Czwartek, 23 marca 1939

Wypi� drug� kaw� i wypali� trzeciego papierosa, a potem pierwszy odezwa� si� do Wilgi, przerywaj�c grobow� cisz�, nazywan� nie wiadomo dlaczego milczeniem. Zrelacjonowa� jej przebieg zdarze� z poprzedniego dnia, pomijaj�c rzecz jasna upokorzenia, kt�re musia� znie��. De Brie przyj�a jego relacj� z kamienn� twarz� i zgodzi�a si�, �e kluczem do �mierci krawca mo�e by� Lea.

� Je�li szukasz rozwi�zania, mo�e si� okaza�, �e ju� je znalaz�e�.

� Co masz na my�li?

� To, �e w�a�nie tw�j Szcz�ciarz macza� w tym palce. Zbyt proste? � skomentowa�a, widz�c jego zdziwion� min�. � W policyjnych statystykach w dziewi��dziesi�ciu przypadkach na sto za �mier� bliskich odpowiada rodzina lub s�siedzi. Za��my, �e tw�j krawiec w pijanym widzie morduje swoj� bratanic�, ukrywa jej cia�o, a potem...

� Sam ko�czy na p�tli?

� To najbardziej prawdopodobna wersja. Powiedzia�e�, �e pod jego nogami znalaz�e� ramk� z jej zdj�ciem?

Stern przytakn��.

� Mo�e to by� pod�wiadomy przekaz: zabi�em, a teraz...

� Sam wymierzam sobie kar�? Obawiam si�, �e...

� �e? � Pos�a�a mu pytaj�ce spojrzenie.

� Nie mo�emy ju� na samym pocz�tku odrzuca� dzia�ania os�b trzecich. Pozostawienie walizki z misiem przy �mietniku mog�o by� czyim� zaniedbaniem.

� Czyim?

� Jeszcze nie wiem, ale obiecuj�, �e si� wszystkiego dowiem.

� Kto znalaz� walizk�?

� Dozorca, Szymon Auerbach � doda�, ziewaj�c z niewyspania. � To on zawiadomi� policj�, a ta poprosi�a Szcz�ciarza, by sprawdzi�, czyj to mi�. Jednak �adne z dzieci na podw�rku nie chcia�o si� do niego przyzna�.

� Warto odwiedzi� twojego dozorc� i zada� mu kilka pyta�. � Spojrza�a zach�caj�co i zanurzy�a palce w czarnych kr�conych w�osach. � Mogliby�my si� na przyk�ad dowiedzie�, czy Lille mia� sk�onno�ci samob�jcze i czy zostawi� jaki� list.

� Za godzin� odbior� garnitur i pogadam z nim.

� Mo�e ma�a znik�a, bo przypadkiem zobaczy�a co�, czego nie powinna by�a widzie�. Czasem m�czy�ni...

� Nie wykluczajmy kobiet. R�wnie dobrze sprawczyni� porwania mog�a by� kobieta! � Przerwa� jej ostro, przypominaj�c sobie, �e w dzieci�stwie sam pad� ofiar� nawiedzonej dewotki. Wtedy sko�czy�o si� na strachu. W norze u przybranej cioci, niedaleko kaplicy Boim�w, sp�dzi� trzy dni. Jego w�tpliw� przygod� przerwa�a policja. Pami�ta�, �e p�aka� i chcia� p�j�� za now� mam� na komisariat. Bo jego prawdziwa mama nie mia�a tak pi�knych oczu ani obrazka na �cianie, z kt�rego s�odko u�miecha�a si� Matka Boska, z wielkim sercem na d�oni.

Wilga spojrza�a na Jakuba z wyra�n� niech�ci�.

� I wtedy z rozwi�zaniem tej zagadki b�dziemy mieli nie lada problem � doko�czy� dyplomatycznie.

Milczeli. De Brie przegl�da�a napisany przez siebie tekst, a Jakub uk�ada� w g�owie tytu� do nowego felietonu.

� Czy wiesz, dlaczego twojego krawca nazywali Szcz�ciarzem? � rzuci�a znad kartki.

Stern wzruszy� ramionami i oznajmi�, �e b�dzie to jedno z pyta�, kt�re zada Hillelowi, bo to w�a�nie on mu go poleci�. By� mo�e adwokat, kt�ry jest chodz�c� encyklopedi� wiedzy o mie�cie, pomo�e mu rzuci� nowe �wiat�o na t� ponur� spraw�.

Spierali si�, ale tym razem nie by�a to k��tnia na wyniszczenie. Znali si� jak starzy przeciwnicy z ringu, kt�rzy pod koniec bokserskiej kariery zacz�li si� wreszcie szanowa�. Jakub wiedzia� o Wildze niemal wszystko. Jej ojciec Dominique de Brie by� francuskim wicekonsulem w Rydze, matka za� Polk� wyk�adaj�c� na tamtejszym uniwersytecie histori� sztuki. Po ich �mierci w katastrofie lotniczej pod Poznaniem Wilg� wychowywa�a mieszkaj�ca w Warszawie ciotka. Dziewczyna nie znosi�a jej i szybko si� usamodzielni�a. Przez p�tora roku pracowa�a jako stenotypistka w warszawskim s�dzie grodzkim, kolejny rok w ��dzkim oddziale Ikaca � �Ilustrowanego Kuryera Codziennego� � jako reporterka, a potem dziennikarka. Marek Ma�kiewicz zachwyci� si� jej stylem i zaproponowa� przej�cie do lwowskiego �Kuriera�. M�oda zgodzi�a si�, a nowy szef przekona� si� wkr�tce o jej zaletach.

Tak jak obieca�, poszed� po pracy na Krakida�y, by odebra� uszyty przez Szcz�ciarza garnitur. Kiedy dotar� na Smocz�, ujrza� przed kamienic� w�z drabiniasty za�adowany bambetlami i gromadk� umorusanych dzieci, kt�re gra�y na chodniku w w�a. Chcia� z nimi pogada�, lecz jak spod ziemi wyr�s� przed nim postawny w�sal i krzykiem w jidysz przegoni� maluchy do �rodka.

Stern pozna� w m�czy�nie dozorc� Auerbacha.

� Co pan im powiedzia�?

� �eby si� strzeg�y diab�a. � Cie� obrzuci� go nieprzyjaznym spojrzeniem, �ciskaj�c w gar�ci trzonek ulic�wki.

� To chyba nie o mnie? � zapyta� z uraz� w g�osie dziennikarz.

� My�l pan, cu chcesz!

Dozorca nie mia� ch�ci na rozmow�, lecz Stern podsun�� mu pod oczy dokument z policyjn� piecz�ci�, zezwalaj�cy na odbi�r garnituru, i poprosi� o wpuszczenie do pracowni krawca. Auerbach poinformowa� go, �e wstawi� nowy zamek w drzwiach pracowni, �eby ho�ota z miasta nie kr�ci�a si� po jego realno�ci. O�wiadczy� te�, ze z�o�liwym u�mieszkiem, �e sam przyniesie ubranie, i przestrzeg� Sterna, by si� nie wa�y� wej�� do budynku.

Redaktor rad nie rad drepta� wzd�u� poszczerbionego kraw�nika, obserwuj�c k�tem oka dzieci�ce g��wki kryj�ce si� za firankami. Korzystaj�c z nieobecno�ci gospodarza, zapali� papierosa. Sztachn�� si� ledwie trzy razy, gdy Auerbach pojawi� si� przed nim z pakunkiem zawini�tym w szary papier.

� Proszy szanuwnego pana, niech pan lepij st�d idzi. Ludzi poznali pana i nie �gwarantuji, �e...

� Mam tylko kilka pyta� � powiedzia� Stern, podsuwaj�c dozorcy paczk� triumf�w.

� Ali ja ni b�dy na nich odpowiada�. � Dozorca obr�ci� si� na pi�cie, honorowo ignoruj�c fajki redaktora.

� Panie Auerbach. Od lat prowadz� kronik� kryminaln� w �Kurierze� i ju� nieraz uda�o mi si�...

� Ali ze mn� si panu ni uda.

� Czy zauwa�y� pan co� niezwyk�ego? Co�, co zwr�ci�o pa�sk� uwag�? Mo�e Szcz�ciarz, znaczy pan Lille, zostawi� jaki� list?

� Stern spr�bowa� ostatniej deski ratunku.

M�czyzna za�o�y� r�ce na brzuch.

� Wszystko, co tu si� dzieji, nie jest zwyk�y. Ostatnio przychodzili i przyje�d�ali do krawca, jakby ni garnitury szy�, tylko sprzydawa� na wag� szcz�ci. Kulali si samochodami, motorami, rowerami. Ja nie chcy o tym m�wi� i my�le� ty� nie. � Pos�a� dziennikarzowi lisie spojrzenie. � Ja ju� zapomnia�em o wisielcu i �adnegu jegu listu nie widzia�em.

� Boi si� pan czego�? M�czyzna odetchn�� ci�ko.

� Nic pan ni rozumi, panie Stern. Nic a nic.

� Mam jeszcze ma�� pro�b�. � Jakub nie ust�powa�. � Krawiec trzyma� w papierach porz�dek. Chcia�bym z�o�y� w jego zeszycie podpis, na okoliczno��, �e odebra�em ancug. Potem przeka�� panu pieni�dze � doda�, wyjmuj�c z kieszeni kopert�.

� Kobiety myj� teraz nieboszczyka, ale zobacz�, co da si� zrobi� � oznajmi� Auerbach i wszed� do kamienicy, z�orzecz�c.

Po kr�tkiej chwili wr�ci� zasapany z zeszytem Aarona. Stern wyj�� z kieszeni pi�ro, lecz zanim z�o�y� podpis w ostatniej rubryczce, zacz�� wertowa� kajet.

� Co� nie tak? � obruszy� si� cie�. � Czego znowu tam szuka?

� Kto� wyrwa� kartk� � zauwa�y� ze zdziwieniem.

� Panie Stern. Bier pan sw�j nowy kostium i spylaj st�d, gdzi pieprz ro�ni, bo ja tracy cierpliwo��.

� Zdaje si�, �e to pan znalaz� walizk� � nie ustawa� Stern. � Z pewno�ci� pan wie, do kogo nale�a�a?

� To drewniana walizka Aarona. Zamykana na zamek i spi�ta rzemiennym paskiem. Lille chowa� do �rodka materia�y ze sk�adu. Ja o tym puwiedzia� policji, ali...

� Ali co?

� Aaron nie m�g� zrobi� takij putworno�ci.

� Lubi� wypi�, wi�c mo�e sta�o si� to w amoku...

� Ni ma �adnygo �mo�y� i �amoku�! � oburzy� si� Auerbach.

Redaktor podpisa� si� w swojej rubryczce. Odda� zeszyt dozorcy i wr�czy� mu kopert� z pieni�dzmi, kt�re ten dok�adnie przeliczy�. Chcia� jeszcze wypyta� o s�siad�w, ale grubas obr�ci� si� i zacz�� wymiata� z rynsztoka �wie�e ko�skie �ajno. Pstrykn�� wi�c pod jego miot�� niedopa�kiem i poirytowany ruszy� w powrotn� drog�.

Szed� obok budynku, przy samej kraw�dzi wykopu, uwa�aj�c, by nie uwala� but�w glin�. Wzd�u� Smoczej wymieniano rury gazowe i wodoci�gowe. Niebotyczny ba�agan przy posesji i kr�c�cy si� ludzie sprzyja�y porywaczowi albo porywaczce. Gdy snu� te rozwa�ania, niespodziewanie zast�pi� mu drog� drobny m�czyzna w czarnym, po�atanym ubraniu, ten sam, kt�ry poprzedniego dnia przedstawi� si� w pracowni krawieckiej jako pisarz kompanijny. Jakub spr�bowa� go wymin��, lecz �w nie ust�powa�.

Teraz Stern straci� cierpliwo��.

� Czy my si� znamy?

� Nu, jeszcze nie. Nazywam si� Mosze Halewi � powiedzia� �yd, k�aniaj�c si� nisko i wyci�gaj�c r�k� do przywitania.

Dziennikarz potrz�sn�� chud� d�oni�, jakby chcia� mu pogruchota� palce. Intruz a� podskoczy� z b�lu.

� Sprawdzi�em, pan jeste� naprawd� ten s�awny redaktor Jakub Stern z �Kuriera� � oznajmi�, rozcieraj�c palce.

Stern niech�tnie przytakn��, przypominaj�c sobie, �e chudzielec z rachityczn� br�dk� opowiada� poprzedniego dnia, jakoby by� w wojsku �wiadkiem jakiej� egzekucji.

� Mam dla pana nadzwyczajn� wiadomo��.

� Co za wiadomo��? � Jakub nadstawi� uszu.

� Nie tu, sza. Nie b�dziemy rozmawia� na ulicy. � Spojrza� nieufnie w stron� Auerbacha. � Czy zechcia�by pan p�j�� ze mn� w pewne ustronne miejsce? Niech pan si� nie obawia � doda�, widz�c w oczach dziennikarza rezerw�.

Halewi, milcz�c, prowadzi� Sterna na skr�ty. Ze Smoczej skr�cili w Starozakonn�. Potem szybkim krokiem weszli w jaki� zacieniony, �mierdz�cy moczem zau�ek. Przemkn�li przez wiej�c� przeci�giem bram� i znale�li si� na niewielkim podw�rku, otoczonym ceglanymi domami, do kt�rych przymocowane by�y jak jask�cze gniazda zagracone balkony, drewniane schodki i dziwaczne dobud�wki o niewiadomym przeznaczeniu.

Szli dalej. Przekroczyli bram� i zatrzymali si� na podw�rzu, udekorowanym klatkami dla kr�lik�w, go��bnikami i przekrzywionymi wychodkami.

Przewodnik niespodziewanie stan�� przy zardzewia�ym trzepaku i zastanawia� nad czym�. Powiedzia� do siebie co�, co zabrzmia�o jak �ha� lub �ba�, i wszed� do pobliskiej sutereny, zupe�nie nie zwracaj�c uwagi na nowego kompana. Stern si�� rzeczy skierowa� si� za nim.

W niewielkim i ciemnym pomieszczeniu, do kt�rego weszli, sta�y okr�g�e stoliki przykryte serwetami, si�gaj�cymi zdeptanej pod�ogi. Na jednym z nich w ceramicznej menorze pali�a si� nadtopiona �wieca, rozpraszaj�ca mrok migotliwym p�omieniem. Pobielon� ceglan� �cian� obok wygas�ego kominka ozdabia� olejny obraz, z kt�rego gapi� si� na Sterna brodaty starzec w futrzanej �czapce na g�owie. Starzec mia� wy�upiaste oczy i redaktor odni�s� wra�enie, jakby go �ledzi�. U sufitu wisia�a miote�ka z nostrzyka, wype�niaj�ca pomieszczenie delikatn� s�odkaw� woni�. W powietrzu unosi� si� te� zapach owoc�w. Mo�liwe, �e za zas�on� z szarego koca wisia�y sznury suszonych jab�ek i gruszek.

� Mam pecha. W zesz�ym tygodniu straci�em prac� � zakomunikowa� Halewi i siad� przy najdalszym od drzwi stoliku, zwr�cony twarz� do wej�cia, jakby chcia� kontrolowa� sytuacj�. � Gdybym co� zjad�, na pewno przypomnia�bym sobie to, co pana interesuje.

� Na co ma pan ochot�? � zapyta� dziennikarz, poprawiaj�c skwiercz�c� �wiec�. � Poprosz� o menu.

� W tym lokalu da� si� nie wybiera. Zaraz podadz� najlepszy we Lwowie czulent! � us�ysza� dumn� odpowied�. � Ale chyba nie jest pan, panie redaktorze, wybredny?

Czekali chwil� w milczeniu. Stern pr�bowa� zgadn��, jak� prac� straci� jego przewodnik. Zazwyczaj, gdy patrzy� na cz�owieka, a tak�e gdy s�ucha� jego g�osu, potrafi� niemal bezb��dnie okre�li� jego profesj�, lecz tym razem ta sprawdzona metoda z jakiego� powodu zaszwankowa�a.

Zgarbiony rozm�wca m�g� by� zar�wno buchalterem, jak i nauczycielem matematyki, a mo�e nawet graczem gie�dowym, jednak z pewno�ci� by� nieudacznikiem, kt�ry ima� si� w �yciu r�nych zaj��, nie mog�c skupi� si� na tym, kt�re da�oby mu upragnione pieni�dze. Jego lewe oko szpeci�o bielmo, kt�re opalizowa�o w �wietle �wiecy i zmusza�o go do ci�g�ego przekrzywiania g�owy, jakby kpi� ze s�uchacza.

Redaktor przerwa� rozmy�lania, gdy� do pomieszczenia wesz�a dziewczynka w wyci�gni�tym do kolan swetrze, w za du�ej kiecce i z dwiema miskami nape�nionymi paruj�c� kasz�. Rozczochrana kelnereczka o delikatnych rysach postawi�a przed go��mi naczynia i po�o�y�a obok nich �y�ki. Potem zakr�ci�a piruet na jednej nodze i wybieg�a, o ma�o nie gubi�c drewniak�w.

Potrawa by�a gor�ca. Z pewno�ci� przed chwil� czeka�a na nich w szaba�niku. Mosze prze�kn�� g�o�no �lin� i natychmiast zanurzy� �y�k� w kaszy. Mlaska� g�o�no i mrucza� niczym kot, jakby jego podniebienie do�wiadcza�o niebia�skiej rozkoszy. Wkr�tce blisko po�owa potrawy, sk�adaj�cej si� z kaszy, cebuli, fasoli oraz g�siny, znik�a z miski. Gdy na jej dnie pokaza�o si� ugotowane na twardo jajo, wyprostowa� si� i odetchn�� g��boko, jakby dosta� od Pana Boga przepustk� na nowe �ycie.

� Czasem zostawa�a u mnie na noc � o�wiadczy�, jakby Stern wiedzia�, o kogo chodzi.

� Kto?

� No, Lea, Lea Falk. Ta smarkula, kt�r� wychowywa� krawiec. Redaktor spojrza� pytaj�co na rozm�wc�.

� Tfu-tfu! Nie to, co pan sobie pomy�la� � odpar� z lekkim zak�opotaniem, przepo�awiaj�c brzegiem �y�ki jajo, prezentuj�ce si� jak wielkie bawole oko. � Ma pan nieobyczajne skojarzenia, a ja chcia�em tylko powiedzie�, �e Lea panicznie ba�a si� Szcz�ciarza.

� Dlaczego si� go ba�a?

� A jak pan my�li? � odparowa� Mosze skrzecz�cym g�osem jak z zacinaj�cej si� pozytywki.

Rozmowa zacz�a redaktora denerwowa�. Nie znosi�, gdy na pytanie odpowiadano mu pytaniem. Od�o�y� �y�k�, przetar� d�o�mi twarz i ci�ko nabra� powietrza.

Nie zd��y� jednak pouczy� swego rozm�wcy, gdy� ta sama zachwycaj�ca kelnereczka pojawi�a si� w suterenie z blaszanymi kubkami. Tym razem przynios�a kisiel �urawinowy, w kt�rym p�ywa�y go�dziki, jak u�amane zapa�ki. Postawi�a naczynia na stoliku i uciek�a, weso�o podryguj�c.

Stern �ledzi� j� wzrokiem, a� znik�a na prowadz�cych na g�r� schodkach.

� Bawi si� pan ze mn� w kotka i myszk�, panie Halewi?

� Aj-ja-jaj. Chc� tylko panu redaktorowi pom�c. A pan jeste� strasznie nerwowy � sepleni� z jajkiem w ustach Mosze. � Mo�na przecie� wykoncypowa�, �e Aaron nie rozpieszcza� Lei.

� Nie by� to grzeczny wujaszek, kt�ry dzieli� si� z innymi w�asnym szcz�ciem?

� Szcz�cie to on dawa� tylko sobie. Lea zbiera�a od niego ostre ci�gi. Trzeba by�o widzie� jej plecy. Posiekane jak wo�owy zraz. Tylko r�ce i nogi oszcz�dza�, a wie pan dlaczego? Przepraszam, �e znowu pana pytam. � Prze�kn�� ostatni� porcj� jajka i czkn�� g�o�no. � On pami�ta�, �e ta ma�a musi ta�czy� za pieni�dze. To dlatego ludzie m�wili, �e �mier� by�aby dla niej wybawieniem.

� Sugeruje pan, �e ma�a nie �yje? Przecie� do tej pory nie znaleziono jej cia�a. Mo�e kto� j� przygarn��, a mo�e sama gdzie� si� ukrywa? Dzieci maj� swoje przemy�lne kryj�wki.

� Ja tam mam inne przeczucie, a moje przeczucie rzadko mnie myli � powiedzia�, spuszczaj�c wzrok.

� S�dzi�em, �e Lille by� lubianym cz�owiekiem. Dostawa� mn�stwo zlece�, bo szy� na miar�. Odwiedzali go ludzie ze �wiecznika, jedynie polecani.

� To, �e mia� spor� klientel�, jeszcze niczego nie dowodzi. Szanowny pan Stern r�wnie� si� u niego obstalowa�, ale wszystko to, co zarobi� krawiec, trafia�o do jednego banku.

� Gdzie?

� O tu! � Halewi uderzy� kantem d�oni w gard�o. � Przepija� r�wnie� to, co wpad�o do jego czapki, gdy ma�a ta�czy�a w spelunach.

� W jakich spelunach?

� A czy to takie wa�ne? � odpowiedzia� i zaraz si� zmitygowa�, widz�c w�ciek�e spojrzenie redaktora. � No, bywali Pod �ledzikiem, czasem ta�czy�a w Piekie�ku albo w Engelkreisie, a nawet zachodzili do Knoblocha. Fika�a tam kozio�ki jak cyrkowa ma�pka.

� Ma�a znika, a jej opiekun powiesi� si� na krawacie? Mo�e zostawi� jaki� list.

� Nie ma �adnego listu, bo pierwszy bym o nim wiedzia� � doda� Mosze, si�gaj�c palcami po kiszonego og�rka.

� Jak pan wyja�ni znikni�cie Lei?

� My�la�em, �e to w�a�nie pan, wielki znawca lwowskich zbrodni, rozwi��e t� zagadk�.

Stern kolejny raz zacisn�� z�by z w�ciek�o�ci. W ciszy s�ycha� by�o nad ich g�owami irytuj�cy �omot. Najpewniej kto� maglowa� na stole po�ciel drewnian� tar�.

Halewi znowu si�gn�� po og�rka. Posieka� go po��k�ymi z�bami i prze�kn��. Nast�pnie wytar� r�kawem brod� i nie odrywaj�c kubka od ust, wypi� kisiel, gulgocz�c przy tym jak indor.

Stern nie by� entuzjast� czulentu. Tradycyjne �ydowskie danie wydawa�o mu si� za t�uste. Z nadziej� zanurzy� usta w �urawinowym kisielu, lecz ten okaza� si� by� g�sty jak klej stolarski. Zniech�cony odstawi� kubek na blat i wsta�. Halewi tak�e szykowa� si� do wyj�cia. Gdy redaktor zabra� z krzes�a garnitur zawini�ty w papier, jego rozm�wca przyj�� ton kaznodziei.

� Nieszcz�cie samo nie przychodzi, panie Stern. Aaron Lille wyrzek� si� Boga, to i B�g wyrzek� si� Aarona.

� Musz� si� z panem zgodzi� � rzuci� redaktor na odczepnego. � Czego pan ode mnie oczekuje za te informacje?

Halewi zwleka� z odpowiedzi�, zaj�ty wyd�ubywaniem spomi�dzy z�b�w �uski z kaszy.

� Mam delikatn� pro�b� do szanownego pana. Ja si� tylko wstydz� o niej g�o�no powiedzie� � zapiszcza� i podrapa� si� w szyj�. � Czy zechcia�by pan zap�aci� za m�j obiad? Tak si� sk�ada, �e akurat dzi� moja g��boka kiesze� nie dysponuje wolnymi funduszami.

Stern przysta� na t� propozycj�. Kiedy pojawi�a si� ma�a rozczochrana pomocnica, Jakub wyj�� pieni�dze z portmonetki i po�o�y� na stoliku. Zam�wi� jeszcze dwie setki �liwowicy ekstra, kt�ra zdaniem Halewiego idealnie pasowa�a do czulentu.

W�dka o s�omkowym kolorze okaza�a si� aromatyczna i mocna. Halewi sta� si� po niej jeszcze bardziej rozmowny. Zdradzi�, przyciszaj�c g�os, �e jego r�ce nigdy nie zha�bi�y si� prac�.

� Wi�c z czego pan �yje? � Stern przeszy� go wzrokiem.

� Nu, z dobrych rad � odpowiedzia� powa�nym g�osem. � W kamienicy wygaduj�, �e jestem luftmensch, �e �yj� powietrzem. Zazdroszcz� mi, �e znam p� Lwowa i �e wszystko potrafi� za�atwi�.

� W takim razie mam do pana interes � podchwyci� szybko Stern, �yd�acz�c.

� A co pan chcesz? � odpar� �piewnie Halewi, dumnie wypinaj�c cherlaw� pier�.

� Nic szczeg�lnego. Chcia�bym tylko obejrze� zeszyt, w kt�rym Lille zapisywa� swoich klient�w.

� Zobacz�, co da si� zrobi�, ale nic nie obiecuj�. Odwiedz� pana w redakcji, po pogrzebie Szcz�ciarza. A propos, czy pan te� wybiera si� na t� smutn� uroczysto��? � Halewi podni�s� si� zza sto�u.

Stern przytakn�� i spojrza� na ma�� kelnereczk�, kt�ra po�linionymi palcami wprawnie zgasi�a �wiec�.

� Chowaj� go jutro na Janowskich mogi�kach, o drugiej po obiedzie.

Siad� za swoim biurkiem i wkr�ci� czyst� kartk� w continentala. My�li same sp�ywa�y mu na czubki palc�w, kt�re uskutecznia�y szalony taniec po klawiaturze. D�wignia karetki wybija�a niespokojny rytm, ta�ma si� przesuwa�a, a wa�ek obraca�. Nagle Stern przesta� barabani� w okr�g�e klawisze i si� wyprostowa�.

Przypomnia� sobie sw�j straszny sen z ostatniej nocy, w kt�rym osaczony w pustym mieszkaniu wbi� krawieckie no�yce w brzuch pochylaj�cego si� nad nim diab�a.

� Znalaz�em brakuj�cy element uk�adanki! � oznajmi� powa�nie.

� Jakiej uk�adanki? � zaciekawi�a si� Wilga.

� W tym dniu, kiedy znik�a Lea, Aaron Lille raczy� si� z Auerbachem w�dk�. Kiedy jej zabrak�o, Szcz�ciarz wys�a� ma�� do pobliskiego sklepu. Pech chcia�, �e akurat wtedy szed�em do przymiarki i zderzy�em si� z ni� pod sklepem. Ma�a upad�a i st�uk�a butelki. Chcia�em jej da� dwa z�ote, wo�a�em za ni�, lecz uciek�a przera�ona. Zastanawiam si�, czy to nie z mojego powodu...

� Co?

� No wiesz...

Nie zamierza�a go pociesza�. Bra�a teraz cichy odwet za upokorzenia, kt�rymi j� niedawno dotkn��.

� Co by�o dalej? � zapyta�a z kamienn� min�.

� Dozorca wygada� si� Halewiemu, �e czekali blisko godzin�, lecz ma�a nie wraca�a. Zrobi� si� wiecz�r, Szcz�ciarz w�ciek� si� nie na �arty. Odgra�a� si�, �e zbije j� na kwa�ne jab�ko. Dopiero nad ranem, gdy dozorca sprz�ta� obej�cie, znalaz� pod �mietnikiem walizk�.

� Wi�c to Halewi powiedzia� ci, �e Aaron wyko�czy� dziewczynk� za dwa z�ote?

Jakub oci�ga� si� z komentarzem. Czu� przez sk�r�, �e Wilga za bardzo si� po�pieszy�a z t� puent�. Zgodzi� si�, �e nie mo�na czeka� z wiadomo�ci� w niesko�czono��, a poniewa� sam by� zamieszany w spraw�, tym razem to nie on, lecz de Brie mia�a spi� s�odk� �mietank�.

Artyku� pisa� si� sam. De Brie wystuka�a chwytliwy tytu�: �Czy musia�a zgin�� za dwa z�ote?�, a potem zape�ni�a jeszcze dwie strony, wykorzystuj�c wszystkie zdobyte informacje. Zadowolona, strzepn�a palcami w�osy i zbieg�a z tekstem do sekretariatu.

Opu�ci� redakcj� dziesi�� po czwartej i tak jak to wcze�niej zaplanowa�, zaszed� na Zielon�, odwiedzi� Samuela Hillela, przyjaciela ze szkolnych lat. Chcia� mu zada� kilka pyta� zwi�zanych ze �mierci� krawca.

Adwokat od dawna mieszka� na pierwszym pi�trze w starej dwupi�trowej kamienicy. Od blisko roku b��ka� si� sam po wielkim mieszkaniu, wci�� wspominaj�c niedawny wyjazd do Palestyny, gdzie zosta�a jego �ona Marie i syn Izaak.

Jakub przywita� si� serdecznie z koleg�.

� Czy znasz ju� ostatni� nowin�?

W powietrzu unosi� si� orze�wiaj�cy zapach �wie�o zmielonej kawy.

� A o kt�r� pytasz? � Samuel zmru�y� oczy. � Bo je�li interesuje ci� �mier� Szcz�ciarza, nie mam ci nic nowego do powiedzenia.

� A wi�c ju� wiesz?

� We Lwowie plotka jest szybsza od telegrafu � za�mia� si� Samuel i zaprosi� go�cia do salonu.

Dziennikarz po�o�y� na krze�le zapakowany w papier garnitur i rozsiad� si� w fotelu. Czeka� na wyja�nienia. Uwa�a�, �e ma do nich prawo, bo to w�a�nie adwokat poleci� mu krawieckiego mistrza.

� Czujesz si� oszukany? Pyta�e� o dobrego krawca i nie jeste� zadowolony?

Stern po nieprzespanej nocy by� rozdra�niony i nie mia� ch�ci wys�uchiwa� pokr�tnych argument�w.

Adwokat, widz�c to, zaproponowa� na pocz�tek kaw�, lecz Jakub podzi�kowa� uprzejmie. Gospodarz wybra� wi�c (z nieko�cz�cych si� zapas�w swojego barku) bardziej odpowiednie lekarstwo, Aprikosen Lik�r z wytw�rni Baczewskiego. Nala� w�dk� do kryszta�owych kieliszk�w, poda� jeden go�ciowi i, jakby mimochodem, doda�, �e �w krawiec zdoby� praktyk�, szyj�c wojskowe mundury. �e by� prawdziwym szcz�ciarzem, bo kula wystrzelona przez rosyjskiego piechura w czasie kampanii w Karpatach odbi�a si� od austriackiego b�czka na czapce, nie robi�c mu najmniejszej krzywdy. I wydawa� by si� mog�o, �e Lille wr�ci� z tej wojny bez szwanku, lecz wkr�tce si� okaza�o, �e to nie ten sam cz�owiek. Zrobi� si� porywczy, nies�owny, a smutek topi� w alkoholu. Swoim zachowaniem odstrasza� wielu klient�w, lecz wci�� byli tacy, kt�rzy chcieli skorzysta� z jego nadzwyczajnych umiej�tno�ci krawieckich.

� By� szcz�ciarzem r�wnie� dlatego, �e widzia� kogo�, kogo sobie bardzo ceni�em � zako�czy� adwokat tajemniczo.

� Kogo? � Jakub odstawi� kieliszek na brzeg sto�u.

Samuel stan�� na tle okna. Ostre �wiat�o porazi�o Sterna tak, �e zmru�y� oczy. S�ysza� tylko zachrypni�ty g�os przyjaciela.

� Swiet�an� So�owiow�. W�a�nie u niego zam�wi�em dla nieboszczki sukni� pogrzebow�. Wymawia� si�, �e szyje tylko dla m�czyzn, lecz trzeba przyzna�, �e hrabina dzi�ki niemu prezentowa�a si� w trumnie nad wyraz godnie.

� Chcesz powiedzie�, �e Lille by� uczciwym i praktykuj�cym �ydem? Wi�c mo�e mi wyja�nisz, dlaczego znik�a jego przybrana c�rka? � Stern u�miechn�� si� cierpko.

� Wcale nie jest pewne � Hillel pozby� si� �wietlnej aureoli, przechodz�c w drugi k�t pokoju � �e w�a�nie on macza� w tym palce.

� Lecz wszystko na to wskazuje � powiedzia� Jakub ch�odno.

Adwokat przechyli� butelk� i ponownie nape�ni� kieliszki likierem. Morelowy trunek Baczewskiego by� doskona�y. Jakub chuchn�� po nim w zwini�t� pi��.

� S�ysza�em te� takie g�osy, �e m�czy�y go wyrzuty sumienia, a to przecie� najsurowszy s�dzia.

Stern nie da� si� zwie�� s�owom adwokata.

� Co Aaron Lille robi� z pieni�dzmi? Szy� jeden, a mo�e nawet dwa ancugi na tydzie�. Nie wszystko sz�o na przelew.

� Mo�e mia� przyjaci�k�? A mo�e... � Hillel zawiesi� g�os.

� Mo�e?

� Kr��� po mie�cie dziwne plotki, �e... � Adwokat nie doko�czy� my�li i jakby ba� si� swojego s�du, machn�� r�k�. � Wiesz, kiedy go chowaj�? � pr�dko zmieni� temat.

� Jutro o drugiej na cmentarzu Janowskim.

Ustalili, �e si� spotkaj� w czasie uroczysto�ci �a�obnej. Jakub si� podni�s�. Nie chcia� przeci�ga� wizyty.

� Dzieci zapomnia�y, jak wygl�da ich ojciec? � za�artowa� Hillel, czuj�c, �e dalsza rozmowa mog�aby zaprowadzi� ich w �lepy zau�ek.

Z garniturem pod pach� i z kapeluszem w d�oni Stern zajrza� jeszcze przez uchylone drzwi do biblioteki, w kt�rej na okr�g�ym stoliku sta�a rozstawiona szachownica.

� Wszystko si� zmieni�o od twojej poprzedniej wizyty � obja�ni� Hillel, podaj�c d�o� przyjacielowi. � Przed tygodniem niespodziewanie czarne uzyska�y przewag� piona, lecz bia�e nie zamierzaj� si� tak �atwo podda�!

Kelner natychmiast pozna� klienta i ju� przy wej�ciu zapyta� go uprzejmie, czy ma poda� szklaneczk� zimnej wody, lecz nieoczekiwanie otrzyma� zam�wienie na lody orzechowe. By� zaskoczony. Pierwszy raz ca�kowicie pomyli� si� w ocenie go�cia, a przecie� pracowa� w Wiede�skiej niemal pi�� lat.

Powstrzymuj�c si� przed spluni�ciem do pucharka, przyni�s� z kuchni zam�wiony deser i postawi� go przed eleganckim m�czyzn�. Go�� pali� teraz papierosa i czyta� gazet� oprawion� w drewniane trzymad�o. Mia� dobry gust. Interesowa�a go polityka i kronika kryminalna. Nie by� te� ponurakiem, jak si� na pocz�tku wydawa�o. Przez ca�y czas tajemniczo si� u�miecha�, jakby przeczyta� dobry dowcip. Wydawa� si� by� szcz�liwy, gdy posrebrzanym widelczykiem wgryza� si� w aromatyczn� ga�k�, posypan� zmielonymi orzechami.

Kelner te� mia� przy sobie �y�eczk�. Jego srebrna ozdoba tkwi�a dumnie w kieszonce bordowej marynarki. Zazwyczaj s�u�y�a mu do wyci�gania utopionych w potrawach much, lecz w�r�d obs�ugi �artowano, �e wyj�tkowo wa�n� funkcj� pe�ni w toalecie, umo�liwiaj�c mu oddawanie moczu bez dotykania przyrodzenia. Na t� my�l o ma�o nie parskn�� �miechem.

Klient wytar� usta serwetk� i zam�wi� lampk� madery, co jeszcze bardziej zdziwi�o kelnera. Garson wiedzia� od starszych koleg�w, �e przy odrobinie ch�ci i cierpliwo�ci mo�na swoich go�ci wychowa�. By� rad, �e w�a�nie jemu trafi� si� taki przypadek.

M�czyzna za stolikiem nie�piesznie wypi� wino i znowu uni�s� r�k�, prosz�c o rachunek. Teraz wypiel�gnowana r�ka si�gn�a do portfela i zostawi�a na talerzyku obok nale�no�ci pi��dziesi�t groszy napiwku. Ten gest prze�ama� ostatecznie niech�� kelnera. Czu�, �e mi�dzy nimi zawi�zuje si� cienka ni� porozumienia. Wiedzia� te�, �e od tej pory w �adnym wypadku nie wolno mu go�ciowi plu� do talerza ani zostawi� w r�kawie jego p�aszcza �mierdz�cej pami�tki jak jego niewychowany poprzednik. Zadowolony podszed� do pikolaka, czapkuj�cego go�ciom w drzwiach. Strzeli� go po ojcowsku w kark i w zwi�z�ych s�owach podzieli� si� z nim kolejn� �yciow� lekcj�.

Zamieni� si� w gniazdo. By� stert� patyk�w przytwierdzonych do pot�nej starej sosny na skraju mokrade�. Kiedy niebezpiecze�stwo min�o, podni�s� g�ow�, odczarowuj�c kamufla�. �wieci�o s�o�ce. Orze� zamkn�� oczy i zapad� w drzemk�. �ni�o si� mu, �e leci nad rzek� pe�n� ryb i �ab. Za wodospadem, na wyci�gni�cie szpon�w, zamar� wielki, c�tkowany pstr�g. Nag�y huk strzelby rozdar� powietrze i sen si� ulotni�. Ptak niespokojnie poprawi� dziobem jaja, a potem w�o�y� g�ow� mi�dzy skrzyd�a, lecz d�ugo nie m�g� zasn��.

Pi�tek, 24 marca 1939

Obudzi� si� ze strachem, bo przy�ni�o mu si�, �e jaka� zakapturzona posta� uprowadzi�a Piotrusia i Kasi�. Wyra�nie widzia�, jak znikn�li w g�stej mgle za�cielaj�cej miasto, i nie potrafi� ich odnale��.

Spojrza� na wisz�cy na �cianie zegar i oprzytomnia�. Dochodzi�a dziewi�ta. C�rka od godziny by�a w szkole, Anna udziela�a w aptece porad pacjentom, a Piotru�...

Pobieg� sprawdzi�, co si� dzieje z synem. Uspokoi� si�, gdy zobaczy� go w pokoju dzieci�cym, tarzaj�cego si� na dywanie obok dokazuj�cej Magdy, pomocy domowej. Przywita� si� z nimi i poprosi� dziewczyn�, by Bo�e bro� nie spuszcza�a synka z oczu.

W kwadrans zrobi� toalet� i zaszed� do kuchni. Zjad� kanapki z jajkiem, a potem nachyli� si� nad zlewem i jak za szczeni�cych lat odkr�ci� kran i napi� si� zimnej wody, parskaj�c jak ko�. Zaplanowa� na dzisiaj odwiedziny u rodzic�w. Oboje w ostatnich latach podupadli na zdrowiu. Zw�aszcza matka potrzebowa�a sta�ej opieki. Ojciec robi�, co m�g�, lecz Jakub przekona� go w ko�cu do zatrudnienia na p� etatu wykwalifikowanej piel�gniarki.

Przed wyj�ciem z domu jeszcze raz zajrza� do pokoju dzieci�cego. Uca�owa� Piotrusia i poprosi� Magd�, by przekaza�a Annie, �e wr�ci wieczorem. Potem w�o�y� nowiutki garnitur i p�aszcz. Poprawi� przed lustrem jedwabny krawat w pr��ki i nasun�� na czo�o rondo kapelusza.

Czwarty dzie� wiosny by� pos�pny. Wiatr szybko przesuwa� chmury i zanosi�o si� na deszcz. Po�a�owa�, �e nie zabra� parasola. Tramwaj uciek� mu sprzed nosa, lecz na szcz�cie znalaz�a si� wolna doro�ka. Jakub zam�wi� kurs do centrum. Wysiad� na placu �w. Ducha. Planowa� kupi� przy Rynku mi�d, szynk� i kruche ciasteczka waniliowe. Zap�aci� za kurs, a gdy buda odjecha�a, niespodziewanie poczu� na g�owie ci�kie krople. Deszcz przybiera� na sile, wi�c ruszy� biegiem w stron� katedry �aci�skiej. Tam postanowi� przeczeka� ulew�.

Katedra by�a pe�na. Sko�czy�a si� poranna msza, ale nikt jeszcze nie wychodzi�. Jakub przystan�� za ostatnim rz�dem �aw.

Niespodziewanie z rozerwanej deszczowej chmury wpad� przez witra� snop �wiat�a, o�wietlaj�c ukrzy�owane stopy Pana. Kto� w nawie bocznej odkaszln�� g�o�no, a potem cisz� przerwa�y dwa niebia�skie g�osy. Ubrane na czarno kobiety, stoj�ce przy marmurowym reliefie Katarzyny Jab�onowskiej, �piewa�y Stabat Mater. D�wi�ki jak niewidoczny bluszcz oplata�y ambon�, filary i wysokie, turkusowe sklepienie. Skrzypce i wiolonczela uderzy�y gwa�town� wibracj� ton�w, a� Jakub poczu� ciarki na plecach.

Flammis ne urar succensus, per te, Virgo, sim defensus in die iudicii.

�Ogie� mnie nie spali � przet�umaczy� sobie w my�li. � Przez Ciebie, Dziewico, b�d� ocalony, w dniu S�du Ostatecznego�.

Sta� za plecami chudej kobiety ubranej w be�ow� garsonk�. Jej g�ow� przykrywa� toczek w takim samym kolorze, a spod niego sp�ywa�y na szyj� pasemka siwych w�os�w. Obok niej siedzia� m�ody m�czyzna w eleganckiej popielatej marynarce z r�a�cem w r�ku. Mia� podgolony kark i kszta�tne, przylegaj�ce do g�owy uszy. Kobieta pochyli�a si� i niechc�cy str�ci�a modlitewnik, kt�ry spad� na posadzk�. Jakub szybko go podni�s�. Wtedy m�czyzna (najpewniej jej syn), obr�ci� si� i dyskretnym u�miechem mu podzi�kowa�.

Quando corpus morietur,

fac ut anima donetur

Paradisi gl�ria. Amen.

�piew umilk�, lecz wierni wci�� siedzieli nieporuszeni, a potem jak przebudzeni z letargu, szuraj�c nogami, wyszli na plac Kapitulny. Akurat deszcz przesta� pada� i nie�mia�o za�wieci�o s�o�ce. Jakub ruszy� po mokrym bruku na Rynek po wiktua�y.

