houten trap op. De recherchekamer ademde een haast serene rust. Alleen rechercheur Prins zat nog achter zijn schrijfmachine. Toen Vledder en De Cock binnenstapten, liet hij zijn vingers rusten.
�Al wat verder gekomen?� vroeg hij belangstellend. De Cock grijnsde.
�Min of meer. We moeten alleen nog bewijzen vinden en de dader pakken.�
Fred Prins lachte.
�Begint zo niet elke zaak?� vroeg hij spottend. Hij wees voor zich uit. �Ben je al bij de commissaris geweest?�
De Cock keek hem verrast aan. �Is die er dan?�
Fred Prins knikte. �Hij zit al een tijdje in zijn kamer op je te wachten.�
�Is er iets bijzonders?�
Fred Prins trok zijn schouders op. �Dat weet ik niet. Hij zei alleen: �Als De Cock binnenkomt, stuur hem dan naar mij toe.��
De Cock klopte wat schuchter. Hij was het niet gewend, dat de commissaris op zo�n laat tijdstip nog op het bureau was. Het verbaasde hem. Meestal ging de oude vroeg naar huis. Toen hij aan de andere zijde van de deur wat gebrom hoorde, stapte hij naar binnen.
Commissaris Buitendam kwam onmiddellijk vanachter zijn bureau vandaan. Hij liep op De Cock toe en legde vertrouwelijk een hand op zijn schouder. Daarna wees hij uitnodigend naar de stoel voor zijn bureau.
De Cock keek hem wantrouwend aan. Chefs waren in de ogen van de oude speurder lieden die er, wat hem betrof, best mochten zijn, maar die zich niet met zijn zaken dienden te bemoeien. Aarzelend nam hij plaats.
De commissaris was weer achter zijn bureau gaan zitten. Hij schraapte zijn keel. �Ik ben vanavond maar gebleven,� begon hij geaffecteerd. �Ik vond het belangrijk. Ik had het gevoel dat ik het je persoonlijk moest meedelen.�
�Wat?�
Commissaris Buitendam aarzelde zichtbaar.
�Ik eh� ik heb het voorlopig toxicologisch rapport van doctorandus Eskes ontvangen.�
�En?�
De commissaris zuchtte diep.
�In de lijkdelen van broeder Rigobertus en Monique van Bovenkerken zijn geen aantoonbare sporen van vergif.�
De Cock boog zich met een ruk naar voren.
�Geen vergif!� riep hij ontsteld.
Commissaris Buitendam schudde het hoofd. �Ik heb telefonisch nog een aanvulling op het rapport gevraagd. Doctorandus Eskes vertelde mij, dat hij de meest voorkomende vergiften heeft uitgetest. Er waren geen reacties. Uiteraard bestaat de mogelijkheid dat een ons nog onbekend vergif is gebruikt, maar dat achtte Eskes niet waarschijnlijk.�
De Cock zakte terug in zijn stoel. Zijn gezicht stond ernstig. De uitslag van het toxicologisch onderzoek had hem verrast. Hij had er stellig op gerekend dat er vergif in het spel was.
De commissaris kuchte.
�Wat nu, De Cock?�
De oude speurder wreef over zijn kin. �Ik moet toegeven dat ik niet op een negatief resultaat van het toxicologisch onderzoek had gerekend.�
Commissaris Buitendam stond op.
�Ik heb ook nog contact gehad met de officier van justitie. Hij verwacht toch spoedig resultaten.�
De Cock kwam van zijn stoel omhoog. Een opkomende woede bracht wat kleur op zijn wangen. De inconsequente houding van Justitie maakte hem razend. Steeds had men hem tegengewerkt en nu verwachtte men spoedig resultaten. Wanneer men direct een gerechtelijke sectie had toegestaan, dan� Het was alsof er plotseling in zijn hersenen iets knapte. Zijn gedachtestroom werd ruw afgebroken. De slachtoffers waren weerloos voor ze werden verdronken. Moest dat vergif zijn? Hij keek naar de commissaris, die hem wat vreemd aanstaarde. Er waren andere mogelijkheden. Gas!
Hij draaide zich abrupt om en beende de kamer uit.
De commissaris riep hem na� maar dat hoorde De Cock niet meer.
