LA
DEMENTULO
Lua paraboli e poemi
LA
DEMENTULO
Lua paraboli e poemi
[1918]
Kahlil Gibran
Tradukita da Brian E. Drake
THE OXFORD RATIONALIST
NEW YORK MMXV
Tradukuro Creative Commons 2015
by Brian E. Drake
Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Unported
International
Brian E. Drake 1957�
La dementulo: Lua paraboli e poemi
ISBN 978-1-312-66260-5
Publikigita en Usa.
THE OXFORD RATIONALIST
56 Albany Street
Oxford, NY 13830 USA
(607) 843-2636
KONTENAJO
quale me divenis dementulo. . . . . . . . . .9
la deo............................................ . . . . . . . . . .10
mea amiko................................. . . . . . . . . . .12
la palio-terorigilo.........................................14
la sonambuli................................ . . . . . . . . 15
la saja hundo................................. . . . . . . . 16
la du ermiti............................................. . . . 17
pri donar e prenar.................................... .19
la sep ipsi.................................. . . . . . . . . . . 20
milito.................................................................22
la foxo............................................. . . . . . . . . 24
la saja rejulo......................................... . . . . 25
ambicio................................................. . . . . . 27
la nova plezuro.................................. . . . . .29
la altra linguo.......................... . . . . . . . . . .30
la grenado........................................ . . . . . . .32
la du kaji..................................................... . .34
la tri formiki................................... . . . . . . .35
la tombisto.................................................. . 36
sur la gradi dil templo................. . . . . . .37
la beata urbo.................................... . . . . . .38
la bona deo e la mala deo. . . . . . . . . . . 40
�falio�...................................................... . . . . . .41
nokto e la dementulo........... . . . . . . . . . .43
vizaji......................................................... . . . . 46
la plu granda maro.................... . . . . . . . 47
krucagito.............................................. . . . . .50
la astronomo.................................................52
la granda dezirego...................... . . . . . . . 53
dicis herbo-stipeto...................... . . . . . . . 55
la okulo....................................... . . . . . . . . . .56
la du erudituli............................................ .57
kande naskis mea chagreno. . . . . ......58
e kande naskis mea joyo..... . . . . . . . . . 60
�la perfekta mondo�......................... . . . . . 61
LA
DEMENTULO
quale me divenis dementulo
Tu demandas, quale me divenis dementulo.
Lo eventis tale: Uldie, longe ante ke naskis
multa dei, me vekis ek profunda dormado e
trovis, ke mea omna maskili esis furtita, �
la sep maskili quin me facis e portis dum
sep vivadi, � me desmaskita kuris tra la
turboza stradi e kriegis, �Furtisti, furtisti, la
damnita furtisti.�
Viri e mulieri ridis kontre me ed uli
kuris aden lia domi pro timo.
E kande me atingis la bazaro, yuno
stacanta sur domsuprajo kriis, �Lu esas
dementulo.� Me regardis adsupere por vidar
lu; la suno unesmafoye kisis mea propra
nuda vizajo. Unesmafoye la suno kisis mea
propra nuda vizajo e mea anmo inflamesis
da amo por la suno, e me ne plus deziris
mea maskili. Quaze trancante me kriis,
�Benedikata, benedikata esez la furtisti qui
furtis mea maskili.�
Tale me divenis dementulo.
E me trovis e libereso di soleso e la
sekureso kontre esar komprenata, nam li
qui komprenas ni sklavigas ulo en ni.
Ma me ne esez tro fiera pro mea
sekureso. Mem furtisto enkarcerigita
sekuresas de altra furtisto.
la deo
Dum anciena dii, kande l�unesma tremi di
parolado movis mea labii, me acensis la
santa monto e parolis a la Deo e dicis,
�Mastro, me esas vua sklavo. Vua celata
volo es por me la lego e me sempre obedios
vu.�
Ma la Deo ne respondis, e forpasis quale
forta tempesto.
E pos mil yari me acensis la santa monto
ed itere parolis a la Deo e dicis, �Kreero, me
esas vua kreuro. Ek argilo vu men facis ed a
vu me debas omno.�
E la Deo ne respondis, ma forpasis quale
mil rapida ali.
E pos mil yari me acensis la santa monto
ed itere parolis a la Deo e dicis, �Patro, me
esas vua filio. Pro kompato ed amo vu donis
a me la nasko, e per amo ed adoro me
heredos vua imperio.�
E la Deo ne respondis, e lu forpasis
quale la nebuleto velizanta la fora kolini.
E pos mil yari me acensis la sacra monto
ed itere parolis a la Deo e dicis, �Mea Deo,
mea skopo e mea realigo; me esas vua hiero
e vu esas mea morgo. Me esas vua radiko
10
en la tero e vu esas mea floro en la cielo, e
kune ni kreskas avan la vizajo dil suno.�
Lore la Deo inklinis su super me, ed
aden mea oreli lu susuris dolca vorti, e mem
quale la maro envolvas rivereto fluanta
aden elu, lu envolvis me.
E kande me decensis a la vali e la prati,
la Deo anke esis ibe.
11
mea amiko
Mea amiko, me ne esas to quon me semblas.
Semblar esas nur vesto olquan me portas �
vesto paruzita da sorgo, vesto olqua
shirmas me de tua demandi, e tu de mea.
La �me� en me, mea amiko, lojas en la
domo di silenco, ed ibe ol restos por
sempre, neperceptata, ne-acesebla.
Me ne volas ke tu kredez to quon me
dicas nek fidez to quon me facas � nam
mea vorti esas nulo ma tua propra pensadi
sonanta, e mea agadi tua propra esperi
aganta.
Kande tu dicas, �La vento suflas adeste,�
me dicas, �Yes ol suflas adeste�; nam me ne
volas ke tu saveskez ke mea mento ne
traktas la vento ma la maro.
Tu ne povas komprenar mea pensadi
marista, e me ne volas ke tu komprenez. Me
esez sola an maro.