Dochodzi�a jedenasta, gdy z zakupami wspina� si� na drugie pi�tro kamienicy Pod Koz� na Kazimierza Wielkiego. Ojciec otworzy� drzwi i a� sykn�� na jego widok, ledwie powstrzymuj�c si� od wym�wek. Jakub nie przej�� si� zbytnio tym ch�odnym przyj�ciem. Wy�adowa� w kuchni przyniesione produkty i poszed� do sypialni zobaczy� matk�.

Znowu go nie pozna�a. Pogr��ona w swym urojonym �wiecie, mrucz�c jak�� piosenk�, wydziera�a z szarego papieru �ab�dzie, a mo�e to by�y g�si. Pod�oga wok� w�zka za�cielona by�a grub� warstw� papierowych ptak�w. Zostawili j� sam� i wr�cili do kuchni.

Ojciec nastawi� na kuchence wod� na herbat�.

� Kiedy przyjdzie piel�gniarka?

� Wysz�a przed tob�! � sarkn�� ojciec.

� Co powiedzia�a?

� Nic. A co mia�a powiedzie�, �e czekamy z matk� na �mier�?

Jakub kolejny raz obejrza� bogoojczy�niane pami�tki ojca. Akwarelk� Szar�a pod Somosierr� namalowan� przez Jerzego Kossaka i portret Pi�sudskiego z d�o�mi opartymi na r�koje�ci szabli. Potem posrebrzany ryngraf z powstania styczniowego i Album Legion�w Polskich, kt�ry ojciec dosta� od koleg�w na zako�czenie s�u�by wojskowej. Drug� �cian� zdobi�y pawie pi�ra, wenecka maska i wyp�owia�e plakaty teatralne, kt�re od lat gromadzi�a matka. Najwa�niejszy z operetki Offenbacha Pi�kna Helena z dat� 9 pa�dziernika 1903 roku. Spektakl rozpoczyna� si� o godzinie si�dmej wieczorem. Jakub nigdy si� nie dowiedzia�, dlaczego �w plakat by� dla niej taki wa�ny.

Chcia� zapyta� go o t� dat�, gdy nagle us�yszeli ha�as z sypialni. Obaj rzucili si� do drzwi. Matka le�a�a obok przewr�conego w�zka i nieporadnie pr�bowa�a wsta�. Na szcz�cie nic si� jej nie sta�o. Jakub podni�s� j�, a ojciec postawi� w�zek. Okryli j� troskliwie pledem, a na stopy w�o�yli filcowe meszty.

Ojciec poda� jej herbat� i ma�lane ciasteczka na talerzyku, a Jakub opowiedzia� o wnukach. Chyba co� rozumia�a, bo leniwie otwiera�a oczy i u�miecha�a si� anielsko. M�wi�a co� do siebie. Powtarza�a jedno s�owo: �Anio��, a mo�e to by�o �Anna�?

Kwadrans na drug� Jakub po�egna� si� z rodzicami. Powiedzia�, �e si� postara zajrze� nast�pnego dnia, cho� sam nie bardzo wierzy� w t� obietnic�.

Deszcz przesta� pada�, gdy wysiad� z tramwaju przy Pilichowskiej. Kiedy pasa�erowie odeszli, podni�s� z mi�dzytorza kamyk i schowa� go do kieszeni spodni.

Szed� wzd�u� �eliwnego ogrodzenia, a� do Z�otej. Min�� bram� cmentarn�, budynek administracji i dom przedpogrzebowy. Patrzy� na macewy pokryte hebrajskimi napisami. Dekorowa�y je reliefy upami�tniaj�ce imiona zmar�ych i prac�, jak� wykonywali za �ycia.

Ju� z daleka dostrzeg� zgromadzony na wzg�rzu t�um. Dotar� tam w kilka minut i jak inni stan�� niedaleko wykopu. Niespodziewanie chmury si� rozst�pi�y, wyjrza�o s�o�ce i nad Kleparowem pokaza�a si� podw�jna t�cza.

W ciep�ych promieniach s�onecznych grza�o si� na marach u�o�one w prostej sosnowej trumnie bez wieka cia�o krawca Aarona Lillego. Zawini�te by�o w ca�un i wygl�da�o niczym olbrzymi kokon, z kt�rego ma si� wyklu� monstrualna poczwarka.

Stern si� rozejrza�. Z jego lewej strony sta� Szymon Auerbach, dozorca. W eleganckim garniturze ze z�ot� dewizk� wygl�da� jak milioner. Z prawej przystan�� Halewi w swoim podniszczonym garniturze. Obraca� w chudych palcach czarny kamyk i buja� si� w takt recytowanej przez rabina modlitwy. Kiedy zobaczy� Sterna, u�miechn�� si� cierpko. Za nim kry�a si� cycata kobieta o grubej, wywini�tej dolnej wardze. Jej g�ow� okrywa�a bia�a chusta. Wyra�nie unika�a wzroku redaktora. To w�a�nie ona zach�ca�a zebranych, by natychmiast powiesili wstr�tnego goja dla wyr�wnania rachunk�w. Przy niej pr�y� si� policjant z posterunku przy Kurkowej, w asy�cie ry�ego tajniaka wbitego w czarny garnitur. Co oznacza�a obecno�� str��w prawa? Chyba nie przyszli tu po to, by odda� wisielcowi ostatni� przys�ug�.

Jakub zbli�y� si� do Samuela i w milczeniu u�cisn�� mu r�k�. Mia� dziwne wra�enie, �e rozpoznaje na �a�obnikach ubrania, kt�re wysz�y spod ig�y Szcz�ciarza. A im d�u�ej si� przypatrywa�, tym bardziej by� pewny, �e w�o�yli je umy�lnie, by odda� zmar�emu cze��.

Kiedy rabin zako�czy� �piew, Halewi si�gn�� do kieszeni, by odczyta� spisan� na kartce mow� pogrzebow�. By� mocno zdenerwowany, bo zaj�ty przygotowaniem do pogrzebu, zapomnia� jej. Teraz pr�bowa� napr�dce przypomnie� sobie napisany tekst, lecz jego my�li by�y niepos�uszne.

Przemowa by�a wyg�oszona w jidysz. Z pojedynczych s��w Stern si� domy�li�, �e Halewi m�wi o Bogu, kt�ry kaza� jednego dnia spocz�� nieszcz�nikowi w dobrym miejscu.

A im bardziej m�wca si� stara�, tym bardziej jego opowie�� pi�knia�a, jakby za �ycia Szcz�ciarz by� �wi�tym.

Stoj�cy obok Sterna Hillel t�umaczy� mu najwa�niejsze zdania. Mosze opisa� �ycie Aarona Lillego. Wspomnia� o ojcu, genialnym siodlarzu, i matce, kt�ra zajmowa�a si� wyrobem cudnych peruk na m�dre g�owy. M�wi� o przeciwno�ciach losu i o ogromnym po�wi�ceniu, jakie krawiec w�o�y� w prowadzenie domu i wychowanie Lei. Zaznaczy�, �e szlachetny Lille troszczy� si� tak�e o rozw�j jej kariery muzycznej. Doda�, �e gdyby nie z�y los, ta�czy�aby lepiej ni� Isadora Duncan.

W tym momencie rabin nerwowym krokiem zbli�y� si� do niego i wyszepta� mu co� do ucha. Halewi kiwn�� g�ow�, po czym nabra� powietrza do p�uc i zako�czy�: �Opad� sznur, zerwana zosta�a wi꟔. Jego s�owa zabrzmia�y niemal jak szyderstwo, tak�e dla Samuela, kt�ry po cichu przet�umaczy� Jakubowi t� star� �ydowsk� sentencj�.

Halewi szybko ust�pi� miejsca rabinowi, kt�ry dono�nie odm�wi� kadisz. Kiedy przebrzmia�y s�owa modlitwy, cz�onkowie bractwa pogrzebowego, Chewra Kadisza, odkryli kaptur zakrywaj�cy g�ow� i szyj� zmar�ego, by zebrani mogli jeszcze raz go zobaczy�.

Szcz�ciarz wygl�da� dostojnie. Mia� podkr��one oczy, posiwia�� brod� na policzkach i rude w�osy, sp�ywaj�ce na szyj�. Podci�gni�ty nienaturalnie wysoko ko�nierz bia�ej koszuli skutecznie zakrywa� wisielcz� bruzd�.

Wkr�tce cz�onkowie bractwa pogrzebowego naci�gn�li kaptur na g�ow� zmar�ego i przenie�li cia�o z otwartej trumny do oszalowanej deskami jamy. Rozleg�o si� og�uszaj�ce zawodzenie p�aczek. Teraz na ustach krawca u�o�ona zosta�a ma�a deseczka, a na niej �elazna k��dka, zamykaj�ca jego usta na wieczno��. Na ten znak �a�obnicy ustawili si� w kolejk�, by zasypa� cia�o ziemi�. Ludzie zmieniali si� przy rydlu, unikaj�c po�piechu zgodnie z ceremoni�. Ka�dy chcia� odda� zmar�emu ostatni� przys�ug�. S�ycha� by�o g�o�ne wzdychania i posapywania.

Stern wyj�� z kieszeni spodni sw�j kamyk z torowiska tramwajowego i po�o�y� go na uklepanej ziemi. Na �wie�o usypanym grobie wyr�s� wkr�tce kamienny kopczyk.

S�o�ce zasz�o za chmury i znowu zbiera�o si� na deszcz, gdy Stern z Hillelem wyszli z cmentarza na Pilichowsk�.

� Co o tym s�dzisz? � zapyta� Stern.

� Za wcze�nie, panie redaktorze, na wyroki. Wpadnij do mnie jutro po po�udniu, mo�e znajd� odpowied� na twoje w�tpliwo�ci?

Po�egnali si� przy Janowskiej. Hillel poszed� do rabina, Stern za� w stron� przystanku tramwajowego.

Musia� zaj�� do redakcji, by doko�czy� artyku� i dowiedzie� si�, co Wilga de Brie ustali�a nowego w sprawie zagini�cia ma�ej. Nie zasta� jej jednak w pokoju redakcyjnym. Na jego biurku le�a�a kartka wyrwana z notatnika z lakonicznym: �Porozmawiamy w poniedzia�ek, pozdrawiam, WdB�.

Jakub siad� za maszyn� i w kilkana�cie minut opisa� uroczysto�� pogrzebow�, kt�rej by� �wiadkiem. Nie wymienia� nazwisk. Zaznaczy� tylko, �e opiekun ma�ej, krawiec mieszkaj�cy na Krakida�ach, przy Smoczej, odebra� sobie �ycie z rozpaczy. Nie omieszka� podkre�li�, �e spraw� wci�� interesuje si� policja i �e jej funkcjonariusze dyskretnie obserwowali uroczysto�� pogrzebow�.

Na ko�cu tekstu wpl�t� dane z policji, kt�re mia�y przyprawi� czytelnika o zawr�t g�owy: �Czy zadajemy sobie pytanie � napisa� � ile dzieci zagin�o w ostatnim roku we Lwowie? Z pewno�ci� nie, a to przecie� przera�aj�ca statystyka! W ci�gu roku pi�ciu ch�opc�w i sze�� dziewczynek w wieku od siedmiu �miesi�cy do dwunastu lat nie wr�ci�o do domu. Co si� z nimi sta�o? Dlaczego nie ciesz� swoich rodzic�w �miechem? Policja odnalaz�a dot�d cia�a dw�ch ch�opc�w. A inni? Ich �mier� mog�a by� dzie�em przypadku, ale te� nie musia�a. Ada� K. ledwie trzysta metr�w od domu wpad� do studzienki burzowej i po miesi�cu wyci�gn�� go stamt�d pracownik z zak�adu kanalizacji. Cia�o drugiego, siedmioletniego Krzysia W., zosta�o przypadkowo odkryte przez zakochan� par�, szukaj�c� ustronnego miejsca w lasku na Pohulance. Ch�opczyk zaklinowa� si� mi�dzy ga��ziami buka, tak nieszcz�liwie, �e zmia�d�y�y mu gard�o i nie m�g� zawo�a� pomocy. Czy kto� mu w tym dopom�g�?�.

Po tym zdaniu Stern wzdrygn�� si�. Kilka razy przechodzi� z Ann� i dzie�mi obok zasuszonego i rozszarpanego przez ptaki nieszcz�liwca i ani razu nie przysz�o mu do g�owy, by zboczy� ze �cie�ki i wspi�� si� na skarp� przy strumieniu. Tak jak policja zastanawia� si�, czy kto� pom�g� dw�m malcom zej�� z tego �wiata. Pami�ta�, w jak niebezpieczne zabawy si� bawi�, gdy by� krn�brnym dzieckiem. Kopa� tunele w ziemi, w kt�rych m�g� by� pogrzebany �ywcem. Wchodzi� w tartaku mi�dzy pot�ne bale, kt�re mog�y go przerobi� na miazg�. Przebiega� przed rozp�dzonym poci�giem, ocieraj�c si� o �mier� i licz�c na poklask takich samych jak on ma�ych ryzykant�w.

Lecz co si� naprawd� sta�o z pozosta�ymi zaginionymi dzie�mi? Przecie� nie rozp�yn�y si� w powietrzu. Czy ich rodzice mieli wci�� czeka�, a� w wyja�nieniu zagadki pomo�e szcz�liwy przypadek? W lutym liczba ludno�ci cywilnej we Lwowie przekroczy�a trzysta osiemna�cie tysi�cy. Magistrat podawa�, �e w tym miesi�cu zmar�o i urodzi�o si� trzysta czterdzie�ci os�b. T� statystyk� zak��cali zaginieni.

Ponownie wr�ci� do artyku�u i doda�, �e pod koniec uroczysto�ci deszczowe chmury si� rozst�pi�y i nad Kleparowem ukaza�a si� wspania�a podw�jna t�cza.

Zadowolony z dopisku zabra� kartk� i ruszy� do sekretariatu, lecz niespodziewanie spotka� na p�pi�trze Halewiego. Przywita� si� z nim i przeprosi� go na chwil�. Zani�s� tekst Kazi (kt�ra a� gwizdn�a z zachwytu, widz�c Sterna w elegancko skrojonym garniturze), a potem zaprosi� go�cia do pokoju.

Mosze z wielk� atencj� rozgl�da� si� po dziennikarskich w�o�ciach. Ciekawi�o go wszystko. Maszyny do pisania, a tak�e stoj�ce w szafie roczniki, s�owniki i encyklopedie. Przygl�da� si� te� powieszonej na �cianie mapie Lwowa i korkowej tablicy, do kt�rej Wilga i Jakub przypinali szpaneglami wa�ne wycinki z gazet. Nie omin�� pokre�lonego kalendarza z wykrzyknikami, k�kami i strza�kami oznaczaj�cymi daty narad i spotka�.

� Przykro mi, ale nie mam tego zeszytu, o kt�ry pan prosi� � powiedzia�, czerwieni�c si� jak sztubak. � Nie by�o okazji, by go odebra�, ale wymy�li�em rozwi�zanie awaryjne. Postaram si� wywabi� Auerbacha z domu, je�li zechce pan pofatygowa� si� osobi�cie na Smocz�. Uprzedz� pana o tym telefonicznie � doda�, bior�c bez pytania le��c� na biurku wizyt�wk�. � Mo�e jutro przed po�udniem?

Stern przytakn�� niech�tnie.

� Mamy szabat � kalkulowa� po cichu Mosze � ale, o ile znam Auerbacha, na pewno zechce... � Nie doko�czy� i spojrza� uwa�nie na redaktora.

Jakub zaproponowa� kaw�.

� Co do kawy, to owszem, owszem, je�li moja skromna osoba nie sprawia panu k�opotu.

Stern nala� wod� do elektrycznego czajnika i pod��czy� go do pr�du.

� Obieca�em opowiedzie� panu o pewnym zdarzeniu � zacz�� z respektem go��, skubi�c br�dk�, jakby tam kry�y si� jego m�dro�ci. � Zastanawiam si�, jak zacz��, bo to nieprawdopodobna historia.

Stern nieporuszony czeka� na rewelacje.

� On tam ze mn� by�!

� Kto, panie Halewi?

� No, Aaron Lille!

� Gdzie?

� W czternastym roku w austriackim wojsku.

� O czym pan teraz m�wi? � Stern wskaza� go�ciowi krzes�o przy biurku Wilgi.

� Staram si� powiedzie� o pewnym zdarzeniu, ale pan ci�gle mi przerywa. To w�a�nie on by� wtedy odpowiedzialny za t� egzekucj� � powiedzia�, bawi�c si� porcelanowym s�onikiem Wilgi.

� Jak� znowu egzekucj�?

� M�wi�em ju�, ale pewnie nie zwraca� pan uwagi, gdy � za przeproszeniem � le�a� pan u krawca jak zarzynane prosi�. Gdy by�em we wojsku, w 90. Pu�ku Piechoty, za Franciszka J�zefa, to z�apali dezertera. To by� wysoki i przystojny ch�op. Szeroki w barach, czarny, z do�eczkiem w brodzie. Zrobi�o mi si� go �al. A wie pan dlaczego? Bo gefrejter wyrwa� si� na kilka dni do Lwowa zobaczy� swoje dziecko. Jego �ona mia�a w�a�nie urodzi�, wi�c ch�op my�la�, �e mu si� uda. No, ale spotka� go paskudny pech, bo kiedy wraca� od Ropicy G�rnej, stra�e go nie pozna�y i og�osi�y alarm bojowy. Odpalili rakiety, w obozie zrobi�o si� widno jak w dzie�. Wojskowy s�d si� nie patyczkowa�. Po nieca�ej godzinie gotowy by� wyrok. Ustawili nas o �wicie nad potokiem. Pami�tam, jak od drugiego brzegu nachodzi�a na polan� mg�a i okropnie grabia�y mi palce. Dobosz gra� na werblach, raz-dwa-trzy i raz-dwa-trzy, a oberlejtnant z cygaretk� w z�bach przechadza� si� przed nami wte i wewte, wewte i wte. Wyzywa� nas od �mierdz�cych tch�rzy. Dawa� na zach�t� dwa dni urlopu, lecz nikt nie chcia� wyj�� z szeregu, by pos�a� koleg� na tamten �wiat. Wtedy pan oberlejtnant zmieni� taktyk�. Powiedzia�, �e skoro jest dzi� pi�tnasty, to zgodnie z dat� wyznaczy pi�tnastego. I zacz�o si� odliczanie. Pewnie pan nie uwierzy, gdy powiem, �e wypad�o na mnie! By�bym katem swojego kolegi, panie redaktorze, gdyby kto� nie zg�osi� si� za mnie na ochotnika.

� Kto?

M�czyzna spojrza� t�po na Sterna.

� Aaron Lille, Szcz�ciarz.

� Chce pan powiedzie�...

� Nu, nie przes�ysza� si� pan. To w�a�nie Szcz�ciarz za�o�y� mu na szyj� stryczek i kopn�� skrzynk� po granatach, na kt�rej sta� uciekinier. P�niej wiele razy pyta�em go, dlaczego to za mnie zrobi�. Odpowiada� mi niezmiennie: to darmowa fatyga. Znowu pan mi nie wierzy?

� Ale� wierz�, wierz�! � Jakub wyj�� z szuflady biurka puszk� z arabik�. � Mam

Sobota, 25 marca 1939

Wyj�� z szuflady kartonowe pude�ko obwi�zane ta�m� i rozwi�za� kokard�. W �rodku znajdowa�a si� wywo�ana celuloidowa rolka. Rozwin�� j� i przytkn�� do szyby. Postaci na negatywie by�y niewyra�ne. Zniech�cony zwin�� klisz� i zszed� do redakcyjnej ciemni, by obejrze� j� w komfortowych warunkach.

By� niez�ym fotografem. Dziesi�tki godzin, kt�re sp�dzi� w ciemni, pozwoli�y mu teraz w kr�tkim czasie przygotowa� odczynniki i zrobi� odbitki, kt�re przymocowa� klipsami do wisz�cej nad kuwet� linki. Kilkana�cie zdj�� suszy�o si�, lecz nie m�g� czeka�, a� wyschn�. Poruszony wzi�� szk�o powi�kszaj�ce i przystawi� do pierwszej fotki. Zobaczy� podw�rko i trzy ma�e postacie pod drzewem na trzepaku. By�o lato, dziewczynki na wp� rozebrane. Jedna z nich wisia�a na rurze od trzepaka g�ow� w d�. Sukienka opad�a jej na g�ow� i wida� by�o przyrodzenie. Kolejne zdj�cie te� podobne. Tym razem utrwalona na nim dziewczynka robi�a wymyk. Dostrzeg� wi�cej szczeg��w: �mietnik, drzewo, s�awojk� i domy�li� si� od razu, �e jest to podw�rko, kt�re widzia� z okna pracowni krawca, lecz sfotografowane z boku, od strony kom�rek, gdzie nie si�ga� wzrok mieszka�c�w. Najprawdopodobniej kto� robi� dzieciom zdj�cia z ukrycia. Specjalne zdj�cia, nie by�o w�tpliwo�ci, do czego mog�y s�u�y�. W�r�d nich jedno szczeg�lne, kt�re wstrz�sn�o Sternem i natychmiast pomy�la� o Kasi, swojej c�reczce. Ma�a dziewczynka w dziwnej tanecznej pozie, z ustami wymalowanymi szmink�, z rozpuszczonymi w�osami, nieudolnie zas�ania�a swoj� nago�� wachlarzem. Przysun�� szk�o powi�kszaj�ce i przyjrza� si� dzieci�cej twarzy. Nie myli� si�. To by�a Lea!

Gdzie si� podzia� aparat, kt�rym je zrobiono? Czy nale�a� do Szcz�ciarza? Co to za dziewczynki? Czy mieszka�y w pobli�u Lei? Kim byli ich rodzice? A mo�e opiekowa� si� nimi Szcz�ciarz? Mo�e pomaga�y mu w szyciu? Przysposabia� je do pracy? Do jakiej pracy?

Stern w�o�y� fotki do koperty i poszed� na g�r�, do pokoju. Zastanawia� si�, czy wtajemnicza� w swoje odkrycie Wilg�. Pomy�la�, �e na razie zatrzyma t� niecodzienn� wiedz� dla siebie.

Akurat wtedy, gdy zamyka� szuflad� ze zdj�ciami, zadzwoni� Halewi, daj�c piskliwym g�osem has�o, by wcieli� w �ycie plan ustalony poprzedniego dnia. Stern by� dobrze przygotowany do lekcji. Ubra� si� w pumpy i lu�n� marynark�, a zamiast kapelusza w�o�y� kaszkiet. Przyjecha� do pracy rowerem (z torb� zawieszon� przez plecy, jak listonosz), wi�c w ci�gu kilkunastu minut m�g� dotrze� do dowolnego punktu w mie�cie.

Zamkn�� pok�j i wyszed� przed budynek redakcji. Wysun�� rower ze stojaka, poprawi� torb� na plecach, naci�gn�� kaszkiet i wskoczy� na siode�ko. Min�� redaktora sportowego D�ugolat� i nacisn�� gumow� gruszk�, pozdrawiaj�c go weso�ym �kwa-kwa�.

Jecha� przy chodniku z prawej strony jezdni, pami�taj�c, �e z�amanie tego przepisu mo�e go kosztowa� nawet kilkaset z�otych. Przemkn�� przez plac Krakowski zastawiony budami i znalaz� si� na Krakida�ach. Kierowa� si� ku Smoczej.

Ko�lawy bruk za rymarzem utrudnia� jazd�. Zeskoczy� z roweru i, trzymaj�c go za kierownic�, zmierza� w stron� domu, w kt�rym niedawno mieszka� krawiec.

Tego dnia dzielnica �ydowska odpoczywa�a. Nie by�o czy�cicieli obuwia, bukinist�w, sprzedawc�w drobiu i warzyw ani tego przedziwnego p�du, gdy ka�dy �pieszy si� gdzie� i po co�, g�o�no zachwalaj�c sw�j towar. Na jednym z balkon�w niedaleko sklepu monopolowego dostrzeg� t�g� kobiet� w fioletowej podomce. Czeka�a na niego, przechylona za barierk� balkonu, jakby mia�a wypa�� na ulic�. Kiedy znalaz� si� pod balkonem, stara poprawi�a spadaj�ce kud�y, a potem charkn�a mu w twarz i schowa�a si� natychmiast do �rodka, z hukiem zamykaj�c drzwi balkonowe.

Jakub rzuci� w jej stron� kilka �mi�ych� s��w i z obrzydzeniem wytar� z czo�a ��t� �lin�. Nie m�g� zrozumie�, dlaczego akurat jemu w chamski spos�b da�a nauczk�.

Rozdra�niony podprowadzi� rower pod dwunastk�, wszed� do sieni i zapuka� do drzwi dozorcy. Poprawi� ubranie. Obawia� si� tylko, czy przypadkiem nie otworzy mu drzwi pyskaty, wypinaj�cy brzuch Auerbach. Zacz�o si� dobrze: na progu ukaza�a si� kr�tkonoga czarnulka z wrzeszcz�cym dzieckiem na r�ku.

� Czegu? � zapyta�a gniewnie, poznaj�c intruza, i poprawi�a podomk� na piersi.

� Ja do dozorcy! � powiedzia�, patrz�c jej wyzywaj�co w oczy.

� Ni widzi, �y go ni ma!

� Niedawno z nim rozmawia�em. Pozwoli� mi zabra� zeszyt krawca � powiedzia� bezczelnie jednym tchem. � Sprawa zaczyna si� od nowa, za kwadrans zbiera si� komisja.

� Jaka sprawa i jaka kumisja? � zapyta�a dozorczyni, nie spuszczaj�c natr�ta z oczu.

� Bardzu wa�na! Od dw�ch �mierci, prusz� pani � zaba�aka�, chc�c jej si� przypodoba�. Wytrzyma� zuchwa�e spojrzenie ciemnych oczu badaj�cych go przez w�ziutkie szparki i dorzuci�: � Nic wi�cyj nie mugem puwiedzi�. Mam tylku dostarczy� dow�d w sprawi, a jak chcy sama stanun� w szabat przed tum kumisj�, tu bardzu proszy!

Dziecko wci�� si� dar�o i macha�o w�ciekle r�czkami. Chyba zrobi�o co� grubszego, bo czarnulka cofn�a si� do przedpokoju. Zdj�a z haczyka klucz wisz�cy pod licznikiem gazowym i poda�a go Jakubowi.

� Mo�y p�j�� ze mn� � zaproponowa� Jakub.

� Nigdzi ni p�jdzi, p�ki rabin go nie przegna.

� Kogo?

� Dybuka. Niech ju� lepij idzi, byli szybko! � rzuci�a, a Stern pop�dzi� schodami na g�r�.

W pracowni krawca panowa� idealny porz�dek. Kto� zami�t� pod�og� i wymy� okna. Powietrze przesyca� delikatny zapach krokus�w, kt�re sta�y na blacie maszyny do szycia w s�oiku po d�emie �liwkowym.

Jakub si� rozejrza�. Zeszyt le�a� jak poprzednio na parapecie. Wzi�� go szybko i schowa� do torby. Ju� wychodzi�, lecz jego uwag� przyku� widok za oknem: p�czkuj�cy klon, kom�rka i trzepak. Ten uwieczniony na fotografiach, na kt�rym buja�a si� wp� naga dziewczynka. By� te� murowany �mietnik, zamykany od g�ry stalow� klap�. To pod nim Auerbach mia� znale�� podobno drewnian� walizk� z misiem w �rodku. Czy Szcz�ciarz podj��by ryzyko, je�li z ka�dego okna wida� by�o podw�rko jak na d�oni? W takim razie gdzie by�o cia�o ma�ej? Pomys� z walizk� i �mietnikiem nie by� najlepszym na pozbycie si� zw�ok.

Pobyt na g�rze m�g� si� wyda� dozorczyni podejrzany, wi�c Stern ruszy� na d� ze zdobycz�, lecz kiedy by� na p�pi�trze, znienacka zast�pi� mu drog� osi�ek, u�miechaj�c si� cynicznie. Spr�bowa� go omin��, a wtedy si�acz docisn�� go torsem do por�czy. Przygotowany na cios, skuli� si�. Drab parskn�� szyderczo.

� Ni gniwa si? � zasycza� mu do ucha tonem nieznosz�cym sprzeciwu.

Stern b�kn�� co�, co mog�o oznacza�, �e puszcza w niepami�� zdarzenie sprzed kilku dni.

� Niech wi, �e ja sobi wtedy tylko tycowa�em. � Drab odsun�� si� od redaktora, patrz�c mu bezczelnie w oczy.

Jakub z bij�cym sercem odda� klucz dozorczyni, u�miechn�� si� do zawodz�cego srulka, a potem z�apa� za rower, stoj�cy w sieni. Kiedy przecina� ulic�, omal nie zderzy� si� z Auerbachem. Dozorca zatacza� si� i niechybnie straci�by r�wnowag�, gdyby nie us�u�ny Halewi. Stern na wszelki wypadek mocniej nacisn�� na peda�y.

Niedaleko skrzy�owania z Owocow� zauwa�y� dziewczynk�. Wyda�a mu si� dziwnie znajoma. To by�a jedna z kole�anek Lei ze zdj�cia, kt�re rano wywo�a�. Ma�a karmi�a kotka, wi�c zatrzyma� si� przy niej i u�miechn��. Chcia� do niej zagada�, lecz odezwa�a si� do niego pierwsza.

� Ja nie chcy zadnego misia � powiedzia�a cicho i powt�rzy�a jeszcze ciszej, p�acz�c, �e ledwie j� zrozumia� � ja nie chcy od pana zadnego misia.

Przeprosi� j� i odjecha� zniesmaczony, jakby by� czemu� winien. Min�� rz�d doro�ek przy Ko�cielnej, wjecha� na Krakowsk� i przeci�� Rynek, przebijaj�c si� przez barwny, rozgor�czkowany t�um. Powita�a go skoczna melodia katarynki i ma�pka na �a�cuszku wywijaj�ca kozio�ki. S�ycha� by�o �miech przechodni�w, �opot go��bich skrzyde� i pokrzykiwania ma�ego gazeciarza, zachwalaj�cego �Kurier�.

Jakub zatrzyma� si� tylko raz, przy Akademickiej, by kupi� u Ludwika Zalewskiego p�czki. Wybra� nadziewane r�an� konfitur� i obsypane cukrem pudrem. Ostro�nie w�o�y� pude�ko do torby obok zeszytu i zapi�� sprz�czk�. Wskoczy� na siode�ko i poprawi� zawadiacko kaszkiet. Zamierza� z min� zwyci�zcy zjawi� si� z niespodziank� na Pohulance, lecz w ostatniej chwili zmieni� swoje plany.

W wypo�yczalni ksi��ek VITA (w pasa�u Hausmana pod numerem �smym, na pierwszym pi�trze) pracowa� niepozorny cz�owieczek, zatrudniony po to, by spe�nia� nadzwyczajne oczekiwania zarz�du. Wiekowy m�czyzna, kt�rego bano si� i podziwiano, nazywany by� powszechnie Molem. To on okre�la� wysoko�� odszkodowania za uszkodzon� ksi��k� i to on sprawdza� stan oddawanych tom�w, przenikaj�c wzrokiem niczym rentgenem: grzbiet, ok�adk� i kartki.

Kiedy Stern wyja�ni� mu cel wizyty, M�l u�miechn�� si� uprzejmie. Nie widzia� w propozycji dziennikarza nic nadzwyczajnego. Zaprosi� go do swojego �pokoju �ledczego� na ty�ach wypo�yczalni i od razu zabra� si� do pracy, siadaj�c za pulpitem i wk�adaj�c na nos okulary, grube jak denka od butelek.

� Zna pan �elazn� zasad� naszej wypo�yczalni, panie redaktorze Stern: �Za ka�de uszkodzenie ksi��ki odpowiada ostatni czytelnik, o ile � spojrza� na Jakuba porozumiewawczo � sam przy wypo�yczaniu nie zwr�ci� uwagi na uszkodzenie. Abonent winien bez wzgl�du na pogod� ksi��ki starannie opakowywa�. Ksi��k� zmoczon� uwa�a si� za uszkodzon�. Przestrzega si� przed przeginaniem ksi��ek przy czytaniu i wk�adaniem do nich przedmiot�w�.

M�czyzna obejrza� skrupulatnie poprzedni� stron� zeszytu krawca i przewr�ci� kartki, znajduj�c t� z nazwiskiem Sterna. Spomi�dzy dratwy, kt�ra zszywa�a kartki, wystawa�y resztki wk�adki, kt�ra jego zdaniem nie zas�ugiwa�a na uwag�, za to na nast�pnej kartce wida� by�o wyra�nie �lady ostro zatemperowanego o��wka. �lady, kt�re zostawi� gryzmol�cy krawiec.

M�l w��czy� lampk� i przesun�� j� nad pokratkowany kajet. Kilka razy obr�ci� kloszem, by �wiat�o �lizgaj�ce si� po p�aszczy�nie wykry�o najmniejsze zag��bienia. Zamy�lony si�gn�� do mosi�nego przybornika po mi�kki o��wek, kt�rym delikatnymi poci�gni�ciami wype�ni� grafitem ledwie widoczne rowki. Po kilkunastu minutach efektem jego pracy by�a ko�lawa arabeska, kt�r� z dum� rozszyfrowa�.

� Franz Kinzel, nie ma w�tpliwo�ci, �e tak brzmi nazwisko tego klienta, zapisane na samej g�rze. Brak jest przy nim, panie redaktorze, adresu, ale mo�e to by� zwyk�e przeoczenie.

M�l przetar� oczy i poprawi� okulary. By� zaledwie na pocz�tku benedykty�skich docieka�. Do odszyfrowania zosta�y jeszcze trzy rubryczki. Powoli wysun�� si� zza sto�u i wyszed� do kantorka. Przyni�s� herbat� w blaszanym kubku i talerzyk, na kt�ry Jakub po�o�y� dwa obsypane cukrem pudrem p�czki. M�czyzna spa�aszowa� p�czka, a po namowie Sterna poch�on�� drugiego i obliza� palce. Potem starannie umy� d�onie pod kranem, jak chirurg przed operacj�, i wytar� je lnian� �ciereczk�.

By� niezawodny. W ci�gu nast�pnych dwudziestu minut rozpracowa� pozosta�e nazwiska.

� A oto reszta klient�w krawca, panie Stern. Pierwszy to Pronobis, kt�rego imi� brzmi � Myko�a. Przy tym nazwisku nie ma uko�nego znacznika, oznaczaj�cego uregulowanie rachunku. Dwaj nast�pni to: Wiktor �ele�nik i Sylwester Bal. Tu s� ich adresy � zakomunikowa� z min� zwyci�zcy.

Jakub zrobi� notatki, schowa� zeszyt do torby i podzi�kowa� Molowi za jego prac�, a ten pochwali� s�odki pocz�stunek. Na odchodne m�czyzna wspomnia� Paw�a Sterna, znanego we Lwowie antykwariusza, i zapowiedzia�, �e gdyby wnuk jego przyjaciela jeszcze czego� potrzebowa�, b�dzie mile widziany.

Po�o�y� na kuchennym stole pude�ko z p�czkami, powiesi� kaszkiet na wieszaku, a potem wszed� do gabinetu na pi�trze, by jeszcze raz w spokoju przejrze� zeszyt krawca. Gapi� si� ze z�o�ci� na podniszczony kajet, pr�buj�c znale�� odpowied�. Z czw�rki, kt�r� odszyfrowa� M�l, zna� tylko Sylwestra Bala, starszego od niego o blisko dziesi�� lat. Kiedy� widywa� go na uniwersytecie. By�, zdaje si�, przez jaki� czas asystentem na wydziale matematyczno-przyrodniczym, dop�ki nie zadar� z dziekanem. Jakub go nie lubi�. Wielkie, umi�nione dziwad�o z bujn� czupryn�, pierwsze do w�dki i dziwek. Nale�a� do jakiej� korporacji, kt�rych na uczelni by�o zatrz�sienie. Jego rozd�te ego popycha�o go do b�jek. �Bal lubi balowa�, a czasem dla przyk�adu da� w mord�, tak� mia� w�wczas w�r�d student�w opini�. Stern zapami�ta� t� asystenck� mend� w�a�nie z rozrywkowej strony.

Teraz trzeba by wyja�ni�, kt�remu z m�czyzn najbardziej zale�a�o, by jego nazwisko znik�o z krawieckiego rejestru. Czy�by Franzowi Kinzlowi? Przy jego danych brakowa�o nie tylko adresu, lecz tak�e podpisu krawca. Teoretycznie w�a�nie on mia�by interes w usuni�ciu po sobie �lad�w. Kiedy jednak by to zrobi�? A mo�e poprosi� kogo�, by go wyr�czy�? A gdyby nawet trafi� jakim� cudem pod jego adres i zapuka� do drzwi, to o co niby powinien zapyta�? Czy szanowny pan zap�aci� za sw�j nowy garnitur? Absurd! M�g�by przynajmniej zobaczy� jego twarz. Uda�, �e kogo� szuka i zab��dzi�. Drugi z kolei jaki� Myko�a Pronobis. Mieszka� przy Wniebowst�pienia, na Zniesieniu. To ju� lepiej, bo by� na tej ulicy kilka razy. Le�a�a za torami kolejowymi i wiod�a do fabryki ultramaryny.

Siedzia� nad rebusem Szcz�ciarza ju� p� godziny, gdy do gabinetu wesz�a Anna. S�odka niespodzianka, kt�r� zostawi� na stole w kuchni, przypad�a jej do gustu.

� Nad czym si�, kochanie, zastanawia�e�? � zapyta�a, zagl�daj�c mu przez rami�.

� Nad ultramaryn� � odpowiedzia�.

Anna za�mia�a si�, oblizuj�c z ust r�ane konfitury.

� No, m�j malarzu, dzieci czekaj�. Po pysznym deserze, kt�rym nas uraczy�e�, zabieramy ci� na spacer. Mo�e wzd�u� Pasieki? Nazbieramy przebi�nieg�w, wszak zacz�a si� wiosna. Co ty na to? � poca�owa�a go w szyj� i nie mia� nic do gadania.

Z ulg� zamkn�� zeszyt i zszed� za Ann� do salonu. Kasia trzyma�a ju� za r�czk� Piotrusia, a ten pa�aszowa� p�czka i stroi� do ojca dzikie miny, w przekrzywionej na bakier czapce.

Wyszli na chodnik i skierowali si� w stron� wy��obionej przez strumie� doliny. S�o�ce wisia�o jeszcze nad wzg�rzami Pohulanki, ogrzewaj�c stoki poro�ni�te grabami i buczyn�. Las pachnia� butwiej�cymi li��mi, przez kt�re przebija�a si� wiosenna ziele�.

Min�li restauracj�, uj�cie wody, wygl�daj�ce jak betonowy grobowiec, i zag��bili si� w le�ny park. Szli g�siego wzd�u� zbocza, obserwuj�c z g�ry delikatn� mg��, kt�ra opada�a na mokr� dolin�. Jakub by� nieobecny. Gdy Anna z dzie�mi zrywa�a kwiaty, w jego g�owie t�uk�y si� natr�tne my�li, zwi�zane z makabrycznym odkryciem przy Cechowej. Policja nie puszcza�a farby. Do tej pory nie ustali�a, sk�d w rynnie w domu pod szesnastk� wzi�� si� noworodek zawini�ty w szmat� od pod�ogi.

Poniedzia�ek, 27 marca 1939

Nad ranem spad� deszcz i ci�kie krople wisia�y na p�czkach jab�oni jak niedojrza�e owoce. Jakub otworzy� okno. Nieruchome powietrze i cisza zdawa�y si� by� resztk� jego dziwnego snu, w kt�rym czeka� na kogo� na ma�ej stacyjce kolejowej, chowaj�c si� przed deszczem pod w�skim okapem. Analizowa� ten sen w pracy, a kiedy mia� ju� na ko�cu j�zyka nazw� stacyjki, zadzwoni� telefon. Stern z�apa� nerwowo za s�uchawk�.

� Cze��, redaktorze Stern! Gwiazdo kryminalna Lwowa � us�ysza� g�os inspektora Zi�by z komendy wojew�dzkiej. � Chcia�bym si� z tob� spotka�, ale ty pewnie zaraz mi powiesz, �e� strasznie zaj�ty.

� Witam pana inspektora � odpowiedzia� Stern ch�odno, trzymaj�c w pogotowiu zatemperowany o��wek. � Gdzie i kiedy?

Ze s�uchawki dolecia�o nerwowe chrz�kni�cie.

� Dzi�, tam gdzie ostatnio, o tej samej porze, co kiedy�. � G�os inspektora brzmia� tajemniczo, jakby kto� m�g� ich pods�ucha�.

Rozmowa by�a sko�czona i ju� po chwili Jakub �a�owa�, �e si� um�wi� z Zi�b�, odk�adaj�c spotkanie z rodzicami na potem.

Wysun�� si� zza biurka, nastawi� wod� na kaw� i stan�� przy oknie. Znowu wiatr gna� ci�kie, o�owiane chmury, tym razem w stron� lotniska na Skni�owie. Patrz�c na skulonych przechodni�w, skonstatowa�, �e od kilku dni niema�y zarobek mieli lwowscy sprzedawcy peleryn i parasoli, podczas gdy jego zarobki sta�y w miejscu jak zamurowane.

Czekaj�c, a� woda si� zagotuje, Stern przegl�da� najnowsze wydanie �Kuriera�. Zacz�� od swojego tekstu. Kiedy dojecha� do ko�ca, nabrzmia�y mu �y�ki na skroniach. Manio poszatkowa� mu tekst. Wyci�� nawet t�cz�, opis pogrzebu Szcz�ciarza wygl�da� jak wprawka nierozgarni�tego ucznia. Potem trafi� na tekst Wilgi i jeszcze bardziej nim zatrz�s�o.

Dochodzi�a jedenasta, gdy leniwe s�o�ce przebi�o si� przez chmury deszczowe. Stern od�o�y� przeczytan� gazet� na stolik i wtedy w drzwiach pojawi�a si� de Brie.

� Salve regina! Czego szanowna pani si� napije? � zapyta� uszczypliwie, gdy wesz�a do pokoju i powiesi�a na oparciu krzes�a torebk�. � Kawy, a mo�e herbatki z mleczkiem?

� Salve! � odpowiedzia�a. � Je�li ju� tak bardzo chcesz mi si� przypodoba�, to zr�b mi mocnej kawy.

Stern jeszcze raz w�o�y� grza�k� do czajnika, przygl�daj�c si� kole�ance. By�a bez makija�u, blada, z podpuchni�tymi oczami, i chyba nawet tego nie zauwa�y�a.

� Mam ju� wst�pn� list� podejrzanych � pochwali� si�, sypi�c do fili�anki dwie �y�ki arabiki i zalewaj�c je wrz�tkiem.

� Co to za jedni?

