Pawe� Jaszczuk
Plan Sary
Warszawa 2011
Copyright � Pawe� Jaszczuk, 2011
Projekt ok�adki:
Dorota Kulawik
Zdj�cie na ok�adce:
� Tadeusz Or�owski
Redaktor prowadz�cy:
Konrad Nowacki
Redakcja:
Urszula Przasnek
Korekta:
Irma Iwaszko
ISBN 978-83-7648-582-9
Warszawa 2011
Wydawca
Pr�szy�ski Media Sp. z o.o.
02-651 Warszawa, ul. Gara�owa 7
www.proszynski.pl
Poniedzia�ek, 9 maja 1938 roku�
W poniedzia�ek rano nisko �ciel�ca si� mg�a przyprawi�a Jakuba Sterna o b�l g�owy. Dopiero przed dziewi�t� unios�a si� ospale, niby teatralna kurtyna, ods�aniaj�c domy i ulic�. Lw�w zn�w si� pyszni�. Odg�osy krok�w zdradza�y spiesz�cych si� ludzi, a stukot podk�w po bruku � przeje�d�aj�cy w�z za�adowany towarami. Stern pchn�� okiennice na pi�trze. Nad miastem dostrzeg� ciemn� chmur�, kt�ra, nie wiedzie� dlaczego, przypomina�a mu �eb rottweilera zlizuj�cego co� z bruku. M�g�by wzbogaci� jako� ten opis, do�o�y� troch� dziennikarskiego mi�cha, dodaj�c chocia�by, �e g�odny pies zlizywa� z bruku m�zg rowerzysty, kt�ry wpad� pod tramwaj, �e t�um gapi�w g�stnia�, �e jaka� przera�ona kobieta g�o�no wo�a�a lekarza, lecz uzna�, �e taki ja�owy intelektualny wysi�ek nie da mu �adnych materialnych korzy�ci. Zamiast wi�c m�czy� wyobra�ni�, zrobi� trzy g��bokie wdechy, potem pi�� pompek, namiastk� szwedzkiej gimnastyki, po czym ponownie rzuci� okiem na chmur�, przypominaj�c sobie, �e przecie� blisko rok temu odszed� ju� z redakcji. W jednej chwili tamten dzie� przewin�� mu si� przed oczami jak czarno-bia�y film. Widzia� siebie wymy�laj�cego na kolegium Ma�kiewiczowi, a potem z w�ciek�o�ci� pisz�cego rezygnacj� i sk�adaj�cego pod ni� niedbale podpis. Zabieraj�cego z szuflady porcelanowy kubek i zdj�cie c�rki tul�cej si� do psa przed ich domem na Pohulance. I Kazi� z sekretariatu, kt�ra pu�ci�a oko, a potem, przeczytawszy podanie, wyra�nie mia�a ochot� rzuci� w niego p�kiem kluczy.
Stern wypisa� si� niczym wieczne pi�ro Watermana. Jego odej�cie przypiecz�towa� ostatni tekst o tajemniczym szale�cu (kolekcjonuj�cym w �ucku tylko prawe kobiece d�onie). Nie mia� ju� nad sob� bata, kt�ry by go pogania�. �adnych Krezus�w ani Ma�kiewicz�w wrzeszcz�cych do s�uchawki przekle�stwa, �adnych termin�w ani zobowi�za�. Wreszcie by� wolny. Nikt w mie�cie nie mia� tak rozleg�ej jak on wiedzy na ten wyj�tkowo niewdzi�czny temat. Z jego umiej�tno�ci korzystali nie tylko pocz�tkuj�cy dziennikarze, ale i policja, i to niemal bez przerwy. Zajmowa� si� skomplikowanymi analizami podsuwanymi przez inspektora Zi�b�, kt�ry coraz cz�ciej bezradnie ociera� pot z czo�a i coraz cz�ciej nadu�ywa� z�ocistego browaru.
Dziennikarz w kr�tkim czasie zosta� uznany za eksperta i ju� jesieni� dosta� propozycj� poprowadzenia �wicze� na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza, w nowo otwartym dwuletnim studium s�dowym. Jego wiedz� zainteresowa� si� sam dziekan, a to ju� by�o co�. �wiczenia, rzecz jasna, nadobowi�zkowe, ze wzgl�du na do�wiadczenie i klas� Sterna zacz�y si� jednak szybko cieszy� niezwyk�ym zaintereso-waniem student�w. Jego zadaniem by�o poszerzenie wiedzy przysz�ych prawnik�w o wyj�tkowe przypadki, z kt�rymi zet-kn�� si� w swojej dziennikarskiej karierze. I Stern wywi�zywa� si� z tego zadania znakomicie. Potrafi�, jak ma�o kto, selekcjo-nowa�, kojarzy� fakty i znajdowa� zgubiony trop. Umia� na poczekaniu przywo�a� nieznan� studentom kryminaln� �przygod� i tak barwnie opisa� t�o i detale, �e s�uchaczom cierp�a wprost sk�ra.
W przewijaj�cym si� w jego pami�ci czarno-bia�ym filmie w tym miejscu nast�powa� nieoczekiwany zwrot akcji. W �rod� dwunastego stycznia, czyli dziewi�� miesi�cy po g�o�nym odej�ciu Sterna z gazety, na Pohulance zjawi� si� Marek Ma�kiewicz vel Manio, nowy naczelny �Kuriera�. Przyby� ze specjaln� misj�: przywi�z� zaadresowany do Sterna list. Po�o�y� go na stole i uwa�nie spojrza� na koleg�.
� Jak wiesz, nie czytam cudzej korespondencji. Pomy�la�em jednak, �e mo�e to co� wa�nego, i postanowi�em osobi�cie ci to dostarczy�.
Jakub waha� si� przez moment, wietrz�c jaki� podst�p, potem jednak rozerwa� kopert� i wyj�� elegancki, podw�jnie z�o�ony kartonik kremowego koloru. Zaproszenie. Na pierwszej stronie czyja� wprawna r�ka starannie wykaligrafowa�a jego imi� i nazwisko. Zaciekawiony roz�o�y� kartonik. W �rodku zobaczy� dziwaczny rysunek wykonany pi�rkiem, namalowany krwisto-czerwonym atramentem, a przedstawiaj�cy rze�b� stoj�c� na lwowskim rynku, Amfitryt�.
Brakowa�o tylko dnia i godziny.
Ma�kiewicz zakl�� i zacz�� przeprasza�, lecz Stern nawet na niego nie zwraca� uwagi. Patrzy� na dwie odbite symetrycznie czerwone plamy, przypominaj�ce napuchni�te dzieci�ce g��wki, jakby braci syjamskich z wodog�owiem.
Przez kilka sekund obraca� zaproszenie w d�oniach, a potem, wytrzymuj�c spojrzenie Mania, ostentacyjnie schowa� je do koperty. W pierwszej chwili mia� ochot� wyrzuci� list do �mieci, lecz instynkt mu podpowiada� co innego � powinien na ch�odno szuka� rozwi�zania zagadkowej przesy�ki.
Manio posiedzia� jeszcze p� godziny. Wypi� kaw�, kt�r� zaparzy�a Anna, i zjad� trzy kawa�ki sernika z polew� czekoladow�, upieczonego przez gosposi�. Gada� o wszystkim, byle gada�: o Andrei � d�ugonogim dziewcz�ciu, kt�re wyra-�nie adorowa�, o starym, zapijaczonym Fredzie, kt�ry nadal przynosi� mu depesze, o spotkaniach i rautach. W ko�cu wzi�� g��boki oddech i zaproponowa� Sternowi powr�t do redakcji.
� To ju� nie jest ta sama redakcja � powiedzia�. � Ka�dy ci�gnie w swoj� stron�. Za twoichczas�w panowa�y zupe�nie inne stosunki. Liczy� si� presti�, a teraz...
� Fatygowa�e� si� w�a�nie po to, by mi powiedzie�, �e dawniej by�o lepiej? � zapyta� Jakubz bezlitosn� szczero�ci�. � Serio? Pan redaktor przyjecha�, by mi to osobi�cie powiedzie�?
� Co� w tym stylu! � Manio otar� chusteczk� pot z czo�a i przeczesa� palcami szpakowate w�osy.
Jeszcze raz z uwag� spojrza� na koleg�, tym razem tak, jakby chcia� mu pogruchota� ko�ci. � Mamy kilka zacz�tych spraw, a jedn� z nich m�g�by� poprowadzi� ty � o�wiadczy� wreszcie. � Pomy�la�em, �e taka robota ci� zainteresuje. Wiem o twoich k�opotach na uczelni i �e posada asystenta rycza�towego nie do ko�ca daje ci...
� Brednie! Prosisz, �ebym z w�asnej, nieprzymuszonej woli znowu wlaz� do tego �mierdz�cegoszamba? � Stern pozwala� sobie na coraz wi�cej.
Naczelny spokojnie prze�kn�� k��liw� uwag�.
� Jestem w posiadaniu pewnego wyj�tkowego dowodu, maj�cego zwi�zek z pewnymmorderstwem. Czy mam m�wi� dalej? � Nie widz�c reakcji, podni�s� si�.
Poskutkowa�o.
� Co to jest? � Stern, jak ryba z�apana na haczyk, zmieni� taktyk�. Wyra�nie zaintrygowanyprzytrzyma� Mania za r�kaw.
� Co�, co zawsze lubi�e�, po swojemu docieraj�c do prawdy.
� Mojej prawdy?
� Czemu si� znowu, ch�opie, czepiasz?
Manio ostentacyjnie spojrza� na zegarek i wyszed� na korytarz. Zatrzyma� si� na wprost wisz�cego na �cianie lustra. Lustro zdradzi�o, �e podejrzliwie taksowali si� wzrokiem. Manio wytrzyma� zadziorne spojrzenie kolegi. Powoli w�o�y� czarne palto, zawi�za� pod szyj� czerwony szalik i zdj�� z wieszaka czarny filcowy kapelusz.
� Nie mam do ciebie �alu. Sam wiele razy mia�em ochot� rzuci� t� pieprzon� har�w�, wi�c...Je�li zmienisz zdanie, po prostu zadzwo� i zostaw mi wiadomo��.
� Dobra wiadomo��...
� ...to z�a wiadomo��! � doko�czyli razem i �miej�c si�, podali sobie r�ce.
� À propos, je�li wr�cisz do zespo�u, czeka ci� niespodzianka � powiedzia� cicho Ma�kiewiczi pu�ci� do niego oko.
� Jaka?
Manio nie odpowiedzia�. Ponownie zgni�t� mu r�k� w �ela-znym u�cisku, w�o�y� kapelusz i po prostu wyszed� na za�nie�on� ulic�.
Redakcyjna tatra znikn�a za zakr�tem, a Stern ci�gle jeszcze walczy� ze swoj� s�abo�ci�. Doskonale wiedzia�, �e jedna nieod-powiedzialna decyzja i na nowo stanie si� zak�adnikiem pot�-�nej machiny wyciskaj�cej z niego si�dme poty. Bezwzgl�dnej, wci�� domagaj�cej si� �wie�ej dziennikarskiej padliny.
Nadal si� zastanawia�, kiedy do gabinetu wesz�a Anna. Na widok zdenerwowanego m�a zapyta�a wprost:
� Czego chcia� ten elegancki sztywniak?
� Przedstawi� mi pewn� propozycj� � powiedzia� Jakub. I zaraz doda�, jakby chc�c si�usprawiedliwi�, �e jeszcze nie podj�� decyzji: � Manio nalega, bym wr�ci� do redakcji...
� Kiedy? � Anna z grobow� min� spojrza�a na Jakuba.
� Sprawa jest otwarta. Za tydzie�, za miesi�c, to zale�y od...
� Oszala�? Co on sobie wyobra�a? �e jeste� jakim� ch�opcem na posy�ki?
� To tylko propozycja...
� Zaorania si� na �mier�?! � Nie da�a mu sko�czy�. � A mo�e ten cwaniak odst�pi ci sw�j foteli sam zakasze r�kawy? Przecie� m�wi�e�, �e od lat grzebie si� w wielkiej polityce. Jeszcze za poprzedniego naczelnego, za Krezusa, wyrobi� sobie uk�ady, a o mie�cie nie ma zielonego poj�cia. I ty chcesz do niego wr�ci�? Naprawd�? Praca na uniwersytecie oznacza presti�. Przy odrobinie szcz�cia mo�esz awansowa�, a wtedy...
� Ju� nic nie mog�! � przerwa� jej ze z�o�ci�. � Za dwa lata b�d� mia� czterdziestk�, ponaddziesi�� lat by�em dziennika-rzem �ledczym i nie mog�, ot, tak � pstrykn�� palcami � zmieni� swego �yciorysu!
� Ani ja! � odpowiedzia�a. �eby za�egna� k��tni�, podesz�a i poca�owa�a go, jak dawniej, prostow usta. � Czterdziestka to najlepszy wiek dla m�czyzny, uwierz mi, co� o tym wiem.
Jakub, przyzwyczajony do jej zmiennych nastroj�w, podda� si�. Czu�, �e Anna knuje jaki� podst�p, by babskim sprytem osi�gn�� to, czego z pewno�ci� nie uda�oby si� jej zdoby�, m�wi�c wprost. No, ale do�� tych wspomnie�. Jakub zako�czy� gimnastyk� efektownym wypadem. Wyci�gn�� r�ce, rozcapie-rzy� palce i gdy poczu� ciep�o w rozgrzanych mi�niach, poszed� do �azienki si� umy�.
Kiedy Jakub si� goli�, Anna w aptece �Pod Anio�em� uciera�a kolejn� porcj� ma�ci, a Magda, ich pomoc domowa, po odpro-wadzeniu Kasi do szko�y wraca�a, robi�c po drodze zakupy.
Jakub niecierpliwie nas�uchiwa�, a� trza�nie furtka. Chcia� po�egna� si� z Piotrusiem, a potem p�j�� do redakcji. Jednak tym razem zdarzy�o si� co�, co zak��ci�o codzienny rytua�. Pod dom zajecha�a redakcyjna tatra i kierowca zatr�bi� dwa razy.
Dziennikarz podszed� do okna i odsun�� firank�. Nie wierzy� w�asnym oczom. Przy samochodzie sta�a redakcyjna kole�anka Wilga i energicznie macha�a do niego r�k�. Potem odsun�a r�kaw garsonki i wymownie pokaza�a zegarek, zupe�nie jakby byli um�wieni.
Jakub pospiesznie ubra� synka, zabra� z gabinetu teczk�, w�o�y� p�aszcz, chwyci� kapelusz i ci�gn�c Piotrusia za r�k�, podszed� do furtki.
� Sta�o si� co�? � zapyta�.
� Nie mamy czasu, wsiadaj!
� Czekam na Magd�. Ju� od kwadransa powinna by� w domu. Nie mog� tak po prostu wyj��.
Pomy�li sobie, �e...
� Nie marud�! Pakuj si� razem z tym ma�ym kawalerem, wszystko wyt�umacz� ci po drodze.Zamkn�� furtk� i raz jeszcze spojrza� w perspektyw� ulicy Kochanowskiego.
� Jest. Zdaje si�, �e j� widz�. Rozmawia z kim� na rogu � powiedzia�, siadaj�c z ty�u i bior�csynka na kolana.
Wilga w��czy�a motor i samoch�d ruszy� w stron� centrum.
� W ten spos�b chyba nigdy tam nie dojedziemy � gor�czko-wa�a si� Wilga.
� Dok�d?
� Za chwil� sam zobaczysz!
Wjecha�a na chodnik i zatrzyma�a si� niespe�na metr od Magdy rozmawiaj�cej z jakim� �o�nierzem. Dziewczyna odsko-czy�a przestraszona, a potem zauwa�y�a Sterna siedz�cego z synem w samochodzie i z wra�enia a� si� prze�egna�a.
� Jezu Nazare�ski! Ja naprawd� si� spieszy�am, ale w piekarni by�a dzisiaj kulejka � t�umaczy�a,chwytaj�c Piotrusia za r�czk�. � I co teraz bendzie, proszy pana?
Ale Stern jej nie s�ucha�. Rzuci� okiem na m�odego kaprala, kt�ry spr�y�cie zasalutowa�, potem uca�owa� synka i po chwili mkn�li ju� z Wilg� pl�tanin� ulic i uliczek w tylko jej znanym kierunku.
� Mia�am interesuj�cy telefon. Chcia�am, �eby�my co� razem zobaczyli � powiedzia�a. Min�liZak�ad Ociemnia�ych i skr�cili w prawo, w stron� parku Stryjskiego.
Zajechali od Rac�awickiej i zatrzymali si� niedaleko g��wnego wej�cia prowadz�cego na Targi Wschodnie. Stern poszed� za Wilg� w kierunku rotundy, w kt�rej wystawiana by�a s�ynna �Panorama Rac�awicka�, dzie�o Styki i Kossaka.
Przed wej�ciem czeka� ju� na nich przewodnik pan Edward Pestka, za�ywny pan w okularach i popielatym garniturze. Po wzajemnej prezentacji wpu�ci� ich do �rodka.
� Zapraszam serdecznie pani� redaktor i pana redaktora. Jestem wdzi�czny za szybki przyjazd.Bogu dzi�ki, nie ma jeszcze zwiedzaj�cych. Nie chcia�em zawiadamia� policji � m�wi� zmieszany pan Edward, znacz�co zerkaj�c w stron� Wilgi. � Powiedzieliby chyba, �e stary zwariowa�.
Budynek pami�ta� czasy Franciszka J�zefa i Powszechnej Wystawy Krajowej 1894 roku. Korytarzem dotarli do hali, gdzie eksponowane by�o gigantyczne p��tno, wymalowane specjalnie z okazji tamtej w�a�nie wystawy, i zatrzymali si� przy balustradzie kolistej platformy, dok�adnie naprzeciwko oddzia��w Moskali pierzchaj�cych przed kosynierami.
� To tam! � Przewodnik wskaza� miejsce w�skim promie-niem �wiat�a latarki. � Po�rodkusztafa�u. Tam, gdzie jest lej po pocisku. Skrzynia amunicyjna, bardziej w lewo, przy krzakach, obok lawety. W�a�nie do niej przyczepiona by�a pinezk� ta wiadomo��.
Wyj�� z kieszeni z�o�on� kartk�, na kt�rej dostrzegli starannie wykaligrafowany dwuwiersz.
� Pami�ta pani, jak pod koniec marca rozmawiali�my o naszych fontannach na Rynku? Pisa�apani wtedy o tym odra�aj�cym morderstwie, o �mierci tamtego studenta.
�Obieca�em zadzwoni�, gdybym zauwa�y� co� dziwnego. Dlatego pomy�la�em teraz, pani Wilgo, �e mo�e to by� dla pani wa�ne.
Przewodnik odchrz�kn�� i g�o�no przeczyta�:
� Co pa�stwo na to?
� Cz�stochowskie rymy � roze�mia�a si� Wilga.
� Jakie� wierutne brednie! � popar� j� Stern. � To g�upi, sztubacki dowcip. Jaki� �artowni�ze szkolnej wycieczki nabazgra� co� na kawa�ku papieru i przyczepi� go do deski.
� Ale to nie wszystko! � Pan Edward schowa� kartk� do kieszeni, patrz�c ch�odnona dziennikarza. � Sama kartka to bed�ka. Wa�niejsze to, co jest w skrzyni.
� W jakiej skrzyni? � Wilga spojrza�a na niego z l�kiem.
� Niech pani sama zobaczy.
Zeszli po schodkach na d�, a potem, st�paj�c ostro�nie mi�dzy atrapami poranionych koni, trup�w kosynier�w i resztek po�amanych woz�w, poszli w kierunku skrzyni na amunicj�.
� Voilà! � Przewodnik odsun�� si�, by mogli bez przeszk�d zajrze� do �rodka.
Stern pochyli� si� i dwoma palcami wyci�gn�� ze skrzyni jaki� pognieciony jedwabny materia�. Rozprostowa� go i uni�s� pod �wiat�o. By�a to r�owa halka w czerwone serduszka, z wyra�nie widocznymi rdzawymi plamami.
Wilga gwa�townie odsun�a si� na bok.
� Rzu� to, nie chc� tego nawet ogl�da�.
� To jaki� absurdalny �art � powiedzia� Stern dziwnie zmienionym g�osem, odk�adaj�c halk�na miejsce. � Niepotrzebnie pan nas tu fatygowa�.
� �art? Owszem, bo nie jest to z pewno�ci� dzie�o Styki. O ile wiem, Kossak te� tego niezaaran�owa�.
� Czy to mo�liwe, �eby kto� przyczepi� t� kartk� i podrzuci� rekwizyt w ci�gu dnia, w czasiezwiedzania? � dopytywa� si� Jakub.
Przewodnik spojrza� z wyrzutem.
� Wykluczone. Przewodnik�w jest dw�ch, ja i pan Cezary, kt�ry zmienia mnie dzi� po obiedzie.
Obaj z takich dowcip�w dawno ju� wyro�li�my.
� A po zamkni�ciu rotundy?
� Tym bardziej! Nie wyobra�am sobie, by kto� m�g� tu wej�� niezauwa�ony. Na koniec ka�degodnia, po zako�czeniu pokaz�w, �wiat�a s� gaszone, a budynek plombowany i zamykany. To przecie� bezcenny obraz. Wej�cia pilnuje uzbrojony stra�nik. No, chyba �e kto� by si� schowa�, przemkn�� mi�dzy wycieczkami, ale to wymaga�oby wyj�tkowego sprytu i odwagi.
� A wi�c jest takie miejsce, w kt�rym mo�na by si� ukry� i niepostrze�enie zrobi� taki kawa�?
� Obok korytarza jest pok�j przewodnik�w. Ja pewnie bym si� tam schowa�, ale ten kto�musia�by mie� stalowe nerwy.
� A wczoraj? Mo�e zdarzy�o si� co� szczeg�lnego?
� Wczoraj by� wyj�tkowy dzie� � powiedzia� pan Edward rozanielonym g�osem. � Mieli�my tupewn� donios�� uroczysto��. Zaszczyci�a nas delegacja z uniwersytetu: sam pan dziekan z wydzia�u prawa, naukowcy, harcerze i sportowcy. Sponsorzy wmurowali trzy cegie�ki! To dla nas ogromny honor! Potem w holu odby� si� kameralny koncert, a po nim by� skromny bankiet. Oczywi�cie ju� po wyj�ciu m�odzie�y. Za porz�dek odpowiada� pan Cezary, ale nie przypuszczaj� pa�stwo chyba, �e...
� To oczywiste, �e w obecno�ci pana Cezarego tacy szacowni go�cie nie pozwoliliby sobiena ekscesy � powiedzia� rzeczowo Stern. � Przepraszamy pana, ale spieszymy si� do redakcji.
� To dla nas wa�na wiadomo�� � doda�a Wilga, staraj�c si� ukry� zmieszanie. � Niech tarozmowa, panie Edwardzie, zostanie mi�dzy nami.
� Ma si� rozumie�, pani Wilgo. Tylko ja, pani, no i ten pan!
Na dziesi�t� Manio zwo�a� kolegium i nikt z zespo�u nie �mia� pyta�, z jakiej okazji. Wszyscy dobrze wiedzieli, �e ca�y pi�tkowy numer b�dzie �skrojony� dla Marsza�ka, z okazji trzeciej rocznicy jego �mierci.
Siedzieli wi�c w sali konferencyjnej, przegl�daj�c wybrane przez naczelnego artyku�y i zdj�cia. Manio, niczym sam car i B�g w jednym, odrzuca�, tasowa� i dzieli�. Pochwali� Piotra Ley�, nowego ksi�gowego, kt�ry przej�� gospodarstwo po panu Witku i energicznie zabiega� o korzystne finansowo reklamy, upomnia� � tak na wszelki wypadek � korektork� Stopk�, wreszcie grzecznie zaprosi� pozosta�ych do dyskusji.
Okularnik D�ugolato zwany D�ugim poczu� si� wyrwany do odpowiedzi. Podni�s� zdj�cie przedstawiaj�ce angielskich dragon�w skacz�cych nad strzelaj�cym karabinem maszynowym i zapyta� nie�mia�o:
� Przepraszam, ale co to ma wsp�lnego z rocznic� �mierci Marsza�ka?
� Je�li twoim zdaniem nie ma, mo�esz zaproponowa� zdj�cie pijanego kozaka z rohatyn� �odpowiedzia� ostro Manio.
� W�a�nie, to musi by� co� podnios�ego � powiedzia�a s�odkim g�osikiem Andrea, wydymaj�cpe�ne, wilgotne wargi.
� Na przyk�ad, �e �Marlena Dietrich przyby�a dzi� do Pary�a�? � rzuci�a Halinka.
� To zbyt banalne! � zgasi� j� Manio.
� Wiem � wdzi�czy�a si� Andrea, wysuwaj�c czubek j�zyka jak kotka. � Minuta ciszy. Niewszyscy czytelnicy zdaj� sobie spraw� z tego, �e serce wielkiego Marsza�ka przesta�o bi� kwadrans przed dwudziest� pierwsz�.
� Fantastyczne! � zawyrokowa� naczelny. � Trzeba o tym napisa�.
� Przyznam si� bez bicia � powiedzia� D�ugi z prostoduszn� min� � �e w swej ignorancji jatak�e o tym nie wiedzia�em.
� W�a�nie. O tej godzinie zostanie wstrzymany ruch na ulicach. � Andrea spojrza�a na Mania,szukaj�c jego aprobaty. � Zagraj� werble i wojsko odda dwadzie�cia jeden wystrza��w.
I w tym w�a�nie wystrza�owym momencie do sali weszli Stern i Wilga, skupiaj�c na sobie uwag�.
� Czy�by pa�stwo tu do nas zab��dzili? � Manio spiorunowa� ich wzrokiem. � Rozumiem,�e jeste�cie przygotowani?
� Na wszystko! � rzuci�a Wilga, rozweselaj�c odpowiedzi� zesp�.
Najbardziej �mia�a si� Halinka, chichota�a tak, �e a� falowa� jej ci�ki biust. Tylko D�ugi nie zareagowa�. Patrz�c wymownie na Wilg�, powiedzia� podnios�ym tonem, �e z tej okazji daje informacj� o wy�cigach konnych na Persenk�wce.
� Za sze�� godzin na dystansie dw�ch kilometr�w startuje T�sknota.
� Kto? � Andrea spojrza�a zdziwiona.
� Klacz T�sknota ze stajni Ferdynand�w. Startuje oczywi�cie na cze�� Marsza�ka. Czy takawiadomo�� ci� satysfakcjonuje?
� W�a�nie takich informacji nam dzi� trzeba! Powtarzajcie to sobie jak mantr�! � powiedzia�Manio, obserwuj�c, jak para �kryminalnych� przeciska si� na miejsca po przeciwnej stronie sto�u, zmuszaj�c wszystkich do powstania.
Po kolegium, kt�re zako�czy�o si� oko�o po�udnia, naczelny mrugn�� znacz�co na Sterna, a kiedy pozostali wyszli, zwr�ci� si� do niego z wym�wk�:
� Kuba, przeci�gasz strun�. B�d� cho� raz powa�ny.
Stern podni�s� do g�ry dwa palce, robi�c min� m�czennika.
� Przesta� b�aznowa�, mnie na swoje sztuczki nie nabierzesz! Teraz mam dla ciebie specjalnezadanie. Jutro rano o dziesi�tej p�jdziesz do ratusza. W sekretariacie spotkasz si� z panem Arkackim. Prezydent prosi� o pomoc. Dosta� podobno jakie� perfidne zaproszenie. Rzu� na nie okiem. Tylko b�agam, b�d� punktualny!
Jeszcze tego samego dnia Stern nieoczekiwanie musia� zmieni� popo�udniowe plany. A wszystko z powodu jednego telefonu. ��cz�c go, sekretarka Kazia ostrzeg�a, �e to jaka� interwencja i go�� piekli si� niemo�liwie, dlatego bojowo nastawiony Jakub ostro�nie podni�s� s�uchawk�.
� Redakcja �Kuriera�, Jakub Stern, czym mog� s�u�y�?
� Bardzo prosz� si� nie wymigiwa� i spotka� ze mn� dzi� po po�udniu � us�ysza� dziwnieznajomy g�os.
� Kto m�wi?
� M�wi� basem, czy to wystarczy?
� Cholera, musisz robi� a� takie podchody?
Rozpoznaj�c gard�owy g�os szkolnego przyjaciela, obecnie adwokata Samuela Hillela, Jakub nie m�g� powstrzyma� si� od �miechu. To przez ten g�os Hillel, wnuk rabina, przezywany by� w szkole �Basem�.
� Sk�d dzwonisz?
� Z domu. Przyjecha�em w pi�tek i zaraz pomy�la�em o spotkaniu z tob�. Wi�c jak? Znajdzieszczas?
Ostrzegam, je�li nawalisz, nasza znajomo�� definitywnie si� ko�czy. Czekam w �Atlasie� o sz�stej.
Po kwadransie Jakub Stern mia� ju� gotowe alibi. Zadzwoni� do Anny i poinformowa� j�, �e wr�ci troch� p�niej.
� Ile p�niej?
� Godzink�, najwy�ej dwie... Oczywi�cie, �e ci� kocham... Nie czekaj na mnie... Tak, Aniu,masz racj�, Manio jest wielkim cwaniakiem, ale to niczego nie zmienia. Musz� przygotowa� ten tekst na rano... Naturalnie, �e si� postaram. � Od�o�y� s�uchawk�, a serce bi�o mu jak oszala�e.
K�ama�. Przez chwil� mia� nawet wyrzuty sumienia, lecz szybko znalaz� usprawiedliwienie � Anna nie cierpia�a Hillela, uwa�a�a bowiem, �e sprowadza on m�a na z�� drog�. Dlatego Jakub postanowi� nie przeci�ga� spotkania. W planach by�a szybka w�deczka, najwy�ej dwie pod �ledzika, bo w �Atlasie� marynowany �ledzik po �ydowsku by� najlepszy.
Kiedy jednak o sz�stej zasiedli w swojej ulubionej bocznej lo�y po oknem, niepowtarzalna knajpiana atmosfera zaw�adn�a nimi niepodzielnie. Przed laty Jakub Stern i Samuel Hillel byli nieroz��cznymi przyjaci�mi. Uczyli si� w tym samym gimnazjum i mieli podobne zainteresowania. Czytali te same ksi��ki wypo�yczane w sp�ce nak�adowej �Vita�, mieszcz�cej si� przy pasa�u Hausmana. Je�dzili na dalekie rowerowe wycieczki, szusowali na nartach z okolicznych wzg�rz. Nic dziwnego, �e nawet po tylu latach znale�li szybko wsp�lny j�zyk. Hillel chcia� si� wygada�, a Stern, s�uchaj�c jego opowie�ci, ca�kiem straci� poczucie czasu.
Hillel opalony by� jak turysta powracaj�cy z egzotycznej wyprawy, wcale jednak nie tryska� humorem. Opowiada�, �e w Palestynie szaleje terror, �e Arabowie napadaj� na poci�gi i nawet doborowe angielskie oddzia�y nie s� w stanie opanowa� sytuacji w rejonie Hajfy, �e w ostatnim czasie przyby�o tam ponad �wier� miliona �yd�w uciekaj�cych z Europy przed niemieckim nazizmem. I �e po rodzinnej naradzie Mari� i Izaak pozostali w kibucu. Izaak by� tam potrzebny: dosta� karabin i pe�ni� nocn� stra�, a za dnia budowa� kana�y irygacyjne. Samuel mia� si� rozejrze� we Lwowie i �ci�gn�� ich tu z powrotem, je�li tylko wszystko b�dzie po jego my�li. Jak zwykle m�wi� ciekawie, przytaczaj�c co chwila zabawne dykteryjki.
Po �ledziu pojawi�a si� kartoflana kiszka w kapu�cie, potem przyprawiona po w�giersku zupa rybna z karpia. Do tego sur�wka z cykorii i oszroniona butelka wysokoprocentowego
�Baczewskiego�.
Nie byli sami. Po s�siedzku, przy z��czonych stolikach siedzia�o ha�a�liwe towarzystwo z Radia Lw�w. Raz po raz zanosili si� �miechem, a Stern przygl�da� si� im z zazdro�ci�. W�r�d dziennikarzy wyr�nia� si� genialny na�ladowca g�os�w, niejaki J�zef Wieszczek, kt�ry zabawia� teraz przyjaci�, parodiuj�c piekl�cego si� przed mikrofonem Hitlera. A kiedy porzuci� rol� wodza Trzeciej Rzeszy, wszed� pod stolik, by udawa� krow�, potem psa, kota i �wini�, a za ka�d� now� rol� otrzymywa� gromkie brawa.
Ten ekscytuj�cy szum g�os�w i d�wi�k�w i jaka� dziwna poza, jak� przyj�li niczym aktorzy w teatrze, niespodziewanie przenios�y Sterna my�lami nieca�e sto metr�w dalej, do wylotu ulic Trybunalskiej i Krakowskiej.
Przypomnia� sobie pewien mro�ny styczniowy poranek. Tamtego dnia ze wzgl�du na przenikliwy, zimny wiatr zrezygnowa� ze spaceru i pojecha� na uczelni� tramwajem. Wysiad� na przystanku przy ratuszu, a kiedy znalaz� si� pod rze�b� Amfitryty, natkn�� si� na dw�ch str��w prawa, kt�rzy usi�owali odgoni� gapi�w. Zaciekawiony podszed� bli�ej. Nie wierzy� w�asnym oczom: na kamiennym murku otaczaj�cym fontann� siedzia� zamarzni�ty nagi m�czyzna. Wygl�da� tak, jakby wyk�pa� si� w orze�wiaj�cym strumieniu i nie bacz�c na trzaskaj�cy mr�z, po prostu na chwil� przysiad�. Jeden tylko drobiazg burzy� to z�udzenie � siedz�cy zamiast twarzy mia� bezkszta�tn� mas�.
Ta upiorna aran�acja zrobi�a na Sternie ogromne wra�enie. Dlaczego kto� posadzi� zmasakrowane m�skie zw�oki na murku obok rze�by nimfy wodnej? Roztrz�siony przyspieszy� kroku, ale kilka razy jeszcze si� obejrza� za siebie, nim znikn�� w Trybunalskiej.
Wszed� do gmachu uczelni, unikaj�c spojrze� student�w, zupe�nie jakby czu� si� winny. Stara� si� zapomnie� o tym, co widzia�, lecz podczas przerwy studenci nie m�wili o niczym innym. Szeptali mi�dzy sob�, �e nieszcz�nikiem, kt�rego zw�ok pilnowa�a teraz pod ratuszem policja, by� ich kolega z grupy Szymon Lach. Dlaczego jednak lubiany przez wszystkich ch�opak zosta� zamordowany? Stern nie znajdowa� na to wyja�nienia.
Najbardziej �ywio�owo zareagowa�a Sara Reddig. Kiedy dotar�a do niej informacja o tragicznej �mierci kolegi, bez s�owa wybieg�a z zaj�� i nie pokazywa�a si� na uczelni przez kilka dni, a kiedy wreszcie wr�ci�a, nikt ju� nie chcia� si� z ni� zadawa�. Nawet R�a Winkler, najlepsza przyjaci�ka, siedz�ca zwykle obok niej, przenios�a si� do innej �awki.
Rozpacz w rodzinie zamordowanego by�a ogromna. Szymon by� jedynakiem. Jego matka po�kn�a jakie� leki, pr�buj�c si� otru�. Na pogrzebie obecni byli wszyscy koledzy z roku, przysz�y te� delegacje z innych wydzia��w i wyk�adowcy, zabrak�o jednej osoby � Sary.
�ledztwem, ze wzgl�du na s�siedztwo ratusza i nies�ychan� drastyczno�� zbrodni, zaj�� si� znajomy Sterna z komendy wojew�dzkiej, inspektor Andrzej Zi�ba. Natychmiast odszuka� Jakuba na uczelni i bez pukania wparowa� do jego gabinetu.
� By�y otwarte, wi�c wszed�em. Chyba si�, Kuba, nie gniewasz? � zacz�� od progu swoj� gr�.
Jakub by� tak zaskoczony, �e bez s�owa podsun�� go�ciowi krzes�o. Latem zesz�ego roku po jakim� pija�stwie przeszli na �ty� i pozornie powinno im to u�atwi� wzajemne kontakty, lecz ka�dy z nich, jak g�rski owczarek pilnuj�cy swoich owieczek, niezwykle czujnie dba� o w�asny rewir.
� Unikasz mnie, przesta�e� mnie chyba lubi�? � rzuci� grubas.
� Sk�d�e znowu.
� Tak w�a�nie my�la�em. Pomog� ci, je�li ty mi pomo�esz � ci�gn�� inspektor, rozwalaj�c si�na krze�le i gapi�c si� na wisz�cy na �cianie widoczek parku Stryjskiego.[L.J]
� Co mam robi�?
� To ju� inna gadka. Na pocz�tek daj mi list� obecno�ci z tamtego dnia.
� Z jakiego dnia?
� Kuba, prosz� ci�, nie udawaj!
� Po co ci to?
� Zwyk�a formalno��.
� Rozczaruj� ci�. �adnej listy nie ma.
� �artujesz?
� Nie �artuj�! By�em zbyt poch�oni�ty tematem, by zawraca� sobie g�ow� jak�� buchalteri�. Alepami�tam, �e by�o wtedy dziewi�� os�b. Trzech ch�opak�w � Szymon, Robert i Pawe�, dwie narwane studentki � Sara i R�a, i cztery spokojne, kibicuj�ce im panny � Ruta, Joanna, Amelia i Zyta.
Stern wyrwa� z zeszytu kartk�, potem si�gn�� do przybornika po zaostrzony o��wek i starannym pismem zapisa� alfabetycznie dziewi�� imion i nazwisk.
� To wszyscy? � zapyta� inspektor, chowaj�c kartk� do kieszeni. � Przypomnij sobie, to bardzowa�ne.
� Wszyscy, chyba wszyscy. Ale mo�esz to sprawdzi�. Zapytaj kogo�, bo ja nie r�cz�.
� Pan bywszy redaktor chce si� wykpi�? Jest pono� wybitnym ekspertem i naprawd� nie wie, ktowpad� na tak makabryczny pomys�?
� Chwilowo nie mam poj�cia i b�d� ci� prosi� o dyskrecj�! � powiedzia� ch�odno Stern.
� Ty mnie? A jaki ja mam w tym interes, �eby si� zgodzi�?
� Nie masz wyj�cia. Obaj nie mamy. � Jakub zagra� z inspektorem va banque.
Zi�ba wyszed�, a Stern siedzia� jeszcze przez chwil� nieruchomo. W najdrobniejszych szczeg�ach zapami�ta� tamte �wiczenia, lecz jego m�zg jako� nie kwapi� si� podsun�� mu najmniejsz� cho�by podpowied�, kt�ra rzuci�aby �wiat�o na ciemno�� okrywaj�c� wszystko niczym obrzydliwa, wisz�ca nad miastem chmura.
Po miesi�cu sprawa zacz�a powoli przycicha� i �ycie na uczelni wr�ci�o � je�li mo�na w og�le tak m�wi� � do normy. �mier� Szymona Lacha potraktowano jako pojedynczy wybryk szale�ca, kt�ry zaszy� si� gdzie�, i s�dzono, �e tylko kwesti� czasu jest schwytanie go i osadzenie w wi�zieniu. Policja, zas�aniaj�c si� dobrem �ledztwa, nie udziela�a �adnych informacji. Kiedy jednak znad Karpat nadci�gn�a trzydniowa zadymka zapowiadaj�ca koniec srogiej zimy, z poniedzia�ku na wtorek pod pomnikiem Adonisa (vis-à-vis �Atlasa�, w kt�rym teraz w�a�nie szampa�sko bawili si� z Hillelem) znaleziono nad ranem drug� ofiar� szale�ca: przysypan� �niegiem dziewczyn� owini�t� ca�unem. �Dziewczyn� niezwyk�ej urody� � jak si� wyrazi� inspektor Zi�ba, kt�ry natychmiast przyszed� do gabinetu Sterna, by podzieli� si� z nim ekscytuj�c� wiadomo�ci�.
� �nieg przykry� �lady, nikt niczego nie widzia� i nie s�ysza�, lecz ty na pewno b�dziesz w kursie!
Taki wst�p nie spodoba� si� Sternowi, wietrzy� jaki� podst�p.
� Czy to nie dziwne? � powiedzia� Zi�ba, tym razem gapi�c si� na widoczek przedstawiaj�cy
Kopiec Unii Lubelskiej. � Ona tak�e ucz�szcza�a na twoje nauki! Znasz j�, to Sara Reddig, c�rka ginekologa z kliniki przy Pijar�w. Podobno dorabia�a sobie w jakiej� ksi�garni jako sprzedawczyni. Oczywi�cie nie od razu j� rozpoznali�my. Trzeba by�o sporo wyobra�ni, by pozna� w niej twoj� studentk�. Jaki� czubek wcieli� si� w rol� Indianina i zwyczajnie j� oskalpowa�.
S�ysz�c to, Stern o ma�o nie zemdla�. Spotka�a go najwi�ksza z mo�liwych kar. Wiele by da�, �eby wiadomo�� okaza�a si� nieprawdziwa, lecz fakt�w nie da�o si� zmieni�.
� Przepraszam ci�, Kuba, ale miarka si� przebra�a. Masz zakaz prowadzenia zaj�� na uczelnii jeszcze dzisiaj dostaniesz wypowiedzenie. Za zgod� dziekana przepyta�em wszystkie studentki i student�w z twojej grupy. I wiesz co? Opowiadali ciekawe, bardzo ciekawe rzeczy. � Inspektor oderwa� wzrok od wyblak�ej akwarelki i spojrza� badawczo na Sterna. � Dlaczego nie powiedzia�e� mi prawdy? M�wili, �e za twoim przyzwoleniem brali udzia� w jakim� upiornym eksperymencie.
Czy m�g�by� zdradzi�, na czym on polega�?
Jakub roze�mia� si� nerwowo. Rzucanie na niego podejrzenia tylko go rozz�o�ci�o. By�, i wcale nie musia� tego udowadnia�, jak �ona Cezara � poza wszelkim podejrzeniem. A ekspery-ment? S�uchacze sami sypali pomys�ami, a on ledwo nad��a� zapisywa� je na tablicy. Nie przypuszcza� nawet, �e m�odzi ludzie, w wi�kszo�ci pochodz�cy z dobrych dom�w, mog� kry� w sobie a� tak mroczne pok�ady zbrodni, kt�re on jak akuszer wydoby� tylko na �wiat�o dzienne. Garn�li si� na jego zaj�cia i nawzajem podsycali swoj� wyobra�ni�, kt�ra niczym projektor mia�a wy�wietli� zapieraj�cy dech upiorny film.
Nie m�g� si� wyprze� przed inspektorem, �e to on � natural-nie w ramach �wicze� � poprosi� s�uchaczy o przygotowanie w�asnych scenariuszy dla fikcyjnego psychopaty. Ku zaskoczeniu Sterna najwi�ksz� inwencj� wykaza�a Sara � najspokojniejsza z grupy, jak mu si� wtedy zdawa�o, i sprawiaj�ca na kolegach wra�enie lekko zakompleksionej. To ona pierwsza przygotowa�a nieprawdopodobny wr�cz projekt. Opowiedzia�a z detalami, jak by post�pi�a, gdyby mia�a si� wcieli� w seryjnego zab�jc�. Poda�a miejsce, a nawet spos�b u�miercenia czterech ofiar. Niestety zaj�cia zbyt wcze�nie si� sko�czy�y i Sternowi uda�o si� zapisa� na tablicy tylko trzy z nich. Pierwsz� �jej� ofiar� by� Szymon Lach, doskonale zapowiadaj�cy si� karnista pochodz�cy z rodziny o starych s�downiczych tradycjach.
Potem chyba poczu�a si� jako� g�upio, bo dla zatarcia z�ego wra�enia oznajmi�a, �e sama ch�tnie zostanie drug� ofiar�, i zapyta�a, czy mo�e kto� jeszcze zg�osi si� na ochotnika. W�r�d �miech�w podni�s� si� las r�k, pierwszy by� Pawe� Zimmer.
�wiczenia przeci�gn�y si� a� na przerw� i wtedy dosz�o do sceny, kt�ra Sternowi zapad�a g��boko w pami��. Pod drzwiami czeka�a ju� druga grupa student�w z niecierpliwi�cym si� wyk�adowc� Emilianem Kanclerzem. Kanclerz wszed� do sali, przeczyta� zapisany na tablicy plan Sary, a potem ostentacyjnie poprosi� wo�nego o jego wytarcie. Studenci Sterna nawet na korytarzu jeszcze zawzi�cie dyskutowali, tworz�c kolejne nieprawdopodobne scenariusze, a Kanclerz odprowadza� ich ch�odnym wzrokiem.
Zgodnie z pro�b� Jakuba, �adna z tych informacji nie dosta�a si� do publicznej wiadomo�ci, a umiej�tnie rozpuszczane przez agent�w Zi�by plotki o przysypanej �niegiem pijaczce ostudzi�y targaj�ce spo�ecze�stwem emocje. Stern mia� do pokonania jeszcze jedn� karko�omn� przeszkod� � nowego naczelnego �Kuriera�, Marka Ma�kiewicza, kt�ry zacz�� wok� tej sprawy niepokoj�co intensywnie w�szy�. Redaktor postawi� wi�c wszystko na jedn� kart�. Przeprowadzi� z naczelnym d�ug� rozmow� i ten warunkowo na�o�y� na t� wiadomo�� embargo. Cen� by� jednak powr�t do redakcji. Pod presj� Stern w ko�cu si� zgodzi�.
Nie zazna� jednak spokoju. Gazeta wcale nie by�a bezpiecznym schronieniem. Min�� ledwie miesi�c, gdy do redakcji �Kuriera� wparowa� Zi�ba, siad� na biurku Sterna i z grobow� min� oznajmi�:
� �arty si� sko�czy�y! Pan redaktor ma nieziemski k�opot!
� Dlaczego nieziemski?
� Bo �w student, kt�ry zgodzi� si� zeznawa� przeciwko tobie, od kilkunastu godzin nie �yje.
Spisa�em jego zeznania, ch�opak przez ciebie czu� si� zagro�ony, mo�esz by� pewien...
� Je�li wierzysz w jego s�owa, po co te ceregiele? � przerwa� mu Stern, demonstracyjniewyci�gaj�c z�o�one d�onie. Zi�ba zakl��, a redaktor, nie trac�c rezonu, pocz�stowa� go papierosem.
Wed�ug relacji Zi�by, u wylotu Halickiej, tu� przy rze�bie atletycznego Neptuna, znaleziono w pi�tek kolejn�, trzeci� ju� ofiar� szale�ca: ch�opaka o kruczych w�osach � brakuj�cy element demonicznej uk�adanki.
Stern a� si� wzdrygn��. Ofiar� by� Pawe� Zimmer. To on od pierwszego dnia studi�w mia� z Sar� na pie�ku. Robi� jej niewybredne kawa�y, a nawet otwarcie grozi�. Jego marzeniem by�o wprowadzenie na studiach zasady numerus nullus, ostrej segregacji rasowej na wz�r ameryka�skiego prawa wobec Murzyn�w.
Zimmer by� wybitnie zdolnym studentem, ale te� wyj�tkow� kanali�. Nale�a� do organizacji, kt�rej celem by�o zwalczanie ��ydostwa rozwijaj�cego si� w gospodarce i sztuce�. Stern odm�wi� wtedy zapisania na tablicy podyktowanego przez Paw�a zdania, �e �Scenariusz Sary jest tylko cha�atem, kt�ry mo�e przymierzy� byle szuja�. Tym por�wnaniem Pawe� Zimmer jeszcze bardziej narazi� si� ca�ej grupie. Najwyra�niej chcia� zrobi� dziewczynie na z�o��, bo doda�, �e w tak skrojonym ubranku powinien si� znale�� zaplanowany feler. �Jaka� wada, mi�a kole�anko � kpi� w najlepsze � kt�ra uczyni go bardziej naturalnym, na przyk�ad bia�y guzik przyszyty do przepoconej, zawszonej mycki�.
Kiedy wyg�osi� przed grup� t� swoj� chamsk� tyrad�, Stern nie wyrzuci� go z sali, tylko pr�bowa� obr�ci� jego s�owa w nonsensowny �art. Sara Reddig milcza�a dla �wi�tego spokoju, lecz jej spojrzenie wyra�nie m�wi�o, �e si� zawiod�a na wyk�adowcy.
Ledwie Zi�ba opu�ci� redakcj�, rozp�ta�a si� burza. Jakub zosta� wezwany do naczelnego. Tym razem, mimo d�ugiej rozmowy z Maniem, nie uda�o mu si� utrzyma� embarga na wiadomo��. Szef o�wiadczy�, �e nie ma zamiaru robi� z �Kuriera� gazetki ko�cielnej. Jego podstawowym celem by�o zwi�kszenie nak�adu i szybko dopi�� swego.
Rewelacyjny temat otrzyma�a Wilga de Brie. Dziennikarka wykorzysta�a podarowan� przez los szans� i przedstawi�a hipotetyczny przebieg zdarze�, oparty na relacjach �wiadk�w. Przepyta�a nocnych str��w z naro�nych kamienic, mleczarzy i piekarzy, a nawet panienki wiadomej profesji, kt�re nad ranem mog�y wraca� od klient�w. Potem znalaz�a idealny punkt obserwacji: okno w ratuszu, sk�d rozpo�ciera� si� fantastyczny widok na kamiennego w�adc� m�rz.
Stern musia� przyzna� z nieukrywan� zazdro�ci�, �e doskonale wykona�a swoj� prac�. Opisa�a wystaj�cy z gard�a studenta tr�jz�b i dziwn� lekko�� zastygni�tego cia�a, pasuj�c� do stworzonej przez Hartmana Witwera rze�by. Bez skrupu��w wykorzysta�a nadarzaj�c� si� okazj�, by zaistnie� jego kosztem.
Ko�czyli ju� drug� butelk�, a mimo to mroczne my�li nie opuszcza�y Jakuba. Nala� sobie kolejny kieliszek w�dki i szybko prze�kn��, nie patrz�c na adwokata. W tej samej sekundzie poczu� zaskakuj�cy b�l, kt�ry rozlewa� si� po ca�ym ciele i z ka�dym g��bszym oddechem zakorzenia� si� pod �ebrami. Mia� wra�enie, �e trafi� do jatki za starym teatrem, w kt�rej jakim� zmy�lnym narz�dziem w�o�onym przez usta lub odbyt oprawcy pozbawiali go w�a�nie wn�trzno�ci. Pr�bowa� st�umi� niepokorn� wyobra�ni�, lecz dziesi�tki scen odra�aj�cych mord�w, kt�re kiedy� opisa�, trawi�y go od �rodka.
Machinalnie nape�ni� kieliszek i zn�w wypi�, lecz przynios�o to tylko chwilow� ulg�. Kiedy opar� si� o bordow� welurow� kanap�, s�uchaj�c �piewanego przez pianist� szlagieru Ordonki, uwolniona wyobra�nia zastawi�a na niego kolejn� pu�apk�. W jednej sekundzie siedz�ca pod oknem m�oda prostytutka, studiuj�ca przyniesione przez kelnera menu, wi�a si� w jego wyobra�ni pod kamienn� figur� Diany, osaczona przez psy spuszczone przez bogink� ze smyczy.
Samuel zauwa�y� nienaturalne zamy�lenie Jakuba i odsun�� jego kieliszek.
� Kuba, chyba masz ju� dosy�? � zapyta� z dziwnym u�mieszkiem, jakby daj�c mudo zrozumienia, �e to ostatnia chwila na uratowanie duszy. � Jasne, obaj mamy dosy� � doda� szybko, by nie urazi� kolegi. Podni�s� do g�ry r�k�, chc�c przywo�a� kelnera, lecz Jakub zaoponowa�:
� Ani si� wa�! � powiedzia�, usi�uj�c st�umi� czkawk�. � W�a�nie teraz, dzi�ki tej radiowejbandzie, przysz�a mi do g�owy genialna my�l. Ten, kto pope�nia te zbrodnie, prowadzi z nami tak� sam� gr� jak Wieszczek, na kt�rego porykiwania daj� si� nabra� s�uchacze. Znam zako�czenie sztuki, brakuje mi tylko re�ysera i aktorki.
� Rzeczywi�cie oryginalne � kpi� Hillel. � Radz� ci to zapisa�, Gwiazdorze.
� A je�li jestem pewny � Stern ci�gn�� pijacki wyw�d � tylko nie mam dowod�w? To co? No,co mi teraz powiesz, chytry Basie?
� Tym gorzej dla ciebie. Wierz mi, jutro, gdy wytrze�wiejesz, wszystkie twoje odkrycia nie b�d�warte funta k�ak�w.
� Wi�c zabierz mnie teraz do domu. Jestem �wini�, obieca�em jej i znowu nie dotrzymam s�owa.
� Co� jej obieca�?
� Spok�j, tylko spok�j � powiedzia� Jakub i zamilk�.
Samuel dyskretnie przywo�a� kelnera i zap�aci�. Potem ubra� zataczaj�cego si� Jakuba w p�aszcz i troskliwie odtransportowa� doro�k� na Pohulank�. Otworzy� skrzypi�c� furtk� i wprowadzi� przyjaciela na ganek. Opar� o drzwi, nacisn�� dzwonek, a gdy tylko us�ysza� kroki Anny, natychmiast si� oddali�.
Wtorek, 10 maja�
Nad ranem obudzi� Jakuba t�py b�l g�owy. Nie otwieraj�c oczu, usi�owa� przypomnie� sobie dziwaczny sen. �ni�o mu si�, �e ubrany w nowiutki drelichowy mundur maszerowa� na front. Na g�owie mia� he�m, na ramieniu karabin M, na plecach za� wypchany �o�nierski tornister. Szed� z innymi, wyzuty z prywatnego �ycia, pozdrawiany przez przypadkowych przechodni�w.
Kurz wzbija� si� z bruku, w kark niemi�osiernie pra�y�o go s�o�ce, a on spocony i spragniony mija� dom Hillela, zupe�nie jakby trafi� na kraniec �wiata.
W otwartym oknie zobaczy� wychylaj�cego si� przyjaciela. Samuel macha� do niego r�k�.
� Brawo, Jakub! Wygl�dasz znakomicie! Kiedy wr�cisz, musimy znowu wpa�� do �Atlasa�.
W�a�nie. By� wczoraj w �Atlasie� i wcale si� tego nie wypiera. Troskliwy Hillel odstawi� go pod same drzwi, potem Jakubowi urwa� si� film. A teraz w cudowny spos�b odnalaz� si� w swoim ��ku, w pi�amie, nakryty ciep�� ko�derk�, jak malutkie dziecko.
Otworzy� oczy. Powoli zwl�k� si� z ��ka i podszed� do okna, lecz widok nieba wcale nie poprawi� jego nastroju. Zdawa�o mu si� � a mo�e by� tego pewien, lecz ba� si� przyzna� � �e od wczoraj wisi nad miastem ten sam obrzydliwy ob�ok i �aden wiatr nie jest w stanie go przep�dzi�. Tak w�a�nie m�g� wygl�da� �wiat po przepiciu: wielgachne, zawieszone w przestrzeni �co��, co lada chwila mog�o zwali� si� z hukiem na jego obola�� g�ow�.
Nawet nie chcia� my�le� o tym, co powie Anna. Ba� si� jej gadania, a jeszcze bardziej p�aczu dzieci, gdy podniesionym g�osem b�dzie wyg�asza� przy nich umoralniaj�c� gadk�. Z pewno�ci� czai si� ju� w salonie, czekaj�c, kiedy wreszcie skazaniec wyjdzie ze swego gabinetu, on za�, wiedz�c o tym, na pr�no stara si� odwlec egzekucj�.
Nagle otworzy�y si� drzwi i czyja� us�u�na r�ka, ale nie Anny, poda�a mu kubek gor�cego bulionu i chrupi�c� kajzerk�. T� wyrozumia�� istot� by�a Magda.
� Kt�ra godzina? � zapyta�, mile zaskoczony.
� A kt�ra pana interesuji?
� O dziesi�tej mia�em by� w ratuszu. � Jak przez mg�� przypomnia� sobie zapis, kt�ry zrobi�poprzedniego dnia w terminarzu. � Tak, najpierw ratusz, a potem...
� Ma pan jeszczy ca�y p� godziny. Pani prosi�a grzecznie, by pana nie budzi�. Kwadrans ju�,jak do apteki wysz�a. Ale z bulionem to by� m�j pomys� � doda�a, wyra�nie oczekuj�c pochwa�y. �
Wcze�niej zaprowadzi�am Kasi� do Kistryna. Jak pan widzi, ja od rana nie pr�nuji.