Kande jorno esas a tu, mea amiko, nokto
esas a me; ma mem lore me parolas pri la
dimezo dansanta an la kolini e pri la
purpura ombro reptanta trans la valo; nam
tu nek povas audar la kansoni di mea
obskureso nek vidar mea ali batanta an la
12
steli � e me ne volas ke tu od audez od
videz. Me esez sola kun nokto.
Kande tu acensas a tua Cielo me
decensas a mea Inferno � mem lore tu
advokas me trans la nepontizebla abiso,
�Mea kompanulo, mea kamarado,� e me
anke respondas advokante, �Mea
kompanulo, mea kamarado,� � nam me ne
volas ke tu videz mea Inferno. La flamo
brulus tua okuli e la fumi plenigus tua
naztrui. E me troe amas mea Inferno por
dezirar ke tu vizitez olu. Me esez sola en
Inferno.
Tu amas lo vera e lo bela e lo yusta; e
por tu me dicas ke amar olti esas bona e
yusta. Ma en mea kordio me ridas pro tua
amo. Ma me ne volas ke tu videz mea
ridado. Me sole ridez.
Mea amiko, tu es bona e cirkonspekta e
saja; no, tu es perfekta � e me anke parolas
a tu saje e cirkonspekte. Ma me esas
dementa. Ma me maskas mea dementeso.
Me esez sole dementa.
Mea amiko, tu ne es mea amiko, ma
quale me tun komprenigez? Mea voyo ne
esas tua voyo, ma ni marchas kune, manuo
en manuo.
13
la palio-terorigilo
Ulfoye me dicis a palio-terorigilo, �Tu
fatigesas pro stacar en ica sol agro.�
E lu dicis, �La joyo terorigar es profunda
e duranta, e me nultempe fatigesas.�
Me dicis, pos minuto pensinte, �Lo es
vera; nam me anke konocis ta joyo.�
Lu dicis, �Nur ti qui burizesas per palii
povas lon konocar.�
Lore me livis lu, e ne savis ka lu men
komplimentis o ka lu men minvalorigis.
Yaro pasis, dum ke la palio-terorigilo
divenis filozofo.
E me lun itere pasante, me vidis ke du
korvi nestifis sub lua chapelo.
14
la sonambuli
En la urbo ube me naskis habitis homino e
lua filiino qui sonambulis.
Ulnokte, silenco envolvante la mondo, la
homino e lua filiino marchanta dormante
renkontris l�una l�altra en lia nebuloza
gardeno.
E la matro parolis e dicis: �Fine, fine, mea
enimiko! Tu per qua mea yuneso
destruktesis � qua konstruktis tua vivo sur
la ruini di mea! Utinam me povas mortigar
tu!�E la filiino parolis e dicis: �Ho odiinda
homino, egoista ed olda! Tu stacante inter
mea libera ipso e me! Tu qua deziras ke mea
vivo esez eko di tua propra pala vivo!
Utinam tu mortos!�
Tainstante hanulo kriis, e la amba
homini vekis. La matro tenere dicis, �Ka tu
es hike, karino?� E la filiino tenere
respondis, �Yes, karino.�
15
la saja hundo
Uldie saja hundo pasis bando de kati. E
proximeskante lu vidis ke li es tre okupata e
ne atencis lu, e lu haltis.
Stacis ek la bando kato granda e solena
qua regardis li e dicis, �Frati, pregez; e
kande vi pregabos ed itere pregabos, sen
dubito, advere lore pluvos musi.�
E la hundo audinte lo ridis en sua kordio
e de li turnis dicante, �Ho blinda e fola kati,
ka ne esas skribita e ka me ne savas e mea
pre-avi ante me, ke pro pregi e fido e
suplikado pluvas ne musi ma osti?�
16
la du ermiti
Sur sola monto habitis du ermiti qui adoris
la Deo ed amis l�una l�altra.
Ta du ermiti havis un argila bolo, ed olu
esis lia nura posedajo.
Uldie mala spirito eniris la kordio dil
seniora ermito e lu venis a la juniora e dicis,
�Longe ni habitis kune. Nun es la tempo ke
ni separez ni. Ni partigez nia posedaji.�
Lore la juniora ermito esis trista e lu
dicis, �Me chagrenas, Frato, ke tu livez me.
Ma se tu devas irar, me konkordas,� e lu
adportis l�argila bolo e donis olu a lu
dicante, �Ni ne povas partigar olu, Frato, ol
esez tua.�
Lore la seniora ermito dicis, �Karitaton
me ne aceptas. Me prenos nulo ma la meajo.
Partigez olu.�
E la juniora dicis, �Se la bolo esus
ruptita, ol utilesus nek a me nek a tu. Se tu
komplezesos, vice ni lotriez.�
Ma la seniora ermito itere dicis, �Me
havez nur yusteso e la meajo, e me ne
konfidos yusteso e la meajo a vana hazardo.
Partigez la bolo.�
Lore la juniora ermito ne plus povis
rezonar e lu dicis, �Se lo esas ya tua volo, e
17
se mem tale tu havos lo, ni nun ruptez la
bolo.�
Ma la vizajo dil seniora ermito nigreskis,
e lu kriis, �Ho tu damnita poltrono, tu ne
kombatos!�
18
pri donar e prenar
Olim esis homulo qua havis valedo de
sutaguli. Ed uldie venis a lu la matro di Iesu
qua dicis, �Amiko, la vesto di mea filiulo
esas lacerita e me mustas rapecar olu ante
ke lu iros al templo. Ka tu ne donos a me
sutagulo?�
E vice sutagulo lu donis ad elu erudita
diskurso pri donar e pri prenar por portar
ad elua filiulo ante ke il iros al templo.