� Klienci krawca: Franz Kinzel, Myko�a Pronobis, Wiktor �ele�nik i Sylwester Bal � odczyta� z notesu. � To preludium do �ledztwa, m�j kr�g podejrzanych nie jest jeszcze zamkni�ty.

Wiadomo�� nie zrobi�a na de Brie �adnego wra�enia. Siedzia�a, jakby kto� podci�� jej skrzyd�a. Machinalnie sypa�a cukier i miesza�a �y�eczk� aromatyczny nap�j. Kiedy wypi�a kilka �yk�w, podesz�a do okna i obr�cona ty�em do kolegi zacz�a opowie��, na kt�r� czeka�.

� Widzia�am j�.

� Kogo? � Nie dawa� nic po sobie pozna�.

� Le� Falk, przybran� c�reczk� Aarona Lillego. Nie udawaj, przecie� czyta�e� gazet�!

� Lea Falk? Chwileczk�. � Podszed� do niej i spojrza� z niedowierzaniem. � Dopiero teraz masz zamiar wyja�ni�, dlaczego napisa�a� �m�j� tekst?

� Mo�emy pogada� o tym p�niej?

� Kiedy?

Wilga milcza�a. Zastanawia�a si�, jak zacz��, lecz zamiast s��w wyja�nie� z jej oczu pop�yn�y �zy.

� Dlaczego wcze�niej mi nie powiedzia�a�?! � Z trudem hamowa� irytacj�.

� Odebra�am wiadomo��, gdy by�e� na pogrzebie � m�wi�a, zacinaj�c si�.

� Wiadomo�� od kogo?

� Ten kto� poprosi� o anonimowo��. Powiedzia�, �e je�li zjawi� si� w ci�gu godziny na stacji w Gr�dku Jagiello�skim, to kto� mnie odnajdzie i wszystko opowie.

� Kto� i co�?

Stern nie prawi� Wildze wi�cej mora��w. Siad� za biurkiem i za�o�y� r�ce na kark. Co� mu w jej relacji nie pasowa�o. Anonimowy telefon i tajemniczy go��, kt�ry lubi� zabaw� w konspiracj�.

� Liczy�y si� minuty... � zacz�a.

� A wi�c, gdy chowali�my Lillego, wtedy ty...

� Wtedy posz�am do Mania b�aga� o samoch�d � powiedzia�a na usprawiedliwienie. � Na pocz�tku nie chcia� o niczym s�ysze�. W ko�cu zgodzi� si�, zapowiadaj�c, �e rezerwuje poniedzia�kow� kolumn�, i �e tekst ze zdj�ciami ma by� gotowy na poniedzia�ek. Ostrzeg� mnie, �e jad� na w�asn� odpowiedzialno�� i gdyby co� posz�o nie tak, mam natychmiast dzwoni�. Pokwitowa�am pieni�dze u ksi�gowego, wzi�am od Kazi kluczyk i ruszy�am w drog�, gdy nad Kleparowem wisia�a podw�jna t�cza.

� Daj spok�j tej cholernej t�czy � mrukn�� pod nosem.

� W Bartatowie wzburzona rzeczka rozmy�a drog�. Czeka�am p� godziny, a� dr�nicy zasypi� wyrw�, i �a�owa�am, �e nie pojechali�my razem. Wiem, �e pope�ni�am b��d, i b�agam, nie r�b mi wym�wek. Kwadrans po si�dmej zatrzyma�am si� przy stacji kolejowej w Gr�dku.

� Co by�o dalej?

� Nic takiego. Siedzia�am w samochodzie, a oczy same zamyka�y si� mi ze zm�czenia. Dojazd do rampy kolejowej przy baga�owni blokowa� policyjny fiat. Dw�ch st�jkowych odgradza�o teren, a jeden wywiadowca upodoba� sobie lwowsk� rejestracj� i reklam� �Kuriera� na drzwiach. W ko�cu pojawi� si� tragarz.

Sarka�, �e si� sp�ni�am i �e przeze mnie nie jad� kolacji. Zaprowadzi� mnie do magazynu paczek. Twierdzi�, �e widzia� list przewozowy, kt�ry zabra�a policja. M�wi�, �e drewniana walizka nadana zosta�a z dworca g��wnego we Lwowie i �e przez przypadek, gdy w pakowalni rzuci� j� na w�zek baga�owy, otworzy�a si�. Wtedy ze �rodka wypad� na peron mi� i poszatkowane zw�oki, od razu si� domy�li�, �e to mo�e by� Lea.

� Sk�d, u licha, baga�owy w Gr�dku wie, �e to w�a�nie ona? Mam ci� ci�gn�� za j�zyk?

� Tragarz pozna� misia, kt�rego zdj�cie zamie�ci�a w czwartek jaka� lwowska gazeta.

� O ile wiem, tylko �Dziennik Polski� opisa� t� rewelacj�. I ten tajemniczy kto� postanowi� zadzwoni� akurat do nas? Co� tu �mierdzi. M�wi�a�, �e widzia�a� cia�o?

� Widzia�am krew, a cia�o by�o zawini�te w be�owy kocyk. Nastawi�am aparat. Podesz�am do zawini�tka i chcia�am je rozwin��, ale tajniacy...

� Widzia�a� cia�o czy nie?

Niespodziewany telefon przerwa� spi�cie. Stern podni�s� s�uchawk�, a kiedy odda� j� de Brie, ta wyszepta�a, �e nie mo�e teraz rozmawia�. Potem siedzia�a jak na szpilkach, �ypi�c na Jakuba, kt�ry szykowa� si� do wyj�cia.

Spotkali si� w knajpie Pod Gwiazdk�. Inspektor sp�ni� si� jedena�cie minut, co by�o do niego niepodobne. T�umaczy� si� manifestacj�.

� Nie ma dnia, by rozwydrzona ha�astra nie chcia�a czego� od tego biednego kraju. Przedwczoraj rzezacy, wczoraj kominiarze i robotnicy z fabryki gilz. Strajkuj� na pot�g�, bo taka jest demokracja. Wcze�niej Ukrai�cy w obronie Ukrainy Zakarpackiej roz�o�yli si� na placu Mariackim. Polscy studenci pop�dzili im kota. Pola�a si� krew, polecia�y z�by i szyby w sklepach. Cud, �e to pa�stwo jeszcze si� trzyma. A Pod Gwiazdk� spok�j jak u Pana Boga za piecem � odetchn�� ci�ko po tym d�ugim wyznaniu.

� Ciep�a w�deczka czy zimne piwko, inspektorze? � zapyta� Stern, pokazuj�c wolny stolik pod oknem z widokiem na �yczakowsk�.

Zi�ba nie podj�� dowcipu. Obserwuj�c ha�a�liwe towarzystwo, zastanawia� si�, jak zacz��.

� Chcia�bym z tob� na powa�nie pogada� � powiedzia�, przywo�uj�c barmank�. Zam�wi� dwie zimne halby marcowego i do tego bigos z golonk�.

� Podobno interesowa� ci� zeszyt krawca?

� Sk�d wiesz o zeszycie?

� Wr�bli na dachu przy Smoczej �wierkajom! � zripostowa�. � Wiem, �e ju� go masz. Napracowa�e� si�, a teraz wypada�oby, by� i mnie �askawie pozwoli� go poczyta�.

� Co dostan� w zamian? � Jakub przyszpili� inspektora wzrokiem.

� Pomodlimy si� za ciebie szczerze � powiedzia� Zi�ba bezczelnie, zanurzaj�c gruby j�zyk w bursztynowym napoju i oblizuj�c ze szk�a �nie�nobia�� piank�. � I za ca�� twoj� rodzin� � doda� ze �miechem, co wcale nie by�o dla Sterna zabawne.

� Szutki sobie robisz? � obruszy� si� redaktor, delektuj�c si� wyj�tkowym s�odowym aromatem ulubionego napoju.

� To nie szutki. Chc� ci z ca�ego serca pom�c, tylko dlatego, �e od dawna znamy si� i... lubimy. Ta sprawa jest powa�niejsza, ni� my�lisz. W komendzie miejskiej wydzielili specjalny zesp�, w kt�rym pierwsze skrzypce gra komisarz Edward Popielski. Zamykaj� si� w salce narad i spiskuj�. Rozg�aszaj�, �e to afera, jakiej �wiat nie widzia� � doda�, niespokojnie masuj�c palcami powieki. � Moje �r�de�ka chwilowo wysch�y, wi�c pomy�la�em, �e nasza dotychczasowa wsp�praca pozwoli...

Na has�o ��r�de�ka� zam�wili kolejne dwie halby. Bufetowa �ci�a no�em piank� i wkr�tce godny podziwu nap�j chmielowy pom�g� im przypomnie� stare dobre czasy, a boski bigos, w kt�rym tapla�a si� �wi�ska ko�� obro�ni�ta mi�chem i mi�ciutk� sk�rk� z delikatnymi w�oskami, rozgrza� ich nienasycone brzuchy.

Inspektor pochylony nad sto�em zawzi�cie m��ci� bigos. Nigdy nie nauczy� si� trzyma� widelca. Chwyta� go pe�n� gar�ci�, jak n�, kt�ry mo�na wbi� komu� w bebechy. By�a to widoma oznaka jego pochodzenia. Zi�ba urodzi� si� jako syn ch�opa spod Drohobycza, kt�remu w �yciu, nie wiedzie� dlaczego, si� poszcz�ci�o. Na jego polu znaleziono rop� naftow�, wi�c ojciec przysz�ego policjanta sprzeda� �ydom ziemi�, a za otrzymane pieni�dze pobudowa� dom na lwowskiej Persenk�wce i wykszta�ci� jedynego dziedzica.

� Przy�lij do redakcji go�ca. Jutro przed po�udniem dostaniesz sw�j kajecik � zakomunikowa� redaktor wspania�omy�lnie, cho� nie zamierza� przekazywa� inspektorowi odczytanych przez Mola nazwisk. �Pom�cz si� sam, cwaniaczku�, doda� w my�lach zadowolony.

Zi�ba wyczy�ci� bigos z talerza, obliza� si� i ostentacyjnie spojrza� na zegarek.

� Napisali�cie, �e odnalaz�a si� przybrana c�reczka krawca � rzuci�, wstaj�c od stolika.

� To artyku� de Brie.

� Sk�d wiedzia�a, �e wyekspediowali j� w za�wiaty w drewnianej walizce?

� Wilga nie pisze zza biurka, zawsze sprawdza �r�d�o.

� �wietnie. Nie wiesz przypadkiem, kto to s� ci �oni�? I dlaczego wybrali na docelow� stacj� Gr�dek, a nie stolic�?

� My�la�em, �e ty mi powiesz.

� Nie �ap mnie za s��wka, bardzo prosz� � sarkn�� grubas niespodziewanie i �ciskaj�c w spoconych d�oniach portfel, ruszy� rozko�ysanym krokiem do baru, wtedy, gdy podochocona artystyczna bra� zanuci�a w k�cie na ca�y g�os:

Trambal za trambalim,

Za trambalim trambal,

A za tym trambalim

Jeszcze jeden tram-bal.

Zi�ba odebra� reszt� i wyszed� do czekaj�cego na chodniku redaktora. Pocz�stowa� go papierosem, a ten z kurtuazj� przypali� mu swoim wys�u�onym ronsonem.

Przeci�li �yczakowsk� i zeszli spacerkiem do Piekarskiej, omawiaj�c przypadek ma�ej Lei.

� Co si� teraz dzieje z jej cia�em? � zapyta� Stern, zaci�gaj�c si� g��boko.

� Powiedzia�e� �jej�, czy si� przes�ysza�em? � skontrowa� go Zi�ba. � Na razie jakie� zw�oki trafi�y na kamienny st� do uniwersyteckiego zak�adu medycyny s�dowej. Kieruje nim m�j znajomy. Nosi to samo nazwisko co komisarz z komendy miejskiej, na szcz�cie nie ma z nim nic wsp�lnego. To cz�owiek innego pokroju. Niestety, wyjecha� na wyk�ady do Wiednia. Zast�puje go piekielnie zdolny asystent, Oskar Frycz. Ma wszystko to, co w tej pracy jest nieodzowne: opanowanie i dystans. Wr�� mu, �e wysoko zajdzie. Oczywi�cie, kiedy dowiem si� czego� nowego, mo�esz na mnie liczy� � dopowiedzia� szybko, unikaj�c spojrzenia redaktora.

Stern nie wierzy� w zapewnienia Zi�by, ale podzi�kowa� mu za dobre ch�ci. Za krzy��wk� inspektor wyci�gn�� r�k� na po�egnanie, u�miechaj�c si� porozumiewawczo. Lubi� redaktora, lecz nie na tyle, by powiedzie� mu, �e od trzech tygodni ca�a lwowska policja postawiona jest na nogi, bo ze szpitala w Kulparkowie wydosta� si� na wolno�� wyj�tkowo niebezpieczny pacjent. Przynajmniej nie w tym momencie.

� Musisz z ni� powa�nie porozmawia� � oznajmi�a g�o�no Anna, wprowadzaj�c Kasi� za r�k� do gabinetu. � Nie mo�e straszy� Piotrusia. Ona ju� chodzi do drugiej klasy i wszystko rozumie, a dziecko...

� Kasiu, Piotru� jest za ma�y, wi�c go nie strasz! � powiedzia� Jakub automatycznie, nie odrywaj�c oczu od gazety, za kt�r� si� skry�, by nie zdradzi� go zapach chmielu.

� Nie strasz�. � Kasia wyrwa�a si� Annie i natychmiast stan�a za ojcem. � Ja mu tylko powt�rzy�am to, co powiedzia� na religii ksi�dz Szczepan.

� A co powiedzia�?

� �eby�my nie �obuzowali, bo zbli�a si� koniec �wiata � odpowiedzia�a szczerze, spogl�daj�c na wielki krzykliwy tytu� w �Kurierze�: KTO ZABI� MA�� LE�?

� I ksi�dz Szczepan nie podyktowa� wam dok�adnej daty? � rzuci� Jakub, sk�adaj�c gazet� i obracaj�c si� w stron� Anny z powa�n� min�.

� Przesta�! Ty wszystko obracasz w idiotyczny �art � nie da�a mu sko�czy�. � Ma�y niedawno mia� katar. Wiesz doskonale, �e takie bzdury mog� go tylko rozstroi� i b�dzie sika� po nocach. Dobrze, �e zasn��, ale ca�y si� trz�s� ze strachu.

� Pos�uchajmy jej wyja�nie� � spokojnie zwr�ci� si� do �ony Jakub. Kasia zach�cona nabra�a powietrza.

� Kiedy Szymon rzuci� w Paw�a ka�amarzem... � zacz�a niezdecydowanie, patrz�c raz na macoch�, raz na ojca � to w klasie zrobi� si� straszny rejwach. Ksi�dz Szczepan prze�egna� si� i powiedzia� o siedmiu anio�ach, co mieli siedem tr�b � ci�gn�a ze wzrokiem spuszczonym na dywan. � Ja tylko powiedzia�am Piotrusiowi, �e jak zatr�bi� pierwszy anio�, to sta� si� grad kamieni i ogie� zmieszany z ludzk� krwi� spad� na ziemi�.

� Widzisz, ona powtarza tylko s�owa ksi�dza � powiedzia� Jakub, podchodz�c do Anny.

� To �wi�ty Jan, Apokalipsa, rozdzia� �smy � pochwali�a si� wiedz� Kasia.

� Nie bierz mnie za ignorantk� � odpowiedzia�a Anna, wbijaj�c w pasierbic� t�py wzrok.

� Przepraszam. � Jakub przytuli� Ann� i si� u�miechn��. � Kasia my�la�a o czym� innym, prawda?

� Z ca�ej klasy tylko ja dosta�am od ksi�dza pi�tk�, bo przerysowa�am ryngraf dziadka, ale Kry�ce i Hance postawi� czerwone cyngle i powiedzia� tak do s�uchu, �e wysz�y z p�aczem do ubikacji.

� Co powiedzia� i jakie cyngle? � zapyta�a Anna z niepokojem w g�osie.

� No, opisa� m�k� Pa�sk�. Cierpienia Jezusa Chrystusa, gdy szed� na krzy� i odpada�o mu kawa�kami cia�o, jak go Rzymianie flagellum z o�owiem biczowali...

� Chryste, przesta� ju� o tym m�wi�! B�agam ci�, przesta�, kochanie! � krzykn�a Anna, zatykaj�c uszy.

Kasia sta�a przez chwil� z opuszczonymi r�kami jak szmaciana lalka. Nie mog�a uwierzy�, �e macocha podesz�a do niej, by j� przytuli�.

Wtorek, 28 marca 1939

Poranna m�awka zamieni�a si� w rz�sisty deszcz, gdy Stern wszed� o jedenastej do redakcji. Redaktor strzepn�� parasol i postawi� go na ko�cu korytarza, przy innych obciekaj�cych parasolach. Ci�gle ten deszcz, mia� ju� go serdecznie dosy�.

Roze�lony powiesi� kapelusz i p�aszcz na wieszaku. Potem zdj�� kamaszki i w�o�y� p�buty na zmian�, czekaj�ce na t� niecodzienn� okazj� w szafie. Trzyma� pod pach� teczk� z zeszytem, po kt�ry mia� si� zg�osi� goniec od inspektora.

Zzi�bni�ty nastawi� wod� na kaw� i, jak poprzedniego dnia, zacz�� analizowa� sw�j dziwny sen. �ni� mu si� nad ranem t�usty szczur, kt�ry schowa� si� w jego piwniczce za przetworami. Uzbrojony w �elazn� �apk� do wyci�gania gwo�dzi i latark� Jakub dopad� go w ko�cu i zakatrupi�. Kiedy ni�s� go do �mietnika, martwy gryzo� wystawia� z�by z krwawi�cych dzi�se�, jakby wci�� chcia� go ugry��. Co oznacza� ten sen? By� ostrze�eniem? Przed kim lub przed czym? Przed fa�szywym przyjacielem? Pomy�la�, �e kto� w jego otoczeniu knuje, a mo�e sam wobec siebie nie jest uczciwy?

Kwadrans na dwunast� pojawi�a si� Wilga i wybawi�a go od ryzykownych docieka� sennych. Jej g�ow� dekorowa�a �liczna bia�a czapeczka, a elegancki granatowy �akiet podkre�la� zgrabn� figur�. Prezentowa�a si� nieziemsko, lecz widz�c zaczepne spojrzenie Kuby, pokiwa�a mu ostrzegawczo palcem i od razu wr�ci�a do najwa�niejszego tematu: znikni�cia Lei.

Stern przypomnia� sobie, �e widzia� w pracowni krawieckiej kilka drewnianych walizek, w kt�rych przynoszono materia�y. By�y tak wielkie, �e z �atwo�ci� pomie�ci�yby dziecko.

� Krawiec niedos�ysza�, wi�c drzwi zostawia� otwarte i ka�dy pod jego nieobecno�� m�g� wej�� i kt�r�� wynie�� � obja�ni�.

Nie potrafili jednak wyt�umaczy�, w jakim celu cia�o dziewczynki zosta�o wys�ane poci�giem a� do Gr�dka. Zastanawiali si� nad tym, gdy do pokoju zajrza�a Kazia i oznajmi�a, �e Manio chce ich natychmiast widzie�.

Wiadomo�� nie wr�y�a nic dobrego. Szli za sekretark� jak na �ci�cie. Tym razem naczelny nie zaproponowa� im kawy ani cukiereczk�w, lecz rzuci� na st� konkurencyjny �Dziennik Polski�, organ Zwi�zku M�odych Narodowc�w z kronik� kryminaln�.

� Jeste�my niepotrzebni � zacz�� Ma�kiewicz � bo dziennikarze z naszej gazety uznali, �e wszystko wiedz� lepiej. I nie maj� bladego poj�cia, �e to, w czym tak ochoczo uczestnicz�, to bezczelna prowokacja! Sztuczka, haczyk, wybieg! � grzmia�. � Nie ma cia�a i nikt nie zgin��! Stali�my si� po�miewiskiem! � Hukn�� pi�ci� w st�. � Odebra�em telefon z policji. W sekcji uczestniczy� lekarz s�dowy i s�dzia �ledczy. W walizce znalezionej na dworcu w Gr�dku by�y kr�licze zw�oki. Nie wiem, czy rozumiecie powag� sprawy. Ka�� nam ten artyku� odszczeka�! Kto� za to zap�aci, ale nie ja! Pluszowy mi� i poszatkowane kr�licze zw�oki. Skarpetka, sukienka i kr�licza tuszka, zezw�ok, kt�ry mo�na kupi� na placu Krakowskim za �kilkadziesi�t groszy.

Jakub nie s�ucha� s�ownej galopady Ma�kiewicza. Widzia�, jak Wilga robi si� purpurowa na twarzy i spuszcza wzrok pod st�.

� Inni jako� potrafi�. Mo�e si� wi�cej staraj�? � Otworzy� im przed nosem informacj� o ucieczce z Kulparkowa niebezpiecznego przest�pcy. � Je�li wam to u�atwi zadanie, zawrzyjcie pakt z samym diab�em, tylko b�agam, by�cie mnie nie oszukiwali. Jeszcze troch�, a na tym biurku b�dzie le�a�o �Di�o�, �Morgen�, �Wiek Nowy�, �Gazeta Lwowska� i redagowana przez Heschelesa �Chwila�.

Po pi�ciu minutach naczelny podzi�kowa� im za odwiedziny i da� na drog� egzemplarz �Dziennika�, by go sobie gruntownie przestudiowali.

W sekretariacie de Brie zgarn�a plik depesz ze swojej przegr�dki i jak niepyszna posz�a za Sternem.

� Tak chyba wygl�da koniec �wiata! � powiedzia�a do zaskoczonego kolegi. � Pocz�stuj mnie papierosem.

Jakub podsun�� jej paczk� triumf�w i wdusi� przycisk ronsona. De Brie zaci�gn�a si� �apczywie i zamkn�a oczy. Siedzia�a przybita, nie chc�c ogl�da� pod�ego �wiata. Ile bat�w jeszcze mia�a otrzyma�, by oprzytomnie�? Woda w czajniku dawno wystyg�a, lecz �adne nie ruszy�o si�, by zrobi� kaw�.

Stern nie mia� w�tpliwo�ci: de Brie by�a ugotowana! Redaktor z �Dziennika� wytkn�� jej fantazj� i nieuctwo. �Obro�czyni �yd�w, uwik�ana w matactwa�. Tekst ko�czy� �paragraf aryjski�, jaki nale�a�oby wprowadzi� na lwowskich uczelniach.

Jakub pr�bowa� j� pocieszy�. Przyzna�, �e wiele razy przygotowywa� na obiad kr�lika. I zawsze, gdy po obdarciu ze sk�ry porcjowa� go no�em, blador�owe mi�so na udach i klatka piersiowa przypomina�y mu ko�czyny noworodka.

Nagle odezwa� si� telefon i de Brie nie musia�a ju� s�ucha� chorych wyja�nie� kolegi.

� Witam. Akurat jest przy mnie. Tak, zaraz go poprosz�. � Zakry�a s�uchawk� d�oni� i wypu�ci�a dym pod sufit. � Dzwoni pan Mosze Halewi.

� Jest sukces. � Stern us�ysza� w s�uchawce znajome popiskiwanie.

� Jaki?

� By nie zapeszy�, tfu, tfu, mamy, panie redaktorze, now� podejrzan�.

� Co to za jedna? � Jakub si�gn�� po notes.

� Spokojnie, zaraz pan si� wszystkiego po kolei dowiesz. Panna, przed trzydziestk�, podobno bardzo �adna. Mamusia �ywi si� czarnym chlebem na Brygidkach, a jej c�reczka ochoczo przejmuje po niej profesj�.

� Jak� profesj�? � Stern spojrza� na Wilg�, kt�ra, chc�c nie chc�c, przys�uchiwa�a si� rozmowie.

� Nie tak� �fe�, o jakiej pan teraz my�lisz � powiedzia� Mosze rozradowany. � Czy pami�tasz pan, panie redaktorze, afer� sprzed kilkunastu lat? � doda�, zawieszaj�c g�os.

� Jak� afer�?

� No, z anio�kami. Wtedy kr��y�a fama, �e w naszym mie�cie kwitnie pok�tna produkcja anio�k�w.

� Gipsowe figurki na nagrobki?

� To nie by� dobry szmonces! Przykro mi my�le� i jeszcze przykrzej m�wi�, �e akurat pan, redaktor ze s�awnej kroniki kryminalnej, tego nie wiesz.

� Uczysz pan ksi�dza pacierza, panie Halewi? � rzuci� Stern do s�uchawki roze�lony. � Co to ma wsp�lnego z nasz� spraw�?

� Ma, i to bardzo du�o! Dziewczynki na podw�rku s�ysza�y, jak Lille grozi� przybranej c�reczce, �e odda j� do... � Halewi chrz�kn�� nerwowo.

� Gdzie?

Rozm�wca nie odpowiedzia�.

� Panie Halewi. � Stern szybko zmieni� temat. � Interesuje mnie pacjent, kt�ry zbieg� niedawno z Kulparkowa. Kto to jest Charewicz? Czy m�wi panu co� to nazwisko?

W s�uchawce zaleg�a cisza, a potem odezwa� si� irytuj�cy sygna�. Jakub stukn�� palcem w wide�ki. Bez efektu. Czekaj�c, a� rozm�wca znowu wykr�ci jego numer, powt�rzy� szybko tre�� rozmowy Wildze, lecz ta przyj�a jego relacj� z rezerw�.

Dok�adnie w tym momencie pojawi� si� wys�annik inspektora Zi�by. Policyjny technik, przezywany ze wzgl�du na wzrost Tomciem Paluchem, g�o�no wyrecytowa� powitaln� formu�k�. Potem schowa� zeszyt krawca do teczki, spojrza� uwa�nie na dziennikark� i zbieg� po schodach, stukaj�c podkutymi buciorami.

� Co to za w�cibski kurdupel? � zapyta�a, pluj�c w d�o� tytoniowym wi�rkiem.

� Wys�annik Zi�by. Technik �ledczy. Specjalista od gnij�cych cia� i linii papilarnych. Geniusz z komendy wojew�dzkiej, co zamiast przyrodzenia nosi w rozporku p�dzel z marabuta.

� Przesta� si� m�drzy� � napomnia�a go. � Widzia�e�, jak mi si� przygl�da�? Bo�e, teraz ka�dy mo�e mi naplu� w twarz!

� Zdawa�o ci si�.

� Na kilometr �mierdzi handlem wymiennym. � Nie ust�powa�a. � Chyba si� nie myl�?

� Powiedzmy, �e...

� Jak� sprzeda� ci informacj�?

� O sekcji � odpowiedzia�, jak m�g� spokojnie. � Przyzna�, �e jakie� cia�o trafi�o na kamienny st� do zak�adu medycyny s�dowej, no, ale obecnie, gdy zesp� profesora Popielskiego zbada� dok�adnie zw�oki...

� Przesta�! � wzburzona rzuci�a w Sterna gazet�, lecz ten w por� si� uchyli�. � Tak, da�am si� nabra�! Od dw�ch tygodni m�czy� mnie telefonami szef kroniki kryminalnej z �Dziennika Polskiego�, Wiktor Leski. M�wi�, �e widzi mnie w swoim zespole. Pami�tasz wczorajszy telefon? Podnios�e� s�uchawk�, ale ja nie mam ju� ochoty na rozmow� z tym typem.

� I biedny Manio jeszcze o tym nie wie? � Stern zagwizda� z przej�ciem.

� Nie gwi�d�, bo przywo�asz diab�a � �achn�a si�. Jakub obszed� jej biurko, pochylaj�c si� nad ni� jak kat.

� Co teraz zamierzasz?

� Wybieram kamienny st� w prosektorium � odci�a si� mu, przyduszaj�c papierosa w popielniczce � bo strasznie ci�, skurczybyku, lubi�!

� A ja zaczynam od Hillela � odpowiedzia� z poczuciem ulgi � bo to w�a�nie on poleci� mi krawca. Potem odszukam pierwszego z listy, a kiedy go ju� zobacz�, zadam mu kilka k�opotliwych pyta�.

Gdy Stern wyszed�, Wilga po�o�y�a na biurku plik notek i depesz z sekretariatu. Przeczyta�a pierwsz� i po minucie zamieni�a j� na kr�tk� wiadomo��: �Krwawe starcie na uniwersytecie. Mi�dzy M�odzie�� Wszechpolsk� i ludowcami wywi�za�a si� b�jka. Tym razem posz�o o plakat � Pierwszy dzie� bez �yd�w. Ludowiec trafi� do szpitala z naderwanym uchem, a dw�m wszechpolakom na�o�ono w szpitalu gips na po�amane ko�czyny�.

Takie same czary odprawi�a przy drugiej depeszy. Opisa�a pikiet� lwowskich prostytutek na rynku pod ratuszem. Doda�a, �e damy do towarzystwa na widok policyjnych pa�, miast rzuci� si� do ucieczki, zrzuci�y szatki. Przy trzeciej za� zatrzyma�a si� na d�u�ej. I przesta�a si� u�miecha�.

�Zw�oki noworodka w jednym z kub��w na �mieci znalaz� we wtorek mieszkaniec kamienicy przy ul. Piekarskiej 44. Zmasakrowane cia�o uniemo�liwia identyfikacj�. Ustalono jedynie, �e ofiar� by� ch�opczyk, owini�ty czarnym r�a�cem. Posesja, na kt�rej dokonano makabrycznego odkrycia, nale�y do znanego w mie�cie filantropa, kt�ry ze wzgl�du na zas�ugi chce pozosta� anonimowy. Wej�cie na realno�� by�o przez ca�� noc dost�pne, bo dozorca zamroczy� si� alkoholem. Nie wiadomo, jak dosz�o do tragedii i kim by�a wyrodna matka. Decyduj�ca dla oceny b�dzie sekcja zw�ok. Policja prosi P.T. Czytelnik�w o informacje, zapewniaj�c przy tym ca�kowit� dyskrecj�.

Podpisa�a notki i zanios�a je do Kazi, a potem ruszy�a na stancj� przy �w. Jacka, do pani Adelajdy, by wy�ali� si� Mirandzie, swej syjamskiej kotce, na ludzk� niegodziwo��.

Targa�y ni� wyrzuty, lecz kiedy wesz�a na lwowskie korso, wch�on�� j� kolorowy t�um spaceruj�cy Akademick�. Rzuci�a okiem na wystawy jubilerskie i eleganckie kapelusze Korzeniowskiej. Zobaczy�a rakiety tenisowe w sklepie Kuchara i przypomnia�a sobie, �e niedawno chodzi�a na korty. Teraz zgnu�nia�a. Nie mia�a �adnej partnerki ani partnera do gry. Pocieszy�a si�, �e mog�aby si� zmierzy� z Okularnikiem z dzia�u sportowego, lecz ten ostatnio z jakiego� powodu jej unika�.

Zatrzyma�a si� przy wej�ciu do kina Chimera. Wielkie plakaty reklamowa�y wiosenny sezon kinowy i nowy polski film obyczajowy � Trzy serca, wed�ug powie�ci Do��gi-Mostowicza. Ch�tnie wybra�aby si� na niego. Ledwie o tym pomy�la�a, gdy pojawi� si� przed ni� oficer z fantazyjnie przerzucon� przez rami� peleryn�. Strzelaj�c zawadiacko butami, u�miechn�� si� uwodzicielsko spod r�wno przyci�tego w�sa. Nie zawiera�a znajomo�ci na ulicy. Przeprosi�a go i szybko odesz�a.

Wyro�ni�ty m�odzieniec spojrza� hardo na Sterna, a potem si� u�miechn��.

� Widz�, �e pan mnie nie poznaje. To naprawd� ja, Izaak Joachim Hillel � powiedzia�, po�yskuj�c bia�ymi z�bami.

� Izaak? � Stern zaskoczony patrzy� na szerokiego w barach, opalonego m�czyzn�.

� We w�asnej osobie! Wczoraj w po�udnie spacerowa�em po Wiedniu, a tydzie� temu zrywa�em w Hajfie pomara�cze. Niewyobra�alne, prawda?

U�ciskali si� serdecznie na powitanie.

� Ojciec poszed� do klienta... � Spojrza� na wisz�cy w przedpokoju zegar. � Lada chwila powinien wr�ci�. Nie b�dziemy sta� w drzwiach, zapraszam pana do �rodka. � Szerokim gestem pokaza�, by Stern wszed� pierwszy. � Bardzo prosz�.

Przez blisko p� godziny m�ody Hillel pe�ni� rol� gospodarza. Opowiada� przy herbacie o nowym pa�stwie, kt�re buduj� �ydzi z ca�ego �wiata, i o walkach, jakie przysz�o im toczy� z Arabami.

� Trwa palesty�skie powstanie, ale... nawet Moj�esz nie m�g� da� sobie rady z �ydami � doda� weso�o. � Ostatnim pomys�em, jaki proponuj� Anglicy, jest �cis�a separacja ludno�ci.

� Getto? � zdziwi� si� Stern.

� Przecie� to dzicy Beduini! � obruszy� si� Izaak. � Nie oszcz�dzaj� kobiet ni dzieci. Ich celem jest rabunek i zadawanie cierpie�. Spadaj� niespodziewanie, jak deszcz w nocy, i znikaj�, nie pozostawiaj�c �lad�w.

� Pielgrzymuj� do grobu Allacha?

Izaak nie odpowiedzia� wprost. Potrzebowa� namys�u, by odpowiedzie� na pytanie go�cia.

� Mo�na i tak powiedzie� � odpar�, skubi�c rachityczn� br�dk�. Ten gest upodabnia� go do ojca, i redaktor przypomnia� sobie czasy, gdy z Samuelem studiowali prawo na uniwersytecie.

Jakub nie chcia� nadu�ywa� go�cinno�ci. Wsta� i podzi�kowa� za herbat�. W�a�nie si� �egna�, gdy w drzwiach pokaza� si� Samuel. Adwokat nie chcia� s�ysze�, by przyjaciel ich opu�ci�. Za to Izaak poczu� si� zwolniony z obowi�zk�w gospodarza i po przywitaniu z ojcem wyszed� do miasta spotka� si� z przyjaci�mi.

� To ju� postanowione. Zamykam wszystkie sprawy i za trzy miesi�ce wyje�d�am do Marie do Palestyny � o�wiadczy� Samuel.

� A Izaak?

Adwokat si� za�mia�.

� Na razie zostaje � powiedzia� nie wiadomo dlaczego szeptem. � Twierdzi, �e p�yn�c pod pr�d, bardziej si� przyda.

� Komu?

� Mnie, tobie, nam wszystkim � doda� wymijaj�co Sam, wskazuj�c fotel przy okr�g�ym stoliku. � Przyszed�e� po dobr� rad�, Gwiazdorze? Wci�� pali ci si� pod nogami ziemia?

� Zastanawia mnie, co Aaron Lille robi� z pieni�dzmi. Je�li szy� dwa ancugi na tydzie�, nie by� biedakiem. Kiedy odwiedzi�em ci� w czwartek, chcia�e� mi co� wa�nego powiedzie�. Wspomina�e� o kr���cych po mie�cie plotkach... � Jakub ostro�nie naprowadza� przyjaciela na temat.

� To niesprawdzona wiadomo�� � zacz�� adwokat i, odwlekaj�c rozmow�, otworzy� barek. Po zastanowieniu wyj�� z niego karafk� z weneckiego szk�a ze s�omkowym trunkiem, postawi� j� na stoliku i nie �piesz�c si�, nala� w�dk� do kieliszk�w.

Wypili. Jakub rozpozna� cudowny smak nalewki na kwiatach czarnego bzu, kt�r� Hillel wyci�ga� na szczeg�ln� okazj�.

� Wiadomo�� o tym � Hillel zrobi� tajemnicz� min� � �e Aaron by� na�ogowym graczem.

� Graczem? � zapyta� Jakub, delektuj�c si� wyj�tkowym zapachem eliksiru. � Nie wiedzia�em, �e krawiec lubi� r�n�� w karcioszki.

� Czy powiedzia�em, �e zgubi�y go karty? � zaprotestowa� adwokat, powt�rnie nape�niaj�c kryszta�owe naczynka. � To inna gra, w kt�r� obaj kiedy� grali�my.

Jakub szybko wypi� kieliszek i wsta�. Rozmowa, kt�ra bawi�a Hillela, zaczyna�a go denerwowa�.

� Minie godzina, zanim wydusisz z siebie, �e...

� Gra� pono� w cymbergaja! � powiedzia� Hillel, obserwuj�c zdumion� min� kolegi. Nie pytaj teraz, sk�d o tym wiem, kto i gdzie robi� zak�ady i jakie by�y regu�y ich spotka�.

Jakub siad� przy stoliku, spogl�daj�c �akomie na s�omkow� w�dk�.

� Wiesz bardzo du�o, ale zastanawiasz si�, czy warto mi o tym powiedzie�. Boisz si�, �e nast�pnego dnia ca�y Lw�w przeczyta o tym w �Kurierze�.

� Szczerze? Tego w�a�nie si� boj�. M�wi� ludzie ucz� si� bardzo wcze�nie, milcze� bardzo p�no. Za dobrze si� znamy, bym wystawia� nasz� przyja�� na pr�b�.

� Je�li nie ty, to powie mi kto� inny � obruszy� si� Jakub.

� Kto? � Adwokat spojrza� podejrzliwie.

� Cho�by Mosze Halewi.

� Powiedzia�e� Halewi? � Teraz Hillel wsta� gwa�townie od sto�u i obszed� przyjaciela.

� Tak, Mosze Halewi � zaakcentowa� Stern, obracaj�c si� w stron� adwokata. � Jest konkretny i us�u�ny.

� To niewysokie, chude indywiduum? S�siad Lillego? Jakub wydawa� si� by� zaskoczony.

� Radzi�bym ci na niego uwa�a�.

� Dlaczego?

Samuel u�miechn�� si� drwi�co.

� Niekt�rzy twierdz�, �e jest policyjnym chatrakiem, inni, �e przest�pcz� wtyk�, a jeszcze inni, �e pracuje ofiarnie dla obu stron. W przesz�o�ci mia� zatargi z prawem i od tamtej pory chodzi na pasku policji, bo ta ma na niego jakiego� haka. Prostytucja nieletnich, co� w tym sensie, s�ysza�em takie plotki, lecz brzydz� si� je powtarza�.

Stern s�ucha� tych s��w z niedowierzaniem i na nowo zastanawia� si�, dlaczego w�a�nie jemu Halewi podarowa� zdj�cia Szcz�ciarza. Chcia� zwali� na krawca ca�� win�? A mo�e tylko zna� jego chorobliw� pasj� i, milcz�c, nie przeciwstawia� si� jej. Nieprawdopodobne, by go szanta�owa�, bardziej by� jego pijackim powiernikiem.

� Pomaga mi � przerwa� zamy�lenie. � S�dzisz, �e kto� go nas�a� i prowadzi jak�� gr�?

� Jest w tym pono� wyj�tkowo bieg�y.

Hillel chcia� nala� kolejny kieliszek dla go�cia, lecz Jakub go powstrzyma�. Wyj�� notes i przeczyta� na g�os zapisane w nim nazwiska. Adwokat zdawa� si� nie reagowa�. Po czym sam sobie nala� kieliszek.

� Nie znam �adnego Myko�y Pronobisa, nazwisko Kinzel te� mi nic nie m�wi.

Wiktor �ele�nik to m�j znajomy z palestry. A Sylwester Bal? Bal to wyj�tkowo niebezpieczny typ. Powiniene� go pami�ta�. Ju� na studiach nale�a� do tajnej korporacji. Pojedynki, zak�ady. To nie jest niewinna zabawa � powiedzia� i podni�s� kryszta�ek pod �wiat�o. � Cymbergaj Bala to w dos�ownym znaczeniu gra o wszystko. Niekt�rzy przegrali w niej maj�tek i odeszli zadowoleni, �e nie stracili czego� wi�cej. Inni stali si� jego zak�adnikami i musz� sp�aca� d�ugi honorowe. Gra odbywa si� wed�ug regu� zapisanych w jakiej� ksi�dze. Wej�cie do lokalu na has�o, zmieniane pod�ug jakiego� klucza.

� Dziecinada.

� Te� tak s�dzi�em � Hillel prze�kn�� porcj� eliksiru � dop�ki kt�ry� z graczy nie zastawi� w�asnej �ony. Sprzeda� j� kolegom � spojrza� na Jakuba badawczo � by m�c by� znowu dopuszczonym do sto�u. Jednym z ryzykant�w by� Aaron Lille. Porusza� si� po cienkiej linie. By� mo�e nasz Szcz�ciarz nigdy nie by� szcz�ciarzem. Podobno widywano go w jakich� podziemiach pod klasztorem Dominikan�w. Je�li zosta� honorowym d�u�nikiem Bala, m�g� mu �wiadczy� r�ne us�ugi i szy� garnitury do ko�ca �ycia za darmo. Chyba za du�o powiedzia�em. Nikt ci tego, Kuba, nie potwierdzi.

Po wizycie u adwokata szczawiowa z jajkiem nie smakowa�a mu, a chleb kulikowski r�s� mu gul� w gardle. Przypomnia� sobie zdj�cia, kt�re niedawno wywo�a� w redakcyjnej ciemni, i zaczyna� rozumie� s�owa Samuela, �e Lille m�g� �wiadczy� Balowi r�ne us�ugi.

� A wi�c tw�j Izaak Hillel wr�ci�? � zapyta�a Anna z niedowierzaniem, odk�adaj�c na bok �Dziennik Polski� z wielkim tytu�em: HEMOS PASADO � PRZESZLI�MY, o zaj�ciu Madrytu przez genera�a Franco. � Po co? Przecie� w Palestynie buduj� raj.

Jakub milcza�, zatopiony w swoich my�lach. Sto razy wola�by, �eby akurat w tym dniu Anna czyta�a jakie� kobiece pisemko, a nie finansowa�a bezczeln� konkurencj�.

� Chyba uwierzy� w swoj� misj� � wydusi� w ko�cu i spojrza� wyczekuj�co.

� Szaleniec! Oni wszyscy s� szale�cami.

Po wizycie u Samuela nie mia� najmniejszej ochoty na dyskusj�. Odstawi� talerz i od�o�y� �y�k�.

� Jaka� epidemia, ojciec i syn zwariowali. � Pog�aska�a go po g�owie, ale odtr�ci� jej r�k�. � Zostawili na pastw� losu �on� i matk�, bo zaj�li si� misj� naprawiania �ydowskiego �wiata! � krzykn�a.

Jakub nie podejmowa� tematu.

� A co u twojej przyjaci�ki? � zmieni�a w�tek, wyra�nie szukaj�c zaczepki.

� Jakiej?

� Nie udawaj. Po�udniowa uroda, czarne kr�cone w�osy � kpi�a. � Ciemny �akiet i klasyczne cz�enka. Nie mo�esz si� wyprze�, to s� twoje s�owa o de Brie!

� W pracy nie ma przyjaci� ani sentyment�w.