Terug in de recherchekamer wenkte De Cock naar rechercheur Prins, die nog achter zijn schrijfmachine zat.
�Kun je je vrij maken?�
�Waarvoor?�
�Om met Vledder en mij mee te gaan.�
Fred Prins sprong glunderend overeind. �Graag� gaan we iemand arresteren?�
De Cock antwoordde niet. Hij wees naar een rij contactsleutels aan een plankje. �Neem een dienstwagen, die nog starten wil en rij achter ons aan.�
�En waar gaan jullie heen?�
�Naar de Keizersgracht.�
Vledder keek naar De Cock op. In zijn blik lag onbegrip. �Wat gaan we daar doen?�
De grijze speurder glimlachte.
�Inbreken� in het pand van de Broeders en de Zusters van de Heilige Zegeningen.�
Het gezicht van Fred Prins betrok. �Inbreken?� herhaalde hij.
De Cock keek op zijn horloge en knikte. �Het is een geschikte tijd.�
Fred Prins gebaarde met zijn handen. �Wat moet ik bij een inbraak?�
De Cock keek hem grijnzend aan.
�Heb je nooit van een uitkijk gehoord?�
De Keizersgracht lag er verlaten bij. Het water glinsterde in het schaarse licht van een paar straatlantaarns. Ver weg, vanuit de richting van de Raadhuisstraat, was nog geluid van verkeer. Tussen geparkeerde auto�s aan de wallenkant scharrelde een enkele rat. Voor het huis van het genootschap bleef De Cock staan en keek omhoog. Het was een gewoon grachtenpand met een souterrain, een blauwstenen stoep en bel- en andere etages. Hij wist dat hij bij de brede souterraindeuren weinig kans maakte. Ze waren meestal aan de binnenzijde met een ijzeren balk vergrendeld.
Voorzichtig stapte hij de blauwstenen stoep op. Boven op het bordes bleef hij staan. Verderop in de schaduw van een boom stond Vledder en op de hoek van de Herenstraat ontwaarde hij de imposante gestalte van rechercheur Prins. Inwendig lachte hij om de situatie. Als er iets verkeerd liep, had hij bij de autoriteiten veel te verantwoorden.
Ineens viel het hem op dat aan de wallenkant voor het pand geen auto�s stonden geparkeerd. Tussen de bomen op het wegdek waren witte rechthoeken en daarin het woord
Hij draaide zich om en diepte uit zijn zak het apparaatje dat hij eens, langgeleden, van zijn vriend en tegenstander Handige Henkie had gekregen. Toen de inbreker na ampele overwegingen besloot om de misdaad voorgoed de rug toe te keren, had hij zijn inbrekerstuig aan De Cock vermaakt. Het was een koperen houdertje met daarin een keur van fijnstalen baarden in allerlei fatsoenen. In de loop der jaren had De Cock in het hanteren ervan een vaardigheid verkregen, waarop Handige Henkie in zijn allerbeste jaren jaloers zou zijn geweest. In precies tachtig seconden had hij de deur ontgrendeld. Hij duwde de zware deur wat naar binnen. Toen hij geen alarm hoorde, liep hij iets terug op het bordes en wenkte Vledder en Prins, dat ze konden komen. Ze stapten met z�n drie�n naar binnen en deden de deur achter zich dicht. Het licht van hun zaklantaarns maakte grillige ovalen langs de witgekalkte wanden en de weelderige engeltjes aan het plafond.
Fred Prins, die de inbreekpraktijken van De Cock nog nooit zo van nabij had meegemaakt, liep naast de oude speurder op. �Als er nu toevallig eens iemand in huis is?� vroeg hij wat bezorgd.
De Cock grinnikte. �Dan vertellen wij heel openhartig dat wij, tot onze schrik en verbazing, de buitendeur van het pand ongesloten vonden. En omdat wij onraad vermoedden, trokken wij op onderzoek uit.�
�En wordt dat geslikt?�
�Vaak� heel vaak.�
Vledder stootte hem in de rug.
�Ik begrijp niet wat je hier zoekt. Wat dacht je hier nu te vinden?�
De Cock antwoordde niet direct.
�Als het er is,� sprak hij raadselachtig, �verwacht ik het in het souterrain.�
Vledder maakte een wrevelig gebaar. �Als w�t er is?� fluisterde hij kriegel.