19
la sep ipsi
Dum la maxim silencoza horo dil nokto, me
mi-dormante, mea sep ipsi kune sidis e tale
konversis susurante:
Unesma Ipso : Hike, en ica dementulo,
me habitis dum multa yari, e nulo por agar
ma rinovigar lua peno omnadie e rikrear
lua chagreno omnanokte. Me ne plus povas
tolerar mea fato, e nun me rebeleskas.
Duesma Ipso : Tua fato es plu bona kam
mea, frato, por mea esas, ke me esez la
joyoza ipso di ca dementulo. Me ridas lua
ridado e kantas lua felica hori, e per triople
alizita pedi me dansas lua plu brila pensadi.
Esas me qua rebeleskez kontre mea
fatiganta existo.
Triesma Ipso : E ka por me, la amoroza
ipso, la brulanta torcho di sovaja pasiono e
fantastika deziri? Esas me, la amor-malada
ipso, qua rebeleskez kontre ca dementulo.
Quaresma Ipso : Me de vi omna esas la
maxim mizeroza, pro ke me havas nulo
ecepte terorinda odio e destruktiva
abominado. Esas me, la tempestoza ipso,
naskinta en la nigra kaverni dil Inferno, qua
protestez kontre servado a ca dementulo.
20
Kinesma Ipso : No, esas me, la pensanta
ipso, la imaginema ipso, la ipso di hungro e
dursto, la ipso kondamnita a vagar
senrepoze por serchar nekonocata kozi e ne
ja kreita kozi; esas me, ne vi, qua
rebeleskez.
Sisesma Ipso : E me, la laboranta ipso, la
kompatinda laboranto, qua, per pacienta
manui, e dezireganta okuli, fasonas imaji ek
ica dii e donas al senforma elementi nova
ed eterna formi � esas me, la solulo, qua
rebeleskez kontre ca netranquila demen-
tulo.Sepesma Ipso : Lo esas stranja ke vi
omna deziras rebelar kontre ca homo, pro
ke vi singla ed omna havas destinata fato
por parfinar. Ha! utinam me esas quale un
de vi, ipso kun destinata fato! Ma me havas
nulo, me esas la nulfacanta ipso, la ipso qua
sidas en la muta e vakua nuleso e nultempo,
dum ke vi okupas vi per rikrear vivo. Kad
esas vi o me, vicini, qua darfas rebeleskar?
Pos ke la sepesma ipso tale parolis,
l�altra sis ipsi regardis kompatoze lu ma
dicis nulo plusa; e la nokto kreskante plu
profunda, li unope dormeskis envolvita per
nova e felica submiso.
Ma la sepesma ipso restis spektante e
regardis la nuleso, to quo es dop omna kozi.
21
milito
Ulnokte festino esis en la palaco, e venis
homulo qua prosternis su avan la princo, e
la omna festanti regardis lu; e li vidis, ke lu
mankis un de lua okuli e ke la vakua orbito
sangifis. E la princo demandis de lu, �Quo
eventis?� E la homulo respondis, �Ho princo,
me esas per mestiero furtisto, e canokte,
pro ke esas nula luno, me iris por furtar la
butiko dil monetkambiisto, e klimante aden
tra la fenestro me eroris ed eniris la butiko
dil texisto, ed en la obskureso me frapis la
texilo dil texisto, e mea okulo esis arachita.
E nun, ho princo, me demandas yusteso
kontre la texisto.�
Do la princo advokis la texisto e lu
advenis, e la princo dekretis ke un de lua
okuli esez arachita.
�Ho princo,� dicis la texisto, �la dekreto
esas yusta. Lo esas yusta ke un de mea
okuli esez arachita. Ma, ve! li amba esas
necesa por ke me mustas vidar la du lateri
di la stofo quan me texas. Ma me havas
vicino, shureparisto, qua anke havas du
okuli, e per lua mestiero la amba okuli ne
esas necesa.�
22
Lore la princo advokis la shureparisto. E
lu advenis. E li arachis un de la du okuli dil
shureparisto.
E yusteso satisfacesis.
23
la foxo
Foxo regardis sua ombro ye sunlevo e
dicis, �Me cadie manjos kamelo por
repasteto.� E dum la tota matino lu serchis
kameli. Ma ye dimezo lu itere vidis sua
ombro � e lu dicis, �Muso suficos.�
24
la saja rejulo
Olim rejis en la fora urbo Wirani rejulo
qua esis e forta e saja. E lu timesis pro sua
forteso ed amesis pro sua sajeso.
Do en la centro di ta urbo esis puteo, la
aquo di qua esis kolda e kristalatra, de qua
la omna habitanti drinkis, mem la rejulo e
sua kortani; pro ke ne esis altra puteo.
Ulnokte dum ke omni dormis, sorcerino
eniris la urbo ed ekvarsis aden la puteo sep
guti de stranja liquido, e dicis, �De ica horo
lu qua drinkas ica aquo dementeskas.�
Sequanta matine la omna habitanti,
ecepte la rejulo e sua lordo-chambelano,
drinkis de la puteo e dementeskis, mem
quale la sorcerino predicis.
E dum ta dio la homi en la streta stradi
ed en la bazari facis nulo ma susuris l�una a
l�altra, �La rejulo esas dementa. Nia rejulo e
sua lordo-chambelano perdis sua raciono.
Certe ni ne povas rejesar da dementa rejulo.
Ni devas destronizar lu.�
Tanokte la rejulo imperis ke ora gobleto
plenigesez ek la puteo. E kande ol portesis il
drinkis grandege, e donis olu a sua lordo-
chambelano por drinkar.
25
E nun esis multa joyo-manifesto en ta
fora urbo Wirani, pro ke olua rejulo ed olua
lordo-chambelano riganis lia raciono.
26
ambicio
Tri homi kunvenis an tablo en taverno.
Una de li esis texisto, altra karpentisto, e la
triesma plugisto.