� Proste, m�skie t�umaczenie. Nie my�l, �e si� tak �atwo, Kuba, wykpisz. � Wysz�a, ciskaj�c wzrokiem b�yskawice.

Le�a� na boku, pr�buj�c znale�� w gnie�dzie wygodn� pozycj�. Zawin�� jedno skrzyd�o, jakby okry� si� ciep�ym kocem, drugie pod�o�y� pod �eb niczym mi�kk� �poduszk�. Zacz�� skuba� dziobem zmierzwione lotki, patrz�c z niepokojem w stron� lasu, za kt�rym przed kilkoma dniami znik�a samica.

�roda, 29 marca 1939

O pierwszej po po�udniu Stern i de Brie stawili si� na konferencji prasowej w budynku komendy wojew�dzkiej, przy Leona Sapiehy 1. W salce na pierwszym pi�trze pokazali si� tak�e �urnali�ci z Przemy�la, Lublina, a nawet ze stolicy. Policyjna ceremonia mia�a ten sam przebieg co zwykle. Za sto�em nakrytym zielonym suknem siad� rzecznik prasowy, przy nim Zi�ba, a obok niego filigranowa protokolantka w obcis�ym, wi�niowym �akiecie. Stern mia� ochot� na t� protokolantk�. Zauroczy�a go kiedy� szelmowskim u�miechem i delikatnym meszkiem na g�rnej wardze. Nie by� wyj�tkiem w tej sali. Zauwa�y�, �e wi�kszo�� dziennikarzy wodzi wzrokiem za okr�g�ym ty�eczkiem blondynki. Wilga wyczu�a jego zainteresowanie, bo szturchn�a go �okciem pod �ebra. Jakub chrz�kn��, poprawi� si� na krze�le i wyj�� z kieszeni pi�ro i notes.

Zi�ba przywita� zebranych oficjalnie, po czym odda� g�os rzecznikowi, bezp�ciowemu facetowi w grubych rogowych okularach, przez kt�re ten zdawa� si� widzie� tylko w�asne my�li.

� Z zak�adu w Kulparkowie zbieg� niedawno niebezpieczny przest�pca � odczyta� rzecznik, ryj�c nosem w kartce. � Z ostatnich ustale� wynika, �e mo�e by� uzbrojony. To wyj�tkowa sytuacja i dlatego w mie�cie wystawiono dodatkowe patrole po cywilnemu. Nale�y s�dzi�, �e to w�a�nie on uwik�any jest w porwanie ma�ej �ydowskiej dziewczynki, Lei. M�g� jej podarowa� misia, przebrany za robotnika albo tragarza z ekipy od przeprowadzek. Trwa intensywne �ledztwo. Przepytywani s� �wiadkowie. Badane s� �lady. Zbieg jest gro�nym recydywist�, nie musz� dodawa�, �e pa�stwa postawa mo�e wp�yn�� na popraw� poczucia bezpiecze�stwa w mie�cie. Jest kwesti� godzin, najwy�ej dni, �e...

� Poprawa poczucia bezpiecze�stwa? � przerwa� z perfidi� w g�osie m�ody redaktor z Przemy�la. � Kiedy policja ujmie zbiega? Prosz� poda� dzie� i godzin�.

� A mo�e jeszcze miejsce? � hukn�� Zi�ba i spojrza� �agodnie na speszon� protokolantk�.

� Dlaczego niekt�re redakcje otrzyma�y przywilej wcze�niejszej informacji? � rzuci�a znad notatek dziennikarka z �ydowskiej �Chwili�.

� Nikogo nie faworyzujemy. Wsp�praca z panem Henrykiem Heschelesem by�a i jest dla komendy wojew�dzkiej zaszczytem � powiedzia� z grobow� min� rzecznik.

Odpowiedzia� mu gromki �miech zebranych.

� Po co robi� badania, kiedy ju� wiadomo, kto jest sprawc�? � zapyta� szczuplutki blondynek w garniturze w kratk�, z ukrai�skiego �Di�a�.

� �ledztwo jest na takim etapie, �e nie mo�emy pa�stwa informowa� o wszystkich szczeg�ach � wyrecytowa� swoj� star� formu�k� rzecznik, patrz�c gdzie� nad g�owami zebranych. � Bardzo prosz� o nast�pne pytanie.

Kolejne pytanie wywo�a�o t� sam� formu�k�, podobnie jak nast�pne (dziennikarki z Krakowa). Zabawa w kotka i myszk� sko�czy�a si� po kwadransie.

Aspirantka rozda�a dziennikarzom zdj�cia poszukiwanego oraz list go�czy, prosz�c o zamieszczenie go na �amach gazet. Policyjna tr�jca wysz�a, a Stern zosta� z papierem, z kt�rego gapi�a si� na niego zarozumia�a m�ska g�ba.

�List go�czy nr L212/39. Prokurator przy S�dzie Okr�gowym we Lwowie poszukuje zbieg�ego Wies�awa Charewicza, syna Adama i Heleny, lat 49, oskar�onego z art. 79 kodeksu karnego. Rysopis zbieg�ego: Wysoki, barczysty, regularne rysy, blondyn, uczesany z przedzia�kiem, twarz golona, nos prosty, mocne �uki brwiowe, delikatne usta, nosi si� z pa�ska, z krawatem, barwa oczu ciemna. Ostatnie miejsce pobytu � szpital w Kulparkowie.

Mo�e porusza� si� motocyklem. Osoby, kt�rym wiadome jest miejsce zamieszkania zbieg�ego, winny wskaza� je niezw�ocznie prokuratorowi przy S�dzie Okr�gowym we Lwowie, Rutowskiego 13. Lw�w, dnia 28 marca 1939 r.�.

� Ca�a ta konferencja to jaki� ponury �art! � De Brie nie kry�a w�ciek�o�ci. � Policja wyra�nie co� kr�ci, zamiast powiedzie� dok�adnie, kim by� Charewicz i sk�d pochodzi.

� Podobno z Kulparkowa � powiedzia� Jakub kpi�co, wr�czaj�c kartk� Wildze. � Artyku� siedemdziesi�ty dziewi�ty kodeksu karnego m�wi, �e je�eli pozostawanie sprawcy na wolno�ci grozi niebezpiecze�stwem porz�dkowi prawnemu, �s�d zarz�dza jego umieszczenie w zamkni�tym zak�adzie dla psychicznie chorych albo w innym zak�adzie leczniczym� � pochwali� si� znajomo�ci� prawa.

Wilga sarkn�a i oddali�a si�, unikaj�c napastliwych spojrze� dziennikarzy.

Nie zasz�a daleko. Napuszony inspektor Andrzej Zi�ba zablokowa� jej drog� przy schodach, na ko�cu korytarza. G�owa zlewa�a mu si� z szyj�, wi�c sylwetk� przypomina� de Brie prawdziwego samca zi�by. Gdyby jeszcze odezwa� si� do niej melodyjn� ptasi� fraz�: �czekaj, czekaj, co� zrobi�a, a widzisz?�, a nie po chamsku, zachrypni�tym g�osem grozi� jej, mo�e nie wdawa�aby si� z nim w pysk�wk�.

� Na pani� te� znajdzie si� paragraf � rzuci� roze�lony.

� Kim pan jest? � odpowiedzia�a tak samo bezczelnie.

� Niech pani przestanie udawa�. � Wlepi� w ni� przekrwione oczy.

� Nie udaj�, wracam z jakiej� bzdurnej komedii z panem w roli g��wnej!

Wilga wysz�a, Stern chcia� prze�lizgn�� si� za ni�, lecz inspektor chwyci� go za rami�.

� Musimy, Kuba, pogada� na osobno�ci. Teraz!

� O czym? My�la�em, �e wczoraj wszystko sobie powiedzieli�my.

Zi�ba podprowadzi� Sterna do ko�ca korytarza. Weszli do niewielkiego pokoiku. Inspektor zachowywa� si� tak, jakby kto� m�g� ich �ledzi�.

� Chocia�by o naszym wsp�lnym znajomym, kt�remu wczoraj kto� chcia� pom�c zej�� z tego �wiata.

� To nie moja specjalno�� � odpar� Stern z zabawn� nut� w g�osie.

� Ani moja � zripostowa� gliniarz.

� Co ja mam z tym wsp�lnego?

� Tak si� g�upio sk�ada, �e nasz znajomy chowa� w kieszeni twoj� wizyt�wk�. Inspektor podsun�� redaktorowi karteczk� z numerem telefonu i adresem redakcji.

� Napisane Jakub Stern!

� Czy�by Mosze Halewi?

� Nie udawaj durnia, jak de Brie! Chyba nie dzwoni� do ciebie zapyta� o pogod�. Sk�d go znasz i o czym rozmawiali�cie?

� Z pogrzebu Szcz�ciarza, a rozmawiali�my o... anio�kach.

� Kpisz sobie, Kuba, ze mnie?

� Gdzie�bym �mia�. Kiedy zadzwoni� do redakcji, zapyta�em go o Charewicza, a wtedy nieoczekiwanie si� wy��czy�. Czy...

� Tak. �yje, ale o ma�o nie wyzion�� ducha. Jaki� sadysta obci�� mu j�zyk i wepchn�� do gard�a.

� Chryste!

� W�tpliwe, by kiedykolwiek m�g� m�wi�. Le�y teraz w klinice.

� Przy Pijar�w? � zapyta� czujnie Jakub. � Musz� go odwiedzi�.

� Ani si� wa�! Pami�tasz, o kt�rej dzwoni�?

� Jako� tak przed po�udniem. Chyba kwadrans na dwunast�, bo zanim wesz�a Kazia, spojrza�em na zegarek � odpar� Stern, przypominaj�c sobie fataln� rozmow� z Maniem. � Czy ustali�e� ju�, kto to zrobi�?

� Panie Stern, konferencja prasowa sko�czona � powiedzia� Andrzej Zi�ba urz�dowo, podaj�c redaktorowi na po�egnanie r�k�.

Jakub si� nie przej��. Prze�y� ju� kilka metamorfoz inspektora. Zi�ba bywa� porywczy, ale te� niekiedy sentymentalny. Zdaje si�, �e mia� �on�, kt�ra od niego odesz�a, bo systematycznie �oi� jej sk�r�. Teraz zgaszone szare oczy i cyniczna policyjna g�ba z zaci�ni�tymi ustami mog�yby j� tylko wystraszy�. Do tego szeroka klatka i wielkie jak bochny pi�ci � wypisz wymaluj zapa�nik. By� mo�e ten policyjny atleta trzyma� w domu akwarium z rybkami, kt�rym zwierza� si� ze swego losu. M�g� mie� pasj�, o kt�rej nikomu nie m�wi�. Tylko jak�? A mo�e skrywa� swoje talenty w g�owie, jak pewien pisarz, kt�ry przez ca�e �ycie obmy�la� genialn� powie�� i nigdy nie przela� jej na papier. Kilka razy spotka� go na meczu Pogoni (bo Zi�ba by� jej wiernym kibicem) i raz w teatrze, w lo�y honorowej obok wiceprezydenta, komendanta stra�y po�arnej i radnych, ale cz�ciej widywa� go w knajpach.

Samotny policyjny pies, kt�rego gwiazda powoli gas�a, odszed� jak niepyszny do swoich obowi�zk�w. Stern mia� do�� w�asnych k�opot�w, by u�ala� si� nad jego losem.

Po powrocie do redakcji podzieli� si� z de Brie wiadomo�ci� o anio�kach i tak jak to sobie zaplanowa�, zszed� do archiwum w poszukiwaniu materia��w.

W wilgotnym piwnicznym pomieszczeniu, pe�nym szaf, szklanych gablot i p�ek, porusza� si� bez wyczucia. Od pod�ogi po sufit pi�trzy�y si� roczniki �Kuriera�, a tak�e setki teczek, segregator�w i skoroszyt�w, w kt�rych zgromadzono dokumenty, zdj�cia, rachunki i notatki wa�ne dla tych, kt�rzy przestali ju� pisa� albo po�egnali si� ze �wiatem. Przy p�ce oznaczonej �1928 r.� zatrzyma� si�. Wyj�� przewi�zany tasiemkami rocznik. Zdmuchn�� kurz i zacz�� go przegl�da�. Rozmarzy� si�. Czyta� swoje juwenalia dziennikarskie, kt�re powstawa�y pod czujnym okiem poprzedniego naczelnego, Krezusa. Otworzy� te� inne teczki ze swoimi tekstami. By�y ich setki, je�li nie tysi�ce: Tajemnicza zbrodnia w Rowach, Kolekcjoner kobiecych d�oni, Dusiciel znad Pe�twi.

Od�o�y� ksi�g� na p�k� i si�gn�� po kolejny tom, a potem po nast�pny. Do�� szybko si� zorientowa�, �e traci czas, �e nic po�r�d po��k�ych kartek nie znajdzie, a kiedy zobaczy� szczura na rurze kanalizacyjnej, wpatruj�cego si� we� ciekawsko, zgasi� �wiat�o, zamkn�� drzwi i wycofa� si� chy�kiem do tera�niejszo�ci.

Nie znalaz� �adnej wzmianki o fabrykantkach anio�k�w. M�g� popyta� jeszcze w innych wydzia�ach, u Halinki Badurek i u Stasia D�ugolaty, ale by� pewien, �e nikt pr�cz niego nie przechowuje w pami�ci kroniki lwowskich wydarze� kryminalnych. I wtedy w jego g�owie zrodzi� si� pewien ryzykowny plan.

Po�egna� si� z de Brie i zszed� na portierni�. Odwiesi� klucz z literk� �A� na haczyku. Zenon Czerkieski w lot dostrzeg� jego markotn� min�.

� Nie znale�li�my potrzebnej informacji, a mo�e ja w czym� pomog�? � przyjrza� si� uwa�nie redaktorowi, wystawiaj�c w grymasie ��te z�by.

� A niby sk�d pan mo�e o tym wiedzie�?

Portier skrzywi� si� bole�nie, jakby dokucza�y mu hemoroidy.

� Niejeden przekona� si� ju� w �Kurierze�, �e z Zenonem trzeba �y� w zgodzie � rzuci� zgry�liwie, wiedz�c, �e Jakub nie darzy go szczeg�ln� sympati�.

Redaktor przystan��. Wyj�� papierosa i pocz�stowa� Zenona.

� �artowa�em. Dobry z pana cz�owiek � powiedzia� portier, przysuwaj�c krzes�o � tylko strasznie zarobiony.

Stern przysiad�, patrz�c na zdeptane linoleum. Instynktownie odwr�ci� g�ow�, pami�taj�c, �e rozm�wca rzadko si� myje i cuchnie mu z ust. Dopad�a go natr�tna my�l, �e je�li cie� ma �on�, to tylko tak� sam� jak on star� flaum�, kt�ra by do niego pasowa�a.

� A mo�e to, czego pan szuka, jest tu? � Portier pukn�� si� wskazuj�cym palcem w czo�o.

� Nie s�dz�! Szukam informacji o anio�kach. Konkretnie o fabrykantkach anio�k�w � wypali�.

� To tylko ma�a cz�stka wielkiej ca�o�ci � m�drzy� si� portier, d�ubi�c szponiastym paznokciem w z�bach. � W archiwum nic pan nie znalaz� z tej prostej przyczyny, �e nasza gazeta zacz�a si� ukazywa� wiele lat po tej aferze.

� Jakiej aferze?

� Z fabrykantkami anio�k�w, bo chyba o tym rozmawiamy! Przepraszam, ale to nie ja wymy�li�em to ur�gaj�ce ludzkim uszom okre�lenie!

Stern nadstawi� uszu, a portier, widz�c jego zaciekawion� min�, ci�gn�� dalej.

� M�zgiem geszeftu w naszym mie�cie by�a Dorota Tarka.

� Pami�tam to okropne nazwisko. Moi rodzice straszyli mnie nim, gdy raz jako dziecko oddali�em si� od domu!

� I mieli racj�! Krwawa wdowa mieszka�a w domu Pod Ksi�ycem, na ko�cu Kleparowskiej. Ludzie nazwali go tak, bo zanim posz�a siedzie� do furdygarni, dekorowa�a okna od frontu ksi�ycami z cynfolii � wyja�ni�. � Stara urz�dzi�a w swoim domku ochronk�. I przyjmowa�a cudze dzieci na wychowanie. Oczywi�cie nie robi�a tego za darmo.

� Co w tym z�ego?

� Czekaj pan! Nie gor�czkuj si� tak! Okazywa�o si�, dziwnym zbiegiem okoliczno�ci, �e dzieci pozostawione jej na wychowanie przenosi�y si� w try miga na �ono Abrahama. Za to c�reczka gospodyni cieszy�a si� doskona�ym zdrowiem i donasza�a ubranka po chorowitych r�wie�nikach, dop�ki mamusi nie aresztowali, bo potem oddali j� do domu dziecka. M�wiono o starej, �e ma z�e oko. Podobno kiedy spojrza�a na cudze dziecko, przestawa�o rosn��. Gadano te� � Zenon przyciszy� g�os i nachyli� si� w stron� Jakuba � �e Tarka specjalnie dosypywa�a do potraw utartego szk�a i ci�tego w�osia, a gdy dzieci grymasi�y, kaza�a im bra� dok�adki. Wyobra�am sobie nieborak�w, gdy sta�a nad nimi, gapi�c si� w talerze.

� Niech pan ju�, kurwa ma�, przestanie.

� Spokojnie. Te praktyki znane by�y w ca�ej Europie � ci�gn�� dozorca, nie zwa�aj�c na redaktora. � W Niemczech panie trudni�ce si� tym zawodem zwano subtelnie Engelmacherinnen. S�ysza�em, �e najgorzej by�o w pruderyjnej Anglii. Rekordzistka, niejaka Dyer, pos�a�a na tamten �wiat kilka setek dzieci. Nie przes�ysza� si� pan! Mia�a swoj� afer� Warszawa i, niestety, nasze miasto. Lwowiacy sami nazwali tak �w proceder zwi�zany z oddawaniem dzieci na wychowanie.

Stern mocno �cisn�� w palcach papierosa; ledwie wytrzymywa� fetor wydobywaj�cy si� z ust ciecia.

� Pewien krawiec, kt�ry niedawno si� powiesi�, grozi� przed �mierci� c�reczce, �e odda j�...

� Lille Szcz�ciarz? � przerwa� mu cie�. Stern zdziwiony przytakn��.

� A wi�c ju� pan domy�la si�, co to znaczy? Skoro stara siedzi w furdygarni, to kto� przej�� po niej rodzinny interes � powiedzia� zarozumiale portier.

� Kto?

� Mo�e jej urodziwa c�reczka, Malwina.

� Co to za jedna?

� Wybaczy pan, panie redaktorze, ale tej informacji nie ma jeszcze na mojej p�eczce. � Czerkieski wykrzywi� usta i dmuchn�� dym szerokim strumieniem pod zdezelowany, lepi�cy si� od brudu st�.

Franz Kinzel, Myko�a Pronobis, Wiktor �ele�nik i Sylwester Bal. Stern przeci�gn�� poziom� kresk� w notesie. Zostawiaj�c Franza Kinzla, przy kt�rym nie by�o adresu, na p�niej.

Kim jest �w Myko�a Pronobis z ulicy Wniebowst�pienia? I czy ma zak��ca� mu spok�j tylko dlatego, �e w zeszycie Lillego brakuje jednej g�upiej kartki? Ile ma lat, co robi i dlaczego chcia� obstalowa� sobie elegancki garnitur akurat u Szcz�ciarza? Czy zna� Lillego wcze�niej i czy widzia� jego c�reczk�? Czy by� na pogrzebie? A je�li nie, to dlaczego? Zawsze m�g�by uda�, �e kogo� szuka. Sto razy korzysta� z przebrania, pr�buj�c wycygani� potrzebne informacje. By� listonoszem, dostawc� pieczywa, par� razy podawa� si� za elektryka i gazownika. Udawa� te� naiwniaka z prowincji. Z nabazgran� kartk� szed� do delikwenta, m�wi�c, �e poszukuje jakiego� bardzo wa�nego urz�du.

Ulica Wniebowst�pienia ci�gn�a si� a� na Zniesienie, za torami kolejowymi do �ucka. Znajdowa�a si� tam fabryka ultramaryny. Kiedy� pojechali tam z ojcem i bratem Edkiem na wycieczk� rowerow�, lecz tak dawno, �e nie pami�ta� ju� dok�adnie kiedy.

Dochodzi�a czwarta po po�udniu, gdy Stern wsiad� na rower i ze swego domu na Pohulance popeda�owa� na Zniesienie. Jazda kr�tymi i stromymi ulicami zaj�a mu nieca�y kwadrans. Zziajany dotar� pod ceglan� jednopi�trow� kamienic�, przypominaj�c� zabudowania folwarczne. Dalej, w odleg�o�ci dwustu krok�w widnia�y budynki fabryki ultramaryny, za kt�r� ko�czy�o si� miasto.

Zatrzyma� si� na zje�dzie. Wyj�� pompk�, sprawdzi� wentyle i uzupe�ni� powietrze w d�tkach. Uwa�nie przyjrza� si� okolicy. Za drewnianym p�otem, niedaleko szutrowej drogi siedz�ca na taborecie kobieta tar�a ziemniaki do miski. Kilka krok�w od niej m�czyzna o atletycznej budowie trzyma� nad g�ow� sztang�. Mia� na sobie szary, wyszmelcowany podkoszulek i czarne spodnie na szelkach. Kibicowa�a mu gromadka doros�ych i dzieci. S�dzi� by� chudy jegomo�� ze �ciereczk� na szyi, kt�ry trzyma� w prawej r�ce zegarek na �a�cuszku. Si�acz podnosi� i opuszcza� wielk� sztang�, a kibice g�o�no i ch�ralnie odliczali. Gdy doliczyli do stu pi��dziesi�ciu czterech, s�dzia krzykn�� �stop�. Wtedy zawodnik rzuci� sztang� na ziemi�, podni�s� triumfalnie r�ce i zacz�� biega� wok� placyku.

Stern pogratulowa� mistrzowi doskona�ego wyniku i niby przypadkiem zapyta� o Myko�� Pronobisa.

� Sp�ni� si pan � odpar� atleta, �api�c powietrze jak ryba.

� Je�li trzeba, mog� przyjecha� jutro.

� Ani jutro, ani pojutrze. To pan nic ni wi?

� O czym?

� O wypadku. Pan in�enier uleg� rano wypadkowi w fabryce � powiedzia�, zak�adaj�c kciuki za szelki.

� Jak si� teraz czuje?

� A jak ma si czu� nieboszczyk? � Pos�a� spojrzenie do nieba.

� Niekomfortowo.

� W�a�ni, gorzyj ni� fatalni.

� Jak to si� sta�o?

� �ona b�dzi lepij widzie�, ona tam od lat robi. Sabina, kochani! Tyn pan chcy widzie�, jak zgin�� nasz in�enier.

Kobieta w chustce przesta�a uciera� ziemniaki i wytar�a nos �okciem.

� Wlecia� do m�yna.

� Do jakiego m�yna?

� Co miele ska�y. Ludzi powiadali, �e wpierw wci�gn�o mu nogi, potem tu��w, a na samym ko�cu wpad�a g�owa pana in�eniera. � Wrzuci�a obranego ziemniaka do miski, a� chlupn�o. � Lykarz ni mia� cu robi�, tylku ksiondz.

� Chyba ju� nic ni czu�, jak ta g�owa wtoczy�a si do b�bna, cu? � zapyta� si�acz, patrz�c na kobiet�.

� W g�owi rozum siedzi, to najd�u�yj si tam czui.

� A syrce?

� Syrce, g�upi, to ca�kim inna rzycz! � fukn�a rozgor�czkowana i zabra�a si� ostro za tarkowanie.

Stern sta� niezdecydowany. Wszystkie pytania, kt�re sobie wcze�niej u�o�y�, wydawa�y mu si� niewa�ne. M�g�by zapyta� o garnitur, ale teraz, gdy z cz�owieka zosta�a miazga, nawet najlepszy garnitur, uszyty w Pary�u, nie by� mu potrzebny.

� A pan kto zacz? � dopytywa� atleta, u�miechaj�c si� szeroko. � Bo si pyta jak jaki posterunkowy.

� Dziennikarz z �Kuriera�.

� To chiba napisze, �ym pobi� rekord �wiata, cu? Fryzjer za�wiadczy!

� Trzydzie�cia kila, sto pi��dziesiunt cztyry razy w pi�� minut i sidymna�cie sekund! � odczyta� fryzjer z kartki.

� Napisz�, obowi�zkowo napisz�.

Stern wyci�gn�� notes, zanotowa� dane i dla fasonu zapyta� atlet� o nazwisko.

� Andrzej Kwiczo�. I nich doda, �y lat trzydzi�ci pi��.

� A in�ynier mia� rodzin�? � rzuci� Stern od niechcenia.

� Jak�� tam rodzin� mia�, ale ni w mie�ci � odpowiedzia� Kwiczo� i zaraz doda�: � Ach te in�e-niery, te in�e-niery! Przed po�udniem by�a tu prawdziwa policja i o wszystko si pyta�a. Czy ni mia� wrog�w, czy kto� mu ni grozi�, jakby kto� gu specjalnie w tyn m�yn zepchnu�. Wchodzili do mieszkania i pstrykali zdj�cia, a potem na drzwiach kartki poprzyklejali i piecz�tk�w nastawiali okr�g�ych. Obicali, �y zawiadomi�, kiedy pogrzyb.

Stern podzi�kowa� za informacj� i ju� wsiada� na rower, gdy atleta, napr�aj�c tors, dorzuci�:

� Trochi to dziwne.

� Co dziwne?

� Trzy dni temu by� tu kto� i tak jak pan pyta� o pana in�eniera.

� Jak wygl�da�?

Si�acz u�miechn�� si�, jakby zdradza� wielk� tajemnic�.

� Na oczach mia� gogle, a na baniaczku pilotk�. Troch� wy�szy ni� pan, ali ty� eligancki, tyli �y motocyklem przyjecha�, a ni welocypedem.

� A pami�ta pan mark�?

� Wim, �y by� czarny. A jaka marka? � zastanawia� si�, drapi�c po g�owie. � Mo�y Sok� albo Niemen, a mo�y Ardie?

Jakub podzi�kowa� Kwiczo�owi za pomoc. Po�egna� si� i popeda�owa� ostro w stron� fabryki, lecz bojowo nastawiony str� nie wpu�ci� go za bram�, gro��c policj� i dyrekcj�.

Nie �piesz�c si�, objecha� hale produkcyjne. Obejrza� zza p�otu fabryk� ultramaryny. Wraca� Polow�, kieruj�c si� na Kajzerwald. Po prawej podziwia� wynios�� bry�� ko�cio�a, obstawion� drewnianymi rusztowaniami.

Kiedy znalaz� si� za sanatorium, co� go podkusi�o, by na koniec dnia odwiedzi� Hillela.

Trafi� fatalnie. Adwokat by� ju� nie�le wstawiony, a gdy zobaczy� przyjaciela, nie zamierza� go wypu�ci�. Wci�gn�� go do salonu, posadzi� w fotelu i nala� bez pytania w�dk� do kieliszka, wylewaj�c po�ow� na dywan.

� Widzisz, synku, pan redaktor nie brzydzi si� go�ci� w plugawych �ydowskich progach � spojrza� na Izaaka m�tnym wzrokiem.

� Tato, prosz�!

� Co prosz�, co prosz�? Dobrze, �e w ko�cu przyszed�. Chcia�em z tym zarozumialcem ju� dawno na powa�nie porozmawia�!

� O czym? � Jakub pr�bowa� obr�ci� s�owa kolegi w �art, obracaj�c w palcach mokry kieliszek.

� O czym? Jeszcze si� pyta, spryciarz, o czym? � zabucza� adwokat. � Chcesz zna� naj�wie�sze wie�ci, kt�re przyni�s� z miasta m�j kochany syn? No to pos�uchaj.

� W parku Kili�skiego banda uczni�w napad�a na dw�ch starozakonnych i tak ich st�uk�a, �e odwieziono ich na pogotowie � powiedzia� Izaak, patrz�c na Sterna.

� Dodaj, synu, �e w klinice UJK pobito �yd�w, kt�rzy stawili si� na badania lekarskie, a w okolicy politechniki studenci dali wpierdol kilkunastu pejsatym przechodniom.

� Tato?

� Co, tato? Co, tato? Mam mu t�umaczy�, �e idzie ze swoj� redakcyjn� sziks� pod pr�d? � Adwokat rzuci� na st� najnowszy numer �Kuriera�, przyniesiony przez syna. � Wyja�nia�, �e nie czas zajmowa� si� jednym przebrzyd�ym �ydowskim wisielcem? Zamiast pisa� o zaginionej Lei, niech lepiej pisze, �e na trybunie honorowej stoi �mig�y-Rydz i kawaleria w szyku paradnym pozdrawia genialnego wodza. Huraaaaa! Huraaaaa!

Samuel �mia� si� dzikim �miechem, paraduj�c po salonie w ciemnozielonym jedwabnym szlafroku.

� Aj, ja, jaj! Ja si� ciebie mocno d�iwi�, panie Stern. Ja ciebie daj� moje �yciowe do�wiadczenie, a ty si� jeszcze mocno zastanawiasz, czy jego ode mnie bracz? � za�yd�aczy�.

Jakub wypi� w�dk� i odstawi� kieliszek na st�. Milcza�. Chcia� odpowiedzie� przyjacielowi, tak samo dowcipnie, �e nie ma racji, lecz zabrak�o mu s��w.

Czwartek, 30 marca 1939

Rano uczepi�a si� go natr�tna melodia. Kupi� ja sy ancug nowy I do nowyj hulam baby, Co na rogu Kupernika Stoi ci�giem bez bucika.

A gdy goli� si� w �azience nad zlewem, przem�wi�a do niego z ca�� si�� idiotycznej perswazji kolejna zwrotka:

Rach, ciach, ciach

Babe w piach

I jasny anieli

Kogo� w morde szczeli.

Pod nieobecno�� Wilgi pod�piewywa� j� jeszcze mimowolnie w redakcji, gdy zadzwoni� telefon. Stern podni�s� s�uchawk� i przedstawi� si� grzecznie, lecz zamiast odpowiedzi us�ysza� monotonny d�wi�k kapania wody, jakby kto� w�o�y� s�uchawk� do garnka w zlewie. A potem wy�owi� uchem inny odg�os, jaki wydaje ostrze no�a przeci�gni�te po kamiennej ose�ce. Raptem wszystko ucich�o. Denerwuj�ca cisza trwa�a kilkana�cie sekund, niczym muzyczna fermata, i nagle ze s�uchawki wyla�y si� inne d�wi�ki: zduszony charkot, jakby krzyk z zakneblowanych ust.

Zastanawia� si�, kto zrobi� mu ten dowcip. Konkurencja, a mo�e pobudliwy czytelnik, kt�remu si� narazi� demaskatorskim tekstem? Nie mia� czasu na czcze dywagacje. Zaplanowa� wypad na Pijar�w i trudn� rozmow� z Halewim. W�a�nie szykowa� si� do wyj�cia, gdy dostrzeg� w maszynie Wilgi zapisan� kartk�. Obszed� jej biurko, nachyli� si� i przeczyta�.

�Noworodek w potoku. Jak donosi komenda miejska policji, na brzegu potoku Wuleckiego, pod torami prowadz�cymi do Stanis�awowa, odkryto przedwczoraj zw�oki noworodka p�ci �e�skiej, oplecione czarnym odpustowym r�a�cem. Wszystko wskazuje na dzieciob�jstwo. Przeprowadzona sekcja wskaza�a, �e przyczyn� �mierci wcale nie by�o utoni�cie. Biegli znale�li na ciele szereg obra�e�. Trwa wyja�nianie ich genezy. Zgon musia� nast�pi� kilka dni przed odnalezieniem cia�a. Prokuratura nie ujawnia okoliczno�ci �mierci, jednak s�dzi si�, �e matka dopu�ci�a si� swego odra�aj�cego czynu zaraz po porodzie. Policja zwraca si� za naszym po�rednictwem do P.T. Czytelnik�w o wszelkie informacje, zapewniaj�c pe�n� dyskrecj�. (WdB)�.

Doszed� do Pijar�w i stan�� przed uniwersyteck� klinik� lekarsk�. Przypomnia� sobie, �e rodzice Anny s� absolwentami wydzia�u lekarskiego. Tu si� poznali na jakich� �wiczeniach. Te�ciowa by�a akuszerk�, a te�� lekarzem dzieci�cym, i oboje przy ka�dych odwiedzinach z dum� podkre�lali wieloletnie tradycje swojej Alma Mater.

Zamierza� od razu wej�� na oddzia� chirurgiczny, jednak czujna piel�gniarka na izbie przyj�� zatrzyma�a go. Zapyta� wi�c o zdrowie Mosze Halewiego.

� Nie mam prawa nikogo informowa� o jego zdrowiu, to specjalny pacjent! � zakomunikowa�a, blokuj�c drog� korpulentnym cia�em.

Stern nie traci� tupetu. U�miechn�� si� do grubaski najpi�kniej, jak umia�.

� Ja te�, niestety, gdybym nawet chcia�, nie mog� poda� siostrze swoich danych. Zabraniaj� tego resortowe przepisy, lecz bardzo prosz� o telefon do pana inspektora Zi�by � zacz�� Stern stanowczo i pr�dko podyktowa� piel�gniarce numer komendy wojew�dzkiej, ca�y czas patrz�c jej w oczy. Prze�wiczy� ten spos�b wielokrotnie i zawsze z dobrym skutkiem. Tak by�o i tym razem. Siostra dy�urna przeprosi�a go za podejrzliwo�� i poda�a numer sali, w kt�rej le�a� Halewi, zaznaczaj�c, by nie m�czy� go d�ug� rozmow�, gdy� jest po operacji.

Docenia� trosk� inspektora o to, by jego pacjent otoczony by� fachow�, ca�odobow� opiek�, a nie le�a� w przepe�nionym szpitalu �ydowskim przy Rappaporta, zwanym wyka�czalni�.

Wszed� po wypastowanych schodach na drugie pi�tro i cicho otworzy� drzwi do izolatki. W niewielkim pomieszczeniu z widokiem na poro�ni�te bukami wzg�rze le�a� obr�cony plecami do Sterna m�czyzna ubrany w pasiast� pid�am�. Na jego szafce pod oknem sta�y w wazonie �wie�e kwiaty, a w majolikowej menorze pali�y si� �wiece. Kto tak dba� o pacjenta? Chyba nie Zi�ba?

Stern schwyci� metalowy taboret i postawi� u wezg�owia pacjenta. Rozbudzony Mosze obr�ci� si� niespokojnie i na widok redaktora uni�s� si� wolno na poduszce. Z ob��dem w oku patrzy� na go�cia, kt�ry zdj�� ramk� z metalowego oparcia i studiowa� zapis lekarski.

� Jedena�cie godzin po operacji. Temperatura powoli spada, to bardzo dobry znak, panie Halewi � skomentowa� zapis w rubryczkach. � B�dzie pan zdrowy jak ryba. Jeszcze nieraz zjemy czulent i wypijemy �liwowic� w pana ulubionej knajpce.

Pacjent nie u�miecha� si�. Dowcip redaktora nie podoba� mu si� zupe�nie. Nabra� ostro�nie powietrza przez nos. Chcia�o mu si� kichn��, lecz wiedzia�, �e ta prozaiczna czynno�� mo�e spowodowa� p�kni�cie za�o�onych na j�zyku szw�w, dlatego podni�s� praw� d�o� i nerwowo potar� czubek nosa, wytrzeszczaj�c oczy.

� Kto pana tak urz�dzi�? Nie skaleczy� si� pan przecie� w j�zyk przy goleniu � za�artowa� Stern, pr�buj�c nawi�za� kontakt z chorym.

Halewi mia� przera�ony wzrok, jego palce skr�ca�y nerwowo prze�cierad�o, wi�c wci�� udaj�c dobrego wujka, redaktor zapyta� chorego o miejsce zdarzenia, lecz znowu nie by�o odpowiedzi, bo Mosze, nawet gdyby chcia�, nie by� w stanie powiedzie� s�owa.

� Nie pami�ta pan, no c�, pa�ska sprawa. � Patrzy� pytaj�co. � Wywo�a�em zdj�cia z kliszy, kt�r� mi pan niedawno podarowa�. S� niezwykle interesuj�ce. Jest pan ciekaw, co przedstawiaj�?

Chory nie odzywa� si�; unika� spojrzenia redaktora.

� Nie wiem tylko, kto je zrobi� pan, Lille czy Auerbach? A mo�e razem podpatrywali�cie ma�e dziewczynki? O ile wiem, jest pan starym kawalerem. Bywa, �e samotni ludzie zaspokajaj� swoje pop�dy w wymy�lny spos�b. Co by by�o, gdybym poszed� z nimi na policj�?

Halewi zapad� si� w poduszk�, ruszaj�c nerwowo wargami jak kr�lik.

� Panie Mosze, nie dos�ysza�em odpowiedzi! � krzykn�� Stern, nachylaj�c si� nad uchem chorego.

�yd milcza�, wpatruj�c si� z nadziej� w drzwi, jakby zza nich mia�a nadej�� pomoc.

Redaktor przypomnia� sobie niedawne spotkanie z adwokatem i jego opowie�� o tajemniczej jaskini hazardu pod klasztorem Dominikan�w. Kiedy zapyta� Halewiego o has�o, ten z przestrachem odwr�ci� od niego g�ow�. Zaszed� wi�c go z drugiej strony i siad� ci�ko na taborecie przy zag��wku. Poda� notes, odkr�ci� parkera i tonem nieznosz�cym sprzeciwu poprosi� o naszkicowanie wej�cia do podziemi i zapisanie has�a.

� Tylko do mojej wiadomo�ci, drogi panie Halewi. Ja naprawd� nikomu tego nie powiem, przyrzekam. Zniszcz� zdj�cia dziewczynek i klisz�, obiecuj�. Chc� tylko pozna� has�o.

W oczach m�czyzny zakr�ci�y si� �zy. Spomi�dzy pop�kanych warg wydobywa�y si� krwawe b�ble. Dr��c� r�k� schwyci� pi�ro, kilkoma szybkimi ruchami zrobi� szkic ze strza�k� (rozmazuj�c kleksa) i napisa� nad nim jedno s�owo: �Fares�, po czym opu�ci� zaplamione atramentem r�ce na koc i zamkn�� powieki.

Stern podzi�kowa� siostrze dy�urnej za troskliw� opiek� nad pacjentem i wyszed� ze szpitala. Do Piekarskiej zbieg� strom� �cie�k�, wij�c� si� mi�dzy drzewami jak serpentyna.

�wieci�o s�o�ce i wia� ciep�y wiosenny wiatr, zach�caj�cy do spacer�w. Redaktor min�� m�odego lekarza w otoczeniu roze�mianych, flirtuj�cych z nim studentek. Obejrza� si� zazdro�nie. Mo�e szli na zaj�cia teoretyczne, a mo�e do prosektorium?

Kierowa� si� do domu, na Pohulank�. W jego g�owie rysowa� si� prosty, cho� nieco ryzykowny plan. Wystarczy�o znale�� si� pod drzwiami prowadz�cymi do lwowskich podziemi, wej�� i, je�li trzeba, powiedzie� ostatnie s�owo z tajemniczej przepowiedni proroka Daniela.

Na �w. Piotra spojrza� w niebo. Wysoko nad Filip�wk� unosi� si� kolorowy latawiec, jak smok wywijaj�cy d�ugim ogonem. Pomy�la�, �e to dobry znak.

Do zamkni�cia kawiarni zosta� nieca�y kwadrans. Go�cie ju� wyszli, zosta� tylko klient siedz�cy za pianinem. Nie�piesznie pi� kaw� i jad� orzechowe lody pod czujnym okiem zadowolonego kelnera. M�czyzna przypomnia� sobie pewne zdarzenie, kt�re rozegra�o si� niedawno w Kulparkowie. By�o tak bulwersuj�ce, �e wci�� nie m�g� o nim zapomnie�. Stary pacjent szpitala (przez kilkana�cie lat przebywaj�cy na oddziale psychoz i nerwic) niespodziewanie wyzdrowia�. Nawet lekarze dopatrywali si� w tym cudu boskiego. Ozdrowieniec wys�a� telegram do syn�w i zadowolony czeka� na nich o um�wionej godzinie w poczekalni. Obaj synowie przyjechali samochodami, lecz wiadomo�� o poprawie zdrowia taty wcale ich nie ucieszy�a. Wr�cz przeciwnie. Zacz�li si� �re�, a potem si� pobili na oczach personelu, gdy� �aden nie chcia� zabra� ojca do swego domu. Kiedy w ko�cu si� uspokoili, spostrzegli, �e ich rodzic gdzie� znikn��. Zacz�y si� poszukiwania. Budynek po budynku, od piwnic a� po strych. Podejrzewano nawet, �e zdesperowany by�y pacjent wyszed� do miasta, aby co� przek�si�, bo mia� ju� do�� monotonnego szpitalnego jedzenia. Prawda okaza�a si� inna. Stary sam rozstrzygn�� sp�r za syn�w. Wdrapa� si� na komin szpitalnej kot�owni i skoczy� z kilkudziesi�ciu metr�w na bruk.

M�czyzna dopi� kaw� i wytar� serwetk� usta. Pomy�la� (unikaj�c wzroku kelnera), �e to, co robi, jest s�uszne i �eby zacz�� nowe �ycie, musi si� rozliczy� ze starym.

Min�a p�noc. Anna kr�ci�a si� w ��ku i wci�� nie gasi�a lampki. Chcia�a opowiedzie� m�owi o pewnym zdarzeniu. Nosi�a si� z tym ca�y dzie�, ale nie wiedzia�a, jak zacz��. Gdy by�a sama w aptece, jaki� klient zamkn�� z trzaskiem drzwi. Z wra�enia a� podskoczy�a. M�czyzna wygl�da� diabolicznie: czarne brwi, posiwia�e w�osy i ospowata cera, pokryta grub� warstw� pudru. Zdj�� z nosa ciemne okulary i przechylaj�c si� przez witryn�, zam�wi� dwadzie�cia pi�� tabletek z kogutkiem. Kiedy pakowa�a je do papierowej torebki, klient si� rozgl�da�, jakby zakup by� tylko pretekstem do... � Przerwa�a na chwil� rozmy�lania i chwyci�a pochrapuj�cego Jakuba za d�o�. � Gdy torebka le�a�a na ladzie, nieznajomy wyj�� z pugilaresu wizyt�wk�. Poczu�a od niego silny zapach s�odkich perfum i obrzydliwego kwa�nego potu! Patrzy� jej w oczy jak nawiedzony. Powiedzia�, �e nazywa si� Bruno Schwan i jest nauczycielem tanga argenty�skiego. �eby to udowodni�, poprosi� j� do ta�ca.

� Czy mo�e pan by� powa�ny? � zgromi�a go.