De Cock trok zijn schouders op. �Ik weet niet precies hoe het eruitziet,� sprak hij ontwijkend. �Ik heb er slechts een flauwe voorstelling van.�
Aan het eind van de marmeren gang liep een trap naar beneden. Voorzichtig daalden ze af. De oude traptreden kraakten onder hun voeten.
Het souterrain was laag. Gebukt trokken ze naar de voorzijde van het pand. Plotseling bleef De Cock staan. Het licht van zijn zaklantaarn gleed over een laag wagentje met luchtbanden. Op het wagentje was een brede plank, die wat schuin afliep. De Cock streek met zijn hand over het hout. Het voelde vochtig.
Vledder hijgde in zijn nek. �Wat is dat?�
�Een, twee, drie� in Gods naam.�
�Wat?�
De Cock staarde somber voor zich uit. �Het toestel voor de tewaterlating.�
Rechercheur De Cock stak het apparaatje van Handige Henkie in zijn broekzak. Hij had de deur van het grachtenhuis weer gesloten op de wijze zoals hij die had aangetroffen. De beide jonge rechercheurs stonden onder aan de blauwstenen stoep op hem te wachten. De Cock kwam van het bordes naar beneden.
Vledder gebaarde naar het souterrain.
�Hadden we dat wagentje met die plank niet in beslag moeten nemen?�
�Dat komt nog wel.�
�En als de moordenaar het intussen laat verdwijnen?�
De Cock tuitte zijn lippen en schudde het hoofd. �Daar krijgt hij de kans niet meer voor,� sprak hij met enige nonchalance.
Hij slenterde de gracht op in de richting van de beide Volkswagentjes, die zij half op het trottoir midden op de brug naar de Herenstraat hadden geparkeerd. Vledder en Prins volgden.
Nu hij dicht bij het einde was, voelde De Cock zich vreemd, onvoldaan, bijna onbehaaglijk. Hij wist wie de moordenaar was en kende zijn motieven. Het liefst was hij nu naar huis gegaan en had de zaak verder laten rusten. Maar dat kon niet. Hij was rechercheur van politie, ambtenaar, aangesteld om misdaden op te lossen en de daders aan Justitie te presenteren. Dat was zijn taak. Bij de wagentjes bleef hij staan.
De beide jonge rechercheurs merkten zijn besluiteloosheid op. Ze keken hem een tijdje zwijgend aan. Vledder, die zijn oudere collega al zo lang kende, begreep wat er nu in hem omging. �Wat eh� wat nu?� vroeg hij zacht.
De Cock liet het hoofd wat zakken en beet op zijn onderlip. Even scheen hij nog te aarzelen, toen trok hij zijn hoofd op. �Naar de Ronde Hoep,� sprak hij hees, �in Ouderkerk aan de Amstel.�
Ze reden langs de bochtige Amstel. De Cock had geen oog voor de bleke maan, die rimpelend op het water in een zilveren spoor naar hem lonkte. Zijn gedachten waren bij de aanstaande confrontatie. Door een slapend stadje trokken ze naar de Ronde Hoep. Bij de villa minderden zij vaart en reden over het knarsende grind. Het licht van de koplampen gleed langs de fraaie houten gevel. De rechercheurs stapten uit. Met De Cock in het midden liepen ze op de deur toe.
Rosita Stuyvenburg deed zelf open en stapte naar buiten. Onbevangen blikte ze in de strakke gezichten van de mannen voor haar. De avondlucht was kil. Ze sloeg de armen over elkaar en huiverde. Maar in haar donkere ogen lag een vurige gloed. Ze trok haar hoofd iets naar achteren.
�Een onzalig uur,� sprak ze scherp.
De Cock knikte gelaten. �Men kan het uur niet altijd kiezen.�
Ze blikte hooghartig, bijna vernederend op hem neer. �Wat komt u doen?�
De Cock antwoordde niet direct. Hij keek haar secondenlang strak in de ogen. �Wij wilden uw beide zoons meenemen,� sprak hij onbewogen. �Compleet met de sleutel tot de toegang van de tempel in Duivendrecht.�
Uit het duister van de hal kwamen de zoons Alfred en Adriaan. Ze schaarden zich aan de zijde van Rosita Stuyvenburg. De confrontatie had iets dreigends. Alfred van Bovenkerken deed een halve stap naar voren.