� Jeste� fenomenalna � zacz�� z entuzjazmem, lecz zabrak�o mu puenty. � Nie wiesz, czy...
� Wiem � ubieg�a jego pytanie. � Zaraz dam panu �wie�ej koszuli, krawatk� i skarpetki. Na m�jkinol, bez nikakich pan zd��y.
Stern spojrza� na zadarty nos Magdy i ma�o si� nie zakrztusi�. W ekspresowym tempie ogoli� si�, robi�c w lustrze dzikie miny do Piotrusia. Potem ubra� si� � rozanielony Piotru� nie spuszcza� z niego wzroku � i z podkr��onymi oczami wyszed� na ulic�.
Do ratusza dotar� kwadrans po dziesi�tej. Patrzy� na kamienne lwy z tarczami, na pr�no usi�uj�c przypomnie� sobie nazwisko urz�dnika, kt�re zapisa� w kalendarzu. Potem jak bilardowa kula wpad� do sekretariatu, podrywaj�c siedz�c� za biurkiem sekretark�. Przedstawi� si�, a wtedy spotka�a go niespodzianka.
� My�la�am, �e pan ju� wie. Pa�skie spotkanie zosta�o odwo�ane.
Jakub pr�bowa� dociec, jaki by� tego pow�d, lecz sekretarka zby�a go tylko u�miechem.
� Sp�ni� si� pan, ale to nie ma nic do rzeczy.
� To znaczy, �e zdarzy�o si� co� wa�niejszego, co...
� Teraz trwa narada w sprawie zajezdni tramwajowej. U pana prezydenta jest g��wny in�ynier.
Pa�ska sprawa musi wi�c poczeka�.
� Ile?
� Zostanie pan powiadomiony.
Stern zamierza� ju� wyj��, kiedy nagle z gabinetu prezydenta wyszed� jaki� urz�dnik. Na widok dziennikarza oniemia� i zrobi� si� czerwony. Potem skin�� g�ow�, co mog�o wygl�da� na przywitanie, i znikn��.
� Czy to by� pan A...
� To by� w�a�nie pan A... rkacki � powiedzia�a sekretarka podniesionym g�osem, wyra�nie daj�cdo zrozumienia, �eby nie zawraca� jej wi�cej g�owy i wreszcie sobie poszed�.
Stern zamkn�� za sob� wielkie d�bowe drzwi. M�g�by oczywi�cie pobiec za panem Arkackim, czy jak mu tam, i zapyta� go wprost, co to wszystko ma znaczy�. Dlaczego jednego dnia prezydentowi zale�y na wyja�nieniu pochodzenia tajemniczej przesy�ki, drugiego za� nie ma ju� na to ochoty? A mo�e Jakub narozrabia� wczoraj w �Atlasie� i jeden us�u�ny telefon zrobi� z niego persona non grata? Po chwili doszed� jednak do wniosku, �e to co� wi�cej ni� zwyk�a zmiana prezydenckich plan�w, �e w te knowania wda� si� kto�, kto przesadnie dba o wizerunek prezydenta. Dlaczego prezydent nie kaza� zadzwoni� na przyk�ad do Zi�by, tylko do niego?
Szed� korytarzem w kierunku wyj�cia, po po�yskuj�cej, idealnie wyfroterowanej posadzce. Zaaferowany stan�� przy oknie i spojrza� z g�ry na Rynek. Obr�cona do niego plecami Diana w otoczeniu sfory ps�w zdawa�a si� nic sobie nie robi� z jego obaw. Ludzie kr�c�cy si� przy fontannie tak�e. Na kamiennym murku tuli�a si� para zakochanych, pozuj�c fotografowi do zdj�cia. B�ysn�� flesz, roz�wietlaj�c szaro�� dnia. Stern pomy�la�, �e zupe�nie inny widok sp�dza sen z oczu prezydenta. Pomy�la� te�, �e jak na razie obaj s� biernymi obserwatorami czyjej� wyrafinowanej gry.
W�ciek�y wszed� do redakcji i pierwsze kroki skierowa� do Mania, domagaj�c si� wyja�nie�.
� Kuba, wiedzia�em, �e przyjdziesz. Twoja podra�niona ambicja...
� Zrobi�em z siebie g�upka.
� Po pierwsze, sp�ni�e� si�! Po drugie, nie wiesz jeszcze wszystkiego. I zrozum, �e nie mia�eminnego wyj�cia. Czasem i ja musz� zapomnie� o czytelnikach.
Stern sta� nieruchomo, wpatruj�c si� w Mania i czekaj�c na wyja�nienia.
� O wp� do dziesi�tej odebra�em telefon, to fakt. Zaraz zadzwoni�em do ciebie, lecz Magdapowiedzia�a, �e przed chwil� w�a�nie wyszed�e�. Na pociech� powiem ci, �e on nawet ci� podziwia...
� Daruj sobie...
� No dobra, ale to musi pozosta� mi�dzy nami: prezydent ma teraz inny k�opot. Wczorajpo po�udniu kierownik referatu geodezji upi� si� i zgwa�ci� w ratuszu swoj� sekretark�. Wiem o tym, mam ca�y opis zaj�cia.
� Jeszcze si� zastanawiasz? Daj to na pierwsz� stron�!
� Nie mog�. Prosi�, by nie drukowa� tej rewelacji. � Manio zni�y� g�os. � Chyba nie musz� cit�umaczy�: rocznica �mierci Marsza�ka.
� I zgodzi�e� si�? Nie wierz�! Przecie� jedno z drugim nie ma nic wsp�lnego!
� S�k w tym, �e dzieje si� to w jednym mie�cie � uci�� Manio. � Proponuj�, by� wymaza� nasz�rozmow� z pami�ci. À propos, dowiedzia�em si�, �e chcia� rozmawia� z tob� jako ekspertem o �zaproszeniach�. Kto� przys�a� mu osobliwy list ze szkicem fontanny Diany, do tego jaki� wkurwiaj�cy wierszyk o..., mniejsza z tym. � Machn�� r�k�, nie mog�c przypomnie� sobie jego tre�ci. � Wczoraj pod twoj� nieobecno�� goniec z ratusza dostarczy� mi jeden taki egzemplarz. � Manio wyj�� z koperty zaproszenie i podni�s� nad g�ow�. � Prosz� bardzo, co o tym s�dzisz?
Stern nawet nie zareagowa�. Czu� si� po prostu oszukany. K�tem oka patrzy� na dzie�o szale�ca trzymane przez naczelnego ponad g�ow�, lecz postanowi� zachowa� wnioski dla siebie.
� No, sp�jrz. Wed�ug mnie ta Diana wygl�da jak ladacznica.
Nadal milcza�.
� Masz racj�, mo�e to nie jest a� tak wa�ne. � Naczelny przeczyta� po cichu rymowany tekst. �Podobno takie same dziwne �zaproszenia� z infantylnym wierszykiem dostali jego zast�pcy. I jest jeszcze co�. Prawdopodobnie ta sama osoba wys�a�a do prezydenta ostatni artyku� Wilgi, ten o Pawle Zimmerze, z podkre�leniami. A swoj� drog� czego� tu nie rozumiem: Wilga pisze teksty, a ciebie zapraszaj� na salony jako konsultanta?
Manio roze�mia� si� z w�asnego dowcipu, potem podni�s� s�uchawk�, by poprosi� do siebie d�ugonog� Andre�.
Rozmowa by�a sko�czona. Stern wycofa� si� do swojego gabinetu. Sko�owany zaparzy� kaw�, siad� w fotelu i by poprawi� sobie humor, zag��bi� si� w lekturze najnowszego numeru �Kuriera�. Na pierwszej stronie widnia�o zdj�cie warty honorowej przy grobie Marsza�ka na Wawelu, nad nim za� ogromny tytu�: �W trzeci� rocznic� zgonu�, a pod nim s��nisty artyku� Mania.
Jakub siorba� wrz�c� kaw� i w ��wim tempie, ziewaj�c z nud�w, czyta� dalej: Matka Gauleitera z Lipska, Chawa Chemnizter, zmar�a w przytu�ku �ydowskim w Warszawie.
Nie doko�czy� lektury, z drzemki te� nic nie wysz�o � przeszkodzi�a mu w tym Wilga. Nie mia� �mia�o�ci zwr�ci� jej uwagi, wi�c w milczeniu cierpia�, gdy wkr�ca�a do maszyny kartk� i ostro zabiera�a si� do pracy. Ona tak�e si� nie odzywa�a, nawet nie patrzy�a w jego stron�, wyra�nie go ignoruj�c. W ci�gu p�torej godziny, i to bez chwili odpoczynku, zd��y�a napisa� dwa artyku�y i jak na z�o�� wcale nie zamierza�a przesta�. Jej metoda okaza�a si� skuteczna. Stern pierwszy nie wytrzyma�.
� W porz�dku! Wygra�a�. Je�li chcesz, mo�emy zawrze� uk�ad, tylko, na Boga, przesta�!
� Kto na nim skorzysta?
� Ty i ja. Wiesz sama, �e tak skomplikowanej sprawy nie da si� prowadzi� w pojedynk�.
� Od kiedy zaczynamy? � Nie ust�powa�a.
� Od zaraz! � oznajmi� Jakub. � Tylko, b�agam, przesta� wreszcie tak barabani�.
Wilga u�miechn�a si� tryumfalnie, poca�owa�a Sterna w policzek i wysz�a do sekretariatu pochwali� si� nowymi tekstami.
Kiedy znikn�a za drzwiami, Jakub zapad� si� g��biej w fotelu. Nie spodziewa� si� po Wildze takiej reakcji. Zadowolony przykry� si� gazet� i zamkn�� oczy. Wtedy, nie wiedzie� dlaczego, przypomnia� sobie pewn� histori�, kt�ra zdarzy�a si� trzy lata temu w maju. Mia� wra�enie, chocia� nie umia�by tego udowodni�, �e wspomnienie ma zwi�zek z ostatnimi wydarzeniami na Rynku. Do Lwowa przyjecha� wtedy in�ynier Stefan O., wybitny okultysta i wizjoner, znany nie tylko w kraju, lecz tak�e za granic�. By�o s�oneczne popo�udnie, kiedy wysiad� z pospiesznego poci�gu relacji Warszawa � Lw�w. Podr�owa� sam. Wyszed� z hali dworca na plac Wilsona i spojrza� na ton�c� w wiosennych promieniach s�o�ca katedr� �wi�tego Jura. Stern by� w pogotowiu, kry� si� za �eliwnym s�upem i z ukrycia zrobi� go�ciowi kilka zdj��.
Widzia�, jak in�ynier wsiad� do doro�ki, i s�ysza� nawet, jak zam�wi� kurs do hotelu �George�a�.
Dostrzeg� te� dwie sk�rzane walizki, kt�re tamten postawi� przy nogach po swojej prawej stronie. Stern natychmiast wskoczy� na rower i nie zwracaj�c na siebie uwagi, ruszy� za nim. Trzyma� si� w bezpiecznej odleg�o�ci, lecz nie umkn�o jego uwagi, �e w alei Focha, tu� przed Gr�deck�, jaki� zuchwa�y batiar rzuci� si� pod konia, a kiedy doro�karz gwa�townie zahamowa�, kole� tego ryzykanta zwyczajnie sprz�tn�� mniejsz� walizk�. Znikn�� z ni�, jakby si� zapad� pod ziemi�.
Wtedy Jakub Stern przedstawi� si� Stefanowi O. i zaoferowa� pomoc, lecz ten odm�wi�. By� roztrz�siony. Powtarza�, �e ukradziono mu niezwykle cenny maszynopis, jedyny egzemplarz, jaki posiada�, i zamiast do hotelu kaza� si� wie�� fiakrowi na najbli�szy komisariat policji. Dziennikarz nie chcia� si� wi�cej narzuca� i obserwowa� z oddali wej�cie do Komisariatu VII przy Gr�deckiej 90. Czeka� nieca�e trzy kwadranse. Go�� po z�o�eniu zezna� t� sam� doro�k� pojecha� do hotelu �Bristol�, przy ulicy Legion�w. Stern z czystej ciekawo�ci pojecha� za nim.
P�niej dowiedzia� si�, �e mimo postawienia na nogi ca�ej miejskiej policji niczego nie uda�o si� ustali� � walizka zapad�a si� jak kamie� w wod�. By� mo�e � spekulowa� dziennikarz � wyl�dowa�a w jakim� cuchn�cym �mietniku na Krakida�ach, a jej zawarto�� zosta�a pogryziona przez szczury. Z pewno�ci� zuchwa�y z�odziej liczy� na co� wi�cej, a zapisane kartki nie przedstawia�y pewnie jego zdaniem �adnej warto�ci.
Przypomnia� te� sobie wyk�ad na uniwersytecie prowadzony przez Stefana O. Sala p�ka�a w szwach � wielu lwowiak�w przysz�o zobaczy� europejsk� s�aw�. Stern i Hillel z trudem znale�li wolne miejsca.
Podczas pierwszej cz�ci warszawski go�� rysowa� na tablicy skomplikowane figury, obja�nia� zebranym przyczyny prze�omu wiary, a wreszcie zacytowa� z pami�ci znaczny fragment niedoko�czonej powie�ci zatytu�owanej �Nie�miertelno��, kt�ra, jak si� wyrazi�, �zagin�a w niezwykle tajemniczych okoliczno�ciach�.
Stern zapami�ta� niski, nosowy g�os wizjonera, kt�rym zdawa� si� on usypia� s�uchaczy, bez trudu docieraj�c do samego j�dra ich pod�wiadomo�ci. Wed�ug zebranych poruszane kwestie by�y niezwyk�ej wagi. Wtajemniczeni us�yszeli wyk�ad o �kryzysie psychiki i przysz�o�ci �wiata� oraz o kipi�cym �astralu�, z kt�rego zbudowany jest wszech�wiat. Dowiedzieli si� te�, �e poznaj�c oddech �mierci, poznaje si� nie�miertelno��.
Na spotkanie przyby�o grono wyk�adowc�w (g��wnie z wydzia��w filozoficznego i matematycznego), niewielka grupka student�w, sporo zgrzybia�ych radc�w i kancelist�w pami�taj�cych czasy CK Galicji i Lodomerii z Wielkim Ksi�stwem Krakowskim. Na sali panowa�a cisza przerywana tylko t�umionymi pokas�ywaniami i skrzypieniem foteli. Na zako�czenie pierwszej cz�ci wyk�adu Stefan O. zwr�ci� si� do zebranych z pytaniem, czy wierz� w opisan� przez niego przysz�o��. Zamiast odpowiedzi rozleg�y si� burzliwe oklaski. Stern oczywi�cie mia� ochot� natychmiast zaprzeczy�, nie �mia� jednak podnie�� r�ki. By� przecie� redaktorem z �Kuriera�, kt�ry jak aportuj�cy pies mia� tylko przynie�� czytelnikom sensacj�.
Pod koniec wyst�pienia Stefana O. niespodziewanie zgas�o �wiat�o, pot�guj�c niesamowity nastr�j. W�r�d g�o�nych komentarzy wo�ny przyni�s� lichtarz z zapalonymi �wiecami, a p�niej kryszta�ow� karafk� z wod� i szklank� dla go�cia.
Stefan O. jakby nie zauwa�a� tych problem�w. Bez po�piechu nala� do szklanki wody i napi� si�.
W tej samej sekundzie, gdy sko�czy� pi�, �ar�wki w �yrandolach na nowo rozb�ys�y.
I wtedy nadszed� decyduj�cy moment � zapowiedziana w zaproszeniach prognostyka.
Na pro�b� mistrza przypadkowo wylosowani go�cie zapisali na karteczkach pytania, kt�re zebra� do wazy przechodz�cy wzd�u� rz�d�w profos. Go�� odpowiada�, stoj�c za katedr�. Wyja�nienia by�y tak celne, �e zainteresowani, nie dowierzaj�c, reagowali g�o�nymi komentarzami. A kiedy odczyta� pytanie: �Czy b�dzie wojna?�, wszyscy zamarli w oczekiwaniu. Mistrz namy�la� si� przez chwil�, potem zdecydowanym g�osem kategorycznie zaprzeczy�. I wtedy rozleg�y si� burzliwe brawa.
Na koniec szacowny go�� wyj�� z wazy ostatni� kartk� i szybko przebieg� po niej wzrokiem. Zatroskany spojrza� na sal�, jakby szukaj�c autora, i o�wiadczy�, �e na to jedno pytanie nie mo�e, wi�cej, nie chce udzieli� odpowiedzi.
I tak spotkanie zako�czy�o si� nieoczekiwanym zgrzytem. Nawet bukiet kwiat�w wr�czony przez wnuczk� dziekana wydzia�u filozofii nie zatar� przykrego wra�enia.
Przed dwudziest� Hillel i Stern wyszli z uczelni. Postanowili wraca� do domu pieszo. Jakub mia� wielk� ochot� podyskutowa� z przyjacielem na temat spotkania, lecz ten, jak na z�o��, przez ca�� drog� uparcie milcza�. Kiedy dotarli pod dom dziennikarza, adwokat zwr�ci� si� do niego z dziwnym pytaniem.
� Dlaczego mistrz mnie ok�ama�?
� Ciebie? Nie rozumiem.
� To ja zapyta�em go o wojn�.
Jakub by� zaskoczony.
� S�dzisz, �e sk�ama�? Jaki niby mia�by w tym cel?
� Nie wiem, ale si� przekonamy.
Hillel �cisn�� d�o� przyjaciela i znikn�� w g�stej mgle �ciel�cej si� nisko nad Pohulank�.
Jakub zamkn�� za sob� furtk� i zamy�lony wszed� na ganek. Ciekawi�o go jeszcze jedno � jakie by�o to ostatnie pytanie, na kt�re mistrz nie udzieli� odpowiedzi.
Teraz, trzy lata po wyk�adzie in�yniera Stefana O., instynkt podpowiada� Sternowi, �e tamto wydarzenie i te obecne maj� z sob� jaki� zwi�zek. Hillel wspomnia�, �e jeden z jego klient�w widzia� na Krakida�ach dziwny maszynopis. Podobno zapisane kartki le�a�y na straganach mi�dzy wiklinowymi koszami, wyszczerbionymi szablami i skubanymi g�siami, nabieraj�c swojskiego zapaszku i pokrywaj�c si� plamami od niemytych r�k i padaj�cych kropli deszczu.
Oko�o po�udnia, jakby wykorzystuj�c nieobecno�� Wilgi, odwiedzi� Sterna Marek Ma�kiewicz. Siad� na brzegu biurka i z tajemnicz� min� si�gn�� do kieszeni marynarki. Wyj�� z niej wi�niowe wieczne pi�ro i teatralnym gestem po�o�y� przed Jakubem.
� Co o tym powiesz?
� Bo�e, przecie� to m�j waterman! � Jakub poderwa� si� z krzes�a. � Ile ja si� go naszuka�em!
� Czy aby na pewno tw�j?
� Dosta�em go od Krezusa. Sp�jrz, tu s� moje inicja�y. Dziwne, spisa�em go na straty, a jednaksi� odnalaz�.
� Powiedzmy, �e pewna osoba znalaz�a i uprzejmie przynios�a do mego gabinetu.
Stern uwa�nie spojrza� na Mania.
� Kto? Nie rozumiem, dlaczego kluczysz?
� To by�a de Brie. Napisa�a fantastyczny tekst � �Strach Amfitryty�, kt�ry nigdy si� nie ukaza�,bo ja i ty zawarli�my umow�.
� �a�ujesz?
� Nie mam w�tpliwo�ci, �e gdyby jej tekst si� ukaza�, ludzie pisaliby do nas na bank jeszczeprzez kilka miesi�cy.
� Dlaczego teraz mi o tym m�wisz?
� Wilga dotar�a na miejsce zbrodni, zanim zabrano zw�oki.
� Chodzi ci o tego mojego studenta Szymona?
Ma�kiewicz kiwn�� g�ow�.
� Wypytywa� mnie ju� o to Zi�ba i wszystko mu powiedzia�em. Szed�em wtedy na �wiczenia.
Rozgl�da�em si� wok� fontanny, szuka�em jakich� �lad�w, pewnie nachyli�em si�...
� Za��my, �e wiesz o czym�, o czym nie chcesz mi na razie powiedzie�. Nie mam do ciebiepretensji, bo przecie� mog�e� znale�� si� tam przypadkowo, a je�li tak, to...
� Insynuujesz, �e mam co� wsp�lnego z tym parszywym zdarzeniem.
� Czy co� takiego powiedzia�em?
� Manio, przesta� bawi� si� ze mn� w ciuciubabk�. Przychodzisz z tym po paru miesi�cach?
Lepiej od razu powiedz, o co ci chodzi?
� Ta nowa od pocz�tku ma wyj�tkowe szcz�cie � powiedzia� naczelny, ziewaj�c. � Przeszuka�adok�adnie fontann� i znalaz�a le��cy w �niegu zgubiony przez ciebie drobiazg. A jak si� dowiedzia�a, �e ofiar� by� w�a�nie tw�j student, skojarzy�a fakty i...
� Chyba mnie nie podejrzewasz? Znasz mnie od lat i wiesz, �e muchy bym nie skrzywdzi�...�Jakub si� nastroszy�.
� Przepraszam, je�li ci� urazi�em, ale gdyby� m�g� co� sobie przypomnie�...
� S�k w tym, �e mam w g�owie pustk� � powiedzia� Stern, zaciskaj�c z�by.
� Wierz� ci ju�, ch�opie, wierz�, ale gdyby tak przypadkiem wr�ci�a ci pami��, to po prostuzajd� do mnie. � Ma�kiewicz u�miechn�� si� rozbrajaj�co i nie wiadomo dlaczego pu�ci� do Sterna oko.
Gdy Manio wyszed�, Jakub niecierpliwie odkr�ci� nasadk� pi�ra. Dok�adnie obejrza� stal�wk� i stwierdzi�, �e jest w idealnym stanie. Potem sprawdzi� t�oczek, podnosz�c go pod �wiat�o. Odkr�ci� zakr�tk� ka�amarza i powoli, precyzyjnym ruchem nabra� atramentu. Delikatnie strzepn�� i z namaszczeniem wykaligrafowa� na czystej kartce jedno s�owo: �Sara�.
Z zadowoleniem przygl�da� si�, jak ciemnoniebieski atrament szybko wsi�ka w papier. Pi�ro jak wyrzut sumienia domaga�o si� dalszych odpowiedzi i dlatego, by nie kusi� losu, Jakub na wszelki wypadek schowa� je do szuflady biurka. Akurat w tym momencie wesz�a Wilga i zauwa�y�a jego zmieszanie.
� Dowiedzia�am si�, �e masz przede mn� jakie� tajemnice.
Stern nie mia� zamiaru brn�� w jej s�owne pu�apki i czeka� na wyja�nienia.
� Czemu nie powiedzia�e� mi o twoim poprzedniku?
� Bo nie widz� �adnego zwi�zku mi�dzy nim a naszym �ledztwem � odrzek� spokojnie, gniot�ckartk� z wykaligrafo--wanym imieniem i wrzucaj�c j� do kosza.
� A ja przeciwnie � powiedzia�a, siadaj�c na kraw�dzi biurka. � Czy wiesz, �e on z tob�rywalizowa�?
� Szczere gratulacje! Ju� po pierwszej wizycie na uniwersytecie masz takie osi�gni�cia?
� Nie kpij. Ustali�am, �e tw�j poprzednik, Emilian Kanclerz, wcale nie by� lubiany. Studenciprzezywaj� go Wyka�aczka, bo nawet na wyk�adach nie przestaje d�uba� w z�bach, albo Maska, gdy� jego pokerowa twarz nie odzwierciedla �adnych uczu�.
� Mog�aby� ja�niej?
� Co powiesz o facecie, kt�ry kupuje markowe papierosy, chocia� nie pali? O kim�, kto uwielbiazapach tytoniu i cz�stuje studentki, a nie�atwo mu, jak powiadaj�, odm�wi�.
� Co� sugerujesz?
� Na uczelni chodz� s�uchy, �e prawie wszystkie dziewczyny zalicza�y prawo rzymskie przez��ko.
Stern milcza�. To fakt, jego poprzednik wydawa� mu si� nieco zagadkowy. By� te� mo�e troch� wynios�y, ale je�li wzi�� pod uwag� osi�gni�cia naukowe, nie ta wada wyr�nia�a go spo�r�d innych uczonych. Mia� na koncie kilkana�cie prac naukowych i rozpraw, za kt�re dziennikarz wysoko go ceni�.
� Kanclerz jest wybitnym znawc� prawa rzymskiego � powiedzia� Stern. � Jego specjalno�ci�jest ustawodawstwo Augusta. To tytan pracy, autor wielu podr�cznik�w z dziedziny prawa rodzinnego, a do tego znany dzia�acz sportowy. Jest te� inicjatorem i sponsorem wystaw malarskich. Podobno nie ma dzieci. Mieszka gdzie� na Kleparowie, sk�d doje�d�a na uczelni� samochodem.
� I nie zastanowi�o ci�, co czu� taki �wybitny znawca�, kiedy odebra�e� mu prac�?
Stern nie odpowiedzia�. Nigdy nie przysz�o mu do g�owy, �e rywalizowa� z Wyka�aczk�, nie interesowa�y go te� rozwa�ania o zaplanowanym upokorzeniu. Wyrzuty sumienia? Przerabia� to ju� setki razy, zawsze wtedy, gdy opublikowa� jaki� krytyczny artyku� o kim�, kto zaraz potem przestawa� mu si� k�ania�.
Po powrocie do domu nie m�g� sobie znale�� miejsca. Nie smakowa� mu obiad, denerwowa�y go paplanie Kasi i p�acz Piotrusia, wi�c wcisn�� Annie jakie� k�amstwo i po prostu wyszed�. Musia� poprosi� Hillela o rad�, jak powinien post�pi�.
Ani si� spostrzeg�, jak znalaz� si� na Zielonej. I znowu, jak kiedy�, omal nie wpad� pod ko�a rozp�dzonego tramwaju z ��to-czarn� reklam� oleju samochodowego Galkar-LUX, kt�ry nagle wynurzy� si� z ulicy Szewczenki.
Z bij�cym sercem przebieg� przez jezdni� i stan�� przed dwupi�trow� secesyjn� kamienic�. Opar� si� plecami o �cian� i ci�ko �apa� powietrze. W ko�cu g��boko odetchn�� i nacisn�� dzwonek przy tabliczce �Samuel Hillel � adwokat�, kt�r� kto� z�o�liwie porysowa� jakim� ostrym narz�dziem.
Wszed� do Hillela, rzuci� si� na szeroki fotel i bez �adnych wst�p�w zapyta� go o chmur�.
� Chmura? � Samuel stara� si� zachowa� powag�.
� Przynajmniej ty nie udawaj.
Adwokat nie udawa�. Widzia� w Jakubie rzadki przypadek paranoi i szuka� sposobu, by jak najdelikatniej mu to powiedzie�.
� Powiadasz, �e jaka� czarna morda wisi nad miastem � bawi� si� z Jakubem w kotka i myszk� �i �e si� do ciebie szczerzy?
� Tak, lecz z tego okna jej nie wida�. Musieliby�my...
� Zapewne co� musimy zrobi�! Tyle �e bardziej martwi ci� jaki� szkaradny ob�ok ni� sobotniprzyjazd Hitlera do Rzymu?
Stern nie podchwyci� tego tematu. Zna� erystyczne zap�dy Hillela i nie zamierza� stawa� z nim do s�ownego pojedynku. Przyjaciel tymczasem wyj�� z barku karafk� i dwa kryszta�owe kieliszki.
Powoli nape�ni� je po brzegi.
� Gdyby� si� pyta�, to �Mikolasch� z moich starych zapas�w!
Stern wypi� stark� jak nale�a�o � �dwoma strza�ami� i z trudem �apa� oddech.
� Mia�e� wczoraj w �Atlasie� niet�g� min�. Wygl�da�e�, ch�opie, jakby� chcia� nas wszystkich...
� Co?
� Mniejsza o to. Czy bywszy asystent rycza�towy, a obecnie wybitny pismak ma woln� chwilk�?
� Hillel popatrzy� na Jakuba niewinnym wzrokiem. � Chcia�bym ci� zabra� w pewne niezwyklewa�ne dla mnie miejsce, gdzie kiedy� czeka�em na ciebie, lecz ty mia�e� pono� jakie� wa�niejsze sprawy. Wi�c jak?
� Nie m�g�by� ja�niej?
� P�jdziemy na Pasieczn�, na gr�b hrabiny So�owiowej, a potem odprowadz� ci� do domu.Zgoda? � rzuci� i nie czekaj�c na odpowied�, ci�gn��: � Nied�ugo min� dwa lata, jak hrabina pojedna�a si� ze swoim Bogiem... Pojedna�a si� albo i nie, kto to mo�e wiedzie�... Musz� jej zameldowa�, �e tak jak chcia�a, sprzeda�em jej ruchomo�ci, a pieni�dze przekaza�em na o�tarz u �wi�tego Jura.
Stern nie oponowa�. Zaczeka�, a� Hillel zamieni ciemnozielony jedwabny szlafrok na garnitur i przyg�adzi kr�tko przyci�t� br�dk�.
Po kilku minutach opu�cili dom przy Zielonej. Adwokat z jakiego� powodu prowadzi� go d�u�sz� drog�, ca�y czas zagaduj�c. Szli ruchliw� o tej porze �yczakowsk�, mijali sklepy, zak�ady rzemie�lnicze i knajpy, w kt�rych skupia�o si� �ycie legendarnej ulicy.
Cmentarz by� niemal pusty. Przy jakim� dalszym grobie kr�ci�a si� ubrana na czarno kobieta, modl�c si� i podlewaj�c kwiaty.
� Swiet�ana przez ca�e doros�e �ycie chcia�a by� sama � powiedzia� Hillel, zapalaj�c zapa�k�znicz. � Zerwa�a wszelkie kontakty, wyrzuci�a zdj�cia, podar�a listy, skrupulatnie oczy�ci�a swoj� przesz�o�� ze �lad�w po kim�, kogo kiedy� kocha�a i kto nikczemnie j� oszuka�. Po cichu wyjecha�a z Petersburga, by we Lwowie przesta� istnie�. I uda�o si� jej: teraz tylko ja i ty znamy miejsce jej poch�wku.
Stern nie s�ucha� Hillela. Zgodnie ze swoim przyzwyczaje-niem sumowa� i dzieli� cyfry z daty urodzin i �mierci hrabiny. W ko�cu zapl�ta� si� w tych operacjach i uspokoi� si� dopiero, osi�gn�wszy niepodzieln� tr�jk�. Potem przeczyta� napis wykonany srebrnymi literami:
� Wiesz, z czym b�d� j� kojarzy�? � us�ysza� ciche pytanie Samuela.
� Ze zdychaj�cym szpakiem zamkni�tym w klatce?
� Pud�o.
� A mo�e z kadzide�kami zabijaj�cymi starczy smr�d? � rzuci� z�o�liwie Stern, lecz Hillel nieprzej�� si� jego uszczypliwo�ci�.
� Z aromatycznymi rydzami, kt�re piek�a na rozpalonych do czerwono�ci fajerkach,i z posiwia�ym warkoczem, kt�ry upina�a w kok w �wietle naftowej lampy. Jak ona �licznie �piewa�a, zanim zacz�a pali� te swoje ohydne cygaretki. Mog�em s�ucha� godzinami, gdy nuci�a:
� Jeste� romantyczny?
� Mo�e w�a�nie dzi�ki niej?
Po chwili zm�wili swoje modlitwy za spok�j zmar�ej. S�owa �Ojcze nasz� miesza�y si� ze s�owami kadyszu: �Niech b�dzie ws�awione i po�wi�cone wielkie Jego imi�.
� Oby dusza jej zosta�a zwi�zana w w�ze�ku �ycia! � powiedzia� smutno Hillel, zamykaj�cna sekund� oczy.
Za bram� cmentarn� adwokat zn�w sta� si� bardziej rozmowny, jakby przychodz�c na gr�b, zrzuci� kr�puj�ce brzemi�.
� W tym mie�cie nic si� przede mn� nie ukryje. S�ysza�em niepokoj�ce plotki o tobie. S� tacy,kt�rzy wini� ci� za wszystkie nieszcz�cia.
� Zd��y�em si� ju� do tego przyzwyczai� � powiedzia� Stern i za�mia� si� jakim� diabolicznym�miechem, p�osz�c siedz�c� na ga��zi wron�.
� Ja, oczywi�cie, nie wierz� w nie � doda� szybko Hillel. � Nieboszczyk Witwer, ten kt�rypoustawia� swoje rze�by na Rynku, z pewno�ci� te� by nie uwierzy�. Znam rodzic�w Sary Reddig. To zreszt� moja daleka rodzina. Mieszkaj� na Sygni�wce. Wiem, �e planowali �lub c�rki, a jej przysz�ym m�em mia� by� syn w�a�ciciela papierni ze Stanis�awowa. Obrzydliwie bogaty ch�opak. Rodzice, rzecz jasna, przyklepali ten zwi�zek. Sara mia�a tylko zdoby� dyplom. By�a...
� By�a nieprzeci�tnie zdolna � zako�czy� Stern.
� Tak. Jej ojciec i matka byli z niej dumni, lecz kiedy c�rka zbuntowa�a si� przeciw ich woli,po prostu wynaj�li jej mieszkanie.
� Trudno uwierzy�, �e spisali j� na straty.
� Ojciec got�w by� jej wybaczy� � powiedzia� Samuel � ale matka...
Samuel spojrza� na Jakuba pytaj�co, lecz kiedy zauwa�y� zamy�lenie kolegi, niespodziewanie zmieni� temat i zacz�� barwn� opowie�� o �ydowskiej orkiestrze ze Lwowa, przygrywaj�cej teraz na weselach w palesty�skim kibucu.
Kiedy po trzech godzinach Jakub pojawi� si� w domu, Anna mog�a wreszcie da� upust emocjom.
� I co, jeste� zadowolony? Hillel jest dla ciebie wa�niejszy ni� rodzina? Szwendasz si� z nimod wczoraj, nara�aj�c si� na kpiny. A mo�e si� ju� do niego przeprowadzi�e�?
� Byli�my na cmentarzu zobaczy� gr�b So�owiowej � zacz�� tak spokojnie, jak tylko potrafi�. �To rosyjska hrabina � doda�. � Samuel opowiada�, �e �piewa�a Werty�skiego i �e by�a mistrzyni� w sma�eniu rydz�w.
� Zdziecinnia�e�? Zostawiasz mi na g�owie dom, bo jaka� ruska hrabina zawodzi�a romansei sma�y�a grzyby? Zapominasz o swoich obowi�zkach, no, ale skoro ju� jeste�, mo�e jej co� wreszcie powiesz. Niech przestanie trajkota�, bo obudzi ma�ego.
� Kto?
� Kasia! Niech przestanie mnie dra�ni� tym idiotycznym prymitywnym akcentem.
� �Lwowskiej Fali� s�ucha ca�a szko�a. Nie wydaje ci si� zabawne, �e na�laduje To�ciai Szczepcia?
� Beznadziejne mizdrzenie si� do publiczno�ci. Obawiam si�, �e Magda te� przyk�ada si�do tego. Zastanawia�am si� na powa�nie, czy...
� Daj spok�j! Nie lubisz jej, bo jeste�...
� Tak, jestem ponuraczk�, kt�rej ka�ecie �mia� si� na zawo�anie.
� Mamo, tak m�wi� wszyscy w naszej klasie � odpowiedzia�a krn�brnie c�rka.
� No i masz to swoje wychowanie! Zobaczysz, jeszcze kiedy� ta twoja kochana c�reczkapodniesie na mnie r�k�. � Zaraz jednak, widz�c w oczach pasierbicy �zy, po�a�owa�a tych s��w. Ale nie zrobi�a nic, by im zapobiec. Nie zatrzyma�a te� Kasi, gdy ta wybieg�a z domu do kole�anki.
Dlaczego tak bardzo j� kocha� i wcale tego nie ukrywa�? Dlaczego da�by si� za ni� posieka�? Niekiedy, patrz�c na baraszkuj�cego Piotrusia, odgania� od siebie natr�tn� my�l, �e nie jest jego ojcem, �e jest nim kto�, kogo Anna pozna�a, gdy pracuj�c w �Kurierze�, zaniedbywa� j�. Ale my�li te ust�pi�y szybko, gdy Anna rzuci�a przekornie:
� No, sp�jrz na Piotrusia! Wykapany tatu�, ro�nie ma�y uparciuch! No, no! Nie gniewaj si�,mamusia tylko �artowa�a, prawda, synku? Teraz tatu� si� ubierze i p�jdziemy razem na spacer do Cetner�wki. Zobaczymy wiewi�rki i kwitn�ce kasztanowce.
Anna zamilk�a i spojrza�a na m�a. U�miecha� si�, jakby zgadzaj�c si� na jej propozycj�, wi�c wsta�a z fotela i szybko posz�a si� ubra�. Ubra�a te� Piotrusia i po kwadransie wesz�a do salonu.
Jakub nadal siedzia� zamy�lony, przewracaj�c strony gazety.
� Szukasz czego�?
� Przepraszam � odpowiedzia� i szybko si� poderwa�. � W�a�nie znalaz�em co�, od czego b�dziezale�e�...
� Czyje� �ycie? � doko�czy�a Anna. � Ale chyba nie nasze, bo ty dalej bujasz w ob�okach.
Nie kryj�c z�o�ci, sama posz�a na spacer z Piotrusiem, lecz po nieca�ej godzinie wr�ci�a. Gniew szybko jej przeszed�. Kupi�a nawet dla Jakuba piwo marcowe, a dla Kasi malinowego lizaka i precle.
� Kuba, czy musimy si� wiecznie k��ci�? � rzuci�a ze skruszon� min�, stawiaj�c przed nimnape�niony kufel. � Tak mi przykro, �e si� unios�am � poca�owa�a go mocno � ale gdyby� nie robi� mi ci�gle na z�o��, �yliby�my jak po �lubie. Pami�tasz?
Nie wychodzi�a z jego gabinetu. Patrzy�a, jak analizuje jaki� tekst i szybkimi ruchami o��wka nanosi poprawki.
� Je�li masz ch�� teraz popracowa�, nie b�d� ci przeszkadza�. Przyjd� p�niej, zgoda?
� Zgoda, kochanie.
By�a o niego zazdrosna, tak jak on kiedy� o ni�, lecz nie chcia�a si� do tego przyzna�. Ci�gle mia�a wra�enie, �e inne kobiety zbyt d�ugo na niego patrz�, obserwuj�c jego szpakowate w�osy, wyprostowan� sylwetk� i energiczny ch�d.
Dlaczego pod jego nieobecno�� zagl�da�a do jego pokoju, szukaj�c jakiego� namacalnego �ladu, jakiego� bibelotu, kt�ry potwierdzi�by jej w�tpliwo�ci? Co takiego si� sta�o, �e a� tak zacz�o jej na nim zale�e�?
Odk�d jej figura po porodzie nabra�a bardziej kobiecych, zaokr�glonych kszta�t�w, stale wypytywa�a go, dok�d idzie i kiedy wr�ci, jakby czu�a si� zagro�ona, jakby si� obawia�a, �e pewnego dnia wybierze m�odsz� i �adniejsz�, cho�by jedn� spo�r�d gotowych na wszystko, zadurzonych w nim studentek.
Podoba� jej si� jego swobodny styl bycia i wygl�d. Lubi�a patrze�, jak wychodzi� z �azienki w samych spodenkach, idealnie ogolony nowoczesn� brzytewk� Toledo, kt�r� mu kupi�a na imieniny. Pachn�cy kosmetykami z fabryki Ihnatowicza, z podniecaj�c� m�sk� nut�. Mia� zwyczaj przeczesywania w�os�w palcami i nikt na ca�ym �wiecie � by�a pewna � nie robi� tego tak uwodzicielsko. I by�o w nim jeszcze co�, czego si� ba�a i co poci�ga�o j� w nim najbardziej � szalona wyobra�nia, pozwalaj�ca mu z �atwo�ci� kreowa� coraz to nowe �wiaty.
� Czy m�oda mama pami�ta, �e za tydzie� jej urodziny? Masz jakie� specjalne �yczenie?
� Tylko jedno. � Zacz�a si� tajemniczo u�miecha�, patrz�c mu w oczy. � Nazywa si�Marechal Niel�, jak minister wojny za Napoleona III.
� A co to takiego?
� Zgadnij! Chc�, �eby� posadzi� j� przed domem, przy ganku. To specjalna, stara odmiana,kt�rej nie trzeba przycina� na wiosn�. Jest boska. Ma delikatne, z�ote p�atki. Kupisz mi j�?
Domy�li� si�, �e chodzi o r��, i natychmiast si� zgodzi�.
Kiedy wysz�a, Jakub po�o�y� si� na kozetce i si�gn�� po gazet�. Popijaj�c piwo, z zadowoleniem ogl�da� trzeci� stron� �Kuriera� z wielk� reklam� szamponu ELIDA. Lubi� sp�ywaj�ce na niego skupienie, gdy w domu panowa�a cisza. Kolejny raz zlustrowa� rycin� polskiego bombowca P-37 ��o��, kt�ry na wystawie lotniczej w Bia�ogrodzie okaza� si� mi�dzynarodowym szlagierem, a potem nagle przypomnia� sobie ohydne zaproszenie, kt�re pokaza� mu Manio. Co�, co wry�o mu si� w pami�� i prze�ladowa�o go przez ca�y dzie�: dwie zro�ni�te czo�ami g��wki z rozlanego czerwonego atramentu i szkic Diany stoj�cej w rozkroku na kamiennym postumencie niczym �yczakowska kurwa. Intencje artysty by�y jasne: nied�ugo na Rynku pod ratuszem ma si� rozegra� kolejny dramat.
�roda, 11 maja�
Tego dnia na ostatniej stronie �Kuriera�, obok reklamy proszk�w od b�lu g�owy �z kogutkiem�, pojawi� si� rysunkowy �art przedstawiaj�cy chmur�, kt�ra upar�a si� rzuca� cie� na wielkie kr�lewskie miasto. Karykaturzysta (ukryty pod inicja�ami R.Z.) narysowa� olbrzymiego goryla pa�aszuj�cego pomara�cz�. T� apetyczn� pomara�cz� by�a oczywi�cie wypi�ta pod niebo kopu�a ko�cio�a Dominikan�w.
� Nie bawi ci� ten dowcip? � Stern spojrza� na Wilg� zza gazety.
� Nie zmieniaj tematu! � odpowiedzia�a rzeczowo. � Odnosz� wra�enie, �e kr�cimy si� w k�ko,a mo�e lista, kt�r� mi da�e�, jest za kr�tka?
� Bardzo prosz�, mo�esz mnie do niej dopisa�!
Wilga odczeka�a, a� zrobi t� swoj� min� zbitego psa.
� Nakre�li�am jego portret psychologiczny i jestem pewna, �e to �aden z twojej g�wniarzerii.
Tym kim� jest kole� twojego pokroju, a nie te dzieciaki.
Stern nie przej�� si� jej z�o�liwo�ci�.
� Zi�ba sprawdza� mnie sto razy. Ja mam alibi!
� Tu nie chodzi o twoje g�wniane alibi! � sykn�a, zabieraj�c mu gazet�. � Ten kto� ma wyra�n�przyjemno�� w uk�adaniu makabrycznego pasjansa. To nie jest jakie� tam d�gni�cie kos� na �yczakowie. � Spojrza�a z g�ry na Sterna. � Kiedy pracowa�am w ��dzkim �Kurierze�, zainteresowa�am si� nowoczesn� teori� kompensacji, wymy�lon� przez Adlera. Facet wyk�ada� na Columbii i zmar� przed rokiem w Aberdeen, w Szkocji.
Stern wytrzeszczy� oczy, udaj�c zas�uchanego studenta.
� Prosz� ci�, nie b�aznuj. Jego teoria stara si� wyja�ni� nieracjonalne zachowania ludzi.Kompensacja to takie dzia�ania w zamian, rozumiesz? Wyr�wnanie rachunk�w. Je�li czego� nie mog� zrobi�, to mog� zrobi� co� innego � co�, co podniesie m�j presti�.
� Je�li nie mam wyboru?
� Zgadza si�. Mog� wykona� inne, r�wnie skomplikowane zadanie, aby odczu� tylkosatysfakcj�. To tak, jakby� zrezygnowa� z pracy dziennikarskiej i na nowo po�wi�ci� si� uczelnianej karierze.
� Nie b�d� wredna!
� Staram si�, jak umiem, wyja�ni� ci mechanizm zjawiska. Wed�ug mnie ten kto�, kogoszukamy, w podobny spos�b realizuje sw�j plan, chc�c zwr�ci� na siebie uwag�.
Stern przez chwil� milcza�, a potem nagle uderzy� pi�ci� w biurko.
� Mam! Ca�kiem wylecia�o mi z g�owy. Jest jeszcze jeden student, kt�rego nie wzi�li�my poduwag�.
� Kto?
� By� u mnie trzy, mo�e cztery razy i po pami�tnych �wiczeniach przeni�s� si� do innej grupy.
� Wreszcie zaskoczy�e�! Powiedz o nim co� wi�cej! � Poderwa�a si� zaciekawiona.
� Ma na imi� Robert. Nazwisko... Balecki... Nie, Barecki! Wysoki, kr�tko ostrzy�ony blondyn.Przeci�tny, nic specjalnego, nic, co mog�oby si� rzuca� w oczy. Chocia�... mo�e rozko�ysany ch�d i wysportowana sylwetka? Nosi� granatow� marynark� i stalowoszary krawat. Widzia�em, jakim wzrokiem ten szczeniak patrzy� na Sar�, by� chyba te� zazdrosny o Szymona.
� Co� mi si� wydaje, �e tych adorator�w by�o wi�cej? � Spojrza�a na niego pytaj�co.
Stern nie przej�� si� jej komentarzem.
� Kto� mi powiedzia� � ci�gn�� � �e to syn oficera, kt�ry przyw�aszczy� sobie pu�kow� kas�i zosta� za to zdegradowany. G�o�na sprawa. By�y naciski z g�ry i Manio pr�bowa� j� wyciszy�. Oskar�enie ojca zbieg�o si� z rezygnacj� ch�opaka z moich zaj��. Ca�a grupa zacz�a go bojkotowa�. Koledzy nie chcieli mu podawa� r�ki, a kole�anki nie odpowiada�y na �dzie� dobry�.
Facet ze wstydu ma�o nie zapad� si� pod ziemi�.
� Gdzie mogliby�my go znale��?
� O ile mnie pami�� nie myli, nale�a� do jakiej� uczelnianej reprezentacji. Zapasy albo boks. Tojeden z tych biedak�w, kt�rych rodzice na si�� pchaj� na uniwersytet. Mo�e by� w sali treningowej albo na zawodach. Pewnie �wiczy pady albo grzmoci w worek treningowy, zamiast studiowa� logik�. Je�li mnie zobaczy, mo�e si� czego� domy�li�. By�oby lepiej, gdyby� ty spr�bowa�a z nim pogada� i...
� Dzi�ki za propozycj�. Mam go poprosi�, �eby zademonstrowa� na mnie pr�bk� swychumiej�tno�ci?
Stern nabra� pot�ny haust powietrza i nie czekaj�c, a� Wilga si� rozmy�li, zadzwoni� do dziekanatu i zapyta� o Bareckiego. Dowiedzia� si�, �e jego dawny seminarzysta zaniedbuje nauk�, skupia si� wy��cznie na treningach i prawdopodobnie wkr�tce b�dzie skre�lony z listy student�w.
Sekretarka powiedzia�a te�, �e zaj�cia sportowe sekcji boksu odbywaj� si� przed obiadem w sali treningowej przy stadionie Pogoni i w�a�nie tam, wed�ug wszelkich znak�w na niebie i ziemi, powinien si� teraz znajdowa� pan Robert.
� Zaprowadz� ci� tam. B�d� w pobli�u, a gdyby co� ci grozi�o... � Stern nie ust�powa�.
� To co? Mam zawo�a� trenera?
� A wiesz, �e to nieg�upi pomys�. � Jakub u�miechn�� si� pod nosem.
� A dalej?
� Zr�b z nim wywiad. Dam ci welteksa. Na pocz�tek pstrykniesz mu kilka zdj��, a potem, jakprzysta�o na pani� psycholog z dyplomem, b�dziesz ob�askawia� jego rogat� dusz�.
By�o dwadzie�cia po pierwszej, gdy Jakub i Wilga dotarli na stadion niedaleko parku
Kili�skiego. Tak jak si� um�wili, Jakub siad� na �awce kilkadziesi�t metr�w od wej�cia, a Wilga wesz�a do sali sportowej.
Dawno nie by�a w takim miejscu. Ostatnio chyba przed czterema laty, ucz�szcza�a wtedy na zaj�cia z wychowania fizycznego na studiach. Kiedy pada� deszcz, grywa�a w tenisa lub kometk�. Tyle �e u nich panowa� b�ogi spok�j, tu za� s�ycha� by�o odg�osy walki i przera�liwie �mierdzia�o m�skim potem.
Rozejrza�a si�, a potem pewnym krokiem podesz�a do posiwia�ego pana w bia�ym sportowym stroju, wygl�daj�cego na trenera.
� Nazywam si� Wilga de Brie, jestem dziennikark� �Kuriera�. Na pewno zna pan mojegokoleg�, redaktora Stanis�awa D�ugolat�. Dzi� mam napisa� za niego tekst o panu Robercie Bareckim. Redakcja uzna�a, �e to talent i �e warto, by czytelnicy mogli o nim co� dobrego przeczyta�. Czy pozwoli mi pan zrobi� kilka zdj�� i kr�ciutki wywiad do kroniki sportowej?
� To tamten ch�opak w granatowej koszulce � odpowiedzia� trener, wskazuj�c gwizdkiemna sportowca podskakuj�cego w ko�cu sali. � Przygotowuje si� do spartakiady. Prosz� z nim za d�ugo nie rozmawia�, po rozgrzewce b�dzie mia� ostry sparing.
Wilga g�adko pokona�a pierwsz� przeszkod�, potem, klucz�c mi�dzy m�odymi m�czyznami (przygl�daj�cymi si� jej z wyra�nym zaciekawieniem), dotar�a do przeciwleg�ego rogu sali, gdzie Robert Barecki wykonywa� mordercz� seri� pod-skok�w ze skakank�. Ch�opak ci�gle przyspiesza�, a� skakanka zdawa�a si� tworzy� wok� jego cia�a przezroczyst� ba�k�.
Wilga stan�a przed nim w odleg�o�ci kilku metr�w i zacz�a mu si� natarczywie przygl�da�.
M�odzieniec stara� si� nie zwraca� na ni� uwagi, lecz w ko�cu, zaaferowany, nadepn�� na sznur.
� Czy pan Robert Barecki? � Zamacha�a mu przed oczami legitymacj� prasow�.
Osi�ek zamar� na moment, zastanawiaj�c si�, z kim ma do czynienia, i w ko�cu pod spojrzeniem Wilgi pokornie spu�ci� wzrok.
� Jestem dziennikark� �Kuriera�, nazywam si� Wilga de Brie. � Wyci�gn�a do niego r�k�.
Dryblas uk�oni� si� i milcz�c, zamkn�� jej kruche palce w swej wielkiej, spoconej d�oni.
� Rozmawia�am z pana trenerem. Pozwoli� mi zrobi� z panem kr�ciutki wywiad. � Z ulg�wyzwoli�a r�k� z u�cisku. � Prosz� si� nie obawia�. B�d� czeka�a na pana przy wyj�ciu.
� A o co chodzi?
� S�ysza�am o panu wiele dobrego. � Zagra�a va banque. � Interesuje mnie pa�ska karierasportowa.
Robert Barecki zrobi� min�, jakby co� sobie kalkulowa�, wreszcie skin�� g�ow�.
� Je�li trener kaza�, to wyjd� � powiedzia� przyciszonym g�osem. � Prosz� zaczeka�, a� si�przebior�.
Wilga, rzucaj�c na lewo i prawo ciekawe spojrzenia, skierowa�a si� ku wyj�ciu. Usiad�a na �awce przy pokrytym bratkami klombie, przez ca�y czas obserwuj�c spaceruj�cego kilkadziesi�t metr�w od niej Jakuba Sterna.
Na boisku po prawej stronie alejki kilku ch�opak�w gra�o w szczypiorniaka, a nieco dalej, po lewej stronie, grupka dziewcz�t �wiczy�a skok wzwy� pod okiem instruktorki.
Wilga wyj�a aparat fotograficzny, nastawi�a przes�on� i ostro��. Czeka�a. Kiedy tylko zobaczy�a w drzwiach Bareckiego, b�yskawicznie wycelowa�a i zrobi�a mu kilka zdj��.
Ubrany w nowiutki granatowy dres student podszed� do niej, kryguj�c si� jak panienka.
� Zrobi�a mi pani zdj�cia?
� Tylko kilka uj��. Nie lubi�, jak kto� pozuje, sam pan przyzna, �e wygl�da si� wtedynienaturalnie.
� Jasne.
� Woli pan, panie Robercie, usi��� czy pospacerowa� ze mn�? � zapyta�a, staraj�c si� wczu�w psychik� rozm�wcy.
� Jest mi to oboj�tne � odpowiedzia� ch�opak, patrz�c na ni� z boku.
� W takim razie prosz�, by pan przy mnie usiad�. Na pocz�tek chcia�abym, je�li pan si� zgodzi,zosta� pana przyjaci�k�. Wiem, �e brzmi to zaskakuj�co, lecz je�li zdecyduje si� pan ze mn� wsp�pracowa�, postaram si� udowodni�, �e zaufanie do mnie mo�e si� panu op�aci�.
Barecki przyg�adzi� palcami blond w�osy obci�te na je�a. Niejasny pocz�tek nie nastraja� go do zwierze�, wyra�nie czeka� na pytania. Wilga wyj�a notatnik i zaostrzony o��wek.
� A gdybym na pocz�tek zapyta�a o pana zainteresowania? Nasi czytelnicy uwielbiaj� sfer�prywatn�. Pewnie lubi pan muzyk�? Je�li tak, to jak�? A mo�e czytuje pan ksi��ki?
� Owszem, lubi� muzyk�. Czasem s�ucham p�yt Ordonki albo ch�ru Dana, ale nie mam s�uchu.
A na ksi��ki nie mam ju� zupe�nie czasu. W zasadzie interesuje mnie wy��cznie sport.
� Doskonale rozumiem, sport jest wielkim wyzwaniem i ca�kowicie pana poch�ania. �Wilgazanotowa�a co� w notesie. � Znakomita odpowied�.
Po tym wst�pie przesz�a do w�a�ciwych pyta�.
� Czy kiedykolwiek pa�skie umiej�tno�ci przyda�y si� panu w trudnej sytuacji?
� Dlaczego pani o to pyta?
� Nie s�dzi pan, �e �ycie to nieustanna walka?
Barecki zn�w przyg�adzi� w�osy.
� Je�li tak pani uwa�a � odpowiedzia�, u�miechaj�c si� � ja te� si� z tym zgadzam.
� A gdybym zapyta�a inaczej. � Spojrza�a mu prosto w oczy. � Czy pana przesz�o�� nie b�dzieprzeszkod� w pa�skiej karierze?
� Nie rozumiem? � Barecki by� wyra�nie zmieszany.
� Wiele karier sportowych sko�czy�o si� w g�upi spos�b. Bywa�o, �e zawodnicy my�leli ju�nawet o igrzyskach, ale przeliczyli si�, bo ukrywali co�, co...
� Czy pani mnie straszy?
� Nie mam powodu. Chcia�abym tylko pozna� pewien szczeg� z pa�skiego �ycia.
Robert Barecki milcza�.
� Je�li odpowie mi pan szczerze, obiecuj�, �e grzecznie panu podzi�kuj� i wi�cej si� niespotkamy. Wi�c jak?
Milcza� nadal.
� Czy pami�ta pan, co robi� pan w nocy z pi�tnastego na szesnastego kwietnia?
Bokser zgi�� si� wp�, jakby nagle otrzyma� pot�ny cios w splot s�oneczny. Opar� �okcie na kolanach, a potem powoli wyprostowa� si� i cicho powiedzia�:
� Wiedzia�em, �e kto� do mnie z tym przyjdzie. Wiedzia�em, �e tego nie da si� ukry�. Bo�e,dlaczego mam do tego wraca�?
� Chcia�abym panu pom�c.