M�czyzna u�miecha� si� szeroko, ods�aniaj�c r�wne, bia�e z�by. G�adzi� przy tym szpakowate w�osy pokryte brylantyn�. Powiedzia�, �e Anna marnuje si� w aptece. Doda�, �e zna takie miejsce, gdzie kobiety czuj� si� wolne i szcz�liwe, i �e...

Sk�d zna� jej imi�? Anna przytuli�a si� mocniej do m�a. M�czyzna prawi� jej nieprzystojne komplementy. M�wi�, �e ma j�drne piersi i wyj�tkowo zgrabne po�ladki. Niespodziewanie pojawi�a si� panna Kinga, sprzedawczyni ze sklepu mi�snego z naprzeciwka, po krople Inoziemcowa. Na jej widok �nauczyciel ta�ca� zmy� si�, rzucaj�c w drzwiach, by pozdrowi�a m�a.

Anna odprowadzi�a pann� King� do wyj�cia i ostro�nie wyjrza�a na ulic�. Na szcz�cie intruz sobie poszed�. Wr�ci�a za st� roztrz�siona i podnios�a wizyt�wk�. Kremowy kartonik zdobi�y tylko dwie literki: S i B. Zakr�cone kapitaliki, przypomina�y jej okucia z cmentarnej bramy na Cmentarzu �yczakowskim. Nie wiedzia�a, co o tym my�le�. Je�li to by� g�upi �art, to na pewno nie w jej gu�cie! W�ciek�a podar�a karteczk� i wyrzuci�a do muszli klozetowej na zapleczu receptury.

Czwartek, 6 kwietnia 1939

Sko�czy� jajecznic� z trymbulk� i zabra� ze stolika �Gazet� Polsk��, kt�r� od�o�y�a Anna. Przerzuca� kartki, by na trzeciej stronie znale�� podkre�lenia o��wkiem. Anna zaznaczy�a fragmenty tekstu podpisanego przez jakiego� doktora o inicja�ach S.S., kt�ry znalaz� oryginalny spos�b na ochron� polskich rodzin. Autor artyku�u Higiena polskiej rasy zach�ca� do walki ze zwyrodnieniem polskiego narodu. Pada�y w nim stwierdzenia powtarzane za Karolem Stojanowskim: �Nie wystarczy mie� po dwoje dzieci, aby nar�d by� silnym narodem. Musi ich by� du�o, aby s�abe mog�y wymiera�, aby przy �yciu pozostawa�y dzieci silne i odporne. Natura chce ostrej selekcji. Tylko narody podlegaj�ce ostrej selekcji s� narodami dzielnemi�.

Zniesmaczony od�o�y� pras� i podszed� do p�ki w��czy� radio. Zniecierpliwiony czeka�, a� lampy si� rozgrzej�, a potem przesun�� pokr�t�em zielon� wskaz�wk� na Warszaw�. Pog�o�ni� i siad� w fotelu. Komentator podkre�li� wyj�tkowo�� historycznej chwili: �Halo, halo, nadajemy wa�ny komunikat. Dzi� minister J�zef Beck podpisa� w Londynie protok� o dwustronnych gwarancjach polsko-brytyjskich�.

Ann� r�wnie� zaciekawi�a audycja. Stan�a przy Jakubie, trzymaj�c za r�czk� dokazuj�cego Piotrusia.

�Podpisany dokument zobowi�zuje obie strony do udzielenia wzajemnej pomocy militarnej w przypadku agresji� � wyja�ni� spiker. Kiedy przebrzmia�y jego s�owa, wojskowa orkiestra odegra�a hymn pa�stwowy.

Jakub ostentacyjnie wy��czy� radio, lecz Anna nie przej�a si� t� demonstracj�.

� Zapami�taj, to wielka historyczna chwila, Piotrusiu!

� Bo rz�d polski nie ugi�� si� przed niemieckim ultimatum? � zapyta� Jakub.

� Brytyjczycy nie mieli wyj�cia � odpowiedzia�a, nachylaj�c si� nad synkiem.

� Jeste�my jak... � Pr�bowa� znale�� w�a�ciwe s�owo, lecz Anna by�a szybsza.

� Jeste�my i dzi�kuj za to Bogu! � Wzi�a ma�ego na r�ce. � Po osiemnastym wszystko musieli�my sobie wywalczy�. Na zachodzie, wschodzie i po�udniu. Nikt nie da� nam nic za darmo, zw�aszcza tu, we Lwowie.

Nie chcia� wdawa� si� z ni� w polityczne dysputy. Wiedzia�, �e i tak jej nie przekona. Kiedy pojawi�a si� Kasia, Anna demonstracyjnie powiedzia�a na g�os: � Czy tego chcemy, czy nie, Kasiu, musimy by� silni.

� Po co tresujesz dzieci?

� Maj� �y�, jak ty, panie redaktorze, mrzonkami?

Awantura wisia�a na w�osku. Na szcz�cie zegar z kuku�k� przerwa� wymian� zda�, przypominaj�c, �e do wieczornej mszy Wieczerzy Pa�skiej zosta�o ju� tylko p� godziny. Nachmurzeni rozeszli si� po pokojach, by si� przebra�.

Szybko zapomnieli o sprzeczce. Jakub zamkn�� furtk�, a kiedy dzieci odesz�y kilka metr�w przed nich, opowiedzia� Annie o niebezpiecznym zbiegu z Kulparkowa.

� Niedawno by�em na konferencji prasowej. Policja przekaza�a nam list go�czy za Wies�awem Charewiczem. Go�� ma na sumieniu wiele istnie� � wyszepta�.

� Jak to si� mog�o sta�? � Spojrza�a na niego trwo�nie.

� Og�uszy� piel�gniarza, a potem zabra� jego ubranie i si� ulotni�.

� Z�apali go?

� Na razie nie!

� Bo�e! I dopiero teraz mi o tym m�wisz? � spyta�a z wyrzutem.

Anna zawo�a�a Piotrusia i Kasi� i przez ca�� drog� trzyma�a ich za r�ce, rozgl�daj�c si� trwo�nie.

Modulowany g�os ksi�dza podzia�a� na niego usypiaj�co jak mak. Jakub ziewa� ukradkiem, a gdy przymkn�� oczy, przypomnia� sobie pewne zdarzenie sprzed roku. Wraca� wtedy do Lwowa s�u�bow� tatr�. By�a czwarta nad ranem. Jesienna mg�a �cieli�a si� na drodze jak dym ze zgaszonego ogniska. Przekroczy� rogatk� Sichowsk�, otworzy� okno i wystawi� r�k�, by nie zasn��. Brakowa�o ju� nieca�ych stu metr�w do domu na Pohulance, gdy obezw�adni� go o�owiany sen. Ostatkiem si� zjecha� pod grup� klon�w, za skrzy�owanie z ulic� Kopcia. Zamkn�� okno, wyj�� kluczyk ze stacyjki i natychmiast zasn��.

Potem wiele razy pr�bowa� przypomnie� sobie tras�, jak� przejecha�, lecz nie pami�ta� drogi ani mijanych wsi i miasteczek. Wszystko zla�o mu si� w jeden koszmar i nic nie by�o wiarygodne: ani stacja paliw, w kt�rej tankowa�, ani czarny fiat, kt�ry zatrzyma� si� na moment, by odjecha� z piskiem opon, ani stara kobieta w kwiaciastej chustce, z wiklinowym koszem, kt�r� podwi�z� na krzy��wk�. To w�a�nie ona opowiedzia�a mu, �e pod lasem, za stawami rybnymi ch�opi ukrai�scy zam�czyli polsk� rodzin� katolick� i podpalili zabudowania.

Kiedy tam dojecha�, rozjuszona gawied� przeszukiwa�a pogorzelisko. Dw�ch policjant�w sta�o w bezpiecznej odleg�o�ci z przygotowan� do strza�u broni�, czekaj�c na w�tpliwe posi�ki. Zrelacjonowali mu, �e pijani oprawcy wrzucili dzieci le�niczego do gnoj�wki, �on� przepi�owali pi��, a starego rzucili �winiom na po�arcie. Stern uchyli� okno, wyj�� aparat z futera�u i szybko pstrykn�� zdj�cie. Chcia� jeszcze zada� par� pyta� mundurowym, lecz w jego stron� posypa�y si� przekle�stwa i kamienie.

Na d�wi�k dzwon�w koszmarne wspomnienie prys�o jak ba�ka mydlana. Sternowie podnie�li si� z �awek i razem z innymi za�piewali Chwa�� na wysoko�ci. Kiedy zapad�a cisza, przera�liwie zaklekota�y ko�atki i Jakub poczu� na plecach dreszcze.

Mi�kki puch z ptaka, kt�rego niedawno po�ar�, przylepi� mu si� do ��tego dzioba. Pr�bowa� go sczy�ci� szponem. Nakrapiane pi�rko buja�o si� jak delikatne skrzyd�o wa�ki, �askocz�c go w nozdrza. Rozkosz si� sko�czy�a, gdy zza starego lasu nadp�yn�a sk��biona chmura. Deszcz smaga� go, jakby chcia� wyp�dzi� z gniazda. Nie przej�� si�. Czeka� cierpliwie. Roz�o�y� skrzyd�a jak namiot i z dum� spogl�da� na jaja. Wieczorem wiatr ucich� i o�lepiaj�ce s�o�ce wysuszy�o gniazdo, wtedy polecia� nad rzek� i upolowa� t�ustego zaskro�ca, wygrzewaj�cego si� na piaskowej �asze. Kiedy wr�ci� do gniazda, zapad�a noc i pokaza� si� z�oty ksi�yc. Wtedy sta�o si� co� dziwnego: jaja zacz�y dr�e� i na skorupkach pojawi�y si� p�kni�cia. Do �witu zakrywa� skrzyd�ami dwa ma�e cia�ka, kt�re nie wiedzia�y jeszcze, co je czeka.

Pi�tek, 7 kwietnia 1939

Miniony tydzie� zlecia� Sternowi jak jeden dzie�, a przed�wi�teczna gor�czka ostudzi�a zapa� do pracy. W Wielki Pi�tek siedzia� sam w pokoju redakcyjnym, bo Wilga wyjecha�a w �rod� do Warszawy, by odwiedzi� chor� ciotk�. Do po�udnia nic nadzwyczajnego w redakcji si� nie dzia�o. Odebra� kilkana�cie telefon�w, przeczyta� plik depesz, przekartkowa� stos gazet zabranych z sekretariatu. W ferworze pracy pope�ni� artyku� o radiofonizacji. Przypomnia�, �e Lw�w jest pierwszym miastem w kraju, w kt�rym na tysi�c mieszka�c�w zamontowano ju� sto sze��dziesi�t aparat�w radiowych. Wszystko dlatego, �e na kilka dni przed Wielkanoc� zbrodnia lwowska dyskretnie wycofywa�a si� ze szpalt �Kuriera�, robi�c miejsce dla najobrzydliwszej ze zbrodni � ukrzy�owania Chrystusa. Zgodnie z wol� Mania pojawi� si� na rozk�ad�wce wywiad z metropolit� lwowskim, dalej opis ca�unu tury�skiego, potem zaj�czki, jajeczka i przepisy kulinarne na pierogi z kasz� gryczan� i twarogiem. By�a te� loteria �wi�teczna, kt�ra przynosi�a radosn� nowin� pomna�ania pieni��k�w, z czego najbardziej cieszy� si� ksi�gowy Lea.

W po�udnie Stern zaliczy� wyj�tkowo spokojne kolegium, na kt�rym naczelny, ogl�daj�c w zamy�leniu paznokcie, przekaza� im swoje plany na nast�pny tydzie�, a na ko�cu z�o�y� im �wi�teczne �yczenia. Kazia, Badurka, D�ugi, Lea, Stopka, Andrea i sta�ysta podzi�kowali mu serdecznie, czekaj�c z ut�sknieniem na fajrant.

Po odprawie wr�ci� do pokoju i zacz�� si� pakowa�. Przypomnia� sobie, �e ma kupi� solone �ledzie, gdy� reszt� �wi�tecznych zakup�w zrobi�a Magda. Wieczorem z Ann� i dzie�mi wybiera� si� do ko�cio�a. Czeka�a go spowied�, po kt�rej czu� si� zwykle jak zbity pies, a potem droga krzy�owa.

Stern w�a�nie nak�ada� kapelusz, gdy drzwi otworzy�y si� niespodziewanie i do pokoju zajrza�a korektorka, Irena Stopka. Jej mina zdradza�a, �e ma wa�n� wiadomo�� do przekazania, lecz z jakiego� powodu si� kryguje.

Stopka (jakby nas�ana przez de Brie) podesz�a do paprotki i sprawdzi�a, czy jest podlana. Machinalnie otrzepa�a palce z ziemi i oznajmi�a, �e szef ostatnio zmieni� si� na lepsze i da� jej nadziej� na dalsz� prac�, bo zauwa�y�, jak bardzo si� stara.

Jakub zaproponowa� jej kaw�, lecz korektorka wym�wi�a si� robot�. W ko�cu nie wytrzyma�a i zapyta�a, czy przyjrza� si� dzi� Andrei.

� Zawsze mi si� podoba�a � odpowiedzia� bez zastanowienia, przypominaj�c sobie nieziemskie, wiolonczelowe kszta�ty kole�anki odpowiedzialnej za og�oszenia.

� Nie o to mi sz�o. � Korektorka zareagowa�a mysim �miechem. Ubrana jak pensjonarka, kt�ra przeprasza, �e �yje, niemal przezroczystymi palcami obraca�a nerwowo guzik pod szyj�.

� Wi�c o co? � Jakub nie bardzo wiedzia�, co odpowiedzie�. Stopka wygi�a si� i pokaza�a na brzuch.

� Niemo�liwe!

� A jednak! Od kilku dni wymiotuje w �azience, m�wi� panu, b�dzie z tego jeszcze niez�a afera!

� Kto jest szcz�liwym tatusiem?

� Ale� pan ciekawy. Nie by�o mnie tu i nic nie m�wi�am � rzuci�a ostrzegawczo i ulotni�a si�, drobi�c kroki.

Ma�kiewicz, nikt inny, tylko Manio, przemkn�o mu przez my�l. Nie zazdro�ci� mu ani go nie gani�. Nie dziwi� si� te� Stopce, zgorzknia�ej trzydziestodwuletniej pannie, �e chce by� s�dzi� w cudzej sprawie. Wcze�nie posiwia�a, z paj�czyn� kurzych zmarszczek od ci�g�ego �l�czenia nad tekstami, coraz cz�ciej szuka�a pocieszenia w alkoholu. Ka�dy d�wiga sw�j krzy�, jak umie, pomy�la�, zamykaj�c pok�j. On te� mia� swoje problemy. Chor� i nieporadn� matk�, starzej�cego si� ojca i na dodatek �limacz�ce si� �ledztwo ze Szcz�ciarzem w tle.

Wreszcie by� wolny. Powiesi� klucz w kantorku, po�egna� Zenona, pozdrowi� sprz�taczk� Rozali�, samotn� matk�, kt�ra utrzymywa�a tr�jk� dzieci, i wyszed� na t�tni�c� �yciem ulic�.

W pasa�u Mikolascha kupi� tuzin t�ustych solonych �ledzi i skierowa� si� w stron� ulicy Kopernika. Wyszed� na placu Mariackim i gdy czeka� na tramwaj, nie wiedzie� dlaczego przypomnia� sobie przygotowane przez Andre� og�oszenie, kt�re ukaza�o si� przedwczoraj w �Kurierze� � �Bli�niaki: dziewczynk� 4-letni� i ch�opczyka 4-letniego oddam inteligenckiej rodzinie na w�asno��. Listy kierowa� do �Sieroty�.

Sobota, 8 kwietnia 1939

Postawny m�czyzna wyszed� z cienia. Zostawi� koszyczek z wiktua�ami na brzegu marmurowego schodka i schowa� si� za filarem. S�uchaj�c przejmuj�cego kazania ksi�dza o bolesnej prawdzie o �mierci, pomy�la�, �e jajo kurze niewiele r�ni si� sk�adem od jaja or�a. W jednym i drugim przypadku ma si� do czynienia z bia�kiem, ��tkiem i komor� powietrzn�. Na ��tku znajduje si� tarcza zarodka i skr�tka. Bia�ko jest roztworem koloidalnym bia�ek, soli mineralnych i cukr�w, zamkni�tych w skorupie wy�cielonej b�on� pergaminow�. Skorupa sk�ada si� g��wnie z w�glanu wapnia.

Przerwa� rozmy�lania i ukradkiem spojrza� na zegarek. Gdy kazanie si� sko�czy�o, lekko pochylony ruszy� po swoj� �wi�conk�. Obieca� komu�, �e nied�ugo wr�ci.

Stern by� dumny, gdy Kasia stawia�a ich koszyczek na szerokiej �awie, mi�dzy innymi udekorowanymi koszyczkami. C�rka pierwszy raz sama ozdobi�a go li��mi bor�wek, kt�re wplot�a w wiklin�. Wyprasowa�a te� serwetk� i u�o�y�a na niej przygotowane przez Ann� wiktua�y.

Ksi�dz przypomnia� m�cze�sk� �mier� Chrystusa i zm�wi� kr�tk� modlitw�. Potem pokropi� jaja, chleb, szynk� i s�l wod� �wi�con�. Jakub spojrza� dyskretnie na zegarek. Za dwadzie�cia cztery godziny zaczyna� si� mecz Pogoni z Bratislav�. Nie by� zagorza�ym kibicem lwowskiego klubu, lecz D�ugolato kupi� ju� bilety na to niecodzienne widowisko i um�wi� si� z nim przy bramie wej�ciowej na niedziel� i poniedzia�ek. Jakub wymy�la� spos�b, by przekona� Ann�, �eby pozwoli�a mu wyrwa� si� z domu. Najlepszym, bo wielokrotnie sprawdzonym, by�a wsp�lna wizyta z dzie�mi u te�ci�w. Postanowi� trzyma� si� tej wersji.

Wtorek, 11 kwietnia 1939

� Puk-puk! Otw�rzcie! Przynios�em wam wielkanocne jajeczka! � zawo�a� D�ugi, wchodz�c do pokoju �kryminalist�w�. Zdziwiony, �e nie zasta� Wilgi, postawi� koszyczek na jej biurku i przysiad� na krze�le, starannie poprawiaj�c kanty.

� Jak wra�enia po meczach? � zapyta�.

� Mo�e by�.

� A� tak, Kuba, �le?

� Fatalnie � odpowiedzia� Jakub, przypominaj�c sobie poniedzia�kow� awantur�, po tym jak wr�ci� do domu pod dobr� dat�.

� Ofiary musz� by�, w�a�nie taki jest, bracie, sport! � skwitowa� Okularnik, nie odst�puj�c Sterna. � Chyba nie �a�ujesz, �e si� ze mn� wybra�e�?

Stern burkn�� co� w odpowiedzi.

� Bo�e, co to by� za mecz? � rozp�ywa� si� D�ugolato. � CSK Bratislava pad�a jak kawka. Pogo� dwa razy g�r�. Zaskoczenie zupe�ne. Oto, co mog� zdzia�a� twarde ty�y i skuteczny napad! Dwa do jednego w pierwszym, a w rewan�owym dwa do jaja. Ten wynik przejdzie, bracie, do historii Leopolis. Co o tym s�dzisz?

Stern kolejny raz nie odpowiedzia�. Przypomnia� sobie za to spotkanie z Andrzejem Zi�b�. Trafili na siebie w przerwie meczu przy bufecie i zd��yli wydudli� po halbie. Rozgor�czkowany gliniarz napomkn�� mu o �ledztwie.

� Sprawa Szcz�ciarza zatacza coraz szersze kr�gi. Wydarzenia nabra�y nies�ychanego tempa i ca�kiem mo�liwe, �e b�dziesz mi, Kuba, nied�ugo potrzebny.

� A mo�e ty mnie? � rzuci� w odpowiedzi. Zi�bie spodoba� si� ten dowcip.

Przerwa� rozmy�lania. Redaktor sportowy przeanalizowa� obron� S�owak�w i wytkn�� b��d s�dziego.

� No, tak. Cisza w domu to chyba jedyna korzy�� ze starokawalerstwa � podsumowa� filozoficznie i wyszed� na korytarz, pod�piewuj�c hymn Pogoni: Jeden lubi kurcz� z ro�na, drugi piwem pasie brzuch.

� Nasz idea�: pi�ka no�na � podj�� bezwiednie Stern � wieczna walka, wieczny ruch.

Wilga zjawi�a si� w pokoju redakcyjnym kr�tko po pierwszej i zdziwiona zapyta�a o stoj�cy na jej biurku koszyczek. Kiedy Stern wyja�ni�, �e by� jej cichy wielbiciel, podnios�a s�uchawk�, po��czy�a si� z dzia�em sportowym, by podzi�kowa� D�ugiemu za �wi�teczny prezent. Potem wyj�a talerzyki i po�o�y�a na nich kawa�ki lukrowanego makowca. Gdy Stern delektowa� si� ciastem Okularnika, de Brie zrelacjonowa�a mu porann� wypraw� do prosektorium.

Przyzna�a, i� liczy�a na to, �e w zak�adzie medycyny s�dowej przy Piekarskiej spotka swego znajomego, pana Artura Kozieczk�, lekarza z zespo�u profesora Sieradzkiego, kt�ry w wi�kszo�ci przypadk�w sam przeprowadza� sekcje, lecz ten jak na z�o�� wyjecha� na urlop. Trafi�a na m�odziutkiego asystenta, kt�ry wyra�nie by� zak�opotany jej naj�ciem. Dopiero co sko�czy� zaj�cia i wybiera� si� do miasta na obiad, wi�c zamieni�a z nim ledwie kilka s��w, po czym jej rozm�wca wsiad� na motocykl i odjecha�.

� Chcia�am pozna� wyniki bada� z sekcji noworodka przed prokuratorem. Chc� ci, Kuba, udowodni�, �e...

� Jak si� nazywa tw�j nowy znajomy? � przerwa� jej Stern, oblizuj�c palce z lukru.

� Oskar Frycz � rzuci�a, nie wiadomo dlaczego czerwieni�c si�.

� A wi�c wiem ju�, �e tw�j m�ody koroner ma na imi� Oskar.

� M�j?

Jakub nie odpowiedzia�. Podszed� do okna i oparty �okciami o parapet obserwowa� grupk� os�b czekaj�cych na tramwaj na przystanku przy Legion�w. Wysoki jegomo�� z teczk�, dwie kobiety w kapeluszach i m�czyzna w granatowym kombinezonie zbieraj�cy �mieci do worka. By� jeszcze �o�nierz spaceruj�cy wzd�u� peronu, kt�ry po doj�ciu do s�upka z rozk�adem robi� przepisowy zwrot, jakby sta� na warcie. Statystycznie bior�c, kt�re� z tej pi�tki niecierpliwie czeka na jego nowy tekst. Tekst o pechowym Szcz�ciarzu i o jego ma�ej c�reczce, kt�ra przepad�a bez �ladu.

� Czy ten, jak mu tam, Oskar chwali� ci si�, �e bada� poszatkowane cia�o kr�lika? � zapyta�, prze�ykaj�c makowiec. � Mo�e na jego szkie�ko mikroskopowe trafi�a sier�� i fragment ogona?

� Bzdury pleciesz! � Odstawi�a z hukiem sw�j talerzyk. � To profesjonalista. Wykona� ju� samodzielnie kilkana�cie fachowych analiz.

� Nie wiedzia�em, �e krojenie trup�w to profesja � powiedzia� Stern zjadliwie, obracaj�c si� do niej.

Wilga wzi�a g��boki oddech, by nie da� si� sprowokowa�.

� To cz�owiek z pasj� � zacz�a niespokojnie. � Pisze prac� o st�eniach po�miertnych. Obieca�, �e poka�e mi zbiory preparat�w medycznych i...

� Co, i...

� Um�wi�am si� z nim za tydzie� � zako�czy�a, wkr�caj�c papier do maszyny.

Stern nie zamierza� si� z ni� d�u�ej droczy�, bo przypomnia� sobie nagle o kim�, kto m�g�by mu pom�c w rozwik�aniu zagadki. Ubra� si� po�piesznie i wyszed�, salutuj�c zdziwionej Wildze do kapelusza.

Dochodzi�a trzecia, gdy wszed� do budynku szpitalnego przy Piekarskiej. Zd��y� w ostatniej chwili, bo Mosze Halewi by� ju� spakowany i czeka� tylko na wypis. Jego drewniana walizka (podobna do tej, jak� chowa� Szcz�ciarz w swojej pracowni) sta�a w gotowo�ci przy drzwiach. Tym razem luftmensch nie by� sam. W ciasnej salce przy parawanie siedzia� na taborecie jego przyrodni brat Szmul, kt�ry przyjecha� z Jaworowa. Na oko by� starszy od Mosze o kilkana�cie lat. D�uga siwa broda upodobnia�a go do �wi�tka. Ubrany by� tradycyjnie, w czarny jedwabny cha�at przewi�zany pasem, a na nogach mia� bia�e po�czochy i p�ytkie trzewiki zapastowane na czarno. Jego g�ow� ozdabia�a bia�a szyde�kowa jarmu�ka.

Troskliwy Szmul przywi�z� bratu �wi�teczn� mac�, gdy� wczoraj min�� ostatni, si�dmy dzie� Pesach, wielkiego �ydowskiego �wi�ta, na pami�tk� przej�cia przez Morze Czerwone. Niestety, Halewi nawet jej nie spr�bowa�, bo wed�ug wskaz�wek lekarza m�g� spo�ywa� jedynie p�yny, przeciery i, co najwy�ej, studzienin� ciel�c�.

Gdy Mosze us�ysza�, �e Myko�a Pronobis zosta� zmielony w m�ynie, podni�s� si� na poduszce, a na wie��, �e Wiktora �ele�nika zamordowano z zimn� krwi� w jego w�asnym gabinecie adwokackim, a� przysiad� na ��ku.

Okaleczony nie by� w stanie m�wi�, wi�c redaktor, jak poprzednio, poda� mu notes i pi�ro, z pro�b�, by pom�g� mu rozwik�a� zagadk�. D�u�sz� chwil� trwa�o, zanim chory wykona� szkic z obja�nieniami. W notesie pojawi�a si� rzeczka, las, mg�a, g�ry. Wyros�y te� sylwetki �o�nierzy. Nieporadnie narysowane i ustawione w polach jak na szachownicy. Legenda ze strza�kami nie pozostawia�a w�tpliwo�ci: Myko�a Pronobis sta� na warcie. Obok niego wida� by�o skulonego �o�nierza, przedzieraj�cego si� przez g�stwin� krzak�w.

� To Pronobis og�osi� alarm? � zapyta� Stern. � Czy to on pe�ni� wart� w dniu, w kt�rym uj�to wojaka wracaj�cego z lewizny?

Mosze przytakn��.

� A ci dwaj �o�nierze siedz�cy za sto�em to kto?

�Wiktor �ele�nik i Sylwester Bal. To jest s�d polowy� � napisa� Mosze.

� Przy tej strza�ce dopisa� pan, �e oficerem, kt�ry nadzorowa� egzekucj�, by� Sylwester Bal? � Stern z�apa� si� za g�ow�.

�To w�a�nie on by� tym austriackim oficerem, kt�ry o �wicie zorganizowa� ten haniebny pokaz� � obja�ni� Halewi.

� Zna�em go potem z innej strony. S�ysza�em, �e w latach dwudziestych za�o�y� jak�� korporacj� studenck�, z kt�rej wkr�tce zdefraudowa� pieni�dze. A Franz Kinzel? � Stern obr�ci� si� do chorego.

�Sk�d pan zna to nazwisko?� � nagryzmoli� Mosze.

� Znalaz�em je w zeszycie krawca. To nie przywidzenie! � upiera� si� Stern, gdy Halewi kr�ci� g�ow�.

�Franz Kinzel to ten dezerter, kt�rego o �wicie powiesili! � nabazgra� chory. � Nie potrzebuje garnituru kto�, kto le�y p�tora metra pod ziemi�, zawini�ty w prze�art� przez robaki pa�atk�.

� Czy Bal by�by zdolny do... Wie pan, o co mi chodzi? Sam pan m�wi�, �e prawie ka�dy by� u niego zad�u�ony. On wystawia� rachunki, a tym, co si� sp�niali, odp�aca� po swojemu.

Mosze si� zamy�li�. W notatniku pojawi�o si� kr�tkie zdanie: �Ca�kiem mo�liwe, ale jest jeszcze jedna osoba, kt�rej pan nie wymieni��.

� Niech pan przestanie bawi� si� ze mn� w kotka i myszk� � wycedzi� Stern ze z�o�ci�.

Mosze patrzy� cynicznie na redaktora, odwdzi�czaj�c mu si� za poprzednie upokorzenia.

� Mam zgadywa�?

Chory �ypn�� na niego prawym, zdrowym okiem.

� Charewicz? � rzuci� Stern bez zastanowienia.

Zdziwione spojrzenie Halewiego oznacza� mog�o tylko jedno � �e trafi�. �Bal i Charewicz � napisa� � przeciwnicy na �mier� i �ycie�.

� Nie rozumiem? Co ��czy�o Charewicza z Balem?

Mosze sarkn��. W notesie Sterna pojawi�o si� po d�u�szej chwili kilkana�cie zda�: �Charewicz by� kiedy� przyjacielem Sylwestra Bala. Jego pupilkiem. Razem pili i �ci�gali od �o�nierzy haracz, by gra� w cymbergaja. By� lekarzem wojskowym w naszej jednostce i takim samym sk... jak Bal, kt�ry wieczorami zamienia� si� w anio�ka wygrywaj�cego przy ognisku na organkach Stille Nacht. Robi� operacje na �ywca i pok�tnie sprzedawa� leki. Pope�ni� jednak jeszcze jeden niewybaczalny b��d, bo jako jedyny z ca�ej kompanii uj�� si� za dezerterem. No i Bal znalaz� wreszcie pretekst. Bo nie mog�o by� dw�ch r�wnych w jednym oddziale. Oberlejtnant zwo�a� s�d kole�e�ski. Zapad� wyrok: �mier� cywilna, wykluczenie. Mo�e to nie jest wa�ne, lecz Charewicz jest przechrzt�. Jego prawdziwe nazwisko to...�.

Mosze szykowa� si� ju� zdradzi� tajemnic� zbiega z Kulparkowa, lecz do salki wesz�a piel�gniarka z lekarzem, kt�rzy poprosili go�cia, by zostawi� ich samych z poszkodowanym.

Jakub spacerowa� wzd�u� korytarza, zastanawiaj�c si� nad spraw�. Halewi wiedzia� o wszystkich, lecz z jakiego� powodu zachowa� t� wiedz� dla siebie. To on odnotowa� wyrok na dezerterze, bo by� pisarzem kompanijnym. Bal, Charewicz, �ele�nik, Pronobis i tajemniczy Kinzel, przy kt�rym brakowa�o obja�nie�. Zapomniany epizod wojenny sprzed �wier� wieku wci�� dawa� o sobie zna�.

Kiedy robi� kolejny nawr�t wzd�u� zielonej lamperii, min�li go lekarz i piel�gniarka.

� Ci policjanci z dochodzeni�wki my�l�, �e wszystko im wolno � us�ysza� k��liw� uwag� piel�gniarki.

� M�wi�em sto razy, siostro, �eby ich bez mej zgody nie wpuszcza�!

Stern u�miechn�� si� pod nosem. Wkr�tce na korytarzu pojawi� si� Szmul z walizk�. Obok niego sta� zmizerowany, zgarbiony Halewi. Szmul przy�o�y� palec do ust.

� Bardzo prosz� pana Sterna, by nie zadawa� wi�cej pyta�. Pan nie jeste� rodzina, �eby wtr�ca� si� w nasze sprawy.

Mosze schodzi� powoli po schodach, trzymaj�c si� por�czy. Zatrzymywa� si� i g�o�no oddycha� przez nos. Przy dy�urce jego brat przystan�� i niespodziewanie wyj�� z kieszeni cha�ata siw�, zaklejon� kopert�.

� To dla pana, panie Stern. Mosze �egna pana grzecznie. Prosz� ju� go wi�cej nie nachodzi�.

Po�egnali si� szybkimi u�ciskami r�k, a potem bracia wsiedli do czekaj�cej doro�ki i odjechali, jakby uciekali z zad�umionego miasta.

Jakub przysiad� na �awce i niecierpliwie rozdar� brzeg koperty. Wyj�� z�o�on� na p� kartk�.

�Przepraszam, panie Stern, �e Pana ok�ama�em � przeczyta�. � Dopiero teraz wiem, �e mog�em Panu zaufa�. Jutro rano wyje�d�am z bratem do Jaworowa, bo tu nie mia�bym ju� �ycia. Prosz� p�j�� na Zielon�. W suterenie przy fotografie Lesickim mieszka Sara Berger, moja przyszywana ciotka, i jej m�� Chaim. Niech Pan im poka�e t� kartk�, a przekona si� Pan, �e Lea jest ca�a i zdrowa.

PS Zdj�cia Lei zrobi� L. dla B., a ten go za to szanta�owa�. To by�a ostatnia rolka, kt�rej L. nie zd��y� wywo�a�. Ja by�em tylko po�rednikiem i do�� ju� za to odpokutowa�em�.

�roda, 12 kwietnia 1939

Rano poszed� do naczelnego.

� Nie �yj�: Lille, Pronobis i �ele�nik. To nie mo�e by� zbieg okoliczno�ci. Wszyscy byli w austriackim wojsku, w jednym pu�ku, w tej samej kompanii. Teraz kolej na...

� S�u�yli w austriackim wojsku? A c� to, Kuba, za rewelacja? Przed czternastym prawie wszyscy m�odzi m�czy�ni we Lwowie nosili austriackie mundury! Prosz� ci� o prawdziwe dowody! � perorowa� Ma�kiewicz. � Samob�jstwo alkoholika, nieszcz�liwy wypadek, w ko�cu zab�jstwo w afekcie, bo takie dotar�y do mnie plotki. Ka�da ze spraw toczy si� swoim biegiem i nie ma z pozosta�ymi zwi�zku.

� By�em wczoraj u Halewiego. Tu s� jego notatki, wszystko jest jasne, czego chcesz wi�cej?

� Urojenia pot�uczonego �yda i twoja wybuja�a wyobra�nia to jeszcze nie dow�d! Zabierasz si� do sprawy od dupy strony. A propos dupy, czy wiesz, kto j� wynalaz�?

� Kto?

� Uczony radziecki Wo�ow.

Stern nie mia� ochoty na g�upie �arty.

� A co wed�ug ciebie jest tym niezbitym dowodem? � zapyta� nachmurzony.

� Kuba, nie dam do gazety twoich w�tpliwych odczu�, na kt�rych par� razy da�e� mi si� przejecha� jak na rzadkim g�wnie. Wr��, je�li znajdziesz mocne dowody, a teraz � spojrza� wymownie na zegarek � tw�j czas si�, niestety, sko�czy�!

Stern wyszed� od Mania jak niepyszny. Na szcz�cie nie zd��y� opowiedzie� mu o ma�ej Lei. Nie chcia� te�, by ktokolwiek dowiedzia� si� o zdj�ciach kompromituj�cych ma�� i jej kole�anki z podw�rka, wi�c odci�� dopisek Halewiego od listu, podar� na drobne kawa�ki i wyrzuci� do kosza.

� Zrobi�am grafik � powiedzia�a Wilga, patrz�c spod oka na markotnego Jakuba.

� Co za grafik?

� Zdarze�, kt�re nas zajmuj� od pocz�tku marca. Uk�adaj� si� w logiczny ci�g.

� Co masz na my�li? � zapyta� poruszony.

� Pewien klucz, jakby...

� Jakby co? Dlaczego nie ko�czysz? � Patrzy� pob�a�liwie, na�laduj�c ton Mania.

� Mo�e si� myl�, je�li tak, to mnie popraw. Zauwa�y�am pewn� prawid�owo��: ofiary w naszych �ledztwach wyst�puj� zawsze po sobie, nigdy jednego dnia.

� Co to ma za znaczenie?

� A gdyby...

� Przesta�! Chcesz powiedzie�, �e stoi za nimi ta sama osoba? Naczyta�a� si� Conan Doyle�a i Christie! Przed samob�jstwem Lillego by�o dziesi�tki nieszcz�liwych wypadk�w, morderstw i zagini��. Kto� wpad� pod tramwaj, a inny si� wykrwawi�, bo przeci�� sobie t�tnic� rozbit� szyb�. Przyjd� nast�pne �tragedie, bo �wiat si� dzi� nie ko�czy i nie ma w tym �adnego prawa serii. Zapami�taj, tw�j grafik to czyste szale�stwo.

� Bo mamy do czynienia z szale�stwem! � upiera�a si� Wilga. � Prosisz o przyk�ady? � Si�gn�a do torebki po notes. � S�u�� uprzejmie: dwuletni Szymon zagin�� na Zniesieniu, a p�toraroczny Patryk na Skni�owie � odczyta�a. � Trzyletni Damian na stacji w �yczakowie, a sze�ciomiesi�czn� R�� kto� zabra� z w�zeczka niedaleko st�d, na Sykstuskiej, gdy matka robi�a zakupy. Mam wylicza� dalej? � Od�o�y�a na bok notes.

� To jeszcze nie pow�d, by �mier� Szcz�ciarza, Pronobisa i �ele�nika wi�za� z tymi przypadkami.

� A ja nie widz� powodu, by czeka�, a� ma�a sama si� odnajdzie.

� Wi�c przeczytaj to! � Jakub wyj�� z kieszeni przyci�ty list Halewiego i z tajemnicz� min� poda� de Brie.

Dwa razy przeczyta�a wiadomo�� i przez kilka sekund milcza�a jak zamurowana.

� Bo�e... To znaczy, �e Lea �yje?

� �yje i twoje prawo serii nie ist-nie-je! � zakomunikowa� sucho.

� Chcia�abym to, Kuba, sprawdzi�.

� Sama? � spojrza� na ni� pytaj�co.

� Dam sobie rad�. Nic mi chyba nie grozi � doda�a szybko.

� B�d� ostro�na � pogrozi� jej palcem jak rodzic i wyszed� na kolegium.

Zamar�a. Zacisn�a ze z�o�ci pi�ci i obieca�a sobie, �e zaraz po odprawie uda si� pod wskazany przez Halewiego adres.

Salope to naj�agodniejszy epitet, jaki cisn�� jej si� na usta.

Dobry humor go nie opuszcza�. Zaliczy� bez wpadki kolegium, a potem odwiedzi� rodzic�w. Z poczuciem dobrze spe�nionego obowi�zku zostawi� im jedzenie i pieni�dze. Na odchodne ojciec przypomnia� mu o lekarstwach. Preparat na stany l�kowe matki m�g�by z �atwo�ci� naby� u Anny w aptece, ale obawia� si� g�upich plotek. Pomy�la� automatycznie o doktorze Wawdyszu z Kulparkowa, u kt�rego matka niedawno si� leczy�a. Postanowi� go odwiedzi� i w tym celu uda� si� na poszukiwanie doro�ki.

Z Kazimierza Wielkiego dotar� w kilka minut na plac Krakowski. Z daleka dostrzeg� woln� doro�k�, lecz gdy do niej zmierza�, wpad� na hande�esa z rozk�adanym kramem. Brodaty dziad siedzia� na chodniku i jad� cebul�, zagryzaj�c j� chlebem. Przed nim na drzwiczkach wyj�tych z jakiej� szafki le�a�a po�amana r�owa parasolka z bambusow� r�czk� i trzy pary wyko�lawionych m�skich but�w. Na kolanach starozakonnego spoczywa�a opas�a ksi�ga, kt�r� handlarz za�o�y� szczypiorem.

� I to jest ten galanty sklep, kt�rego pan od rana poszukujesz, ha? � zwr�ci� si� niespodziewanie do Sterna.

� Powiedzmy, �e tak � powiedzia� Stern, dotkni�ty uszczypliwo�ci� starego.

� I powiedzmy sobie otwarcie, �e szukasz pan r�owej damskiej parasolki i od nowych but�w masz pan na palcach nagniotki?

� To te� sobie powiedzmy � odpar� ch�odno redaktor, pr�buj�c omin�� zawalidrog�.

� No to ja co� dla pana zaproponuj�, a� si� pan sam zdziwisz � ci�gn�� �yd, wbijaj�c z�by w cebul�.

� Co to b�dzie?

� Ajajaj! To b�dzie m�dre s�owo na ca�y dzie� dla niecierpliwego eleganckiego pana.

Hande�es przewr�ci� kartki ksi�gi i przeczyta� hebrajski cytat, kt�ry szybko przet�umaczy�: �Nie pluj pan do studni, bo nie wiadomo, czy nie b�dziesz jeszcze musia� z niej pi� wody�.

Stern u�miechn�� si� cierpko i, uchyliwszy rondo kapelusza, zamacha� �wawo na fiakra.

Nie lubi� �ysego medyka, na kt�rego g�owie b�yszcza�y kropelki potu niczym rosa na li�ciach kapusty. M�czyzna o posturze orangutana od samego wej�cia bawi� si� z nim jak kot z mysz�, pozwalaj�c sobie na obra�liwe wycieczki.

Andrzej Maria Wawdysz doskonale go pami�ta�. Wypyta� o zdrowie matki, a potem ojca, kt�rego zimowa akwarelka wisia�a na �cianie za jego plecami.

Stern u�miechn�� si� p�g�bkiem. W gabinecie sta�y na p�kach zalane formalin� eksponaty, przypominaj�ce przetwory w wekach. Male�kie dziecko z p�powin� wydawa�o si� unosi� w p�ynie jak nurek szukaj�cy zatopionych skarb�w. Tu� obok spreparowana d�o� wyci�ga�a do Sterna na przywitanie sze�� szponiastych palc�w. By� te� m�zg ludzki, z dziwnym wg��bieniem, wygl�daj�cy jak miniaturowa Piaskowa G�ra, rozryta przez kopaczy. Ta osobliwa wystawa zaaran�owana przez medyka nie nastraja�a do rozm�w.

� Widz�, �e m�czy pana jaka� okropna my�l, kt�ra nie jest zwi�zana z chorob� pana mamusi � powiedzia� doktor, wypisuj�c recept� i przystawiaj�c piecz�tk�. � My�la�em, �e zapyta mnie pan o uciekiniera?

� Dlaczego?

� Przed panem byli tu ju� inspektor Zi�ba, a wcze�niej jaki� pobudliwy komisarz z komendy miejskiej, co ci�gle gada� po �acinie. Wybaczy pan, lecz nie pami�tam nazwiska. I ka�dy oczekuje ode mnie cud�w.

� Ja nie! � odpar� Stern, wstaj�c z krzes�a.

� A wi�c nie jest pan ciekaw, do czego jest zdolny nasz zbieg�y pacjent?