�We hebben het gehoord, moeder. Laat ons gaan. Het zal blijken dat wij onschuldig zijn.�
De Cock keek naar hem op.
�Dit is geen arrestatie, broeder Constantijn.�
De ogen van Rosita Stuyvenburg vernauwden zich. �Geen arrestatie?� vroeg ze wantrouwend.
De Cock schudde het hoofd. �Een vriendelijk verzoek om medewerking.� Hij blikte in de richting van Adriaan. �En ik verwacht, dat het zal worden ingewilligd.�
De grauwe bakstenen muur om de tempel zag er ook in de nacht ongenaakbaar uit. De ingemetselde glasscherven waren zelfs nog duidelijker te zien. Ze liepen over het grove grind naar het zware smeedijzeren hek. Broeder Constantijn nam een hardplastic schijfje uit zijn broekzak en drukte dit in een licht metalen gleuf aan de muur. Vrijwel geluidloos gleed het hek weg. Met een normale sleutel opende broeder Constantijn de deur onder de gotische boog.
Het was schemerig in de hal. Het maanlicht gleed schuchter door de hoge gebrandgeschilderde ramen. Voorzichtig stapten ze vanuit de hal naar de tempel. Het was hier donker. Broeder Constantijn en Adriaan schuifelden vooruit. De drie rechercheurs volgden op korte afstand.
Plotseling baadde de gehele ruimte in een zee van licht. De Cock blikte om zich heen. Er was buiten zijn groepje niemand te zien. Wel bemerkte hij onmiddellijk, dat in het midden de roodfluwelen kussens anders waren gerangschikt. Ze lagen nu in een carr�. In het midden was een vierkant gat. Water glansde in een open doopbassin. Op de plek van het koor bleven ze staan. Vijf mannen in een kring, nerveus, angstig om zich heen kijkend.
De Cock besefte terdege dat er gevaar was� een dodelijk gevaar. Hij wist alleen niet precies vanwaar het moest komen. Scherp, intens luisterde hij naar het geringste geluid. Hij realiseerde zich, dat zo vermoedelijk alle slachtoffers hadden gestaan voor ze bewusteloos in het wachtende bassin waren gedompeld.
Plotseling sloop geluid naderbij. Het kwam van alle kanten. Geweldig, indringend. Een groot, machtig koor zwol aan.
In een flits kwam De Cock in beweging. Hij rende over het berbertapijt naar een zijdeur van de tempel. Adriaan was de eerste, die achter hem aansprintte.
De Cock rukte de deur open. In een kamer vol technische apparatuur wankelde een man in een grauwe stofjas. Hij greep angstig met beide handen naar zijn keel en smakte toen tegen de grond.
Adriaan van Bovenkerken knielde bij hem neer. Hij vatte het hoofd van de man in zijn bevende handen. �Broeder Cornelis,� snikte hij. �Je mag niet sterven.�
Rechercheur De Cock liep door de hal en opende de deur van zijn woning. Voor hem, op de stoep, stond Vledder.
Hij glimlachte wat verlegen. In zijn linkerhand bungelde nonchalant een bos fraaie rode rozen.
�Is Fred er al?�
De Cock hielp hem uit zijn jas en knikte. �Hij zit binnen bij mijn vrouw en heeft zoals gebruikelijk het hoogste woord.�
�Waarover?�
De Cock grijnsde spottend. �Over de vele misdaadmysteries die hij in zijn leven al tot een oplossing heeft gebracht.�
Vledder wreef langs zijn neus en grinnikte. �Hij komt pas kijken.�
Ze liepen gezamenlijk de woonkamer binnen. Mevrouw de Cock kwam onmiddellijk overeind en begroette Vledder hartelijk. Toen hij haar de bos rozen gaf, zag ze nog kans te blozen.
De Cock pakte een fles VSOP en schonk de cognac omzichtig in diepe bolle glazen. Fred Prins gebaarde in zijn richting en wendde zich tot Vledder. �Hij wilde niets loslaten voordat jij er was.�
Vledder reageerde niet. Hij nam een glas op, warmde het in zijn handen en liet de flonkerende cognac zachtjes tegen de wand schommelen. Daarna bracht hij het glas onder de neus en snoof.