� Jak? Tego nie da si� cofn��. � Przetar� twarz wielgachn� d�oni�. � Z pocz�tku mia�em zamiarsi� przyzna�, ale...
� Ale co?
� To jaki� ob��d. Ja naprawd� nie mam z tym nic wsp�lnego.
� Wi�c to nie pan? � rzuci�a z wyra�n� kpin� w g�osie.
� Nie ja! Mo�e mi pani wierzy� albo i nie. By�a mi�dzy nami sprzeczka. Przetrzepa�em gotroch�, bo na to zas�u�y�. Za mojego ojca i za Sar�. Na moim miejscu pani post�pi�aby tak samo. Szydzi� ze mnie przy kole�ankach i kolegach. Innym te� dok�ada�. Zapisywa� swoje brednie w zeszyciku, a potem dawa� wszystkim na przerwie do poczytania. My�la�em, �e wcisn� mu te jego �wi�stwa do gard�a. Chcia�em za�atwi� nasze porachunki honorowo. Przechwala� si�, �e mi do�o�y. Um�wili�my si� wieczorem w parku, niedaleko uczelni. Bez �wiadk�w. Sama pani rozumie, �e nie mia� ze mn� szans. Zostawi�em go w krzakach, to moja wina, ale nic poza tym.
� Nie interesowa�o pana, czy �yje? � blefowa�a Wilga.
� Kiedy odchodzi�em, pr�bowa� si� podnie��. Jeszcze mnie wyzywa�. By�em pewien, �e za par�minut otrzepie si� i p�jdzie do domu. Zreszt� nikt mi nic nie udowodni.
� Myli si� pan. Znalaz� si� �wiadek.
� To niemo�liwe! � Robert Barecki poderwa� si� z �awki wystraszony. � Kto to jest? Znam go?
� Tego nie mog� panu powiedzie�.
� Pani k�amie!
� Mo�e to ustali� policja.
� Prosz� tego nie robi�. Trener wyrzuci mnie z dru�yny.
Wilga spojrza�a na boksera.
� Zastanowi� si�.
� Czy mog� teraz wr�ci� na trening? � zapyta� b�agalnie.
� Ale� oczywi�cie. Prosz� tylko zapisa� mi sw�j adres. � Poda�a mu notes i o��wek. � I nikomunie wspomina� o naszej rozmowie. Je�li zajdzie potrzeba, kto� pana wkr�tce odwiedzi.
Po powrocie do redakcji wci�� si� k��cili. Wilga chodzi�a nerwowo mi�dzy biurkami, Stern za� sta� przy oknie, pali� papierosa i strzepywa� popi� na parapet.
� Notes? To cwany typek. Wymy�li� jaki� tajemniczy zeszyt i my�li, �e nas na to nabierze. Niejest taki g�upi, jakiego udaje. Ale nie zapyta�a� go o najwa�niejsze.
� Mianowicie?
� W jaki spos�b jego poobijany sparingpartner wlaz� na fontann�? I dlaczego przebi� si�tr�jz�bem? Kto� go tam musia� przywie�� albo zanie�� na plecach. Zrobi� to w �rodku nocy, a mo�e wczesnym rankiem.
� Barecki by� przera�ony.
� Kapitalnie to odegra� przed tob�, a ty mu uwierzy�a�?
Wilga spokojnie prze�kn�a herbat�, odstawi�a fili�ank� i nie spiesz�c si�, odpowiedzia�a:
� To nie jest kwestia wiary.
� A czego?
� Ten facet jest niewinny i jestem tego pewna.
� Chryste, rozmawia�a� z nim kilkana�cie minut. M�wi�em ci, jakim wzrokiem patrzy� na Sar�?
Przecie� sama powiedzia�a�, �e do wszystkiego si� przyzna�.
Stern zgasi� papierosa w popielniczce i siad� za biurkiem.
� Powiedzia� tylko, �e kiedy odchodzi�, tamten ch�opak, swoj� drog� niez�a kanalia, jeszcze �y�.
Barecki to naiwny, gamoniowaty go��. Jego miejsce jest nie na uczelni, tylko na ringu.
� A mo�e na spacerniaku w Brygidkach?
� Co� mi si� wydaje, �e kpisz sobie ze mnie.
� Tak samo jak ty z niego zakpi�a�, ka��c mu czeka� na jakiego� wymy�lonego przez siebiefaceta.
� Mia�am na my�li ciebie! � Spojrza�a przenikliwie, k�ad�c przed nim wydart� z notatnikakartk� z adresem Bareckiego.
� Wybij to sobie z g�owy! � Stern wyra�nie zamierza� zako�czy� dyskusj�.
� Wi�c mo�e lepiej podnie� s�uchawk� i zadzwo� do swego przyjaciela Zi�by.
W milczeniu prze�kn�� k��liw� uwag�.
� Sama sobie z nim pogadaj! � odburkn�� cicho.
� Nie jeste� dzi� dla mnie uprzejmy � powiedzia�a oficjalnie i by zako�czy� niepotrzebny sp�r,doda�a szybko: � Jest kto�, o kim nie mamy poj�cia. Ten kto� nie dzia�a szablonowo. To wyj�tkowo bystry obserwator, kt�ry korzysta z nadarzaj�cej si� okazji.
� Amen! � przerwa� Stern i demonstracyjnie si� prze�egna�.
W tym momencie zadzwoni� telefon i oboje rzucili si� do s�uchawki. Wilga by�a pierwsza.
Z tryumfaln� min� spojrza�a na Jakuba.
� Tak. Jest. Oczywi�cie, �e mu przeka�� � odezwa�a si� powa�nym g�osem, potem odda�as�uchawk� Jakubowi.
� Jakub Stern, s�ucham.
� Tu m�wi ojciec. Czy m�g�by� przyj��, synu, i to zaraz? � us�ysza� zdenerwowany g�os.
� Naturalnie. Czy co� si� sta�o?
� Powiem ci, jak przyjdziesz � powiedzia� ojciec cicho i roz��czy� si�.
Zas�piony Jakub si�gn�� po p�aszcz i kapelusz.
� Co si� dzieje? � Popatrzy�a na niego zdziwiona.
� Zobaczymy si� p�niej � rzuci� i wybieg� na korytarz.
Na Kazimierza Wielkiego dotar� w nieca�e pi�� minut. Po drodze zastanawia� si�, co mog�o si� zdarzy�. Ojciec rzadko do niego telefonowa�. W�a�ciwie zrobi� to tylko raz, gdy jego brat Edek wyjecha� bez po�egnania do Hiszpanii.
Jakub wszed� do kamienicy �Pod Koz�� i biegiem pokona� dwa pi�tra. Zapuka� do drzwi i ju� po chwili ujrza� zatroskan�, poryt� zmarszczkami twarz ojca.
� Nie ma jej � us�ysza�. � Wr�ci�em z ko�cio�a, a jej ju� nie by�o. Jestem g�upi. Poszed�emna msz� za Marsza�ka. Spa�a jeszcze. Wracam, a jej nie ma. Szukam, przepad�a. Obszed�em podw�rko, p� ulicy, pyta�em s�siad�w i nie wiem, nie wiem ju�, Kubusiu, gdzie ona jest.
Jakub przytrzyma� roztrz�sion� d�o� ojca.
� Zg�asza�e� na policj�? � zapyta� g�o�no, pami�taj�c, �e po jakim� wojennym urazie ojciecgorzej s�yszy.
� Jeszcze mnie wy�miej� � fukn�� ojciec. � Powiedz�, �e stary Stern zwariowa�.
� Obiecaj, �e nie ruszysz si� z domu.
� Obiecuj� � powiedzia� bezradnym g�osem. � Kuba, po co ja wychodzi�em?
Jakub zszed� na parter i zapuka� do str�a. Drzwi otworzy�a jego op�niona w rozwoju c�rka.
Znami� na jej czole przypomina�o odcisk ub�oconej kociej �apy.
Kiedy Jakub zapyta� o swoj� matk�, dziewczynka zacz�a chichota�.
� Tak? Daji Ma�ci pypke. Ma�cia ma tera przysmak smaczny, mniam, mniam.
Potem parskn�a �miechem, pokaza�a palcem w d�, a potem z hukiem zatrzasn�a drzwi.
Jakub przez chwil� jeszcze sta�, zastanawiaj�c si�, co dziewczynka mia�a na my�li, a potem zszed� do piwnicy.
Piwnica rodzic�w znajdowa�a si� po prawej stronie korytarza. Wiele razy znosi� do niej ziemniaki na zim� albo � najcz�ciej wtedy, gdy odwiedza� rodzic�w z Ann� i Kasi� � przynosi� z niej na obiad przetwory.
Przekr�ci� kontakt i s�abe �wiat�o �ar�wki ods�oni�o ceglane �ciany pobielone wapnem. Zatrzyma� si� i nas�uchiwa�. Panowa�a cisza. Doszed� do ko�ca korytarza i zobaczy� znajome wej�cie z wymalowan� kred� dziewi�tk�. Na skoblu nie by�o jednak k��dki. Zaintrygowany pchn�� drzwi i zajrza� do �rodka. Omal nie zemdla� z wra�enia. Na drewnianym sto�eczku siedzia�a jego matka i bawi�a si� zostawion� przez Kasi� szmacian� lalk�.
� Teraz dam jej pi� � powiedzia�a, patrz�c na Kub� � a potem Mania p�jdzie grzecznie spa�.
� W domu damy jej pi�, mamo. Musimy i��, bo Mania jest zmarzni�ta i g�odna.
� Tak, damy jej pi� w domu � zgodzi�a si�, wychodz�c z nim pos�usznie, tak jakby w tymmomencie zako�czy�a zabaw�.
Kuba si�gn�� jeszcze na p�k� po butelk� z sokiem malinowym i wek z piklami, a potem zamkn�� piwnic� i zaprowadzi� matk� do mieszkania.
Ojciec mia� �zy w oczach. Zabra� przetwory od syna i roztrz�siony poprosi� go, by zosta� z nimi jeszcze kilka chwil, a� przyjdzie piel�gniarka. Jakub niewiele m�wi�. S�ucha� �al�w ojca i potakiwa� matki, kt�ra znalaz�szy si� w swoim mieszkaniu, zn�w by�a zwyczajn� pani� Stern.
Kiedy przysz�a piel�gniarka, ojciec poczu� si� pewniej.
� Mo�esz ju� i��, ch�opcze � oznajmi� dziarsko. � We tr�jk� damy sobie rad�.
� Damy sobie, �obuziaku, rad� � zapewni�a matka, przytulaj�c si� do m�a. � Odwied�cie nas w niedziel�!
W drodze do redakcji, przywo�a� w pami�ci odleg�e zdarzenie, kt�re tkwi�o w nim jak zadra. Mia� wtedy pi�� lat. Poszed� z rodzicami na festyn odbywaj�cy si� na rynku. Rodzice na chwil� spu�cili go z oczu i natychmiast zgubi� si� w t�umie. Na pr�no zap�akany ich szuka�, przeciskaj�c si� przez t�um doros�ych, i wtedy jaka� mi�a kobieta wzi�a go za r�czk�. Opowiedzia�a histori� o biednym ptaszku, kt�ry wypad� z gniazdka, i zaprowadzi�a do swego domu przy czarnej kaplicy Boim�w.
Nieznajoma prosi�a, by zwraca� si� do niej �ciociu�, a by�a bardziej czu�a (ta my�l utkwi�a mu w g�owie) ni� rodzona matka. Kiedy zapad� zmierzch, �ciocia�, przyk�adaj�c palec do ust, zaprowadzi�a go do wn�trza kaplicy i pokaza�a pod sufitem u�miechni�tego anio�ka. Powiedzia�a, �e w�a�nie on jest takim anio�kiem, kt�rego b�dzie strzeg�a do ko�ca �ycia.
Spodoba�a mu si� ta zabawa. Zgodzi� si� by� anio�kiem u nowej �cioci� i pewnie zosta�by z ni� d�u�ej, lecz po trzech dniach poszukiwa� jego przygod� przerwa�a policja. Nad ranem wywa�ono drzwi i uwolniono go z niewoli.
Jakub pami�ta�, �e p�aka� i chcia� p�j�� za now� �cioci�� na komisariat. C�, jego mama nie mia�a tak pi�knych niebieskich oczu ani wspania�ego obrazka na �cianie, z kt�rego u�miecha�a si� Matka Boska.
Ale przygoda zdradzi�a te� pewn� tajemnic� � Edek, starszy o trzy lata brat, wcale nie by� zmartwiony jego znikni�ciem. Ju� nast�pnego dnia przeni�s� do swego pokoju jego najlepsze zabawki, utrzymuj�c, �e teraz mu si� nale��. Ma�y Kuba mia� ochot� go za to zabi�. Ta my�l zapad�a w nim na d�ugo. I zawsze, ile razy pomy�la� o nieobecnym bracie, wraca�y do niego te wstydliwe wspomnienia.
Teraz doros�y Edek zaszy� si� gdzie� w Hiszpanii i nie dawa� znaku �ycia. Mo�e strzela� do pikuj�cych samolot�w z Legionu Condor w Sierra de Guadelupe? Jakub Stern przegl�da� niedawno �Polsk� Zbrojn��. Informacje z hiszpa�skiego frontu nie robi�y ju� na nim wra�enia.
Europejski kocio� wrza� od miesi�cy, przygotowuj�c si� do bardziej spektakularnych fajerwerk�w.
Siedzieli na poddaszu, w ma�ej redakcyjnej kawiarence otwieranej tylko dla specjalnych go�ci. Andrzej Zi�ba wpad�, jak utrzymywa�, ca�kiem przypadkowo. Odwiedzi� naczelnego, a potem, korzystaj�c z okazji, zaszed� do Sterna na pogaw�dk�.
� Wi�c nigdy nie spotyka�e� si� z Sar� Reddig? � zapyta�, starannie ogl�daj�c obgryzionepaznokcie. � No, ch�opie, przecie� wiem, �e si� z ni� spotyka�e�. Mam ci poda� daty i miejsca?
� Musia�em z ni� co� wyja�ni�.
� A wi�c jednak! � Inspektor nie kry� zadowolenia, �e dziennikarz nabra� si� na jego star�sztuczk�. � To by�o z twojej strony nierozwa�ne. M�ody, atrakcyjny asystent uwodzi studentk� o z�otych w�osach, kt�re potem...
� O co ci chodzi? Chcesz, �ebym si�, kurwa, do czego� przyzna�? �e to w�a�nie ja jestem tymczubkiem, kt�ry tylko czeka, by obedrze� kogo� ze sk�ry? � Stern straci� wreszcie cierpliwo�� i zacz�� si� drze�. � Tak, spotyka�em si� z ni�, nie pami�tam ile razy. To si� zacz�o niewinnie i Anna nie mo�e si� o tym nigdy dowiedzie�. Ma�a zaprasza�a mnie do swojej kawalerki na Zamarstynowie, niedaleko p�tli tramwajowej. Niekr�puj�ce wej�cie, wiecznie pijany str�. Robi�a kolacj�, zapala�a �wiece, puszcza�a z gramofonu muzyk�, siada�a naprzeciwko mnie w rozchylaj�cej si� podomce... W�a�nie to chcia�e� us�ysze�?
Jakub nie uwa�a� tego za zdrad�, chocia� kilka razy le�a� z ni� w ��ku. Dotyka� jej nabrzmia�ych piersi, pie�ci� je, ca�owa�, lecz by�o to raczej poddanie si� instynktowi ni� wyrachowana gra obliczona na zrujnowanie zwi�zku z Ann�. Jaka� dziwna wzajemna fascynacja sprowadzi�a ich na manowce i musieli si� z tym kry�. Zw�aszcza Sara, kt�rej spojrzenia rzucane w jego kierunku mog�yby ich zdradzi� na uczelni. Jak do tego dosz�o, �e pora�eni szale�stwem obmy�lali te ociekaj�ce krwi� historie? Uzupe�niali si� w swych fascynacjach, doprowadzaj�c si� niemal do ob��du.
Nagle Stern przypomnia� sobie, jak to Sara w swoje urodziny wypi�a za du�o wina i kaza�a mu przywi�za� si� do ��ka.
� Zg�upia�a�? Nigdy tego nie zrobi�!
� Prosz� ci�, Kuba! Nie znasz si� na �artach? No, nie b�j si�, tch�rzu. To tylko taka zabawa!
Sam nie wiedzia�, dlaczego jej wtedy pos�ucha�. Mo�e dlatego, �e by�a zjawiskiem i to ona rozdawa�a karty w tej grze? Podniecona zdj�a jedwabn� halk� w czerwone serduszka. Spojrza�a mu dziko w oczy, jakby nakazuj�c rozpocz�cie generalnej pr�by. Wtedy przywi�za� j� do ��ka i nagle oboje zamienili si� w wyg�odnia�e bestie. To by� stan uniesienia, jakiego nigdy przedtem nie prze�ywali. Jakub si� przerazi�. Przy�apa� si� na my�li, �e po przekroczeniu mrocznej granicy m�g�by z �atwo�ci� dokona� tego, co wymy�li�a Sara.
Po tym spotkaniu opami�ta� si�. Mia� zamiar z ni� zerwa�, zastanawia� si�, kiedy jej to powiedzie�, lecz wci�� brakowa�o mu odwagi. Gdyby nie jej nag�e znikni�cie i tragiczna �mier� (niczym biblijna kara za grzechy), wszystko mog�oby si� jeszcze zdarzy�.
Zi�ba, widz�c zamy�lenie Jakuba, u�miechn�� si� tryumfalnie. Got�w by� poklepa� dziennikarza po plecach, byleby ten nie przerywa� i doci�gn�� do momentu, kt�ry on uzna za niezbity dow�d.
� Mieli�my wiele wsp�lnych temat�w � ci�gn�� Stern, przypominaj�c sobie zakrwawion�jedwabn� halk�, kt�r� zobaczyli z Wilg� wtedy, w rotundzie.
� W to nie w�tpi� � przerwa� mu inspektor i otworzy� now� paczk� papieros�w. Podsun��dziennikarzowi, a kiedy ten odm�wi�, sam wyj�� papierosa, z namaszczeniem przetoczy� go mi�dzy palcami, obw�cha� i zapali�.
� Interesowa�y j� patologie � doko�czy� Jakub. � Czasem jaka� niezrozumia�a si�a ci�gnie teniebia�skie istotki...
� Jak �my do p�omienia �wiecy? � powiedzia� przymilnie inspektor. � A jak wszystko jejprecyzyjnie wyja�ni�e�, wtedy nie wyda�a ci si� ju� tak pon�tna, co? Pomy�la�e� sobie, �e gdyby Anna dowiedzia�a si� o waszych spotkaniach, ca�e wasze �ycie zamieni�oby si� w kup� g�wna. A ta perspektywa...
Stern poderwa� si� i obrzuci� inspektora nienawistnym spojrzeniem.
� Przepytywa�e� mnie sto razy. Je�li wiesz, �e to ja, dlaczego mnie nie aresztujesz?
Zi�ba nie ruszy� si� z miejsca, a cyniczny u�mieszek nie schodzi� mu z twarzy. Patrz�c na Jakuba, zaci�gn�� si� z lubo�ci� i powoli wypu�ci� dym.
� Co� sobie przypomnia�em.
� Co takiego?
� Ile to razy upokorzy�e� mnie t� swoj� chamsk�, dziennikarsk� but�. Ile razy robi�e� ze mnieprzy �wiadkach balona. Te konferencje prasowe, na kt�rych musia�e� b�yszcze� moim kosztem, te wredne docinki przy moich kumplach. Zabrak�oby palc�w u r�k i n�g, �eby to wszystko zliczy�, a teraz b�agasz mnie o �ask�? Mam pomin�� w raporcie, �e u niej bywa�e�, �e by�a twoj� kochank�?
Stern siad� naprzeciw Zi�by z za�o�onymi r�kami.
� A czy powiedzia�em ci, �e by�a? � zapyta� cicho.
� Przecie� sam przyzna�e� przed chwil�, �e puszcza�a p�yty i zapala�a �wiece...
� Tylko to, nic wi�cej. A to �wi�cej� jest o wiele ciekawsze od tego, co do tej pory s�ysza�e�.
Zi�ba bezwiednie zagryz� papierosa. Zawsze tak robi�, gdy si� denerwowa�. I teraz poczu� w ustach szczypi�ce wi�rki tytoniu, kt�re zacz�� zbiera� z j�zyka i w�ciekle wrzuca� do popielniczki.
� Zazdro�cisz mi? � Dziennikarz nie ust�powa�.
� Co powiedzia�e�?
� �e mi teraz zazdro�cisz!
� O czym ty, hebesie, bredzisz?
� A o tym, �e polecia�a na mnie naj�adniejsza studentka z ca�ego wydzia�u, �e sp�dzili�my razemdziesi�tki godzin i �e byli�my z sob� szcz�liwi. Proste? Tego nie mo�na kupi� w twoich tanich burdelikach, tego si� nie da zamieni� na �adne pieni�dze. Mia�e� jakie� kobiety, wiem, �e mia�e�, lecz nie wytrzyma�y z tob�, bo �adna normalna baba z tob� nie wytrzyma.
Zi�ba zrobi� si� szary na twarzy. Nawet w najczarniejszych snach nie przypuszcza�, �e Stern tak mu si� odwzajemni, �e jego pycha wylezie z niego jak s�oma chamowi z but�w.
� Przepraszam � us�ysza�. � Zagalopowa�em si�, ale...
� Ale? � Zi�ba spojrza� na niego spode �ba. � A ja ci�, kurwa, kwadrans temu broni�em przednaczelnym. Nadstawia�em za ciebie pier� jak za rodzonego syna. I tak mi si� teraz odwdzi�czasz?! Dochodz� do mnie niepokoj�ce wie�ci, �e pr�bujesz robi� co� na w�asn� r�k� i wci�gasz do gry t� nawiedzon� g�wniar�. Jej te� chcesz zaimponowa�? Wiem, �e par� razy by�a na uniwersytecie i spotyka�a si� ze studentami! Ludzie wpadaj� po tych zab�jstwach w histeri� i wszystko mi donosz�, nawet to, �e twoja Wilga de Brie, czy jak jej tam, przebra�a si� za sprz�taczk�! �azi�a po korytarzu ze szmat� i wiadrem. Rozpytywa�a monter�w, robi�a �po kryjomu� zdj�cia, zagl�da�a do sal wyk�adowych i do dziekanatu... � Inspektor zawiesi� g�os. � Oczywi�cie mo�esz milcze�, masz do tego prawo, ale ostrzegam ci�...
� Po co kluczysz? � zrewan�owa� si� Stern ze z�o�ci�. � Mam do ciebie zadzwoni�? I zda� cirelacj�?
� Kuba, do niczego ci� nie zmuszam. I tak zrobisz po swojemu!
Obra�ony Zi�ba ostentacyjnie w�o�y� r�k� do kieszeni i wyszed� bez po�egnania.
Po spotkaniu z inspektorem Stern nie mia� ju� nastroju do pracy. Przez chwil� jeszcze siedzia� w kawiarence, przeklinaj�c w duszy namolnego policjanta, a potem zszed� do swego pokoju. W po�piechu w�o�y� p�aszcz, zabra� kapelusz i teczk� i wyszed� do domu, zapominaj�c nawet po�egna� si� z Wilg�. Po drodze odebra� z sekretariatu zaadresowan� do siebie przesy�k�.
Naprzeciwko kancelarii mie�ci�a si� �depeszownia�, w kt�rej siedzia� stary Fred Organista, przezywany Macza��. Od wielu lat przynosi� na biurko naczelnego (wpierw Krezusa, a teraz Mania) najnowsze depesze. Kiedy� by� wzi�tym redaktorem i tak jak Jakuba interesowa� go lwowski pitawal, ale si� rozpi�, i tylko ze wzgl�du na jego chlubn� dziennikarsk� przesz�o�� Manio nie mia� sumienia wyrzuci� go na bruk.
Mimo stara� nie uda�o si� przej�� Sternowi niepostrze�enie obok nudz�cego si� jak mops kolegi.
Macza�a wychyli� si� b�yskawicznie ze swej kajuty.
� Mam ci�, Kubu� � rzuci� poufale. � Nie zajrzysz do mnie?
� Spiesz� si�, mo�e innym razem.
� A je�li chowam dla ciebie co� ekstra?
� Co znowu?
Fred wyci�gn�� depesz� i wtedy dolecia� do Sterna wyra�ny zapach �magi.
� Przed chwil� PAT poda�a, �e w okolicy Wilna w�ciek�a wilczyca zagryz�a siedmioletniegobrzd�ca � powiedzia�, �api�c go za rami�.
� Fred, nie mam dzi� nastroju do �art�w � rzuci� Stern i si�� uwolni� si� z obj�� pijanego kolegi.
� Kuba, jeste� pod�y! � krzycza� tamten. � Zapomnia�e�, �e gdyby nie ja, by�by� zerem!
Jeszcze przez kilka godzin nie by� zdatny do �ycia. Jak za dawnych czas�w, kiedy harowa� jak w� po nocach, wszed� do swego gabinetu, zamkn�� si� na klucz, a potem rzuci� na kozetk� i momentalnie zasn��.
Wessa�a go przera�liwa pustka. Czer� tak idealna, jakby w og�le nie istnia�. Kiedy wreszcie si� obudzi�, nie pami�ta� �adnego snu ani my�li, nie czu� te� lewej r�ki, kt�r� przydusi� cia�em do oparcia. Przez kilkana�cie sekund przywraca� j� do �ycia, czekaj�c, a� ust�pi mrowienie.
Wreszcie podni�s� si� i z niewyra�n� min� zszed� do Anny.
� Spa�em � oznajmi�, przecieraj�c twarz.
� Wiem, Magda mi powiedzia�a. Dzieci nie doczeka�y si� tatusia i posz�y do ��ek, a jaod godziny czekam na ciebie z kolacj�. � Podsun�a mu kanapki z w�dzonym �ososiem i zielon� herbat� w chi�skiej fili�ance z �urawiem, kt�r� tak lubi�. � Bo�e, co za dzie�, ile by�o cudownych wra�e�.
� Na jeden dzie� a� zanadto � zauwa�y� Jakub, przypominaj�c sobie telefon od ojca, matk�w piwnicy, a na koniec przygn�biaj�c� rozmow� z bezczelnym Zi�b�.
� Musz� ci si� pochwali�: szef chce da� mi podwy�k�.
� Lepiej niech da, a nie opowiada � powiedzia� z przekor�, odstawiaj�c fili�ank�.
� Nie wyg�upiaj si�. To solidna firma.
� Nie taka jak moja?
Prze�kn�a jego k��liw� uwag�, bo mia�a wobec niego inne plany. Patrzy�a na Kub� po��dliwym wzrokiem, jakby nie widzia�a go od miesi�ca.
� Co tak mi si� przygl�dasz?
� Ciesz� si�, �e jeste�. Chyba mog� mie� swoje marzenia?
� Jakie? � zapyta�, unikaj�c jej wzroku.
� Chcia�abym by� dzi� w pewnym miejscu! � Przeci�gn�a si� zmys�owo. � Ale wiem, �e toniemo�liwe!
� Gdzie?
� W stolicy Rzeszy, w Berlinie!
� Oszala�a�?
� Nie czytasz w�asnej gazety? Wczoraj otwarto tam mi�dzynarodowy kongres ogrodniczy podznakiem...
� Hakenkreuza?
� Pod znakiem r�y! � powiedzia�a, udaj�c obra�on� i obracaj�c si� do niego plecami. � To dlamnie najwi�ksze �wi�to. I nie ma nic wsp�lnego z g�upi� polityk�, o kt�rej w k�ko gadaj� nudni faceci!
� Jasne, �R�a jest r�, jest r�, jest r � wyrecytowa�. Potem wsta� i niespodziewaniepoca�owa� Ann� w obojczyk, a� przeszed� j� dreszcz.
Kwadrans p�niej le�eli ju� w ��ku i kochali si�. Jakub jednak wci�� widzia� przed oczami Sar�, kt�ra z przy�o�onym do ust palcem nakazywa�a mu milczenie.
Anna szybko zasn�a. Zwykle zasypia�a pierwsza, tak by�o i teraz. Lekko spocona
i zrelaksowana le�a�a na wznak, r�wno oddychaj�c. Jakub ostro�nie odchyli� ko�dr� i jak z�odziej wykrad� si� z sypialni. Po cichu poszed� do gabinetu, uwa�aj�c, by nie stan�� na czwarty stopie� schod�w, kt�ry niemi�osiernie skrzypia�.
Chcia� jeszcze przed snem si� upewni�. Siad� przy biurku, zapali� lampk� i wyj�� z teczki przesy�k�, kt�r� po po�udniu zabra� z sekretariatu. Sam nie wiedzia�, dlaczego by�o to takie wa�ne, ale musia�o by� wa�ne, skoro przeczucie nie dawa�o mu zasn��.
Precyzyjnym ruchem przeci�� no�ykiem brzeg koperty. W�o�y� d�o� do �rodka i wyci�gn�� co�, czego nie powinno si� ogl�da� w nocy � zakrwawiony szkolny zeszyt.
Zakl�� z wra�enia. Ostro�nie obr�ci� pierwsz� kartk� z odciskami czyich� palc�w. Zaciekawiony kartkowa� kolejne strony i nagle go zamurowa�o. Czyta� w�asne s�owa, te, kt�re wypowiada� w czasie �wicze�. Swoje dowcipy, a nawet opisy pauz, kt�re kto� dla kawa�u zaznaczy� muzyczn� fermat�. Zapis by� po��czeniem skr�t�w stenograficznych, odsy�aczy i rysunk�w. Na planie sali zaznaczone by�y w k�eczkach pierwsze litery imion odpowiadaj�ce miejscom, gdzie siedzieli s�uchacze. Na kolejnych stronach znajdowa�y si� szkice uczestnik�w �wicze�. Jeden z nich przedstawia� doskona�y profil Sary Reddig z gwiazd� Dawida nad czo�em i podpisem �Jude�, inny sylwetk� Szymona Lacha w pozie rzymskiego m�wcy z podpisem �zdrajca�. Robert Barecki przedstawiony zosta� jako sportowiec w pasiaku, z adnotacj� �syn z�odzieja�. Kolejny rysunek przedstawia� R�� Winkler jako mysz w czarnych okularach ze stercz�cymi warkoczykami, kt�ra przez dziurk� od klucza podgl�da k�pi�cego si� faceta w masce. Na nast�pnej stronie Stern znalaz� wianuszek papu�ek nieroz��czek, troskliwie poprawiaj�cych sobie zatkni�te w zadki pi�rka: Rut�, Joann�, Ameli� i Zyt�.
A wi�c to jest ten zeszyt Paw�a Zimmera, o kt�rym Wildze opowiada� Barecki? Z �atwo�ci� rozpozna� pozosta�ych student�w. Na samym ko�cu tego dziwacznego albumu nieoczekiwanie odnalaz� siebie. Rysownik wypunktowa� wszystkie jego cechy, zachowuj�c w�a�ciwe proporcje: Jakub sta� wyluzowany, oparty o katedr�, z jedn� r�k� uniesion� jak u kabaretowego konferansjera, drug� za� schowan� w kieszeni. I podpis � �Stary b�azen!�.
Ten komentarz rozsierdzi� go. Mia� ochot� podrze� zeszyt, a jeszcze wi�ksz� go spali�. Czym by� ten notatnik? Z pewno�ci� nie materia�em do zaliczenia jego seminarium. Nieocenzurowan� studenck� fantazj�? Niezafa�szowanym opisem zdradzaj�cym nieprzeci�tny talent i spaczony charakter Paw�a Zimmera?
W jednej chwili wr�ci�y wspomnienia. Przypomnia� sobie, jak �wietnie czu� si�, pracuj�c na uniwersytecie. Nowa rola, kt�r� obj�� po Kanclerzu, dawa�a mu ogromn� satysfakcj�. Prowadzi� �wiczenia w ramach seminarium dla przysz�ych prawnik�w. Jego zaj�cia sta�y si� w�r�d student�w modne, a dyskusje z Paw�em Zimmerem, przystojnym nacjonalist�, przerodzi�y si� w prawdziw� wojn� na s�owa, zw�aszcza gdy szczeniak pr�bowa� udowadnia� przed innymi swoj� rasow� wy�szo��.
Jakub postanowi� pokaza� ten dokument Wildze. Ciekaw by� jej reakcji. Kiedy sko�czy� lektur�, schowa� brulion do koperty, a kopert� do teczki. Ostro�nie zszed� po schodach na d� i zn�w przytuli� si� do Anny. D�ugo czeka� na sen, lecz ten nie nadchodzi�. Przysz�y za to pytania i w�tpliwo�ci. Przypomnia� sobie profil Sary i jej zakrwawion� halk� znalezion� w rotundzie.
Czwartek, 12 maja�
Tego dnia D�ugi przyni�s� do redakcji prze�miewcz� piosenk� kr���c� na mie�cie i powt�rzy� j�
Sternowi na ucho: �M�j s�odki Lwowi, ty Lwowi m�j, chmura ci m�wi, �e ty� jest...�.
� I my�lisz, �e to zabawne? � zapyta� Jakub.
� No chyba! � potwierdzi� D�ugolato, poprawiaj�c druciane okularki. � Nie b�d� sztywniakiem.W naszej pracy potrzebny jest czasem luz. � I porozumiewawczo mrugn��. � Poza tym wiesz, co by�o wczoraj?
� �roda?
� Nie udawaj wariata; rotmistrz Rilke wygra� na Bimbusie nagrod� Prezydenta RP!
� Jasne, serdecznie ci gratuluj�, a skoro ju� si� napatoczy�e�, mam do ciebie ma�y romans �powiedzia� Stern, wykorzystuj�c to, �e okularnik by� w dobrym humorze. � Zawsze chwali�e� si�, �e masz w tym mie�cie niesamowite chody i �e potrafisz za�atwi� wszystko, co Bozia wymy�li.
Prawda?
� Czego znowu chcesz? � D�ugolato spojrza� podejrzliwie.
� Potrzebuj� ma�ego krzaczka r�y.
� Masz go jak w banku! � powiedzia� D�ugi zarozumiale. � M�j brat ma szk�k� krzew�wna Ho�osku. Jeden telefon i...
� Tak, ale to specjalna r�a. Obieca�em j� Annie na urodziny. Nazywa si� �Marechal Niel�.
Musz� j� mie�, cho�bym mia� stan�� na g�owie.
D�ugolato zapisa� nazw� na kartce.
� To gdzie j� podes�a�?
� Podrzu� j� w poniedzia�ek z samego rana na m�j adres. Tylko pami�taj, to ma by� tajemnica!
O dziesi�tej trzydzie�ci Wilga wysz�a do dzia�u kulturalnego, do Halinki, dowiedzie� si� czego� o losie hrabiny Oktawii Wielopolskiej aresztowanej przez hitlerowc�w za szpiegostwo. Kiedy jej kroki ucich�y na korytarzu, Stern si�gn�� do teczki. Teraz interesowa�a go tylko jedna sprawa, o kt�rej jednak ca�y �wiat milcza�. Z papierosem w k�ciku ust, popijaj�c gor�c� kaw�, kt�r� zaparzy� w przyniesionym z domu ulubionym kubeczku, zacz�� dok�adnie wertowa� zapisany przez Paw�a Zimmera zeszyt.
Rozchwiane pismo nie u�atwia�o mu zadania. Litera �t� �udz�co przypomina�a ���, a �g� wygl�da�o jak pokraczne �y�. Musia� wi�c pokona� zapor� czyjego� stylu, by wreszcie zmierzy� si� z tekstem. Chorobliwa nienawi��, kt�ra s�czy�a si� z ka�dego zdania, wywo�ywa�a obrzydzenie.
To w�a�nie o tym zeszycie wspomina� Wildze wczoraj Robert Barecki. M�ody autor dosta� od niego to, na co zas�u�y�. Jego zmasakrowane cia�o znaleziono w marcu na fontannie Neptuna pod miejskim ratuszem. Kto jednak i po co wys�a� do redakcji jego zapiski na nazwisko Sterna?
Na te pytania mog�a mu pom�c odpowiedzie� tylko Wilga.
Kiedy wi�c wr�ci�a, Jakub prze�ama� op�r i pokaza� jej brulion.
� Jasne, kiedy braknie wam pomys�u, zwracacie si�, d�entelmeni, o pomoc do s�abych kobiet?
� Co ci� ugryz�o?
� Tym gadaniem tylko pogarszasz swoj� sytuacj� � odpowiedzia�a, ale zaciekawiona wzi�azeszyt do r�ki. � Teraz m�w bez podlizywania si�: o co chodzi?
� To jest dziennik Paw�a Zimmera.
Gwizdn�a z przej�cia.
� No, no. Sk�d go masz, detektywie?
� To bardzo d�uga historia. Jaki� goniec przyni�s� go wczoraj do redakcji na moje nazwisko.
� �wi�ty Miko�aj, kt�ry spe�nia twoje �yczenia?
Wolno przewraca�a kartki, coraz bardziej zaaferowana.
� Kompletne szale�stwo � orzek�a wreszcie. � Facet spisywa� swoje kompleksy i s�usznie naszutalentowany sportowiec przetrzepa� mu sk�r�. Przesadzi� tylko w tym wyr�wnywaniu rachunk�w. Kogo my tu mamy? Szymon, Sara, Robert � zacz�a odczytywa� imiona. � Chwileczk�, tu jest te� co� o tobie. Ca�kiem udana karykatura i podpis: �Stary b�azen�.
Stern wyrwa� jej zeszyt.
� Co o tym s�dzisz?
� Ma troch� racji. � Za�mia�a si� ze swego dowcipu. � Ale m�wi�c serio, wygl�da na to,�e Pawe� Zimmer wyra�nie z tob� rywalizowa�. Chcia� udowodni�, �e m�g�by z �atwo�ci� zaj�� twoje stanowisko.
� I to w�a�nie pani psycholog wyczyta�a z tych bazgro��w?
� Pani psycholog wie, �e wi�kszo�� ludzi maluje takie sympatyczne widoczki w swoich g�owachi ca�e szcz�cie, �e ich nie wida�. Pewnie s�ysza�e� o te�cie Hermanna Rorschacha, kt�ry sk�ada si� z dziesi�ciu atramentowych plam. Mo�na na jego podstawie powiedzie� co nieco o zaburzeniach osobowo�ci. Proponujesz mi teraz, bym zobaczy�a w tych bazgro�ach co�, czego ty nie widzisz?
� To ma by� dow�d niewinno�ci Bareckiego?
� Tylko tego, �e ch�opak m�wi� prawd�.
Wilga obr�ci�a kilka kartek i zatrzyma�a si� na pomini�tej przez Sterna karykaturze.
� Sp�jrz! Znowu ten facet o idiotycznym przezwisku Maska! Katowskie ubranko, wyka�aczkaw z�bach i wianuszek dziewcz�t li��cych mu buty. Rzu� okiem na ten podpis!
Prawo nie dzia�a wstecz.
� Emilian Kanclerz, Maska, za kt�r� chytrze ukrywa� swoje niezdrowe instynkty! � powiedzia�Stern. � Okazuje si� teraz, �e by�em jego konkurentem.
� Ja te� si� czego� o nim dowiedzia�am. Wczoraj zasz�am do biblioteki uniwersyteckiej, a przyokazji stara�am si� skonfrontowa� twoje opowie�ci z relacjami student�w. Sam m�wi�e�, by sprawdzi� ka�dy w�tek. Da�e� mi rozpisk� z nazwiskami, ale ta twoja studenteria ze strachu nabra�a wody w usta. Uda�o mi si� zdyba� jedn� spanikowan� panienk�, kt�ra �w wielkiej tajemnicy� powiedzia�a, �e by�a przyjaci�k� Sary. Przedstawi�a si� jako...
� R�a Winkler?
� Zgadza si�. Ma�a, szczup�a brunetka z mysimi warkoczykami. Zarzeka�a si�, �e wszystkopowiedzia�a ju� policji. Poprosi�am j�, by zaprowadzi�a mnie do twojej salki �wicze�. Na szcz�cie by�a otwarta. Wesz�y�my i R�a wskaza�a mi, gdzie kto wtedy siedzia�. Po kolei zajmowa�am miejsca tych, kt�rzy, no wiesz, i przez chwil� stara�am si� my�le� tak jak oni. Potem jak ty stan�am za katedr� i wtedy przysz�o mi co� do g�owy. Nie b�dziesz si� �mia�?
� M�w! � Stern siad� nas brzegu biurka i zapali� papierosa.
� Opowiedz mi jeszcze raz o zako�czeniu ostatnich �wicze�. Co si� sta�o, gdy...
� Nie chc� do tego wraca�! � pr�bowa� j� zby�.
� Co powiedzia�a Sara, kiedy sko�czy�a omawia� sw�j scenariusz? Jakich u�y�a s��w? Nieobra�aj si�, tylko rusz swoim zaple�nia�ym m�zgiem!
� Powiedzia�a: �Wybra�am trzy ofiary. Pozostawiam jeszcze jedno wolne miejsce. Mamnadziej�, je�li pan si� zgodzi, �e wype�nimy je na nast�pnych �wiczeniach�. Zgodzi�em si� i o�wiadczy�em, �e dalszy ci�g niezwyk�ego planu poznamy za tydzie�. Ale do czego zmierzasz? � Spojrza� badawczo i nerwowo zaci�gn�� si� dymem, lecz widz�c, �e Wilga demonstracyjnie kaszle, zgasi� papierosa w popielniczce.
Otworzy� okno. Spojrza� na ulic�, w stron� Legion�w, i wy�owi� ze stoj�cej na przystanku grupki pasa�er�w chudego, d�ubi�cego w nosie policjanta, a potem przeni�s� wzrok na sam �rodek ciemnej chmury, jakby w niej ukryta by�a ostateczna odpowied�.
� Mo�e jest jeszcze kto� � us�ysza� � kto wbi� sobie do g�owy ten wasz cholerny wz�r. Jego te�zaintrygowa�o to puste miejsce ze znakiem zapytania. Ten kto� bawi si� teraz z nami w kotka i myszk� i rozmy�lnie wskazuje fa�szywy �lad.
Stern widzia�, �e Wilga rysuje co� na kartce, wyprowadzaj�c strza�ki, �e przekre�la podane przez niego nazwiska. W ko�cu spojrza�a na niego z tajemnicz� min�.
� Masz jakie� podejrzenie? � zapyta�.
� Raczej pewno�� � odpowiedzia�a, u�miechaj�c si� gorzko. � Cho� mo�esz mie� mi to za z�e.
� Kolejna zagadka?
� Czy pami�tasz ten dzie�, gdy naczelny przyjecha� do ciebie z propozycj� powrotu do redakcji?
� Co to ma wsp�lnego z t� spraw�?
� Ma. To w�a�nie ja go o to poprosi�am.
Stern mia� ju� do�� tej dziwnej rozmowy. Nagle dotar�o do niego, �e od pewnego czasu nie kontroluje Wilgi, raczej biernie si� jej poddaje.
� Chcia�am ci� sprawdzi� � powiedzia�a, zni�aj�c g�os. � To by� jedyny skuteczny spos�b. I panredaktor Stern, �ywa historia �Kuriera�, tak jak chcia�am, grzecznie wr�ci� na stare �miecie.
� Perfidia.
Wilga u�miechn�a si� tryumfuj�co.
� By�e� moim g��wnym podejrzanym. Serio! Czy wiesz, �e przeczyta�am wszystkie twojeartyku�y, �eby ci� zrozumie�? Wyci�gn�am z archiwum redakcyjnego kilka lat twojej har�wy i przyznaj�, jestem pod wra�eniem. Samob�jcy, sady�ci, mordercy i poczciwi z�odzieje � wszyscy oni trafili pod twoje opieku�cze skrzyd�a. Zarabia�e� na nich i robi�e� na nich karier�. Budzi�e� si� dla nich i k�ad�e� si� razem z nimi spa�.
� Prosz�, przesta�.
� Je�li czujesz si� dotkni�ty...
� Wypchaj si�!
� Oto ca�y redaktor Stern: zdolny i nad�ty. � Spojrza�a na niego ze z�o�liwym u�mieszkiem.
Dziennikarz zdusi� w sobie �al i w�ciek�o��. �al, �e zosta� zmanipulowany, a w�ciek�o��, bo Wilga u�y�a przeciw niemu jego wielokrotnie sprawdzonej metody.
� Niewiarygodne. Nie interesuje ci�, kogo podejrzewam?
Stern wytrzyma� jej zuchwa�e spojrzenie.
� Teraz musz� wyj��, rano mi powiesz.
Ostentacyjnie podszed� do wieszaka. Zdj�� kapelusz, wygi�� rondo jak filmowy amant i spokojnie zmierza� do wyj�cia.
� St�j! Jeszcze raz powiedz mi o tym facecie.
� O kt�rym? � Jakub z�apa� klamk�.
� O tym, kt�ry kaza� wo�nemu wytrze� tablic�.
� Nie b�d� dziecinna! Wyka�aczka? � Odwr�ci� si� i parskn�� �miechem. � Chyba niepodejrzewasz naszego zamaskowanego doktorka?
� M�wi� serio. Nie dotar�o do ciebie, �e w�a�nie ty przerwa�e� jego uczony poch�d? Nie ciekawici�, �e pozazdro�ci� ci s�awy?
� Z t� s�aw� to ju� gruba przesada! � powiedzia� Stern, lecz Wilga nie zwraca�a uwagi na jegos�owa. � R�a Winkler nie konfabuluje. Kanclerz to normalny facet. Pracuje na wydziale od kilku lat. To ostatnia osoba, kt�r� mo�na o co� podejrzewa�. Jest... � zastanawia� si� przez kilka sekund � pracowity i konsekwentny, i tego samego wymaga od student�w. Kiedy dosta�em wym�wienie, on jeden nie kry� oburzenia. Powiedzia�, �e tylko wyj�tkowy dra� m�g� dopu�ci� si� takich potworno�ci. Podaj mi cho� jeden logiczny pow�d, dla kt�rego mia�by to zrobi�.
� Na uczelni m�wi si�, �e facet ma powa�ne problemy rodzinne. Podobno jego �ona to wrakcz�owieka. To przez ciebie jego naukowa kariera leg�a w gruzach. Lont zosta� podpalony twoj� r�k�, a teraz wyzwolona energia rozprzestrzenia si�, siej�c spustoszenie!
� Nie zgadzam si� z twoj� teori� kompensacji! Pan Emilian jest w�a�nie tam, gdzie...
� Gdzie? Doko�cz!
Stern zamar� na moment.
� Czy�bym by� a� tak �lepy? � powiedzia� mniej ju� pewnym g�osem.
� Co jeszcze o nim wiesz? Cokolwiek?
Stern wzruszy� ramionami.
� Ambitny, nie ma zbyt wielu przyjaci�. Mieszka z �on� na Kleparowie, w willi swego ojca,kt�ry... zmar� w zesz�ym roku.
� Mam pewien pomys�. � Wilga nie da�a mu wytchn��. � Jest wprawdzie nieco ryzykowny, alew�a�nie w tym kryje si� nasza szansa. Dowiedzia�am si� wczoraj, pod kt�rym numerem mieszka tw�j ambitny facet. Nie pytaj, jak to zrobi�am, bo stracisz szacunek do swojej by�ej studentki. Znalaz�am pretekst: jego willa wystawiona jest od niedawna na sprzeda�. To niepowtarzalna okazja, by zdoby� potrzebne informacje.
Stern odwiesi� kapelusz na wieszak i podszed� do okna, unikaj�c spojrzenia kole�anki. Widzia�, jak do tramwaju linii 3 wsiad�a grupka pasa�er�w. Niebieski wagon ruszy�. Na przystanku pozosta� ten sam chudy policjant, bezmy�lnie patrz�cy w g��b ulicy.
� Pos�uchaj...
Poniewa� do realizacji planu potrzebny by� Stasio D�ugolato, Stern i Wilga ruszyli na poszukiwania redakcyjnego kolegi. Znale�li go w ko�cu korytarza, przy �depeszowni�, gdzie czeka� na najnowsze telegramy, pedantycznie przecieraj�c chusteczk� szk�a w swoich drucianych okularach.
� Mamy do ciebie romans, ja i Wilga � zacz�� Stern, wypychaj�c przed siebie kole�ank�. � Tosprawa �ycia i �mierci.
� Nie �artujcie sobie ze mnie! � oznajmi� flegmatycznie D�ugi, sprawdzaj�c pod �wiat�o czysto��szkie�.
� Wi�c zrobisz co� dla nas?
� Je�li wam na tym zale�y?
� Zale�y. Nie b�dziemy chyba sta� na korytarzu, mo�e zaprosisz nas do swego pokoju?Kiedy zamkn�li za sob� drzwi, Jakub od razu przyst�pi� do rzeczy.
� Pos�uchaj... � zacz��, udaj�c, �e podziwia puchary, statuetki, medale i patery stoj�cena p�kach i w szafie za szk�em. � Ta m�oda i �liczna dama potrzebuje przystojnego i energicznego m�a. Okazuje si�, �e tylko jeden facet w redakcji mo�e sprosta� jej wymaganiom.
� I znowu sobie ze mnie �artujecie � powiedzia�, czerwieni�c si�, D�ugolato.
� Ani nam to w g�owie � powiedzia�a Wilga i przysun�a si� do D�ugiego tak, �e poczu� jejspr�yste piersi i jeszcze mocniej spurpurowia�.
Wilga mia�a dar przekonywania i kwadrans po czwartej �wie�o upieczone dziennikarskie ma��e�stwo odebra�o od Mania kluczyki do redakcyjnej tatry.
Tym razem za kierownic� siedzia� Stern. Jego bezpo�redni udzia� w �transakcji� by� zbyt ryzykowny, dlatego mia� cierpliwie czeka� w samochodzie na rozw�j wydarze�.
Dojechali na Akacjow�. Stern zaparkowa� na pocz�tku �lepej uliczki, tu� obok skrzynki pocztowej, bacznie obserwuj�c podchody zaimprowizowanego ma��e�stwa. Dziennikarska para, trzymaj�c si� pod r�ce, przesz�a na drug� stron� uliczki i zatrzyma�a si� przed pi�trow�, wymalowan� na piaskowy kolor will�. Przez chwil� przygl�dali si� budynkowi, pokazywali sobie jakie� detale, g�o�no komentuj�c, a potem pchn�li furtk� i weszli do �rodka.
Po dwudziestu minutach wr�cili oddzielnie i zdali mu sprzeczne relacje. Byli zgodni tylko co do tego, �e drzwi otworzy�a gosposia i poinformowa�a ich, �e jest sama i �e jej pan wyjecha�. By�o pewne, �e odegrali scenk� brawurowo. Zacz�li si� nawet k��ci� i Wilga zagrozi�a rozwodem, je�li D�ugolato nie kupi jej wymarzonej willi. W tym momencie dziennikarz zreflektowa� si�, odwo�a� zastrze�enia i wykona� rundk� wok� budynku, by go jeszcze raz fachowo oceni�. Wtedy Wilga usi�owa�a przekona� gosposi�, �e konieczne musi poda� im adres, pod kt�rym przebywa jej pracodawca.
� To naprawd� sprawa niecierpi�ca zw�oki � t�umaczy�a.
W odpowiedzi us�ysza�a, �e pan wyjecha� za�atwia� jakie� wa�ne interesa i �e mo�e b�dzie jutro, ale to te� nic pewnego. Ale najlepsze Wilga trzyma�a na koniec relacji.
� Jestem pewna, �e gosposia k�ama�a � oznajmi�a z tajemnicz� min�. � Kiedy zajrza�amdo kuchni, na stole sta�y dwie fili�anki z herbat� i dwa talerzyki z kanapkami.
� Powinni�my to sprawdzi� � popar� j� D�ugi, kt�remu spodoba�a si� rola m�a. � Mo�e to jestjaki� wa�ny �lad.
� Wracamy � zdecydowa�a Wilga.
Stern na najbli�szym skrzy�owaniu efektownie wzi�� ostry zakr�t, o ma�o nie rozje�d�aj�c rowerzysty, a potem wr�ci� na Akacjow�, zaparkowa� dok�adnie w tym samym co poprzednio miejscu i si�gn�� po papiero�nic�.
� Mam pretekst � nie dawa�a za wygran� dziennikarka � bo zostawi�am w przedpokojur�kawiczki.
� Nast�pnym razem nie zapomnij tylko swojego nowego m�a � zakpi� Jakub, gdy trzasn�adrzwiczkami.
Wilga mia�a racj�. Drzwi otworzy�a im inna kobieta, na kt�rej twarzy wyra�nie malowa�o si� zm�czenie b�lem. W przeciwie�stwie do gosposi by�a chuda i wysoka. Ubrana by�a w r�owy jedwabny szlafrok, na nogach mia�a meszty pod kolor, takie ze �miesznymi pomponami, a na g�owie zawi�zan� bia�� chustk�. M�wi�a powoli, jakby ka�de s�owo kosztowa�o j� wiele wysi�ku. W r�ku trzyma�a r�kawiczki Wilgi, gotowa odda� je i natychmiast zamkn�� drzwi, lecz �wie�o upieczona ma��onka uda�a, �e nie zauwa�y�a tego gestu, i od razu skierowa�a si� w g��b korytarza.
Kobieta przeprosi�a za niezr�czno�� i odda�a Wildze zgub�. Przedstawi�a si� jako �ona pana Emiliana, nie podaj�c jednak w�asnego imienia. Wiedzia�a ju� od gosposi, �e para, kt�ra ponownie ich odwiedzi�a, chcia�a naby� dom.
Ku zaskoczeniu obojga, kobieta ucieszy�a si� z propozycji, lecz zastrzeg�a, �e ostateczna decyzja w tej sprawie nale�y wy��cznie do jej m�a.
� Ten dom przyni�s� nam same nieszcz�cia! � powiedzia�a. � Jednego dnia wszystko si�zmieni�o, ale po co ja o tym pa�stwu m�wi�. Boj� si� o niego... � Urwa�a, zamy�lona.
� M�� i ja nie wierzymy w przes�dy i naprawd� chcieliby�my tu zamieszka�, oczywi�cie, je�ligospodarz si� na to zgodzi.
� I je�li cena nie b�dzie dla nas wyg�rowana! � powiedzia� D�ugi, tr�caj�c �okciem Wilg�.
� Tak, rzeczywi�cie, kochanie, cena nie mo�e by� zbyt wyg�rowana � zreflektowa�a si� Wilga.
� Emilian nalega na przeprowadzk� � powiedzia�a kobieta. � Nie chce pracowa�na uniwersytecie, m�wi, �e dotrwa do wakacji, a potem ko�czy prac�. Ma zamiar za�o�y� w�asne biuro prawne, gdzie� w centrum, bo tam jest, jak twierdzi, bogata klientela. Wszystko teraz zosta�o na mojej g�owie, dom, taras i ogr�d. Niech to si� ju� wreszcie raz sko�czy.
� Wi�c nie ma pani kontaktu z m�em? � dopytywa� si� D�ugolato. � Potrzebny nam jest adrestego biura.
� Emilian nic mi nie m�wi� o �adnym adresie. Pewnie chce mi zrobi� niespodziank�. Chyba jestteraz w mie�cie i sam dogl�da prac budowlanych, a wieczorem bez w�tpienia p�jdzie na defilad� ze sportowcami z uczelni. Sport to jego wielka pasja! Ja ostatnio prawie nie wychodz� z domu. Zdrowie mi nie pozwala. � Dotkn�a przykrytej chustk� g�owy. � Zreszt�, po co ja o tym pa�stwu m�wi�.
Wilga i D�ugi podzi�kowali kobiecie, �ycz�c szybkiego powrotu do zdrowia, ale to nie by� koniec rozmowy. Kiedy zmierzali ju� ku wyj�ciu, nagle jednodniowy ma��onek przeszed� sam siebie. Niespodziewanie przej�� inicjatyw� i zwr�ci� si� do w�a�cicielki z pro�b�, czy m�g�by zobaczy� gabinet gospodarza, gdy� jemu z ca�ego domu zale�y najbardziej na gabinecie. A powiedzia� to tak przekonuj�co, �e kobieta bez opor�w poprowadzi�a ich kr�tymi schodkami na pi�tro i zapasowym kluczem otworzy�a drzwi pokoju, w kt�rym urz�dowa� jej m�� prawnik.
� Dla Emiliana to tak�e jest najwa�niejsze pomieszczenie w domu � wskaza�a przestronny pok�jumeblowany w stylu secesji, z imponuj�c� szaf� biblioteczn�, w kt�rej sta�y oprawione w br�zow� sk�r� kodeksy, poradniki i dzienniki ustaw. � Oczywi�cie, je�li pa�stwo kupi� nasz dom, mog� ten gabinet po swojemu urz�dzi�. Od �mierci te�cia nic si� tu nie zmieni�o. Ka�da ksi��ka, ka�dy obraz, pi�ro, a nawet ta cygarnica, kt�r� dosta� na pami�tk� od cesarza, wszystko ma swoje sta�e miejsce � doda�a.