Dicis la texisto, �Cadie me vendis
delikata morto-vesto po du oro-moneti. Ni
havez tam multa vino kam ni deziras.�
�E me,� dicis la karpentisto, �vendis mea
maxim bona sarko. Ni havez grandega
rosbifo kun ta vino.�
�Me nur exkavis tombo,� dicis la plugisto,
�ma mea patrono duople pagis me. Anke ni
havez melo-kuketi.�
E dum la tota vespero la tavernisto esis
okupata, pro ke la tri homi ofte kompris
vino e karno e kuketi. E li esis gaya.
E la tavernisto frotis sua manui e ridetis
a sua spozino; nam la gasti libere spensis.
La luno esis alta kande li livis, e li
marchis kantante e kriante kune alonge la
voyo.
La tavernisto e sua spozino stacis ye la
pordo dil taverno e spektis li.
�Ha!� dicis la spozino, �ta jentilhomi!
Tante libera e tante gaya! Se li nur adportus
omnadie a ni tala fortuno! Lore nia filiulo
ne bezonus esar tavernisto ed ardue
27
laboregar. Ni povus edukar lu, e lu divenus
sacerdoto.�
28
la nova plezuro
Lasta nokte me inventis nova plezuro, e
dum ke me unesme probis olu, anjelo e
diablo hastis vers mea domo. Li renkontris
l�una l�altra ye mea pordo e kombatis pro
mea nove kreita plezuro; l�unu kriis, �Ol
esas peko!� � l�altru kriis, �Ol esas vertuo!�
29
la altra linguo
Tri dii pos ke me naskis, dum ke me jacis
en mea silka bersilo regardegante per
astonata desespero la nova mondo cirkum
me, mea matro parolis a mea nutristino e
dicis, �Quale standas mea filio?�
E la nutristino respondis, �Lu standas
bone, siorino, me nutris lu trifoye ; e me
nultempe vidis infanto tante yuna ma tante
gaya.�
E me indignis ; e me kriis, �Lo ne esas
vera, matro ; nam mea lito esas harda, e la
lakto quan me sugis esas bitra a mea boko,
e l�odoro di la mamo esas mala en mea
naztrui, e me esas tante mizeroza.�
Ma mea matro ne komprenis, nek la
nutristino ; pro ke la linguo quan me parolis
esis to di la mondo de qua me venis.
E ye la duadek-e-unesma dio di mea
vivo, dum ke me baptesis, la sacerdoto dicis
a mea matro, �Tu darfas ya esar felica,
siorino, ke tua filio naskis kom Kristano.�
E me esis surprizata, � e me dicis al
sacerdoto, �Pro lo tua matro en la Cielo
darfas esar nefelica, pro ke tu ne naskis
kom Kristano.�
30
Ma anke la sacerdoto ne komprenis mea
linguo.
E pos sep monati, uldie auguristo
regardis me, e lu dicis a mea matro, �Tua
filio esos politikestro e granda chefo di
homi.�
Ma me kriis, � �Lu esas falsa profeto ;
nam me esos muzikisto, e nulu ecepte
muzikisto me esos.�
Ma mem tante evanta mea linguo ne esis
komprenata � e me grande astonesis.
E pos triadek-e-tri yari, dum olqui
mortis mea matro, e la nutristino, e la
sacerdoto, (l�ombro di Deo esez an lia anmi)
la auguristo ja vivas. Ed hiere me lun
renkontris proxim la pordegi dil templo ; e
ni kune parolante, lu dicis, �Me sempre
savis ke tu divenos superiora muzikisto.
Mem dum tua infanteso me auguris e
predicis tua futuro.�
E me kredis lu � nam nun me anke
obliviabis la linguo di ta altra mondo.
31
la grenado
Olim me lojis en la kordio di grenado, e
me audis semino qua dicis, �Uldie me
arboreskos, e la vento kantos inter mea
branchi, e la suno dansos an mea folii, e me
esos forta e belega tra omna sezoni.�
Lore altra semino parolis e dicis, �Evinte
tante yuna kam tu, me anke pensis tale ; ma
nun kande me povas ponderar ed evaluar
tala kozi, me komprenas, ke mea esperi esis
vana.�
E triesma semino anke dicis, �Me vidas
en ni nulo qua promisas tante granda
futuro.�
E quaresma dicis, �Ma qua mokado esus
nia vivo, sen plu importanta futuro!�
Dicis kinesma, �Pro quo disputar to quon
ni esos, se ni ne savas mem to quon ni esas.�
Ma sisesma respondis, �Irge quo ni esas,
to ni restos.�
E sepesma dicis, �Me havas klara ideo
quale omno esos, ma me ne povas trovar la
justa vorti.�
Pose okesma parolis � e nonesma � e
dekesma � e pose multi � til ke omni
parolis, e me povis distingar nulo pro la
multa voci.
32
E do me chanjis lojeyo a la kordio di
quingo, ube la semini esas ne multa e
preske tacema.
33
la du kaji
En la gardeno di mea patro esas du kaji.
En l�una esas leono, quan la sklavi di mea
patro adportis de la dezerto di Nineva ; en
l�altra esas senkanta pasero.
Omnajorne la pasero krias a la leono,
�Bona matino a tu, kunfrato karcerano.�
34
la tri formiki
Tri formiki kunvenis sur la nazo di
homo dormanta sub la suno. E pos ke li
salutis l�una l�altri, singlu segun la kustumi
di lua tribuo, li ibe stacis konversante.
L�unesma formiko dicis, �Ca kolini e
plana landi esas la maxim nefertila quin me
konocas. Me serchis dum la tota dio por ula
sorto de grano, e nulo esas trovebla.�
Dicis la duesma formiko, �Me anke trovis
nulo, quankam me vizitis omna lakuno ed
anguleto. Hike esas, me opinionas, to quon
mea tribuo nomizas la mola e movanta
lando ube nulo kreskas.�
Lore la triesma formiko levis sua kapo e
dicis, �Mea amiki, ni nun stacas sur la nazo
dil Suprega Formiko, la fortega e senlimita
Formiko, la korpo di qua esas tante granda
ke ni ne povas vidar olu, di qua l�ombro
esas tante vasta ke ni ne povas mezurar olu,
di qua la voco esas tante lauta ke ni ne
povas audar olu ; e Lu esas ubiqua.�
Pos ke la triesma formiko tale parolis,
l�altra formiki regardis l�una l�altra e ridis.