Fred Prins bekeek de ceremonie met verbazing. Hij was nog geen ingewijde in het sacrale Smalle-Lowietje-gebeuren.
Vledder nam een voorzichtig slokje en zette het glas terug.
�Ik was, voor ik vanavond hierheen ging, nog even in het Wilhelmina Gasthuis. Broeder Cornelis zal het wel klaren. De dienstdoende dokter die ik sprak, was nogal optimistisch. Men heeft het vergif dat hij had ingenomen, kunnen neutraliseren.�
De Cock knikte. �Ik heb vanmiddag al met hem gesproken. De doktoren stonden mij een kort verhoor toe. Er waren nog enkele puntjes, die ik niet helemaal begreep.�
�Heeft hij bekend?�
�Volledig. Het was zijn bedoeling om zelfmoord te plegen. Maar ik geloof dat hij achteraf toch blij is dat het niet is gelukt.�
Mevrouw de Cock kwam binnen met een schaal vol lekkernijen.
�Als hij blijft leven,� vroeg ze, �wat voor straf zal die man dan krijgen?�
De Cock maakte een onzeker gebaar. �Het hangt ervan af wat de psychiaters van hem zeggen. Als men aan zijn geestelijke vermogens gaat twijfelen, zal hij wel tbr krijgen, ter beschikking van de regering worden gesteld. Dat betekent opname in een psychiatrische inrichting voor onbeperkte duur.�
Mevrouw de Cock presenteerde en zette daarna de schaal neer. �Twijfel jij?�
De Cock keek haar vragend aan. �Aan zijn geestelijke vermogens?�
�Ja.�
Hij schudde traag het hoofd. �Broeder Cornelis heeft een goed verstand. Ik durf zelfs te beweren dat hij bijzonder intelligent is. Hij was voor mij in ieder geval een uitzonderlijke tegenstander.� Hij zweeg even, zette zijn glas op het zijtafeltje en leunde wat achterover. �Hoeveel ervaring men als rechercheur ook heeft, ik geloof niet dat het mogelijk is een foutloos onderzoek te doen. Ik heb ook nu fouten gemaakt.�
Fred Prins glimlachte.
�Jij, De Cock, fouten?�
De ervaren speurder knikte ernstig.
�Toen de eerste lijken uit de gracht werden gevist, heb ik stomweg aangenomen dat het water dat dokter Den Koninghe uit hun longen drukte, grachtenwater was. Als ik toen meer alert was geweest, had ik zelfs zonder een gerechtelijke sectie kunnen bewijzen dat de slachtoffers niet in de gracht waren verdronken, maar al in een verdronken toestand in de gracht terecht waren gekomen.�
Vledder keek hem hoofdknikkend aan.
�Leidingwater met wat chloor uit het doopbassin. Het zou in een laboratorium niet moeilijk zijn geweest om dat vast te stellen.�
De Cock maakte een verontschuldigend gebaartje.
�Mijn tweede fout was, dat ik te veel aandacht heb besteed aan het gebeurde in Cortina d�Ampezzo. Daar lagen zoveel voor de hand liggende motieven dat ik aan de ware reden van de moorden haast achteloos ben voorbijgegaan.�
Vledder gebaarde afwerend. �Ik ben het niet met je eens. Alle sporen wezen naar het treffen in Cortina d�Ampezzo. We hadden weinig keus. Het zou juist een blunder zijn geweest als wij d��r achteloos aan voorbij waren gegaan. Pas toen ook broeder Rigobertus en Monique van Bovenkerken levenloos uit de gracht werden gehaald, was er een reden om aan te nemen dat de ontmoeting in Cortina d�Ampezzo niet het ware motief voor de moorden vormde.�
De Cock knikte Vledder dankbaar toe. �Toch voel ik het als een onvolkomenheid. Ik had van het begin af aan meer aandacht moeten schenken aan het symbool.�
Fred Prins keek hem vol onbegrip aan. �Welk symbool?�
De Cock zuchtte. �De lijken waren steeds op dezelfde manier aan elkaar geketend. De armen ineengehaakt, de vingers aaneengestrengeld. De dader wilde daarmee iets tot uitdrukking brengen. Wel, dat symbool heb ik aanvankelijk niet begrepen.�
Vledder schudde ge�rgerd het hoofd. �Was het symbool van de geketende lijken te begrijpen? Ik heb er echt mijn best voor gedaan, maar ik kon er niets zinnigs in ontdekken.�
De Cock wreef over zijn kin. �Het blijft altijd moeilijk om de denkpatronen van een moordenaar te vatten. Vooral als men niet alle achtergronden kent. De ineengehaakte armen, de verstrengelde vingers� het kon een symbool van liefde zijn� prille liefde. Maar de mannelijke slachtoffers waren allen de vijftig al gepasseerd. Sommige mannen kunnen op die leeftijd best nog wel eens onstuimig zijn, maar�� Hij maakte zijn zin niet af, wiegde het grijze hoofd. �Ik voelde, dat ik op de verkeerde weg was. Het symbool had geen betrekking op de slachtoffers.�
Fred Prins boog zich gespannen naar voren. �Waarop dan wel?�
De Cock antwoordde niet direct. Hij nam bedaard zijn glas op en nipte aan zijn cognac.