� Czy tak�e ten zegar? � zapyta�a Wilga, podnosz�c z biurka przepi�kny budzik ze �pi�cymlwem.
� On tu nie jest wyj�tkiem. À propos, kilka dni temu jak na z�o�� si� zepsu�. Nowy lokator, kt�ryod dw�ch miesi�cy wynajmuje pok�j na poddaszu i jest kierowc� m�a, obieca�, �e po powrocie z pracy zaniesie budzik do zegarmistrza. � �ona Emiliana pokaza�a Wildze le��cy na stole terminarz otwarty na czwartku i doda�a: � O, tu jest co� napisane. Jest jaki� adres, prosz�: Starozakonna trzyna�cie. To pewnie adres tego majstra, kt�ry ma kierowa� pracami budowlanymi. Je�li tak, mo�e on b�dzie co� wi�cej wiedzia�? Teraz lepiej ju� st�d wyjd�my � powiedzia�a wyra�nie zak�opotana � m�� by�by bardzo niezadowolony, gdyby si� dowiedzia�, �e ruszali�my jego rzeczy.
Kiedy Stern wys�ucha� relacji dziennikarskiej pary, nie mia� zamiaru bezczynnie czeka�.
� Jeszcze dzi� musimy z Wilg� sprawdzi� to mieszkanie. � Wyra�nie da� D�ugiemudo zrozumienia, �e rola jednodniowego ma��onka dobieg�a w�a�nie ko�ca.
By�o pi�� po pi�tej, gdy Jakub i Wilga, na wszelki wypadek zaopatrzeni przez montera w niezb�dne narz�dzia, opu�cili redakcj�. Weszli w Rze�nicz�, przeci�li Kazimierza Wielkiego.
Po drodze, przy knajpie na placu Krakowskim, byli �wiadkami zabawnej scenki: jaki� podchmielony muzyk w podartym fraku wygrywa� na kontrabasie charlestona, a pijana fordanserka z podbitym okiem pr�bowa�a stepowa� na nier�wnym chodniku, trzymaj�c si� jedn� r�k� latarni. Ta dziwna para dawa�a tak �ywio�owy popis, �e wok� zebra� si� t�umek ciekawskich, klaszcz�cych i wiwatuj�cych. Zanim Jakub i Wilga skr�cili w Starozakonn�, kilka razy jeszcze si� obejrzeli.
Wilga pierwszy raz by�a w tej cz�ci miasta i z uwag� przygl�da�a si� mijanym ludziom i kamienicom. Dziesi�tki sklep�w i sklepik�w, setki szyld�w, kolorowych markiz oraz wystawiony na ulicy towar przypomina�y jej ukochan� ��d�.
Na pocz�tku Starozakonnej min�a ich riksza, w kt�rej na miejscu pasa�er�w le�a�y dwie ma�e trumny zbite z nieheblowanych desek. Za ni� jecha� konny w�z, za�adowany meblami, zwini�tymi dywanami, po�ciel� w p��ciennych workach, a spomi�dzy tego wszystkiego wygl�da�y dwie g�owy:
przestraszonej dziewczynki i steranej �yciem kobiety. Tu� za wozem, trzymaj�c si� jedn� r�k� drewnianej �erdzi, jecha� na rowerze m�ody m�czyzna ubrany w szary, sprany drelich. Kiedy mija� Wilg�, spojrza� na ni� z takim wyrzutem, �e dziennikarka opu�ci�a wzrok.
Szli w milczeniu. Po kwadransie znale�li wreszcie numer trzynasty � dwupi�trow� kamienic�.
� Jeste� pewna, �e tego chcesz? � rzuci� Jakub, patrz�c na rz�d go��bi okupuj�cych gzyms nadoknem. � Je�li nie czujesz si� na si�ach...
� Kuba, nie panikuj! � powiedzia�a Wilga. � Je�li si� boisz, mog� tam i�� sama.
Dziennikarz pchn�� drzwi wej�ciowe do budynku i znale�li si� w ciemnej klatce schodowej. Unosi� si� w niej ci�ki zapach sma�onych na smalcu plack�w ziemniaczanych i papierosowego dymu. Zgni�ozielona lamperia odci�ta by�a od szarej, pobrudzonej �ciany rudym paskiem, kt�ry odwzorowa� dr�enie czyjej� niewprawnej r�ki. Z sufitu na wyrwanym kablu zwisa�a �ar�wka w oprawce. Obok niej czarne stalaktyty wypalonych zapa�ek tworzy�y jak�� niedorzeczn� dekoracj�.
Z mieszkania pod jedynk� dociera� p�acz ma�ego dziecka i s�ycha� by�o jaki� m�ski g�os odmawiaj�cy modlitw� w jidysz. Z pierwszego pi�tra dolatywa� rytmiczny stukot maszyny do szycia.
Jakub zapuka� dwa razy, a kiedy nikt nie odpowiada�, si�gn�� do kieszeni i wyj�� z niej komplet wytrych�w zawini�tych w lnian� �ciereczk�, kt�ry po�yczy� mu monter z redakcji. Spojrza� na zamek i jak zawodowy kasiarz bezb��dnie wybra� w�a�ciwe narz�dzie. Kiedy mocowa� si� z zamkiem, Wilga zas�ania�a go, tak by w ka�dej chwili m�c odwr�ci� uwag� niespodziewanego przechodnia. Operacja zabra�a nieca�� minut�. Wreszcie Stern, spocony jak mysz, wszed� do �rodka, a Wilga wsun�a si� za nim.
Mieszkanie wygl�da�o na niezamieszkane. Na korytarzu le�a� pstrokaty chodnik, kt�ry t�umi� ich kroki, a wszystkie drzwi do pozosta�ych pomieszcze� by�y otwarte. W �azience, kt�ra znajdowa�a si� blisko drzwi wej�ciowych, le�a�a na wannie wyschni�ta kostka myd�a, a z przymocowanego do �ciany wieszaka zwisa� brudny r�cznik. W ma�ym pokoju nie by�o mebli opr�cz taboretu z p�kni�tym drewnianym siedzeniem. W kuchni na piecyku w�glowym sta� osmolony czajnik, a w zlewie le�a�y dwa talerze, wyszczerbiony widelec i kubek z zaschni�tymi fusami po kawie.
Z lewej strony kuchni, naprzeciw wej�cia, znajdowa�a si� niewielka kom�rka, w kt�rej do �cian i sufitu zamocowane by�y stalowe haki. Mo�na by�o powiesi� na nich patelni� lub suszy� w przeci�gu surowe mi�so w siatce ze sznurka. Haki znajdowa�y si� na wysoko�ci szyi, pasa i kolan Wilgi i gdyby komu� przysz�o do g�owy przywi�za� do nich dziennikark�, nie mia�aby szans si� poruszy�. Stern skonstatowa� to z odraz� i wszed� za kole�ank� do du�ego pokoju. Oboje zwr�cili uwag� na przymocowany pod sufitem karnisz, z kt�rego zwisa� niczym kurtyna czerwony pluszowy materia�. Widok by� wyj�tkowo absurdalny; tak jakby kto� wyrzuci� na �mietnik zupe�nie nowiutki garnitur.
W pomieszczeniu o wymiarach oko�o czterech na pi�� metr�w sta�y ponadto drewniane krzes�o, �elazne ��ko ze spr�ynami, ale bez materaca, oraz politurowana dwudrzwiowa szafa w wi�niowym kolorze i stary inwalidzki fotel na k�kach.
Nie wiadomo dlaczego Wilga siad�a na nim i zacz�a je�dzi� po pokoju.
� Zwariowa�a�? Zostaw to! � powiedzia� Stern szeptem.
� Chyba nie jeste� przes�dny?
Podjecha�a w�zkiem do szafy i otworzy�a drzwiczki. Wewn�trz le�a�a pouk�adana na p�kach garderoba � jakie� sukienki, kapelusze i spodnie.
� Sp�jrz, mamy tu dla ciebie co� ciekawego.
� Co to jest?
� Ubranko dla ciebie, ponuraku...
� Chod�, to naprawd� nie jest wa�ne. � By� wyra�nie poirytowany.
Wilga nie zareagowa�a. Teatralnym ruchem wsta�a, zrobi�a dwa kroki na palcach i ze �miechem w ge�cie lalki przekrzywi�a g�ow�, jakby mia�a powiedzie� jak�� zabawn� kwesti�.
� Oszala�a�, zostaw to! � sykn��.
� Wiesz, czyj to str�j? Kto� bawi si� w teatr. Sp�jrz. Ten kto� pomy�la� o tobie i zostawi� cina p�eczce �liczny str�j Pierrota. Chcesz przymierzy�?
� Kretynka! � powiedzia� Stern. Wyrwa� z jej r�k ubranie, a potem wrzuci� ze z�o�ci� do szafy.Ju� mia� zamkn�� drzwi, gdy nagle zobaczy� le��c� na p�ce wyrwan� z kalendarza kartk� z wtorkow� dat�. Kartka by�a czysta.
� Co� mi m�wi, �e to kartka z terminarza Kanclerza � zauwa�y�a Wilga. � Co o tym s�dzisz?
� Czyli �e pan Maska musia� tu by�, tylko po co?
Stern zamkn�� drzwi szafy i pokaza� wskazuj�cym palcem, �e maj� natychmiast wyj��.
Mia� nosa. Ledwie przekr�ci� wytrych w zamku, gdy na p�pi�trze pojawi� si� ma�y obserwator z wielkim ziemniaczanym plackiem w gar�ci. Na widok obcych ch�opczyk nawet si� nie poruszy�. Z zainteresowaniem przygl�da� si� im z bezpiecznej odleg�o�ci, trzymaj�c si� jedn� r�k� drewnianej por�czy.
� Nowy juz tu nie mieska � oznajmi� wreszcie, czochraj�c zmierzwione w�osy woln� r�k�. � Onpojecha� se na now� hawirk�.
� Dok�d? � Jakub wykaza� si� refleksem.
Ma�y ugryz� kawa�ek placka i prze�kn��.
� Na hawirk�. To jest pewnie daleko, ale to bardzo daleko, mo�e gdzie� na inn� ulic�.
� A jak si� nazywa ten pan? � przymila�a si� Wilga.
� Pan sonsiad. Jak mu opowiem, ze byli�cie, to si� bardzo uciesy.
� Nie trzeba. � Dziennikarka pos�a�a malcowi serdeczny u�miech. � A jak on wygl�da?
� Normalnie. Ma spodnie i kapelus. Raz przyjecha� tu carnym autem! To dobry pan, da� midwadzie�cia grosy na cukierki � rzuci� ch�opak i dalej pa�aszowa� sw�j kartoflany obiad.
Kiedy wyszli na ulic�, Wilga nie mog�a opanowa� z�o�ci.
� I co teraz? Wymy�l co�, do cholery!
� Ja? � Spojrza� na ni�. � Mam mo�e wr�ci� i da� temu ma�emu �obuziakowi z�ocisza?
� To by� przecie� tw�j genialny pomys�, by sprawdzi� zapisany w terminarzu Emiliana adres.I jeszcze ta kartka. Sk�d si� tam wzi�a? Wygl�da na to, �e Wyka�aczka mia� w tej norze swoj� garsonier�.
� Jasne! Ale chyba nie powiesz, �e to, co widzia�a�, jest normalne?
� Razi ci� m�ski porz�dek? Ta garderoba w szafie albo czerwona kurtyna zamiast zas�on?
� Widzia�em, �e mia�a� ch�� zabawi� si� tam d�u�ej � zakpi�.
Wilga nie odpowiedzia�a. Obra�ona przyspiesza�a kroku i przez ca�� drog� do redakcji nie odzywali si� ju� do siebie. Wpadli na pi�tro zziajani, jakby co najmniej brali udzia� w jakim� wy�cigu. Kiedy znale�li si� przed sekretariatem, na ich drodze wyr�s� D�ugolato.
� Nie p�d�cie tak! Przed chwil� dosta�em depesz� od Freda. � Spojrza� zalotnie na Wilg�. �J�drzejowska odrzuci�a ofert� Johnsona. Amerykanin oferowa� jej dwadzie�cia tysi�cy dolar�w za przej�cie na zawodowstwo. Oczywi�cie nie zgodzi�a si�, bo ta dziewczyna ma polski honor...
� Oczywi�cie! � rzuci�a prze�miewczo Wilga i nie s�uchaj�c ko�ca informacji, posz�a do pokoju.
� Co jej si� sta�o?
� Nie cierpi Wimbledonu � oznajmi� Stern.
� Trzeba by�o mnie uprzedzi�. Nie ka�demu odpowiadaj� trawiaste korty � powiedzia�powa�nie D�ugi.
Stern zostawi� koleg� w rozterce. Nie mia� jednak ochoty �l�cze� teraz nad jakim� nowym idiotycznym tekstem. Uzna�, �e ten dzie� i tak jest dla niego stracony. Spr�bowa� w milczeniu ogarn�� biurko, gdy nagle us�ysza� wzburzony g�os dziennikarki:
� Ostrzegam ci�, tylko nie praw mi mora��w!
� Nie mam zamiaru � odpowiedzia� spokojnym g�osem. � W�a�nie przypomnia�em sobie,�e mam �on� i dzieci.
� Stch�rzy�e�?
� Ja?
� A mo�e masz lepszy pomys�, �eby odnale�� tego czubka?
Jakub waha� si� przez moment.
� Przed chwil� go odrzuci�a� � powiedzia� z chytr� min�.
� Nie opowiadaj bzdur.
� Tak. Sam pcha� si� w twoje r�ce.
� Kto?
� Stasio D�ugolato. To jedyny facet w redakcji, kt�ry jest w stanie ci� zrozumie� � rzuci� drwi�coi wyszed� na korytarz.
Kierowa�a nim niepohamowana w�ciek�o��, jaka ogarnia zazwyczaj cz�owieka w chwili s�abo�ci, i to bez ostrze�enia. Przysz�o mu na my�l, �e je�li si� nie sprzeciwi, ju� na zawsze b�dzie skazany na powolny up�yw czasu. Te poni�aj�ce spojrzenia, a nawet ruchy ich cia� utwierdza�y go w przekonaniu, �e cokolwiek zrobi, zawsze b�dzie sam.
U�miechn�� si� do siebie, gdy skonstatowa�, �e nie dorastaj� mu do pi�t i �e wkr�tce b�d� tego �a�owa�. Trzy razy to udowodni� i zawsze wtedy ogarnia�o ich dzikie przera�enie. Przypomnia� sobie ich reakcje, gdy pierwszy raz otworzy� przed nimi Teatr Sary. Sam by� zaskoczony i z tego zaskoczenia czerpa� si��. S�ysza� rozmowy widz�w na przystankach tramwajowych, w sklepach i na uczelni. Byli przera�eni, a jednocze�nie intrygowa� ich zagadkowy re�yser. Daremnie pr�bowali dociec, kim jest. M�wili o nim, jakby nie by� cz�owiekiem, lecz bogiem.
Na te wspomnienia przebieg� go dreszcz emocji. Wyj�� z teczki kanapk� z kulikowskiego chleba z grubym plastrem szynki i cienko posiekan� trembulk�. Ugryz� k�s, a potem popi� zimn� kaw� z kamionkowego kubka. Z zaciekawieniem przygl�da� si� odbiciu w�asnego oka, kt�re �ledzi�o go, chowaj�c si� mi�dzy fusami na dnie. Widzia� w nim podniecaj�c� czer�. Smolist� i lepk�.
Spojrza� na zegar wisz�cy na �cianie. Ma�a wskaz�wka zatrzyma�a si� na tr�jce i tkwi�a tam jak zaczarowana ju� ca�� wieczno��. Dopiero za trzy kwadranse, tak jak zaplanowa�, wmiesza si� w t�um i b�dzie od �rodka obserwowa� ich defilad�. �a�osny spektakl g�uchych na wszystko marionetek, kt�re przera�a nieruchoma, wisz�ca nad miastem chmura.
Nie musieli wychodzi� z domu. Dos�ownie za ich p�otem, na Pohulance, defilowa�a pu�kowa orkiestra u�an�w jaz�owieckich, przygrywaj�c tak dono�nie, �e a� szyby dr�a�y. Za orkiestr� odkrytym szewroletem jechali prezydent i biskup. Za t� dumn� par� w potr�jnym szyku pod��a� oddzia� husarii, tak pi�kny, �e Kasia bi�a brawo, a Piotru� m�wi�, �e jad� anio�y. Po �anio�ach� szli harcerze w zielonych pelerynach i kapeluszach, z proporcami, a dalej ci�gn�y poczty sztandarowe ze szk�, zak�ad�w i uczelni. Za nimi jecha� peleton rowerzyst�w i trzy wozy stra�y po�arnej z dumnymi stra�akami w po�yskuj�cych srebrnych he�mach. Chodnikami za� sun�li weterani powstania styczniowego w w�zkach inwalidzkich pchanych przez siostry zakonne. Poch�d zamyka�a orkiestra kolejarzy, z kt�rej najg�o�niejszy by�, rzecz jasna, d�wigany przez ma�ego grubasa b�ben. Za orkiestr� ca�� szeroko�ci� ulicy szli lwowianie, a gwar ich rozm�w unosi� si�, jakby p�yn�a tamt�dy wezbrana rzeka.
Poch�d zmierza� w kierunku cmentarza Obro�c�w Lwowa, gdzie mia� si� odby� uroczysty capstrzyk. Po przemowach i od�piewaniu hymnu pa�stwowego rozleg� si� og�uszaj�cy salut z dzia�. Za ka�dym wystrza�em Piotru� podskakiwa�, a Kasia pr�bowa�a go uciszy�. Potem c�rka, na pro�b� Sterna, wyrecytowa�a wierszyk o Marsza�ku, kt�rego nauczy�a si� w szkole, i wszyscy bili jej brawo.
Uroczysto�� zako�czy�a si� przed p�noc�. Powracaj�cy nie�li zapalone pochodnie, kt�rych ci�ki dym osnu� Pohulank�. A kiedy mrok na dobre okry� miasto, �wiat�a trzech olbrzymich reflektor�w przeczesywa�y niebo, by w ko�cu wbi� si� jak w��cznie w wisz�c� nad nim chmur�.
Kiedy dzieci posz�y ju� spa�, przed Kub� stan�a Anna w nocnej koszuli, z rozpuszczonymi w�osami i pachn�ca tatarakiem.
� O czym my�lisz? � Spojrza�a na niego zniewalaj�co.
Jakub patrzy� jednak na ni� oboj�tnie.
� Wiem, �e to si� zdarzy � powiedzia�, zni�aj�c g�os. � I chcia�bym go sprowokowa�. Tylko takmo�na go wywabi� z kryj�wki. On doskonale wie, �e zacz�a si� nagonka, i zrobi wszystko, by...
� Nie pozwalam ci o tym my�le� � zadecydowa�a i poci�gn�a go za r�k� do sypialni.
Pi�tek, 13 maja�
W pi�tek na przedostatniej stronie �Kuriera� (pod reklam� �rodka przeciw molom Pereat) ukaza�o si� wyt�umaczenie osobliwego zjawiska �chmury�, pi�ra Andrzeja Alexiewicza. Docent z Wydzia�u Matematyczno-Przyrodniczego przekaza� klarown� interpretacj� opart� na skomplikowanych wyliczeniach, tym samym pozbawiaj�c chmur� jakiejkolwiek niesamowito�ci.
Ostatecznie wyja�ni� problem tak zwanych j�der kondensacji, wok� kt�rych gromadz� si� kropelki wody, widoczne z ziemi jako pot�ny ob�ok. Co ciekawe, pan Alexiewicz dowi�d�, �e: �kondensacja nast�puje wok� przywiewanych przez wiatr drobinek soli, unosz�cych si� w wyniku parowania. Jest bardzo prawdopodobne, �e owe drobiny w naszej lwowskiej chmurze pochodz� znad Morza Czarnego�.
Jeszcze przed wyj�ciem na kolegium g�o�no udowadniali sobie racj�. Wilga pierwsza spasowa�a.
� Sama ju� nie wiem, mo�e to nie on � oznajmi�a. � Przyznaj�, �e Emilian ma niez�ego bzika,ale to jeszcze nie pow�d, by robi� z niego seryjnego morderc�. Wczoraj w domu na nowo przegl�da�am list� obecno�ci z twoich �wicze� i dosz�am do wniosku, �e �on� wcale nie musia� dzia�a� w pojedynk�. Co o tym s�dzisz?
� Bzdura do kwadratu.
� M�g� kogo� wynaj��!
� Znam ich. Oni nie s� zdolni do tak heroicznych czyn�w. Chyba �e... Przysz�a mi do g�owyjeszcze jedna my�l.
� Znowu jaka� rewelacja? � Teraz ona nie omieszka�a z niego zakpi�.
� W�a�nie.
� I znowu chcesz, by ci w tym pom�c?
Nie odpowiedzia�. Nie zamierza� opowiada� Wildze kolejnej ponurej historii. T� spraw� od pocz�tku do ko�ca musia� za�atwi� sam, bo taka by�a umowa. Umowa z kim�, kto przez kilka lat, zanim Jakub odszed� z �Kuriera�, dostarcza� mu bezcennych informacji. To by�o jego tajemnicze �r�d�o, z kt�rego korzysta� tylko wtedy, gdy inne zawiod�y. Indagowany przez Krezusa, a potem przez Mania wzrusza� tylko ramionami.
Historia ��r�d�a� zacz�a si� banalnie. Pewnego s�onecznego popo�udnia, we wrze�niu, razem z Ann� i Kasi� pali� li�cie w ogrodzie. I wtedy podszed� do nich nowy s�siad, Adam Frost, kt�ry mieszka� dwa numery dalej, w pi�trowym domku z fontann� z r�owego piaskowca. M�czyzna zrobi� na Annie mi�e wra�enie. Mia� oko�o czterdziestki i by� nienagannie ubrany. Przedstawi� si� jako przedsi�biorca handlowy. Jego �ona Kinga, kt�r� stale poprawia�, sprawia�a wra�enie o kilka lat od niego starszej. I by�a jego przeciwie�stwem � mia�a liczne zmarszczki wok� przygaszonych oczu, a jej spojrzenie by�o dziwnie boja�liwe.
Znajomo�� nie by�a kr�puj�ca. Nowi s�siedzi byli bezdzietni. Raz, mo�e dwa, Jakub i Anna zaprosili ich na podwieczorek; panie plotkowa�y o modzie, a panowie wypili po koniaczku i wypalili na werandzie papierosa. Jakub nie pami�ta� ju�, o czym rozmawiali. Mo�e o polityce, a mo�e o kontrowersyjnym pomy�le rady miejskiej, kt�ry mia� doprowadzi� do prawie dwukrotnego powi�kszenia obszaru miasta.
S�siad by� bezpo�redni. Prosi�, by nazywa� go zwyczajnie Adamem, �on� za� po prostu King�.
Jakub nie zabiega� o t� znajomo��, ale w rewan�u kilka razy odwiedzi� Adama. Pewnie ze dwa razy z Ann�, a raz z Kasi�, gdy Anna mia�a dy�ur w aptece. W�a�nie ta ostatnia wizyta by�a dla ich znajomo�ci rozstrzygaj�ca. Kiedy Adam Frost wyszed� na chwil� do kuchni po czekolad� i ciasteczka, Kasia niespodziewanie wyszepta�a ojcu na ucho, �e chce ju� wraca� do domu. Jakub przeprosi� wi�c s�siada i skierowa� si� do wyj�cia. W drzwiach Adam si�gn�� za plecami Jakuba i pog�adzi� Kasi� po w�osach. I wtedy Stern poczu�, jak ma�a wzdrygn�a si� i przywar�a do jego uda.
W domu Kasia b�aga�a, by ojciec nie zdradzi� Annie, co si� sta�o � w czasie odwiedzin u pana Adama zsika�a si� i wstydzi�a si� tego bardzo. By�a ju� przecie�, jak sama powiedzia�a, �doros�a�, za rok mia�a p�j�� do szko�y. Potem opowiedzia�a, �e dwa dni wcze�niej ona i Ala Pi�tkowska, jej kole�anka, odwiedzi�y Adama Frosta, kt�rego nazywa�y Panem Kretem. Obieca� im pokaza� album ze �licznymi kolorowymi znaczkami. S�siad by� sam, a otworzy� im ubrany tylko w szlafrok. Kiedy wesz�y do salonu, prze�y�y szok. Pan Kret zaproponowa� im, �eby rozebra�y si� do naga. Chcia� zrobi� im zdj�cia.
Us�yszawszy to, Jakub wpad� w sza�. Wr�ci� do s�siada i o ma�o go nie zabi�. Przywi�za� go do ��ka sznurem do bielizny, a potem z sadystycznym zadowoleniem t�uk� go wy�aman� nog� od krzes�a obwi�zan� mokrym r�cznikiem.
Gdy wyj�� wreszcie Kretowi z ust knebel, tamten przyrzek�, �e w ci�gu miesi�ca sprzeda dom i wyprowadzi si� z miasta, a je�li Jakub nie wyda go policji, przeka�e mu co� bezcennego: �kontakt z wi�zienia�.
Adam Frost, jak zapowiedzia�, w ekspresowym tempie sprzeda� dom, a potem dos�ownie zapad� si� pod ziemi�, pozostawiaj�c Sternowi zagadkowy adres, zapisany na tramwajowym bilecie: �pracownia perukarska, Miodowa 7�.
Po tym zdarzeniu Jakub zainteresowa� si� podobnymi przypadkami. Napisa� artyku� o kidnaperze, kt�ry na �yczakowie porwa� uczennic� powszechniaka i trzyma� j� w piwnicy, do kt�rej wej�cie znajdowa�o si� pod jego ��kiem. Kaza� jej pisa� dziennik, kt�ry musia�a czyta� mu na g�os. Dwa lata po porwaniu m�czyzna niespodziewanie wypu�ci� swoj� ofiar� na wolno��. Znaleziono go potem na dworcu kolejowym. Rzuci� si� pod lokomotyw�, z karnawa�ow� mask� na twarzy. Dziewczynka zezna�a, �e porywacz kontaktowa� si� z ni� przebrany w mask� kota i kaza� si� nazywa� Panem Kotem, bo wierzy�, �e jest kotem czarodziejem, pomagaj�cym ma�ej dziewczynce spe�nia� marzenia.
Po lekturze dziennika (kt�ry by� zmoczony �zami i pe�en kleks�w) Jakub u�wiadomi� sobie, �e dziewczynka w dniu porwania by�a niewiele starsza od Kasi. Ogarn�o go przera�enie. W jego wyobra�ni zrodzi�a si� ob��dna scena. Widzia� siebie i Ann� siedz�cych bez ruchu w kuchni, bez nadziei na odnalezienie c�rki.
� Halo, panie Stern! Niech pan si� obudzi! Nie jest pan dzi� zbyt rozmowny! � Wilga przerwa�ajego zamy�lenie. � Je�li pan chce, mo�emy jeszcze raz spr�bowa�. Co by pan powiedzia�, gdybym wr�ci�a na uczelni� i ponownie przepyta�a pana przep�oszone bractwo?
� Teraz m�j ruch � powiedzia� zaaferowany. � Musz� gdzie� p�j�� i z kim� porozmawia�.
Gdyby Manio o mnie pyta�, powiedz, �e wr�c� za dwie godziny.
� Gdzie�, z kim�? Masz przede mn� jakie� tajemnice?
� Sk�d�e znowu � sk�ama�. � Id� uregulowa� zaleg�e rachunki.
Min�� Owocow�, Bo�nicz� i Starozakonn� i zatrzyma� si� na placu Teodora. Z opowie�ci rodzinnych wiedzia�, �e by�a tu kiedy� cerkiew pod wezwaniem �wi�tego Teodora, kt�r� Austriacy po zaj�ciu miasta wysadzili w powietrze. Dzi�, rzecz jasna, nie by�o ju� po niej �ladu, zosta�a tylko nazwa placu w �ydowskiej dzielnicy. Jakub odchrz�kn�� i splun�� pod nogi. Powietrze przesycone tu by�o zapachem krwi, pierza i ko�skiego �ajna, kt�re zalega�o w rynsztokach. Wiele razy by� w tym rewirze i zawsze wita�y go tu odpadaj�ce tynki i pootwierane okna, z kt�rych bucha�y na ulic� wonie szlajmzupy, czulentu i duszonych g�sich pipk�w, a wsz�dzie s�ycha� by�o �ydowskie przekle�stwa.
Po kwadransie sta� ju� na ulicy Miodowej przed dwupi�trow� kamienic� oznaczon� numerem si�dmym. Na parterze budynku mie�ci� si� zak�ad perukarski, a na pierwszym pi�trze przyjmowali klient�w krawcowa i kaletnik. Drzwi wej�ciowe, tak jak kiedy�, wisia�y na wykrzywionych zawiasach i by�y do po�owy uchylone na ulic�.
Jakub wszed� do wydeptanej klatki schodowej. Policzy� do dziesi�ciu i z bij�cym sercem zastuka� w odrapane, pomalowane kiedy� na zielono drzwi.
Otworzy� mu m�czyzna o d�ugich, delikatnych palcach, chudej ptasiej g�owie i rzadkiej rudej br�dce, wygl�daj�cy jak zgarbiony diabe� wyci�ty z obrazu Piotra Bruegla.
�Diabe�� spiesznie zamkn�� za nim drzwi, a potem ukradkiem spojrza� zza firanki na ulic�, jakby kto� m�g� go ze Sternem przypadkiem zobaczy�.
M�wi� cicho, najwyra�niej obawia� si�, �e kto� ich mo�e pods�ucha�, i dlatego chcia� maksymalnie skr�ci� ryzykown� wizyt�.
� Pami�ta pan nasz� umow�? � zacz�� Stern. � Kret, to znaczy pan Adam Frost, bardzo by si�gniewa�, gdyby pr�bowa� mnie pan...
� Chodzi panu o te papiery? Przeszuka�em ca�e miasto! Zapad�y si� pod ziemi�.
� Gdzie� jednak s�. Sam pan wspomina�, �e widzia� je kiedy� pa�ski pomocnik?
� Nic na to nie poradz�, �e przepad�y! � powiedzia� szybko Basil, przewlekaj�c pasemko w�os�wprzez po�o�on� na g�owie manekina czapeczk� z tiulu. � Ju� dawno o nich zapomnia�em.
Nigdy dot�d Basil nie k�ama�. A zacz�� pracowa� dla Sterna zaraz po aferze z Kretem. Zosta� kupiony przez �handlowego przedsi�biorc� na wieczne czasy, by informowa� Jakuba o ka�dym, nawet najcichszym pierdni�ciu w mie�cie. Kiedy� podobno by� bardzo zdolnym perukarzem i mia� bogat� klientel�, lecz straci� j�, gdy poszed� na kilka lat siedzie� za str�czycielstwo dzieci. Jednym z jego klient�w by� w�a�nie Frost.
� To znaczy? � Dziennikarz nie dawa� za wygran�.
� No, �e jeszcze raz si� rozejrz� � powiedzia� Basil przez z�by, wi���c wprawnie supe�ekdelikatnymi palcami. � Mo�e co� powie stary Salmann.
� Kto?
� Fryzjer Mosze Salmann. A mo�e �hebel� Wasyl O��wko? � doda�, przeci�gaj�c przez czesad�onowe pasmo w�os�w. � Oni dwaj mog� co� wiedzie�. Za�o�yli si� przy rabinie, kt�ry z nich przeczyta wi�cej ksi��ek. Gadaj�, �e Mosze jest lepszy, bo przeczyta� a� dwa tysi�ce, a znowu�
Wasyl...
� Co mnie obchodzi, do cholery, jaki� Mosze, jaki� Wasyl! � Stern zareagowa� nerwowo. � Kto�od paru miesi�cy bawi si� ze mn� w kotka i myszk�. Urz�dza na Rynku spektakl. Czuj�, �e jedna sprawa ma �cis�y zwi�zek z drug�. Mam pewne skojarzenia. Co� mi m�wi, �e nie by�oby tego dra�stwa, gdyby nie...
� Kto to wie? � Basil zas�oni� usta r�k�, jakby ju� za du�o powiedzia�.
Um�wili si�, �e jeszcze raz popyta w�r�d swoich o maszynopis, zwr�ci te� uwag� na wszystko, co mo�e mie� zwi�zek z wydarzeniami na Rynku.
Stern zamierza� ju� wyj��, lecz perukarz kr�ci� si� dziwnie niespokojnie. W jego spojrzeniu kry�a si� jaka� pro�ba.
� Co� jeszcze?
� Zasadniczo nic, ale... nie mam naprawd� przy szanownym panu �mia�o�ci. Czy m�g�by mniepan redaktor delikatnie wspom�c i... po�yczy�, tylko na kilka dni, siedem z�ociszy? Oddam, zawsze przecie� oddawa�em. Rychtuj� dwie damskie peruczki i jeden m�ski tupet, a teraz, jak pan widzi � pokaza� na g�ow� manekina przy lustrze � sko�czy�em t� damsk�, z cudownych jasnych w�os�w. To moja najlepsza peruka, jestem z niej naprawd� dumny. O, niech pan spojrzy! � Podni�s� szpikulcem grzebienia grzywk� i dmuchn�� na ni� delikatnie. � Prawdziwa klasa! Najtrudniejsze jest fryzjerskie podci�cie nad czo�em. Tu wchodz� w gr� pojedyncze w�oski! Zrobi�em j� na specjalne zam�wienie dla bardzo, ale to bardzo wybrednego klienta, wi�c kiedy j� odbierze, zapraszam do siebie, oddam d�ug...
Stern nie mia� ochoty s�ucha� gl�dzenia oble�nego starego. Si�gn�� po portfel, otworzy� boczn� kieszonk� ze zdj�ciem Anny i po�o�y� na blacie sto�u dwie srebrne monety.
� A gdybym si� czego� dowiedzia� przypadkiem, w sprawie tych... no, sam pan wie... �powiedzia� uni�enie perukarz, zbieraj�c pieni�dze ze stolika. � To sk�d mam wiedzie�, jak szanownego pana redaktora...
� Powiadomi�?
� W�a�nie.
Dziennikarz podni�s� le��cy na szafce kopiowy o��wek i zapisa� na parapecie numer domowego telefonu.
� Niech pan dzwoni do mnie o ka�dej porze dnia i nocy.
Wychodz�c, rzuci� okiem na blond peruk� i wtedy, dos�ownie w u�amku sekundy, ogarn�� go dziwny, parali�uj�cy niepok�j.
Wraca� zamy�lony bocznymi uliczkami, nie patrz�c nawet, kt�r�dy idzie. Potem pomy�la�, �e gdzie� niedaleko powinna by� ulica Owocowa, i przypomnia� sobie, �e raz jako ucze� powszechniaka t�dy w�a�nie bieg� z kolegami, gdy ca�� paczk� uciekli z lekcji �aciny na wagary.
Teraz niespodziewanie natkn�� si� na weselny orszak. Na jego czele sz�o dw�ch klarnecist�w wygrywaj�cych skoczn� melodi�, za nimi st�pali akordeonista i skrzypek, po nich za� pan m�ody z rodzicami i go��mi. Wszyscy zd��ali do synagogi, gdzie pod chup� czeka�a ju� zapewne panna m�oda.
Zaaferowany zawr�ci� i w po�owie jakiego� zau�ka, za knajp� w suterenie, przy buchaj�cej par� pralni, wszed� do zacienionej bramy, w kt�rej owia� go zimny przeci�g.
Zacz�� �a�owa�, �e wybra� t� drog�. Lepiej by�oby, pomy�la�, gdyby szed� w stron� Bo�niczej. Teraz mia� przed sob� niewielkie podw�rze wygl�daj�ce jak otoczona domami studnia. Z jej dna wyrasta� wiekowy kasztanowiec, kt�ry wabi� owady zapachem bia�o-r�owych kwiat�w.
Jakub sta� jak zahipnotyzowany. Zaintrygowa�o go roz�o�yste drzewo, a jeszcze bardziej siedz�cy pod nim starzec w ciemnych okularach.
Staruch ubrany by� w bia�e spodnie i bia�� bawe�nian� koszul�, na kt�r� narzucona by�a kredowobia�a kamizela. Chud�, ascetyczn� g�ow� przykrywa�a we�niana, tak�e bia�a czapeczka. Gdyby nie ciemne okulary, Stern m�g�by s�dzi�, �e pod drzewem siedzi czekaj�ca na niego �mier�, kt�ra tylko odstawi�a gdzie� na bok kos�.
Zaciekawiony podszed� do m�czyzny i wtedy dostrzeg� wi�cej intryguj�cych szczeg��w: bia�y zarost na brodzie i policzkach, wielkie s�kate d�onie, kt�re le�a�y na stole zupe�nie jak niepotrzebne przedmioty. Na blacie sto�u narysowane by�y okr�g�e pola, co wywo�ywa�o skojarzenie z jak�� dziwn� gr�.
Nieznajomy nie odzywa� si�, zmuszaj�c go�cia do rozpocz�cia rozmowy.
� Przepraszam... � zacz�� nie�mia�o Jakub, przygl�daj�c si� widocznej w ma��owinie lewegoucha ow�osionej kurzajce.
� Niech pan przestanie si� na mnie gapi�, panie Stern, nie jestem ma�p� � upomnia� go starzec.
� Niech pan wreszcie pomy�li to swoje pytanie.
� Jakie pytanie? � rzuci� Stern, zdumiony tym, �e starzec zna jego nazwisko.
� To, z kt�rym pan i inni tu przychodzicie. Nie mog� pom�c, nie znaj�c pa�skiego pytania.
Stern za�mia� si� w duszy i pomy�la�, �e kiedy wr�ci do redakcji i opowie Wildze o tym zdarzeniu, dziennikarka nigdy mu nie uwierzy. Na wszelki wypadek, by nie urazi� starca, dziennikarz wypowiedzia� w my�li to jedno pytanie, z kt�rym zmagali si� z Wilg� od czterech miesi�cy.
� Wiele pan od innych wymaga! � �achn�� si� staruch. � Najlepiej przyj�� na gotowe, co?
� Przecie� jestem tu przypadkiem.
Starzec za�mia� si� kr�tkim, pobrz�kuj�cym �miechem, jakby za z�bami mia� metalow� rezonuj�c� p�ytk�.
� I mo�e przypadkiem s�ysza� pan o runach?
Jakub kiwn�� g�ow�, przypominaj�c sobie przeczytany kiedy� w encyklopedii akapit o skandynawskich wr�ach.
� Pana milczenie oznacza zgod�.
Starzec zdj�� z szyi p��cienny woreczek i potrz�sn�� nim, a potem wyj�� gar�� drewnianych okr�g�ych tabliczek z wyrze�bionymi rytami. Rzuci� je niedbale na blat, z pla�ni�ciem wyl�dowa�y na wymalowanych polach.
M�czyzna po omacku je odszukiwa�, dotyka� ich, mrucz�c co� pod nosem i sapi�c.
� Zastanawiaj�ce. Pierwszy raz si� z tym spotykam, lecz nie powiem nic takiego, czego by panju� nie wiedzia�, panie Stern.
� Co takiego? � niecierpliwi� si� dziennikarz.
� Nie widz� powodu, by musia� mnie pan pogania�. Ten znak nazywa si� elhaz. � Podni�s� goflegmatycznie i przystawi� do ust jak hosti�. � Lubi� go, bo jest podobny do rog�w �osia. Elhaz oznacza ryzyko, kt�re mo�e pan przezwyci�y�. To niezwykle wa�ny znak i nie wolno go bagatelizowa�. Je�li zajrzy pan we w�asn� przesz�o��, uniknie pan niebezpiecze�stwa.
Stary podni�s� nast�pny kr��ek z rysunkiem przypominaj�-cym szeroki grot strza�y.
� Ten drugi znak to kenaz i oznacza �wiadomo��. Jest pan dziennikarzem, panie Stern,i na w�asn� r�k� szuka pan mordercy. W�a�nie kenaz roz�wietli panu drog� niczym jasna pochodnia. Jest kto�, kto chce panu pom�c, ale pan odrzuca jego pomocn� d�o� i wpadnie za kar� w ciemno��!
Stern u�miechn�� si�, s�ysz�c te brednie; kolejne znaki i kolejne opowiastki, pochodz�ce podobno od samego Odyna. Przesta� s�ucha�. Zamiast skupi� si� na wskaz�wkach, pr�bo-wa� dociec, czy m�czyzna udaje tylko �lepca, czy jest nim naprawd�.
W pewnej chwili wyda�o mu si�, �e spojrzenie dziada poszybowa�o zza okular�w w g�r�, by zatrzyma� si� na nieruchomej chmurze.
� Nie ma jednej drogi � marudzi� wr�. � S� setki, a mo�e tysi�ce, jak nie przymierzaj�c, rzekaStoch�d. �eby si� w tym rozezna�, trzeba mie� m�drego przewodnika. Nie powinien pan sam b��ka� si� po Krakida�ach.
� A kto ma by� tym genialnym przewodnikiem? � zapyta� drwi�co Jakub. � Mo�e pan?
� Chcia�em pom�c panu, ale pan ze mnie szydzi. Za kar� wr�ci pan tu dzisiaj wieczorem
i reszt� sam sobie dopowie.
Stary wsta�, zebra� runy do woreczka i obra�ony odwr�ci� si� plecami do Jakuba.
Dziennikarz nie zamierza� go przeprasza�. Podni�s� si� z taboretu, czuj�c na sobie spojrzenia dziesi�tk�w oczu przypatruj�cych mu si� z otwartych okien. Zirytowa�o go s�owo �kara�. �a�owa�, �e straci� cenne minuty na czcz� gadanin�.
Spokoju nie dawa�o mu jedynie to, sk�d m�czyzna zna jego nazwisko, ale pomy�la�
(pochlebiaj�c sobie), �e wida� jest w mie�cie popularny.
Kiedy by� ju� w bramie, obejrza� si� za siebie i wtedy zobaczy� ma�ego ch�opca prowadz�cego wr�bit� za r�k�. Stary szed� chwiejnym krokiem w stron� sutereny. W pewnym momencie zatrzyma� si�, jakby nas�uchiwa�, czy jego zapalczywy go�� wreszcie sobie poszed�.
Po przyj�ciu do redakcji nie znalaz� wytchnienia. Ledwie otworzy� drzwi, a ju� Wilga przypu�ci�a na niego frontalny atak.
� �licznie! Nie by�o ci� ponad dwie godziny, a Manio na gwa�t potrzebuje jakich� superwa�nychmateria��w! Nie wyobra�asz sobie chyba, �e b�d� ci� wiecznie kry�?
Stern nie przej�� si� jej wybuchem. Gdyby opowiedzia� jej o �lepcu i niemej publice w oknach, i tak by nie uwierzy�a. Postanowi� za to zyska� jej przychylno��.
� Oboje wiemy � zacz�� jak mentor, wieszaj�c kapelusz i p�aszcz na wieszaku � �e nasz�przyjaciel� przed dokonaniem zbrodni z rozmys�em przekazuje sygna�. Chce zwr�ci� uwag� otoczenia, ale te� wcale nie ma zamiaru wskaza� na siebie.
� Co masz na my�li? � Wpatrywa�a si� w niego z nadziej�.
� Rozsy�ane zaproszenia. Demonstracja w rotundzie: podrzucone zaproszenie i zakrwawionahalka. Te informacje nie s� przypadkowe.
� Chce schowa� si� za aktorami i powiedzie�: �Uwaga, szanowni pa�stwo, za chwil�rozpoczynam spektakl�?
� W�a�nie. � Jakub tajemniczo zawiesi� g�os. � Mam niejasne przeczucie, �e mo�e to mie�zwi�zek z pewnym zdarzeniem. Przepraszam ci� za dygresj�, lecz sprawa wymaga kr�tkiego om�wienia.
Rozpar� si� na krze�le i zacz�� opowie��.
� Blisko trzy lata temu, w pa�dzierniku, na zaproszenie senatu uniwersytetu odwiedzi� naszemiasto Stefan O. Kiedy jecha� do hotelu �George�a�, jaki� dra� ukrad� mu z doro�ki przygotowan� do druku ksi��k�. Jedyny egzemplarz. By�o o tym g�o�no w kraju, z pewno�ci� s�ysza�a�. Stefan O. to wybitna posta�, niekt�rzy twierdz�, �e jest...
� Hochsztaplerem?
� Mylisz si�! Jego wiedza jest zdumiewaj�ca. Zna przysz�o�� tak dok�adnie, jakby czyta�jutrzejsze gazety. By�em na tym wyk�adzie i s�ysza�em fragmenty tej powie�ci, kt�re przytacza� z pami�ci. Utw�r nie mia� bohatera, lecz specjalny klucz, kt�ry pozwala� czytelnikowi wpisa� si� w opisane przez autora losy. Bohaterem m�g� wi�c by� ka�dy, kto chcia� poczu� i wypr�bowa� nieosi�galny dla cz�owieka, zastrze�ony jedynie dla bog�w stan.
� Jak zatytu�owana by�a ta genialna powie��?
� �Nie�miertelno��.
Wilga skrzywi�a si�.
� Brzmi pretensjonalnie. Chcesz mi powiedzie�, �e wystarczy teraz odnale�� ten maszynopis?
� To delikatna sprawa. Pyta�em kogo�. Ma oddzwoni�. Potem spotka�em dziwnego cz�owieka,kt�ry przewidzia�, �e wieczorem...
� Rozumiem. Poszed�e� gdzie� i z kim� porozmawia�e� � zadrwi�a � a teraz b�dziemy grzecznieczeka�, a� nadejdzie wiecz�r? Czy ty wiesz, co si� teraz dzieje w redakcji?
� Jak to co?
� Kocio�! Do sekretariatu zg�aszaj� si� coraz to nowi �wiadkowie. Andrea chodzi jak gwiazdafilmowa i wszystkich bajeruje � Wilga pierwszy raz u�y�a przy Sternie tego s�owa � �e to jej zas�uga.
� Jaki kocio�, o czym ty m�wisz?
� Zaczn� od pocz�tku. Wczoraj Manio wpad� na pomys�, �e wy�le Andre� do radia i nadakomunikat. Dzi� rano nasza gwiazda odczyta�a swoim niebia�skim g�osikiem, by w sprawie zab�jstw na Rynku zg�asza� si� do naszej redakcji, do redaktora Sterna. Rozumiesz, na czym polega� szata�ski dowcip? Manio wyznaczy� nagrod� � tysi�c z�otych! Andrea pyszni si� jak paw, a ty b�dziesz mia� za chwil� huk roboty.
Jakub nie wierzy� w�asnym uszom.
� P�jd� do niego i powiem, co o tym my�l� � o�wiadczy� wreszcie.
Nie zd��y� nawet wsta�, a ju� do pokoju wszed� naczelny, tak uradowany, jakby wygra� los na loterii.
� Powita� senne towarzystwo! � rzuci� i nie czekaj�c na reakcj�, siad� na kraw�dzi biurkaSterna. Zanim jego w�a�ciciel zd��y� zareagowa�, Manio wy�o�y� mu za�o�enia genialnego planu, kt�ry zrealizowa� wraz z Andre�.
� By�y ju� trzy komunikaty: po porannym dzienniku, po wiadomo�ciach z gie�dy i godzin� temupo gaw�dzie regionalnej. Obiecana nagroda pieni�na dzia�a jak lep! Kazia odebra�a ju� dziewi�� telefon�w i nie nad��a z notowaniem. Na dole czeka dw�ch �wiadk�w. Kto� obieca� przyj�� jutro, po nich b�d� nast�pni i nast�pni. Wyobra�acie sobie, jak jutro skoczy nak�ad?
� By�oby wi�cej ch�tnych, gdyby odczyta�a komunikat po testamencie naszego wielkiego wodza� mrukn�� Stern.
� Kuba, czy� ty oszala�? Zazdro�cisz, bo to ja wpad�em na ten pomys�, a nie ty? Podejd� do tegobez emocji. Za kilka minut pode�l� tu faceta, kt�rego...
� Kt�rego cierpliwie wys�uchamy � dopowiedzia�a przytomnie Wilga, by zapobiec szykuj�cej si�awanturze.
� Jasne! Wyci�gnijcie z niego wszystko. Co jad� na �niadanie i jaki ma numer buta. O nagrodziedecyduj� ja. Gotowi? A wi�c do roboty! � zako�czy� Manio i na odchodne klepn�� Jakuba po plecach.
� Bo�e, co za wariacki dzie�! � rzuci� po jego wyj�ciu dziennikarz. � Ten stary grzyb mia� racj�.
� M�wisz o naczelnym?
� M�wi� o... Nie b�d� ci wszystkiego t�umaczy�. � Machn�� r�k�, przypominaj�c sobieubranego na bia�o �lepca.
Energiczne pukanie do drzwi przerwa�o gwa�town� wymian� zda�. Wilga poderwa�a si� pierwsza i wpu�ci�a go�cia do �rodka. Patrzyli na niego zdumieni, z trudem hamuj�c �miech.
Na progu sta� w�saty facet ubrany w tramwajarski mundur, z teczk� w jednej r�ce i z jakim� �elastwem w drugiej.
� Niech bendzi pochwalony! � zacz�� motorniczy.
� Przysz�em.
� Na wieki wiek�w � powiedzia� Stern i wskaza� krzes�o.
� Widzimy, �e pan przyszed� � w��czy�a si� Wilga. � To pan redaktor Jakub Stern, o kt�rymm�wili w radio, a ja nazywam si� Wilga de Brie.
� A to pewnie narz�dzie zbrodni? � zapyta� dziennikarz, wskazuj�c na �elastwo.
� To korba. Bez nij tramwaj nie pojidzi.
Przez blisko p� godziny wyci�gali z motorniczego informacje. Ustalili i zapisali, �e tego feralnego dnia, w kt�rym znaleziono Szymona Lacha, za pi�tna�cie pi�ta nad ranem motorniczy wjecha� na Rynek z placu Kapitulnego i zatrzyma� si� niedaleko fontanny Neptuna. Wtedy te� zauwa�y� doro�k� jad�c� w stron� Krakowskiej, do Amfitryty. Na jej siedzeniu by�o co�, co wygl�da�o na przykryte derk� cia�o, i motorniczy nie mia� ju� teraz w�tpliwo�ci, �e by�y pod ni� ukryte zw�oki tego biednego ch�opaka.
� Czy zapami�ta� pan fiakra? � zapyta�a Wilga.
� Co�, co pozwoli�oby nam go rozpozna� � wyja�ni� Stern.
Motorniczy zastanawia� si� chwil�.
� By� chudy i mia� na g�owi czapke.
� Jak� czapk�?
� Z barana, uszank�, a jak� niby mia� mie�? � M�czyzna przygl�da� si� Sternowize zdziwieniem.
Kiedy motorniczy wyszed�, Wilga zanuci�a Jakubowi �yczakowskie tango: �Tramwaj za tramwajim, za tramwajim tramwaj, a za tym tramwajim jeszcze jedyn tramwaj...� i dorzuci�a, �e takiego korbiastego faceta dawno ju� nie widzia�a. Sternowi jednak nie by�o do �miechu, tym bardziej �e do pokoju wesz�a w�a�nie jego niedawna studentka R�a Winkler.
Na widok Jakuba dziewczyna poczerwienia�a, szybko si� jednak zreflektowa�a i by skry� zmieszanie, wy�wiczonym ruchem poprawi�a spadaj�c� na czo�o grzywk�. Wygl�da�a dok�adnie tak, jak opisa�a j� Wilga. By�a niewysok�, szczup�� brunetk� w okularach, z mysimi warkoczykami. Podkre�li�a, �e by�a najlepsz� przyjaci�k� Sary, �e przyja�ni�y si� od gimnazjum i �e Sara zmieni�a si� bardzo, gdy zacz�a si� z kim� spotyka�.
� Z kim? � zainteresowa� si� Stern.
� Tego nie chcia�a mi powiedzie�. Domy�la�am si�, �e kochanek jest od niej starszy. Prosz�mnie �le nie zrozumie�, nie przychodz� po nagrod�, to m�j obowi�zek. Nie wypada m�wi� �le o zmar�ej, lecz Sara nie by�a taka �wi�ta, za jak� j� brali koledzy i... � Spojrza�a zza okular�w na redaktora. � Panie Jakubie, teraz, gdy poinformowano w radiu o poszukiwaniu tego drania, czuj� si� zagro�ona.
� I nie domy�la si� pani, kto si� z ni� spotyka�? � zapyta�a Wilga, patrz�c dziewczynie prostow oczy.
� Kto� spoza uniwersytetu, to pewne. Kto�, kto j� perfidnie wykorzysta� i mo�e mie� jeszczena sumieniu dw�ch moich koleg�w.
� To bardzo wa�ne, co pani powiedzia�a. � Wilga spojrza�a na Jakuba. � Prawda, �e to wszystkozmienia?
� Tak, pani R�o, post�powanie dopiero si� zaczyna � potwierdzi� dziennikarz � i sama paninie wie, jak bardzo nam pani pomog�a.
Potem by�y ju� tylko grzeczno�ci, a tak�e �al, �e �pan Jakub� musia� odej��, bo reszta grupy, a zw�aszcza dziewcz�ta, t�skni za nim i wierzy, �e gdy zako�czy si� ta ohydna sprawa, wr�ci na uniwersytet.
� Jakie dziewczyny? � rzuci�a dla porz�dku Wilga.
� No, Ruta, Joanna, Amelia i Zyta � wymieni�a jednym tchem. � One wszystkie... i ja te� �doda�a szybko, spuszczaj�c wzrok.
� Czy zechcia�aby pani opowiedzie� kilka s��w o ka�dej z nich? Bardzo pani� prosz�. � Wilga
ku�a �elazo, p�ki gor�ce.
Zadowolona panna Winkler siad�a na krze�le i zacz�a opisywa� nieznane fakty z �ycia studentek Sterna.
Trwa�o to dobre p� godziny. Po wyj�ciu gadatliwej R�y oboje odetchn�li z ulg�. Nowe imiona, nowe postacie, cztery podobne do siebie �yciorysy, bezbarwne i prowadz�ce w �lepy zau�ek dziennikarskiego �ledztwa. Wilga, tak jak Jakub, widzia�a w nich raczej materia� na �ony i matki, a nie na rozemocjonowane, ��dne krwi walkirie.
Ledwie za pann� Winkler zamkn�y si� drzwi, gdy w pokoju pojawi� si� kolejny go�� � wysoki i przera�liwie chudy kolejarz, od kt�rego zalatywa�o gorza�� i czosnkiem. M�czyzna by� nieogolony, a jego grdyka wystawa�a zza brudnej, rozche�stanej koszuli jak po�kni�ta pingpongowa pi�ka. Go�� trzyma� pod pach� sk�rzan� teczk� zwi�zan� sznurkiem. Jego chaotyczna relacja by�a zwi�zana ze �mierci� Paw�a Zimmera. Stern zapisa� dane �wiadka i zanotowa�, �e w pi�tek 22 kwietnia o godzinie czwartej pi�� nad ranem, na Rynku, przy fontannie Neptuna, zatrzyma�o si� czarne auto. Na pytanie Wilgi o szczeg�y kolejarz d�ugo si� zastanawia�. Nie zna� si� na markach samochod�w, nie pami�ta� te� numeru rejestracyjnego, lecz obstawa�, �e obecno�� tego auta mia�a zwi�zek z makabrycznym znaleziskiem, o kt�rym plotkowano potem w mie�cie. Zaznaczy�, �e spieszy� si� na s�u�b�, na g�rk� rozrz�dow�, i dlatego nie widzia�, co dzia�o si� p�niej, mia� jednak nadziej�, i� dzi�ki tej informacji zas�u�y� na g��wn� nagrod�.
Po wyj�ciu kolejarza, kt�rego Stern z Wilg� pogonili w diab�y, dziennikarz otworzy� okno na ca�� szeroko�� i zacz�� wreszcie pakowa� manatki. Wilga r�wnie� wybiera�a si� do miasta: sta�a przed lustrem i poprawia�a uczesanie. I wtedy zadzwoni� telefon.
Stern z obaw� podni�s� s�uchawk�. Sekretarka poinformo-wa�a go, �e dzwoni z polecenia naczelnego.