Tamomente la homo movis e dormante
levis sua manuo e frotis lua nazo, e la tri
formiki aplastesis.
35
la tombisto
Ulfoye, dum ke me enterigis un de mea
mortinta ipsi, la tombisto venis e dicis a me,
�De omni qui venas adhike por enterigar,
me prizas nur tu.�
Me dicis, �Tu extreme komplezas me, ma
pro quo tu prizas me?�
�Pro ke,� lu dicis, �li venas plorante ed
iras plorante � nur tu venas ridante ed iras
ridante.�
36
sur la gradi dil templo
Hiere nokte, sur la marmora gradi dil
templo, me vidis homino qua sidis inter du
homuli. L�una flanko di elua vizajo esis
pala, l�altra redeskis.
37
la beata urbo
Dum mea yuneso on dicis ke en ula urbo
omni vivis segun la Santa Skriburo.
E me dicis, �Me serchos ta urbo e la
beateso di olu.� Ed olu esis fora. E me facis
multa provizuri por la voyajo. E pos
quaradek dii me vidis la urbo e ye la
quaradek-e-unesma dio me eniris olu.
E yen! la tota populo di habitanti single
havis nur un okulo e nur un manuo. E me
astonesis e dicis a me, �Ka ti de ica tante
santa urbo havas nur un okulo e nur un
manuo?�
Lore me vidis ke li anke astonesis, ke li
multe surprizesis pro mea du manui e mea
du okuli. E li parolante inter li, me
demandis de li dicante, �Kad ico esas ya la
Beata Urbo, ube singlu vivas segun la Santa
Skriburo?� E li dicis, �Yes, ico esas ta urbo.�
�E do,� dicis me, �quo eventis a vi, ed ube
esas via dextra okuli e via dextra manui?�
E la omna populo emoceskis. E li dicis,
�Venez e videz.�
E li duktis me a la templo en la centro
dil urbo, ed en la templo me vidis amaso de
manui ed okuli. Omni velkinta. Lore me
38
dicis, �Ho ve! qua vinkero exekutis ta
kruelajo a vi?�
E murmuro kuris inter li. Ed un de lia
senioruli staceskis e dicis, �Ica ago ni ipse
facis. La Deo facis ek ni vinkeri a la malajo
en ni.�
E lu duktis me a chefa altaro, e la tota
populo sequis ni. E lu montris a me
enskriburo gliptita supere, e me lektis :
�Se tua dextra okulo ofensus tu, arachez
olu e jetez olu de tu ; pro ke ol profitas tu ke
un de tua membri perisez, e ne ke la tota
korpo jetesez aden l�Inferno. E se tua dextra
manuo ofensus tu, fortranchez olu e jetez
olu de tu ; pro ke ol profitas tu ke un de tua
membri perisez, e ne ke la tota korpo
jetesez aden l�Inferno.�
Lore me komprenis. E me turnis a la tota
populo e kriis, �Ka nula homulo o nula
homino inter vi havas du okuli o du
manui?�
E li respondis e dicis, �No, nulu. Nulu es
kompleta ecepte ti qui esas tro yuna por
lektar la Santa Skriburo e komprenar lua
precepto.�
E kande ni ekiris la templo, me
nemediate livis ta Beata Urbo ; nam me ne
esis tro yuna, e me povis lektar la Santa
Skriburo.
39
la bona deo e la mala deo
La Bona Deo renkontris la Mala Deo sur
monto pinto.
La Bona Deo dicis, �Bona jorno a tu,
frato.�
La Mala Deo ne respondis.
E la Bona Deo dicis, �Tu havas mala
humoro cadie.�
�Yes,� dicis la Mala Deo, �nam recente me
ofte konfundesas a tu, nomesas per tua
nomo, e traktesas quaze me esas tu, e lo
vexas me.�
E la Bona Deo dicis, �Ma me anke kon-
fundesas a tu e nomesas per tua nomo.�
La Mala Deo formarchis maledikante la
stupideso dil homaro.
40
�falio�
Falio, mea Falio, mea soleso e mea
aparteso ;
Tu esas plu kara a me kam mil triumfi,
E plu dolca a mea kordio kam l�omna
mondo-glorio.
Falio, mea Falio, mea su-savo e mea
defio,
Per tu me savas ke me esas ankore yuna
e ped-rapida
E ne povas kaptesar da velkinta lauri.
Ed en tu me trovas soleso
E la joyo pri evitesar e desestimesar.
Falio, mea Falio, mea brilanta sabro e
shildo,
En tua okuli me lektas
Ke esar entronigita esas esar sklavigita,
Ed esar komprenita esas esar an basa
nivelo,
Ed esar sizita esas nur atingar pleneso
E quale matura frukto falar ed esar
manjita.
Falio, mea Falio, mea audacoza
kompanulo,
41
Tu audez mea kansoni e mea krii e mea
silenci,
E nulu ma tu parolez a me pri la batanta
ali,
E pri incitanta ondi,
E pri monti qui brulas nokte,
E nur tu klimez mea eskarpa e rokoza
anmo.
Falio, mea Falio, mea nemortiva kurajo,
Tu e me kune ridez kun la tempesto,
E kune ni exkavez tombi por omno qua
mortas en ni,
E ni stacez sub la suno per volo,
E ni esez danjeroza.