Stern przysiad� nerwowo na krze�le. Czeka�. Z ka�dym s�owem wypowiadanym przez psychiatr� t�a�, jakby za plecami czai� si� uwolniony z kaftana Wies�aw Charewicz. Us�ysza� o trudnym dzieci�stwie, o matce, kt�ra zostawi�a go zaraz po porodzie i uciek�a z kochankiem, o wychowaniu przez zgorzknia�� ciotk�, o jakich� makabrycznych wspomnieniach z domu dla sierot prowadzonego przez siostry zakonne. O gwa�tach, sadystycznych praktykach, jakich podobno by� �wiadkiem, lecz ani s�owa o ojcu, zupe�nie jakby w gr� wchodzi�o niepokalane pocz�cie.

� Obowi�zuje mnie tajemnica lekarska, ale nie zdradz� jej, gdy delikatnie napomkn� o niezwyk�ej idee fixe naszego pacjenta.

� Jakiej?

� Chce zbawi� �wiat. Do tego w pojedynk�! On nie jest prymitywnym zabijak�. To zbrodniarz marzyciel. Potrafi budowa� sw�j plan metodycznie jak �redniowieczny architekt katedr�. Ostatnio radykalnie zmieni� wygl�d. Zgoli� brod�, zapu�ci� w�sy. Wyra�nie odm�odnia�. Jest niebywale sprawny fizycznie, dzie� w dzie� �wiczy� szwedzk� gimnastyk�. Co dziwniejsze, zacz�� chodzi� do naszej kaplicy szpitalnej na msze. Ksi�dz chwali� go, �e sumiennie odmawia� r�aniec. Interesuje go medycyna i czyta z zainteresowaniem medyczne ksi��ki.

� Jak...

� Jak uciek�? � Wawdysz spojrza� surowo. � Nawet pan by si� nabra�, panie redaktorze. Ulepi� z czarnego chleba fenomenaln� replik� browninga i sterroryzowa� tym piel�gniarza. Facet grzecznie podni�s� r�czki, no i wtedy dosta� solidnego kopa w jaja. Nasz zbieg przebra� si� w jego ubranie i niezatrzymywany wyszed� z oddzia�u. Po drodze zajrza� do magazynu medycznego i wyni�s� torb� z narz�dziami chirurgicznymi. Odwiedzi� jeszcze warsztat obs�ugi technicznej. Ukrad� in�ynierowi Szwedowi ubranie i motocykl. Krew i cierpienie nie s� dla niego przeszkod�, lecz jeszcze silniej motywuj� do zbrodniczego fina�u. Kiedy zbudzi si� w nim bestia, lepiej, panie Jakubie, zej�� mu z drogi.

Jakub wsta� i podzi�kowa� doktorowi za wyja�nienia. Zabra� z biurka recept� i schowa� j� do portfela. Wawdysz �ledzi� za nim wzrokiem.

� Gdyby pan go spotka�, prosz� go ode mnie pozdrowi� � zako�czy�.

� Kogo?

� Rzecz jasna Charewicza.

Rozmowa wprawi�a go w dziwny niepok�j. Zbieg� z ganku na szutrow� alejk�, min�� dwie ozdobne kamienne kule, lecz nie uszed� pi�ciu krok�w, gdy kto� zawo�a� go po nazwisku.

Obr�ci� si�. Przed nim sta� wysoki, �ylasty piel�gniarz, ten sam, kt�rego widzia� przed rokiem, w czasie odwiedzin u matki.

� Wiem o czym�, co mo�e si� panu redaktorowi przyda� � rzuci�, odci�gaj�c go za doro�k�, jakby si� ba�, �e kto� mo�e zobaczy� ich razem.

Stern nadstawi� uszu.

� Domy�lam si�, kto podrobi� piecz�tk� doktora Wawdysza na przepustce, a mo�e nawet pom�g� mu uciec � doda�.

Gdy piel�gniarz opisa� mu wygl�d m�czyzny, redaktor zaniem�wi�.

� M�wi pan, �e by� chudy i na lewym oku mia� bielmo.

� Nie zapomina si� takich kreatur. �yd gapi� si� na mnie tym zdrowym, �widruj�cym okiem, jakby szydzi�.

Portret pasowa�, wypisz wymaluj, do Mosze Halewiego.

� Nie myli si� pan?

� Sk�d. W czasie pobytu Charewicza na oddziale nikt pr�cz tej �az�gi nie odwiedza� go. Tu chorzy latami ogl�daj� siebie albo �ciany. Rodziny dawno si� ich wyrzek�y.

� Dlaczego pan mi o tym m�wi? � zapyta� Jakub, obserwuj�c zatroskan� twarz sanitariusza.

� Kiedy przysz�a policja, zrobili ze mnie koz�a ofiarnego. Powiedzieli, �e by�em z nim w zmowie. Zabrali mi premi� i obni�yli pobory. Pu�owica niedawno straci�a prac� w gilzach, a do wykarmienia cztery g�odne g�by. Prosz�, niech mi pan, panie redaktorze, pomo�e.

Stern obieca� zaj�� si� spraw� i podzi�kowa� piel�gniarzowi za cenn� informacj�. Kiedy wraca� do miasta doro�k�, jeszcze d�ugo czu� u�cisk monstrualnej, �ylastej d�oni.

Wilga zatrzyma�a si� na Zielonej, obok atelier fotograficznego, kt�rego witryn� zdobi�y zdj�cia m�czyzn i kobiet w gustownych kapeluszach. Wyj�a z torebki list Halewiego i jeszcze raz przebieg�a go wzrokiem. Policzy�a w my�li do trzech, a potem zesz�a po zdeptanych schodkach do sutereny i zapuka�a do drzwi ob�a��cych z farby. Kiedy si� zastanawia�a, czy nie lepiej by by�o, gdyby to Stern sta� na jej miejscu, drzwi si� otworzy�y i pokaza�a si� w nich ruda kobieta z t�uczkiem do mi�sa w d�oni.

� Pani Sara Berger?

� A bo co?

� Mi�o mi pani� pozna� � zacz�a. � Przychodz� od Mosze Halewiego.

� Nie znam �adnego Mosze Halewiego � odparowa�a bezczelnie ruda.

� Jest pani jego ciotk� � wyrwa�o si� Wildze.

� Dobrze wiem, czyj� jestem ciotk�, ale akurat tego b�karta nie pami�tam! � stwierdzi�a, przek�adaj�c t�uczek z r�ki do r�ki.

Za plecami kobiety pokaza�a si� rozczochrana m�ska g�owa.

� Gada, �e od Halewiego � powiedzia�a cicho, nie obracaj�c si�.

� Mo�e kwatery szuka? � zapyta� m�czyzna, z zaci�ciem d�ubi�c w wielkim jak kartofel nosie.

De Brie sta�a niezdecydowana, zastanawiaj�c si�, jak zako�czy� niefortunnie rozpocz�t� rozmow�.

� Chcia�am przekaza� pozdrowienia Lei.

Na d�wi�k imienia dziewczynki m�czyzna odsun�� kobiet� na bok, robi�c niespodziewanie przej�cie.

Wilga zawaha�a si�, to wystarczy�o, by m�czyzna stan�� za jej plecami.

� Niech wejdzi � rzuci�a kr�tko gospodyni, wykrzywiaj�c usta w sztucznym u�miechu. � Syrdeczni zapraszamy.

� Nie widzi, �e muchy lec�? � us�ysza�a s�owa zach�ty gospodarza.

� Boi si� czego? � Oczy kobiety poruszy�y si� nerwowo za grubymi, napuchni�tymi powiekami.

Drzwi zatrzasn�y si� z hukiem, ledwie tylko wesz�a za pr�g. Wilga ujrza�a przed sob� jednoizbow� ciemn� nor�, wype�nion� bambetlami, z niezas�anym �elaznym ��kiem, na kt�re pada�o blade �wiat�o z ma�ego umieszczonego pod sufitem okienka.

� Niech siada. � M�czyzna nie by� ju� taki uprzejmy i pchn�� j� na taboret. � I niech m�wi od pocz�tku, kto j� nas�a�. Tylko niech, kurwa, nie kr�ci!

Wilga przedstawi�a si�, powiedzia�a, �e pracuje w �Kurierze�, i wyj�a z torebki kartk�, kt�r� da� jej Stern. Kobieta wyrwa�a j� i poda�a m�czy�nie. �W suterenie mieszka Sara Berger � duka�, podsuwaj�c list pod okno � moja przyszywana ciotka, i jej m�� Chaim.

Niech Pan im poka�e t� kartk�, a przekona si�, �e Lea jest ca�a i zdrowa�.

� Co� tu, Sara, �mierdzi! � powiedzia� m�czyzna i strzykn�� nerwowo przez z�by.

� Ale co?

� G�wno! Tu jest napisane: pan, a nie pani!

� To kartka od pana Halewiego � pr�bowa�a wyja�ni� de Brie. � Dosta�am j� od...

� Zamknij ryja! � rykn�� gospodarz niespodziewanie.

� I co teraz mamy z ni� zrobi�? � zapyta�a niewiasta, drapi�c si� pod wielkimi piersiami.

� R�b, co chcesz.

� Ja? Dlaczego ja?

� A czemu, kurwa, ja? � wrzasn�� i schowa� kartk� do kieszeni. � Co, mam ur�ba� �eb tej kl�pie?

� Ma�ej nie ma. To ty da�e� j� elegantowi. Tobi, ni mnie, zap�aci�.

� Ba�aka�, �e przyszed� od Halewiego, tak samo jak ona.

� Pani Berger... � zacz�a nie�mia�o Wilga.

� Stul pysk, pani �adna, bo nie wytrzymam � rozdar�o si� babsko, podnosz�c r�k� z t�uczkiem.

Oboje poszli w k�t i cicho naradzali si� przy wieszaku. Co� ustalili i stary gdzie� si� ulotni�. Bergerowa zamkn�a szybko drzwi na klucz i w�o�y�a go do kieszonki fartucha, klepi�c si� wymownie po wyd�tym brzuchu. Wilga skuli�a si�, obserwuj�c stoj�c� w drzwiach rozkraczon� stra�niczk�. Jej lewe oko drga�o nerwowo i stara�a si� przytrzyma� je d�oni�, cho� bez skutku. Oceni�a, �e w starciu z uzbrojonym kobietonem nie ma najmniejszych szans.

Czas d�u�y� si� niemi�osiernie. Co kilkana�cie minut niewidoczn� ulic� przetacza� si� z hukiem tramwaj i wtedy stare meble trzeszcza�y, a stoj�ce na p�kach naczynia podrygiwa�y w�ciekle, jakby mia�y zwali� si� zaraz na brudn� pod�og�.

De Brie zmru�y�a oczy. Dzie� da� si� jej ju� we znaki. Bola�y j� plecy, lecz nie odwa�y�a si� wsta�. Przez niemal dwie godziny, zanim stary wr�ci�, wdycha�a kwa�ny zapach spoconego babska. Nie zauwa�y�a innego ��ka pr�cz bar�ogu. Zastanawia�a si�, gdzie spa�a dziewczynka. Czy�by mi�dzy wyd�tym brzuchem gospodyni i rozleniwionym cielskiem jej m�a? Czy mog�a wychodzi� na dw�r? A mo�e tak samo siedzia�a na sto�ku, nie maj�c odwagi si� poruszy�.

Bergerowa tymczasem otworzy�a kredens i zaaplikowa�a sobie trzy kieliszki nalewki z rz�du, gwi�d��c po ka�dym z zadowolenia. Podochocona wyj�a z kamionkowego garnka zamarynowany antrykot. Potem naostrzy�a n� i poci�a mi�so na cienkie plastry, patrz�c k�tem oka na przebrzyd�� wi�niark�, jakby chcia�a jej poder�n�� gard�o. Nast�pnie rozpali�a ogie� pod kuchni� i zacz�a sma�y� plastry na patelni. Dosypa�a wi�rk�w cebuli, doprawia�a je sol�, pieprzem, czosnkiem i spr�bowa�a potrawy widelcem. Wkr�tce w pomieszczeniu rozni�s� si� t�usty, g�sty zapach.

Gospodyni by�a w�ciek�a na redaktork� i coraz to posy�a�a pod jej adresem wi�zank� job�w. Wilga nie pozostawa�a jej d�u�na. Zaciskaj�c z w�ciek�o�ci z�by, powtarza�a w my�lach ulubione przekle�stwo kierowcy ojca, kt�re zapami�ta�a z dzieci�stwa: salope surgelee!

Z czterech nazwisk rozszyfrowanych przez Mola zosta� jeszcze Franz Kinzel. Halewi napisa� o nim, �e zosta� wymazany z pami�ci raz na zawsze. �artowa�, �e nie potrzebuje garnituru kto�, kto le�y p�tora metra pod ziemi�, zawini�ty w prze�art� przez robaki pa�atk�.

Kim by� tajemniczy klient? A mo�e jego nazwisko brzmia�o inaczej? Jak?

W zeszycie Lillego brak by�o r�wnie� jego adresu. Czy�by przeoczenie? � zastanawia� si� � a mo�e...

Szcz�ciarz zna� go z ca�ej czw�rki najlepiej, wi�c nie potrzebowa� �adnych danych? Kluczem do ostatecznego wyja�nienia zagadki m�g� by� Sylwester Bal, oczywi�cie, gdyby wcze�niejsze za�o�enie traktowa� serio. Kto poleci� krawca Kinzlowi? Przecie� wed�ug Hillela Szcz�ciarz szy� tylko z polecenia.

Od stawianych pyta� mog�a rozbole� g�owa. Postanowi� jeszcze tego samego dnia po po�udniu wykorzysta� informacj� przekazan� przez Mosze i zej�� do podziemi.

Chaim Berger wr�ci� po dw�ch godzinach na mi�kkich nogach. Baba przywita�a go od progu wi�zank�, a gdy si� nagard�owa�a, nadstawi�a uszu, spogl�daj�c szyderczo na przera�on� Wilg�.

� Czerkieski gada, �e to ona, i �eby j� przeprosi� � ruszy� do patelni i bez pytania wzi�� do r�ki usma�ony kawa�ek mi�cha.

� Niech chuj sam przeprasza � warkn�o babsko, gro��c mu palcem.

� M�wi�, �e b�dzi wielka awantura i lepij j� pu�ci�.

De Brie nie czeka�a na fina� ma��e�skiej pogaw�dki. Kiedy Chaim raczy� si� chabanin�, wsta�a i niezatrzymywana wysz�a, s�ysz�c za plecami pomstowania babsztyla. Nic nie jest takim, jakim si� wydaje, przypomnia�a sobie ulubion� maksym� Sterna, id�c szybkim krokiem na stancj�.

Sk�d brodacz zna� Czerkieskiego i kim by� tajemniczy m�czyzna, nazywany �elegantem�? Co si� sta�o z Le�? Nie chcia�a si� nawet domy�la�, w czyje r�ce mog�a trafi�.

Wesz�a w Oficersk�, w kt�rej mg�a �cieli�a si� przy gruncie jak gaz bojowy. Min�a m�odziutk� kurw� w obcis�ej kiecce, pal�c� zach�annie papierosa niedaleko wej�cia do restauracji. Kiedy ich spojrzenia si� spotka�y, dziewczyna u�miechn�a si� wymownie do Wilgi.

Nie odwzajemni�a tego u�miechu, lecz przesz�a na drug� stron�, dzwoni�c obcasami o bruk. Latarnie dawa�y s�abe o�wietlenie, zaniepokojona rozgl�da�a si� czujnie wok�. Gdy mija�a ukrai�sk� burs� (w kt�rej niedawno go�ci�a delegacja m�odzie�y niemieckiej Hitlerjugend), us�ysza�a przez uchylone okno napastliwy, chamski g�os. Kto� s�ucha� w radiu przem�wienia Adolfa Hitlera. Goni�o j� trzykrotne Sieg Heil, wi�c przy�pieszy�a kroku i pomy�la�a o nienakarmionej kotce.

W tym samym czasie Jakub Stern przeci�� Rynek, pokona� Rusk� i znalaz� si� na stopniach ko�cio�a pod dumnym napisem: Soli Deo Honor et Gloria. Zajrza� do �rodka. �piew wiernych urwa� si� dok�adnie w tym momencie, jakby w�a�nie on przeszkodzi� w mszy �wi�tej. Ksi�dz wszed� na ambon� ozdobion� z�otym anio�em i odkaszln��: �Powiadaj�, �e B�g umar�. Powtarzaj� to has�o rozmaitej ma�ci ateusze. Ws�uchuj� si� w g�osy ze Wschodu, gdzie rz�dy przej�� w�saty szatan spod znaku sierpa i m�ota...�.

Jakub prze�egna� si� i wycofa� na palcach do wyj�cia. Potem ruszy� do naro�nego budynku przy Ormia�skiej pod numerem 36, stosuj�c si� �ci�le do instrukcji Halewiego.

Otworzy� ci�kie stalowe drzwi pomalowane na zielono i wszed� do klatki schodowej. Min�� drewniane schody prowadz�ce na g�r� i znalaz� wn�k�, za kt�r� znajdowa�y si� jeszcze jedne stalowe drzwi z zardzewia�� ga�k� �eliwn�. Przekr�ci� j� i napar� z ca�ych si�. Masywna �ciana z metalu podda�a si� ze skrzypieniem. Teraz nie by�o ju� odwrotu.

S�ysza� o tych podziemiach, ale dot�d nigdy ich nie ogl�da�. Rozpo�ciera�y si� pod ko�cio�em i klasztorem Dominikan�w, ulokowanym na planie starej warowni Dani�owicza. Kr��y�y o nich nieprawdopodobne opowie�ci. Okry�y si� z�� s�aw� po tym, gdy jeden z niedo�wiadczonych poszukiwaczy skarb�w (wyposa�ony w lamp� naftow�, zaopatrzony w suchary i butelk� wina w plecaku) zab��dzi� w nich. Jego obgryzione przez szczury cia�o i st�uczon� butelk� znalaz� po roku taki sam jak on amator wra�e�. M�wiono, �e istnieje drugi, a nawet trzeci poziom loch�w, lecz nikt tego nie sprawdzi�.

Schodzi� po w�skich i stromych schodach w mroczn� czelu��, roz�wietlan� migocz�cym �wiate�kiem, jaki dawa�a �wieca w lichtarzu przymocowanym przez kogo� do �ciany. Przeci�g niebezpiecznie przechyla� p�omie�, wi�c posuwa� si� ostro�nie po nier�wnej kamiennej posadzce, by go nie zgasi�. Wkr�tce �wiate�ko znik�o i wok� zapanowa�a ciemno��. Posadzka obni�a�a si� wyra�nie i Stern opar� si� o �cian�, by nie straci� r�wnowagi. Pod palcami mia� zimny, chropowaty kamie�. Przeszed� po omacku kilkadziesi�t krok�w, dotar� za zakr�t i trafi� na kolejne schody. Zastanawia� si�, czy nie przy�wieci� sobie zapalniczk�. W�a�nie si�ga� do kieszeni po wys�u�onego ronsona, gdy nagle porazi� go blask latarki. Stan�� jak wryty. Po kilku sekundach, gdy oczy przywyk�y do �wiat�a, dostrzeg� postawnego m�czyzn� w habicie, z twarz� zas�oni�t� kapturem.

� Has�o? � zapyta� nieznajomy gro�nie.

� Fares � odpowiedzia� Jakub, staraj�c si�, by przekazane mu przez Halewiego s�owo zabrzmia�o tak, jakby wypowiada� je dziesi�tki razy.

M�czyzna odchrz�kn�� i skierowa� �wiat�o latarki w stron� nowego korytarza.

Stern uda� si� we wskazanym kierunku. Po przej�ciu kilkunastu metr�w natkn�� si� na makabryczn� przeszkod�: trumn�, z kt�rej wystawa�a zasuszona r�ka ludzka. Ostro�nie zrobi� nad ni� krok i dotar� do kolejnej wn�ki, zwie�czonej �ukowym sklepieniem. Tu zapali� zapalniczk� i schyli� si� instynktownie. Pod sufitem wisia�o kilka nietoperzy, wci�ni�tych mi�dzy stare ceg�y. I wtedy nasz�a go niepokoj�ca my�l, �e nie pami�ta ju� drogi powrotnej i �e sam, bez pomocy przewodnika w kapturze, nie wr�ci na powierzchni�. Zastanawia� si�, ile jeszcze czeka go korytarzy, gdy dostrzeg� drewniane drzwi i szpar�, przez kt�r� s�czy�o si� blade �wiat�o.

Otworzy� je i zaniem�wi�. Przygl�da� si� dywanom i po�yskuj�cym sto�om, nad kt�rymi zwisa�y nisko lampy naftowe. I nie by�y to sto�y do bilardu ani karciane stoliki pokryte suknem, przy kt�rych sta�yby wygodne fotele lub krzes�a, lecz wykonane z mahoniu, po�yskuj�ce srebrnymi okuciami sto�y do gry w cymbergaja! Na szklanym blacie opartym na tr�jnogu le�a�a ksi�ga w sk�rzanej oprawie � Wielka ksi�ga cymbergaja.

Kiedy przewr�ci� jej stron� tytu�ow�, podszed� najprawdziwszy Murzyn w liberii. Poda� Sternowi kieliszek szampana i odszed�. Gdy Jakub wypi� orze�wiaj�cy musuj�cy nap�j, pojawi� si� przed nim cz�owiek w masce kota i znowu poda� mu co� do picia. To co� przypomina�o smakiem cierpkie, mocne wino. Ju� po kr�tkiej chwili Stern by� pijany i kr�ci�o mu si� w g�owie. Siad� dla odpoczynku na wyfroterowanym stole i wyj�� z kieszeni drobne, zamierzaj�c gra�. Pomiesza�y mu si� strony �wiata. Nie wiedzia�, gdzie jest wyj�cie ani wej�cie. Ostatkiem woli ruszy� na poszukiwania, trzymaj�c si� �ciany.

� Taka pr�ba mo�e zako�czy� si� dla ciebie katastrof� � us�ysza� impertynencki g�os za plecami.

Obr�ci� si� i wtedy kto� go popchn��. Z wykr�con� r�k� trafi� do jakiej� nory, gdzie zdarto z niego ubranie i narzucono na� szlafrok. Drzwiczki zatrzasn�y si� za nim. By� w drucianej klatce.

� Za chwil� przejdziesz sprawdzian, Stern � poinstruowa� go ten sam g�os z boku. � Je�li go zaliczysz, by� mo�e b�dziesz wolny.

Czyj to g�os? S�ysza� go kiedy�, lecz dawno. A wi�c wiedz�, kim jest? Sk�d? Pr�bowa� si� wyrwa�. Schwyci� drucian� siatk�, lecz natychmiast oberwa� w palce i upad� na klepisko.

Kto� za�wieci� mu w oczy latark�, a kiedy pr�bowa� si� podnie��, zobaczy� przed sob� ��ko, a na nim przykryt� pledem kobiet�. Wok� klatki pojawili si� gapie w kocich maskach. Szarpali za siatk� i syczeli jak prawdziwe koty.

Nieoczekiwanie mi�dzy nimi zrobi�a si� wolna przestrze�. Pokaza�a si� kobieta w masce, ubrana w turkusowy �akiet. Podnios�a gong i uderzy�a w niego drewnian� pa�k�. Rozmowy przycich�y.

� Niech pan wstanie!

� Wsta�, wsta�, wsta�! � us�ysza� krzyki ze wszystkich stron.

Stern podni�s� si�, zakrywaj�c si� po�ami szlafroka, co wywo�a�o lawin� �miechu. Kto� zrobi� mu zdj�cie: jasny b�ysk na sekund� wprawi� go w os�upienie. Chodzi� wok� ��ka, wzbudzaj�c fal� pogardy.

� Tch�rz!

� A ja wierz� w pana � zach�ca�a go kobieta, kt�ra po raz drugi uderzy�a gong, a wtedy zebrani zacz�li rytmicznie klaska�.

Stern prze�kn�� �lin�. Kobieta przed nim odsun�a koc i zosta�a w jaskrawoczerwonym dessou. Czerwie�, ten kolor by� dla niego ostrze�eniem. Granic�, kt�rej pod �adnym pozorem nie wolno przekracza�. Nad nim by� ko�ci� Dominikan�w. Ambona z poz�acanym anio�em. Poprzecinane kana�ami ulice. Samochody i doro�ki. Jego miasto, kt�rego nagle si� wyrzek�. Kiedy chcia� si� wycofa�, kobieta z ca�ej si�y z�apa�a go za ucho i poci�gn�a w stron� ��ka, jak ma�ego ch�opczyka. T�um wy� z zadowolenia. Niewiasta zrzuci�a okrycie i wi�a si� przed nim. Pr�bowa� si� wyrwa�, lecz teraz dla odmiany z�apa�a go za nos i poci�gn�a na ��ko, ku zadowoleniu gawiedzi.

Zdar�a ze Sterna szlafrok i obscenicznym ruchem wytar�a nim piersi i �ono.

� Teraz! � krzykn�� muskularny m�czyzna, ubrany w czarny garnitur, mierz�c do Sterna z pistoletu. Masz pi�� sekund albo nigdy st�d nie wyjdziesz.

Jakub nasun�� si� na kobiet�, kt�ra z zadowoleniem przygl�da�a si� zaszokowanemu kochankowi, rozchylaj�c lubie�nie nogi.

� Pom�cie mu! Nie ma dzi�, biedak, dupoci�gu?

Kto� wetkn�� do �rodka d�ug� drewnian� �erd� i d�gn�� Sterna w plecy, by go pobudzi� do ruch�w. Ostry b�l pod �opatk� sprawi�, �e pos�usznie po�o�y� si� na kobiecie. M�czyzna d�gn�� go powt�rnie, tym razem w nerk�, i Stern zawy� z b�lu. Bezwolnie zacz�� si� wygina�, udaj�c, �e wykonuje polecenie. Kolejne d�gni�cie, kt�re dosi�g�o go w szyj�, nie pozostawia�o z�udze�, wi�c ze strachu zacz�� wykonywa� rytmiczne ruchy. Po chwili poczu� s�odki oddech kobiety. Trzyma�a w ustach malinow� landrynk�. Nie mog�a wi�c krzycze� i tylko dysza�a pod nim, czekaj�c, a� zako�czy sw�j m�ski sprawdzian. Nagle jej cia�o przeszed� dreszcz. Instynktownie przyci�gn�a swego partnera, by wepchn�� j�zykiem w jego usta malinow� s�odycz, a potem spr�y�a si� i znieruchomia�a.

Na ten widok wycie gawiedzi zamieni�o si� w �miech. Czyj� przeci�g�y gwizd sprawi� jednak, �e wszystko ucich�o i furtka w klatce si� uchyli�a. Grubas w kociej masce jednym uderzeniem dr�ga zwali� Sterna z blondynki i rzuci� w jego stron� zmi�ty szlafrok.

Jakub, kaszl�c i pluj�c, ubra� si� i wtedy za siatk� pokaza� si� go�� w jasnym garniturze, czarnych okularach i z cygaretk� w z�bach. Jakub prze�kn�� nerwowo cukierka. Wiedzia�, z kim ma do czynienia, cho� m�czyzna wyra�nie przyty� i nieco posiwia�.

� Wszystko sta�o si� tak, jak chcia�a�, R�o. Je�li masz �yczenie, pu�cimy go wolno, a je�li nie, ka�� go zamurowa� w jakiej� wn�ce.

Stern odr�twia�y czeka� na rozw�j wydarze�. Kobieta nazwana R� w�o�y�a karminow� halk�, pas i po�czochy, a kiedy uchyli�a furtk�, Jakub rzuci� si� za ni� i wstawi� nog� mi�dzy pr�ty, lecz szybko j� cofn��, gdy� silne kopni�cie grubasa omal nie pogruchota�o mu ko�ci.

� Jeste� �a�osny, Stern! I dziwi mnie, �e w�a�nie ty, dobrze zapowiadaj�cy si� prawnik, nie nauczy�e� si� jeszcze, o co w tym g�wnianym �yciu chodzi � wycedzi� Sylwester Bal. � Ale dam ci ostatni� szans�. R�a b�dzie twoim s�dzi�. Co o tym s�dzisz? Przesta�e� my�le�? To bardzo dobrze. Nareszcie zrozumia�e�, �e masz przesta� my�le�.

Lniane w�osy kurwy przypomina�y mu Ann�, kt�r� kocha�, kt�ra na pr�no czeka�a na niego na Pohulance, i kt�ra nawet si� nie domy�la�a, �e na w�asne �yczenie wpakowa� si� w diabelne tarapaty.

Przerwa� ckliwe rozmy�lania. Na napuchni�tej wardze kobiety dostrzeg� kropelk� krwi. Obliza�a j�, a potem spojrza�a na niego ciut d�u�ej, mo�e zastanawiaj�c si�, czy warto go ocali�.

� Chcia�e� zabawi� si� moim kosztem, Stern? Ale ja wiedzia�em, �e tu przyjdziesz. Mosze nie jest idiot�, dosta� nauczk� na ca�e �ycie. Tak sko�czy ka�dy, kto ma za d�ugi j�zyk. Wczoraj opu�ci� szpital i wyjecha� z bratem do Jaworowa. �yczy�em mu szcz�liwej podr�y � m�drzy� si� Bal. � Mam na kliszy twoje �liczne zdj�cie, redaktorku. Co zrobisz, gdy wy�l� je do twojej kochaj�cej �ony? Mo�e i jej spodoba si� zgrabna baba z wielkimi, r�owymi cycami?

Stern zacisn�� pi�ci, got�w jeszcze raz rzuci� si� na klatk�.

� Odwiedzi�em twoj� �onk� w aptece i sam nie wiem, dlaczego m�j widok wywo�a� u niej paniczny l�k. Chcia�bym widzie� jej min�, gdy wyci�gnie z koperty twoje zdj�cie.

Kobieta za�mia�a si� wulgarnym �miechem. Stern us�ysza� dobiegaj�ce gdzie� z daleka uderzenia o st�. Denerwuj�ce: puk-puk, puk-puk, puk-puk. Raz g�o�niej, raz ciszej. Kto� w s�siedniej sali rozgrywa� sw�j mecz. Wygra, a mo�e wszystko straci, jak on?

� No, czekamy! � Bal spojrza� surowo na R��, wyjmuj�c z kieszeni kastet.

Kobieta, gapi�c si� na niedawnego kochanka, podnios�a praw� d�o� nad g�ow�. Jej kciuk skierowany do g�ry zacz�� nagle niebezpiecznie obraca� si� w d� i wskaza� na pod�og�. Wydawa�o si�, �e Bal wkroczy do akcji ze swoim �elastwem, a� nagle rozleg� si� og�uszaj�cy strza�, kt�ry odbi� si� echem od �cian, jak has�o do bijatyki. T�um przetoczy� si� przez sal�, zataczaj�c rund� wok� klatki. W ciasnym korytarzu trwa�a przepychanka. S�ycha� by�o j�ki i odg�os l�duj�cego na czyjej� szcz�ce buta. Kto� b�aga� o lito��, a kto� inny g�o�no przeklina�.

Stern zamkn�� oczy. Nie chcia� �ni� tego snu i zdawa�o mu si�, �e za chwil� si� obudzi, wyjdzie na dzienne �wiat�o i znowu przeczyta po�wi�cony Bogu napis na portalu ko�cio�a Dominikan�w.

Nie otwiera� oczu, gdy szcz�kn�� zamek i zgrzytn�a furtka w klatce. Kto� szed� pewnie, jakby odpycha� od siebie ziemi�. Odwr�ci� si�. Zobaczy� roze�mianego Zi�b� z pistoletem w gar�ci.

� Masz pozdrowienia od Halewiego � powiedzia� inspektor. � Dzi� rano po�egna� si� ze mn� przed wyjazdem. Twoje szcz�cie, skurczybyku, �e jeszcze rusza r�k�.

Zi�ba spisa� si� do ko�ca i uprzejmie odstawi� redaktora swoim samochodem na Pohulank�. Nie prawi� mu mora��w i o nic nie pyta�, lecz przez ca�� drog� gapi� si� przez okno, nerwowo zagryzaj�c wargi.

Dochodzi�a p�noc, gdy Jakub Stern, unikaj�c lustra, wyszorowa� si� w �azience, a potem wsun�� potulnie do ma��e�skiego �o�a.

Anna spa�a, ciep�a i rozmarzona. Na wspomnienie swej wyprawy Jakub odsun�� si� od niej, dotykaj�c plecami zimnej �ciany.

Czwartek, 13 kwietnia 1939

Rano pope�ni� niewybaczalny b��d i spojrza� w lustro. Gapi�a si� na niego ordynarna, zaci�ta g�ba prze�ytego faceta, przy kt�rej zdj�cie Charewicza z listu go�czego wygl�da�o jak fotos amanta filmowego. Za same pop�kane naczynka wok� nosa i zaci�ni�te usta m�g�by dosta� minimum pi�� lat. Jeszcze tylko zielone oczy spod krzaczastych brwi k�ama�y bezczelnie, �e wszystko jest w porz�dku.

Opu�ci� wzrok, jakby sam siebie zdradzi�. I natychmiast przypomnia� sobie absurdalny sen. �ni�o mu si�, �e by� z wizyt� u urologa. Od kilku dni dolega� mu p�cherz moczowy, zmuszaj�c do cz�stego wstawania w nocy. Kiedy czeka� przed drzwiami gabinetu, zza granatowej pluszowej kotary dobiega� do niego kobiecy �piew z w��czonego radia. Jaka� aria operowa. �widruj�ce w uszach tony i bezsensowne: ha-ha-ha-ha, ha-ha-ha-ha. �piew tak dzia�a� mu na nerwy, �e mia� ch�� wsta� i roztrzaska� odbiornik. Pr�bowa� zajrze� za zas�on�, gdy niespodziewanie drzwi si� otworzy�y. Stan�a przed nim stara i brzydka piel�gniarka z kornetem na g�owie, jak p�achta na byka. Ledwie dostrzegalnym skinieniem g�owy wskaza�a mu, by wsta�, i poprowadzi�a d�ugim korytarzem do kryj�cego si� w p�mroku pomieszczenia. Zostawi�a go i odesz�a bez s�owa, a gdy oczy przywyk�y do �wiat�a, Stern dostrzeg� zarys obr�conej do niego ty�em dziewczynki (Lei?). Ma�a sta�a w k�cie i, dr��c, odmawia�a cicho modlitw� w jidysz.

Wyszed� do pracy kwadrans po si�dmej, by unikn�� pyta� Anny. Bola�a go szyja i plecy, ale najwi�kszy b�l promieniowa� z okolic nerek, gdzie �erd� wbi�a mu si� pod �ebra. Nie ryzykowa� p�godzinnego spaceru i zatrzyma� pierwsz� napotkan� doro�k�.

Wysiad� przy Akademickiej, pod sz�stk�, przy s�awnym pokoju �niada�kowym Zofii Teliczkowej. Podw�jna porcja wo�owych flak�w i dwie kajzerki z makiem postawi�y go nieco na nogi.

Kiedy dowl�k� si� do redakcji, portier zaciekawiony wychyn�� ze swej kryj�wki.

� Powita� pana redaktora. Co z anio�kami? � Gapi� si� podejrzliwie na opuchni�t� twarz �kryminalisty�. � Nic? Przed laty t� spraw� zajmowa� si� Edward Szarkowski. Pewnie s�ysza� pan o tym, redaktorze? Mo�e warto go odwiedzi�?

Stern w milczeniu zabra� klucz. Przezornie nie otwiera� ust. Jak automat dowl�k� si� do pokoju i przekr�ci� klucz w zamku. Klaksony aut i zgrzyt tramwaju za oknem doprowadza�y go do sza�u, a sko�atane serce naiwnie pr�bowa�o wyrwa� si� na wolno��. Jedynym pocieszeniem by�o to, �e Wilga si� sp�nia�a, wi�c korzystaj�c z okazji, pod�o�y� �okie� pod g�ow� i zasn�� na blacie biurka.

O p� do jedenastej obudzi� go telefon. Dzwoni� Zi�ba. Chcia� spotka� si� z nim w wiadomym miejscu, natychmiast. Stern szuka� wym�wki, lecz gdy inspektor zaproponowa� mu sw�j gabinet w komendzie wojew�dzkiej przy Sapiehy, przysta� w ko�cu na pierwsz� propozycj�.

Min�� sprzedawc�w miote� i szczotek, zakutane baby z koszami pe�nymi jaj i ser�w przy placu Bernardy�skim i zacz�� wspina� si� na �yczakowsk�. Zostawi� za sob� kilka stylowych szynk�w (w kt�rych mo�na by si� porz�dnie wzmocni�), g�owi�c si�, dlaczego Zi�ba z uporem lansuj� knajp� Pod Gwiazdk�.

Rozwi�zuj�c t� skomplikowan� kwesti�, omal nie zderzy� si� z pijakiem. Chirus wykona� niespodziewany obr�t na pi�cie, a potem przechylony wp� zrzyga� si� na ko�lawy bruk, wprost pod buty redaktora, kt�ry w por� przeskoczy� nad cuchn�cymi wymiocinami.

Inspektor zza stolika pod oknem z u�miechem obserwowa� ca�e zaj�cie. Redaktor Jakub Stern by� mu dzi� potrzebny, ale inaczej ni� zwykle. Na stole sta�y dwie halby marcowego i skrojone grubo pajdy chleba kulikowskiego, posmarowanego smalcem z przepisowymi skwareczkami, udekorowane twardym kiszonym og�rkiem.

� Piwo nie pasui, a mo�y og�rek za ma�y? � zapyta� z ironi� w g�osie inspektor. � Co� mizernie dzi�, Kuba, wygl�dasz.

� Zaprosi�e� mnie, by gada� o moim zdrowiu? Zi�ba spowa�nia�.

� Sprawy id� w dobrym kierunku � powiedzia�, zlizuj�c piank� z grubych warg.

� Bo by� wielki Sylwester Bal i nie ma Bala? Inspektorowi spodoba� si� dowcip zbola�ego Sterna.

� Wielki Bal poszed� na wsp�prac�.

� Nie pierwszy raz sprzeda� koleg�w.

� Rzeczywi�cie ma w tym ju� du�� wpraw�. Che�pi si� wojskow� przesz�o�ci�. Za Franciszka J�zefa by� pono� oberlejtnantem. Kultywuje po�a�owania godn� tradycj�. Organizuje spotkania rocznicowe weteran�w, przy okazji �upi�c koleg�w z pieni�dzy. Halewi wspomina�, �e szykowa� si� do jakiego� wielkiego �wi�ta.

� Dziecinada. � Jakub spragniony si�gn�� po kufel.

� Na dwudziestopi�ciolecie rozformowania oddzia�u uszyli sobie u Lillego garnitury, ot, i ca�a tajemnica zeszytu krawca, kt�ra nie dawa�a ci spokoju.

� Hillel m�wi�, �e Halewi szy� tylko z polecenia.

� Zgadza si�, obowi�zywa�o jakie� dziwne has�o. �Fares�, a mo�e �Ta�es�?

� �Fares� � potwierdzi� redaktor, powstrzymuj�c si� od �miechu. � A Pronobis?

� Koniecznie chcesz wiedzie�, czy jego �mier� to wypadek? � Zi�ba zawiesi� g�os i si� skrzywi�. � Myko�a Pronobis by� zdolnym chemikiem, absolwentem naszej politechniki. Rok temu awansowa� i zosta� w fabryce kierownikiem dzia�u produkcji. Podobno ostatnio jaki� m�ody przedsi�biorca z bran�y w��kienniczej zamawia� u niego du�� ilo�� ultramaryny. Interesowa� go proces produkcyjny. Majster z wydzia�u twierdzi, �e s�ysza� rozmow� telefoniczn�, w kt�rej jego szef obiecywa�, �e oprowadzi kogo� rano po fabryce. Pracownicy jak zwykle nic nie widzieli i nie s�yszeli. Ka�dy boi si� dzi� o prac�. Tylko dozorca przypomnia� sobie postawnego m�czyzn�, kt�rego Pronobis wprowadzi� na teren zak�adu po zako�czeniu nocnej zmiany. Wysoki blondyn, uczesany z przedzia�kiem. To za ma�o, by�my mogli stworzy� jego portret pami�ciowy. Pokaza�em mu zdj�cie Charewicza. Co� niby kojarzy�, ale mia� w�tpliwo�ci. Zreszt�, na bramie by� wtedy t�um ludzi. Jedno, co pewne, to �e facet przyjecha� motocyklem.

Inspektor by� nadzwyczaj gadatliwy. Stern przygl�da� mu si� podejrzliwie, czuj�c, �e najwa�niejsze w tej rozmowie jeszcze przed nim.

Przy bufecie jaki� chirny batiar rykn�� na ca�y g�os:

Hulaj, braci, fajnu,

Gdy harmonia gra,

Bier baby pud pachi,

B�g ci zdrowi da.

Pop�yn�y kolejne zwrotki Tanga �yczakowskiego, a gdy �piew umilk�, Zi�ba po�o�y� na blacie niewielk� rolk� przewi�zan� tasiemk�.

� Co to?

� Klisza z twoich artystycznych wyst�p�w u Bala. Zwracam ci j�. S�dz�, �e pan redaktor w�a�ciwie doceni moj� lojalno��.

Stern schowa� po�piesznie paczuszk� do kieszeni i wbi� pytaj�ce spojrzenie w inspektora.

� Co chcesz w zamian?

Inspektor si�gn�� po swoj� halb� i, nie odrywaj�c od ust, wypi� do dna.

� Nie my�l, �e si� targuj�, ale...

Odetchn�� ci�ko i opisa� mu sw�j plan. Stern wys�ucha� go w milczeniu. Poci�gn�� �yk marcowego, zagryz� chlebem ze skwarkami i og�rkiem. M�g� si� nie zgodzi�, ale kiwn�� g�ow� zdesperowany.

Inspektor zadowolony podni�s� r�k� i zam�wi� dwie szklaneczki w�dki pieprzowej, zwanej w knajpie �naganem�.

Strzelili w gard�o jednocze�nie i odetchn�li ci�ko w d�onie, jakby zm�wieni.

� Prokurator powierzy� mi prowadzenie �ledztwa � powiedzia� cicho, z trudem odzyskuj�c oddech i wyba�uszaj�c �lepia � a wiesz dlaczego?

Stern pokr�ci� g�ow�.

� Bo mi ufa. Zbior� dowody, przes�ucham podejrzanych i znajd� sprawc�w. Przyjdzie czas na protok�, a ty mi w tym pomo�esz.

Inspektor by� wyra�nie zadowolony, widz�c barani� min� redaktora.

� Troch� to ryzykowne, fakt, ale z drugiej strony dostaniesz �wie�ute�ki materia�, a przecie� o to w twej szalenie odpowiedzialnej dziennikarskiej robocie chodzi � zakpi�. � Tylko lojalnie uprzedzam: de Brie nie mo�e si� o niczym dowiedzie�. I jeszcze jedno: dosz�y do mnie wie�ci, �e komisarz Popielski planuje co� ze sw� ry�� obstaw�. Nawet �lepy widzi, �e specjalnie depcze mi po nagniotkach. Nie znam jeszcze dnia ani godziny, ani miejsca, ale to kwestia czasu. Gdyby� zechcia� mi uprzejmie pom�c...