� Panie Jakubie, przepraszam za to, co powiem. Szef zaznaczy�, �e to bardzo wa�ne. Mamadres, kt�ry jeszcze dzi� trzeba sprawdzi�. Podyktowa�a go jaka� starsza pani. Nie chcia�a si� przedstawi�. M�wi�a, �e �le si� czuje i �e woli porozmawia� osobi�cie. Naczelny prosi�, by pan zabra� ze sob� pani� de Brie. Aha, samoch�d stoi pod redakcj�, a kluczyki le�� u mnie.
� Niech si� wypcha! � powiedzia� Stern i trzasn�� s�uchawk�. Potem z takim samym efektemakustycznym zamkn�� okno.
By� w�ciek�y na Mania, bo kolejny raz mia� ci�gn�� za sob� ogon. Dziennikarka nie zostawa�a mu d�u�na.
� Ja te� mam ju� serdecznie do�� ciebie i ca�ej tej sprawy � odwzajemni�a mu si�, gdy zamykalipok�j. � Czy to si� wreszcie sko�czy?
Zwa�nieni zeszli do sekretariatu. Stern wzi�� z r�k Kazi karteczk� z adresem: Bo�nicza 6/6 � znowu po�o�ona na p�nocy miasta �ydowska dzielnica. Po kr�tkiej wymianie zda� zrezygnowali z samochodu, gdy� dom tajemniczej informatorki znajdowa� si� nieca�y kwadrans marszu od redakcji.
W milczeniu szli szybkim krokiem. Min�li t�tni�cy �yciem plac Go�uchowskich z widokiem w dalekiej perspektywie na Wysoki Zamek. Przeci�li Wagow�, by skr�ci� w prawo, w kolejn� przecznic�. Tu �wiat ca�kiem si� zmieni�: czarne mycki wypar�y filcowe kapelusze, a rude peruki zdominowa�y modne w tym sezonie woalki i toczki.
Obok przebieg� jaki� ch�opak w pocerowanym cha�acie, popychaj�c na wygi�tym drucie rowerow� obr�cz, za nim pogna�o dw�ch wrzeszcz�cych urwis�w.
Na rogu Bo�niczej, tu� przy antykwariacie, natkn�li si� na trzech pobo�nych chasyd�w zawzi�cie o czym� dyskutuj�cych, a dwa domy dalej na wychudzone indywiduum d�wigaj�ce na plecach przeno�ny warsztacik do ostrzenia no�y i no�yczek.
Weszli w Bo�nicz� i po kilkudziesi�ciu krokach zatrzymali si� przed dwupi�trow� kamienic�, kt�ra kiedy� by�a pomalowana na piaskowy kolor, a teraz od sadzy z komin�w przyj�a stonowan� brudnoszar� barw�. Nad drzwiami wej�ciowymi wisia�a metalowa tabliczka z zardzewia�� cyfr� przypominaj�c� pokancerowan� sz�stk�.
Stern stwierdzi�, �e budynek z prawej strony ulicy niczym szczeg�lnym si� nie wyr�nia. Zreszt� po lewej stronie sta�a niemal identyczna stara zabudowa. Na parapetach na parterze wystawione by�y drewniane skrzynki z pelargoniami, a na pierwszym pi�trze w otwartym oknie suszy�a si� damska koszula i poszarza�e kalesony z troczkami, z kt�rych kapa�a na chodnik woda. W�a�nie mieli wej�� do �rodka, gdy nagle zza uchylonych drzwi wyskoczy� czarny kot i z przera�liwym miauczeniem przemkn�� na drug� stron� ulicy. Wilga a� podskoczy�a, a Jakub, cho� nie by� przes�dny, na wszelki wypadek splun�� przez lewe rami�, zrzucaj�c wszystko na feraln� dat�.
Wn�trze klatki schodowej, do kt�rej weszli, by�o mroczne. Z otwartych drzwi do piwnicy ci�gn�o mieszanin� gazu i ple�ni. Drewniane stopnie, po kt�rych ruszyli na g�r�, by�y zdeptane i zapadni�te. W sfatygowanej por�czy brakowa�o kilkunastu szczebli, a w powsta�� w ten spos�b dziur� kto� nieudolnie wstawi� jeden nieoheblowany ko�ek, by uchroni� lokator�w przed skr�ceniem karku.
Trzymaj�c si� �ciany, weszli na drugie pi�tro. Drzwi oznaczone sz�stk� znajdowa�y si� po prawej stronie. Jakub spojrza� na Wilg�, wzi�� g��boki oddech i g�o�no zastuka�. Niemal natychmiast dobieg� zza nich odg�os krok�w, a potem zgas�o na kilka sekund �wiate�ko okr�g�ego mosi�nego judasza.
Szcz�kn�� zamek i po chwili drzwi uchyli�y si� nieznacznie. W szczelinie bronionej przez �a�cuch wida� by�o posiwia�� g�ow� i pomarszczone usta, kt�re zapyta�y:
� Czego pa�stwo sobie �ycz�?
Wilga wyja�ni�a mi�ym g�osem, �e przychodz� z redakcji �Kuriera�. Podali swoje imiona i nazwiska i dla porz�dku pokazali legitymacje dziennikarskie, wtedy �a�cuch opad� i ujrzeli na progu niewysok� starsz� pani�.
Kobieta przedstawi�a si� jako Eulalia Ewelina Stelze. Mimo �e mia�a na sobie wyra�nie znoszony ju� granatowy �akiet, by�a starannie uczesana w koczek, usta mia�a pomalowane r�ow� pomadk�, a �uki brwi podkre�lone henn�. Porusza�a si� z wdzi�kiem, nosi�a g�ow� prosto i stara�a si�, wbrew zmar-szczkom, wygl�da� na m�odsz�, ni� w by�a w rzeczywisto�ci.
Zaprosi�a go�ci do �rodka, t�umacz�c jednym tchem, �e ma tylko jeden pok�j, �e dom i dzielnica, w kt�rej mieszka, s� po prostu straszne i �e kiedy us�ysza�a radiowy komunikat, bez wahania posz�a na poczt�, by zadzwoni� do redakcji, poniewa� jest pewna nagrody, kt�ra pozwoli jej wyprowadzi� si� z tej ohydnej nory.
Kiedy Jakub i Wilga usiedli przy okr�g�ym stole przykrytym wykrochmalon� i �wie�o wyprasowan� lnian� serwet�, na kt�rym sta� talerzyk z ma�lanymi ciasteczkami, pani Stelze odkaszln�a i zacz�a opowie��.
Na pocz�tku poinformowa�a, �e nie jest rodowit� lwowiank�, lecz pochodzi z przedmie�cia Sambora, �e jej ojciec Artur by� na kolei toromistrzem, a matka Stanis�awa, z domu Pazdro, by�a wzi�t� po�o�n�. Oznajmi�a te�, �e mia�a braciszka �ukasza Aureliana, m�odszego o pi�� i p� roku, kt�ry, niestety, w wieku sze�ciu lat utopi� si� w gliniance. Doda�a te� szybko, �e tatu� i mamusia w dziewi��dziesi�tym �smym roku zesz�ego stulecia zarazili si� tyfusem od w�drownych Cygan�w, co to przyjechali taborem z Rumunii, a kiedy zmarli, ona, jako szesnastoletnia panna bez bliskiej rodziny, kt�ra by j� wspar�a, uda�a si� za chlebem do stolicy Galicji.
W �yciu wiod�o jej si� r�nie, czasem przymiera�a g�odem, lecz B�g jak dot�d nie da� jej umrze�.
Pracowa�a jako pomoc domowa kolejno u pa�stwa Landau, nauczycieli, potem u aptekarzy Kipper�w, a na ko�cu prawie przez siedem lat zatrudniona by�a u pa�stwa Markockich, kt�rzy handlowali naft� i w�glem. P�tora miesi�ca temu zosta�a niespodziewanie zwolniona z przyczyn od niej niezale�nych. Po prostu kamienica, w kt�rej mieszkali, zosta�a zlicytowana, a jej pa�stwo wyprowadzili si� do Przemy�la.
Stern i Wilga podjadali ciasteczka i s�uchali opowie�ci s�u��cej Stelze, kt�ra nie spiesz�c si�, zmierza�a do sedna sprawy. Na moment jednak przerwa�a opowie�� i grzecznie zapyta�a, czego jej go�cie chcieliby si� napi�, potem posz�a do kuchni, by zaparzy� zam�wione dwie kawy ze �mietank�. S�ycha� by�o, jak trzaska drzwiczkami i pobrz�kuje naczyniami, nuc�c co� pod nosem. Po chwili wr�ci�a. Dystyngowanym ruchem zdj�a z tacy dwie porcelanowe fili�anki ze spodeczkami, po�o�y�a obok nich srebrne �y�eczki, postawi�a dzbanuszek ze �mietank� i podnios�a pokrywk� z cukierniczki, grzecznie zapraszaj�c go�ci. Potem zadowolona poprawi�a koczek, zebra�a z serwety okruszki i przeci�gn�a ma�ym palcem prawej r�ki po pomalowanych henn� brwiach, jakby one by�y w jej wygl�dzie najwa�niejsze, i wr�ci�a do opowie�ci.
� Dwa dni, zanim �to� si� sta�o, moi pa�stwo wyjechali w interesach do Drohobycza i zosta�amsama w mieszkaniu. Przyznam si�, �e nigdy nie lubi�am tego domu przy Rynku. By� ogromny i do tego zimny. W dzie� nie mo�na by�o otworzy� okien, bo zawsze s�ycha� by�o ha�as tramwaj�w, pokrzykiwania fiakr�w albo warkot �mierdz�cych automobili, a w nocy te� nie by�o lepiej: podchmieleni go�cie z �Atlasa� wy�piewywali na ca�e gard�o arie i musia�a ich uspokaja� policja. Z okien kamienicy pod czterdziestym drugim dok�adnie wida� fontann� Adonisa, tego �licznego m�odzie�ca w tunice trzymaj�cego w d�oniach w��czni�, a u jego n�g waruje wyrze�biony pies i le�y g�owa upolowanego dzika. To naj�adniejsza rze�ba na Rynku � powiedzia�a gospodyni � sto razy wol� j� od Neptuna, Diany i Amfitryty. Wszystko widzia�am... Prosz� spr�bowa� �mietanki i ciasteczek, sama piek�am... I zaraz wszystko powoli pa�stwu opowiem.
Stern i Wilga nie potrzebowali zach�ty. Kawa ze �mietank�, a tak�e ciasteczka pani Stelze by�y rzeczywi�cie wyborne.
� Ostatnio, chyba przez m�j wiek, ma�o �pi�. Ca�� noc o czym� my�l� albo czytam ksi��ki, albos�ucham radia. O, to jest w�a�nie moje radio � wskaza�a na stoj�cy na p�ce odbiornik Verdi firmy Capello � kt�re dosta�am od pani Markockiej w prezencie, kiedy si� ze mn� rozstawa�a. W�a�nie w nim us�ysza�am komunikat pani Andrei z �Kuriera� � wyja�ni�a. � A wi�c w tamt� noc, gdy �to� si� sta�o, bola�o mnie strasznie w krzy�u i by�o mi zimno, bo zgas�o w piecu, a po nocy nie chcia�am chodzi� po w�giel do piwnicy. Dlatego okryta kocem wesz�am do kuchni, by zagrza� wody na herbat�. Nie zapala�am �wiat�a. Po co. W nocy ruszam si� jak nietoperz albo �ma. Nala�am do imbryka wody, znalaz�am pude�eczko zapa�ek i zapali�am gaz. Chcia�am sobie zrobi� na rozgrzanie herbatk� z cytryn� i lipowym miodem. Siad�am przy kuchence i zastanawia�am si�, co ze mn� b�dzie, gdzie ja teraz biedna znajd� dom na stare lata.
Stern ziewn��. Opowie�� starej Stelze zaczyna�a go nudzi�. By� pewien, �e za chwil� kobieta opowie, �e herbata z cytryn� i miodem by�a wspania�a, �e potem zg�odnia�a i posz�a do kom�rki odkroi� sobie no�em kawa�eczek w�dzonego boczku, tak na smaczek.
� Tej nocy, prosz� pa�stwa, by�a straszna zadymka i wiatr hucza� w kominie � ci�gn�a pani
Eulalia Ewelina. � Nala�am wi�c sobie kieliszek kmink�wki na rozgrzewk� i podesz�am do okna.
Wszystko by�o zasypane. Pada�o tak jak wtedy, gdy by�am ma�� dziewczynk� i m�j �wi�tej pami�ci tatu� z mamusi� ci�gn�li mnie na sankach na pasterk� w Samborze do ko�cio�a. Wia�o przez trzy dni i w �wietle latarni nasz lwowski Rynek zasypany �niegiem wygl�da� przepi�knie. Drzewo pod ratuszem i m�j Adonis przypomina�y dekoracje z bajki. Przypadkiem spojrza�am na zegar. By�a dok�adnie czwarta dziesi��. Chcia�am ju� i�� spa�, mia�am zamiar schowa� si� pod pierzynk�, gdy nagle od strony Dominika�skiej pokaza�a si� jaka� skulona posta� ci�gn�ca sanki. S�dzi�am, �e to...
� Jak wygl�da�a? � przerwa� jej Stern, nie mog�c si� doczeka� ko�ca opowie�ci.
� By�a �redniego wzrostu, ca�a pokryta �niegiem i wygl�da�a jak ba�wan.
� Czy co� pani� wtedy zaniepokoi�o? � zapyta�a Wilga, podnosz�c wzrok znad notesu.
� Nie. Wtedy jeszcze nie. Patrzy�am zdumiona, jak szybko porusza si� ta bia�a zjawa,i pomy�la�am, prosz� pani, �e musi mie� jak�� wa�n� spraw� do za�atwienia, skoro wysz�a z domu w tak� �m�. Ten m�czyzna, to znaczy ta posta� � poprawi�a si� szybko � ci�gn�a za sob� sanki, na kt�rych le�a� jaki� d�ugi, zwini�ty przedmiot. To m�g� by� dywan.
� Dlaczego akurat dywan? � zdziwi�a si� Wilga.
� Tak sobie wtedy pomy�la�am, �e to co� przypomina o�nie�ony kloc albo zwini�ty dywan �odpowiedzia�a spokojnie Stelze.
� Co by�o potem? � zainteresowa�a si� Jakub.
� Posta� podci�gn�a sanki pod Adonisa. Przystan�a i rozejrza�a si�, a potem szybko zdj�asw�j d�ugi baga� i rzuci�a go pod rze�b�. Nie wiedzia�am, co o tym my�le�, w jej zachowaniu by�o co�... co� takiego... Zanim zd��y�am si� zastanowi�, cofn�a si� i znikn�a w ulicy Grodzickich.
� Zabra�a sanki? � dopytywa�a si� Wilga.
� Tak, sanki poci�gn�a za sob�.
� Czy jest jeszcze co�, o czym pani chcia�aby nam powiedzie�?
� Owszem, prosz� pana. Zanim si� oddali�a, wydawa�o mi si�, �e zjawa podnios�a wzrokna moje okno. Przestraszy�am si� wtedy, �e mnie widzi.
� Jak mam to rozumie�? � rzuci� Stern z zawodow�, wypracowan� przez lata niedba�o�ci�.� Zjawa dostrzeg�a pani�, w tej zadymce?
� Nie wierzy mi pan? � Pani Stelze spojrza�a mu pytaj�co w oczy.
� Ale� wierz�, wierz�! � powiedzia� Stern, a potem podszed� do okna i spojrza� na ma�epodw�rze. Zamar� zdumiony. Widzia� ten sam kwitn�cy kasztanowiec, pod kt�rym przed po�udniem pok��ci� si� ze �lepym starcem. Na pr�no jednak poszukiwa� siwego wr�a. Dojrza� jedynie po prawej stronie tego samego ma�ego ch�opaka, celuj�cego z procy do postawionej na kamieniu flaszki. Natychmiast te� przypomnia� sobie s�owa starca, �e wr�ci tu jeszcze tego samego dnia wieczorem i sam sobie dopowie reszt� historii. Historii o Szymonie, Sarze i Pawle?
� To wszystko? � zapyta� Stern, odwracaj�c si� od okna.
� Nie, jest jeszcze jeden wa�ny szczeg�, prosz� pana: ta osoba dziwnie si� porusza�a.
� Jak? � zaciekawi�a si� Wilga.
� Tak jakby... jakby by�a pijana albo co� takiego.
� Co� takiego ? � rzuci� dziennikarz, odchodz�c od okna.
� Zjawa mia�a na sobie d�ugi p�aszcz, ale lekko si� zatacza�a i ci�gn�a nog�. Dok�adnie niewidzia�am, pada� przecie� �nieg. Kiedy odesz�a, patrzy�am na pozostawiony przez ni� pakunek i zastanawia�am si�, co te� to mo�e by�. Wtedy nie mia�am poj�cia, �e to... Wi�c po�o�y�am si� spa�. Ale spa�am niespokojnie, �ni�y mi si� jakie� koszmary, zaraza bolszewicka, a kiedy si� obudzi�am, by� ju� blady �wit. Za oknem wci�� pada� �nieg, a pod fontann� zebra�a si� kupa ludzi i by�a policja, i czarny samoch�d po zw�oki. Od sklepowej dowiedzia�am si�, �e to mleczarz Mordka Eszel pierwszy odkry� trupa. On ma du�o szcz�cia, bo podobno si� w czepku urodzi�. Sklepowa powiedzia�a, �e kiedy� znalaz� na przystanku tramwajowym wypchany portfel i dosta� tyle znale�nego, �e kupi� sobie osio�ka do ci�gni�cia w�zka. Potem gadali na mie�cie, �e pod fontann� le�a�a zasypana �niegiem pijaczka. Szuka�am w gazetach, ale nic a nic nie znalaz�am. Pani Stelze zako�czy�a opowie�� i zadowolona u�miechn�a si� do go�ci.
Wilga odwzajemni�a ten u�miech i zamkn�a notesik. Zapisa�a w nim pi�� stron i zamierza�a wykorzysta� ten gor�cy materia� do kolejnego szokuj�cego artyku�u.
� Co mam teraz robi�? Kiedy mam si� zg�osi� po nagrod�?
� Prosz� o cierpliwo��. Wkr�tce si� do pani odezwiemy � powiedzia� Stern, siadaj�c ponownieza sto�em, by dopi� kaw�.
� Redaktor naczelny wys�ucha naszej relacji � popar�a go Wilga � a potem...
� A potem wy�lemy do pani go�ca � poinformowa� Jakub, nerwowo pukaj�c palcami po stolei z trudem zbieraj�c my�li po tym, co zobaczy� przed chwil� za oknem.
Wpad� do domu z poczuciem winy.
� Gdzie Piotru�? � rzuci� do Magdy, odk�adaj�c kapelusz na wieszak.
� Piotru� od godziny �pi, proszy pana.
� A pani?
� Za nied�ugo powinna wr�ci� z apteki � odpowiedzia�a, wk�adaj�c buty i szykuj�c si�do wyj�cia. � Spichci�am obiad. Stoi w duch�wce. Jest jeszcze ciep�y, proszy pana. Musz� ju� lecie�, to do widzenia! � I wybieg�a na ganek.
Jakub wszed� do pokoju Kasi, pochyli� si� nad c�rk� i zapyta�, co s�ycha� w szkole.
� Nic! � odpowiedzia�a markotnie, odsuwaj�c si� od niego.
� Dosta�a� dw�j�? � dopytywa� si�.
� Nie! � uci�a rozmow�, zaj�ta pisaniem w zeszycie.
� Wi�c o co chodzi?
� Ty tylko obiecujesz, a potem...
� Wiem, wiem. Mamy i�� do kina na Shirley Temple, na...
� Nie, ona mnie ju� nudzi. Teraz s� inne gwiazdy.
� A jakie? � docieka� zadowolony, �e przesta�a si� d�sa�.
� Donald Duck!
� Donald? Duck?
� Kaczor Donald. On ma ju� dwa lata i jest taki... � szuka�a s��w, by go opisa� � no, okropnie�mieszny.
� Obiecuj� ci, �e nied�ugo p�jdziemy!
� A potem b�dzie jak zwykle? Wi�c kiedy? � z�apa�a go za s�owo.
� W niedziel�, we�miemy mam� i Piotrusia.
� On jest za ma�y i b�dzie si� ba�! � powiedzia�a rezolutnie i spojrza�a na ojca, jakby chcia�a da�do zrozumienia, �e chce, by poszli we dwoje, jak dawniej, gdy po�wi�ca� sw�j czas wy��cznie jej.
� Masz racj�, Piotru� zostanie z mam� w domu � odpowiedzia� i skierowa� si� do kuchniposzuka� obiadu.
Kasia ruszy�a za nim i nagle zapyta�a z trosk� w g�osie:
� Tato, a ty si� jej nie boisz?
� Kogo?
� Czarnej chmury!
� Co te� ci przysz�o do g�owy? � Pr�bowa� gra� na zw�ok�. Podni�s� pokrywk� z brytfannyi wdycha� zniewalaj�cy zapach go��bk�w w sosie pomidorowym zag�szczonym �mietan�.
� Pani w szkole te� powiedzia�a, �e to nie jest normalne, �e u nas w mie�cie nigdy takiej chmurynie by�o. Ona wygl�da jak umbra, ten klosz od lampy, co wisi w salonie.
� Umbra? A to ciekawe por�wnanie � mrukn�� niewyra�nie, prze�uwaj�c smakowity mi�snyfarsz z ry�em, owini�ty s�odkim li�ciem kapusty. � Ten tw�j matowy klosz to tylko skondensowana para wodna. Zwyk�a fizyka, Kasiu, nic poza tym.
� Tak jak l�d?
� No, chyba tak � odpar� niepewnie.
� A Szymon powiedzia�, �e w hitlerowskich Niemczech to lody b�d� nied�ugo sprzedawa�automaty. To prawda?
� Tak � odpowiedzia� spokojnie, delektuj�c si� g�stym sosem.
� Maszyny?
� Maszyny, kt�re zast�pi� kiedy� cz�owieka!
Sta�a, patrz�c z podziwem, jak nak�ada dwa wielkie go��bki na talerz � jej najm�drzejszy ze wszystkich tatu�, maczaj�cy razowy chleb w pomidorowym sosie.
P� godziny p�niej Anna zjawi�a si� ju� na Pohulance i Jakub blefowa�, �e mia� udany dzie�. Podgrza� obiad, a potem siedzia� i � tak jak Kasia przedtem na niego � teraz on patrzy� na �on� pa�aszuj�c� przygotowane przez Magd� go��bki.
� Marzy�am o czym� takim w recepturze � powiedzia�a, przytulaj�c Piotrusia, kt�ry w�a�niewsta� z ��eczka. � Zauwa�y�e�, Kuba, �e nasza Magda ma talent do gotowania i zawsze wykrochmalony fartuch? Chyba jej nie docenia�am. Tak jak ja woli gotowa� obiad na gazie, a nie na kuchni w�glowej, i nie wierzy w opowie�ci, �e od tego psuje si� smak.
Jakub z pomoc� Kasi nakarmi� Piotrusia, a potem uleg� dzieciom i kolejny raz zamieni� si� w lokomotyw�. Oboje wskoczyli ojcu na plecy i kazali si� wie�� z go�cinnego do kuchni, a stamt�d do sypialni i z powrotem, g�o�no sapi�c i pogwizduj�c.
Anna niespodziewanie w��czy�a si� do zabawy, og�aszaj�c, �e tatu� potrafi udawa� prawdziwy poci�g i mo�e zatr�bi� na muszli.
� Na jakiej muszli? � zapyta�a Kasia.
� Na morskiej i zaraz nam to poka�e! � powiedzia�a i przynios�a ze s�u�b�wki opalizuj�c�muszl�, kt�r� kiedy� dosta�a od swoich rodzic�w. � Kuba, nie daj si� prosi�, dzieci czekaj�!
Jakub przystawi� muszl� do ust i zacz�� grzmie� tak dono�nie, jak wje�d�aj�cy na stacj� poci�g.
� Ja te�, jak b�d� doros�a, to b�d� gra� na takiej muszli � zakomunikowa�a zdecydowanie Kasia.
� I ja tez, i ja tez, mamo � doda� szybko Piotru�, gdy zm�czeni sadowili si� na kanapie.
P�nym wieczorem, gdy dzieci posz�y spa�, Jakub z Ann�, jak za dawnych dobrych lat, urz�dzili sobie romantyczn� kolacj�, tak� ze �wiecami, winem i oliwkami nadziewanymi papryk�.
Anna dosta�a rumie�c�w i o�ywi�a si�. W��czy�a radio, a gdy lampy rozgrza�y si� i zielone oko zacz�o mruga�, nastawi�a na Warszaw� i trafi�a na porywaj�ce argenty�skie tango. Bez wahania wyci�gn�a Jakuba do ta�ca i przytulona pozwala�a mu si� pie�ci�.
Ca�owa� j�, a ca�y czas mia� do siebie �al, �e tak niedawno podle j� oszuka�. Nigdy nie dowiedzia�a si� o tej drugiej. Nie domy�la�a si� nawet, �e istnia�a, �e mia�a na imi� Sara i �e do szale�stwa mu si� podoba�a. Nigdy te� nie mia�a si� dowiedzie�, �e oboje zwr�cili na siebie uwag� w dniu, gdy stremowany Jakub przyszed� poprowadzi� swoje pierwsze �wiczenia. Dlaczego w�a�nie to Sara Reddig nakre�li�a przed grup� ten sw�j cholerny plan? Co jej strzeli�o, by by� pierwsza? S�uchaj�c argenty�skiego tanga, wraca� my�lami do jednego zimowego popo�udnia, kt�re sp�dzi� na stancji u Sary. Tego dnia nie przysz�a na �wiczenia, co go zaniepokoi�o. Chcia� sprawdzi�, co si� sta�o. Gdy dojecha� tramwajem na Zamarstyn�w i doszed� na stancj� przy Kwiatowej, trz�s� si� ju� z zimna. Mia� ze sob� butelk� wina, kt�r� Sara podgrza�a z miodem, cynamonem i go�dzikami. Nie zada� jej pytania o pow�d absencji na zaj�ciach. Czeka�, a� sama si� otworzy. Kiedy wypili grzane wino, Sara wyj�a ze swoich zapas�w stark�. Wypi�a za du�o alkoholu i sta�a si� gadatliwa. Wspomnia�a o jakim� tajemniczym znajomym, ale wystarczy�o, �e zada� jej kilka pyta�, natychmiast przerwa�a swoj� opowie��. Zdenerwowana powiedzia�a, �e nie jest niczyj� kochank� i �eby raz na zawsze wybi� to sobie z g�owy. By�a z nim blisko, to fakt, lecz z jej s��w wynika�o, �e ten kto� przed nim by� z ni� jeszcze bli�ej. Dlaczego mieszka�a sama na stancji? Mia�a przecie� we Lwowie rodzic�w. Dlaczego nie utrzymywa�a z nimi kontakt�w?
Nigdy jej nie pyta� o prawdziwy pow�d �ycia w pojedynk�. Sara milcza�a, z jej oczu p�yn�y �zy. Wreszcie przyzna�a si�, �e kilka miesi�cy temu pozna�a kogo�, �e strasznie za nim t�skni i �e b�dzie go pami�ta� do ko�ca �ycia. Nagle opami�ta�a si�. Zapragn�a by� sama. Stanowczo nalega�a, by Stern wyszed�. Nie zamierza� robi� jej przykro�ci. Poza tym spieszy� si� do domu.
Po drodze znowu musia� wymy�li� jakie� k�amstwo.
Potem zdarzy�o si� nieszcz�cie, kt�re zapobieg�o rodzinnej tragedii. Sara pozostawi�a po sobie puste miejsce w trzecim rz�dzie pod oknem i wspomnienie zagadkowego u�miechu. Zamy�lony Jakub pomyli� kroki i Anna co� wyczu�a. Zatrzyma�a si� i spojrza�a badawczo.
� Co si� z tob� dzieje? � rzuci�a, patrz�c mu w oczy. � Jeste� nieobecny. Wygl�dasz, jakby�...
� Jakbym co? � przerwa� jej, poruszony, �e mog�a odkry� jego tajemnic�.
� Nic, jest takie stare przys�owie: na z�odzieju czapka gore!
� To o mnie?
� Sam sobie odpowiedz. Jeste� podobno mistrzem efektownych zako�cze�.
Godzin� p�niej, kiedy le�a� w ��ku u boku Anny, znowu dopad�y go wspomnienia.
Przypomnia� sobie pewne kwietniowe s�oneczne popo�udnie, gdy wzi�� s�u�bow� tatr� i pojecha� pod uniwersytet, by rozwik�a� tajemnic� Sary. Nie chcia� informowa� o tym Wilgi. Im mniej wiedzia�a o jego dawnej znajomo�ci, tym dla niego lepiej.
Zaparkowa� za doro�k�, tu� przed samochodem Kanclerza, kt�rego szyby zaci�cie polerowa� szmat� profos. Pan Zenon, bo tak nazywali go studenci i naukowcy, uk�oni� mu si� grzecznie, zdejmuj�c czapk�, i wyra�nie mia� ch�� zamieni� z nim kilka s��w, lecz Stern przeprosi� go i od razu skierowa� si� do dziekanatu wydzia�u prawa. Kr�tk� chwil� zaj�o uzyskanie od sekretarki potrzebnej informacji. Dosta� adres rodzic�w Sary, podzi�kowa� i wyszed�. Wiedzia� od Hillela, �e rodzice panny Reddig s� obrzydliwie bogaci. Ojciec by� znanym ginekologiem w klinice przy Pijar�w, matka za� prowadzi�a dom.
Kiedy ponownie znalaz� si� na ulicy, zauwa�y�, �e samoch�d Kanclerza ju� odjecha�. Doro�ka nadal sta�a na podje�dzie, fiakier drzema�, a zadowolony ko� trzyma� �eb w p��ciennym worku, wyjadaj�c obrok. Stern uruchomi� motor, min�� doro�k� i ruszy� w stron� Sygni�wki.
Pa�stwo Estera i Dawid Reddigowie mieszkali przy Orsza�skiej. By�a to jedna z nowszych ulic miasta po�o�ona w jego zachodniej cz�ci, z wylotem na Gr�deck�, prowadz�c� jak wiadomo do Przemy�la i Krakowa. Jednopi�trowa willa, kt�rej dach pokryty by� grafitowym �upkiem, przypomina�a szlachecki dworek. Stern wysiad� z samochodu, przeci�� pe�en kwiat�w ogr�d, po czym pewnym krokiem wszed� po granitowych schodach i nacisn�� dzwonek.
Drzwi otworzy�a mu chuda s�u��ca ubrana w be�ow� sukienk� i bia�y fartuszek. Dziewczyna, u�miechaj�c si� kaboty�sko, zapyta�a go�cia o imi� i nazwisko, a kiedy otrzyma�a wizyt�wk�, oddali�a si�, potrz�saj�c rudymi w�osami niczym ko� grzyw�.
Wizyta mia�a kr�tki i nieprzyjemny przebieg. Od pierwszej chwili Sterna m�czy� moralny kac, gdy� kobieta, kt�ra go przywita�a, by�a niezwykle podobna do Sary. Mia�a jej niebieskie oczy, jej �liczny nos i przepi�kne jasne w�osy, kt�re tak samo przeczesywa�a palcami. Stern przygl�da� si� jej dyskretnie, lecz wci�� napotyka� zawzi�te, piorunuj�ce spojrzenie, kt�re zmusza�o go do opuszczania wzroku na pstrokaty dywan. Sama obecno�� nieproszonego go�cia wyra�nie dzia�a�a pani Esterze na nerwy.
� Jak pan �mie nas nachodzi�, panie redaktorze Stern! Pa�skie czcze gadanie nie zwr�ci �yciamojej c�rce.
Rzuci�a jeszcze pod nosem jakie� s�owo w jidysz, kt�rego Stern nie zna�, a kt�re zabrzmia�o jak przekle�stwo.
Dawid Reddig, m�czyzna o wielkiej tuszy i g�stej posiwia�ej brodzie, z kt�rej ledwie wystawa�y ma�e, opuchni�te wargi, nie pr�bowa� nawet �agodzi� sytuacji. Obraca� w palcach wizyt�wk� z logo �Kuriera� i z�o�ywszy r�ce na brzuchu, czeka�, nie wiedzie� na co. Upiorn� cisz� zak��ci� szersze�, kt�ry nagle wpad� przez otwarte okno. Jakub mia� ochot� wsta� i rozdusi� go na szybie le��cym na stoliku �ydowskim tygodnikiem �Literarisze Bleter�. Rozmowa dobieg�a ko�ca. Ozi�ble po�egna� si� wi�c z gospodyni�, a potem wyszed� na korytarz, odprowadzony do drzwi przez ojca Sary. Gdy znale�li si� poza zasi�giem wzroku �ony, m�czyzna zwr�ci� si� do niego szeptem:
� Moja �ona odchodzi od zmys��w, czy pan to widzi? Za to, co si� sta�o, wci�� obarcza mniewin�. Da pan wiar�, �e nie by�a na pogrzebie? Ja zadzwoni� do pana w tej sprawie jutro przed po�udniem. Niech pan teraz pr�dko idzie. Nie chc�, by Estera s�ysza�a, jak rozmawiamy � zako�czy� grubas i wysun�� do dziennikarza mi�kk�, spocon� d�o�.
Dawid Reddig dotrzyma� s�owa. Nast�pnego dnia minut� przed dwunast� zadzwoni� do Jakuba Sterna i rzuci� do s�uchawki tylko dwa s�owa: Aaron Lintz. By�a to najkr�tsza rozmowa, jak� dziennikarz kiedykolwiek i z kimkolwiek przeprowadzi�.
Jakub nie mia� czasu na samodzielne dr��enie tematu. Do rozwik�ania zagadki potrzebny mu by� inspektor Zi�ba, i to natychmiast. Musia� si� z nim wi�c przeprosi�, chwilowe animozje zesz�y na plan dalszy. Zaproponowa� mu spotkanie w szynku �Pod Kanonem�, przy Ormia�skiej, i stary lis z komendy wojew�dzkiej zgodzi� si�, od czasu do czasu bowiem spotykali si� w zwyk�ych knajpach, kt�rych atmosfera � nie wiedzie� dlaczego � obu ich poci�ga�a. Rozmowa nie nale�a�a do najd�u�szych. Zi�ba spieszy� si� gdzie� i zd��yli wypi� ledwie po jednym piwie.
� Ch�tnie bym ci pom�g� � zacz��, odstawiaj�c pusty kufel i wycieraj�c d�oni� usta � ale...
� Ale co?
� Nie, ju� nic! Powiedzia�e�, Aaron Lintz?
Stern przytakn��.
� Owszem, pami�tam to imi� i nazwisko. Troch� si� sp�ni�e�, kolego � doda� jakim�szczeg�lnym tonem. I odczekawszy chwil�, a� na twarzy Sterna odmaluje si� ciekawo��, ci�gn�� dalej: � Zar�czam s�owem honoru, �e tw�j go�� nic z w�asnej woli nie powie.
� Niemo�liwe.
� Chcesz si�, Kuba, za�o�y�?
Po chwili inspektor zrobi� si� bardziej �yczliwy i doda�, �e ch�opak, kt�rego osobi�cie przes�uchiwa�, ma dwadzie�cia trzy lata, jest wysoki i jak to m�wi� kobiety, diablo przystojny. Jego ojciec prowadzi zak�ad pogrzebowy o wdzi�cznej nazwie �Hades� na Krakida�ach.
� Czy mo�e wiesz, co go ��czy�o z Sar� Reddig?
� To historia, o kt�rej b�d� m�wi� nasze wnuki � zakpi� inspektor. � Sara i Aaron poznali si�na weselu ciotecznego szwagra albo stryjecznej siostry w Trembowli. Przepraszam, ale do tak skomplikowanych koligacji nigdy nie mia�em g�owy. Ch�opak j� oczarowa�. B�yska� bia�ymi z�bkami, potrz�sa� krucz� czupryn�. Umia� gada�, a do tego podobno pi�knie ta�czy� i �piewa�. Wiem, �e m�odzi przypadli sobie do serca. Wiem te�, �e zacz�li si� w tajemnicy przed swoimi rodzicami spotyka�. Ch�opak by� kilka razy u dziewczyny w willi przy Orsza�skiej. No, ale niespodziewanie zdarzy�a si� przykro��. Pewnego dnia, zaraz po wyj�ciu m�odzie�ca, okaza�o si�, �e z szafki gospodyni zgin�y precjoza. Jaki� pier�cionek ze szmaragdem i diamentowy wisior. Zrobi� si� z tego wielki krzyk. S�u��ca bez zastanowienia wskaza�a na Aarona. Pani Reddig domaga�a si� od nas stanowczych dzia�a�, a m�� j� wspiera�. Odsy�ali�my t� namoln� par� na Komisariat Si�dmy przy Gr�deckiej, ale w ko�cu m�j szef, kt�ry kiedy� pracowa� w Trembowli, zmieni� zdanie. Sprawa by�a prosta, mo�e nawet zbyt prosta. Moi ludzie pojechali do domu ch�opaka i znale�li te warto�ciowe przedmioty schowane pod ��kiem, w jego torbie. Ch�opak zaklina� si�, �e jest niewinny. Stary Lintz wynaj�� adwokata, ale pani Reddig tak�e nie pr�nowa�a. Op�aci�a swoich mecenas�w. Weso�owski i Weso�owski, sam przyznasz, �e lepiej mie� t� band� jazgotliwych papug po swojej stronie. Dalej mo�esz si� domy�la�. Ch�opak stan�� przed s�dem, a nieomylny s�dzia skaza� go na dwa lata. Nie musz� ci t�umaczy�, �e dwa lata dla takiego smarkacza to niemal wieczno��. Szczeniak nie m�g� w celi wysiedzie�. Odgra�a� si�, �e je�li go nie wypuszcz�, po�egna si� z �yciem. I jak powiedzia�, tak zrobi�. Dwa tygodnie temu powiesi� si� na poci�tym w pasy prze�cieradle.
Stern przez moment milcza�.
� Sugerujesz, �e go w t� kradzie� wrobiono? � zapyta� wreszcie, spijaj�c orze�wiaj�c� piank�.
� Gdzie� bym �mia� szarga� dobre imi� justycji � powiedzia� Zi�ba. � Proces by� jak si� patrzy,tyle �e mamusia �miertelnie obra�ona na c�reczk� nie chcia�a jej wi�cej zna�. Nie pasowa� jej zi��, kt�ry zbija trumny i kopie na cmentarzu do�y. Znalaz�a wi�c salomonowe wyj�cie: wynaj�a panience stancj�, by zapomnie� o mezaliansie.
� Niepoj�te.
� Obra�asz si�, Kuba, na fakty? � rzuci� Zi�ba z min� baranka wielkanocnego. � Sam mi kiedy�wciska�e�, �e twoi czytelnicy uwielbiaj� takie smaczki. À propos, czy mam ci opowiedzie� jeszcze inne fakty z jej �ycia? Poda� nazwiska i imiona innych m�czyzn? Lista jest d�uga. Za wsze wydawa�o mi si� � popraw mnie, je�li si� myl� � �e t� panienk� idealizujesz.
Wspomnienia nie chcia�y odej�� i Jakub wci�� mia� przed oczami perfidny u�mieszek Zi�by. Ze z�o�ci� naci�gn�� ko�dr� pod szyj�. Po g�owie t�uk�a mu si� my�l o w�asnej winie. W ko�cu znalaz� dla siebie usprawiedliwienie i przytuli� si� do �ony. Poczu� pod r�k� twardniej�c� pier�, rozlewaj�ce si� ciep�o wprowadzi�o go w b�ogi stan. I Jakub Stern zasn��, s�uchaj�c miarowego tykania zegara.
Sobota, 14 maja�
Brak wiatru. Temperatura si�gaj�ca nad ranem ledwie dwunastu stopni i ten sam �eb rottweilera zagl�daj�cy do jego okna � ogromna chmura, zapowied� majowego deszczu.
Stern stan�� w kuchni przy oknie, dok�adnie w tym samym miejscu co poprzedniego dnia, by stwierdzi�, �e ciemny ob�ok nieznacznie si� cofn��, zahaczaj�c o G�r� Stracenia przy starym �ydowskim cmentarzu. W prostej linii by�o to jakie� trzy i p� kilometra. Przygl�daj�c si� psiej g�owie, wyra�nie rozpoznawa� szerok� szcz�k�, obwis�e wargi i �redniej wielko�ci uszy. A potem zmru�y� oczy i spr�bowa� wyobrazi� sobie opisan� przez c�rk� wisz�c� w salonie umbr�.
Za kwadrans powinien wyj�� do redakcji. Machinalnie po�yka� jajecznic� posypan� trembulk�, s�uchaj�c s��w Anny. U�miechni�ta wspomina�a wczorajszy wiecz�r, a potem jeszcze raz przypomnia�a, �e jej marzenie nazywa si� �Marechal Niel�.
� Pami�tasz, Kuba?
Uda�, �e nie s�yszy, trzymaj�c jednak kciuki za skuteczno�� D�ugolaty.
O dziewi�tej Stern przekroczy� pr�g redakcji z nadziej�, �e Wilga zmieni�a zdanie. Kiedy min�� sekretariat i zmierza� do swego pokoju na pi�trze, na korytarzu niespodziewanie pojawi�a si� boska, d�ugonoga Andrea. Zagrodzi�a mu drog�, a potem bez s�owa z�apa�a go za r�k� i poci�gn�a za sob�.
� Kuba, z nieba mi spadasz. Ca�� noc balowa�am z radiowcami i mam dzi� w g�owie za�mienieksi�yca. Pisz� og�oszenie o... � spojrza�a na pokre�lon� kartk� � o jakiej� pieprzonej stenopistce dla �Elinu�, a ja si� nie wyznaj� w tym trefnym temacie. Zr�b to za mnie, b�agam.
Stern wyj�� z jej delikatnych, wypieszczonych palc�w o��wek, przeczyta� og�oszenie i jednym poci�gni�ciem napisa�:
Andrea patrzy�a z niedowierzaniem, potem poca�owa�a go w policzek wilgotnymi ustami i zdradzi�a, �e by�a w �Bagateli�, �e wci�� szumi jej w g�owie szampan i �e Manio absolutnie nie mo�e si� dowiedzie�, i� radiowcy ch�tnie widzieliby j� u siebie.
� Podobasz mi si�, ale jeste� jaki� dziwny � powiedzia�a, gdy wychodzi� ju� z pokoju. � Czasemto si� nawet ciebie boj�. Gdyby� nie by� takim ponurakiem, to kto wie?
Id�c do siebie, rozpami�tywa� delikatny zapach perfum Andrei. Nagle zobaczy� Wilg�, a raczej jej br�zowe klasyczne cz�enka i eleganckie po�czochy. Sz�a wolno po schodach, jakby d�wiga�a jaki� ci�ar. Pozwoli� jej wej�� na g�r� i przekr�ci� klucz. Poczeka� jeszcze chwil�, potem znacz�co chrz�kn�� i nacisn�� klamk�.
Na jego �dzie� dobry� odpowiedzia�a mrukni�ciem. Nie podejmowa�a te� rozmowy, gdy zahaczy� o pogod� i o jej persk� kotk�, kt�ra podobno na dniach spodziewa�a si� potomstwa.
Siedzia�a za biurkiem z podkr��onymi oczami, przygaszona i nie do �ycia.
Widzia�, jak machinalnie s�odzi herbat�, sypi�c bez opami�tania cztery �y�eczki do porcelanowej fili�anki, jak ucieka spojrzeniem po �cianach. W jej g�owie wyra�nie przetacza�a si� burza za burz� i w ko�cu powiedzia�a co�, co zmrozi�o Sterna:
� On chce si� ze mn� skontaktowa�.
� Kto? Kto chce si� z tob� skontaktowa�?
� On � powt�rzy�a z przej�ciem.
� Jaki on?
� Doskonale wiesz, prosz� ci�, nie udawaj. Szukamy go od kilku miesi�cy.
Stern zaniem�wi�.
� Sk�d wiesz?
� Dosta�am zaproszenie, przysz�o na moj� redakcyjn� skrzynk�, sp�jrz. � Poda�a mu kopert�. �Tu jest dzisiejsza data i adnotacja, �e dzisiaj si� odezwie. Mo�e powinnam zadzwoni� do Zi�by?
� Nie b�d� �mieszna, to jeszcze nic nie oznacza � powiedzia�, jak m�g� najspokojniej. � Kilkatakich zaprosze� trafi�o ostatnio do magistratu. Manio pokaza� mi jeden jego malunek.
� Ale dlaczego ja?
� Bo twoje teksty wzbudzi�y jego ciekawo��. Sama wiesz, �e nasza praca jest obarczonaryzykiem. Nie chwal�c si�, ja te� raz dosta�em od niego taki bohomaz.
Wilga nie s�ucha�a, zatopiona w my�lach.
� Zastanawiam si� jeszcze.
� Nad czym?
� Je�li si� odezwie, czy to zaproszenie przyj��.
� Oszala�a�? Chcesz tego naprawd�? � Nie dowierza�.
� Doskonale wiem, czego chc�. Musz� tylko czeka�.
� Na co? A� ci� znajdzie?
� W�a�nie, mo�e do mnie zadzwoni lub przy�le telegram. Mo�e ma mi co� wa�negodo powiedzenia.
� To jakie� szale�stwo. Jeste�my razem, razem dzia�amy i dop�ki tak jest, wierz mi, nic ci niegrozi.
� Ju� za p�no!
� Na co?
� Na takie rozmowy!
� Nie wiesz, co m�wisz! Facet jest niebezpieczny, ma setki sposob�w, jak wielki wyg�odnia�ypaj�k.
� Czemu por�wna�e� go do paj�ka? Co chcia�e� przez to powiedzie�? Na moim miejscu...
� Ale ja nie jestem na twoim miejscu! � przerwa� jej sztywno Jakub. � I dla porz�dku powiem ci, �e ja...
�� Widz� po twojej minie, �e pierwszy by� stch�rzy�! � odparowa�a.
� Nigdy nie dzia�am pod wp�ywem emocji, wszystko dog��bnie analizuj�. � Po chwili �a�owa�ju� tych s��w, bo Wilga zabra�a torebk� i wybieg�a z pokoju. Siedzia� jak odr�twia�y, a potem ruszy� za ni� w pogo�. Zajrza� do wszystkich pokoi, pytaj�c, czy jej nie by�o. Na ko�cu wszed� do sekretariatu, lecz Kazia na jego pytanie pokr�ci�a przecz�co g�ow�.
Dostrzeg� z daleka jej be�owy �akiet. Sta�a przy witrynie antykwariatu przy Hetma�skiej, udaj�c, �e czyta tytu�y wy�o�onych ksi��ek.
Stern stan�� za ni� i milcza�, nie wiedz�c, jak zacz��. Wilga zauwa�y�a go w szybie i ruszy�a przed siebie, lecz szybko j� dogoni�.
� Uspok�j si�!
� To ty si�, cholera, uspok�j!
� Nie powiedzia�em ci wszystkiego.
� Nie jestem ciekawa!
� Musisz mnie wys�ucha�! � Jakub szarpn�� j� za �okie�, zwracaj�c na siebie uwag� dw�chwojskowych id�cych spr�ystym krokiem w stron� Sykstuskiej.
� Pu�� mnie! � krzykn�a, wyrywaj�c si�.
Dwaj oficerowie z 14. Pu�ku U�an�w, z ��tymi otokami na czapkach, zatrzymali si�, gotowi w ka�dej chwili zaprowadzi� porz�dek. Wilga wykorzysta�a ich obecno�� i zacz�a biec. Stern szed� za ni� wolnym krokiem, a kiedy oddali� si� od wojskowych, ostro ruszy� w pogo�, roztr�caj�c przechodni�w, lecz znowu straci� j� z oczu.
Dostrzeg� j� w ostatniej chwili na przystanku mi�dzy Furma�sk� i Kazimierza Wielkiego, gdy wsiada�a do pierwszego wagonu tramwaju. Wskoczy� na tylny pomost, niemal skr�caj�c sobie kark.
� Ali kindurs! Zy �wiata chcy zyj��? � rzuci�a w jego stron� jaka� kobieta z pretensj�. � Dla jakij�dziuni?
� To moja sprawa � powiedzia� bezczelnie.
� Ta, pana, pana, a czy ja m�wi, �y ni pana?! � komentowa�a na g�os niewiasta, gdy zacz��przepycha� si� do przodu.
Nie spuszcza� Wilgi z oczu, a kiedy wysiad�a, odczeka� moment i znowu wyskoczy�, by przeci�� jej drog� na Wa�ach Hetma�skich.
� Nie musisz si� mnie ba�! � zawo�a�, podnosz�c r�ce.
� Kuba! Je�li jeszcze raz do mnie podejdziesz, b�d� krzycze�! � zagrozi�a.
� Wszystko b�dzie dobrze � stara� si� j� uspokoi�.
� Chc� tylko z tob� porozmawia�, jest umowa, tak?
� Przecie� ty nie dotrzymujesz um�w! � krzykn�a w�ciekle, omijaj�c go i kieruj�c si� w stron�ulicy Kopernika.
� Ustalili�my kiedy� zasady: pracujemy razem. Nie zaprzeczysz, �e wczoraj uda� nam si�wywiad z pani� Stelze!
� I co z tego! Cholernie przej��e� si� moj� rol� � powiedzia�a ju� �agodniej, zwalniaj�c nieco.
� Mo�emy usi���? � zapyta� przebiegle, wskazuj�c �awk� pod okaza�ym klonem, niedaleko�eliwnej pompy.
� Co� s�abo u pana redaktora z kondycj� � zakpi�a, rozgl�daj�c si� czujnie na boki. Usiad�ana skraju �awki, gotowa natychmiast si� poderwa�.
� Nie musia�a� ucieka� � powiedzia�, zajmuj�c miejsce obok.
� A ty nie musia�e�...
Zamilkli, dysz�c ci�ko.
� Masz racj� � spr�bowa� u�pi� jej czujno��. � Oboje pope�nili�my b��d. Najwyra�niej bawi gonasza sytuacja. To nie jest przyjemniaczek, to nie jest zwyk�y przeciwnik, tylko niebezpieczny czubek. Facet potrzebuje widz�w, by kreowa� przed nimi sw�j absurdalny �wiat! Z tak� wiedz� nie masz prawa nawet my�le� o tym spotkaniu.
Wilga prze�kn�a uwag�.
� On chce, �ebym by�a jego widzem.
� To wykluczone.
� Wybra� mnie, bo chce mnie do czego� przekona�. Zrozum, to nasza jedyna szansa!
� Masz ch�� trafi� pod jego skalpel jak Sara? Chcesz, by przeprowadzi� na tobie sw�j dow�ddo ko�ca?
Wilga zatka�a uszy. Korci�o j�, by si� przyzna�, �e nie przyjecha�a do Lwowa dla przyjemno�ci, lecz uciek�a z �odzi, bo narazi�a si� swoimi tekstami miejscowej �ulii i grozi�a jej dintojra.
Milcza�a przez chwil�, a potem niespodziewanie wsta�a.
� Zostaw mnie teraz! � poprosi�a cicho. � Musz� to przemy�le�. P�niej porozmawiamy, lecz teraz, b�agam, zostaw mnie w spokoju.
Ruszy�a w stron� placu Mariackiego. Pomy�la�, �e nie jest zwyk�� bab�, kt�ra t�skni za m�em, domem i dzie�mi, �e drzemie w niej jaka� szalona, m�ska determinacja. No i idealnie nadawa�aby si� na nas�an� przez Zi�b� agentk�. By�a pouk�adana jak facet. Kto wie, czy szczwany Manio nie dogada� si� za jego plecami z inspektorem? Od pewnego czasu byli w dobrej komitywie, �wiadcz�c sobie uprzejmo�ci. Naczelny puszcza� teksty, kt�re dostawa� od inspektora, i k�ko kr�ci�o si�, a� mi�o.
Kiedy podni�s� si� z �awki, dostrzeg� jej sylwetk� przed wej�ciem na plac. Odwr�cona do niego ty�em, wynios�a, wygl�da�a jak stoj�ca na postumencie Matka Boska.
Dwie godziny p�niej wr�ci� od Mania po zdaniu mu relacji z poprzedniego dnia, a Wilgi nadal nie by�o w pokoju. Zastanawia� si�, czy nie powinien zawiadomi� naczelnego o szalonym pomy�le pani redaktor, lecz uzna�, �e nigdy by mu tego nie wybaczy�a. Na jej posprz�tanym biurku sta�a maszyna do pisania z rozpocz�tym tekstem o oszustach, kt�rzy siedmiu rodzinom wynaj�li t� sam� will� na Sygni�wce, a obok maszyny unosi� tr�b� porcelanowy s�onik.
Stern by� w�ciek�y na siebie, najbardziej za to, �e to Wilga rozdawa�a teraz karty, �e nie przej�a si� jego gadaniem i �e idiotyczny scenariusz, kt�ry sobie wymy�li�a, mo�e si� spe�ni�.
Jakby mia� tego dnia za ma�o problem�w, pojawi�a si� przys�ana przez Kazi� stara �yczakowska panienka do towarzystwa, kt�ra, powo�uj�c si� na radiowy komunikat, zaoferowa�a mu pomoc w rozwi�zaniu sprawy. Powiedzia�a, �e du�o wie, �bardzo duzio, m�j ty przystojniaku, ale wpierw na stole musz� le�e� dwie st�wki, bo ja za darmo nie lubiem pracowa�.
By�a zawiana. Z wyskubanych brwi odpada�y jej drobinki henny, a bezz�bny u�miech przesadnie podkre�la�a karminowa szminka. Stern szybko pozby� si� interesownej panienki i zszed� do sekretariatu zapyta� o Wilg�. Kazia uspokoi�a go, �e zguba si� znalaz�a, �e rozmawia�a z ni� przed chwil� i �e pani redaktor dopiero co znowu wysz�a do miasta.
� Wybiera�a si� do Ruckera opisa� mi�sn� afer�, ale w ostatniej chwili zmieni�a plany. Kiedy by�a w sekretariacie, przybieg� do niej jaki� goniec z wa�n� wiadomo�ci�. Wilga powiedzia�a, �e nied�ugo wr�ci. A co� nie tak, panie Jakubie?
Stern burkn�� co� pod nosem i Kazia zrozumia�a, �e lepiej nie wchodzi� mu teraz w drog�.
W tej sytuacji Jakub r�wnie� zmieni� swoje plany. Zamiast produkowa� letnie felietoniki, postanowi� sprawdzi� niedoko�czony w�tek �ledztwa i odwiedzi� swojego dawnego studenta Roberta Bareckiego w jego domu przy D�ugosza. Mia� nadziej�, �e przy odrobinie szcz�cia zastanie go i odnajdzie brakuj�cy fragment uk�adanej przez Wilg� �amig��wki.
Kiedy dotar� na miejsce, zobaczy� niedu�� will� w ciep�ym piaskowym kolorze. Otacza� j� g�sty �ywop�ot z irgi, domagaj�cy si� pilnego przyci�cia. Za �ywop�otem wida� by�o zapuszczony ogr�d, w kt�rym spomi�dzy bujnych traw wychyla�y si� irysy i konwalie. Na wprost wej�cia, po obu stronach szutrowego chodnika, r�s� szpaler tui wygl�daj�cych jak smuk�e wrzeciona.
Pchn�� furtk� i wszed� do �rodka.
Willa wygl�da�a na niezamieszkan�. Na drewnianym ganku sta�y wiklinowe krzes�a i st� ze szklanym blatem pokrytym martwymi, zasch�ymi ju� muchami.
Stern wszed� po schodach i zastuka� mosi�n� ko�atk� do drzwi. Nie by�o odpowiedzi, wi�c ponowi� pr�b�, tym razem o wiele g�o�niej. Wydawa�o mu si�, �e kto� go ostro�nie obserwuje zza firanki.
Chwyci� za klamk� i mocno pchn�� drzwi. Musia� wygl�da� na przest�pc�, bo stoj�ca za nimi stara kobieta a� podskoczy�a z przera�enia. By�a bosa i dziwacznie ubrana. Na sukienk� w kwiaty na�o�y�a czarn� halk�, a w siwe w�osy wpi�a kolorowe kokardy jak ma�a dziewczynka.
� Prosz� si� mnie nie ba� � powiedzia� najspokojniej, jak tylko potrafi�. � Nie mam z�ychzamiar�w. Nazywam si� Jakub Stern i jestem przyjacielem pana Roberta. Mieszka tu, prawda?
Kobieta skin�a g�ow�, w dalszym ci�gu niepewna, jak ma si� zachowa� wobec niespodziewanego go�cia.
� Mam dla niego wiadomo�� z uczelni � wymy�li� napr�dce k�amstwo.