42
nokto e la dementulo
�Me similesas tu, Ho Nokto, obskura e
nuda ; me marchas alonge la flamifanta
voyo olqua superesas mea revi, e kande
mea pedo tushas la tero giganta querko
kreskeskas.�
�No, tu ne similesas me, Ho
Dementulo, nam tu ankore retro-
regardas por vidar quante granda
pedotraco tu facas en la sablo.�
�Me similesas tu, Ho Nokto, tacema e
profunda ; ed en la kordio di mea soleso
jacas Deino parturanta ; ed en lu qua
naskas, la Cielo tushas l�Inferno.�
�No, tu ne similesas me, Ho
Dementulo, nam tu ankore tremas avan
peno, e la kansono dil abiso terorigas
tu.�
�Me similesas tu, Ho Nokto, sovaja e
terorinda ; nam mea oreli plenigesas per
krii di vinkita nacioni e sospiri por landi
obliviata.�
43
�No, tu ne similesas me, Ho
Dementulo, nam tu ankore supozas ke
tua mikro-ipso esas kamarado, e tu ne
povas esar amiko a tua monstro-ipso.�
�Me similesas tu, Ho Nokto, kruela e
terorigiva ; nam mea sino lumizesas da
brulanta navi an la maro, e mea labii esas
humida per la sango di mortigita soldati.�
�No, tu ne similesas me, Ho
Dementulo ; nam la deziro por frato-
spirito ankore tenas tu, e tu ne es lego a
su ipsa.�
�Me similesas tu, Ho Nokto, joyoza e
gaya ; nam ilu qua habitas en mea ombro
nun esas ebria per virgina vino, ed elu qua
men sequas gaye pekas.�
�No, tu ne similesas me, Ho
Dementulo, nam tua anmo envolvesas
da la velo kun sep faldi e tu ne prenas
tua kordio en tua manuo.�
�Me similesas tu, Ho Nokto, pacienta e
pasionoza ; nam en mea sino mil mortinta
amoranti enterigesas en sepulto-tuki ek vel-
kinta kisi.�
44
�Yes, Dementulo, ka tu similesas me?
Ka tu similesas me? E ka tu povas
kavalkar la tempesto kom kavalo, e
sizar la fulmino kom espada?�
�Quale tu, Ho Nokto, quale tu, forta ed
alta, e mea trono konstruktesas sur amasi di
vinkita Dei ; ed avan me anke pasas la dii
por kisar mea vesto-bordo ma nultempe
regardar mea vizajo.�
�Ka tu similesas me, filio di mea
maxim misterioza kordio? E ka tu
pensas mea nedomtebla pensi e parolas
mea vasta linguo?�
�Yes, ni esas jemeli, Ho Nokto ; nam tu
revelas spaco e me revelas mea anmo.�
45
vizaji
Me vidis vizajo kun mil vizaji, e vizajo
qua esis nur un vizajo quaze tenata en
muldilo.
Me vidis una vizajo e povis travidar olua
brilego a la ledeso sube, e vidis altra vizajo
e mustis elevar olua brilego por vidar quale
belega ol esis.
Me vidis olda vizajo multe lineizita per
nulo, e glata vizajo en qua omno esis
grabita.
Me konocas vizaji, pro ke me travidas la
stofo quan mea propra okulo texas, e vidas
la realeso sube.
46
la plu granda maro
Mea anmo e me iris a la granda maro
por natar. E veninte al rivo, ni serchis celata
e sola loko.
Ma marchante, ni vidis homo sidanta sur
griza roko, e lu prenis pincedi de salo ek
sako e jetis oli aden la maro.
�Lu es pesimisto,� dicis mea anmo. �Ni
livez ica loko. Hike ni ne povas natar.�
Ni marchis til ke ni venis a bayeto. Ibe ni
vidis homo stacanta sur blanka roko, e lu
tenis juvelizita buxo, de qua lu prenis sukro
e jetis olu aden la maro.
�E lu esas optimisto,� dicis mea anmo. �E
lu anke ne darfez vidar nia nuda korpi.�
Plu fore ni marchis. E ni vidis sur plajo
homo qua kolektis mortinta fishi e tenere
pozis li aden la aquo.
�E ni ne povas natar avan lu,� dicis mea
anmo. �Lu esas la benigna filozofo.�
E ni iradis.
Pose ni venis adube ni vidis homo qua
trasis sua ombro en la sablo. Granda ondi
venis ed efacis olu. Ma lu trasadis olu itere
ed ankore itere.
47
�Lu esas la mistiko,� dicis mea anmo. �Ni
livez lu.�
E ni marchis plu fore, til ke en tranquila
kopso ni vidis homo qua eskupis la spumo
ed ekvarsis olu aden alabastra bolo.
�Lu esas la idealisto,� dicis mea anmo. �Lu
certe ne darfez vidar nia nudeso.�
E ni plu fore marchis. Subite ni audis
voco krianta, �Ico esas la maro. Ico esas la
profunda maro. Ico esas la vasta e forta
maro.� E veninte a la voco ni trovis stacanta
homo, la dorso a la maro, ed a lua orelo lu
presis skalio, ed askoltis olua murmurado.
E mea anmo dicis, �Ni plu fore pasez. Lu
esas la realisto, qua turnas sua dorso a la
toto quan lu ne povas komprenar, ed
okupas su per fragmento.�
Do ni plu fore marchis. Ed en
herbachoza loko inter la roki esis homo qua
enterigis sua kapo en la sablo. E me dicis a
mea anmo, �Hike ni povas natar, pro ke lu
ne povas vidar ni.�
�No,� dicis mea anmo, �nam lu es la
maxim mortigiva de omni. Lu esas la
puritano.�
Lore granda tristeso kovris la vizajo di
mea anmo, ed eniris elua voco.
�Ni forirez,� el dicis. �Nam esas nula sola
e celata loko ube ni povas natar. Me ne
deziras ke ica vento elevez mea orea harari,
me ne deziras deskovrar mea blanka sino ad
48
ica aero, o permisar ke la lumo deskovrez
mea santa nudeso.�
Do ni livis ta maro por serchar la Plu
Granda Maro.