Stern skwapliwie przysta� na propozycj�.

� Odezw� si� wkr�tce � zako�czy� Zi�ba, wyci�gaj�c r�k�.

Zostawi� na stole pi�� z�otych i znikn�� z chytrym u�mieszkiem na ustach. Jakub czeka� na t� chwil�. W�lizgn�� si� do toalety, jakby go pili�o. Zamkn�� drzwi na haczyk i przez kilka minut z zadowoleniem oddawa� si� niszczeniu wykonanej przez oberlejtnanta Bala dokumentacji. Na koniec odda� mocz do blaszanej rynny, wczytuj�c si� w filozoficzne zdanie wydrapane przez kogo� na pobielonej �cianie: �Tw�j los w twoich r�kach�.

Stern nie zamierza� spowiada� si� nikomu z feralnej wyprawy do podziemnej szulerni, przynajmniej na razie. Wys�ucha� za to opowie�ci Wilgi o wizycie u Berger�w.

� Nie chcieli zdradzi� ci szczeg��w? � zdziwi� si�. � Pokaza�a� im list Halewiego?

� Pokaza�am, ale chyba nie przypad�am im do gustu. Lei u nich nie ma.

� Wi�c gdzie jest?

� Zabra� j� jaki� �elegant�.

� Co za elegant?

� Mo�e on? � De Brie rzuci�a na biurko list go�czy za Charewiczem. � Nie mog� ju� na t� przekl�t� g�b� patrze�! Od kilku dni kr�cimy si� w k�ko. Nie uwa�asz, �e ciut za d�ugo?

� Sugerujesz, �e siedz� z za�o�onymi r�kami? � Wsta� wzburzony.

� Op�ta�o ci� czy co? � Uderzy�a pi�ci� w biurko, a� zadudni�o.

Awantura wisia�a na w�osku. Jakub wydusi� z siebie przepraszam, a potem na spokojnie zda� relacj� ze swej wyprawy do Kulparkowa.

� Rozmawia�em z doktorem Wawdyszem. Opisa� Charewicza jako maszyn� do zabijania. Ukrad� motocykl i narz�dzia chirurgiczne i mo�e hula� po mie�cie do woli. Dowiedzia�em si� te� czego� ciekawszego od piel�gniarza. Podejrzewa, �e kto� pom�g� mu w ucieczce.

� Kto? � spyta�a, porz�dkuj�c nerwowo papiery na biurku.

� Kto�, kto go odwiedza� i potrafi podrobi� przepustk�.

� Kto? � powt�rzy�a z naciskiem.

� Halewi.

� Nie wierz�!

� Ja te� nie! W poniedzia�ek rozmawia�em z nim w szpitalu i nic nie wskazywa�o, �e macza� w tym geszefcie palce.

� Konferencja prasowa to blef?

� Zas�ona dymna. Jaki� wa�ny interes m�g� sprawi�, �e po mie�cie pl�cze si� dzi� niebezpieczny �wir.

� Bardzo �mia�a i niebezpieczna teza! � Wilga gwizdn�a z przej�ciem. � Trudno b�dzie ci j� udowodni�!

� Policja kr�ci si� jak pies za w�asnym ogonem. Podejrzane samob�jstwo Szcz�ciarza, �miertelny wypadek Pronobisa i brutalne zab�jstwo adwokata �ele�nika. Te wydarzenia co� ze sob� ��czy. Halewi jest �ywym dowodem, �e stoi za tym Sylwester Bal, kt�ry siedzi teraz u Zi�by na do�ku. Za��my, �e Mosze naprawd� by� w Kulparkowie i pom�g� Charewiczowi w ucieczce. Nie wiem jeszcze dlaczego, ale wiem, �e miejska z wojew�dzk� w�ciekle ze sob� rywalizuj�.

� A ty?

� Co ja?

� Rywalizujesz ze mn�?

� Nie opowiadaj g�upstw! � Podni�s� list go�czy i przyszpili� go do wisz�cej na �cianie tablicy. � Charewicz, zacznijmy jeszcze raz od niego! � Strzeli� palcami w wytrzeszczon� facjat�. Sprawd�my, czy jeden sadysta na motocyklu mo�e sterroryzowa� Lw�w.

� Wiem, �e da�am ogromn� plam�, i mi nie wierzysz. Teraz ty masz swoje �ledztwo, a ja swoje.

Stern czeka� na ten moment.

� Pomog� ci � zacz��, unikaj�c jej wzroku. � Sprawa �anio�k�w� mo�e wi�za� si� z domem Pod Ksi�ycem. Mam pewien ryzykowny plan i prosz� ci� grzecznie, by� mi w nim jutro wieczorem pomog�a.

Pi�tek, 14 kwietnia 1939

Po wrednym kolegium wci�� mia� w uszach s�owa Ma�kiewicza, by przesta� buja� w ob�okach i wreszcie zej�� na ziemi�. �Wa�ne jest to, co ludzie m�wi� na mie�cie. O czym gadaj� w knajpach i w konfesjona�ach. Co rozdrapuj� w domach, gdy dzieci posz�y spa�. O czym szepcz� w tramwajach, w bramach, na bazarach. Musimy ws�uchiwa� si� w ten dialog, bo inaczej zginiemy!�.

Manio mia� racj�, najwa�niejsze w ich pracy by�y kontakty. Idealnym �r�d�em wiadomo�ci, kt�rego nie wymieni�, byli emerytowani dziennikarze. Pozornie wypaleni, lecz wci�� niesieni jak�� szalon� misj� naprawiania �wiata. Stern nigdy ich nie lekcewa�y�. Cierpliwie przesiewa� na swoim sicie dostarczony przez nich urobek. Cz�sto le�a�y na nim zwyk�e �mieci, lecz czasem b�ysn�� prawdziwy samorodek.

Stern mia� w swoim notatniku kilkadziesi�t nazwisk, telefon�w i adres�w. Niekt�re wykre�li�, a przy innych postawi� ju� dawno krzy�yk. Na trzeciej stronie jego encyklopedii widnia� adres i telefon redaktora Erwina Szarkowskiego, tego samego, o kt�rym wspomina� mu wczoraj Czerkieski. �w wysoki, zgarbiony starzec widywany by� we Lwowie w szykownym ubraniu, z nieod��czn� fajk� w ustach i trzcinow� laseczk� ze srebrnym okuciem. Podobno nie�le malowa�, by� kolekcjonerem starych map, ale przede wszystkim emerytowanym dziennikarzem �ledczym, niedo�cig�ym wzorem, przed kt�rym dr�a� kiedy� �wiatek przest�pczy i kt�remu k�ania�a si� policja.

Dochodzi�a jedenasta, gdy Jakub podni�s� s�uchawk� i wykr�ci� jego numer. Po drugiej stronie prawie natychmiast odezwa� si� chrapliwy g�os, jakby jego w�a�ciciel tylko czeka� na t� okazj�. Stern z�o�y� mu sp�nione �yczenia �wi�teczne, lecz starzec poprosi� w dobitnych s�owach, �eby od razu przeszed� do rzeczy.

� Tak, znam doskonale temat, kt�ry pana interesuje. Prosz� do mnie zaj��, redaktorze, my�l�, �e b�d� m�g� panu pom�c � us�ysza�.

� Kiedy?

� Zaraz, przecie� nie dzwoni pan ot tak, z Bo�ym pos�aniem � zako�czy� bezdyskusyjnie.

Stern pe�en sprzecznych my�li od�o�y� s�uchawk�.

Erwin Szarkowski by� lwowiakiem z dziada pradziada. Mieszka� przy �yczakowskiej, kt�ra dorobi�a si� legendy i sta�a si� kwintesencj� miasta, po�o�onego, jak Rzym, na siedmiu wzg�rzach.

Niewielkie mieszkanie Szarkowskiego, w kt�rym Jakub by� dwa razy (w dwupi�trowym domu tu� przy przystanku tramwajowym za placem �w. Antoniego) zastawione by�o od pod�ogi po sufit ksi��kami, zawieszone starymi mapami i udekorowane bibelotami niczym muzeum. Szarkowski, ze wzgl�du na nieobliczalne zachowanie w przesz�o�ci zwany w dziennikarskim �wiatku Mazep�, niedawno pochowa� �on�, a dw�jka dzieci wyjecha�a do Ameryki, wi�c nudzi� si� sam jak mops.

Jakub wszed� do klatki schodowej i z bij�cym sercem zapuka� pod tr�jk�. Ilekro� widzia� starego dziennikarza, zawsze czu� si� przy nim jak terminator u szewca. Tak by�o i tym razem. Kiedy drzwi si� otworzy�y i stan�� w nich Szarkowski z fajk� w z�bach, ubrany elegancko do wyj�cia, Stern zapomnia� j�zyka w g�bie i pr�bowa� si� u�miechn��.

� Witam pana, panie redaktorze Stern! Ju� prawie rok nie odzywa� si� pan, a teraz brakuje czasu, prawda?

Stern przytakn��.

� Prosz� za mn�, porozmawiamy po drodze.

� Gdzie idziemy?

� Wkr�tce si� pan dowie! � rzuci� z tajemniczym u�miechem. � Jest pan niedowiarkiem jak ja kiedy�. Co przekonuje niedowiarka?

� Fakty!

� Wy��cznie fakty! � zaskrzecza� zadowolony Szarkowski.

Min�li ulic� G�owi�skiego i szli w kierunku �w. Piotra, okr��aj�c klinik�. Rozmawiali o polityce, o sporcie, o kursach walut i o �mia�ych inwestycjach lwowskich, jakby temat, o kt�rym wspomnia� przez telefon Stern, nie istnia�. Jakub pomy�la� nawet w pewnym momencie, �e stary specjalnie wykorzystuje jego obecno��, by snu� swoje dywagacje.

Zostawili za sob� ko�ci� Zmartwychwstania Pana Jezusa, ze strzelist� naro�n� wie��, a gdy przechodzili obok posesji dwudziestej dziewi�tej, Szarkowski niespodziewanie zatrzyma� si� przy kulistej akacji.

� To tu. Kiedy wejdziemy, bardzo prosz� si� nie odzywa� � szepn�� do Sterna i nacisn�� dzwonek przy bramie wjazdowej, nad kt�r� wisia� balkon, podparty trzema rze�bionymi wspornikami.

Bram� otworzy� cie� o posturze nied�wiedzia, z nachmurzon� min�. Widocznie rozpozna� go�cia, bo natychmiast zdj�� czapk� i nisko si� uk�oni�.

� Powinna by�, panie redaktorze � oznajmi� tajemniczo, tr�c kilkudniowy siwy zarost. � Od rana nie wychodzi�a.

Redaktor wsun�� drobne do nied�wiedziej d�oni, co wywo�a�o anielski u�miech. Obaj min�li olbrzyma i wspi�li si� po drewnianych schodach na drugie pi�tro. Mazepa zapuka� do drzwi. Denerwuj�c� cisz� przerwa�o ledwie s�yszalne �kto tam?�.

� To ja, Erwin Szarkowski � odpowiedzia� g�o�no redaktor, opieraj�c si� na lasce i wnikliwie patrz�c Sternowi w oczy.

Zgrzytn�� zamek, szcz�kn�a zasuwa, opad� blokuj�cy �a�cuch i drzwi wreszcie si� otworzy�y. W zacienionym korytarzu pokaza�a si� drobna posta�. Gdy oczy przywyk�y do p�mroku, Stern zobaczy� staruszk� w czarnym swetrze, w szarej sp�dnicy do ziemi, z siwym kokiem upi�tym z ty�u g�owy. Przedstawi� si� jej i wszed� za ni� i za Szarkowskim do kuchni. Leokadia Wi�niewska, bo tak nazywa�a si� gospodyni, przeprasza�a, �e nie mo�e zrobi� herbaty, bo zaraz wychodzi. Zaj�ta by�a pakowaniem paczki. Na blacie kredensu sta�y konfitury w s�oiczku, le�a�o ciasto dro�d�owe, p�to kie�basy i ro�ek sera zawini�ty w lnian� �ciereczk�.

Mazepa dla formalno�ci zapyta� gospodyni� o zdrowie i czy czego� przypadkiem nie potrzebuje. Staruszka podzi�kowa�a za troskliwo��. Wida�, �e znali si� od dawna i rozumieli bez s��w. W mieszkaniu pachnia�o kadzid�em, czyst� po�ciel� i zbo�ow� kaw� z cykori�. Stern zajrza� do pokoju. Sprz�tu by�o w nim niewiele. St�, dwa krzes�a, szafa i ��ko. Obrazek �wi�ty na �cianie, krucyfiks cynowy na eta�erce, okr�g�e lustro i n�dzna paprotka, tak samo n�dzna jak jej pani.

Wizyta trwa�a mniej ni� kwadrans. Gdy staruszka o�wiadczy�a, �e czeka na doro�k�, Mazepa uca�owa� na po�egnanie d�o� gospodyni, Stern tak�e po�egna� si� z ni� po staropolsku.

Po dziwacznej wizycie stary redaktor by� bardziej wylewny, jakby dopiero teraz jego m�ody nast�pca mia� prawo pozna� wi�cej szczeg��w. Gdy wyszli na Piekarsk� i skierowali si� w stron� G�owi�skiego, zacz�� swoj� przejmuj�c� opowie��.

� Wi�niewska jest najbardziej poszkodowana w tej cholernej aferze � powiedzia�, zawieszaj�c g�os. � Naturalnie nie jest bez winy, ale jak mierzy� win� zrozpaczonej matki. By�a pewna, �e jej trzyletnia Emilka wr�ci do niej zaraz po rozwodzie kochanka � zawodowego wojskowego, kt�ry mia� �on� i dw�jk� dzieci i kt�ry nam�wi� j� do przekazania c�reczki na wychowanie Tarce. To on wy�o�y� pieni�dze, kt�re dali morderczyni. Rozwodu, jak pan si� domy�la, nie by�o. Urz�dniczka pracuj�ca w wodoci�gach miejskich nie by�a dostatecznie dobr� parti� dla pana kapitana, przepraszam hauptmanna. Proces mia� dramatyczny przebieg i by� wiele razy przerywany. Matka za��da�a zwrotu c�rki. Tarka wy�mia�a j�. Us�yszawszy, co sta�o si� z Emilk� i z innymi dzie�mi, kt�re trafi�y na wychowanie do domu Pod Ksi�ycem, Wi�niewska zemdla�a.

Stern zamierza� zada� pytanie, lecz redaktor by� szybszy.

� Hauptmann mia� doskona�ego adwokata i wszystkiego si� wypar� � powiedzia�, wolno wypuszczaj�c z ust dymek. � Presti� cesarsko-kr�lewskiej armii nie ucierpia�. W przypadku Leokadii Wi�niewskiej g��wn� rol� odgrywa�y poszlaki. Nikt nie chcia� jej pom�c i nikt jej nie wsp�czu�. Nawet str�, kt�rego pan widzia� przed chwil�, ba� si� zeznawa� na korzy�� wyrodnej matki. Emilki szukali najd�u�ej. Tarka bi�a si� na procesie w pier�, �e pierwszy raz widzi Wi�niewsk�, i �e kobieta ��e jak pies. Hauptmann jej wt�rowa�. Gdy policja znajdowa�a kolejne cia�a, zmieni�a nieco ton, lecz wci�� utrzymywa�a, �e Wi�niewska specjalnie chce j� pogn�bi�. Tarka by�a gwiazd� Lwowa. By�a �liczna, tak �liczna, �e na sal� s�dow� wali�y t�umy m�czyzn i kobiet. Pisa�y o niej wszystkie gazety. Po poranne wydania ustawia�y si� d�ugie kolejki. Wyobra�a pan sobie, �e �wier� wieku temu czytelnicy bili si�, by przeczyta� m�j tekst o bestii w anielskim wcieleniu? Przed jej dom pod��a�y procesje. Ludzie robili sobie zdj�cia jak na pikniku. Ohyda!

� Czy odnaleziono c�rk� Wi�niewskiej? Szarkowski efektownie wypu�ci� dymek.

� Ca�e miasto oblepione by�o zdj�ciami Emilki. I cho� uruchomiono informator�w i sam prezydent obiecywa� wysok� nagrod�, przepad�a jak kamie� w wod�. Podejrzewam, �e zosta�a gdzie� zamurowana albo zakopana, a mo�e nawet morderczyni spali�a jej cia�o w piecu.

� Tarka dosta�a do�ywocie? � Jakub spojrza� ch�odno na rozm�wc�.

� Tak, a tajemnica, kt�r� zabra�a do wi�zienia, odebra�a Wi�niewskiej rozum. Dzi� jest pi�tek, dzie� odwiedzin. Paczka, kt�r� przy nas przygotowywa�a, trafi za p� godziny do furdygarni.

Stern przystan�� zaskoczony.

� Chyba nie chce pan powiedzie�, �e Wi�niewska odwiedza morderczyni� swojej c�rki?

� Niestety. Od lat przynosi jej paczki, pisze listy i podobno nawet si� za ni� modli. � Mazepa nabra� g�o�no powietrza przez nos, a� za�wiszcza�o. � Nieprawdopodobny, szalony zwi�zek zrozpaczonej matki z katem jej dziecka � zako�czy�, wyci�gaj�c fajk� z ust i energicznie wystukuj�c popi� z cybucha do ulicznego rynsztoka.

� Sam diabe� by tego nie wymy�li� � doda� Stern cicho.

Min�li plac �w. Antoniego i znale�li si� na �yczakowskiej pod domem starego redaktora. Zaczekali, a� przejedzie tramwaj, i przeszli na drug� stron� ulicy, pod s�up og�oszeniowy.

� Niech pan kiedy� do mnie jeszcze zajrzy, panie Stern. � Szarkowski wysun�� d�o� na po�egnanie. � Nie wiem, czy w czym� pomog�em, w ka�dym razie ciesz� si�, �e mogli�my o tej sprawie porozmawia�.

Pierwszy raz by� u de Brie na stancji, przy �w. Jacka pod dziesi�tk�. Wynajmowa�a j� u pani Adelajdy Koszko, wdowy po nadradcy pocztowym. Mieszka�a na pierwszym pi�trze dwupi�trowej kamienicy, kt�rej front zdobi�a fantazyjna arabeska. Mia�a dla siebie kuchni�, �azienk� i przestronny pok�j, kt�rego okna wychodzi�y na wybrukowan� i obsadzon� lipami ulic�.

Min�a si�dma, zmierzcha�o. Stern czeka� niecierpliwie, a� de Brie wreszcie si� przebierze. Obejrza� ksi��ki w jej biblioteczce. Ca�kiem spora kolekcja. Dzie�a psychologiczne, filozoficzne, wi�kszo�� po francusku i po niemiecku. By� tak�e Ossendowski, Schulz, Witkacy, same nowo�ci. Nie podejrzewa�, �e jego kole�anka z pokoju ma takie zaci�cie naukowe. Na p�ce le�a�o za�o�one zak�adk� niemieckie wydanie g�o�nej powie�ci Remarque�a Na Zachodzie bez zmian. Jakub przekartkowa� antywojenne dzie�o autora, kt�rego Goebbels zabroni� wydawa� w Niemczech i kt�rego ksi��ki kaza� spali� na stosie. Potem podroczy� si� z kotk�, a� zadrapa�a go w palec. W ko�cu jego uwag� zwr�ci�a bia�a r�a w wazonie. Kiedy Wilga wysz�a z �azienki, nie wytrzyma�.

� Spotykasz si� z kim�? � zapyta�, udaj�c oboj�tno��.

� Sk�d to nag�e zainteresowanie moj� osob�?

� Nie chcia�em ci� urazi�, pytam z ciekawo�ci.

� I z ciekawo�ci pods�uchujesz moje rozmowy telefoniczne w redakcji? G�upio ci i nie wiesz nawet, co teraz odpowiedzie�.

Stern odetchn�� ci�ko.

� Tak, pozna�am kogo�. Widzieli�my si� dwa razy. Chcesz, �ebym opisa�a ci szczeg�y? A je�li czasem mam ch�� na pyszne orzechowe lody, to co w tym z�ego?

� Daj spok�j, nie o to mi sz�o � wycofa� si� rakiem.

Wilga wyczu�a jego zmieszanie i u�miechn�a si� dwuznacznie. Nie zamierza�a zdradza�, �e jej nowy znajomy jest diabelnie przystojny, i �e je�li wszystko u�o�y si� mi�dzy nimi, tak jak my�li, to wybior� si� nied�ugo do kina.

� Jak wygl�dam? � Szybko zmieni�a temat.

� Wspaniale, to znaczy... Jeste� ciut za chuda. No i r�ce. Powinny by� spuchni�te. Obci�gnij r�kawy swetra. Tak jest lepiej. A ja?

� Zdejmij krawat, bo jeste� za elegancki. Ko�nierzyk koszuli na wierzch. No i obr�czka. Schowaj j� do kieszeni!

Jakub pos�usznie zdj�� krawat, pr�buj�c przeistoczy� si� w zdesperowanego inteligenta, kt�remu przydarzy�o si� wielkie nieszcz�cie �yciowe.

� A jak si� domy�li?

� Mo�esz by� spokojna, �e nie si� domy�li � odpar�, �lini�c palec i zsuwaj�c �lubn� obr�czk�.

� P�jd� chyba przez ciebie do piek�a. � De Brie poprawi�a poduszk� pod sukienk�. � Pami�tasz swoj� �on� w ci��y? Wiesz, jak chodzi�a?

� Nie tak � powstrzyma� j� Stern. � Odegnij si� lekko, a brzuch do przodu. I nogi, masz i�� szeroko jak marynarz.

Przed wyj�ciem de Brie nala�a Mirandzie mleka do miseczki i pog�aska�a j� czule po grzbiecie. Kotka z wdzi�czno�ci przeci�gn�a si� i odprowadzi�a ich do drzwi, robi�c z ogona antenk�.

By� ch�odny kwietniowy wiecz�r i mg�a sp�ywa�a na ulic� jak delikatny welon. W s�abym �wietle latarni dopiero z bliska mo�na by�o rozezna� ich twarze. Kryj�c si�, zeszli w d� do Jab�onowskich, gdzie Jakub przywo�a� doro�k�. Zam�wili kurs na Kleparowsk�, pod dom Pod Ksi�ycem, i poprosili fiakra, by postawi� bud�.

Min�li G�r� Stracenia, stary cmentarz �ydowski, browary i Dom Inwalid�w. Szkapa weso�o dzwoni�a podkowami o bruk, a dryndziarz cierpliwie cmoka� na ni�, jakby jechali na romantyczn� przeja�d�k�.

Zatrzymali si� przy przekrzywionej lipie, kilkana�cie metr�w przed domkiem. Trzymaj�c si� za r�ce, doszli do furtki. Weszliby pewnie do �rodka, gdyby nie podpalany wilczur, kt�ry zagrodzi� im drog�. Wygl�da�o, �e w�ciek�a bestia lada moment przeskoczy ogrodzenie i ich rozszarpie. G�o�ne ujadanie wywo�a�o gospodyni�. Drzwi si� uchyli�y i ostry kobiecy g�os przywo�a� czworonoga do porz�dku.

� Czego? � zwr�ci�a si� do intruz�w, podchodz�c do bramki. � Czego mi psa strasz�?

� My do szanownej pani Tarki.

� To ja, czego chcecie?

� My z nie�mia�ym zapytaniem � odezwa� si� Stern, patrz�c na m�od� gospodyni�.

C�rka starej Tarki otaksowa�a go�ci od st�p do g��w. By�a urodziwa. Czarne brwi, czarny jak smo�a warkocz, w�ska talia i karminowe usta przyci�ga�y wzrok niczym magnes opi�ki. I Sternowi przebieg�o przez my�l, �e �lepa natura po��czy�a pi�kno z besti�. A mo�e B�g?

Kobieta nie wpu�ci�a ich do domu. Co wi�cej, kiedy si� dowiedzia�a, z czym przyszli, zagrozi�a, �e zawiadomi policj�.

� Kto was nas�a�?

� Nikt, my z polecenia od dobrych ludzi � odpowiedzia�a Wilga, czerwieni�c si�.

� Przydarzy� nam si� problem � doda� Stern, pocieraj�c dwudniowy zarost. � Potrzebujemy tylko adresu i zaraz nas nie ma.

� Ni znam �adnych adres�w i w niczym wam ni pomogi � podejrzliwie �widrowa�a wypi�ty brzuch Wilgi.

Przeprosili za nieporozumienie i jak niepyszni szykowali si� do wyj�cia. Byli ju� przy ko�cu posesji, gdy Malwina dogoni�a ich.

� Potrzebuji telefonu. Jak b�dzi trzeba, kto� was sam odnajdzi � o�wiadczy�a, �ypi�c na nich wzrokiem.

De Brie wyrwa�a kartk� z notesu i zapisa�a kulfonami numer telefonu pani Koszko, z uwag�: �prosi� Lukrecj�. W ostatniej chwili wymy�li�a to rzadkie �aci�skie imi�. S�ysza�a, �e kobiety o tym imieniu s� stanowcze, tak jak Lukrecja Borgia, c�rka kardyna�a (a p�niejszego papie�a), rozpustnica i trucicielka, ale te� niewiasta o zadziwiaj�cej inteligencji.

� To tw�j m��? � zapyta�a bezceremonialnie.

� Ch�op, nie m��!

Tarka za�mia�a si� wymuszonym �miechem.

� To b�dzi was wieli kusztowa�.

� Ile?

� Ni ja ustalam ceny � doda�a, przywo�uj�c psa.

� B�g nam �wiadkiem, �e nie mamy wyj�cia � o�wiadczy� Jakub i zaraz tego po�a�owa�.

� Lepij ty Boga do tegu interesu ni mieszaj! � skarci�a go, odchodz�c bez po�egnania. � Lukrecja, co za kacapski imi � rzuci�a pod nosem, wchodz�c na drewniany ganek.

De Brie nie pozostawa�a jej d�u�na. Mia�a sw�j epitet na gospodyni� � grosse salope. Powtarza�a te s�owa w my�lach, gdy sadowili si� w doro�ce i wracali na stancj�.

Na ulicach mimo pogodnego i ciep�ego wieczoru by�o wyj�tkowo ma�o ludzi. Stern skonstatowa�, �e pewnie nadaje �Weso�a Lwowska Fala� i s�uchacze zebrali si� przy radioodbiornikach, by s�ucha� z zapartym tchem gadki Aprikosenkranza z Untenbaumem.

Poniedzia�ek, 17 kwietnia 1939

Dochodzi�a trzecia. Czas w redakcji wl�k� si� niemi�osiernie, seledynowe wskaz�wki na zegarku Sterna obraca�y si� tak leniwie, jakby lada moment mia�y stan��. Redaktor snu� �liczne plany na popo�udnie. Marzy�a mu si� karuzela z Piotrusiem, a mo�e nawet film o przygodach Robin Hooda z Errolem Flynnem, na kt�ry m�g�by si� wybra� z Ann� i Kasi�. Nagle odezwa� si� telefon.

Jakub si�gn�� leniwie po s�uchawk�, by us�ysze� od Zi�by, �e jego plany musz� jeszcze poczeka�. Inspektor dzwoni� z miasta. Chyba z okolic dworca kolejowego, bo w s�uchawce s�ycha� by�o wyra�nie sapanie i pogwizdywanie lokomotywy.

� Mam nadziej�, �e nie przeszkadzam.

� Ale� sk�d!

� Czy pami�tasz nasz� rozmow�? � us�ysza� pytanie zako�czone charakterystycznym chrz�kni�ciem.

Stern przytakn��, zaskoczony.

� To b�d� na placu Mariackim, przy dziesi�tym komisariacie.

� Kiedy?

� Natychmiast! � krzykn�� Zi�ba.

� Co mam robi�?

� Inteligentny redaktor z dzia�u kryminalnego nie zadaje zb�dnych pyta� � zako�czy� gliniarz i si� roz��czy�.

Jakub wypi� resztki zimnej kawy, przes�czaj�c fusy przez z�by. W�o�y� p�aszcz, schwyci� kapelusz i szybkim krokiem ruszy� z redakcji w stron� figury Matki Boskiej, stoj�cej na marmurowym postumencie.

Nie zd��y� nawet zapali�, bo drzwi komisariatu przy placu Mariackim 10 si� otworzy�y. Komisarz Edward Popielski wyszed� na chodnik i zawadiacko podci�gn�� spodnie na szelkach. Obok niego kr�ci� si� rudy olbrzym w przyciasnej marynarce, ten sam, kt�rego redaktor widywa� nieraz w �yczakowskich knajpach.

Stern zelektryzowany ruszy� za t� dw�jk�, staraj�c si� zachowa� bezpieczny dystans. Udawa�, �e ogl�da wystawy, zatrzymywa� si� przy bramach i spogl�da� na zegarek, jakby na kogo� czeka�. Ta ekscytuj�ca zabawa w tropiciela Indian sko�czy�a si� niespodziewanie, gdy przeci�� im drog� poch�d bezrobotnych. Jakub szybko wmiesza� si� w t�um, uwa�aj�c, by nie straci� komisarza z oczu i przypadkiem nie zarobi� od protestuj�cych w z�by.

G�o�ne krzyki, gwizdy i has�a skandowane przez zgromadzonych towarzyszy�y mu przez kolejne kilkadziesi�t krok�w.

Z placu �w. Ducha dotar� ze zbuntowanymi na Wa�y Hetma�skie. Tu zrobi�o si� naprawd� gor�co. Do bezrobotnych do��czy�a bra� studencka. Policja bezskutecznie pr�bowa�a powstrzyma� demonstrant�w. Wkr�tce w stron� str��w prawa polecia�y kamienie i butelki.

Ci�gn�c za sob� rudzielca, komisarz przecisn�� si� mi�dzy uzbrojonymi w pa�ki mundurowymi. Stern z trudem przedar� si� przez kordon; niespodziewanie kto� z�apa� go mocno za r�kaw.

� Witam pana redaktora � us�ysza� zza plec�w. � Moje gratulacje! Obr�ci� si�. Za nim sta� Leski, szef kroniki kryminalnej z �Dziennika Polskiego�.

� A to czemu?

� Odpowiedni cz�owiek w odpowiednim miejscu!

Stern nie odpowiedzia�. Z rozwianymi w�osami, z pal�cym spojrzeniem redaktor ze znienawidzonej konkurencyjnej gazety wygl�da� jak batiar po balandze. Jakub chcia� przecisn�� si� za komisarzem przez kolejny kordon, lecz Leski zagrodzi� mu drog�.

� Prosz� mnie koniecznie odwiedzi� � wykrzycza�, pokonuj�c wrzask z dziesi�tk�w garde�, skanduj�cych has�o o pracy dla wszystkich. � Wiem, �e znalaz� si� pan u swego szefa na czarnej li�cie. Co by pan powiedzia� na wsp�prac�?

Stern nie wierzy� w przypadek.

� M�g�by pan pisa� pod pseudonimem, bo panna Wilga do tej pracy si� nie nadaje. Dzwoni�em do pana w zesz�y czwartek. Nie�le si� pan wystraszy� � za�mia� si� szyderczo.

Jakub si� zawaha�. Korci�o go, by powiedzie� Leskiemu, �eby si� wreszcie odpieprzy�, lecz rzuci� tylko, �e rozwa�y jego propozycj�, i ruszy� za Popielskim, kt�ry nagle znikn�� mu z oczu. W ostatniej chwili dostrzeg� masywnego rudzielca, wchodz�cego do trzypi�trowego budynku przy Akademickiej, przy kt�rym sta�o drewniane rusztowanie. Zdesperowany, nara�aj�c si� na uderzenia pa�ek, przedar� si� przez policyjn� obstaw�.

Gdy znany kszta�t pojawi� si� w pe�nym �luzu, zakrwawionym otworze, m�czyzna oderwa� wzrok od krzaka bzu i wolno, prawie pieszczotliwie przesun�� d�o� z narz�dziem wzd�u� wewn�trznej strony kobiecego uda. W jego g�owie kolejny raz pojawi� si� obraz ogromnego or�a w starym ogrodzie zoologicznym w Sch�nbrunn. Majestatyczny ptak z nastroszonymi pi�rami, patrz�c na niego, przest�powa� z nogi na nog�.

Wspomnienie odlecia�o. Skurcz spi�� cia�o kobiety i go�e stopy przywi�zane banda�em do �elaznych pr�t�w ��ka zacz�y nierytmiczny taniec. Wtedy wyj�� z kieszeni buteleczk� z przezroczyst� ciecz�. Z�o�y� poczw�rnie lnian� szmatk�. Usun�� z�bami korek i wla� na materia� po�ow� zawarto�ci. U�miechn�� si� przepraszaj�co i przytkn�� dziewczynie do ust i nosa nas�czon� materi�. Mia� kilka minut dla siebie.

Zamy�li� si�. Znowu widzia� or�a. Ilekro� stawa� si� wykonawc� nieodwo�alnej decyzji, kt�ra ko�czy�a proces �yciowy, wielki ptak stawa� przed nim, rozpo�cieraj�c skrzyd�a. Tak jak orze� by� akuszerem �mierci, kt�ra przytula do swej piersi zbyteczne �ycie, pozwalaj�c naiwnym przez kr�tk� chwil� si� wyp�aka�. On tylko skraca� b�l, daj�c ostateczne wybawienie.

Doskonale zna� scenariusz. Za chwil� narz�dzie o�wietlone �wiat�em lampy naftowej zag��bi si� w ma�ej g��wce. Ostry hak pow�druje przez m�zg a� do trzewi. To nie on, to tylko orze� pochwyci szponiastym dziobem zagubiony, niepotrzebny p��d i zdecydowanym ruchem po�le na ziemi� z o�wietlonego s�o�cem gniazda.

Stern sta� w po�owie schod�w mi�dzy pierwszym i drugim pi�trem. Wy�ej przy drzwiach oznaczonych pi�tk� czai� si� Popielski z petem w ustach, a obok niego zamar� ry�y wywiadowca z ci�kim �elaznym m�otem, �po�yczonym� od ekipy murarskiej.

Komisarz u�miechn�� si� cynicznie do dziennikarza, nie odpowiadaj�c na pozdrowienia. Zaci�gn�� si� dymem, rzuci� niedopa�ek pod nogi i efektownie przydepta� go podzelowanym butem. By� pewny, �e nie jest to zwyk�y zbieg okoliczno�ci, i zachodzi� w g�ow�, jaka policyjna menda donios�a redaktorowi o jego wyprawie. Nie zdecydowa� si� jednak pogoni� intruza, cho� powinien. Mo�e przypomina� sobie zimne marcowe piwo, a mo�e sch�odzon� w�d�, kt�r� la� pod wierzch do szklanek w hotelu Rubena Tannenbauma, poszukuj�c zbocze�ca pope�niaj�cego ohydy z ma�ymi dziewczynkami? Stern pom�g� mu, co jeszcze nie oznacza�o, �e teraz on mu pomo�e.

Sekundy wlok�y si� jak godziny. Komisarz precyzyjnym ruchem paznokcia wyd�uba� tytoniowy wi�rek spomi�dzy z�b�w i roztar� go dok�adnie mi�dzy palcami. Rozprowadzi� t� ma� po be�owej lamperii, tu� przy bakelitowym przycisku dzwonka.

U�mierzona chloroformem kobieta le�a�a na ��ku, czekaj�c na zabieg. Jej r�wny oddech i g�adka sk�ra na twarzy zdawa�y si� dowodzi�, �e to, co za chwil� si� stanie, b�dzie jedynie formalno�ci�. Zgodzi�a si�. Do�� gadania, nadszed� czas na czyny. Planowa selekcja, w jakiej bierze udzia�, jest zgodna z naturalnym prawem, kt�rym rz�dzi si� przyroda. Zwyci�a silniejszy, a s�abszy nieub�aganie musi odej��.

M�czyzna uni�s� d�o� z ostrym zakrzywionym narz�dziem. Przymierzy� si� i, nie wiadomo dlaczego, ko�ysz�c si� na boki, ruszy� w stron� rozchylonych ud. I wtedy w jego uszach zabrzmia�y z�owieszcze s�owa Jacopone da Todiego: Flammis ne urar succensus i przejmuj�ce d�wi�ki skrzypiec z sekwencji Stabat Mater. Zdawa�o mu si� nawet, �e zza zamkni�tych drzwi dociera wibruj�cy �piew ubranych na czarno kobiet: Per te, Virgo, sim defensus in die iudicii.

Popielski nacisn�� przycisk dzwonka u drzwi.

� Res ad triarios venit � wyszepta� z jakim� dziwnym u�mieszkiem i zadzwoni� ponownie, lecz zdecydowanie d�u�ej. Odpowiedzia�a mu grobowa cisza. Komisarz teatralnym gestem ods�oni� przegub d�oni i niczym s�dzia na ringu zacz�� szybko zagina� grube palce, kieruj�c ow�osion� pi�� pod nos wpatruj�cego si� we� rudzielca.

By� przygotowany na cios, tak jak orze�, kt�ry spada z g�ry na ofiar�. Schwyci� butl� z naft� stoj�c� na politurowanej komodzie i wyrwa� z�bami korek. Potem chlusn�� na we�niany bie�nik na korytarzu, obficie od �ciany do �ciany. Pola� tak�e boazeri�, a� nafta sp�yn�a mu pod nogi. Rzuci� k�tem oka na kryszta�owe lustro, kt�re ma�powa�o jego ruchy: elegancki m�czyzna oparty niedbale o framug� wyj�� z kieszeni zapa�ki i, nie �piesz�c si�, potar� �ebkiem o drask�. Kiedy weso�y ognik narodzi� si� na ko�cu drewienka, u�miechn�� si� do siebie, spogl�daj�c na drzwi. Odlicza� w my�li sekundy. Czeka�, wdychaj�c dra�ni�cy zapach.

Rudzielec uni�s� ci�kie stalowe narz�dzie, a potem z piekieln� si�� uderzy� w zamek blokuj�cy drzwi. Potworny huk przetoczy� si� po klatce schodowej od dachu a� po parter. Posypa�y si� drzazgi i pomalowane na oliwkowo drzwi wlecia�y do korytarza jak rzucony trap okr�towy, po kt�rym w tr�jk� wdarli si� do �rodka.

Furiackie uderzenie odebra� jako znak. Wycofa� si� z przedpokoju i rzuci� zapa�k�. Przesz�y go ciarki, jakby znowu by� w �aci�skiej katedrze, gdzie o�lepi� go b�ysk s�o�ca i omota� szalony d�wi�k skrzypiec. Przez otwarte okno wskoczy� na rusztowanie, a potem, trzymaj�c si� drabiny, spokojnie zszed� na chodnik i wmiesza� si� w t�um, przez nikogo nie niepokojony.

Straszny zapach uderzy� ich w nozdrza, ale by�o za p�no. Nagle wszystko stan�o w ogniu i korytarz zamieni� si� w gorej�ce inferno.

Stern z komisarzem patrzyli z do�u, jak chy�e p�omienie li�� dywan i boazeri�, si�gaj�c do sufitu. Wywiadowca wbieg� najdalej i teraz czo�ga� si� po przewr�conych drzwiach na schody, wyj�c, jakby obdzierali go ze sk�ry. Jego rude w�osy pali�y si� �ywym ogniem, a marynarka na plecach zamieni�a si� w buzuj�ce ognisko.

Obaj rzucili si�, by go ugasi�, i �aden nie my�la�, by wej�� do �rodka mieszkania. Jaka� staruszka w jedwabnej podomce wyjrza�a z parteru na klatk� schodow� i wycofa�a si�, kre�l�c na piersi znak krzy�a.

Mieszkanie p�on�o. Przeci�g podsyca� ogie�. Nie wiadomo sk�d pojawi� si� grubas w samych gaciach i pr�bowa� polewa� mieszkanie wod� z wiadra. Przera�ona kobieta, wzywaj�c pomocy, bieg�a po schodach, ci�gn�c za sob� dw�jk� zap�akanych dzieci. Pojawili si� te� pierwsi gapie z ulicy, kt�rzy jak zwykle udzielali fachowych rad. Komisarz zostawi� ry�ego wywiadowc� ze Sternem na p�pi�trze, a sam wybieg� z budynku w poszukiwaniu pomocy. Po kilku minutach zjawi� si� zasapany z przestraszonym posterunkowym i z s�dziwym lekarzem. Na og�uszaj�cym sygnale nadjecha�a te� stra� po�arna z Podwala. Pompiarze przybyli za p�no, by cokolwiek da�o si� z mieszkania uratowa�. Pracowali wytrwale, ich sukcesem by�o to, �e �ywio� nie rozprzestrzeni� si� na pozosta�e lokale.

Stary lekarz w rogowych okularach ko�czy� opatrywa� poparzonego wywiadowc�, a tymczasem Stern wszed� za komisarzem do mieszkania ogl�da� zgliszcza. Z zalanego wod� przedpokoju przeszli do salonu. Stra�acy pracowicie zwijali w�e, niech�tnie usuwaj�c si� na boki. Opalony st�, przewr�cone i osmolone krzes�a wskazywa�y im drog�. Ze �cian od�azi�y zmoczone tapety. St�pali ostro�nie po mokrym dywanie, po�r�d pot�uczonego szk�a, ksi��ek i obraz�w. Podeszli do okna, za kt�rym pi�trzy�o si� rusztowanie, i stan�li jak wryci. Na �elaznym ��ku, na poczernia�ym materacu le�a�y nadpalone ludzkie zw�oki z rozchylonymi udami. Z osmolonego czerepu szczerzy�y si� z�by. Lekarz, kt�rego �ci�gn�� Popielski, kucn�� pod �cian�, zdj�� okulary i p�aka� jak dziecko. Stern poczu� sw�d spalonego cia�a i wyrwa� do ubikacji. Wstrz�sa�a nim fala torsji, jakby pierwszy raz w �yciu widzia� ludzkie zw�oki. W ko�cu wyprostowa� si� nad sedesem i odetchn�� ci�ko. Odkr�ci� kran i pu�ci� zimn� wod� na r�ce. Przep�uka� gard�o, wyczy�ci� nos, zmoczy� sobie kark i w�osy. Chcia� zapomnie� to, co widzia�, lecz nie potrafi�.

Na placu Halickim falowa� kilkusetosobowy t�um. Policja przepycha�a si� z demonstruj�cymi bezrobotnymi. Redaktor szed� w stron� Akademickiej. T�um z ka�dym krokiem g�stnia�. Wzd�u� Legion�w sta�y tramwaje i zamkni�ci w nich pasa�erowie ze strachem obserwowali zaj�cia. Z przyci�ni�tymi do okien twarzami wygl�dali jak �wi�teczne karpie st�oczone w akwarium. Do demonstruj�cych do��czy�a si� ho�ota. W�r�d krzyk�w nik�y policyjne gwizdki. Na str��w prawa polecia�a kostka brukowa i pot�uczone p�yty chodnikowe. Posypa�y si� szyby. Dzieci p�aka�y, a damy mdla�y. Jaki� licealista z okiem zalanym krwi� wzywa� pomocy, biegn�c gdzie� z przekrzywionym tornistrem. Przechodnie uciekali w pop�ochu do sklep�w i kawiarni, chc�c przeczeka� zadym�.