Gospodyni zaprosi�a go do �rodka, a kiedy znale�li si� w przedpokoju, wskaza�a krzes�o, z kt�rego zdj�a brudn� szmat�. Potem kaszln�a i podrapa�a si� w czubek nosa, jakby daj�c do zrozumienia, �e ju� nie boi si� intruza.
� I nie jest pan tym nowym lokatorem, o kt�rym m�wi� Robert? � zapyta�a ledwie s�yszalnymg�osem.
� Sk�d�e znowu. Mam w�asny dom z ogrodem i mieszkam na Pohulance.
� Chwa�a Bogu Najwy�szemu, amen � prze�egna�a si�. � Ju� my�la�am, �e b�dzie pan tu z namimieszka�. Zreszt� � spojrza�a na Sterna � mo�e pan tu sobie mieszka�, ja i tak nied�ugo trafi� na ulic�.
� Kto to pani powiedzia�?
� M�j syn. On m�wi, �e tam jest moje miejsce.
� Pan Robert?
� Tak.
� To na pewno jaka� pomy�ka. Jestem przyjacielem pani syna i przyszed�em z nim porozmawia� � �usprawiedliwia� si� dziennikarz.
Kobieta z niepokojem popatrzy�a na wisz�cy na �cianie zegar.
� On powinien ju� by�. W soboty przychodzi wcze�nie ze swoich trening�w.
� Wiem � nie przestawa� k�ama� Stern � i w�a�nie dlatego tu jestem.
� Czy chwali� si� ju� panu, �e oni chc� nas powiesi� na ga��ziach? � zapyta�a z rozbieganymwzrokiem.
� Kto?
� Oni. Robert m�wi�, �e skr�cili ju� na nas sznur.
Stern pomy�la�, �e jeszcze niedawno musia�a by� pi�kn� kobiet�, na kt�rej brutalnie odcisn�o si� pi�tno rodzinnej tragedii. Na jej szyi wisia� sznur bursztyn�w, a usta by�y przesadnie wymalowane tani� kredk�, zachowa�a jednak zgrabn� sylwetk�, a jej z�otobr�zowe oczy mia�y w sobie jaki� ciep�y blask.
Nagle na ganku rozleg�y si� kroki. Stern wsta� z krzes�a i w tym momencie zobaczy� rozgor�czkowanego, w�ciek�ego Roberta.
� Ostrzega�em ci�, �eby� z nikim nie rozmawia�a! � wyrzuci� z siebie tamten, zwracaj�c si�do matki. � Wracaj do pokoju, s�yszysz? Tam jest twoje miejsce! Gdyby nie ty, ojciec dalej mia�by koleg�w i prac�.
� Wiem, synku, i przepraszam ci� za wszystko � powiedzia�a, przypadaj�c do jego kolan. Potemchwyci�a go za r�k�, pr�buj�c j� uca�owa�.
Ch�opak wyszarpn�� d�o�.
� Id� i nie r�b mi wstydu! � Speszony podni�s� j� z pod�ogi i pchn�� w kierunku pokoju. �
P�niej sobie porozmawiamy, a teraz ju� id�.
Kiedy kobieta wysz�a, Robert spiorunowa� wzrokiem go�cia, jakby odkrycie tej domowej prawdy odebra�o mu resztki godno�ci.
� Po co pan przyszed�, panie Stern? Chyba nie po to, by doko�czy� ze mn� swoje paskudne�wiczenia?
� Czy mo�emy porozmawia�? � zapyta� Jakub, nie zwa�aj�c na gniewne s�owa. � Mam do panakilka pyta�.
Robert Barecki zdj�� z ramienia sportowy worek z ubraniem i rzuci� go niedbale na pod�og�. � Pan wyk�adowca raczy p�j�� przodem! � I wskaza� r�k� salon.
Pomieszczenie, do kt�rego weszli, by�o jasne i obszerne. Na �rodku sta� okr�g�y st� z blatem z w�oskiego orzecha wspartym na rze�bionej nodze. Wok� sta�o sze�� krzese� w stylu Ludwika XVI o miodowych welurowych obiciach. Z prawej strony pod �cian� Jakub dostrzeg� biurko, na kt�rym le�a�y w nie�adzie jakie� podr�czniki, zeszyty, kartki i obsadki. Na �cianach naprzeciw okien wisia�y grafiki przedstawiaj�ce scenki z powstania listopadowego i jedno zdj�cie Marsza�ka z sumiastym w�sem, w srebrnej ramce. W k�cie salonu, mi�dzy dwoma fotelami le�a�a na drewnianej skrzyni szpicruta, a obok terminarz, taki sam, jaki mia� w swoim gabinecie Emilian Kanclerz.
Student rozsiad� si� w fotelu i patrzy� spode �ba na go�cia.
� Mo�e pan wreszcie powie, czemu zawdzi�czam t� niespodziewan� wizyt�?
Stern nie przej�� si� tonem ch�opaka.
� To pana mama? � zapyta�, wskazuj�c wisz�c� na �cianie fotografi� �licznej dziewczynyz warkoczem.
� Nie pa�ska sprawa!
� Nie moja, wiele spraw nie jest moich, a jednak zajmuj� si� nimi, szukaj�c ostatecznegowyja�nienia. A to, czy to pana? � zapyta� Stern, podnosz�c terminarz ze skrzyni.
� Ka�dy student i wyk�adowca mo�e sobie to kupi� w uczelnianym kiosku. Wystarczy ju� moichwyja�nie�?
Stern od�o�y� kalendarz na miejsce, ale zd��y� go przekartkowa� i zauwa�y�, �e w �rodku brakowa�o kilku kartek.
� Jak pan wie, po przygodzie na uniwersytecie wr�ci�em do �Kuriera� i zajmuj� si�, jakdawniej, dziennikarstwem �ledczym. Pracuj� z asystentk�, pann� Wilg� de Brie. W �rod� spotka�a si� z panem i odnios�a wra�enie, �e nie by� pan szczery. Jestem oczywi�cie zaniepokojony tym bezzasadnym pos�dzeniem. Bo to jest pos�dzenie, prawda?
� O co wam chodzi?
� Spierali�my si�. Pani Wilga nie chcia�a si� ze mn� zgodzi�. Twierdzi�a, �e nie dzia�a� pan sami musia� mie� wsp�lnika. Mo�e pan oczywi�cie zaprzeczy�.
� Nic panu nie powiem. Prosz� st�d wyj��!
� A je�eli chc� panu pom�c?
� Sam sobie dam rad�. Nied�ugo wyprowadzimy si� st�d i wszystko si� sko�czy.
� Nie ucieknie pan od wspomnie�.
Barecki wsta� i rozko�ysanym krokiem podszed� do Sterna. Zatrzyma� si� przed fotelem, w kt�rym siedzia� dziennikarz.
� Zaczynam pana podziwia� � powiedzia�, nachylaj�c si� nad Jakubem. � Martwi si� pano moje wspomnienia? Co pan w og�le wie?
� Wiem, �e pan tego nie chcia�, i wierz�, �e to by� wypadek.
Barecki obr�ci� si� i z ca�ej si�y uderzy� pi�ci� w st�, omal go nie przewracaj�c.
� A mo�e naprawd� mia�em ch�� skr�ci� temu skurczybykowi kark? Przefasonowa� jego �licznycyferblacik, �eby go nie pozna�a rodzona mamusia? Pan nie zna� tego drania! Sta� pan sobie wygodnie za katedr� i czeka�, a� dziewczyny polec� na pa�skie bzdety.
� Wi�c pa�ska historia te� jest bzdetem?
� Co pan ma na my�li? � Barecki podni�s� szpicrut� i zacz�� ni� uderza� o udo.
� To, �e...
� Teraz boi si� pan, �e za�atwi� pana tak samo jak jego?
� Obawiam si�, �e nie starczy panu odwagi � zacz�� bezczelnie dziennikarz.
� Spr�bujemy?
� Musia�by mnie pan zanie�� a� na Rynek, a to wymaga troch� zachodu.
Barecki odrzuci� szpicrut� w k�t i zrezygnowany siad� naprzeciw Sterna w fotelu. Przez chwil� milcza�, patrz�c sm�tnie na swoje zakurzone buty, wreszcie si� prze�ama�.
� Tego dnia by�em w�ciek�y, bo drugi raz zawali�em egzamin � powiedzia�. � Kiedy w czwarteko wp� do �smej wieczorem sta�em pod tablic� og�osze� na naszym wydziale, niespodziewanie napatoczy� si� Zimmer. By� na lekkim rauszu, ja zreszt� te� co nieco wypi�em. Nie mia�em zamiaru si� z nim bi�, ale on wyra�nie szuka� zwady.
Dziennikarz nie odzywa� si�, wbi� tylko wzrok w ch�opaka.
� M�wi�em mu, �eby si� odczepi�, on dalej mi wymy�la�. Powiedzia�, �e jestem z�amany... nowie pan, bo s�abo pilnowa�em R�y, kiedy odbi� mi j� Maska.
� Kto?
�� Kanclerz, zna go pan. Przed panem prowadzi� z nami �wiczenia.
� Z t� odbit� dziewczyn� to prawda? � rzuci� Stern, przypominaj�c sobie, �e pos�dza�
Bareckiego o smalenie cholewek do Sary.
� To nie ma nic do rzeczy! � powiedzia� Barecki podniesio-nym g�osem.
� Co by�o potem?
� Nie mog�em pu�ci� mu tego p�azem. Poszli�my z uczelni do parku Ko�ciuszki. Jest tam takima�y skwerek, chyba pan wie, otoczony wysokim �ywop�otem, i z zewn�trz nie wida�, co dzieje si� w �rodku. Zmierzcha�o, o tej porze ma�o kto chodzi po parku, wi�c nie by�o �wiadk�w.
Na pocz�tku walka by�a honorowa. Przepisowy czysty boks, tak jak si� umawiali�my, bez �adnej kopaniny. Przyj��em kilka cios�w na gard�, a wreszcie, gdy si� g�upio ods�oni�, strzeli�em go w mostek i poprawi�em w szcz�k� lewym sierpowym. Wtedy zacz�� mnie przeklina� i niespodziewanie wyj�� z kieszeni n�. Wyobra�a pan sobie? Macha� przede mn� kos� jak bandyta. Nie mia�em wyboru, zrobi�em unik, jak na treningu, potem wycelowa�em mu pi�ci� w grdyk� i by�o po sprawie. Le�a� i przebiera� nogami jak baba. Czo�ga� si�, ledwie �apa� powietrze i dalej pl�t� bzdury o mnie i o R�y! Odszed�em, ale po kwadransie, gdy och�on��em, zrobi�o mi si� go �al, wi�c wr�ci�em sprawdzi�, co z nim, ale...
� Ale?
� Ju� go tam nie by�o.
� I pomy�la� pan, �e jest po sprawie, �e Pawe� Zimmer otrzepa� si� i wr�ci� do domu.Tymczasem nast�pnego dnia dowiedzia� si� pan, �e kto� nadzia� pa�skiego sparingpartnera na tr�jz�b Neptuna.
Barecki skuli� si�.
� Prosz�, niech mi pan tego nie przypomina. Doskonale wiem, �e ma pan prawo mi nie wierzy�.
� I nic nie ma pan na swoje usprawiedliwienie? � Stern wsta� z fotela i podszed� do okna. �
Co pan robi� przez ten cholerny kwadrans? � zapyta�, patrz�c na zapuszczony ogr�d.
� Nic, pospacerowa�em, po�o�y�em si� na jakiej� �awce.
� Gratuluj�! A co si� sta�o z no�em? Przecie� wspomnia� pan, �e Zimmer mia� n�.
� Nie pami�tam, mo�e wetkn��em mu go do kieszeni? Czy to takie wa�ne?
Stern nie mia� ju� ch�ci bawi� si� w detektywa z tym ma�o rozgarni�tym studentem. Kiedy gapi� si� na bujn� ziele� za oknem, przysz�y mu do g�owy dwie mo�liwo�ci, naturalnie przy za�o�eniu, �e Barecki m�wi prawd�. Albo Zimmer powl�k� si� do miasta i tam trafi� w �apy szale�ca, albo odwrotnie, ten kto� by� w pobli�u i obserwowa� walk� z ukrycia. Pierwsza wersja wyda�a mu si� mniej prawdopodobna. Je�li cia�em Zimmera �zaopiekowa� si� szaleniec, to jego zdobycz by�a przypadkowa, co� jak wygrany na loterii los. I w tym momencie Stern cofn�� si� w swoich rozwa�aniach do pocz�tku sprawy, czyli do scenariusza, kt�ry zapisa�a na tablicy Sara.
� Czy widzia� pan w pobli�u jaki� pojazd? � zapyta�, siadaj�c w fotelu.
� Mo�e.
� Mo�e?
� M�wi�em, �e nie pami�tam. Przed wej�ciem do parku sta� chyba jaki� granatowy szewrolet,a za nim czarny fiat Kanclerza, no, ale on bardzo cz�sto tam parkuje, wi�c si� nie liczy. Ostatnio wozi go do domu profos. Maska wie, jak si� urz�dzi� � doda� zgry�liwie. � Widzia�em te� kilka rower�w i chyba ze trzy doro�ki.
� Czy mo�e pan okre�li�, w jakiej odleg�o�ci od ulicy rozegra�a si� wasza bijatyka?
� Nie liczy�em, ale alejka ma jakie� sto pi��dziesi�t krok�w.
� A wi�c mo�na tam podjecha� samochodem?
� Tak, tylko po co?
Stern skrzywi� si�. Mia� ju� do�� tych wymijaj�cych odpowiedzi.
� Czy kto� jeszcze si� panem interesowa�, pr�cz mnie i panny Wilgi? To wa�ne.
� S�dzi pan, �e co� mi grozi?
� Niewykluczone, �e jest kto�, kto bardzo si� panem interesuje � powiedzia� dziennikarz,wstaj�c.
� Nie wie pan, kto to mo�e by�? � zapyta� wyl�kniony Barecki.
� Te� chcia�bym zna� odpowied� na to pytanie. Czy mo�e mi pan co� obieca�?
� S�ucham, prosz� pana.
� Niech pan teraz p�jdzie do swojej mamy i niech pan z ni�, panie Robercie, porozmawia. Onanie zas�u�y�a na to, by przela� pan na ni� ca�� swoj� gorycz. I jeszcze jedna pro�ba, niech pan jak najszybciej, najlepiej dzi� albo jutro z rana, zg�osi si� do inspektora Zi�by w komendzie wojew�dzkiej i wszystko mu opowie. Tak b�dzie dla pana lepiej. Obiecuje mi pan?
Barecki sta� zmieszany, ze wzrokiem wbitym w parkiet. Stern poda� mu na po�egnanie r�k�, czuj�c dr�enie wielkich, spoconych palc�w osi�ka.
Jakub wyszed� z domu Bareckiego poruszony. Tylko jeden wyk�adowca z jego znajomych doje�d�a� na uczelni� samo-chodem i tylko jeden mia� zwyczaj przesiadywa� do p�na w swoim gabinecie. Tym kim� by� rywal Bareckiego do uczu� R�y � Emilian Kanclerz.
Oczami wyobra�ni widzia� Kanclerza taszcz�cego cia�o Zimmera na szczyt fontanny. Czy�by ten tytan pracy, sponsor sportowc�w, by� a� tak pewny siebie?
I wtedy przypomnia� sobie uwag� R�y Winkler, �e zbrodni m�g� si� dopu�ci� tylko kto� spoza uniwersytetu. M�g�by, pomy�la� zadowolony z siebie, podzieli� si� tymi wiadomo�ciami z drepcz�cym w miejscu Zi�b�, cho�by po to, by zobaczy� jego min�. Postanowi� jednak zaczeka� na stosowny moment, na ostatnie informacje od Wilgi.
Nachyli� si� i zerwa� dla niej kilka ga��zek konwalii, a potem szybkim krokiem skierowa� si� w stron� redakcji.
Nie zasta� Wilgi. Redakcja �wieci�a pustkami, znikn�� nawet Macza�a, tylko nowy ksi�gowy
Leya b��ka� si� jak duch po korytarzu.
� To dla jakiej� panny? � Patrzy� przymilnie na Sterna chowaj�cego kwiaty za plecami.
Dziennikarz nie odpowiedzia�.
� Prosz� mi wybaczy�, zawsze bra�em pana za zasadniczego, a tymczasem pan redaktor okazujesi� romantykiem jak ja. � Leya u�miechn�� si� dobrotliwie. � Zdradz� co� panu. Mam pewn� s�abo�� i nie mog� si� od niej uwolni�.
Stern nastawi� uszu, przygotowany na intymne wyznanie.
� Od dziecka interesuje mnie epoka lodowa. Nie wyobra�a pan sobie, jakie to jest podniecaj�ce.Ta nieub�agana konieczno��. Tam, gdzie by�o �ycie i pas�y si� zwierz�ta, kr�luje l�d i nie ma �adnego odwo�ania. Kompletna bessa przez setki lat, jak powiedzia�by gracz gie�dowy. Je�li znajdzie pan czas, mo�emy o tym chwil� pogada�.
� Z przyjemno�ci� � odpar� Stern, kieruj�c si� do wyj�cia.
� Mam te� swoje wyja�nienie � Leya tajemniczo zni�y� g�os.
� Czego?
� Chmury, panie Jakubie. Mo�e nie zwr�ci� pan na ni� uwagi, ale powiem panu, �e to nie jest ca�kiem normalne. Cumulonimbus, rzadko spotykany okaz. �adnie si� ta bestia nazywa. Bo to jest bestia, jeszcze kiedy� wspomni pan me s�owa.
Kilka minut po czwartej zawiedziony Stern opu�ci� redakcj�, a przywi�d�e kwiaty wyl�dowa�y w pierwszym napotkanym koszu.
W drodze do domu skonstatowa�, �e kolejny tydzie� min�� jak jeden dzie�. Pr�bowa� pomy�le� o czym� przyjemnym, lecz jego rozwa�ania znowu rozbi�y si� o �cian� wspomnie�. Jeszcze raz Sara. Ile razy b�dzie do niej wraca�? Nie m�g� si� od niej uwolni� nawet po jej �mierci, nie potrafi� te� uwierzy�, �e mog�a mie� cokolwiek wsp�lnego z oble�nym Kanclerzem. Relacj� R�y zapisa�, rzecz jasna, na konto babskiej zazdro�ci.
Po tym spostrze�eniu przysz�o mu do g�owy, �e zachowa� si� wobec Sary nie fair. Od pogrzebu, kt�ry by� prawdziw� studenck� manifestacj�, ani razu nie by� na jej grobie, chocia� min�y ju� prawie trzy miesi�ce. Obiecywa� sobie, �e naprawi b��d, �e w wolnej chwili p�jdzie na kirkut, by zapali� znicz i po�o�y� na macewie kamyczek pami�ci. Dot�d jednak nie znalaz� czasu. Ba� si� czego�? Czego? �e zobaczy wyryte na kamieniu jej imi�?
Anna podesz�a do niego w chwili, gdy podkre�la� co� w tek�cie na czerwono. Siad�a w nogach ��ka i poprawiaj�c w�osy, zapyta�a, jakby chcia�a sko�czy� przerwan� wcze�niej rozmow�:
� Wi�c jak ona si� nazywa?
� Kto?
� Nie udawaj. Przecie� Ma�kiewicz co� ci obieca�. A faceci za�atwiaj� takie sprawy od r�ki.
Zastanawia� si�, czy sk�ama�, lecz zaskoczony nie m�g� nic sensownego wymy�li�, obra� wi�c inn� taktyk�.
� Wilga � powiedzia�, jak tylko m�g� naturalnie. � Ma na imi� Wilga, tak jak w�drowny ptak.
� To bardzo rzadkie s�owia�skie imi�. O ile pami�tam, wr�y nieszcz�cie, a mo�e nawet�mier�.
� Dodaj, �e zapowiada deszcz i �e jest p�ochliwa. � Od�o�y� pokre�lon� gazet� i spojrza� na ni�zdziwiony. � Co ci przysz�o do g�owy? Chyba nie wierzysz w przes�dy?
� �adna? � nie przestawa�a pyta�.
� W ka�dym razie nie w moim typie! � rzuci� niedbale, chc�c podkre�li�, �e �adne, ale to �adneuczucie nie ma prawa mi�dzy nimi si� zrodzi�. � Po�udniowa uroda, czarne kr�cone w�osy, br�zowe oczy, szczup�a, do�� wysoka. Co ci mam jeszcze powiedzie�, aha, ma male�ki pieprzyk na policzku. Ubiera si� z gustem. Ciemny �akiet, bia�a koszula, �adnych ozd�b, lubi nosi� spodnie i klasyczne cz�enka. Chyba nie zwr�ci�aby� na ni� uwagi.
� Chyba? A ty?
� Ju� m�wi�em, �e takie dziewczyny nie robi� na mnie wra�enia, poza tym...
� Co?
� Jest ambitna, powiedzia�bym, �e przesadnie. Od pierwszych godzin ze mn� rywalizuje. Jejojciec by� francuskim wicekonsulem w Rydze, matka za� wyk�ada�a na tamtejszym uniwersytecie histori� sztuki. Tam si� poznali. Tam przysz�a na �wiat ich jedyna c�rka. Manio powiedzia�, �e po ich tragicznej �mierci w wypadku lotniczym pod Poznaniem Wilg� wychowywa�a ciotka. Dziewczyna po �mierci rodzic�w szybko si� usamodzielni�a. Przez p�tora roku pracowa�a w stolicy, kolejny rok w ��dzkim oddziale �IKC�. Ma�kiewicz �ledzi� jej karier� i, jak mi donie�li �yczliwi, po prostu j� podkupi�. Dziewczyna jest nieobliczalna. Poza tym nie mdleje na widok krwi, nie popada w rutyn�. Dlatego da� jej woln� r�k� i zleci� dziennikarskie �ledztwo. Teraz ona pr�buje wykry� seryjnego morderc�, a ja...
� Co ty?
� A ja mam jej w tym pom�c. Je�li ci� to interesuje, nadal jest samotna, mieszka na jakiej�stancji. � Stern specjalnie zaakcentowa� s�owo �jakiej��. � Dziewczyna lubi...
� Sko�cz wreszcie z t� cholern� �dziewczyn�� � przerwa�a mu zdecydowanie. � Za chwil�pewnie powiesz mi jeszcze, jakiej u�ywa szminki i perfum. Nie chc� ju� tego s�ucha�.
Odebra�a mu gazet� i wiedzia�, �e za moment ucieknie si� do wypr�bowanego sposobu, �eby go do siebie bardziej przywi�za�. �e zacznie delikatnie masowa� opuszki jego palc�w, a potem poczuje na szyi jej gor�cy oddech i s�aby zapach r�, a potem poprosi go, zawstydzona, by zgasi� lampk�.
Anna zmieni�a si� po urodzeniu syna. Nie tylko nieco przyty�a w biodrach � ale tylko tyle, by sukienki na niej nie wisia�y � ale te� zacz�a okazywa� mu coraz cz�ciej uczucia. Lubi�a przebywa� w jego towarzystwie, a nawet zauwa�y�, �e pod jego nieobecno�� wchodzi do gabinetu, by powdycha� wo� jego papieros�w i uporz�dkowa� jego ksi��ki. Stara�a si� te� odgadywa� jego �yczenia. A raz nawet wybra�a si� z nim w niedziel� na wy�cigi konne na Persenk�wk�. Zaskoczy�a go tym. Nauczy�a si� na pami�� imion koni: Narecz, �apa, Orda... i udawa�a, �e naprawd� pasjonuje si� gonitwami.
Kiedy obstawiona przez ni� klacz Navycut zwyci�y�a w sz�stej gonitwie, w nast�pnym wy�cigu Anna postawi�a ca�� wygran�, trzysta pi��dziesi�t z�otych, na Szalon�. Kiedy jednak wygra� Bejrut, rozp�aka�a si� i powiedzia�a, �e to jest niesprawiedliwe.
Przypomnia� sobie o tym, gdy wy�lizgn�a si� z jego obj��, a on wci�� czu� mi�dzy udami faluj�cy b�l i rozkosz.
Zaspokojeni zeszli na d� do pokoju Kasi i Piotrusia. C�rka le�a�a zwini�ta jak kot na tapczaniku, a syn spa� wyci�gni�ty w ��eczku niczym turecki basza. Anna pochylona nad nim powiedzia�a szeptem, �e nie wyobra�a sobie, �eby kto� m�g� go im odebra�.
� Co te� ci przysz�o do g�owy? � zapyta�.
� Nic. Czasem nie mog� uwierzy�, �e jestem szcz�liw� matk�.
Niedziela, 15 maja�
Przez wisz�c� nad miastem chmur� z trudem przedziera�o si� s�o�ce, rzucaj�c na ziemi� przefiltrowane r�owe �wiat�o. Ulica, drzewa i domy mia�y na sobie jak�� maskuj�c� pow�ok� w �ososiowym kolorze, kt�ra zamieni�a Pohulank� w star� francusk� Tuluz�.
Anna sta�a przy oknie i uk�ada�a plany. Termometr wskazywa� plus dwana�cie stopni, wi�c mog�a wreszcie w�o�y� sw�j nowy wiosenny p�aszcz. Cieszy�a si�, �e p�jd� do ko�cio�a, potem zajd� do kawiarni Raucha, by kupi� pyszne ciastka i cukierki, na ko�cu za� odwiedz� rodzic�w.
Po �niadaniu Anna w wykrochmalonej r�owej sukience, kapeluszu i r�kawiczkach, pachn�ca delikatn� nut� r�anych nabrzmia�ych p�czk�w, sta�a przed lustrem, zapinaj�c guziki r�owego p�aszcza. Przy niej Jakub w popielatym garniturze, w kapeluszu, z parasolem, tak na wszelki wypadek, i dzieci, tak�e od�wi�tnie ubrane, niczym modele z �urnala.
Dostojnym krokiem ruszyli w kierunku ko�cio�a Naj�wi�tszej Maryi Panny Ostrobramskiej, pozdrawiaj�c po drodze znajo-mych i s�siad�w. Przed nimi sz�a Kasia pchaj�ca w�zek z Piotrusiem.
Do ko�cio�a weszli na pocz�tku kazania i zaj�li miejsce z prawej strony �rodkowej nawy. Ksi�dz podniesionym g�osem przypomnia� wiernym o trzeciej rocznicy �mierci Marsza�ka i o jego genialnej taktyce, dzi�ki kt�rej pokonano sowieckie ordy.
� Dok�adnie st�d, sk�d patrzy z krucyfiksu nasz Pan, pad� pierwszy bolszewicki granat! Czterylata temu zako�czyli�my budow� i konsekrowali�my nasz ko�ci�, kt�ry jest wotum za zachowanie
Kres�w Wschodnich przy macierzy!
We mszy uczestniczyli u�ani jaz�owieccy z pobliskich koszar, kt�rzy przynie�li sztandar, by u�wietni� uroczysto�� religijn�. Po kazaniu wierni zm�wili modlitw� w intencji poprawy pogody, by wiatr przegna� wreszcie t� niepokoj�c� chmur�, jak najdalej znad G�ry Stracenia.
Annie udzieli�a si� og�lna psychoza.
� A rano to nas wo�a�a� wszystkich do okna! � powiedzia�a Kasia przekornie.
� Przyznaj�, ale teraz wiem, �e nie powinnam i �e to by�a...
� Zwyk�a zorza � rzuci� Jakub, ubiegaj�c kolejne pytanie Kasi. � To takie zjawiskoatmosferyczne zwi�zane z aktywno�ci� s�o�ca. Wiesz, Kasiu, podobn� po�wiat� widziano przedwczoraj w Wiedniu i Londynie. Pisa� o tym nasz wczorajszy �Kurier�.
� Zaraz nam powiesz, �e zwiastuje chorob� albo wojn� � wtr�ci�a si� Anna.
� Nie znam si�, Aniu, na chorobach, a je�li chodzi o wojn�, wydaje mi si�, �e to jeszcze nie dzi�!
Anna ba�a si� go zapyta�, w takim razie kiedy, i sz�a, rozwa�aj�c w my�lach, �e krwawe walki w Hiszpanii, zakupy zbo�a przez Niemcy, zbrojenie si� Anglii i Sowiet�w nie wr� Europie nic dobrego.
Le�a� wyczerpany mi�o�ci�, kt�ra tak naprawd� nigdy mi�o�ci� nie by�a, raczej upokarzaj�cym zwierz�cym spektaklem. Sam nie wiedzia�, dlaczego wybra� t� w�a�nie dziewczyn�. Mo�e dlatego, �e by�a zwyczajna i mia� nad ni� niebotyczn� przewag�? A mo�e dlatego, �e fascynowa�y go jej czarne, l�ni�ce w�osy?
Czeka�, a� si� ubierze, i obserwowa�, jak zwr�cona do niego przodem, niespiesznie wi��e gorset, podobna do bezwstydnej Diany.
� Teraz ju� b�dzie inaczej � oznajmi�, spogl�daj�c na jej zgrabne, umi�nione uda. � Pojutrzew po�udnie us�yszy o mnie ca�e miasto. Wreszcie mam �wietn� sztuk�.
� Jak� znowu �tuk�? � zapyta�a, przekrzykuj�c g�os dzwon�w z ko�cio�a �wi�tego Jana
Chrzciciela.
� �liczn� �tuk�. � Za�mia� si� z�owieszczo.
� O czym ty m�wisz?
� O prawdziwej sztuce, Chaja! � powiedzia� twardo. � Jestem jej re�yserem, a oni dzi�ki mnieb�d� nie�miertelni!
Nie s�ucha�a go. Poma�u wci�ga�a po�czochy i zawi�zywa�a czerwone podwi�zki, wiedz�c, �e to go szczeg�lnie podnieca. Potem w�o�y�a ciemnozielon� sp�dnic� i br�zowy sweterek, kt�ry uwypukli� jej obfite, pr�ne piersi.
� Artysta to wielki pan, taki jak Zbierzchowski, kt�remu robi� w mie�cie fet�.
� Mylisz si�. To zwyczajny pijaczek. On i paru jego kumpli z �Atlasu� hec� sobie urz�dzaj�.
�Pi� albo nie pi�? Oto jest pytanie... Pi� Tutankhamen, Scytowie i Grecy...�.
Chaja zebra�a r�k� krucze w�osy i przeci�gn�a palcem po wargach, a� przeszed� go dreszcz.
Nie m�g� sobie wyobrazi�, �e mog�aby straci� te w�osy i nosi� na g�owie chustk�, jak...
� Co tak si� na mnie dziwnie gapisz?
� Nie, nic, tak ci si� pewnie wydaje.
� A twoja �tuka, nie powiedzia�e�, o czym ona b�dzie?
� To moja tajemnica! Nie gor�czkuj si�, nied�ugo j� wystawi� � m�wi�, patrz�c na ni� �a wtedy...
� Wystaw j�, wreszcie, wariacie, wystaw! � Zacz�a si� �mia�, lecz nie sko�czy�a, bo zerwa� si�z ��ka i z ca�ej si�y kilka razy uderzy� j� w twarz, a� zatoczy�a si� i upad�a na pod�og�.
� Nigdy si� ze mnie nie �miej � wycedzi�, nachylaj�c si� nad ni�. Potem wyprostowa� si�i podszed� do zlewu.
Jego twarz nabieg�a krwi�. Czu�, �e za chwil� puls rozsadzi mu skronie, a r�ce zrobi� co� okropnego, czego nie b�dzie ju� m�g� powstrzyma�. Odkr�ci� kran i pu�ci� na d�onie zimn� wod�.
� Nie �miej si� ze mnie tak jak oni! � doda�, mocz�c zmierzwione w�osy, a potem lnian� �cierk�.
Jej skowyt przeszed� w p�acz. Nie wiedzia�a, kim s� ci �oni�, i wcale nie by�a tego ciekawa.
Po kilku minutach podnios�a si� z pod�ogi, zabra�a torebk� i pochlipuj�c, wolno podesz�a do drzwi. Obserwowa� j� i w ostatniej chwili zd��y� zast�pi� jej drog�. Przygotowana na cios zas�oni�a si� r�k�, lecz on poda� jej zmoczon� �cierk� i b�aga�, �eby mu wybaczy�a, �eby natychmiast, zanim wyjdzie, przyrzek�a mu, �e znowu b�d� razem.
� I przyjdziesz do mnie?
� Tak, tylko...
� Tylko co?
� Ja zawsze b�d� dla ciebie gorsza, ty masz przecie� sw�j uniwersytet, a ja nie mam nic �powiedzia�a dr��cym g�osem.
� Ty, Chajka, nigdy...
� Akurat! � wyszepta�a, masuj�c bol�cy policzek.
� B�d� cierpliwa, nied�ugo sama si� przekonasz.
� Kiedy? � zapyta�a, udaj�c zainteresowanie.
Spojrza� na ni� rozmarzony i u�miechn�� si�. Teatralnym gestem zerwa� z wisz�cego przy drzwiach kalendarza dwie kartki.
� Pojutrze
� O kt�rej godzinie? � rzuci�a, pr�buj�c zyska� na czasie.
Wycelowa� palcem w zegar �cienny wisz�cy obok kalendarza i w milczeniu pokaza� zakurzone rzymskie cyfry.
� Przedwczoraj wynaj��em nowy gabinet pr�b i tylko ja wiem, gdzie si� znajduje. Wszystkozrobi�em sam � zaakcentowa�, id�c w stron� okna. � Sam przyczepi�em karnisze. Kurtyn� uszy�em u bazylianek i przywioz�em tramwajem w walizce. Troch� �wiat�a wpada mi�dzy pod�og� i krat�, ale to nie jest du�y feler. Nie b�dziesz si� �mia�, Chaju? � ci�gn��, zerkaj�c przez star�, po��k�� firank� na podw�rko, na kt�rym le�a�y arkusze zerwanej papy i sterta desek.
� Nie b�d� si� �mia� � odpowiedzia�a jak automat, powoli zmierzaj�c w stron� drzwi.
� To dobrze, bo chc� ci powiedzie�, �e czerwony plusz jako� dziwnie mnie podnieca. Wys�a�emju� zaproszenia, wi�c najwa�niejsza publika mnie nie zawiedzie.
� O wszystkim pomy�la�e�, bo jeste� wielki! � powiedzia�a, �api�c za klamk�.
� Tak! No i mam ju� now� aktork� � oznajmi�, zbli�aj�c si� do niej. � Ale nie musisz by�zazdrosna: to bardzo grzeczna dziewczynka, kt�ra zrobi to, o co j� poprosz�. Wszystko dok�adnie zaplanowa�em. Zreszt�, ja widowni nie oszukuj�. � Patrzy� jej w oczy. � Pierwszy otworz� dla niej przestrze�. I teraz wiem, �e przez kilka dni kurtyna musi by� nieruchoma � m�wi�, dotykaj�c gor�cym j�zykiem jej szyi. � Potem trzeba przygotowa� aktor�w do ich nowej roli. Czasem s� oporni, jak ty, i nie�wiadomi nie potrafi� sami zrozumie� meritum kreacji, a wtedy, jak prawdziwy re�yser, staram si� im dyskretnie podpowiedzie�.
Dziewczyna jakim� cudem wywin�a si� pod jego ramieniem, otworzy�a drzwi i znalaz�a si� na korytarzu.
� Myszogene! Wariaaat! � wrzeszcza�a, zbiegaj�c szybko po schodach. � G�wno mnie obchodzitwoja zasrana kreacja. Wiesz? Mo�esz se puszcza� w ruch te swoje pieprzone pacynki.
� Chaja, Chajka! � wo�a� za ni�. � Wracaj natychmiast, bo po�a�ujesz! Da�em ci pieni�dze,suko, masz mi to w z�bach przynie��. S�yszysz, g�wniaro? Bez tego mi nie wracaj!
Nie odezwa�a si�. Kiedy ucich�y jej kroki na klatce schodowej, zamkn�� drzwi i przekr�ci� klucz. Nie m�g� si� opanowa�, dr�a�y mu d�onie. Przeklinaj�c, wymierzy� sobie policzek. To poskutkowa�o. Podszed� do sto�u i �y�k� nabra� ze s�oika kupionego u Teliczkowej po�yskuj�cy kawior. Obliza� �y�k� i wypi� wprost z butelki resztk� szampana, a� pociek�o mu po brodzie. Otar� si� chusteczk�, potem kl�kn�� przy ��ku, jakby mia� odmawia� pacierz, pochyli� si� i wyci�gn�� ma�� sk�rzan� walizk�. Rzuci� j� na materac, nacisn�� zamek i wyj�� pakunek z napisem: �Oddzia� Hipoteczny Banku Galicyjskiego�. Odwin�� szary papier i po�o�y� r�ce na lekko po��k�ych kartkach. Zamkn�� oczy. Wiedzia�, �e si� zmieni�, �e zmieni�a go ta porywaj�ca powie�� i teraz jest ju� inny, lepszy. Po sekundzie uzna� ten gest za trywialny i zawstydzi� si� go.
Jeszcze raz spojrza� i litera po literze smakowa� podniecaj�cy tytu� � �Nie�miertelno��.
Zna� tre�� maszynopisu na pami�� i �a�owa�, �e nie jest on kompletny. Brakowa�o kilkunastu ko�cowych kartek, za kt�re odda�by wszystkie pieni�dze. Niekt�re strony nosi�y na sobie �lady deszczu, inne odciski niemytych r�k, tytoniu i wyd�ubanych z nosa smark�w. Nie przeszkadza�o mu to jednak. M�g� wskaza� s�owa, kt�re wyrwa�y go z okrutnej, przygotowanej przez los matni. I to najwa�niejsze zdanie, z kt�rym budzi� si� i zasypia�, �e oddech �mierci pozwala odkry� nie�miertelno��. Pomy�la�, �e on i autor � Stefan O., s� sobie r�wni, i postanowi�, �e nast�pnego dnia p�jdzie na poczt� i wspania�omy�lnie ode�le mu maszynopis.
Zadowolony wszed� do kuchni i uni�s� przyczepion� do okna zazdrostk�. Patrzy� na chmur� nieruchomo wisz�c� nad dachami dom�w, a potem przez chwil� zastanawia� si� nad aktork� i czekaj�c� j� pr�b�. Powt�rzy� w my�li swoje zdanie i u�miechn�� si�.
W kawiarni Raucha panowa� mi�y niedzielny gwar. Go�cie delektowali si� znakomitymi ciastkami: murzynkami, kartofelkami i serniczkami, popijaj�c je musuj�c� oran�ad�, kaw� lub zimnym karmelowym piwem. Wok� stolik�w uwija�y si� m�odziutkie kelnerki ubrane w szykowne br�zowe �akiety i bia�e fartuszki z falbankami. Ka�da z nich mia�a wpi�t� we w�osy bia�� r�yczk�, wykonan� z marszczonego jedwabiu.
Jakub wyj�� Piotrusia z w�zka, postawi� go na pod�odze, potem zdj�� kapelusz. Anna wybra�a stolik przy oknie. Powiesi�a p�aszcz na wieszaku i siad�a tak, by obserwowa� ulic� i przechodni�w, Kasia za� wprowadzi�a w�zek, co spotka�o si� ze zdziwionym spojrzeniem kelnerki. Po kr�tkiej naradzie zam�wili trzy wiede�skie serniki z rodzynkami i czekoladow� polew�, jeden kartofelek z migda�ami, dwie malinowe oran�ady, a dla Jakuba gorzk� kaw� z kardamonem.
Anna wzi�a Piotrusia na kolana i z namaszczeniem karmi�a go, nabieraj�c �y�eczk� ma�e kawa�eczki ciasta. Kasia zjad�a kartofelek i z zadowoleniem popi�a go oran�ad�.
Przy s�siednim stoliku jakie� starsze ma��e�stwo dyskutowa�o o przepowiedni w�gierskiej wr�ki.
� Boriska Silbiger nigdy si� nie pomyli�a! � powiedzia� siwy jak go��bek m�czyzna w czarnymsurducie z bia�� muszk� i z cwikierem na nosie. � Ponios� kl�sk� przy trzeciej pr�bie rozszerzenia granic! Sama si�, Stefanio, przekonasz!
� O ile, Wiktorze, do tego czasu na �mier� mnie nie zanudzisz! � odpar�a kobieta w staromodnejsukience, uczesana w kok, z lornionem na srebrnym �a�cuszku.
Nim wyszli, Jakub kupi� jeszcze na wynos osiem serniczk�w i p� kilograma s�odkich sztolwerk�w w ro�ku z papieru. Tak zaopatrzeni ruszyli odwiedzi� rodzic�w.
Przez ca�y czas my�lami by� nieobecny. Wci�� wraca� do tego, co powiedzia� mu Robert Barecki, i do nieuchwytnego Emiliana Kanclerza, kt�ry jakby si� pod ziemi� zapad�. Zawsze, ilekro� by� u te�ci�w, roztrz�sa� w my�lach swoje sprawy, zamiast w��czy� si� do nudnej dyskusji.
Przyzwyczai� si� do tego. Od kilku lat stosunki z rodzicami Anny przypomina�y wyrafinowan� gr�. Teraz r�wnie� uzna�, �e nie ma sensu kibicowa� �onie. To ona za nich dwoje prowadzi�a rozmow�, to ona chwali�a si� domem, on za� tylko niekiedy potakiwa� albo zaprzecza�. Dlatego kiedy Piotru� zasn��, bez skrupu��w przeprosi� Ann� i te�ci�w, a potem na p� godziny wyrwa� si� do swoich rodzic�w, kt�rzy mieszkali niedaleko, by �przekaza� im wa�n� wiadomo��.
Po wej�ciu do mieszkania Jakub prze�y� wstrz�s. Matka go nie pozna�a. Nie pomog�o t�umaczenie ojca. �agodnie i dobrotliwie u�miecha�a si� do m�odego, obcego pana, kt�ry przyszed� pogaw�dzi� z jej przyjacielem-m�em.
� Pan z daleka? � dopytywa�a si�, patrz�c pustym wzrokiem.
� Nie bardzo � odpowiedzia�. Ze �zami w oczach rozwin�� przyniesione trzy serniczki.
Kiedy zjedli ciastka, popijaj�c je herbat� s�odzon� miodem, Jakub zapyta� ojca, czy zmieni� zdanie.
� A mo�e przeniesiecie si� z mam� do nas, na Pohulank�? Kasia uczy�aby si� malowa�, sampowiedzia�e�, �e z niej poj�tna uczennica. Zastanawiali�my si� z Ann� i doszli�my do wniosku, �e jedna piel�gniarka wam nie wystarczy.
� Synu, synu! � Ojciec zacz�� g�rnolotnie, tak jak tylko on potrafi�. � Znasz przys�owie o starychdrzewach? Tu z okna widz� Naj�wi�tsz� Panienk� na cokole i tramwaj, jak skr�ca na Frydrych�wk�, a u was albo zobacz� groby bohater�w, albo poczuj� ten, no, smr�d od browaru Kleina.
� Tato, teraz si� du�o zmieni�o. � Obserwowa�, jak matka porusza ustami i wolno przesuwapaciorki r�a�ca. � Mogliby�cie posiedzie� na werandzie. Powspominaliby�my dawne czasy.
Pami�tasz, jak z Edkiem...
Ojciec machn�� r�k�.
� Lepiej powiedz, b�dzie ta wojna, czy nie? Hitlerek napina musku�y, ale my si� nie damy, co?
� Jasne, tato, wojny nie b�dzie. W ostatnich dniach prezydent RP dokona� objazdu CentralnegoOkr�gu Przemys�owego i by� w Stalowej Woli. W zesz�y czwartek nasz �Kurier� na pierwszej stronie zamie�ci� wielkie zdj�cie z tej wizyty. Przedwczoraj za� gauleiter Gda�ska Foster z�o�y� u trumny Marsza�ka kwiaty! Wiesz, co to znaczy? Boj� si� nas! Hitler nie taki straszny, poza tym mamy najlepsze na �wiecie bombowce. W pi�� minut dolec� do Berlina.
� Ot co! Ot co! � ekscytowa� si� ojciec.
Jakub zastanawia� si� nad czym� przez chwil�, a potem, staraj�c si� nie urazi� ojca, rzuci� ostro�nie:
� Wiesz, jedna my�l nie daje mi spokoju. Ale nie b�dziesz si� gniewa�?
� Pytaj �mia�o, synu. Masz jaki� problem?
� Opowiada�e� kiedy�, �e przed wojn� z bolszewikami bra�e� udzia� jeszcze w dw�chkonfliktach, ale nie pokazywa�e� mi �adnych zdj�� ani pami�tek.
� Nie wierzysz mi?
� Wierz�, ale...
� By�em... nazwijmy to, �obserwatorem�. Mia�em specjalne misje, zar�czam, �e nie musisz si�za mnie wstydzi� � uci�� kr�tko. � Przysi�ga�em zachowa� tajemnic� i nic mnie z tej przysi�gi nie zwolni. Teraz mi wierzysz? � zapyta� melancholijnie.
� Tak, tato, wierz�!
� A jednak co� ci� gryzie, synku. Masz jakie� k�opoty w pracy?
� Sk�d wiesz?
� Widz� na twoim czole pod�u�n� bruzd�. Mia�e� j�, jak zdawa�e� matur� i kiedy zmar�a twojapierwsza...
Jakub zamy�li� si� na chwil�, a potem spojrza� na zegarek.
� Na mnie ju� czas � oznajmi� wreszcie.
Podszed� do ojca i wzruszony poca�owa� go, jak dawniej, w r�k�. Kiedy nachyli� si�, by uca�owa� �ylast� d�o� matki, ta niespodziewanie odzyska�a �wiadomo��.
� Nie posiedzisz, Kuba? � zapyta�a zdziwiona. � Bo�e, ciebie zawsze gdzie�, w��czykiju, niesie.A jak b�dziesz na podw�rku, to zawo�aj Edka. Da�am mu do trzepania dywan, ale ten �obuz poszed� pewnie gra� z kole�kami w cymbergaja i drugi tydzie� go ju� nie ma.
� Id�, synu, id� �mia�o! � powiedzia� ojciec g�o�no. � Ty masz wa�ne sprawy, a my, sam wiesz,czekamy ju� z matk� na �mier�!
Jakub przystan�� na chwil� w kuchni, potem, jak robi� to wiele razy, wyj�� z portfela pi��dziesi�t z�otych, po�o�y� na blacie sto�u i przycisn�� je ma�ym mosi�nym mo�dzierzem.
Zamyka� drzwi ze �zami w oczach, bo znowu przygotowana przez los pu�apka pozbawi�a go z�udze�.
Gdy po godzinie wr�ci� do te�ci�w, wszyscy jak na komend� ucichli. Jakub wyczu�, �e m�wili o nim. Te��, dla pokrycia zmieszania, zaproponowa� mu lampk� stocka.
� Wypili�my przed chwil� za twoje zdrowie i panie dosta�y kolork�w. Wyobra� sobie,�e mamusia dodaje go do leguminy, wi�c musimy si� pospieszy�. A co tam, Jakubie, u rodzic�w? � zapyta�, nalewaj�c koniak do lampek. � Zdrowi?
� Dzi�kuj�, trzymaj� si� � odpowiedzia� wymijaj�co. � Ojciec maluje i opiekuje si� mam�.
Wszystko po staremu.
� No, w�a�nie! Mam gdzie� w szufladzie jego widoczek. Wi�c m�wisz, �e s� szcz�liwi?
Jakub odkaszln�� znacz�co, spi�ty dociekliwo�ci� te�cia, potem powiedzia� jaki� bana�, �e nie skar�� si� na los, �e uwielbiaj� Kasi�, a ju� Piotru� to ich prawdziwe oczko w g�owie.
� Jak�eby inaczej! � dorzuci�a matka Anny. � Kto by nie kocha� naszego Piotrusia? Wiem co�o tym. Przyj�am na ten �wiat setki takich anio�k�w.
� Kt�re ja musz� teraz leczy�! � odpar� ojciec Anny, s�cz�c z zadowoleniem koniak.
Rozmowa wyra�nie si� nie klei�a. Anna podzieli�a si� wra�eniami z apteki �Pod Anio�em�, w kt�rej pracowa�a od stycznia, Jakub za� opowiedzia� o poszukiwaniu tajemniczego zab�jcy, kt�ry pozostawia swoje ofiary na Rynku.
� Tak, tak � podsumowa� te��. � Taka jest nasza dzisiejsza policja!
� To wszystko przez bezrobocie, Henryczku! � doda�a te�ciowa. � Biedacy nie maj�co do garnka w�o�y�, wi�c id� kra�� i mordowa�.
� E, tam! Kiedy�, za Franciszka J�zefa, by�o inaczej! � sprzeciwi� si� te��. � Jak w�saty Baziukwchodzi� do knajpy, to kindrusy i batiary pryskali przed nim ze strachu a� za rogatki.
� �To by� wielki pan, co chodzi� po Lwowi sam i nikogo si� nie ba�!� � popar�a go szybko �ona,recytuj�c znany w ca�ym mie�cie wierszyk, i doda�a, �e Baziuk nigdy by nie pozwoli�, by po ulicach spacerowa� ten okropny potw�r. Tylko czeka�, a� znowu kogo� zamorduje.
� O kim, babciu, m�wisz? � zapyta�a Kasia, wychodz�c spod sto�u.
� Nic, dziecko, nic. Doro�li maj� swoje tajemnice, a dzieci swoje. A ja mam dla ciebieniespodziank�! � I by odwr�ci� jej uwag�, wyj�a z szuflady komody kolorowy wachlarz.
� Podoba ci si�? Dosta�am go od twojego dziadka, gdy ponad �wier� wieku temu zatrzymali�mysi� w podr�y po�lubnej w Walencji. By� koniec sierpnia, potworny upa�, a ten chojrak zabra� mnie na korrid�! Jeszcze teraz s�ysz� wycie tego biednego zwierz�cia, dobijanego przez przystojnego matadora. Ba�am si� wtedy strasznie i zakrywa�am tym cude�kiem oczy. Nied�ugo potem urodzi�a si� twoja... nasza Ania! � poprawi�a si� szybko, tuszuj�c niezr�czno��.
� Mamo, rozpieszczasz Kasi�.
� A kogo mam rozpieszcza�? To przecie� moja jedyna wnuczka. M�wi�am ci kiedy�, �e w ka�dejdziewczynce drzemie doros�a kobietka � odpowiedzia�a g�rnolotnie i zadowolona ze swoich s��w spojrza�a karc�cym wzrokiem na szeroko ziewaj�cego m�a.
Dochodzi�a pora obiadu, gdy Anna z Jakubem podzi�kowali za go�cin� i udali si� w drog� powrotn� do domu. Piotru� spa� w w�zku, a Kasia, pchaj�c go, niezmordowanie opowiada�a o szkole. Anna, z rumie�cami na policzkach, jak za dawnych dobrych lat pozwoli�a Jakubowi trzyma� si� za r�k�.
Kiedy szli przez zape�nione spacerowiczami Wa�y Hetma�skie, Jakub wy�owi� nagle z pami�ci zapomnian� scenk� � niedzieln� przechadzk� z rodzicami do parku Stryjskiego. Ile� tam by�o atrakcji. Jazda poz�acan� karuzel� na drewnianym koniku galopuj�cym a� pod niebo, pachn�ca cukrowa wata, a nawet kolorowe jo-jo, kt�rego sta� si� (na sp�k� z Edkiem) w�a�cicielem.
Po zabawach w parku, gdy ojciec wydudli� trzy kufle piwa z Lesienic, przysz�a kolej na odwiedziny u babci R�y i dziadka Paw�a, kt�ry prowadzi� przy Gr�deckiej pe�en tajemnic antykwariat. Poszli z ojcem na skr�ty. Min�li Wuleck�, gdzie kupili za grajcara tabak� i z�ote sztolwerki, zostawili z boku Bajki i Zak�ad �wi�tej Teresy.
To wtedy podchmielony ojciec popisa� si� nie lada wyczynem. Kiedy przechodzili obok budowanego w�a�nie ko�cio�a �wi�tej El�biety, podni�s� z ziemi kamie� i nieoczekiwanie rzuci� go mi�dzy wie�e ko�cio�a. M�wiono we Lwowie, �e ko�ci� specjalnie zlokalizowano na wododziale i �e krople deszczu sp�ywaj� z jednej po�aci dachu do zlewni Morza Czarnego, z drugiej za� do Ba�tyku. Dlaczego ojciec to zrobi�? Komu chcia� zaimponowa�? Matka do ko�ca dnia si� do niego nie odzywa�a, a Kuba z Edkiem bili mu brawo. Ma�y Kuba m�g� mie� wtedy dziesi�� lat.
Po obiedzie leniuchowali. Anna uci�a sobie kr�tk� drzemk�, on za� nie m�g� znale�� sobie miejsca i wci�� by� my�lami przy rodzicach, kt�rzy uparcie odmawiali przeprowadzki na Pohulank�. Siedzia� jak nieobecny przy Kasi i potakiwa� jej, udaj�c, �e si� z ni� bawi.
� Mieli�my p�j�� na Donalda, pami�tasz, tato? � szepn�a do ojca z �alem w g�osie.
� Tak, ale sama wiesz, �e musia�em...
� Wi�c ubierzmy si� teraz i p�jd�my, mama posiedzi z Piotrusiem, a my...
� Znowu macie te swoje niedorzeczne tajemnice? � zapyta�a Anna, wchodz�c do salonu z ma�ymna r�kach.
Zamilkli, jakby przy�apani na zmowie. Anna posadzi�a Piotrusia na dywanie, gdzie Jakub od p� godziny bawi� si� z Kasi� w afryka�sk� d�ungl�, z kt�rej mia� wyj�� niebezpieczny, w�ochaty goryl.
Zrobili ju� palisad� z krzese� i usypali dwie g�ry z poduszek, za kt�rymi skryli si� przed niebezpiecznym zwierz�ciem. Kiedy Jakub wzi�� do r�k dzid� z kija od szczotki i mia� zaatakowa� potwora, niespodziewanie zadzwoni� telefon.
Anna wysz�a do przedpokoju.
� Czy to konieczne? � zapyta�a g�o�no. � M�� jest w tej chwili bardzo zaj�ty. No, skoro to takiepilne � doda�a, cedz�c wymownie s�owa. � To do ciebie! Nie udawaj, �e nie wiesz, o kogo chodzi.
Jakub poderwa� si�, burz�c �cian� d�ungli i przestawiaj�c palisad� z krzese�. Razem z nim do telefonu podszed� czepiaj�cy si� jego nogi Piotru�.
� Kto m�wi?
� Wilga. Mam ci powiedzie�, �eby� mnie wi�cej nie szuka� � zacz�a smutno.
� Wilga! � krzykn��. � Gdzie jeste�? Powiedz mi, kto to...
�W odpowiedzi us�ysza� w s�uchawce j�k, a potem odg�os krok�w.
� Halo? Odezwij si�, ty pod�y sukinsynu! � zawo�a� w�ciekle i w odpowiedzi us�ysza� p�acz
Piotrusia.
� Dosy� ju� tego! � o�wiadczy�a Anna i odebra�a mu s�u-chawk�. � Kole�anki tatusia nie potrafi�uszanowa� niedzieli.
� To zadzwoni� ten potw�r z d�ungli � Jakub stara� si� uspokoi� Piotrusia i Kasi�. � Tatu� jestz wami. Nie b�jcie si�! � powiedzia� i wzi�� zanosz�cego si� p�aczem synka na r�ce.
Po chwili, gdy dzieci posz�y si� bawi� do swego pokoju, Jakub przeprosi� Ann� i wyszed� na korytarz. Podni�s� s�uchawk� i wykr�ci� numer komendy wojew�dzkiej, kt�ry zna� ju� na pami��. Poprosi� dy�urnego o kontakt z inspektorem Zi�b�, w bardzo pilnej sprawie. Dy�urny zapisa� jego nazwisko i numer i kaza� czeka�. Oko�o p� godziny p�niej telefon zadzwoni� znowu i Stern us�ysza� w s�uchawce g�os inspektora.
� Mamy jaki� problem, panie Stern?
� Przesta� �artowa�. Niedawno dzwoni�a do mnie Wilga de Brie.
� Co ty powiesz?
� Zr�b co�, Andrzeju, ona jest w jego r�kach.
� Czyich?
� Tego nie wiem. Gdybym wiedzia�, sam bym pr�bowa� j� odnale��. Czy mo�emy si� zarazspotka�?
� Dzi�? To wykluczone. Mam na g�owie kilka wa�nych spraw. Przede mn� pracowita noc.
� Nie zrozumia�e�, Wilga jest w jego r�kach. Wczoraj dosta�a od niego zaproszenie, a potemwysz�a gdzie� do miasta.