�Hoe vreemd het ook klinkt, maar mijn eerste werkelijke aanwijzing in deze zaak kreeg ik toen ik in de Ronde Hoep bij Rosita Stuyvenburg op een kast de foto in de zilveren lijst zag. Twee jonge, verliefde mensen, die elkaar vasthielden op een wijze, zoals wij de lijken hadden gevonden. Het kon natuurlijk puur toeval zijn, maar ik kreeg de overtuiging dat het iets moest betekenen.�
Vledder wenkte ongeduldig. �Waarom trok Adriaan toen die foto uit je handen?�
De Cock staarde een paar seconden voor zich uit.
�Adriaan,� sprak hij ernstig, �heeft vanaf het begin begrepen wie de moorden beging.�
�Heeft hij dat gezegd?�
De Cock schudde het hoofd.
�Ik heb ook niet van hem verlangd dat hij het mij zou zeggen.�
Mevrouw de Cock schoof naar het puntje van haar fauteuil. �Wat heeft Adriaan dan met die moorden van doen?�
�Niets� en alles.�
Mevrouw de Cock reageerde fel. �Dat is geen antwoord,� riep ze bestraffend.
De Cock keek haar aan. Zijn gezicht stond strak.
�Adriaan van Bovenkerken,� sprak hij geduldig, �was verloofd met Jessica. Ze waren dol op elkaar. Het was ook een leuk stel met een blijde blik naar de toekomst. Beiden waren vanaf hun jeugd al lid van het Genootschap van de Broeders en de Zusters van de Heilige Zegeningen en stonden hoog in aanzien. Toen er een plaats in het Carillon vrijkwam, werd Jessica als zuster Charisse ingewijd. Charisse betekent �de bevallige�. De man die deze naam had bedacht en zich voor haar benoeming zeer had beijverd, was haar oom, broeder Cornelis.�
�Haar oom?�
De Cock knikte traag. �De enige broer van Jessica�s overleden vader. De wereldlijke naam van broeder Cornelis is Van Wijngaerde. Broeder Cornelis is zelf nooit getrouwd geweest. Vrijwel zijn hele leven heeft hij aan het genootschap gewijd. Hij is een eerlijk en oprecht gelovig man, die met lede ogen zag hoe de andere leiders van het genootschap een steeds zedelozer gedrag vertoonden. Omdat hij geen scheuring in de gelederen van de broeders en zusters wilde, deed hij er het zwijgen toe. Er lekte naar buiten ook maar weinig uit. Zijn innige wens was om de oude garde, zoals broeder Castor en broeder Christiaan, op den duur door zusters te laten vervangen. De benoeming van Jessica was daartoe de eerste aanzet.�
De Cock liet het hoofd wat zakken en zweeg. Het beeld van de doodsbleke man in het witte ziekenhuisbed doemde voor hem op. Een gevoel van medeleven overviel hem.
Fred Prins kon zijn ongeduld niet bedwingen. �En?� riep hij. �Wat gebeurde er?�
De Cock keek naar hem op. �Broeder Rigobertus, broeder Christiaan en broeder Castor nodigden zuster Charisse na haar wijding uit voor een eerste bespreking van het Carillon in de kamer van leider Rigobertus in de tempel in Duivendrecht. De broeders hadden voordien een stevig glas wijn gedronken. Toen zuster Charisse na haar komst zei dat ze onmiddellijk weer zou vertrekken, omdat ze met de broeders in die toestand niet wenste te vergaderen, pakten ze haar vast. Na een korte worsteling vergrepen ze zich aan haar.�
�Alledrie?�
De Cock knikte somber.