49
krucagito
Me kriis a homi, �Krucagez me!�
E li dicis, �Pro quo tua sango esez sur nia
kapi?�
E me respondis, �Quale altre vi exaltesus
ecepte per krucagar dementuli?�
E li obediis e me esis krucagita. E la
krucago pacigis me.
E men pendiginte inter tero e cielo, li
elevis lia kapi por regardar me. E li
exaltesis, nam lia kapi nultempe antee esis
elevata.
Ma regardante me, unu kriis, �Por quo tu
deziras expiacar?�
Ed altru kriis, �Por qua kauzo tu
sakrifikas tu?�
E triesma dicis, �Ka tu opinionas ke po
ica preco tu kompros mondo-glorio?�
Lore quaresma dicis, �Yen quale lu
ridetas! Ka tala peno esez pardonata?�
E me respondis ad omni, e dicis :
�Rimemorez nur ke me ridetis. Me ne
expiacas � nek sakrifikas � nek deziras
glorio ; e me havas nulo por pardonar. Me
durstis � e me pregis ke vi donez a me
sango por drinkar. Quo povas extingar
dursto di dementulo ecepte lua propra
50
sango? Me esis muta � e me pregis de vi
vundi kom boki. Me esis enkarcerigita en
via dii e nokti � e me serchis pordo aden
plu granda dii e nokti.
�E nun me iras � quale altri ja krucagita
iris. E ne pensez ke ni fatigesas da
krucagado. Nam ni mustas esar krucagita
da plu granda e mem plu granda homi, inter
plu granda teri e plu granda cieli.�
51
la astronomo
En l�ombro dil templo mea amiko e me
vidis blindulo sole sidanta. E mea amiko
dicis, �Yen la maxim saja homo de nia
lando.�
Do me livis mea amiko ed adiris la
blindulo e salutis lu. E ni konversis.
Pos kelka tempo me dicis, �Pardonez
mea demando ; ma de kande tu blindeskis?�
�De nasko,� lu respondis.
Dicis me, �Per qua sajeso-voyo tu iras?�
Dicis lu, �Me esas astronomo.�
Lore lu pozis manuo sur sua sino e dicis,
�Me regardas ita omna suni e luni e steli.�
52
la granda dezirego
Me sidas hike inter mea fratulo la monto
e mea fratino la maro.
Ni tri esas uno en soleso, e la amo qua
ligas ni kune esas profunda e forta e
stranja. No, ol esas plu profunda kam la
profundeso di mea fratino e plu forta kam
la forteso di mea fratulo, e plu stranja kam
the stranjeso di mea dementeso.
Epoki pos epoki pasis depos l�unesma
griza jorno videbligis ni l�una a l�altra ; e
quankam ni vidis la nasko e matureso e
morto di multa mondi, ni ankore esas avida
e yuna.
Ni esas yuna ed avida ma ni esas sen-
spozigita e nevizitata, e quankam ni jacas
en neruptita mi-embraco, ni esas ne-
konsolacata. E qua konsolaco esas por
deziro kontrolata e pasiono nespensata? De
ube venos la flamifanta deo por varmigar la
lito di mea fratino? E qua torentino
extingos la fairo di mea fratulo? E qua esas
la muliero por rejar mea kordio?
En la tranquileso dil nokto mea fratino
dormanta murmuras la nekonocata nomo
dil fairo-deo, e mea fratulo larje advokas la
53
kolda e fora deino. Ma quan me advokas
dormante me ne savas.
..........
Hike me sidas inter mea fratulo la
monto e mea fratino la maro. Ni tri esas
uno en soleso, e la amo qua ligas ni kune
esas profunda e forta e stranja.
54
dicis herbo-stipeto
Dicis herbo-stipeto a folio autunal, �Tu
falante facas tala bruiso! Tu dispersas mea
revi vintral.�
Dicis indignoze la folio, �Base naskinta e
base habitanta! Senkanta e plendema kozo!
Tu ne habitas en l�alta aero e tu ne povas
komprenar la sono di kantado.�
Lore la folio autunal kushis su an la tero
e dormeskis. E kande la printempo venis el
itere vekis � ed el esis herbo-stipeto.
E kande autuno venis e la dormado di
vintro tushis elu, e super elu tra la aero la
folii falis, el murmuris a su, �Ho ta folii
autunal! Li facas tala bruiso! Li dispersas
mea omna revi vintral.�
55
la okulo
Uldie dicis la Okulo, �Ultre ta vali me
vidas monto velizita per blua nebuleto. Ol
esas belega, ka ne?�
La Orelo audis, e kelkatempe audinte
absorbite, dicis, �Ma ube esas irga monto?
Me ne audas olu.�
Pose la Manuo parolis e dicis, �Me
probas vane por sentar olu o tushar olu, e
me trovas nula monto.�
E la Nazo dicis, �Esas nula monto, me ne
povas flarar olu.�
Lore la Okulo forturnis, e li omna
paroleskis inter li pri la stranja iluziono dil
Okulo. E li dicis, �Ulo eventas a l�Okulo.�
56
la du erudituli
Olim habitis en l�anciena urbo Afkar du
erudituli qui single odiis e desestimis la
savo di l�altra. Nam unu de li negis la existo
dil dei e l�altru esis kredanto.
Uldie l�una renkontris l�altra en la
bazaro, ed inter lia adheranti li disputeskis
ed argumentis pri la existo o la ne-existo dil
dei. E luktinte, pos hori li separis.
Tanokte la nekredanto iris al templo e
prosternis su avan l�altaro e pregis, ke la dei
pardonez lua obstinanta pasinto.
E samtempe l�altra eruditulo, lu qua
defensis la dei, brulis sua santa libri. Nam lu
divenis nekredanto.
57
kande naskis mea chagreno
Kande naskis mea chagreno me sorgeme
flegis olu, e suciis olu per amanta tenereso.
E mea Chagreno kreskis quale omna
vivanti, forte e bele e plena de marveloza
joyi.E ni amis l�una l�altra, mea Chagreno e
me, e ni amis la mondo cirkum ni ; nam
Chagreno havis afabla kordio e me esis
afabla pro Chagreno.