Po drugiej stronie zapad�a cisza. Inspektor Andrzej Zi�ba nad czym� si� zastanawia�.
� Tylko bez paniki. Powt�rz, co ci m�wi�a.
� Powiedzia�a, �ebym jej wi�cej nie szuka� � relacjonowa� Jakub. � Potem us�ysza�em j�k,jakby...
� Nie by�a nadzwyczaj rozmowna.
� Ja nie �artuj�.
� Ja te� nie � powiedzia� inspektor surowym tonem. � Wiesz, gdzie mieszka? Podaj mi jej adres.
Stern podyktowa� adres stancji przy �wi�tego Jacka.
� Zaraz kto� tam pojedzie i sprawdzi, mo�e pani redaktor zostawi�a nam jak�� wiadomo��.
� A ja?
� Co ty?
� Co mam teraz robi�?
� Nic. Prze�pij si�. Jutro sam si� z tob� skontaktuj�. Na razie rozmawiam z Bareckim, to tw�jby�y student. Jest u mnie od rana. Gada, �e przys�a�e� go do mnie. To prawda?
� Zgadza si�.
� Wci�� pl�cze si� w zeznaniach. Posiedzi kilka dni na do�ku, a� zmi�knie. To jaki� mato� albowi�kszy cwaniak.
� Pozwolisz...
� Pozwolisz, �e teraz ja zajm� si� t� spraw� � przerwa� mu inspektor i od�o�y� s�uchawk�.
Tej nocy Jakub Stern nie mia� �adnych sn�w, lecz mordowa� go nieprzerwany potok my�li, kt�re nie pozwala�y mu zasn�� jeszcze grubo po p�nocy. Przewraca� si� z boku na bok, poprawia� uwieraj�c� go poduszk�. Chcia� si� pomodli� za Wilg�, za Ann�, a tak�e za siebie, lecz zw�tpi� w si�� pacierza i trwa� w swej my�lowej malignie. W pewnej chwili, nie wiedzie� czemu, przypomnia� sobie osobliw� rozmow�, jedn� z tych, kt�rych nie zapomina si� nawet po latach. Widzia� siebie przemierzaj�cego po sko�czonych �wiczeniach pusty uniwersytecki korytarz z poczuciem dobrze wype�nionej misji. I wtedy wyros�a przed nim m�ska posta�. Na pocz�tku s�dzi�, �e to Emilian Kanclerz, kt�ry chce go zaczepi�, potem odetchn�� z ulg�, rozpoznaj�c poczciwego profosa. Nic dziwnego, �e si� pomyli�. Kanclerz i wo�ny byli do siebie troch� podobni:
wzrostem, kolorem w�os�w i tusz�. Mieli te� takie same stalowe oczy � Kanclerz badawcze i ch�odne, pan Zenon za� frywolne i ruchliwe. Stern z rozbawieniem obserwowa�, jak profos na�laduje Kanclerza, zapo�yczaj�c od niego niekt�re wyra�enia, a nawet gesty.
Pr�bowa� wymin�� wo�nego, lecz ten sta� w drzwiach i ani my�la� ust�pi�.
� Panu te�, panie Jakubie, podoba si�? � us�ysza� pytanie, zupe�nie jakby wr�cili do jakiej�przerwanej rozmowy.
� Kto?
� Prosz�, niech pan przede mn� nie udaje. Sara, panna Sara Reddig. Obaj wiemy, �e o ni�chodzi. � Uni�s� r�k� w mentorskim ge�cie zupe�nie jak Emilian Kanclerz.
Stern poczu� mrowienie na plecach i co� jeszcze, jak gdyby profos dobra� si� do jego my�li i teraz podst�pnie bawi� si� nimi, majstruj�c z nich niechlujn� uk�adank�. Szczeg�lnie dotkn�a go forma pytania. Jakie� dziwne spoufalenie, czyni�ce z niego niemal wsp�lnika.
� Sko�czy� pan �wiczenia? I wraca pan ju� do domu?
� Tak � odpar� sucho, patrz�c na wo�nego, na jego b�aze�skie oczy i g�adk�, pedantyczniewygolon� twarz.
� Doskonale. Spotka si� pan z �on� i dzie�mi? I pewnie b�dzie pan jad� z nimi kolacj�?
� Czy to co� dziwnego? O co panu chodzi?
� Najmocniej przepraszam � powiedzia� nie�mia�o m�czyzna, robi�c us�u�nie przej�cie. �Mam tu wielu znajomych profesor�w, doktor�w i...
� Wi�c co?
� Czasem, kiedy wyk�adowcy s� zm�czeni, potrzebuj� kontaktu z... no, powiedzmy,ze zwyczajnym cz�owiekiem � za�artowa�, pr�buj�c dogoni� Sterna. � I wtedy odprowadzam ich do drzwi i, niekiedy, oczywi�cie, gdy maj� na to ochot�, zamieniamy ze sob� kilka s��w. Nie ma w tym chyba nic z�ego?
� Raczej nie � potwierdzi� niech�tnie Jakub, kieruj�c si� do szatni po p�aszcz.
� Ostatnio rozmawia�em z pana studentami.
� O czym?
� O pa�skich �wiczeniach. Lubi� pana, panie Jakubie, bo pan nie jest sztywniakiem, jak panapoprzednik. Nie powtarzam tego, �eby panu pochlebi�, bro� Bo�e. M�wi� o jakim� porywaj�cym scenariuszu. Gratuluj�!
� To tylko teoria. � Stern u�miechn�� si� cierpko. � Rodzaj gry, kt�ra nie ma prawa si� zi�ci�.
� Szkoda! � odpowiedzia� pan Zenon i us�u�nie poda� dziennikarzowi p�aszcz z wieszaka. � Pan
Emilian Kanclerz ma na ten temat odmienne zdanie.
� Co mnie obchodzi pan Kanclerz?
� Zaj�� pan jego miejsce i on nie mo�e tego �cierpie� � stwierdzi� profos, us�u�nie poprawiaj�cSternowi wywini�ty ko�nierz. � Chyba za to, co powiedzia�em, pan si� na mnie nie pogniewa?
Pytanie pozosta�o jednak bez odpowiedzi. Stern poda� wo�nemu d�o� na po�egnanie, a potem skierowa� si� ku wielkim wahad�owym drzwiom.
� Kiciu�! � zawo�a� profos gdzie� z ty�u. � Kiciu�, gdzie si� znowu podzia�e�, m�j male�ki? �A kiedy nie by�o odpowiedzi, bez po�piechu poku�tyka� w labirynt opustosza�ych korytarzy, budz�c swoimi krokami u�pione echo.
Poniedzia�ek, 16 maja�
Nad ranem chmura obni�y�a si� nieco, a jej kszta�t zmieni� si� nieznacznie i Jakub Stern nie widzia� ju� w niej zabawnego psa, lecz szydz�cego z niego Diab�a.
Po �niadaniu, gdy Kasia wysz�a z Magd� do szko�y, a Anna bra�a k�piel, Jakub w po�piechu sadzi� r�� �Marechal Niel�, przywiezion� rano przez ogrodnika z Ho�oska. Chcia� zrobi� Annie niespodziank�. Zgodnie ze wskaz�wkami posadzi� krzak w p�cieniu, niedaleko ganku, i przywi�za� lnian� tasiemk� do drewnianej kratki. Potem uformowa� miseczk� z ziemi i nala� do niej wody.
Spieszy� si�. Mia� zamiar jak najszybciej spotka� si� z inspektorem Zi�b�, a potem zaj�� do redakcji.
� Pr�dki jeste�, Kuba, za pr�dki! � us�ysza� niespodziewanie jej g�os z ganku.
� To na twoje urodziny! Podoba ci si�? � zapyta� zadowolony ze swego dzie�a. � Ogrodnikpowiedzia�, �e lepiej przyjmuje si� jesieni�, ale je�li b�dziemy si� stara�, za miesi�c zobaczysz pierwsze p�ki.
� Wykop j� natychmiast! � o�wiadczy�a ura�ona. � Ja nie dam si� tak �atwo nabra� na twojepuste gesty! Ja swoje wiem!
� O co ci chodzi?
� Po prostu nie chc� jej, s�yszysz?! Nawet teraz w ka�dym twoim s�owie s�ycha� fa�sz. Wieczniemnie oszukujesz! Nie masz swojego �ycia?
� Jasne, �yj� cudzym �yciem, bo moje mi obrzyd�o! � odparowa�, rzucaj�c szpadel.
Anny nie wzruszy�a ta demonstracja, by�a ju� do takich przyzwyczajona. Kiedy weszli do salonu, nie da�a mu spokoju i wr�ci�a do przerwanej rozmowy.
� Ma�o ci by�o lekcji z tym szurni�tym nauczycielem z Row�w? Nic ci� wtedy nie obchodzi�o,nawet to, �e spodziewam si� dziecka.
� Wiesz, �e to nieprawda!
� Je�li nie k�amiesz, powiedz mi teraz, czy si� zgodzi�e�? � Ton jej g�osu nie wr�y� nic dobrego.
� Na co?
� Na ich propozycj�. Zawsze wpl�tujesz si� w najgorsze.
Jakub nie zamierza� k�ama�.
� To nie jest to, o czym my�lisz � odpowiedzia� wymijaj�co, patrz�c jej w oczy. � Raczejkole�e�ska przys�uga. Szukaj� kogo�, kto... A ja mam im tylko w tym pom�c.
� I nie obchodzi ci� to, �e masz dom i dzieci? Zmarnowa�e� nam niedziel�. Wczoraj niepokoi�anas telefonem jaka� panienka z �Kuriera�, a par� minut temu zadzwoni� do nas jaki� kolejny typ spod ciemnej gwiazdy.
� Kto? � Spojrza� zaniepokojony.
� Tw�j przyjaciel. Tak si� przedstawi�. Poprosi�, �ebym przekaza�a ci wa�n� informacj�.
� Jak�?
� Po�yczy� ci jak�� ksi��k�...
� Tak powiedzia�?
� ...i masz j� zanie�� na Miodow�.
Jakub drgn��. Anna powt�rzy�a wiadomo��, kt�r� tylko on rozumia�. Dok�adnie tak, jak to by�o um�wione.
� Czemu mi wcze�niej nie powiedzia�a�? � zapyta� z wyrzutem.
� A wi�c to nie pomy�ka?! Bo�e, co za wstr�tny g�os! Okazuje si�, �e mo�e do nas terazzadzwoni� byle szuja ze �mierdz�cej cebul� dzielnicy!
Odczeka� chwil�, udaj�c, �e zastanawia si� nad czym�.
� B�d� musia� wyj��! � powiedzia� najoboj�tniej, jak tylko m�g�.
� A wi�c jednak?
� Za p� godziny mam kolegium redakcyjne, na �mier� zapomnia�em � sk�ama�.
� Nie wierz�. Ty, pouk�adany facet, zapominasz o terminach? I zawsze zapominasz nie inaczej,jak tylko na t� cholern�, wiecznie ci towarzysz�c� �mier�! � Umy�lnie zaakcentowa�a ostatnie s�owo.
Jakub odwr�ci� si� od Anny. Przed oczami stan�a mu jak �ywa posta� zgarbionego perukarza. Trzyma� w ustach kopiowy o��wek, potem niecierpliwymi palcami zacz�� rysowa� na tiulu krzywe linie, wzd�u� kt�rych starannie zszywa� czepek. Perukarz nigdy do niego nie dzwoni�, a je�li z�ama� t� zasad�, oznacza� to mog�o, zgodnie z ich umow�, stan najwy�szego zagro�enia. I Stern postanowi� dzia�a� natychmiast.
� Musz� wyj��! � powt�rzy�, staraj�c si� poca�owa� �on� w policzek.
� Oszala�e�? � Odsun�a si� od niego. � Nie mo�esz nas tak zostawi�. Je�li w tej chwiliprzekroczysz pr�g, to obiecuj� ci, �e...
Nie us�ysza� jej gro�by. Zabra� z gabinetu pierwsz� lepsz� ksi��k�. W biegu �ci�gn�� z krzes�a w salonie marynark�. Pospiesznie w�o�y� buty, z wieszaka zdj�� kapelusz i wymachuj�c ksi��k�, wybieg� z domu, �cigany spojrzeniem w�ciek�ej na ca�y �wiat Anny.
Pomyli� si� i zamiast do tramwaju jad�cego na Zamarstynowsk� wsiad� do wagonu, kt�ry jecha� na S�oneczn�. Przez w�asn� g�upot� straci� kilkana�cie cennych minut.
Szed� lew� stron� Miodowej, przyspieszaj�c kroku. Min�� jatk�, przed kt�r� na drewnianych sto�ach le�a�y nogi i rozkrojone �wi�skie ryje, a potem kluczy� mi�dzy wozami, w�zkami, klatkami, w kt�rych czeka� na zar�ni�cie wyl�kniony �ywy towar, kwicz�c, miaucz�c i g�gaj�c z przera�enia.
� Ta kupi pan, delikates, cymesik! � lecia�o za nim. � Wybiraj-pan szanowny-wybiraj! Babraj-pan eleganckibabraj i gmyraj!
Stern przepcha� si� przez grup� natr�tnych bab w si�gaj�cych ziemi kolorowych kieckach, z tobo�ami na plecach. Przeszed� obok wyszmelcowanych sprzedawc�w ryb oprawiaj�cych �ywy towar d�ugimi, ostrymi no�ami. Potem min�� zak�ad pogrzebowy �Hades�. Zanim skojarzy� nazw�, zrobi� jeszcze kilka krok�w. Zatrzyma� si�. Przypomnia� sobie, �e w�a�nie o tym warsztacie wspomnia� mu niedawno inspektor Andrzej Zi�ba. Tak. Teraz by� ju� wi�cej ni� pewien, �e w�a�nie tu mieszka� kiedy� Aaron Lintz, tajemniczy kochanek Sary.
Zawaha� si�, a potem uchyli� drzwi i wszed� do �rodka. Udaj�c klienta, kt�ry chce kupi� trumn�, rozejrza� si� po pomieszczeniu. Po lewej oparte o �cian� sta�y trzy wieka, bli�ej warsztatu stolarskiego na prostych marach spoczywa�y dwie drewniane trumny. Jakub poczu� zapach sosnowych desek, stolarskiego kleju i politury. Zacz�o mu si� kr�ci� w nosie i g�o�no kichn��, a kiedy si�ga� po chusteczk�, zobaczy� przed sob� wysokiego, posiwia�ego m�czyzn� w zakurzonym fartuchu, z o��wkiem za uchem. Ich spojrzenia na sekund� si� skrzy�owa�y, potem
Jakub przeprosi�, wytar� nos i szybko wycofa� si� na ulic�.
By� w�ciek�y na siebie. Tamten rozdzia� �ledztwa, jego �lepa odnoga, by� definitywnie zamkni�ty. Szczeniak, kt�ry zawr�ci� w g�owie Sarze, le�a� w ziemi na cmentarzu Janowskim, zamkni�ty w zbitej przez tatusia trumnie.
Zaaferowany min�� s�up og�oszeniowy z afiszem cyrkowym, dwie pochylone gazowe latarnie, kratk� uliczn� z napisem Ferrum � Lw�w, zapchan� �ajnem, kt�rym po�ywia� si� siwy go��b, i wreszcie by� na miejscu. Dopiero teraz spostrzeg�, �e trzyma w r�ku �Geografi� historyczn� Europy� wydan� w Wilnie, kt�r� zabra� z domu jako przypadkowe alibi. Schowa� j� do kieszeni, a potem uchyli� drzwi wej�ciowe, wisz�ce na zerwanym zawiasie, i wszed� do zacienionej sieni.
Wci�gn�� powietrze i znowu poczu� wo� ulatniaj�cego si� gazu i ple�ni, jakby w tym mie�cie nie by�o innych zapach�w. Ta mieszanina odor�w wprawi�a go nie wiedzie� dlaczego w dziwne podniecenie. Zastuka� do drzwi, a gdy nie by�o odzewu, zdecydowanym ruchem nacisn�� klamk�.
W pracowni perukarza panowa� p�mrok. Pod oknem siedzia� obr�cony plecami m�czyzna i majstrowa� co� przy drewnianej g��wce kobiety.
� Chwileczk� � powiedzia�. � Jeszcze tylko... o! S�ucham uprzejmie! � Obr�ci� si� na ruchomymtaborecie. � A, to pan? � Uda� zaskoczenie. � Strasznie� pan pr�dki! Niech pan se gdzie� przysi�dzie. Mo�e tu? � Zdj�� z fotela drewnian� m�sk� g��wk� i postawi� j� na okr�g�ym stoliku wspartym na rze�bionej nodze.
Perukarz patrzy� na Sterna zaciekawiony, ale i ostro�ny.
� Przepraszam szanownego pana za wczesny telefon � zacz�� niepewnie � ale sam pan zapisa�na parapecie numer i powiedzia�, �e w razie co, mam do niego dzwoni�.
Jakub siad� w fotelu, nie spuszczaj�c oczu z gospodarza. Przez chwil� milczeli, s�uchaj�c, jak wisz�cy na �cianie zegar tyka leniwie.
� Dowiedzia�em si� od Moszego Salmanna, �e na Krakida�ach na straganach by�a jaka� dziwnaksi��ka bez ok�adek i bez zszycia, ale on sam nie zd��y� jej przeczyta�. Widzia� za to te pobrudzone kartki Wasyl O��wko. �Hebel� twierdzi, �e kupi� je przy nim od rze�nika Krochmala jaki� wa�ny pan z miasta.
� Jak wygl�da� ten wa�ny pan?
� Wasyl nie pami�ta twarzy. Gada, �e nosi� czarny kapelusz i by� pa�skiego wzrostu.
Dziennikarz roze�mia� si�.
� Sk�d pa�ski Wasyl...
� Tu ka�dy o ka�dym wie � przerwa� mu perukarz. � Mosze i Wasyl znaj� pana od lat i chwal�za bandyck� kronik�.
Jakub nie wiedzia�, czy Basil kpi z niego, czy te� umiej�tnie pr�buje go podej��.
� Mog� si� teraz o co� grzecznie zapyta�? � zacz�� ostro�nie perukarz, przeci�gaj�c pasemkow�os�w przez ko�ciany grzebie� ze szpikulcem.
� Niech pan pyta.
� Na co panu te... no, te wszystkie �mierdz�ce g�wna, w kt�rych ja si� babram?
Po co szanownemu panu te ohydne rzeczy?
Stern zaniem�wi�, jakby us�ysza� w�asne �ajaj�ce go sumienie.
� Gadaj�, �e z pana najlepszy we lwowskich gazetach pismak. Ma pan eleganck� po�owic�i park� szkrab�w. Po co panu ta chryja? � pyta� dalej. � Pcha� si� samemu do cuchn�cego kibla jak jaka� zielona mucha?
Jakub nie by� przygotowany na takie pytania. Przyszed� tu zgodnie z wcze�niejsz� umow� i czeka� na wiadomo��.
� Przepraszam, ale ja ju� mam tak� wredn� natur�. Niekt�rzy m�wi�, �e przynosz� pecha.
A wie pan, dlaczego?
� Nie mam bladego poj�cia � odpowiedzia� Stern, rozgl�daj�c si� po pracowni. Na sekund� jegowzrok pad� na oderwan�, wyblak�� tapet� przy drewnianym wieszaku, za kt�r� idealn� kryj�wk� mog�y mie� pluskwy i paj�ki.
� Bo ja wyczuwam ludzkie nieszcz�cia!
Stern nie przej�� si� tym wst�pem.
� Co to ma wsp�lnego...
� Ot� ma, bardzo ma, niech mi pan tylko pozwoli sko�czy�. Kiedy�, jeszcze za Franciszka,mieszka�em z moimi rodzicami pod Tarnopolem. Tylko my z ca�ej wsi byli katolickie, a reszta, szkodyn-gadyn, same �ydy i Ukrai�ce!
M�wi�c to, perukarz od�o�y� grzebie� i wprawnie przecisn�� przez tiulowy czepek ig�� z pasemkiem w�os�w. Potem zr�cznie zawi�za� w�ze�ek, po�lini� go i malutkimi no�yczkami obci�� odstaj�ce ko�ce.
� W dwa dni po moim urodzeniu do naszej cha�upy przyszed� batiuszka. Matka m�wi�a,�e kiedy pijany dobija� si� do drzwi, szmyrgn�a mnie do chlibowego pieca, �eby mnie na ich wiar� nie ochrzci�. Nie zajmuji to pana?
� Nie, dlaczego. To naprawd� bardzo interesuj�ce � sk�ama� Stern.
� A wie pan, co jest w tym najciekawsze?
� Co?
� �e ten piec, a w�a�ciwie tylko jego czarny �rodek, przy�ni� mi si� dzisiaj w nocy i nawets�ysza�em czyje� kroki. I zawsze, kiedy mam taki trefny sen, wtedy...
Nie doko�czy�, bo do pomieszczenia wesz�a czarnow�osa �yd�weczka, ubrana w ciemnozielon� sp�dnic� i br�zowy sweterek. Mia�a posiniaczon� twarz, najpewniej kto� da� jej t�g� nauczk�. Basil zwr�ci� si� do niej w jidysz i dziennikarz wyra�nie us�ysza� imi�: Chaja. Dziewczyna nachyli�a si� nad perukarzem i wyszepta�a mu co� do ucha, zerkaj�c badawczo na Sterna. W odpowiedzi rzemie�lnik kiwn�� g�ow�. Potem zdj�� z manekina pod oknem przepi�kn� blond peruk� i troskliwie zawin�� j� w star� gazet�. Nast�pnie odebra� nale�no��, uwa�nie licz�c monety.
Dok�adnie w tym momencie, gdy posiniaczona na twarzy czarnulka z peruk� w r�ku kierowa�a si� do wyj�cia, Stern przypomnia� sobie wiadomo��, kt�ra do tej pory nie mia�a dla niego �adnego znaczenia. Tego samego dnia, gdy przyszed� na uczelni�, jeden z ��yczliwych� asystent�w, a mo�e to by� profos, uprzedzi� go, �e pan Emilian Kanclerz jest ci�ty z powodu rodzinnych k�opot�w. Podobno jego �ona wy�ysia�a, gdy� zachorowa�a na rzadki rodzaj egzemy wywo�anej tym, �e nie mog�a mie� dzieci.
Ta my�l prze�lizgn�a si� przez jego m�zg tak lekko, jak pasem-ko w�os�w przewlekanych przez perukarza przez oczko ig�y.
Kiedy dziewczyna ulotni�a si� ju� z pakunkiem, zostawiaj�c w powietrzu zapach tanich perfum, perukarz wbi� ig�� w czo�o drewnianej g�owy na znak, �e sko�czy� robot�, i leniwie obr�ci� si� do Sterna.
� To stanie si� jutro � powiedzia� bez �adnych wst�p�w.
� Co?
� Sam pan lepiej wie ode mnie, panie dziennikarzu. Wszystko zdarzy si� jutro. W samopo�udnie. Nie mog� powiedzie� gdzie, ale pan jest przecie� uczony chojrak, panie Stern. Pan wyk�ada� na uniwersytecie same m�dro�ci o ludzkim bagnie i wszystkiego si� domy�la.
� Kto to jest, musz� zna� jego nazwisko.
Perukarz milcza�.
� Czy to ma zwi�zek z tym...
� Nic ju� wi�cej nie powiem.
� Perukarz poda� Sternowi siedem z�otych.
� Sp�aci�em d�ug i prosz� ju� nigdy do mnie nie przychodzi�!
Kiedy Jakub znalaz� si� na ulicy, po jej drugiej stronie, w naro�niku ceglanych kamienic rozgrywa� si� inny dramat. Dw�ch ros�ych rakarzy z w�dzid�ami zamocowanymi do dr�g�w osaczy�o starego �aciatego kundla. Skradali si� do niego ostro�nie, a� pies ze strachu przysiad� i zrobi� pod siebie ka�u��. Z otwartego okna na pi�trze jaki� podchmielony m�odzieniec przeklina� ich, ile wlezie. Do��czy�a do niego kobieta ze zmierzwionymi w�osami, kt�ra wyla�a na chodnik wiadro pomyj. Zrobi� si� rwetes. Z podw�rka wybieg�a gromadka dzieci, bosych i zap�akanych.
Stan�y opodal i patrzy�y l�kliwie, lecz hycle dalej robili swoje.
Pies nie broni� si� ju�, tylko dygota� ze strachu. Z zadzierzgni�t� na szyi p�tl� �atwo da� si� wprowadzi� do drewnianej klatki stoj�cej na wozie, pe�nej osowia�ych ps�w i kot�w. Po chwili ko� smagni�ty batem ruszy� po bruku i za hyclami posypa�y si� nieko�cz�ce si� przekle�stwa.
Jaki� ch�opczyk stoj�cy z boku poucza� w jidysz niewiele starsz� od siebie pochlipuj�c� kole�ank�. Stern zrozumia�, �e po swojemu komentuje zaj�cie.
� Tatko m�wili, �eby nigdy nie patrze� im w oczy.
� A to czemu, Boruch?
� A bo ich straszny wzrok mo�e ci wypali� �lepia, g�upia!
� O Bo�e, i co ja teraz zrobi�? � powiedzia�a dziewczynka i z p�aczem pobieg�a gdzie� przedsiebie.
� Zaczekaj! � wo�a� ma�y. � St�j, Rewka, ja tylko �artowa�em!
Jakub Stern przyspieszy� kroku. By� ju� sp�niony. Okrutna scenka przypomnia�a mu los jego ulubionego psa, Dega. Jego pupil znikn�� nagle spod domu na Pohulance. Sta�o si� to w po�owie lutego, wieczorem, gdy spad� ci�ki, lepki �nieg. Kiedy Jakub wyszed� zawo�a� go do domu, znalaz� na �niegu przy furtce odciski czyich� but�w i porzucon� wo�ow� ko��. Poszukiwania nie przynios�y rezultatu. Dziennikarz dawa� nawet przez kilka dni og�oszenie w �Kurierze�, lecz bez efektu.
Po tym zdarzeniu Jakub obiecywa� Kasi, �e kupi godnego nast�pc�, lecz Anna kategorycznie zapowiedzia�a, �e wobec takiego zrz�dzenia losu absolutnie nie zgodzi si� ponownie trzyma� w domu czworonoga.
Na poniedzia�kowe kolegium Stern sp�ni� si� ponad p� godziny. Zanim jednak wszed� do sali narad, zajrza� do sekretariatu i zapyta� o Wilg�. Kazia pokr�ci�a g�ow�. Poszed� wi�c do swego pokoju, by zadzwoni� do Zi�by. Chcia� us�ysze� najnowsze wiadomo�ci o Wildze, lecz sekretarka z komendy wojew�dzkiej sucho go poinformowa�a, �e pan inspektor jest zaj�ty, bo ma odpraw�, i oddzwoni. Zdenerwowany Jakub wszed� do sali. Czeka� na stosowny moment, by podzieli� si� z naczelnym informacj� o de Brie.
Kolegium zmierza�o ju� powoli do ko�ca. Wzmiankowano o strzelaninie na granicy polskosowieckiej i o Klotyldzie Gawro�skiej, dawnej sto�ecznej kr�lowej pi�kno�ci, kt�ra zmar�a na ulicy jak pospolita �ebraczka. Kiedy Ma�kiewicz przeszed� do spraw miejskich, nikomu nie by�o ju� do �miechu.
� O czym my tu gadamy? O autostradzie w Wenecji albo o pogryzionej przez psy du�skiejkr�lowej? Kogo to interesuje? W naszym mie�cie narasta cholerna panika. Ludzie pog�upieli i boj� si� wyj�� z domu nie tylko z powodu wariata, kt�ry robi jatk� na Rynku, ale z powodu idiotycznej chmury. Rozhisteryzowani czytelnicy b�agaj�, by�my wreszcie co� zrobili! Mo�emy to wykorzysta� i podwy�szy� sprzeda�, a my co?
� Wi�c zr�bmy co�! � odpowiedzia�a Andrea, wydymaj�c wargi i patrz�c z uwielbieniem na Mania.
� Mam dla ciebie propozycj�! � powiedzia� Stern z podejrzan� pokor� w g�osie.
� No to wal!
Korektorka Stopka i Halinka, kt�ra od wiek�w zajmowa�a si� kultur�, przerwa�y rozmow� i zaciekawione obr�ci�y g�owy w stron� Jakuba.
� Mo�emy zapali� znicz.
� Jaki, kurwa, znicz? � Ma�kiewicz nie przebiera� ju� w s�owach.
� Chyba nie olimpijski? � za�artowa� D�ugolato, poprawiaj�c okulary.
� Czwarty znicz! Mam nawet ju� dla niego miejsce, na Rynku, pod fontann� Diany!
� Por�ba�o ci�? � Andrea wzi�a szefa w obron�.
� Andrea, prosz�, wyjd�. � Ma�kiewicz surowo spojrza� na dziewczyn�. � Kobitki, bardzoprosz�, wy tak�e wyjd�cie! � doda� i jak byk przed szar�� nabra� ci�ko powietrza.
Kochanka Mania podnios�a sw�j zgrabny ty�eczek i przecisn�a si� ku drzwiom, ostentacyjnie �api�c si� za g�ow�, �e niby trafi�a do domu wariat�w. Halinka ze Stopk� znikn�y b�yskawicznie, jakby ich w og�le na kolegium nie by�o.
� Mo�esz sobie kpi� ze mnie � zacz�� tyrad� Ma�kiewicz � ale b�agam ci�, nie tym tonem i nieprzy niej. Dziewczyna jest wra�liwa i... Ja nie pozwol�, by� w jej obecno�ci podrywa� m�j autorytet!
� A Wilg� mamy w dupie, tak? Ona wed�ug ciebie nie jest do�� wra�liwa? Przynajmniej nie tak,jakby� to sobie wyobra�a�! Wi�c nie obchodzi ci�, �e nie ma jej w pracy, za to martwi� ci� jakie� idiotyczne konwenanse?
� Pos�uchaj, Stern! � Ma�kiewicz wsta� i wsadzi� r�ce do kieszeni. � Czasami �a�uj�, �e wtedydo ciebie przyszed�em. Nic a nic si� nie zmieni�e�, w�azisz w konszachty z jakimi� czubkami, babrzesz si� w samych ohydztwach, maj�c nasz� redakcj� w...
� Doko�cz!
� Kuba, do jasnej cholery! Je�li wiesz co� wi�cej, powiedz, a ja daj� ci uroczyste s�owo, �e niezobaczysz tego w gazecie. Jeszcze nie wszystko jest na sprzeda�. Rozumiemy si�?
� Rozumiemy, je�li tylko mi, Marek, pomo�esz.
� O co chodzi?
� O jutrzejszy dzie�.
� Chodzi ci o wtorek?
� Chodzi mi o to, co stanie si� jutro i czemu ani ty, ani ja nie mo�emy zapobiec.
� A co ma si� sta�? � Ma�kiewicz spojrza� na niego przenikliwie. � Je�li co� wiesz, gadaj!
� Wczoraj wieczorem dzwoni�a do mnie Wilga. To by� bardzo dziwny telefon. Powiedzia�a tylkojedno zdanie.
� Jakie?
� �ebym jej wi�cej nie szuka�. Zadzwoni�em wi�c do Zi�by, powt�rzy�em nasz� rozmow�, ale onpowiedzia�, �ebym zostawi� te sprawy policji.
� O co tu chodzi? I po choler� zamieszana jest w to policja? Twoja kole�anka poinformowa�amnie wczoraj, �e bierze kilka dni wolnego! Nie wiedzia�e�?
Jakub Stern sta� zmieszany.
� Sam nie jestem ju� pewien � powiedzia� wreszcie cicho. � Dosta�a, jak ja, dziwne zaproszenie.
By�a zdenerwowana. Nigdy nie dzwoni�a do mnie do domu. Mam niejasne przeczucie...
� Nie zawracaj mi g�owy �adnymi przeczuciami! � powiedzia� naczelny i wyszed�, trzaskaj�cdrzwiami.
� Nie da si� mie� ciastko i zje�� ciastko � stwierdzi� filozoficznie D�ugolato � a poniewa�
Wilga...
� Nie m�w mi o niej! Przynajmniej nie ty i nie w tej chwili.
� Nie skojarzy�e� sobie, �e gdyby nie twoje uniwersyteckie nauki � rudzielec od sportu zawiesi�g�os, jak ksi�dz na kazaniu � nie wpakowa�aby� siebie i innych w tarapaty?
� Do��! � wrzasn�� Stern i pomy�la�, �e skoro Manio i D�ugi ju� wiedz�, �e to �co�� ma nast�pi�jutro, to nieg�upim pomys�em by�oby og�osi� t� rewelacj� na pierwszej stronie dziennika. Ju� widzia� t�um czytelnik�w ��dnych krwi, kt�rzy id� pod ratusz obejrze� ekscytuj�cy spektakl.
Tak samo szybko, jak zapali� si� do tego pomys�u, porzuci� go i patrz�c na rudzielca, skonstatowa�, �e ka�dy z nich, bez wzgl�du na konsekwencje, musi robi� swoje.
D�ugi poczu� si� winny i pr�bowa� za�agodzi� niepotrzebny sp�r.
� Sam gada�e�, �e Wilga ma ci�arn� kotk�. Skoro wzi�a wolne, jak m�wi� Manio, pewnie teraznia�czy �lepe potomstwo. Idziemy sprawdzi�, co robi kocia mama?
� Odwal si� � powiedzia� Stern.
Nawet Kazia pr�bowa�a go wyprowadzi� z minorowego nastroju. Odwo�a�a go na bok i w tajemnicy pokaza�a przesy�k�, kt�ra nadesz�a rano z Boliwii, od Krezusa, dawnego naczelnego.
W blaszanym pude�ku po herbacie le�a� wysuszony li�� bananowca, przyci�ty r�wno, niczym ok�adka ksi��eczki do nabo�e�stwa. Po obu jego stronach by�y naczelny opisa� w�asn� ceremoni� �lubn�. Inicjacj�, �piewy i ofiar� z upolowanego tapira. Pod spodem le�a�o zdj�cie jego drugiej ma��onki. Niska i gruba Nynoe z plemienia Kallauja �ciska�a w z�bach ogromnego, po�yskuj�cego chrz�szcza, a Krezus kl�cza� u jej st�p, trzymaj�c nad g�ow� wij�c� si� anakond�.
Niespodziewanie do��czy� do nich Macza�a.
� Co wy si� tu zmawiacie? � zapyta� i wyrwa� Kazi fotografi�. � O Bo�e, m�j Bo�e! � zacz�� z nostalgi�. � To by� jedyny porz�dny facet w naszej redakcji. Jak ja go, moi mili, kocha�em, jak podziwia�em jego ambicj�, kt�rej dzi� nie u�wiadczysz. Dobrze pami�tam, jak nie dojada� i roznosi� rano gazety, potem porz�dkowa� kaszty... Zawsze mi si� nisko k�ania� i nazywa� szanownym panem Fredem.
Kilka minut po drugiej Jakub Stern nadal siedzia� w pracy. Nie rusza� si� z miejsca i wci�� czeka� na telefon od Zi�by. Z nud�w poprawi� artyku� o niemowl�ciu, kt�re ugotowa�o si� �ywcem w kotle na bielizn�, nast�pnie skorygowa� plan tygodnia. Ca�y czas jednak my�la� o porannej rozmowie z perukarzem. Pr�bowa� sobie wyobrazi� wn�trze chlebowego pieca, o kt�rym opowiada� mu rzemie�lnik, a potem przypomnia� sobie zawini�t� w gazet� peruk�. Jasne, �liczne pukle, jak u...
Rozgor�czkowany wsta� i by odegna� czarne my�li, wzi�� si� za porz�dki. Na jego biurku panowa� koszmarny ba�agan. Spojrza� na schludne biurko Wilgi. Jak ona to robi? Dlaczego nie gniecie i nie kre�li kartek, tylko od razu pisze dok�adnie to co trzeba?
Kiedy u�o�y� skoroszyty, powpina� stare pisma do segregator�w i wytar� plamy od atramentu, znowu spojrza� na biurko Wilgi. Na sterylnie czystym blacie przy po�yskuj�cej maszynie do pisania sta� jej porcelanowy s�onik cierpliwie czekaj�cy na w�a�cicielk�. Stern po raz pierwszy wzi�� go do r�ki i w tym momencie dostrzeg� wyrwan� z notesika karteczk�: �Pozdrowienia, Kuba, m�dl si� za mnie!�.
W�ciek�y zmi�� notatk� i wyrzuci� do kosza, a potem wybieg�, zatrzaskuj�c za sob� drzwi. Jak szczur przemkn�� obok kajuty Freda, nie odpowiedzia� te� na zalotny u�miech Kazi.
By� z�y i g�odny. Mia� zamiar, starym zwyczajem, wdepn�� do jad�odajni Teliczkowej, by przegry�� co nieco, lecz tu� przed wej�ciem do lokalu przy Akademickiej przypomnia� sobie o urodzinach Anny. Poprzedniego dnia mocno jej dokuczy�, rano te� nie by� lepszy, wi�c teraz zmieni� plany i szybkim krokiem ruszy� prosto do domu.
Mija� ludzi z parasolami, tak jak on z niepokojem spogl�daj�cych na wielk�, ciemn� chmur�. Niepoddaj�ca si� �adnemu powiewowi wiatru wygl�da�a jak monstrualny sterowiec przycumowany do Lwowa.
Stern przypomnia� sobie, �e rok temu w niewyja�nionych okoliczno�ciach doszcz�tnie sp�on�� w Lakehurst trzystumetrowy LZ-129 Hindenburg. Kr��y�a w�wczas plotka, �e po�ar nie by� efektem nieszcz�liwego wypadku, lecz zaplanowanym dzie�em �ydowskiego sabota�ysty, kt�ry z karabinu snajperskiego wystrzeli� zapalaj�cy pocisk.
Jakub zmru�y� na sekund� oko, by znale�� najs�abszy punkt podniebnego potwora, i jego my�lowy pocisk pomkn�� w sam �rodek szydz�cej z niego umbry.
Kiedy wr�ci� do domu, natychmiast spostrzeg� brak r�y, kt�r� posadzi� rano przed gankiem. Na jej miejscu le�a� p�aski kamie�. Przerazi�a go absurdalno�� post�powania Anny. Swoim zachowaniem przypomina�a krn�brne dziecko. Mia� zamiar pogratulowa� jej wspania�ego pomys�u, gdy nagle przez okno wychyli�a si� Kasia.
� Szukasz r�y, tatku? � zapyta�a. � Przesadzi�y�my j� z mam� do ogr�dka, bo w�a�nie tu, podganek, wprowadzi�a si� w pi�tek nornica. To by� m�j pomys�! � oznajmi�a z dum�.
� Jeste� wspania�a! � powiedzia� i pog�aska� j� po g�owie. � A gdzie mama?
� Mama jest w �azience, ale prosi�a, by� jej teraz nie przeszkadza�.
� Ja te� przez kilka minut musz� by� sam � uprzedzi�, a potem szybko wszed� do domui skierowa� si� do gabinetu. Zamkn�� drzwi i od razu si�gn�� po s�uchawk� telefonu. Wykr�ci� numer komendy wojew�dzkiej, lecz ponownie us�ysza� zapowied� rych�ego kontaktu ze strony inspektora. Zniecierpliwiony wykr�ci� prywatny numer Zi�by i czeka�. Tym razem mia� szcz�cie.
� Kto m�wi? � us�ysza� znajomy gard�owy g�os.
� Tu Stern � powiedzia� kr�tko.
� O, pan redaktor Jakub Stern, kt�ry nie mo�e si� mnie doczeka�!? Co za niespodzianka. �W s�uchawce s�ycha� by�o chrz�kni�cie. � Jak pan redaktor ma problem, przypomina sobie o starym przyjacielu i sam dzwoni. Pochwal� ci si�, na wst�pie, �e jestem po dw�ch piwach i nie zamierzam psu� sobie wieczoru.
� Nawet gdybym mia� co� wa�nego do powiedzenia.
� Na przyk�ad, �e...
� ...�e to b�dzie jutro.
� Zawsze jest jakie� jutro, panie Jakubie, prosz� mnie poprawi�, je�li si� myl�.
� Czy mo�esz rozmawia� ze mn� serio?
S�ycha� by�o, jak Zi�ba wlewa sobie do gard�a kolejn� porcj� chmielowego trunku.
� Jasne, wal bez kr�pacji! A mo�e to jaki� kolejny rewelacyjny pomys�? By�o ju� tyle waszychradiowych og�osze�, kto by je wszystkie spami�ta�. � Zi�ba zacz�� si� �mia�.
� To stanie si� jutro w po�udnie przy ostatniej fontannie! � powiedzia� spokojnie Stern.
� Pan redaktor nie fantazjuji? Czy�by przy miejskim wodotrysku? Przepraszam. � Zi�bawreszcie zrozumia�. � Obstawi�, kurwa, ca�y rynek, nawet mysz si� nie prze�lizgnie! Wszystko dla ciebie i... � To �i� zawis�o na moment, by zamieni� si� w kategoryczne �nie�. � Nie! Oddzwoni� do ciebie za chwil�, musz� to sobie pouk�ada� i p�j�� w jedno szacowne miejsce. Zaczekasz? Nie odchod� od telefonu. Oczywi�cie, �e zaczekasz � odpowiedzia� sam sobie i roz��czy� si�.
Kiedy dzwonek telefonu odezwa� si� ponownie, Jakub natychmiast podni�s� s�uchawk�.
� Co by� powiedzia� na spotkanie, powiedzmy, za p� godziny w �Engelkreisie�? � us�ysza� g�osZi�by.
� W tej spelunie?
� A czy ja m�wi�, �e to porz�dny lokal?! � odpar� Zi�ba z �ydowskim za�piewem. � Dasz rad�wyrwa� si� na troch�? A jak nie, to ja ci radz�, wymy�l co�, byle pr�dko.
� Spr�buj� � powiedzia� markotnym g�osem Stern i spojrza� na wisz�cy w gabinecie zegar.Potem zszed� do pokoju dzieci. Piotru� spa� w ��eczku, a obok Kasia zaj�ta by�a uk�adaniem do snu r�kawiczkowego kociorka.
Zanim wyszed� na spotkanie, c�rka zada�a mu jedno ze swych k�opotliwych pyta�, kt�rych mia�a w zanadrzu pewnie tysi�ce.
� Tato, a czy zwierz�tom jest gorzej?
� Spiesz� si� � powiedzia�, wk�adaj�c buty. � Id� spotka� si� z inspektorem Zi�b�. Obiecuj� ci,�e jak wr�c�...
� Na pewno wiesz, tato. Bo Szymon z naszej klasy rozpowiada, �e one maj� od nas sto razylepiej, ale ja my�l�, �e on specjalnie nas ok�amuje.
Jakub chcia� szybko potwierdzi�, lecz przypomnia� sobie polowanie hycli na Miodowej i syberyjskie koty zamkni�te w klatce na placu Teodora, kt�re pokornie czeka�y na zdarcie futer.
Klientami mieli by� �lepszy pa�stwu, cierpi�cy na kurzonki�.
� Powiedz Szymonowi, �e jest... no, �e jest w b��dzie i �e jak doro�nie, na pewno zmieni zdanie.
� Ty te� zmieni�e� zdanie? � zaskoczy�a go kolejnym pytaniem, gdy bra� kapelusz z wieszaka.
� Dwa, a mo�e trzy razy! Kiedy� ci o tym opowiem � oznajmi� z tajemnicz� min� i delikatniepoca�owa� Kasi� w czo�o. � Musz� ju� i��. Powiedz mamie, �e musia�em pilnie wyj��. Obiecujesz, ma�y filozofie?
� Jak mnie nazwa�e�? � zawo�a�a za nim.
� M�drala! � odpowiedzia� ze �miechem, zamykaj�c furtk�.
Po dwudziestu minutach szybkiego marszu dotar� pod masywne drzwi �Engelkreisa�, a kiedy je otworzy�, buchn�a w niego g�sta mieszanka dymu, alkoholu i m�skiego potu. Gdzie� po�r�d k��bi�cej si� i przekrzykuj�cej masy, niczym samotna wyspa, czeka� na niego inspektor Zi�ba.
Jakub przecisn�� si� przez grupk� m�czyzn i zatrzyma� przy ladzie, wlepiaj�c wzrok w wielk� jak szafa bufetow�. W�a�nie zastanawia� si�, jak zapyta� o Zi�b�, gdy poczu� czyj� palec wwiercaj�cy mu si� w plecy.
� Pieni��ki albo... pieni��ki? � us�ysza� g�os inspektora, a potem jego rubaszny �miech. �
Powiedz, Jakub, �e� si� mnie wystraszy�, co?
� Jasne, cholernie si� ciebie boj�! � odparowa� Stern, rozgl�daj�c si� po mordowni.
Inspektor wzi�� Jakuba pod �okie� i zaprowadzi� w k�t, gdzie na okr�g�ym stoliku czeka�o na niego zimne piwo marcowe.
Stern bez ceregieli wydudli� po�ow�, odstawi� kufel na kartonow� podstawk� z rysuneczkiem lwa i czeka�, a� Zi�ba pierwszy si� odezwie.
� Nie pytam ci�, kurwa, sk�d wiesz! Ja mam swoje, a ty masz swoje doj�cia, co� mi si� jednakzdaje, �e twoje �r�de�ko
� Nie wierzysz mi?
Stern wyj�� zapa�k� z pude�ka z Poleszukiem i efektownie przypali� Zi�bie papierosa.
� Mam dla ciebie dwie wiadomo�ci: dobr� i z��, kt�r� wolisz na pocz�tek?
� Zacznij od tej dobrej.
� Dobra to ta, �e dzi� przed po�udniem go przyskrzynili�my!
� Dopiero teraz mi o tym m�wisz? � rzuci� Stern z pretensj�. � Kto to?
� Dobrze go znasz, to doktor Emilian Kanclerz, tw�j uniwersytecki rywal. Widz� po twojejminie, �e mi nie wierzysz?
Jakub milcza�. W jego g�owie trwa�a galopada my�li. Nie by� w stanie uwierzy�, �e jego poprzednik zdolny by� do takich czyn�w.
� Chc� ci podzi�kowa�. Na jego �lad naprowadzi� nas przys�any przez ciebie Robert Barecki.Ch�opak opowiedzia� o swojej b�jce z Zimmerem i o znikni�ciu cia�a tamtego. I wtedy, tak jak ty, zda�em sobie spraw�, �e kluczem do sprawy musi by� samoch�d. Barecki opisa� dwa samochody, kt�re tamtego wieczoru sta�y w okolicy parku. Granatowego szewroleta, kt�ry nale�y do rektora, i czarnego fiata, w�asno�� dawnego wyk�adowcy. W dokumentach sprawy znalaz�em zapiski, �e dwaj redaktorzy z Radia Lw�w wracaj�cy z imprezy w �Atlasie� widzieli nad ranem takiego samego czarnego fiata, jakiego ma Kanclerz, na Halickiej, i to zanim tw�j Zimmer znalaz� si� na fontannie Neptuna z tr�jz�bem w trzewiach. O tym samym samochodzie wspomina� r�wnie� kolejarz, kt�rego wsp�lnie z Wilg� pos�ali�cie w pi�tek trzynastego w diab�y. By� na was obra�ony i odgra�a� si�, �e z�o�y skarg�. Pojechali�my wi�c w �rodku nocy do Kanclerza, lecz zastali�my tylko wystraszon� �on�, gosposi� i zaspanego lokatora. Pana domu nie by�o. Nie by�o te� jego samochodu. Barecki powiedzia� nam jeszcze co� wa�nego: �e Maska przystawia� si� ostatnio do jego kole�anki. Poda� nam us�u�nie jej adres, a my zaryzykowali�my i...
� Gdzie by�? � przerwa� zniecierpliwiony Stern. � Czy nie mo�esz cho� raz gada� po ludzku?
� Nigdy by� nie zgad�! Czarny fiat Kanclerza sta� przed domem R�y Winkler, a w �rodku...
� Nie uwierz�!
� Sic! Wydawa�oby si� to niemo�liwe, a jednak skorzysta� z okazji, gdy jej rodzice wyjechalina wakacje do Wenecji. � Zi�ba zgasi� niedopa�ek na podstawce, potem grubym, ruchliwym j�zykiem zliza� pian� z brzegu kufla. � Tw�j doktorek siedzia� dzi� rano za kratkami i p�aka� jak b�br. By� w szoku i si� j�ka�. Wzi�li�my go w obroty i nie uwierzysz, ale zacz�� szczerze gada�.
Przyzna� si� do kontakt�w z Sar�, wi�c wychodzi na to, �e nie by�e� pierwszy.
Stern zacisn�� z�by, maj�c nadziej�, �e inspektor nie zauwa�y, jakie wra�enie zrobi�a na nim ta osobista wycieczka.
� Czemu powiedzia�e�: siedzia�? � zapyta� podejrzliwie dziennikarz.
� Spokojnie, nie poganiaj mnie. Zabra�em Kanclerza i pojechali�my do jego domu na Akacjow�.Trz�s� si� jak galareta i p�aka� przy �onie, �e jest niewinny. Poprosi� grzecznie, czy mo�e skorzysta� z toalety, wi�c postawi�em pod drzwiami st�jkowego, a sam uda�em si� do jego gabinetu. Czego tam nie by�o! W jego biurku znalaz�em szkic Rynku z zaznaczonymi fontannami i interesuj�cymi komentarzami, wycinki z gazet i niewype�nione blankiety zaprosze�. Pakowa�em je akurat do teczki, gdy st�jkowy z korytarza zacz�� wali� w drzwi i drze� g�b�. Polecia�em, lecz okaza�o si�, �e wystraszony m�ulek da� ju� gdzie� dyla przez ogr�d. Rozbiegli�my si�, szukali�my, ale facet jakby si� pod ziemi� zapad�. I to jest ta z�a wiadomo��!
Inspektor nie da� doj�� Sternowi do g�osu i aby pokry� zmieszanie, przyst�pi� do dalszej opowie�ci.
� Dosta�em od jego �ony adres, ten sam, kt�ry da�a Wildze. By�em na Starozakonnej, gdziemieszka� majster prowadz�cy budow� jego kancelarii. Po majstrze ani widu, ani s�ychu. Zajrza�em do szafy, znalaz�em kartk� z terminarza z dat�, kt�ra da�a mi wiele do my�lenia. Przepyta�em s�siad�w. Potwierdzili, �e dwa, a mo�e trzy razy parkowa� tam czarny fiat. Kobiety, niestety, nie widzieli, zapami�tali za to m�czyzn�, wypisz wymaluj jak nasz prawnik. Do roboty wzi�� si� nasz technik kryminalny, pan Tomasz, znasz go. Znalaz� jakie� �lady. W po�udnie zameldowa� mi, �e nie ma ich w naszym rejestrze, ale potwierdzi�, �e pokrywaj� si� one z odciskami zebranymi w willi pana doktora, a to oznacza, �e po nitce do k��bka wreszcie doszed�em do...
� Nie chrza� � przerwa� mu Jakub. � Wypu�ci�e� go z r�k. Chyba wiesz, co to znaczy?
Mia� ochot� wyr�n�� inspektora w szcz�k�, co doskonale pasowa�oby nie tylko do miejsca, lecz tak�e do przebywaj�cych tu i wydzieraj�cych si� niemi�osiernie typ�w, ale si� opanowa�.
Przypomnia� sobie, �e i on nie jest bez winy.
Za jego plecami jaki� pijany batiar zaintonowa� dr��cym g�osem rzewn� piosenk� o koniu i p� knajpy odpowiedzia�o mu: �Oj, koniu, koniu, wracaj do domu, dla ciebie nima tu siana�. Do tego �piewu niespodziewanie przy��czy� si� Zi�ba, wydzieraj�c si� na ca�e gard�o i myl�c zwrotki:
�poci�g nadjecha�, Frank� rozjecha�, osobno g�owa, a osobno Franka�.
� A widzisz, nie wierzy�e� mi, �e b�dzie mi�o! � powiedzia� inspektor i poszed� do baru po dwanast�pne kufle i po s�one sztangle z w�dzonym serem pokrojonym w kostk�.
Gdy wr�ci�, mia� ju� gotowy plan na nast�pny dzie�.
� Nie wiem, dlaczego to robi�, ale zrobi� to dla ciebie! Ustawi� tam swoich ludzi, tylko nie liczna wiele, bo si� przeliczysz!
Przesun�� talerzyk z zak�sk� na �rodek okr�g�ego blatu, kufle za� blisko siebie z boku.
� Ten talerzyk to twoja wiekowa damulka z kundlami � powiedzia�, przyciszaj�c g�os � a naszekufle to naro�ne kamienice Rynku, w kt�rych ty i ja zajmiemy swoje miejsca. Moi ludzie b�d� dyskretnie obserwowa� teren i czeka� na rozkaz. Ka�dy dosta� zdj�cie pana doktora w uczelnianym birecie i todze. Maj� zakodowan� w pami�ci t� bezczeln� bu�k�.
� Czy mog� zainstalowa� si� tutaj? � Jakub pokaza� palcem obok kufla, w miejscu, w kt�rymteoretycznie znajdowa�a si� jego ulubiona piwiarnia przylegaj�ca do kamienicy
Bernatowiczowskiej pod numerem �smym.
� Jasne. B�d� w swojej knajpie trzydzie�ci po jedenastej i o nic si� nie martw. Kiedy zobaczysztego frajera, masz grzecznie do niego podej�� i przywita� si�.
� Co dalej?
� Bez paniki! Kole� nawet nie zauwa�y, jak b�dzie le�a� na glebie.
� A ty?
� Co ja? Ja zrobi�, co do mnie nale�y!
� A co z ni�?
� Ty dalej swoje? Czego ty ode mnie, do kurwy n�dzy, chcesz!? � rykn�� w�ciekle Zi�ba.
Po kilku sekundach opanowa� si� jednak. � Podzielili�my role i jeszcze ci ma�o? Przepytujesz mnie, cwaniaczku, z mojej profesji? Ja nie pcham si� do twojej uczonej wiersz�wki!
� Nie s�ysza�e� jej g�osu! � powiedzia� spokojnie Jakub.
� Panie Stern, sentymenty na bok!� odpar� Zi�ba i u�miechn�� si� do dziennikarza, jakbyrozmawia� z dzieckiem, ale Jakub nie mia� ju� ochoty na �arty. Patrz�c na czerwon�, zapijaczon� g�b�, szuka� wyja�nienia dla tego fenomenu. Inspektor si� zmieni�. Tak jakby �wiadomo�� upokorzenia Sterna doda�a mu cudownej mocy. Nie by� to ju� ten l�kliwy Zi�ba, kt�ry niedawno ci�gn�� za sob� na konferencj� prasow� naj�adniejsz� protokolantk� z komendy. Sta� si� cyniczny i bezczelny.
� No ju� dobrze, dobrze! � Inspektor spu�ci� z tonu i wbi� wzrok w dziennikarza. � Mamy,Kuba, jeden procent szansy, �e nasz doktorek si� pojawi i �e uda nam si� go na nowo przyskrzyni�.
Zadowolony?
Stern milcza�.
� A teraz mi�a niespodzianka. Pojecha�em na stancj� przy �wi�tego Jacka i dowiedzia�em si�,�e twoja Wilga nie pierwszy raz nie wr�ci�a na noc. Tak pewnie ju� ma. Musi gdzie� p�j��, da� ostro w gaz i po swej robocie odreagowa�. W�a�cicielka przybytku karmi�a ma�e persiaki.
Spodoba�em si� jej i jednego liliowego obieca�a mi podarowa�, jak troszeczk� podro�nie.
Stern nadal milcza�.
� Obrazi� si�, jak Bozi� kocham, ten hry� nie zna si� na �artach! Pani Genia! Pani Genia! �zarycza� Zi�ba nad g�owami. � Daj�e pani jeszcze jedno gielajze dla tego smutasa!
Stern nie reagowa�.
� Chryste Panie. My�lisz sobie, Kuba, �e ja nie mam po dziurki w nosie tej sprawy? � Popatrzy�na przybitego dziennikarza. � Wiesz, co sobie przysi�g�em? �e kiedy j� wreszcie zako�cz�, pojad� do Juraty, wykopi� sobie do�ek pod dup� i przez trzy dni b�d� le�e� na pla�y, a je�li wyci�gn� r�k�, to do jakiej� �licznej loli albo po zimne piwo.
Popo�udnie niepostrze�enie zamieni�o si� w wiecz�r. Kiedy �mierdz�cy dymem i piwem wraca� do domu na Pohulank�, nasz�a go niespodziewanie my�l, by cho� na chwil� wst�pi� do Samuela.