�Ze vluchtte uit de kamer van broeder Rigobertus en rende huilend door de tempel. Daar werd ze opgevangen door broeder Cornelis, die in de controlekamer bezig was een nieuwe koorzang voor te bereiden. Woedend, vernederd vertelde ze het verhaal van haar verkrachting. Broeder Cornelis hoorde haar aan en smeekte haar om in het belang van de andere gelovigen over het gebeurde in de tempel te zwijgen. Hij bracht haar in zijn wagen naar huis. Die nacht hing Jessica zich op.� De Cock zweeg en keek naar de strakke gezichten voor zich. �Toen broeder Cornelis de dag daarop het bericht van haar dood kreeg, zwoer hij wraak.�
Een tijdlang zwegen allen. Het was alsof het gebeurde in de tempel opnieuw in beeld was gebracht. De Cock pakte de fles cognac en schonk nog eens in. Maar de animo om te drinken was niet groot.
Het was de jonge Vledder, die het zwijgen verbrak. �Hoe deed hij het?�
De Cock proefde van zijn cognac. Aandachtig, toegewijd. Het geestrijk vocht dreef de kilte wat uit zijn hart.
�De tempel in Duivendrecht�, begon hij, �was vroeger een fabriek voor ontsmetting. Men kon daar meubelen en andere goederen van ongedierte laten zuiveren. Dat gebeurde met blauwzuurgas. Broeder Cornelis had de oude leidingen en sproeiers in de fabriek ontdekt. Hij nodigde zijn aanstaande slachtoffers onder een of ander voorwendsel naar de tempel en bracht hen naar een van de vroegere ontsmettingskamers. Daar bedwelmde hij hen met lachgas.�
Vledder reageerde verrast. �Dat was het dus� lachgas.�
De Cock knikte.
�De luitjes van onze Technische Dienst hebben vanmorgen de cilinders ontdekt. Ze waren gewoon op de oude leidingen en sproeiers aangesloten. Broeder Cornelis hoefde het ventiel maar open te draaien. Als de slachtoffers bedwelmd waren, sleepte hij hen naar het doopbassin en liet ze daarin verdrinken.�
�Gruwelijk.�
De Cock trok wat ontwijkend zijn schouders op. �Gruwelijk was het niet. Cornelis gaf zijn broeders een zachte dood. Het was niet gewelddadig. Het was als een narcose, waaruit ze niet meer ontwaakten.�
�En dan?�
De Cock gebaarde met het glas in de hand. �Dan bracht hij de slachtoffers midden in de nacht met zijn wagen naar het pand van het genootschap aan de Keizersgracht en legde hen naast elkaar op de plank in het souterrain. Pas als de rigor mortis, de lijkstijfheid, was ingetreden, bracht hij hen naar buiten en liet hen van de plank in de gracht glijden.�
Mevrouw de Cock huiverde. �Een macabere geschiedenis.�
De Cock zuchtte. �Hij heeft het mij vanmiddag allemaal verteld. Hij was ook de man, die aan de wallenkant voor het pand van het genootschap de witte rechthoeken had gekalkt met daarin het woord
Vledder keek zijn oude leermeester wat verward aan.
�Waarom schreef hij jou die brief en liet hij Zanderveen die beeldengroep maken?�
De Cock maakte een weids gebaar. �Het is nooit de bedoeling van broeder Cornelis geweest om straffeloos te blijven. Zijn zelfmoord heeft hij steeds overwogen. Hij wilde slechts de tijd om de wraakoefening in zijn geheel te kunnen uitvoeren.�
�En dat beeld?�
De Cock keek om zich heen, naar zijn geliefde vrouw, naar de beide jonge rechercheurs. �Hij had voor die beeldengroep een plaats gedacht,� sprak hij plechtig, �in de tempel, pal achter het koor. Als een symbool van liefde� de blijde liefde tussen Broeders en Zusters, die in de Heilige Zegeningen geloofden.�
Penoze-uitdrukking voor het politiebureau aan de Warmoesstraat.
Ontvangen van de klanten van een prostituee.