E konversante, mea Chagreno e me, nia
dii esis alizita e nia nokti cirkondata da
sonji ; nam Chagreno havis eloquenta
lango, e mea lango esis eloquenta pro
Chagreno.
E ni kune kantante, mea Chagreno e me,
nia vicini sidis ye lia fenestri ed askoltis ;
nam nia kansoni esis tam profunda kam la
maro e nia melodii esis plena de stranja
memoraji.
E ni kune marchante, mea Chagreno e
me, homi regardegis ni per tenera okuli e
susuris vorti extreme dolca. Ed uli regardis
ni envidieme, pro ke Chagreno esis nobla
ento e me esis fiera pro Chagreno.
58
Ma mea Chagreno mortis, quale omna
vivanti, e sole me restas por meditar e
ponderar.
E nun me parolante, mea vorti frapas
pezoze mea oreli.
E me kantante, mea kansonin la vicini
ne venas por askoltar.
E me marchante en la stradi, nulu
regardas me.
Nur dormante me audas voci qui dicas
kompateme, �Videz, ibe jacas la homo di
qua la Chagreno esas mortinta.�
59
e kande naskis mea joyo
E kande naskis mea joyo, me tenis olu
en mea brakii e stacis sur la dom-suprajo e
kriis, �Venez, mea vicini, venez e videz, nam
Joyo cadie naskis a me. Venez e videz ica
felica ento qua ridas en la suno.�
Ma nulu de mea vicini venis por
regardar mea Joyo, e me multe astonesis.
Ed omnadie dum sep monati me deklaris
mea Joyo del dom-suprajo � ma nulu
askoltis me. E mea Joyo e me esis sola,
neserchata e nevizitata.
Lore mea Joyo paleskis e fatigeskis pro
ke nul altra kordio ecepte mea vidis lua
beleso e nul altra labii kisis lua labii.
Lore mortis mea Joyo pro izoleso.
E nun me nur rimemoras mea mortinta
Joyo per rimemorar mea mortinta
Chagreno. Ma memoro esas folio autunal
qua murmuras en la vento e pose ne plus
audesas.
60
�la perfekta mondo�
Deo di perdita anmi, vu qua perdesas
inter la dei, audez me :
Dolca Destino qua sucias ni dementa e
vaganta spiriti, audez me :
Me habitas meze del perfekta raso, me la
maxim neperfekta.
Me, homala kaoso, nebulo de konfuzita
elementi, me movas inter kompleta mondi
� populi kun kompleta legi e pura stando,
di qui la pensadi esas asortita, di qui la sonji
esas aranjita, e di qui la vizioni esas
enregestrigita.
Lia vertui, Ho Deo, esas mezurita, lia
peki ponderita, e mem la sennombra kozi
pasanta en la krepuskulo di nek peko nek
vertuo esas enskribita e katalogizita.
Hike dii e nokti separesas aden sezoni di
administrado e guvernata da neblameble
preciza reguli.
Manjar, drinkar, dormar, kovrar la
nudeso, e pose fatigesar segun la tempo.
Laborar, ludar, kantar, dansar, e pose
jacar senmove kande la horlojo sonas la
horo.
61
Pensar tale, sentar tante multe, e pose
cesar pensado e sentado kande ula stelo
levas su super la fora horizonto.
Furtar ridante de vicino, donar donaji
per afabla manuo-movo, laudar prudente,
blamar sorgeme, destruktar sono per vorto,
brular korpo per respiro, e pose lavar la
manui kande la laboro dil dio finigesas.
Amar segun fondita ordino, regardar la
maxim bona ipso di onu segun prejudikala
maniero, adorar konvenante la dei, ruzeme
intrigar la demoni � e pose obliviar omno
quaze la memoro esas mortinta.
Imaginar per motivo, meditar per
konsidero, esar dolce felica, sufrar noble �
e pose vakuar la taso por ke morge ol itere
plenigesos.
Ti omna, Ho Deo, esas konceptata per
prepenso, naskas per rezolvo, esas flegita
exakte, esas guvernata da reguli, esas
direktata da raciono, e pose mortigesas ed
enterigesas per preskriptata metodo. E mem
lia silencema tombi jacanta en la anmo
homal esas markizita e numerizita.
Ol esas perfekta mondo, mondo de
parfinita ecelo, mondo de suprema marveli,
la maxim matura frukto en la gardeno dil
Deo, la maestro-penso dil universo.
Ma pro quo me esez hike, Ho Deo, me,
verda semino di nerealigita pasiono, de-
menta tempesto serchanta nek esto nek
62
westo, konfuzita fragmento de brulita
planeto?
Pro quo me esas hike, Ho Deo di perdita
anmi, vu qua perdesas inter la dei?
FINO
63
Kahlil Gibran, 1883 - 1931, poeto, filozofo,
ed artisto, naskis en Libano. La Arabi
nomizas lu la genio di sua epoko. Lua verki
tradukesas a plu kam duadek lingui. Lua
skisuri e pikturi expozesis en la chefa urbi
dil mondo. En lua verki literatural ni trovas
expresuri di la maxim profunda impulsi dil
kordio ed anmo homala.
Document Outline
quale me divenis dementulo
la deo
mea amiko
la palio-terorigilo
la sonambuli
la saja hundo
la du ermiti
pri donar e prenar
la sep ipsi
milito
la foxo
la saja rejulo
ambicio
la nova plezuro
la altra linguo
la grenado
la du kaji
la tri formiki
la tombisto
sur la gradi dil templo
la beata urbo
la bona deo e la mala deo
�falio�
nokto e la dementulo
vizaji
la plu granda maro
krucagito
la astronomo
la granda dezirego
dicis herbo-stipeto
la okulo
la du erudituli
kande naskis mea chagreno
e kande naskis mea joyo
�la perfekta mondo