Zobaczy� t� jedyn� na �wiecie bu�k� zafrasowanego �wi�tka i wys�ucha� jego pokr�tnych rad.
W jakiej� bramie, nie mog�c si� ju� powstrzyma�, odda� mocz, potem automatycznie zapali� papierosa i pr�dkim krokiem ruszy� do szkolnego przyjaciela.
Przy Rybackiej skr�ci� w lewo, w Zielon�, i po kilku minutach sta� pod znajomymi rze�bionymi drzwiami ozdobionymi ornamentem akantu.
Nacisn�� dzwonek i czeka�. Minuty mu si� d�u�y�y. Obok niego przesz�a jaka� para, �ciskaj�c si� i szepcz�c czu�e s��wka. Stern wyszed� na jezdni� i podni�s� g�ow�. Wydawa�o mu si�, �e widzi przez firanki na pi�trze s�abe, migocz�ce �wiate�ko. Kiedy zrezygnowany chcia� ju� odej��, us�ysza� chrobot klucza w zamku i zza masywnych drzwi wysz�a drobna, ubrana na czarno kobieta. Skin�a g�ow� i bez s�owa poprowadzi�a Sterna na g�r�.
Na p�pi�trze Jakub jak zwykle spojrza� na witra� ze z�ot� menor�, kt�ra w nadchodz�cym zmroku dziwnie poszarza�a. I nagle u�wiadomi� sobie, �e zrobi�o si� p�no i �e w domu czeka na niego roze�lona Anna, postanowi� wi�c, �e tylko przywita si� z Basem i zaraz b�dzie wraca�.
Wszed� do mieszkania za milcz�c� przewodniczk�. Powiesi� p�aszcz i kapelusz w korytarzu na wieszaku i zajrza� do pokoju. Kobieta w czerni postawi�a �wiec� na komodzie i wysz�a po co� do kuchni, zostawiaj�c przyjaci� samych. Kim by�a? Czy�by Samuel pos�ucha� jego rad i zafundowa� sobie wreszcie s�u��c�?
Adwokat le�a� w ��ku, wsparty na podwy�szeniu z poduszek, i gapi� si� na dziennikarza. Jakub dopiero po chwili, gdy oczy przywyk�y mu ju� do p�mroku, dostrzeg� zmienion� twarz przyjaciela. Mia� poranione czo�o, podbite oczy i rozci�t� warg�, a praw� r�k� owini�t� do �okcia banda�em. Ubrany by� w ten sam co zwykle ciemnozielony jedwabny szlafrok.
� Czeka�em na ciebie � powiedzia� ledwie s�yszalnym g�osem. � �ni�o mi si�, �e przyjdziesz.Chcia�by� zada� mi jakie� pytanie? � I zaraz, jak to mia� w zwyczaju, sam sobie odpowiedzia�: � A na co ci moja odpowied�, kiedy ty �yjesz swoimi sprawami?
Ten wst�p nie podoba� si� Jakubowi. Czu� jaki� niewypowiedziany �al za kierowane do niego pretensje.
� Chryste! Co ci si� sta�o?
� Rano do��czy�em do tych gorszych � odpowiedzia� Hillel i zakaszla�. � Spa�owali mnie�wi�tecznie, w rocznic� �mierci naszego drogiego Marsza�ka. Ale co ja, g�upi, narzekam? Mia�em szcz�cie, �e nie wzi�li ze sob� �yletki � doda� z tym swoim idiotycznym poczuciem humoru, kt�re odzywa�o si� w nim zawsze, gdy musia� zmierzy� si� z nieszcz�ciem.
Mo�e tak by�o, a mo�e Samuel prowokacyjnie gapi� si� na szerokich w barach m�odzie�c�w?
Stern pr�bowa� wyczyta� prawd�, patrz�c w podpuchni�te oczy przyjaciela.
Kobieta w czerni wesz�a tak cicho, �e na jej widok dziennikarz si� wzdrygn��. Szybko ust�pi� jej miejsca, a ona przysiad�a na sto�eczku, zmoczy�a w wodzie szmatk� i po�o�y�a j� na czole Samuela. Potem nakarmi�a go roso�em z garnuszka, na koniec jeszcze raz dotkn�a jego czo�a, jakby chcia�a sprawdzi�, czy pacjent nie ma gor�czki. Hillel le�a� cierpliwie, a kiedy wysz�a, zamkn�� oczy i zapad� w kr�tk� drzemk�.
Jakub siedzia� nieruchomo, wpatruj�c si� w twarz przyjaciela. P�yn�y minuty, tyka� zegar wisz�cy na �cianie i cicho skwiercza�a stoj�ca na komodzie �wieca. W pokoju pachnia�o woskiem, octem i potem. W pewnej chwili Jakub poruszy� si�, str�caj�c niechc�cy �y�eczk�. Adwokat obudzi� si� i czujnie spojrza�.
� Mia�em nadziej�, �e wyszed�e� � wyszepta�, wyra�nie zdziwiony, �e Jakub wci�� przy nimsiedzi. � Przed chwil� �ni�o mi si�, �e zn�w jestem ch�opcem. Wyobra� sobie, �e siedzia�em w w�zku inwalidzkim, a m�j ojciec wi�z� mnie przez dziesi�tki sal po ogromnym muzeum. �Wytrzymaj, Samuelu, to ju� niedaleko � gada�. � Teraz nie mo�emy si� wycofa�. M�j rodzic chcia� mi koniecznie pokaza� jak�� cudown� rze�b�. By�em g�odny, chcia�o mi si� do ubikacji, a on jak szaleniec wi�z� mnie labiryntem korytarzy od sali do sali, a� pod koniec dnia znale�li�my wreszcie poszukiwane przez niego pomieszczenie. Ojciec otworzy� przewodnik i u�miechn�� si� do mnie. �Ona tam jest. Cudowna siostra Apollina czeka na nas za tymi drzwiami. Widzisz, ch�opcze? � perorowa�. � Nigdy nie wolno ci si� podda�. Schwyci� za klamk� i pchn�� drzwi. Zobaczy�em marmurow� podstaw� postumentu i po�yskuj�cy parkiet, lecz nic wi�cej, bo wtedy w�a�nie, niestety, si� obudzi�em. Czy to co� znaczy? � zapyta�. � Musi co� znaczy�. Mari� z pewno�ci� by wiedzia�a, intuicja nigdy jej nie zawiod�a.
� A wi�c to Mari� natchn�a ci� do powrotu do Polski? � rzuci� Jakub ze z�o�ci�.
� Jej tam te� nie jest lekko. Angielskie wojska nie potrafi� utrzyma� porz�dku. Niedaleko od nas,w Akko, Arabowie wyr�n�li w nocy ca�� wiosk� �ydowskich osiedle�c�w i niezno�ny Izaak odgra�a� si�, �e p�jdzie w moje �lady, jak sznur za wiadrem.
� O co wam wszystkim chodzi? Jeste�cie jacy�...
� W�a�nie, jacy jeste�my? � chrz�kn�� ze z�o�ci� Samuel, skubi�c ko�cistymi palcami brod�. �Mo�e ty mi to powiesz, bo ci dranie z pa�ami jako� nie chcieli?
� Nie, nic! � odpowiedzia� Stern zrezygnowany, wstaj�c. � Je�li m�g�bym ci w czym� pom�c...
Mo�e przynie�� lekarstwa? Powiem Annie i jutro wpadn� wieczorem, by sprawdzi�...
� Ju� mi pomog�e�. � Bas uni�s� zabanda�owan� d�o� w takim ge�cie, jakby chcia� go po�egna�.
�
Wraca� do domu na podw�jnym kacu � bola�a go g�owa i doskwiera�o sumienie. Niepokoi�y go te� s�owa Samuela. Co oznacza�o to jego �po wszystkim�? Jak zwykle chcia� umy� r�ce?
Ledwie przekroczy� pr�g, Anna da�a mu szko��.
� Trzymaj si� ode mnie z daleka, s�yszysz?! Na kilometr �mierdzi od ciebie har�.
Jakub przyj�� poz� zbitego psa.
� To nie jest tak, jak my�lisz, Aniu. Musia�em nagle wyj��, bo jutro, Aniu...
� Aniu! Teraz to Aniu! Kasia zda�a mi relacj�. Wpierw inspektor Zi�ba, niez�y ochlaptus, potempewnie tw�j Hillelek, bo ten hande�es zawsze by� wa�niejszy od �ony! Mam racj�? � zapyta�a, gdy b�aga� j�, by by�a ciszej. � Czy� ty oszala�? Znikasz bez s�owa na pi�� godzin? I to dzi�!
Upokorzy�e� mnie, nawet nie wiesz, co ja czuj�!
� Mo�esz mnie nazwa� �wini�. Post�pi�em brzydko, nie da si� ukry�, i dlatego ...
� B�agam ci�, nie ko�cz! Mieli�my �wi�towa� moje urodziny. To mia� by� nasz i tylko naszwiecz�r. Zam�wi�am tort urodzinowy, wstawi�am szampana do lodu. M�w, co znowu ten tw�j starozakonny narozrabia�?
Jakub zacz�� opowie��, lecz zapl�ta� si� w k�amstwach: piwo z �Engelkreisa� zamieni� w cudowny spos�b w gruzi�ski koniak u �Mikolascha�, z trudem dobrn�� do le��cego w po�cieli Samuela, a kiedy skupi� si� na ranach, jakie zadali mu nieznani napastnicy, Anna spojrza�a na niego z wyrzutem.
� Chcesz mi powiedzie�, �e skatowali go bez powodu? Wyszed�, jak ty lub ja na spacer... Nieuwierz�!
Nagle na korytarzu pojawi� si� ma�y obro�ca w pi�amce, a za nim zaspana Kasia w koszuli nocnej do kolan, z nieod��cznym r�kawiczkowym kociorkiem.
� Dobry wiecz�r, tatusiu � powiedzia�a Kasia. � Czy co� si� sta�o?
� Tw�j wspania�y tatu� by� u pana Zi�by, a potem zamiast do domu zaszed� na mac�do pejsatego Hil-lela! � oznajmi�a Anna.
� Dziadzia Hil-lel, maca! � zawo�a� zaspany Piotru�
� Dziadzia Sam, mniam mniam, maca!
� O czym on bredzi? � spyta�a z niedowierzaniem Anna. � Co� ty z nim, do cholery, zrobi�?
Jakub wzi�� szkraba na r�ce.
� Powiedz mamusi � zwr�ci� si� do synka � �e spotkali�my si� dwa razy z dziadziem Samemna spacerze i pocz�stowa� nas smako�ykiem. Widzisz? � Popatrzy� z tryumfem na kiwaj�cego g��wk� synka. � Dzieci, w przeciwie�stwie do doros�ych, od razu poznaj� si� na dobrych ludziach.
Anna wyrwa�a Piotrusia z r�k Jakuba i zagarniaj�c Kasi� jak kwoka, skry�a si� z nimi w ich pokoju. Jakub sta� nieporuszony, oparty o �cian�. Nie interesowa� go ju� ani idiotyczny sp�r, ani
Zi�ba, ani nawet skatowany Samuel. Porazi�o go co� zupe�nie innego. Zaci�ni�te mi�kkie usta
Anny i b�ysk w jej oczach, kiedy patrzy�a na niego spod przymru�onych powiek.
Wtorek, 17 maja�
�Kurier�, strona 18: �Istnieje mit, jeszcze z czas�w staro�ytnych Rzymian, �e od pocz�tku �wiata kr��y nad ziemi� ta sama, z�owr�bna chmura. Zatrzymuje si� ona na d�u�ej tam, gdzie ma si� co� wa�nego wydarzy�.
Jakub spa� kamiennym snem. �ni�o mu si�, �e tej wiosny do ogrodu nie przylecia�y kwiczo�y, bo zima by�a tak ostra, �e wisz�ce na g�ogu owoce opad�y na �nieg, tworz�c na nim kostropaty, krwawy dywan. Ten niepoj�ty sen zamieni� si� nagle w inne przywidzenie o podr�y s�u�bowej do jakiej� zapad�ej wioski, w kt�rej nieznany sprawca zamordowa� na pasterce uwielbianego przez wiernych ksi�dza. Jakub dosta� od naczelnego enigmatyczn� wskaz�wk� � mia� dojecha� do B. za Lubacz�w, gdzie czeka�a na niego na plebanii Wilga. W�a�nie sta� przy okienku dworcowej kasy, p�ac�c za bilet do Lubaczowa, gdy poczu� niezno�ne sw�dzenie lewej powieki. Nerwowo potar� oko. Natychmiast znikn�� hol dworca i pasa�erowie, za to pokaza� si� zupe�nie inny obraz: u�miechni�ta Kasia, chowaj�ca za plecami wielkanocn� palm�. Jakub szybko otworzy� prawe oko i zobaczy� pochlipuj�cego Piotrusia, trzymaj�cego si� obur�cz krzes�a.
Wyskoczy� z ��ka jak oparzony i nadepn�� bos� stop� na le��ce na pod�odze, pozostawione przez siebie ubranie. Ze z�o�ci kopn�� skarpet�, kt�ra wyl�dowa�a na �yrandolu, czym rozbawi� synka.
� Gdzie mama? � zapyta�, odkrywaj�c z przera�eniem, �e zegar �cienny wskazuje ju� kwadranspo dziesi�tej.
� Mama wysz�a i zostawi�a ci ten list � odpowiedzia�a Kasia, nie odrywaj�c wzroku od ojca,kt�ry w ekwilibrystycznych podskokach stara� si� si�gn�� do skarpety wisz�cej na lampie.
Jakub wzi�� z jej r�k kopert� i wyj�� zapisan� gor�czkowym pismem kartk�: �W kuchni znajdziesz jedzenie. Magda ma do po�udnia wychodne. Zajmij si� dzie�mi. Wracam (chyba) wieczorem. Anna�. Nic wi�cej, �adnego s�owa wyja�nienia. I jeszcze to �chyba�.
Chorobliwa ambicja kaza�a Annie natychmiast wyr�wna� rachunki, bez liczenia si� z konsekwencjami. Ten post�pek poruszy� go. By� przecie� lojalny, pr�bowa� jej wszystko wyt�umaczy�. Przyszed� spokojnie i nie zrobi� karczemnej awantury, jak wielu facet�w z bokserskim zaci�ciem, kt�rzy wracaj� do �on nad ranem. By� dla Anny za dobry i teraz odp�aca�a mu za to.
Zamkn�� si� w �azience i z ulg� odda� mocz. Potem, prychaj�c jak ko�, przemy� twarz i przejrza� si� w lustrze. Z dum� stwierdzi�, �e ma jeszcze to �co��, na co lec� kobiety. Dalsz� toalet� przerwa�o dudnienie ch�opi�cych r�czek w zamkni�te drzwi.
� Tata je��! Ta-ta je��! � dar� si� ma�y.
Kuba otworzy� drzwi i nachyli� si� nad synem. Uca�owa� go w policzek, zdj�� mu �piochy i pieluch�, a potem, zatykaj�c nos, wymy� pod kranem zabrudzone po�ladki. Ma�y dar� si� niemi�osiernie, zaskoczony tak grubia�skim traktowaniem. Ojciec szybko go ubra� i uczesa�.
� No, w porz�dku � powiedzia�. � Teraz tata da ci w nagrod� co� do zjedzenia...
Wszed� do kuchni i ujrza� le��ce na talerzu kanapki z szynk�, z�oty rogalik z piekarni Hessa posmarowany mas�em i d�emem i �nie�nobia�y twaro�ek. Na kredensie w porcelanowym dzbanku sta�a zimna kawa z mlekiem, na kt�rej p�ywa� gruby ko�uch. Jakub z obrzydzeniem wrzuci� ko�uch do zlewu, nala� kaw� do kubeczk�w i po�o�y� przed Kasi� i Piotrusiem kanapki na talerzykach. Z przyjemno�ci� obserwowa�, jak szybko trafia�y one do pustych brzuszk�w.
� Ze mn� nie zginiecie � powiedzia� bu�czucznie. � Grunt to nie traci� g�owy, jasne?
� Jasne, tato � odpowiedzia�a u�miechni�ta Kasia i zapyta�a przymilnie, z ustami pe�nymijedzenia, czy j� odprowadzi.
� Dok�d?
� Jak to dok�d, do szko�y! � Spojrza�a zdziwiona. � Rano nie by�o lekcji, bo w po�udnie odb�dziesi� w auli uroczysty koncert. Magda wzi�a dzi� wolne, a sama nie p�jd�, bo ch�opaki ze starszych klas...
� Obowi�zkowo! � zgodzi� si� Stern i natychmiast zacz�� si� zastanawia�, gdzie mo�na by cho�na godzin� zostawi� Piotrusia, �eby nie sp�ni� si� na um�wione spotkanie z Zi�b�. W pierwszej chwili pomy�la� o rodzicach, ale szybko z tego planu zrezygnowa�. W ko�cu matka i ojciec sami potrzebowali pomocy.
Mia� w zanadrzu jeszcze jeden ryzykowny pomys� i trzyma� kciuki, �eby si� uda�. Kiedy robi� w my�lach te pobie�ne kalkulacje, Kasia recytowa�a Piotrusiowi wierszyk, b�d�cy dewiz� szko�y:
Nie pomog� pr�ne �ale, b�l sw�j niebu trza poleci�, a samemu wci�� wytrwale trzeba naprz�d i�� i �wieci�.
� Rozumiesz, ma�y, trzeba �wieci�.
� Sieci� � powt�rzy� weso�o brat, wal�c �y�k� w st�.
� Zapami�taj to sobie do ko�ca �ycia! � powiedzia�a, odebra�a mu �y�k� i mocno go przytuli�a.
Najedzeni i ubrani (tylko Jakub nie zabra� w po�piechu p�aszcza) wyszli na Pohulank�, kieruj�c si� w stron� szko�y imienia Henryka Jordana. Kasia by�a dumna ze swego szkolnego mundurka, lecz jeszcze bardziej imponowa�a jej nowa czapka z amarantowym otokiem i z okr�g�� odznak� szko�y, zastrze�ona do tej pory tylko dla ch�opc�w. Siedz�cy w w�zku Piotru� za wszelk� cen� chcia� j� chocia� przez chwil� potrzyma�, lecz siostra zrobi�a tak� min�, �e ma�o si� nie rozp�aka�.
Przeszli wzd�u� Zielonej. Mijaj�c dom Hillela, Jakub spojrza� w okna jego mieszkania, ale dojrza� tylko zaci�gni�te story. Zak�opotany przyspieszy� kroku i skr�ci� w Zyblikiewicza, by po kilkunastu minutach dotrze� do dwupi�trowego budynku przy Herburt�w, w kt�rym mie�ci�a si� szko�a prowadzona przez Mieczys�awa Kistryna. Profos wpu�ci� Kasi� do �rodka i u�miechn�� si� porozumiewawczo do Sterna.
Kiedy Jakub zosta� ju� tylko z synem, jeszcze raz wr�ci�a do niego wieczorna sprzeczka z Ann� i natychmiast przypomnia� sobie inn�, o wiele bardziej przykr� scen�, kiedy to na pocz�tku swej dziennikarskiej kariery zasiedzia� si� w redakcji.
Ko�czy� wtedy artyku� o zwyrodnialcu, kt�rego ochrzci� mianem Szpila. Tego dnia nie mia� tw�rczej weny. Na pr�no pr�bowa� przemyci� do tekstu odczucia konaj�cych ofiar. Dotkn�� nawet gard�a, wyobra�aj�c sobie, �e le�y zwi�zany w jakiej� obskurnej piwnicy i sadysta wbija mu w szyj� d�ugie krawieckie szpile zako�czone kolorowymi g��wkami.
Potrzebowa� jakiej� podniety. Bez zastanowienia wyj�� z szuflady szpilk� i wbi� j� sobie nad grdyk�. Z b�lu omal nie spad� z krzes�a. Kwadrans przed dziewi�tnast�, trzymaj�c si� za opuchni�t� szyj�, zani�s� wreszcie wym�czony tekst do sekretarza redakcji. Potem, przeczuwaj�c k�opoty, postanowi� zrobi� Annie niespodziank�. Wst�pi� do sklepu Mase�ki i kupi� prawdziwy delikates: dwa kilogramy �wie�ych flak�w jelenia upolowanego przez my�liwych ksi�cia
Sanguszki.
My�l�c ju� o pieprzu i majeranku, zmierza� �wawym krokiem do domu. Kiedy zziajany przekroczy� pr�g, zamiast kwiat�w wr�czy� Annie starannie zapakowan� paczk�. Jej reakcja by�a natychmiastowa: bez s�owa wyr�n�a flakami o �cian�.
Na wspomnienie o tym Jakub u�miechn�� si� cierpko. Zamy�lony szed� coraz szybciej, zwracaj�c na siebie uwag� przechodni�w. Wygl�da�o to tak, jakby przed kim� ucieka�. Dla
Piotrusia jednak by�a to najwspanialsza na �wiecie zabawa, dlatego pokrzykiwa�:
� Pata-taj, tata, pata-taj!
Jakub z bij�cym sercem podjecha� w�zkiem pod drzwi redakcji �Kuriera�. Mia� zamiar odda� synka w r�ce jakiej� troskliwej cioci. Kiedy zastanawia� si�, jak zacz�� podchody, prawie natychmiast pojawi�y si� przed nim: sekretarka Kazia, Halinka z du�ym, ci�kim biustem, milcz�ca korektorka Stopka i przewracaj�ca oczami Andrea, i ka�da pr�bowa�a przeci�gn�� malca na swoj� stron�. Najbardziej matkowa�a mu Kazia i nie wiadomo dlaczego, Piotru� od razu wyci�gn�� do niej r�czki.
� No i co, kobitki? Kt�ra si� naszemu juniorowi najbardziej podoba? Panie Jakubie � zwr�ci�asi� do niego z dum� � pozwoli mi go pan zaadoptowa�? Tylko na godzink�, b�agam!
� No, je�li na godzink�, to czemu nie! � powiedzia� dziennikarz z uwodzicielskim u�miechem. �
Ale gdyby co� si� dzia�o, prosz� mu za�piewa� piosenk� o...
� Damy sobie rad�, prawda, male�ki, ti-ti! � us�ysza� pieszczotliwy g�os Kazi.
Kazia wzi�a Piotrusia na r�ce i posz�a z nim do D�ugolaty, po drodze opowiadaj�c mu jak�� bajeczk�, a Stern zbieg� po schodach i p�dem skierowa� si� w stron� Rynku.
Zd��y� w ostatniej chwili i Zi�ba ze swego okna pogrozi� mu palcem. By�o trzydzie�ci siedem po jedenastej, gdy zaj�� swoje strategiczne miejsce w kamienicy Bernatowiczowskiej pod numerem �smym, obok pa�acu arcybiskupiego. Z piwiarni, kt�r� sam wybra� na punkt obserwacyjny, mia� doskona�y widok na fontann� Diany. Zi�ba by� mniej zapobiegliwy i kry� si� w klatce schodowej w naro�nym budynku numer jedena�cie od strony Serbskiej. Dwaj jego tajniacy filowali z okien magistratu, a trzeci �anio��, kt�rego Stern odkry� natychmiast, sta� niedaleko przystanku tramwajowego i udawa�, �e czyta gazet�.
Czekali w napi�ciu, lecz w�a�ciwie nic si� nie dzia�o. Kr�lewskie miasto Lw�w �y�o zwyk�ym codziennym rytmem. Mieszka�cy za�atwiali swoje sprawy, a tury�ci rozgl�dali si� wok� i robili sobie pami�tkowe zdj�cia. Przeje�d�a�y coraz to nowe doro�ki i automobile, a sp�oszone go��bie zatacza�y ko�a nad placem, rado�nie trzepocz�c skrzyd�ami.
Pod klonem na sto�eczku siedzia� jak zwykle niewidomy grajek i wygrywa� na akordeonie stare wojskowe melodie. Ta sama zgarbiona �ebraczka o dziwacznym przezwisku Rosita jak co dzie� sz�a wolniutko do katedry, modl�c si� o wsparcie.
W piwiarni pr�cz dziennikarza by�o jeszcze trzech wiekowych m�czyzn, demonstracyjnie tytu�uj�cych si� �nadradcami�, kt�rzy nad rozpostartymi gazetami dyskutowali o ostatnim meczu Pogoni i strzale z woleja Matyasa-Myszki. Na kontuarze sta� radioodbiornik. Po prognozie pogody nadano pi�ciominutowy program �Lw�w pozdrawia�, po nim za� sm�tn� �melodi� samob�jc�w� �piewan� przez Mieczys�awa Fogga.
Zniech�cony Jakub podni�s� r�k� i bez przekonania zam�wi� zimne piwo, doskonale wiedz�c, �e prawdziwy aromatyczny smak i ciemny z�oty kolor jego ulubiony nap�j uzyska dopiero w pa�dzierniku.
W tym samym czasie inspektor Zi�ba, stoj�cy na p�pi�trze klatki schodowej pod jedenastk�, mia� inne zaj�cie. Metodycznie gryz� pestki s�onecznika i �upinkami zd��y� ju� zape�ni� ca�� lew� kiesze� marynarki. Z samego rana podpra�y� je zapobiegliwie na patelni i teraz by�y doprawdy wyborne. On te� nic ciekawego nie widzia�. Przy fontannie Diany kr�ci� si� tylko wyg�odnia�y kundel, kt�ry zlizywa� co� z bruku, dok�adnie tam, gdzie wcze�niej ma�y ch�opczyk potkn�� si� i wypu�ci� z r�k loda.
Inspektor by� zdenerwowany. Irytowa�a go zielona mucha spaceruj�ca po szybie, bez wahania rozdusi� j� wi�c d�oni�. Akurat wtedy, gdy wyciera� wybrudzon� r�k� o spodnie, min�a go m�oda, �liczna kobieta z parasolk� w jednej r�ce i z wiklinowym koszykiem z zakupami w drugiej. Na jego widok przerazi�a si� nie na �arty i Zi�ba musia� jej pokaza� legitymacj�. Uspokojona wesz�a na drugie pi�tro, zostawiaj�c w powietrzu zapach modnych w tym sezonie perfum Coty.
Zi�ba spojrza� na zegarek. Do dwunastej brakowa�o jeszcze minuty i szesnastu sekund. Z Serbskiej wysz�a grupka nowicjuszek z ksi��eczkami do nabo�e�stwa i karnie skierowa�a si� za siostr� prze�o�on� w stron� Grodzickich. Za nimi przemkn�o na rowerach dw�ch roze�mianych kominiarzy ze szczotkami i kulami na plecach, a potem przejecha� przez plac ��ty automobil z reklam� palarni kawy �HAG�, nale��cej do restauratora Jakuba Mase�ki, i znikn�� za winklem.
Up�yn�y kolejne sekundy. Stern tak jak inspektor uwa�nie obserwowa� sw�j sektor. Nagle w jego polu widzenia znalaz� si� m�czyzna, kt�rego twarzy nie by�o wida�, gdy� zakrywa�o j� lustro oprawione w grub� rze�bion� ram�. Go��, kt�rego redaktor nie spuszcza� z oka, skierowa� si� spr�ystym krokiem w stron� Ruskiej i po chwili znikn��. Jakub Stern odetchn�� z ulg�.
Popijaj�c piwo, kolejny raz przypomina� sobie fakty. Paskudne zaproszenie, kt�re na pocz�tku roku przyni�s� mu naczelny, a potem, pod koniec stycznia, �mier� Szymona Lacha pod rze�b� Amfitryty. I nast�pny dramat, po kt�rym nie m�g� si� otrz�sn��. �mier� Sary Reddig przy fontannie Adonisa. Wtedy, pod koniec lutego, straci� prac� na uczelni i po rozmowie z Ma�kiewiczem postanowi� wr�ci� do redakcji. Miesi�c p�niej, w pi�tek dwudziestego marca, na fontannie Neptuna znaleziony zosta� przeciwnik Sary, Pawe� Zimmer. Cholerny plan Sary. Do jego spe�nienia brakowa�o jeszcze... Jakub zabobonnie przerwa� swe rozwa�ania i skierowa� wzrok w stron� fontanny Diany.
Nasta�o po�udnie. Rozdzwoni�y si� dzwony ko�cio��w i ich g�o�ne echo, zamkni�te w kwadracie kamienic, wprawi�o w dr�enie szyby. Kt�ry� z nadradc�w musia� chyba opowiedzie� dowcip, bo rozleg�y si� dra�ni�ce �miechy. Dziennikarz spojrza� w lewo. Od strony Wa��w Hetma�skich wynurzy� si�, ko�ysz�c na boki, niebieski tramwaj, kt�ry zmierza� w kierunku Wysokiego Zamku i w pewnym momencie zas�oni� po�udniow� pierzej� Rynku. Po nieca�ej minucie, gdy tramwaj zabra� pasa�er�w i odjecha� z przystanku, Jakub dostrzeg� pod fontann� Diany zgarbion� kobiet� w bia�ej chustce na g�owie, sprzedaj�c� kwiaty, a obok niej w�zek inwalidzki z okryt� kocem postaci� w s�omkowym kapeluszu.
Nie by�o to nic niezwyk�ego. Na prawo przy fontannie Adonisa kr�ci� si� od p� godziny brodaty hande�es, sprzedaj�cy z przeno�nego kramu precle, a pod �cian� ratusza jaki� m�odzieniec z zaci�ciem podbija� pi�t� szmacian� zo�k�.
Stern podni�s� kufel i wypi� �yk zimnego piwa, po czym jeszcze raz skupi� wzrok na rze�bie bogini �ow�w. Akurat wtedy kobieta sprzedaj�ca kwiaty odstawi�a wiaderko na bruk, rozejrza�a si� na boki i kulej�c, wolno ruszy�a w stron� Dominika�skiej. Stern beznami�tnie patrzy� na t� scenk�, coraz bardziej przekonany, �e Kanclerz ju� si� nie pojawi. Zadowolony si�gn�� r�k� po kufel, wypi� kolejny �yk i w tym momencie dozna� ol�nienia. Przypomnia� sobie s�owa starej s�u��cej, pani Eulalii Eweliny Stelze. Kiedy z Wilg� odwiedzili j� w zesz�y pi�tek, us�yszeli, �e osoba, kt�ra przyci�gn�a na sankach pakunek pod Adonisa, dziwnie si� porusza�a. Dziennikarz cierpliwie czeka�, �e mo�e kobieta wr�ci, lecz po minucie rzuci� si� ku wyj�ciu, przewracaj�c stolik i wprawiaj�c w os�upienie nobliwe towarzystwo.
Przebieg� kilkana�cie metr�w i stan��, bezradnie rozgl�daj�c si� po Rynku. Po lewej widzia� w�zek stoj�cy przy rze�bie, bardziej w prawo par� turyst�w, kt�rym fotograf robi� zdj�cie, lecz po kobiecie w chustce nie by�o �ladu. W tej samej chwili obok dziennikarza pojawili si� zdyszany
Zi�ba i barczysty agent ze zrolowan� gazet�.
� Co si� sta�o? � dopytywa� si� inspektor.
� On tu by�. Przechytrzy� nas!
� Kto, Kanclerz? � wysapa� tajniak.
� Sam ju� nie wiem. Mo�e mi si� tylko tak, kurwa, wydawa�o! � rzuci� Stern i pobieg�w kierunku hande�esa z preclami, kt�ry sta� przy fontannie Adonisa.
� Czy przechodzi�a t�dy kobieta? � zapyta�. � W bia�ej chustce na g�owie, lekko utyka�a!
� A dlaczego mia�aby nie i��? � odpowiedzia� flegmatycznie handlarz.
� Cz�owieku, nie denerwuj mnie! Nie mam czasu!
� Ja, ja duk�adnie widzia�em! � przyszed� mu z pomoc� chudy kindrus w wyszmelcowanychspodniach, ten sam, kt�ry odbija� pi�t� zo�k�.
� Powiedz mi, dok�d posz�a? � Stern nachyli� si�, przyjaciel-sko si� do niego u�miechaj�c.
� A postawi pan precla? � targowa� si� wyrostek.
Stern wysup�a� z kieszeni drobniaki i poda� je preclarzowi. Ch�opak chwyci� precla, podrapa� si� w g�ow�, jakby rozwi�zywa� skomplikowane zadanie z algebry, po czym powiedzia�, odgryzaj�c du�y k�s:
� Chiba posz�a pod tr�jk�! Nie, tyraz sobi przypominam, posztajgowa�a pod pi�tk�, przy Czarnej Kamienicy!
Dziennikarz bez namys�u rzuci� si� we wskazanym kierunku. Dobieg� do masywnych drzwi, otworzy� je z impetem i znalaz� si� w pustej, przestronnej sieni, kt�rej posadzk� zdobi�a kamienna bordowo-czarna rozeta.
Rozejrza� si�. Po lewej stronie by� gabinet lekarski, o czym informowa�a mosi�na tabliczka: �Ignacy W�jcik � laryngolog�, po prawej zak�ad szklarski, za nim za� widoczne by�y drewniane schody z wy�lizgan� por�cz�. Stern zajrza� do zak�adu szklarskiego � pe�no ram i luster. Na widok pytaj�cych spojrze� rudych bli�niak�w w granatowych fartuchach przycinaj�cych listewki cofn�� si� na korytarz. Szybko zajrza� do lekarza, gdzie w poczekalni kobieta z kilkuletni� c�reczk� czeka�a cierpliwie na przyj�cie.
Zamkn�� drzwi i wbieg� po schodach na sam� g�r�, by jeszcze szybciej zbiec i skierowa� si� w g��b korytarza, do drzwi prowadz�cych na podw�rko. Pchn�� je z rozmachem, a kiedy spod n�g wyprysn�� mu wystraszony kot �pi�cy na progu, zrozumia�, �e zgubi� �lad. Na podw�rzu, na rozwieszonych sznurach suszy�y si� prze�cierad�a i kalesony, a wystraszony dachowiec wystawia� ogon spomi�dzy jaskrawoczerwonych tulipan�w.
Stern zawaha� si�. Mia� nawet zamiar biec na Rynek i sprawi� dowcipnemu batiarowi manto, lecz wtedy poczu� na plecach delikatny zimny powiew. Po jego lewej stronie, we wn�ce, zobaczy� drzwi zbite z nieheblowanych sosnowych desek � zej�cie do piwnicy. Ju� mia� je min��, lecz co� kaza�o mu si� zatrzyma�. Wydawa�o mu si�, a mo�e nawet by� tego pewien, �e kto� stoi po drugiej stronie i czeka na jego fa�szywy ruch.
Zrobi� dwa kroki do przodu, jakby mia� wyj�� na Rynek, potem znienacka cofn�� si� i kopn�� drzwi z rozmachem. Drewniana zapora z hukiem wylecia�a z zawias�w i ukaza�a si� czelu�� nikn�cych w dole kamiennych schod�w.
Stern odnalaz� w��cznik i przekr�ci� go, lecz �wiat�o si� nie zapali�o. Ostro�nie posuwa� si� w d� po przewr�conych drzwiach, pr�buj�c co� zobaczy� w ciemno�ci. Opiera� si� o chropowat� �cian�, powoli stawiaj�c stopy, byle tylko nie straci� r�wnowagi. Na przedostatnim stopniu jego prawy but po�lizgn�� si� na czym� i wtedy dostrzeg� bia�� plam� pognie-cionego materia�u. Zaaferowany kucn��, a kiedy podni�s� go, zdziwiony stwierdzi�, �e trzyma w r�ku bia�� chust�.
Teraz mia� si� ju� na baczno�ci. Czuj�c obecno�� przeciwnika, si�gn�� do kieszeni po pude�ko zapa�ek. Wyj�� jedn�, energicznie potar� o drask� i wysun�� do przodu r�k�. �wiat�o otworzy�o przed nim kilkumetrow� przestrze�. U podstawy schod�w dostrzeg� dwa ciemne, rozchodz�ce si� na boki korytarze i stoj�c� pod �cian� szaf�, na kt�rej le�a�y jakie� graty. Gasn�ca zapa�ka oparzy�a mu koniuszki palc�w. Stern rzuci� j� i wtedy us�ysza� cichy szmer. Wystarczy�o wej�� g��biej, by si� przekona�, czy si� nie myli, lecz strach przed czaj�cym si� gdzie� przeciwnikiem kaza� mu zachowa� czujno��. Zapali� kolejn� zapa�k�. P�on�c� rzuci� daleko przed siebie i wtedy, w za�omie korytarza, przed ciemn� wn�k�, przebieg� z piskiem spasiony szczur.
Stern a� zakl�� z obrzydzenia. Potem si�gn�� po trzeci� zapa�k� i gdy zamierza� j� zapali�, poczu� niespodziewane uderzenie w skro�, a potem kolejne ciosy. Stara� si� zas�oni�, lecz niewidoczny przeciwnik by� od niego szybszy. Kopn�� go w �ebra i przycisn�� do schod�w. Jakub nadaremnie usi�owa� oderwa� twarz od wrzynaj�cych si� w policzek stopni. Tamten uderzy� go w kark, a fala parali�uj�cego b�lu sp�yn�a do st�p. Czu�, �e traci si�y. Ostatnim wysi�kiem woli zmusi� si� do nabrania powietrza do p�uc. Kiedy otaczaj�ca go ciemno�� zamienia�a si� w pulsuj�c� b�lem czer�, us�ysza� nad sob� czyj� krzyk, a potem przekle�stwa Zi�by i pojedynczy, og�uszaj�cy strza�.
Z trudem otwiera� oczy. Przez szpar� w powiekach widzia� przed sob� posta� kr�c�c� si� w k�ko niczym ta�cz�cy derwisz. Potem posta� ta, jakby podci�ta, run�a nagle na posadzk� i jej krzyk zamieni� si� w rz�enie. Czyje� cia�o le�a�o na wyci�gni�cie r�ki, podskakuj�c w konwulsjach.
Z g�ry, od strony korytarza, dotar� do niego opanowany g�os inspektora. Kto� na jego polecenie przyni�s� lamp� naftow�. Kto� podsun�� j� tak blisko, �e Stern zmru�y� oczy od o�lepiaj�cego �wiat�a. Tu� obok niego, pomi�dzy jakimi� rozbitymi s�ojami, mosi�n� konewk� i zardzewia�� ram� od roweru le�a� na ceglanej posadzce m�czyzna w blond peruce, przebrany za kobiet�. Kula trafi�a go w oko pod k�tem. Z oczodo�u i ze skroni s�czy�a si� krew. Ranny, ku zaskoczeniu inspektora, by� przytomny i stara� si� zakry� d�oni� ran�, lecz b�l nie pozwala� mu na to.
� Cymes strza�! Chryste, jaka to pewna re�ka! � powiedzia� jeden ze szklarzy, pluj�c przedsiebie z satysfakcj�.
� To ch�op czy szantrapa, Paszko? Nie umniem ja rozpozna� ry�a!
� Ch�op, m�wi� ci, Pieszka, �e ch�op, tyli �e w babskiej peruce!
� Dosta�, suka, w sam� �lipie.
� No i zdechni jak suka! � wt�rowa� mu rudy bli�niak, przy�wiecaj�cy lamp�.
Zi�ba wzi�� od niego lamp� i powiesi� pod sufitem na �elaznym haku, do kt�rego kiedy� przywi�zywano za nogi �winiaka przed �wiartowaniem.
� Ju� i po wszystkim, amen! � powiedzia� Paszko.
� Pewni zaraz kitnie! � popar� go drugi zapalczywy rudzielec.
� Jaka uparta, jeszcze sijij letko graba rucha!
� Niech pan jo dobiji! � Brat spogl�da� na inspektora prosz�co. � Po co si� ma, larwa, m�czy�?
Zi�ba uci�� dyskusj�, nakazuj�c braciom przyprowadzi� doktora, a sam nachyli� si� nad le��cym. Stern, pokonuj�c b�l, podpar� si� na �okciu i spojrza� w tamt� stron�. Nie m�g� uwierzy� w to, co zobaczy�. Przed nim w ka�u�y krwi le�a� na plecach pan Zenon, uniwersytecki wo�ny. Jego prawe oko mruga�o automatycznie, jak u zepsutej lalki, lecz napotykaj�c wzrok redaktora, na sekund� znieruchomia�o.
� Ja ju�, ja ju�, panie redaktorze, nie jestem... � be�kota�, rozmazuj�c r�k� krew po ca�ej twarzy.
� Jasne � warkn�� Zi�ba. � Ju� ci� prawie nie ma!
Prze�egnaj si�, cwaniaczku, i w drog�!
� Pan... pan Jakubie, si�... pomyli� � powiedzia� ledwie s�yszalnym g�osem, zlizuj�c j�zykiemkrew. � Bo ja...
� To do ciebie! � Zi�ba zwr�ci� si� do Sterna. � Ten kretyn chce ci co� powiedzie� do ucha.
� S�ucham � powiedzia� Stern, ostro�nie podnosz�c si� na kl�czkach i rozcieraj�c rozci�t� brew.
� Pan redaktor strasznie pomyli� si� � wycharcza� wo�ny, pr�buj�c si� pod�wign��. � Ja na-naprawd�, ja naprawd� tylko chcia�em udowodni� bratu i pokaza� wam wszystkim, �e... Nie�mier... � nie doko�czy� i ca�ym ci�arem, z dziwnym u�miechem, przewr�ci� si� na zachlapan� krwi� posadzk�.
Na pro�b� Zi�by bli�niacy wnie�li cia�o wo�nego do zak�adu szklarskiego i po�o�yli na wielkim drewnianym stole do ci�cia szyb. Wezwany lekarz, facet z w�sikami jak szczoteczka do z�b�w, kt�ry przyjmowa� po s�siedzku, widz�c zakrwawionego m�czyzn� w babskich szmatach, z wra�enia a� si� prze�egna�. Delikatnie uni�s� g�ow� profosa i �ci�gn�� z niej zachlapan� krwi� peruk�. Potem trz�s�c� si� r�k� rozpi�� sukienk�, odchyli� koszul� i przy�o�y� stetoskop do ow�osionej klatki piersiowej. Chwil� s�ucha�, nast�pnie zbada� puls i stwierdzi� zgon.
Kiedy o dwunastej trzydzie�ci sze�� cia�o wo�nego, zawini�te w brezentow� p�acht�, ruszy�o z Rynku policyjnym fiatem do prosektorium przy Pijar�w, Zi�ba ze Sternem udali si� pod fontann� Diany, do nieruchomej postaci siedz�cej w inwalidzkim w�zku, kt�rej strzeg�o dw�ch tajniak�w. Gdy inspektor podni�s� rondo s�omkowego kapelusza, Stern zobaczy� �pi�c� Wilg�. Dziewczyna mia�a mizern� twarz i podpuchni�te oczy. Ubrana by�a w ten sam be�owy �akiet, kt�ry nosi�a w dniu, gdy wysz�a z redakcji, wezwana na spotkanie przez tajemniczego go�ca.
� Nie zatrzyma�e� lekarza? � zapyta� Jakub z wyrzutem.
� Pijana jak bela! Daj jej troch� czasu, niech wytrze�wieje. � Zi�ba spojrza� na Sterna. � Chceszmnie jeszcze o co� zapyta�?
� A ty?
Inspektor przeni�s� wzrok na niebo, na czarn� chmur�.
� Nic tu po nas � powiedzia� ch�odno. � Nied�ugo zacznie pada�.
Odes�a� tajniak�w na komend�, sam za� chwyci� w�zek za r�czki i ruszy� ze Sternem w stron� redakcji �Kuriera�.
Wyjechali z Rynku i skierowali si� w stron� placu Kapitulnego. Kiedy mijali kaplic� Boim�w, Stern przej�� w�zek od Zi�by, kt�ry chcia� mu co� pokaza�. Inspektor wyj�� z kieszeni marynarki przepi�kny budzik ozdobiony lwowskim lwem.
� Co to jest? � zapyta� Jakub.
� Budzik, a tak naprawd� detonator! To co�, po��czone z patronem dynamitu, zapalnikiemg�rniczym i bateri�, mia�o zrobi� na Rynku g�o�ne �bum� i pos�a� Wilg� spod fontanny Diany w powietrze. Kiedy ty ugania�e� si� za facetem w kiecce, mnie uda�o si� w ostatniej chwili ten wybuchowy geszeft rozbroi�.
� A to ciekawe! � Stern przypomnia� sobie relacj� dziennikarskiego �ma��e�stwa� z wyprawydo willi na Kleparowie i opisany przez nich czasomierz.
Przyspieszyli, uciekaj�c przed nasilaj�cym si� deszczem. Wpadli na Wa�y Hetma�skie
i zatrzymali si� pod g�st� koron� klonu, gdzie postanowili przeczeka� ulew�. La�o jak z cebra i niebo raz po raz rozdziera�y o�lepiaj�ce b�yskawice, po kt�rych s�ycha� by�o piekielne grzmoty.
Stern postawi� ko�nierz marynarki i si�gn�� do kieszeni po papiero�nic�. Pocz�stowa� Zi�b�. Inspektor wyj�� z kieszeni p�aszcza nowiutk� zapalniczk� w mosi�nej obudowie. Odchyli� wieczko i przypali�.
Obaj zaci�gn�li si� koj�cym dymem i spojrzeli na chmur�, kt�ra majestatycznie odp�ywa�a w stron� Wzg�rz Zniesie�skich.
� Sk�d wiedzia�e�, �e to on? � rzuci� niedbale Zi�ba.
� Dzi�ki pani Stelze, starej s�u��cej, kt�ra mieszka�a kiedy� pod czterdziestym drugim, przyAdonisie. Zadzwoni�a do redakcji po radiowym komunikacie Andrei. Byli�my u niej z Wilg� w zesz�y pi�tek. To pani Stelze pierwsza zwr�ci�a uwag� na jego ch�d.
� A wi�c to jej nale�y si� za to nagroda od Ma�kiewicza?
Stern przytakn�� i wolno wypu�ci� dym.
� S�ysza�em z�o�liwe plotki, �e wo�ny by� synem jakiego� naukowca, to prawda? � zapyta�.Zi�ba spojrza� na Jakuba.
� Zgadza si�, by� synem pewnego profesora, kt�ry lubi� nie tylko wyk�ady, ale i wyszukanerozrywki i mocne trunki. Zdarzy�o si� kiedy�, �e �w profesorek poszed� w rejs i pod�apa� prawdziw� �yczakowsk� kurw�, niejak� Geni� Smoczek. Upodoba� j� sobie, i kwita! Wic w tym, �e nie by�a to ju� ta dawna, ol�niewaj�ca kr�lowa �yczakowa. Mia�a �ylaki i siwe w�osy, a jednak co� go do niej ci�gn�o. Dlaczego nie poszed�, jak jego szanowni koledzy, na girlaski do �Bagateli�, czort jeden wie. Faktem jest, �e owocem ich szalonej mi�o�ci by� ma�y Zyga, kt�ry urodzi� si�, gdy Genia powinna by�a ju� my�le� o wnukach. Matka z synem zamieszkali w kupionym przez profesorka mieszkaniu na Krakida�ach. � Zi�ba z zadowoleniem wypu�ci� pod niebo k�eczko. � Oczywi�cie profesor, jak przysta�o na cz�owieka honoru, za wszystko p�aci�. Zawar� z Geni� uk�ad, �e b�dzie �o�y� na syna do pe�noletno�ci, pod warunkiem jednak, �e nigdy, ale to przenigdy syn si� o nim nie dowie. Kiedy Zyga wyr�s� na przystojnego faceta, stary dyskretnie za�atwi� mu posad� wo�nego na swoim wydziale. Ch�opak po ojcu by� nieprzeci�tnie zdolny, ale po matce nieobliczalny. Miewa� zagrania, kt�re kosztowa�y ojczulka sporo grosza.
� Czy to prawda, �e po jakiej� awanturze z batiarami wyrzucili go z tramwaju?
� To te� si� zgadza. Ojciec op�aci� w sekrecie najlepszych chirurg�w. Zszyli go i posk�adali, leczmimo stara� od tamtej pory kula�. G�o�nym jego wyczynem by�o rzucenie butelki zapalaj�cej na scen� Teatru Wielkiego. Ch�opak chcia� doda� ognia nudnemu przedstawieniu ���dzy�. Na szcz�cie butelka nie wybuch�a, ale aktorzy uciekli przera�eni. Za takie �c� idzie si� siedzie� na Brygidki do furdygarni, a on jak piskorz si� wywin��! Uprzedz� teraz twoje pytanie o samoch�d. Przyznaj�, �e ten szczeg� nie dawa� mi spa� przez ca�� noc. Dzi� rano przepyta�em na t� okoliczno�� pann� Winkler. Ze �zami w oczach powiedzia�a, �e tamto poniedzia�kowe popo�udnie i noc, gdy zgin�� Zimmer, sp�dzi�a z Kanclerzem w jakim� hoteliku. Zarzeka�a si�, �e profos mia� odstawi� samoch�d spod uczelni do domu, wi�c faktycznie auto mia� a� do rana do swej dyspozycji.
� Wci�� zastanawiam si�, dlaczego to wszystko zrobi�? � zapyta� zamy�lony Stern.
� To proste! Nie m�g� by� naukowcem jak jego przyrodni brat.
� O czym ty bredzisz?
� To jest w�a�nie ta ostatnia, najwa�niejsza tajemnica! Zenon Smoczek przez wiele lat �y� obokswego brata z pi�tnem, jakie zafundowa� mu ojciec. Nasz profos powinien nazywa� si� Kanclerz, a nie Smoczek! Nie zauwa�y�e�, �e byli do siebie troch� podobni?
� Chryste, teraz zaczynam rozumie� jego s�owa. Powiedzia� przed �mierci�, �e chcia� co�udowodni� bratu i pokaza� nam wszystkim, �e... Dlaczego nie powiedzia�e� mi o tym wczoraj?
Zi�ba napuszy� si� jak paw.
� Powiedzmy, �e z t� informacj� czeka�em na stosowny moment.
� Masz jeszcze jakie� inne rewelacje?
� Dowiedzia�em si� od pewnej damy z �yczakowa, kt�rej po�a�owa�e� niedawno dw�ch st�wek,�e Genia, tu� przed �mierci�, za jej w�a�nie namow� zdradzi�a synowi sw�j sekret. Nie przypuszcza�a chyba, jak wielk� rozpali tym wyznaniem nienawi��.
� Na uniwersytecie opowiadano, �e nasz profesor, kt�ry uczy� innych, jak poznaje si� dobro,powiesi� si� ze zgryzoty za Domem Inwalid�w. Prze�y� podobno za�amanie nerwowe. Omin�a go jaka� ministerialna nagroda?
� To urz�dowa wersja. Nieoficjalna jest taka, �e kto� mu w tym pom�g�.
� Kto?
� Teraz mo�esz sam to sobie dopowiedzie�. Czy s�ysza�e� kiedy�, �eby desperat powiesi� si�nogami do g�ry?
Stern zaniem�wi�. Rzuci� pod nogi niedopa�ek, dociskaj�c go ze z�o�ci� do chodnikowej p�ytki obcasem.
� Znalaz�y go dwie uczennice zbieraj�ce czere�nie...
Zi�ba wsadzi� niedopa�ek papierosa do ust i zagryz� ustnik.
� Dzierlatki opisa�y z detalami, �e kiedy posz�y sobie na wagary, natkn�y si� w krzakachczerechy na wisz�cego na sznurze stracha. Pod jego g�ow�, a m�wi�c uczciwie, pod tym, co zostawi�y z niej g�odne ptaszki i lisy, le�a�y porozrzucane notatki do wyk�ad�w z etyki prawniczej.
Znowu zagrzmia�o. Spojrzeli na chmur�, kt�ra niespodziewanie zmieni�a kierunek i powoli zacz�a si� przesuwa� nad Sygni�wk�. Deszcz zel�a� i na ka�u�ach zaznacza�y si� teraz pojedyncze, ospowate kr�gi spadaj�cych kropli.
� Widz� po twojej minie, �e a� si� rwiesz, by to opisa� � powiedzia� Zi�ba i z fantazj� strzeli�niedopa�kiem w kierunku rynsztoka.
� Je�li nie masz nic przeciwko temu � podchwyci� Stern, przypominaj�c sobie w ko�cuo zostawionym na pastw� losu Piotrusiu. � Cholera! Musz� natychmiast zobaczy� si� z moim synkiem!
� No, to wi�ta, wio, wyrodny tatusiu! � Inspektor da� komend� i omijaj�c ka�u�e, ruszyli p�demw stron� redakcji.
Kiedy przecinali ulic� Legion�w i w�zek podskoczy� na szynach tramwajowych, Wilga ockn�a si� na moment. Wolno podnios�a g�ow� i powt�rzy�a pijackim g�osem:
� No, to wi�ta, wio!
EPILOG�
W ten sam wtorek, dziesi�� po czwartej po po�udniu, do drzwi pokoju inspektora Andrzeja Zi�by w komendzie wojew�dzkiej przy ulicy Sapiehy zapuka� wyk�adowca prawa rzymskiego Emilian Kanclerz. �Wyka�aczka� by� roztrz�siony. Oznajmi�, �e jest got�w ponie�� konsekwencje swych nierozwa�nych czyn�w. Skruszonym g�osem wyja�ni�, �e powodem jego ucieczki z domu przez okno w sanitariacie by� nerwowy szok. Szok, kt�ry ju� w staro�ytnej kazuistyce by� czynnikiem usprawiedliwiaj�cym. Pos�u�y� si� �aci�sk� sentencj�:
W �rod� redaktor naczelny �Kuriera� Marek Ma�kiewicz, w obecno�ci Wilgi de Brie i Jakuba Sterna, przyj�� w swoim gabinecie honorowego go�cia, pani� Eulali� Ewelin� Stelze. Manio przy b�yskach fleszy, patrz�c w obiektywy aparat�w, wr�czy� jej czek na tysi�c z�otych, stwierdzaj�c uroczy�cie, �e spo�ecze�stwo Lwowa by�o i jest odpowiedzialne. Pani Eulalia otrzyma�a g��wn� nagrod� �Kuriera� za pomoc w wykryciu sprawcy morderstw na lwowskim Rynku i oznajmi�a, nie kryj�c �ez, �e na pocz�tku lipca wyprowadzi si� z obskurnego mieszkania na Krakida�ach do centrum.
We wtorek, 24 maja, Anna Stern, wychodz�c na dy�ur do apteki �Pod Anio�em�, zatrzyma�a si� na moment w ogr�dku. By�a rozemocjonowana, bo na jej ulubionej r�y �Marechal Niel�, kt�r� dosta�a od m�a na urodziny, pojawi�y si� trzy ��te p�czki. Nachyli�a si�, by je pow�cha�, i podniecona delikatnym zapachem, u�miechn�a si� do siebie, �wi�cie wierz�c, �e spotka�o j� tego dnia szcz�cie.
Dok�adnie w tym samym czasie inspektor Andrzej Zi�ba, spaceruj�c po pla�y w Juracie, znalaz� wreszcie ustronne miejsce na odpoczynek. Postawi� koszyk z jedzeniem przy wyrzuconej przez morze belce, po czym niespiesznie zdj�� ubranie. Z�o�y� je w kostk�, przetar� czo�o i zacz�� kopa� pi�t� do�ek w piasku. Mia� zamiar po�o�y� si� w nim i, jak obieca� redaktorowi Sternowi, delektowa� si� zimnym piwem, bezmy�lnie gapi�c si� na horyzont.
Tylko jeden bohater tej opowie�ci � mieszkaniec kamienicy przy ulicy Zielonej pod numerem pi�tnastym � adwokat Samuel Hillel, nic sobie nie robi� z p�czkuj�cych r�, rze�kiej morskiej bryzy i g��wnej nagrody przyznanej pani Eulalii Ewelinie Stelze. Bas od tygodnia nie wychodzi� z domu. Jego rany goi�y si� poma�u, on tymczasem zag��biony w fotelu szuka� pocieszenia w wersetach odziedziczonej po przodkach Tory.
S�owniczek gwary lwowskiej, ba�aku�
anio� � policjant
batiar � �obuz
batiuszka � ksi�dz prawos�awny
cyferblat � twarz
�maga � w�dka
dziunia � panienka
furdygarnia � wi�zienie
gielajza � kufel
graba � r�ka
hara � w�dka
hande�es � sprzedawca, pogardliwie
hawira � dom
hry� � g�upiec
kindrus � cwaniak, �obuziak
kinol � nos
lola � dziewczyna
meszty � pantofle p��cienne
mordownia � knajpa
myszogene � wariat
pypka � smoczek
ry�o � twarz
szantrapa � stara i brzydka kobieta
sztangle � pod�u�ne bu�ki
sztajgowa� � biega�
trembulka � szczypiorek
umbra � klosz lampy
winkiel � naro�nik
lesiojot