Redaktor skry� si� w bramie przy Jagiello�skiej. Na jego oczach szar�owa� oddzia� policji konnej uzbrojony w szturmowe pa�y. Dzwoni�y podkowy po bruku, s�ycha� by�o og�uszaj�ce gwizdy, g�o�ne komendy, przekle�stwa i czyje� wo�anie o ratunek.

Stern wyci�gn�� z paczki ostatniego papierosa. Mia� przed oczami obraz osmolonych kobiecych zw�ok i noworodka okr�conego r�a�cem, podobnego do upieczonej na ruszcie ma�pki. Na my�l o tym przypali� i zaci�gn�� si� g��boko. �aden papieros w �yciu nie smakowa� mu jak ten. Przytrzyma� dym w p�ucach i wolno wypu�ci� go przez nos. Przymkn�� oczy. Nadpalony rekwizyt nie dawa� mu spokoju. Dlaczego akuszer zostawia sw�j znak? Dlaczego wybra� akurat drewniane koraliki? Nie wiedzia�, co o tym s�dzi�. Od takich subtelnych, psychologicznych roztrz�sa� by� przem�drza�y Wawdysz, nie on.

Kiedy znowu wyjrza� z bramy, t�um odp�ywa� w stron� Kazimierza Wielkiego. On par� w przeciwnym kierunku, w stron� domu, lecz uszed� ledwie kilkadziesi�t krok�w i nagle zmieni� plany. Postanowi� wst�pi� do redakcji. Chcia� zadzwoni� do Anny i przekaza� jej najnowsze wiadomo�ci. Powiedzie�, �e apteka Pod Anio�em, na rogu Gr�deckiej i Leona Sapiehy (w kt�rej pracowa�a od ubieg�ego roku), znalaz�a si� szcz�liwie poza stref� walk.

Na rogu Rze�nickiej i Jagiello�skiej kupi� w sklepiku now� paczk� papieros�w i butelk� Baczewskiego. Nie min�� kwadrans, gdy z papierosem w z�bach siedzia� za swoim biurkiem, z nogami na blacie, majstruj�c no�em przy butelce.

Podni�s� s�uchawk� i wykr�ci� domowy numer. Zniecierpliwiony czeka�, lecz odpowiedzia� mu g�uchy sygna�. Zadzwoni� ponownie, z takim samym jak poprzednio efektem. Mo�e Anna pojecha�a z dzie�mi do rodzic�w, zastanawia� si�. By�o dziesi�� po �smej, gdy zbi� lak z szyjki, odkorkowa� butelk� i wla� do gard�a pal�ce lekarstwo. Nie my�la�, co b�dzie jutro, chcia� za wszelk� cen� zapomnie� to, co niedawno widzia�.

Kelner od razu pozna� swego klienta i ju� przy wej�ciu us�u�nym ruchem pokaza� mu stolik, kt�ry si� zwolni� przy oknie. By� mile zaskoczony, �e graf wybra� si� do kawiarni w tak� polityczn� zawieruch�. Przeczeka�, a� krzyki ho�oty za oknem ucich�y, i zapyta� uprzejmie, czy dzi� ma poda� lody orzechowe. Go�� nie odpowiedzia�, lecz u�miechn�� si� ciep�o, co oznacza�o przyzwolenie.

Kelner po�piesznie przyni�s� z kuchni zam�wiony deser w pucharku i postawi� go na stoliku. Klient nie od razu zareagowa�. Z zaciekawieniem czyta� gazet�. Interesowa�a go kronika kryminalna w �Kurierze�, jakby to, co si� dzia�o za oknem, by�o nudnawym filmem.

Wci�� u�miecha� si� do siebie. Mia� zmierzwione w�osy, wypieki na twarzy i wydawa� si� by� dziwnie podniecony, gdy wbija� stalowy widelczyk w posypan� zmielonymi orzechami kremow� ga�k�.

Kiedy spa�aszowa� lody, zam�wi� lampk� madery. A gdy garson nalewa� j� do kieliszka, trzymaj�c butelk� przez serwetk�, go�� przeni�s� si� my�lami gdzie� indziej.

Przypomnia� sobie wycieczk� do Wiednia. Pojecha� tam przed kilkunastu laty z wujem, w nagrod� za bardzo dobre sprawowanie. Odwiedzili w Sch�nbrunn najstarszy ogr�d zoologiczny na �wiecie, za�o�ony przez cesarza Franciszka I. Spacerowali od klatki do klatki, od zagrody do zagrody, by wreszcie zatrzyma� si� przy wielkiej stalowej wolierze. Wuj (nauczyciel etyki w gimnazjum niemieckim) by� dziwnie zdenerwowany i chcia� mu koniecznie pokaza� �yraf�, lecz to, co dzia�o si� za siatk�, by�o najlepszym spektaklem, jaki m�g� mu zafundowa�. Ogromny orze� wyci�gn�� z gniazda �ywego pisklaka, rzuci� go na kamienie i zacz�� zapami�tale dzioba�. Opiekun, widz�c okrutn� scen�, pr�bowa� odwr�ci� uwag� m�odzie�ca. Obiecywa� lody orzechowe, jednak on nie zamierza� si� ruszy�. Zapar� si� i tak d�ugo p�aka�, a� obejrza� krwawy fina�.

Przerwa� wspomnienia, bo przy mahoniowym pianinie pojawi� si� chudy muzyk we fraku. Siad� na okr�g�ym taborecie, otworzy� pulpit i postawi� na nim Wiener Tanzalbum f�r Pianoforte. Nie�piesznie przekartkowa� go i uni�s� palce nad klawiatur�. Po chwili pop�yn�y przez sal� romantyczne tony Wiener-Stimmen, pe�nego gracji walca Franza Wagnera.

Wypi� mader� i w zamy�leniu odstawi� kieliszek. Melodia, kt�r� us�ysza�, pomog�a wydoby� mu z pami�ci jeszcze jedno zdarzenie. Wraca� do niego rzadko, lecz teraz stan�o mu przed oczami, jakby to by�o wczoraj.

Tamtego dnia, po wycieczce do wiede�skiego zoo, wuj Jerzy zabra� go do Schlossbergu, ko�o Grazu. Chcia� mu pokaza� niezdobyt� twierdz� Riegersburg, pobudowan� do obrony przed wojskami tureckimi. Wytw�r ludzkich r�k, do kt�rego mieli dojecha� kolejk� linow�, pi�trzy� si� na skale jak gigantyczne gniazdo or�a. Wuj zachowywa� si� podejrzanie. W jego ruchy wkrad�a si� dziwna nerwowo��. Wyra�nie nadskakiwa� mu, jakby czu� si� winnym po incydencie w zoo i ba� si� tego, co mia�o si� jeszcze wydarzy�. Popisywa� si� kuglarskimi sztuczkami, opowiada� po drodze tanie dowcipy, a nawet zagwizda� jak�� operetkow� melodi�, mru��c zabawnie oko. Wszystko na nic. On celowo nie odzywa� si� do wuja i wci�� my�la� o swoim orle. Kr�lewski ptak by� m�dry i silny. Bardzo pragn�� by� kiedy� tak godnym podziwu jak on. Wkr�tce nadarzy�a si� ku temu okazja.

Pod wiecz�r wuj kupi� bilety i wsiedli do zawieszonego na linie wagonika. Byli ostatnimi sp�nionymi pasa�erami. I gdy wagonik wolno sun�� w g�r�, przysz�a mu do g�owy natr�tna my�l. Nie opuszcza�a go i wraca�a nachalnie. Wuj pom�g� mu j� wkr�tce zrealizowa�. Kiedy si� opar� o drzwi, zza chmur za�wieci�o zachodz�ce s�o�ce. O�lepiony starzec przymkn�� na chwil� oczy. To wystarczy�o. Delikatnie z�apa� za klamk� i pchn��. Uda�o si�. Staruch dosta� to, na co zas�u�y�. Zaskoczony dar� si� wniebog�osy, spadaj�c na ska�y w kilkudziesi�ciometrow� przepa�� razem ze swoj� pieprzon� etyk�.

W�a�nie wtedy przypiecz�towa� si� jego los. Kiedy wr�ci� do Lwowa, odwieziony przez policj�, ciotka straci�a dla niego serce. Zrobi�a si� niewiarygodnie sk�pa i nigdy nie mia�a dla niego czasu. Po tragicznej �mierci m�a zosta�a jego jedyn� �ywicielk�. Pracowa�a na poczcie przy segregacji list�w i paczek. Zarabia�a tylko tyle, �e starcza�o im na jedzenie i czynsz za dwupokojowe mieszkanie. Dzi�ki jej zapobiegliwo�ci dzieci�stwo sp�dzi� w internacie, kt�ry prowadzi�y siostry zakonne. By� zdolnym, lecz niepokornym ch�opcem. Wiele godzin przekl�cza� w k�cie z d�o�mi skr�powanymi r�a�cem. Wtedy marzy�. My�la� o �mierci, kt�ra mog�aby go przytuli�. To w�a�nie w ochronce pierwszy raz zobaczy� Malwin�, �liczn� czarnow�os� dziewczynk�, kt�rej matka siedzia�a w wi�zieniu za jakie� straszne zbrodnie. Siostry ostrzega�y go, by si� z ni� nie bawi�, bo op�ta� j� szatan, lecz on specjalnie obra� j� za swoj� powierniczk�.

Malwina tak�e by�a niepokorna i cz�sto kl�cza�a w k�cie obok niego. Spotykali si� na obiadach i w ko�ciele na mszach. By�y te� przyjemniejsze chwile, gdy w towarzystwie si�str wychodzili do parku na wycieczk�. Co roku bawili si� ze sob� na zabawach choinkowych, raz nawet zata�czyli. Potem niespodziewanie ich drogi rozesz�y si� na kilka lat.

Nigdy nie mia� prawdziwych przyjaci�, cho� pewnie m�g�by ich mie� na p�czki. Nie chcia�, by pr�cz niego kto� zna� jego my�li. Zawzi�to�� i ambicja pomog�y mu w awansie spo�ecznym. Sko�czy� szko�� i zapisa� si� na studia, wbrew ciotce. Pewnego dnia spotka� w mie�cie Malwin�. Wydoro�la�a. By�a �liczna, tak �liczna, �e ogl�dali si� za ni� na ulicy wszyscy ch�opcy, a nawet doro�li m�czy�ni. Rozmawiali godzinami, jakby chcieli si� wygada� za ca�e �ycie. Malwina pracowa�a u Baczewskiego, przy dystrybucji w�dek, on za� dorabia� na czesne korepetycjami. W grudniu zesz�ego roku, przed �wi�tami, gdy wraca� tramwajem z wyk�ad�w, zobaczy� j� znowu na Janowskiej. Wyskoczy� za zakr�tem i podbieg� do niej. Od razu przytuli�a si� do niego jak kotka spragniona ciep�a. Odprowadzi� j� a� pod dom. Mieszka�a sama w domku przy Kleparowskiej. Zaprosi�a go do �rodka. Po kolacji, kt�r� wsp�lnie przyrz�dzili i zjedli, wskoczyli pod pierzyn�. Przez ca�� noc si� kochali. To wtedy, gdy przytuli�a si� do niego zaspokojona, odkry� przed ni� swoj� pasj�. Interesowa�a go eugenika, nauka o doskonaleniu ludzkiej rasy. Malwina potakiwa�a. Byli mikrobami, kt�re przetrwa�y, by inne mikroby nie zazna�y w �yciu tylu co oni cierpie�. Mogliby razem dokonywa� selekcji, by ukr�ci� cierpienia. Wyja�ni� Malwinie, �e wielu ludzi na �wiecie my�li podobnie, lecz tylko nieliczni maj� �mia�o�� wcieli� teori� w �ycie. Opowiada� o Galtonie, kt�ry dowi�d�, �e niedoskona�a cz�� populacji mo�e zniszczy� ludzko��, i Malwina znowu przyzna�a mu racj�. A potem opowiada� o Charlesie Davenporcie ze Stan�w Zjednoczonych, ojcu eugeniki. Stwierdzi�, �e chcia�by by� jego uczniem, i �e z jego wyk�ad�w o humanitarnym unicestwieniu nie zmarnowa�by ani godziny. Wiedzia�by dok�adnie, kto godzien jest �y�, a kto nie, by nie hamowa� rozwoju spo�ecznego.

Kiedy m�wi� o tym Malwinie, ziewa�a szeroko. W ko�cu obr�ci�a si� na bok, podci�gn�a ko�dr� pod brod� i zasn�a.

Zaszed� dalej ni� inni i w to nie w�tpi�. Najtrudniejsze by�y pierwsze kroki. Stawia� je jak �lepiec, lecz pomog�a mu wiara w to, �e dzi�ki niemu ska�ona przestrze� oczy�ci si� dla tych, kt�rzy powinni godnie �y�. Codziennie ociera� si� o �mier� i dzi�ki niej zaszed� dalej ni� inni. Bo by�a wsz�dzie. Przyczajona czeka�a w domach i panoszy�a si� na ulicach, przesiadywa�a w urz�dach, w szpitalach na ��kach ob�o�nie chorych, sk�d trudno by�o j� przegoni�. Widzia� j� na twarzach doros�ych, s�ysza� w biciu dzwon�w, mowie ksi�dza na ambonie, d�wi�ku puszki ofiarnej i w p�aczu dzieci. S�ysza� j� w beztroskim �miechu, widzia� w sielskiej zabawie, gonitwie za s�aw� i za pieni�dzmi. Czai�a si� w otwartych ze zdumienia ustach, gotowa zamkn�� je w p� s�owa. Siedzia�a na skrzywionych karkach, dok�adaj�c sw�j �miertelny ci�ar. Tylko tacy jak on, kt�rzy otarli si� o �mier�, potrafi� zdiagnozowa� rzeczywisto�� i zrobi� to, co w istocie jest konieczne i zbawienne. G�upia, sentymentalna s�abo��! Musia� j� w sobie wyeliminowa�, prze�amuj�c tabu. By� wybra�cem, bo oswoi� �mier�, zostaj�c jej akuszerem.

Wypu�ci�a go dopiero rano. Akurat spad� �wie�y �nieg i na ulicy zrobi�o si� tak �licznie jak w niebie.

Lubi� najbardziej, gdy ciep�y wiatr wnika� mu mi�dzy pi�ra, prowokuj�c do lotu, lecz teraz by� przejmuj�cy ch�odem wiecz�r i jednostajny rechot �ab, docieraj�cy znad rzeki, zak��ca� grobow� cisz�. Orze� otuli� si� skrzyd�ami. Zniech�cony odwr�ci� g�ow� od ksi�yca, kt�ry trupim �wiat�em o�wietla� las, i znieruchomia�. Jeszcze przez kilka dni musia� by� cierpliwy.

Wtorek, 18 kwietnia 1939

Stern ockn�� si� z g�ow� na biurku redakcyjnym. Cisn�� go p�cherz i bola�y wszystkie ko�ci. �wita�o, tylko nie w jego skacowanej g�owie. Nad dachami dom�w �lizga�y si� promienie s�o�ca, a jego gard�o wysch�o z pragnienia na pieprz. Marzy� o zimnym piwie marcowym, ale �adna us�u�na r�ka nie pojawi�a si�, by skr�ci� jego m�ki.

Kiedy wr�ci� z toalety, zgni�t� paczk� po papierosach i wytrzeszczy� oczy. Ulubiona paprotka, o kt�r� dba�a Wilga, zosta�a zbezczeszczona. Kto� z�ama� jej dorodny li��, a z glinianej doniczki zrobi� �mierdz�c� popielniczk�.

Przeklinaj�c, wyd�uba� pety na kartk�, odkopa� podstaw� li�cia i jak tylko umia�, delikatnie go wyrwa�. Kikut zamaskowa� ziemi�. Z daleka wygl�da�o nie�le. Zosta�y jeszcze cztery odrosty. Pomy�la�, �e zaj�ta prac� nie zauwa�y zniszcze�, i odetchn�� zadowolony. By�y inne �wiadectwa pogromu. Na parapecie pr�y�y si� dumnie trzy puste flaszki. Podni�s� jedn�, wys�czy� ostatnie krople, a potem tak samo troskliwie zaopiekowa� si� drug� i trzeci�.

Jak przez mg�� przypomnia� sobie, �e przed p�noc� zajrza� do niego cie� i pocz�stowa� go samogonem. Ostro dyskutowali, a potem film mu si� urwa�. Spojrza� m�tnym wzrokiem na continentala. Tkwi�a w nim zapisana kartka ze �wie�utkim tekstem. W jego g�owie zrodzi�a si� herezja, �e to w�a�nie Czerkieski dyktowa� mu nad ranem ostatnie s�owa, ale niby sk�d prosty od�wierny z recepcji m�g�by o tym wszystkim wiedzie�? A mo�e jest policyjn� wtyk� i m�wi tylko to, co chce powiedzie�? I przypomnia� sobie jeszcze co�, co�, co brzmia�o jak �gra i przyn�ta�. Co to za gra, w kt�rej mia�by uczestniczy�? I kto mia� by� t� przyn�t�: on czy Wilga? Pojawi� si� jeszcze raz dom Pod Ksi�ycem i jaki� dostawca towar�w kolonialnych, o kt�rym nigdy wcze�niej nie s�ysza�.

Nie mia� zamiaru prosi� dozorcy o wyja�nienia, nie pozwala� mu na to dziennikarski honor. Na dodatek nie by� pewien, czy tej nocy nie przeszli przypadkiem �na ty�. Pami�ta� jedynie, �e niezauwa�ony podrzuci� tekst do sekretariatu. Ta my�l wyczerpa�a go i znowu przymkn�� oczy.

Przed jedenast� Kazia obudzi�a go wrednym telefonem i poinformowa�a, �e jaki� go�� czeka na niego w kawiarence. Dudni�o mu w g�owie, gdy ruszy� po schodach na poddasze, by pos�a� tajemniczego interesanta do wszystkich diab��w.

� Nie mog�e� znale�� sobie lepszego miejsca? � rzuci�, wpatruj�c si� z�owrogo w inspektora, okupuj�cego stolik pustej o tej porze redakcyjnej kawiarenki. � Sto razy prosi�em, �eby� tutaj nie przychodzi�. Wiesz, co o mnie pomy�l�?

� �e� chatrak? � Zi�ba za�mia� si� wymuszonym �miechem. � Nie r�b sobie wyrzut�w. Zaszed�em do Mania z kr�tk� robocz� wizyt�. Pogadali�my szczerze o przesz�o�ci i pomy�la�em, �e skoro na dworze leje, to nie b�dziemy biega� po mie�cie. Jestem ju� po ciasteczku, wspania�ej kawie z mleczkiem. Chcia�em si� z tob� przywita�, popatrze� jak z form� i zaraz lec�.

� S�ucham. � Stern marzy�, by mie� ju� t� dra�liw� rozmow� za sob�.

� Nie gor�czkuj si�. Do twej szczeg�owej relacji, na kt�r� niechc�cy rzuci�em okiem u Mania w gabinecie, chc� do�o�y� i swoje pi�� groszy.

� Czyta�e� m�j tekst? � G�os Sterna niczego dobrego nie wr�y�.

� Wybacz ciekawo��. Nie mog�em si� ju� doczeka� jutrzejszego wydania.

Jakub opad� na krzes�o. Sk��bione my�li nie dawa�y mu si� okie�zna� i wylatywa�y ci�giem z jego g�owy jak gazety z maszyny drukarskiej.

� Jest �wiadek.

� Jaki �wiadek?

� Z Legion�w, z posesji, gdzie na pi�trze sfajczy� si� lokal. � Zi�ba zrobi� z ust zabawny dziobek. � To muzyk, absolwent konserwatorium, kt�ry mieszka pi�tro wy�ej z mamusi�. Zg�osi� si� sam, raniutko. M�wi�, �e wszystko s�ysza�.

� Dlaczego zg�osi� si� do was, a nie polecia� do miejskiej?

� �le stawiasz spraw�. � Inspektor uwa�nie zmierzy� Sterna wzrokiem. � S� tacy, kt�rzy wierz� w skuteczno�� tego pa�stwa, kt�re ja reprezentuj�.

� Kpisz czy o drog� pytasz? � Jakub zacz�� chodzi� nerwowo wok� Zi�by, wycieraj�c piasek z piek�cych oczu.

� Naprawd� mieli�my na niego oko. Jest, kurwa, morfinist�, do tego pederast�. � Przyciszy� g�os, jakby w�a�nie to ostatnie s�owo mog�o zbruka� uszy Sterna. � Przyni�s� ze sob� zdj�cia w albumie. Okazuje si�, �e kiedy� by� �licznym ch�opczykiem: loczki blond, marynarskie ubranko i s�omkowy kapelusz. Ju� wtedy pogrywa� na pianinie na rodzinnych spotkaniach i komponowa� r�ne takie tam wariacje. Teraz mamusia opiekuje si� nad�tym grubasem o spoconych d�oniach, kt�rego wzrok b��dzi po m�skich rozporkach. Tatu� w dyplomacji w Italii. Na �mier� zapomnia� o ojcowskich obowi�zkach i utkn�� na jakiej� plac�wce. Wydawa�o si� t�u�ciochowi, �e je�eli przedstawi nam cudze grzeszki, jego stare zostan� zg�adzone.

� Co za dramatyczna historia? A pami�tasz mo�e, co wybitne ucho pederasty zarejestrowa�o?

� Niewiele. By�a wrzawa. Sam �licznie napisa�e�, �e po ulicy przetacza�a si� manifestacja, ale nasz muzyk twierdzi stanowczo, �e s�ysza� rozmow� na korytarzu. Kto� m�wi� po ukrai�sku o dostawie broni. Pada�y daty, adresy. Widzia� te� schodz�cego po rusztowaniu przystojniaka z torb� na ramieniu, lecz przez nieuwag� zapomnia� mu si� dok�adnie przyjrze�.

� Nie s�dzisz chyba, �e kupi� te brednie.

� Pyta�e� o �wiadk�w, a kiedy grzecznie pr�buj� ci o nich powiedzie�, obra�asz si�. O wczorajszej wyprawie czyta�em, masz jeszcze jakie� rewelacje?

� Wiem, gdzie by�a Lea � o�wiadczy� Stern, opieraj�c si� plecami o �cian� i zamykaj�c oczy.

� Lea, Lea? � Inspektor uda�, �e zapomnia�. � Czy�by ta ma�a od Szcz�ciarza ze Smoczej?

� Ta sama � odpowiedzia�, nie otwieraj�c oczu. � Mieszka�a przez kilka dni u Berger�w, obok atelier fotograficznego przy Zielonej. Spisa�e� ju� de Brie na straty, a tymczasem nie zawaha�a si� i posz�a tam, by...

Zi�ba wszed� mu w s�owo.

� Wi�c to de Brie zdoby�a cenn� informacj�? Gratuluj�.

� Ma swoje �r�d�o, jak ka�dy z nas. � Stern stara� si� by� lepszy w k�amstwie od inspektora.

� Nie wierz� za grosz babom, a one z wzajemno�ci� nie wierz� mnie. Twoja panienka nie wymy�li�a sobie adresu, kr�c�c w redakcji �licznym ty�eczkiem. Kto� jej go da�! Mo�e ty?

Jakub milcza�. Nie poci�ga�y go bzdurne pogaduszki. W ustach zbiera�a mu si� �lina i zastanawia� si�, czy zaraz nie rzygnie.

� Powiedzia�e�, �e mieszka�a, a wi�c ju� tam nie mieszka? � Inspektor ci�gn�� redaktora za j�zyk.

� Bo pewnego dnia pojawi� si� jaki� d�entelmen i zabra� j� ze sob�.

� Jak wygl�da� �w elegant, tego pewnie panna Wilga nie wie? Jakub roz�o�y� r�ce, jak rozpi�ty na krzy�u.

� A wi�c, proponujesz mi, bym sprawdzi� kolejny adresik. Tylko �e kiedy ju� tam przyjd�, oka�e si� to, co zwykle.

� Co?

� Szufladka w szkatu�ce, w szkatu�ce szufladka, a w szufladce �mierdz�ce g�wno!

Inspektor wiedzia�, jaka wredna czeka go robota, bo dane o mie�cie mia� w jednym palcu. Codziennie sp�ywa�y na jego biurko informacje o narodzinach, zgonach, zagini�ciach, �lubach, rozwodach, po�arach, plajtach... Ale co mia� zrobi� z informacj� o trzech tysi�cach dzieci, kt�re przysz�y na �wiat w ci�gu zesz�ego roku? Czy to oznacza�o, �e w sprawie akuszera powinien przepyta� tysi�ce ci�arnych bab? Nie m�g� siedzie� z za�o�onymi r�kami. Dlatego agenci i agentki (werbowani z gorliwych dozorc�w, podpadni�tych sklepikarek, gazeciarzy, s�u��cych i kurew) bezustannie donosili o ci�arnych, kt�re wesz�y na ich teren.

�adnej finezji, nieko�cz�ca si� robota z oczekiwaniem na g�upi przypadek. Jednak tym razem taki przypadek si� zdarzy� i jak na z�o�� nie jemu, tylko komisrzowi, kt�ry dowiedzia� si� od pomocnika fryzjera, �e jaka� podejrzana kobita wesz�a do budynku przy Legion�w. Na szcz�cie informacja zwrotna trafi�a do niego niemal natychmiast. By� na dworcu kolejowym u zawiadowcy i nie m�g� zadzia�a� sam, ale od czego by� Stern? Wyj�tkowo gorliwy i naiwny, wi�c doskonale nadawa� si� do tej roboty. Jeden telefon i ptaszek pofrun�� ochoczo do rzuconego ziarna pod komend� miejsk�.

Zi�ba wsta�, stukaj�c palcem w tarcz� zegarka. W�o�y� p�aszcz i zabra� kapelusz z krzes�a.

� Do zobaczenia, panie redaktorze! � Na po�egnanie zrobi� przewrotn� min�. Stern kiwn�� g�ow� i pobieg� do toalety, trzymaj�c si� za brzuch.

� Co� nie jeste� dzi� zbytnio rozmowna � zauwa�y�, przecieraj�c oczy. � Sp�dzi�a� podobno p� dnia w prosektorium, a teraz nie mo�esz wydusi� s�owa?

Wilga milcza�a. Nie mia�a zamiaru spowiada� si� z tego, co robi�a. Jakub pewnie by j� wy�mia�. Musia�aby mu powiedzie�, �e kiedy zgodnie z umow� zajrza�a o dziewi�tej do sali ekspertyz w zak�adzie medycyny s�dowej, Oskar Frycz ju� na ni� czeka�. Siedzia� sam, pochylony nad mikroskopem, i pogwizdywa� jak�� przejmuj�c� melodi�. Tym bardziej nie mog�a powiedzie�, �e to w�a�nie Oskar kupi� jej przed tygodniem bia�� r�� w przyszpitalnej kwiaciarni.

Na widok Wilgi lekarz pos�a� jej znad blatu ujmuj�ce spojrzenie. Nie mog�aby te� powt�rzy� tej ekscytuj�cej rozmowy, gdy gapi�a si� na przezroczyste szkie�ko, w kt�rym le�a�y spreparowane kom�rki z w�troby ludzkiej.

� Ciesz� si�, �e pani� widz�. Niestety, m�j pryncypa� jest nadal w Wiedniu. Prowadzi tam wyk�ady i ma wr�ci� dopiero za dwa tygodnie. � Spojrza� na ni� przenikliwie, gdy zapyta�a, czy mo�e porozmawia� z profesorem.

� Przepraszam za ten niefortunny wst�p � zacz�a nie�mia�o. � Mam napisa� artyku� do kroniki kryminalnej. Nic na to nie poradz�, �e moja profesja mo�e si� wyda� komu� odra�aj�ca.

� Ja tak�e nie czuj� si� komfortowo w�r�d zw�ok.

Frycz przedstawi� jej temat swoich bada� naukowych. Przyzna�, �e coraz bli�ej jest wyznaczenia ostatnich godzin i minut, decyduj�cych o �yciu. Pos�ugiwa� si� fachow� terminologi�, cytowa� �wiatow� pras� medyczn�. De Brie nie by�a w stanie wszystkiego zrozumie�. Zauwa�y� sw�j b��d.

� Przepraszam, mo�e kiedy� to pani dok�adniej wyt�umacz�.

By� delikatny, a jednocze�nie pewny siebie. Czu�a, �e zawi�zuje si� mi�dzy nimi cienka ni� porozumienia.

W pewnej chwili spojrza� na zegarek.

� Spotkajmy si� za godzin� � zaproponowa�. � Mo�e zechcia�aby pani obejrze� w tym czasie zbi�r preparat�w medycznych. To jedna z najwi�kszych kolekcji w Europie. Zosta�a za�o�ona pod koniec osiemnastego wieku przez profesora Krausneckera.

Podszed� i spojrza� na ni� z g�ry.

� Teraz b�d� zaj�ty badaniami zleconymi przez policj�. Rano przywie�li mi nadpalone cia�o noworodka. Inspektor Zi�ba jest wymagaj�cy. Opisa�em mu ka�de dra�ni�cie, ka�d� ran�, ale jemu wci�� za ma�o. Chce, bym poda� dok�adn� przyczyn� zgonu i prawdopodobne narz�dzie zbrodni. Tak si� sk�ada, �e to moja specjalno��.

� Jaka specjalno��?

� Zapomnia�a pani? St�enia po�miertne i plamy opadowe.

� Brr, przecie� to okropne! � wyrwa�o jej si� i zaraz tego �a�owa�a.

� Ma pani racj�, musz� z tym kiedy� sko�czy�. � Spojrza� na ni� z rozbrajaj�cym u�miechem.

Wilga skorzysta�a z nieplanowanej przerwy i ruszy�a zwiedza� s�awn� kolekcj� preparat�w. Zatrzyma�a si� na korytarzu przed wisz�cymi na �cianie gablotami, w kt�rych widnia�y zdj�cia profesor�w z opisem ich osi�gni�� naukowych. Kiedy zacz�a czyta� biografie uczonych, kto� za ni� stan��. Nie obraca�a si�. W szybie dostrzeg�a dwie rozmyte postacie w bia�ych kitlach, wygl�daj�ce jak duchy.

� Podobno szef telegrafowa� z Wiednia! � powiedzia� m�czyzna przyciszonym g�osem.

� Czy�by z pozdrowieniem? � zapyta� �artobliwie jego kolega.

� Przesta�! W tamtejszej prasie medycznej ukaza� si� artyku� podpisany pseudonimem. Jest szeroko komentowany ze wzgl�du na poruszany w nim temat. Podobno tezy s� bardzo daleko id�ce: ostra selekcja, nar�d, rasa. Doskonale wiesz, o czym m�wi�. Polityka populacyjna, ale taka, by tylko najlepsze pod wzgl�dem biologicznym osobniki mog�y si� rozmna�a�. Szef podejrzewa...

� �e to kt�ry� z nas?

� To ty powiedzia�e�.

� Mamy podziwia� karier� tajemniczego autora? Profesor nie przys�a� dalszych instrukcji? � Chudy lekarz w ciemnych okularach, z rachityczn� kozi� br�dk�, za�mia� si� niespokojnie.

� To ostrze�enie. Dobrze wiesz, �e eugenika nie jest nauk�, jest rakiem w nauce. Bo to nie cz�owiek ma decydowa� o losie drugiego cz�owieka.

� M�wisz tak, Karolu, z przekory czy z przekonania? � rzuci� rozm�wca z br�dk�. M�czy�ni w kitlach, widz�c nieznajom�, zamilkli nagle i odeszli.

Wilga obejrza�a ostatni� gablot�, a potem stan�a pod drzwiami z napisem wygrawerowanym na mosi�nej tabliczce:

MUZEUM PREPARAT�W MEDYCZNYCH.

Zaintrygowana nacisn�a klamk� i wesz�a do �rodka.

By�a sama w wielkiej, zalanej s�o�cem sali. Spacerowa�a mi�dzy p�kami jak w labiryncie i na ka�dy jej krok stary rozeschni�ty parkiet odpowiada� skrzypieniem. Przygl�da�a si� zgromadzonym eksponatom, �a�uj�c, �e nie mo�e us�ysze� fachowych obja�nie� przystojnego cicerone. Czyta�a �aci�skie inskrypcje, staraj�c si� zrozumie� medyczne opisy. Zaraz przy wej�ciu dostrzeg�a krtanie jak gotowane raki i �y�y jak rozci�gni�te powrozy przymocowane do drewnianych blat�w. Za nimi prezentowa�y si� dumnie zalane formalin� serca, kr�gos�upy i wy�upione oczy. Tu� przy oknie zaprz�tn�� jej uwag� �o��dek wype�niony po�kni�tymi w�osami. Wygl�da� z bliska jak india�ski skalp. By�y te� inne osobliwo�ci, na kt�re patrzy�a z obrzydzeniem. Chocia�by r�ka marynarza w ogromnym naczyniu podobnym do akwarium. Na bia�ej sk�rze prezentowa� si� wyzywaj�cy tatua� roznegli�owanej dziewczyny, wykonany (jak obja�nia� napis na po��k�ym kartoniku) w Szanghaju. Obok zgi�tej w �okciu r�ki grza�a si� na s�o�cu odci�ta noga z osp� prawdziw�, zanurzona w wysokim s�oju jak ratafia.

Wilga stan�a przed schodami prowadz�cymi na wy�sz� galeri� i si� zawaha�a. Przed ni� wisia�y powieszone za grdyki dwa szkielety ludzkie, wygl�daj�ce jak stra�nicy piekie�, kt�re kto� dla kawa�u pozbawi� czaszek. Wi�kszy � ko�ciotrup m�czyzny z monstrualnymi palcami r�k � i mniejszy � kobiety, ze zdeformowan� miednic� i wyd�t� kurz� klatk� piersiow�. Na wysoko�ci jej twarzy znalaz�y si� w s�oju zro�ni�te g�owami bli�niaki, uchwycone w jakim� dziwnym, upiornym ta�cu. Ekspozycj� zamyka� rz�d dzieci�cych g��wek z otwartymi ustami, jakby dziwi�cymi si� tej niecodziennej wizycie. Wszystkie by�y bez rz�s i bez brwi, jak odlane z gumy karnawa�owe maski.

Czas min�� szybko. Kiedy wysz�a z muzeum, Frycz ju� na ni� czeka�. Po jej minie pozna�, �e eksponaty wywar�y na niej piorunuj�ce wra�enie. Zaproponowa�, dla zmiany nastroju, by zajrzeli do audytorium, kt�re mie�ci�o si� po prawej stronie wysokiego i ciemnego korytarza.

Pusta sala wyk�adowa, do kt�rej weszli, mog�a pomie�ci� kilkudziesi�ciu student�w siedz�cych pi�trowo jak w teatrze. Przed wielkimi, czarnymi tablicami, na kt�rych wyk�adowcy obja�niali swoje wywody, ustawiona by�a katedra z zielonym blatem. Obok niej sta� politurowany stolik z uchylnym pulpitem i wg��bieniem na ka�amarz i pi�ro.

Wilga przypomnia�a swemu cicerone, po co przysz�a. Lekarz wci�� z jakiego� powodu zwleka�. Wpierw pokaza� jej wind� do transportu cia� i narz�dzia chirurgiczne, a tak�e pok�j s�dzi�w i ciemni� fotograficzn�. Kiedy znale�li si� sam na sam w ciemni, by�a pewna, �e chce j� obj�� i poca�owa�. Nie wyobra�a�a sobie jednak, �e m�g�by to zrobi� w�a�nie teraz, bo wszystko by popsu�.

W ko�cu, gdy wci�� nalega�a, poprowadzi� j� biegn�cym po �uku korytarzem pod dwuskrzyd�owe drzwi, dostosowane do transportu cia� na w�zkach. Otworzy� je na o�cie� i wpu�ci� Wilg� do �rodka prosektorium.

W milczeniu obserwowa�a zalane s�o�cem wn�trze. Zapami�ta�a owalny marmurowy st� stoj�cy na �rodku wysokiego pomieszczenia. Posiada� centralnie umiejscowiony otw�r, s�u��cy do odprowadzenia krwi i nieczysto�ci z jelit, kt�re sp�ukiwano wod� z grubego, czarnego szlaucha. Mia� wg��bienie jak p�ytka wanna, lecz dodatkowo by� wyposa�ony w sk�rzane pasy, kt�rymi przypinano cia�a, by nie zsun�y si� na lastrikow� posadzk�.

Sta�a w bezruchu, staraj�c si� nie oddycha�, lecz trupi zapach, kt�ry skazi� powietrze w sali, spowodowa�, �e zebra�o si� jej na wymioty. W ko�cu podda�a si� i szybko wybieg�a mi�dzy pustymi trumnami na dziedziniec, by zatrzyma� si� na �wirowej �cie�ce. Oddycha�a �wie�ym powietrzem jak wyrzucona na brzeg ryba. Patrzy�a na k�p� zieleni Cmentarza �yczakowskiego, wznosz�cego si� w oddali. Przymkn�a oczy, lecz wci�� widzia�a zalany formalin� �o��dek wype�niony w�osami. Jeszcze raz odetchn�a i odruchowo schyli�a si� nad trawnikiem, boj�c si�, �e za chwil� zemdleje.

Frycz podszed� do niej i obj�� j� ramieniem. Nie protestowa�a. By� szarmancki, je�li mo�na by� szarmanckim kilka krok�w od miejsca, w kt�rym kroi si� ludzkie zw�oki. W jakim� momencie poczu�a, �e co� z nim jest nie tak.

� Pan si� �mieje?

Przytrzyma� j� przy sobie. Delikatnie, tak �e gdyby chcia�a, mog�aby si� uwolni�.

� Najmocniej przepraszam, ale gdyby widzia�a pani to, co ja, nic nie robi�oby ju� na pani wra�enia. � Spojrza� jej w oczy, a� speszona spu�ci�a wzrok.

Stern przerwa� Wildze rozmy�lania. Wsta� ci�ko zza biurka i dosun�� g�o�no krzes�o, a� podskoczy�a.

� Oskar Frycz, od kilku dni wci�� o nim s�ysz�. Zi�ba m�wi�, �e wysoko zajdzie. Przytakn�a, zamy�lona.

� Ju� czwarty dzie� z rz�du... � pr�bowa�a szybko zmieni� temat.

� Co?

� Jak to co? Wieczorna mg�a.

S�uchawk� podnios�a wdowa po nadradcy, pani Adelajda Koszko. Wpierw my�la�a, �e to pomy�ka, ale mi�y pan zakomunikowa�, �e otrzyma� ten numer od pani Lukrecji. M�czyzna powiedzia�, �e je�li nie sprawi k�opotu, zadzwoni po sz�stej wieczorem.

Wdowa zdziwi�a si� troch� tej Lukrecji, lecz kiedy zapyta�a o to pann� Wilg�, dziennikarka szybko wyja�ni�a pomy�k�.

� Na bierzmowaniu przyj�am imi� Lukrecja i czasem go u�ywam � sk�ama�a na poczekaniu.

� Rozumiem, �e gdyby ten sam pan odezwa� si� ponownie � wdowa poprawi�a koczek i spojrza�a wymownie na Wilg� � mam prze��czy� rozmow� do pani pokoju?

Wilga przytakn�a, a Koszko odesz�a, g�owi�c si�, c� to za tajemniczy kawaler dzwoni do jej sublokatorki, wtedy gdy odwiedzi� j� s�awny redaktor Jakub Stern z �Kuriera�.

Dok�adnie trzy po sz�stej odezwa� si� telefon i pani Koszko powiedzia�a uprzejmie, �e prze��cza rozmow� do Lukrecji.

� Dzwoni� z polecenia od pewnej pani � m�wi� m�ski g�os � czy mog� prosi� pani� Lukrecj�?

� Niestety, le�y w ��ku � powiedzia� Stern, przykrywaj�c mikrofon chusteczk� � �le si� czuje � powt�rzy� za Wilg�.

� Rozumiem, �e decyzja ju� zapad�a?

� Tak. Nie mo�emy d�u�ej czeka�. Lukrecja skar�y si� na b�le.

� Us�uga kosztuje pi��set z�otych, bez targowania.

� A gdyby zechcia� pan... � Stern pr�bowa� zyska� na czasie.

� M�wi�em, �e bez targowania.

� Gdzie mamy przyjecha� i o kt�rej? � zapyta�, patrz�c na Wilg�.

� Jutro...

� Jutro? � przerwa� mu Stern.

� Kwadrans po sz�stej � ci�gn�� stanowczo m�czyzna � p�jdzie pan sam do Wiede�skiej z odliczonymi pieni�dzmi w dwudziestoz�otowych banknotach. Maj� by� w szarej, zaklejonej kopercie. Zajmie pan miejsce pod oknem i b�dzie czeka�.

� Na co?

� Na telefon.

� Jaki telefon?

� Kto� zadzwoni, a kelner poprosi pana do szatni.

� Co dalej?

� Dowie si� pan we w�a�ciwym czasie.

� A zabieg? Gdzie b�dzie zabieg?

� Nigdy nie podaj� miejsca, przyjad�, gdy b�dzie trzeba � doda� m�czyzna i si� roz��czy�.

� No, rybka po�kn�a haczyk � powiedzia� Stern, zacieraj�c r�ce, i natychmiast przypomnia� sobie obietnic�, kt�r� z�o�y� inspektorowi Pod Gwiazdk�, i feraln� wypraw� do lwowskich podziemi. Mia� informowa� Zi�b� o wszystkim, je�li oczywi�cie chcia� liczy� na jak�kolwiek pomoc. Wsparcie, rzecz jasna, w niekt�rych sytuacjach by�o wa�ne. Skonstatowa�, �e akurat w tej sprawie i na tym etapie nie powinien si� jeszcze zbytnio �pieszy�. Ostatnio sporo inspektorowi zawdzi�cza�, lecz bior�c og�lny bilans ich wsp�pracy, dopiero teraz ich rachunki si� wyr�wna�y. Zna�, na wszelki wypadek, jego prywatny numer telefonu i (wed�ug zapewnie�) o ka�dej porze m�g� zadzwoni�.

Analizowali z Wilg� s�owo po s�owie telefoniczn� rozmow�. Co znaczy�o: �Nigdy nie podaj� miejsca, przyjad�, gdy b�dzie trzeba�?

De Brie uwa�a�a, �e to typowy zwrot, z kt�rego niewiele wynika. Jemu za� wydawa�o si�, �e �adne s�owo rozm�wcy nie by�o przypadkowe.

� Czym ma przyjecha�? Tramwajem, doro�k�, samochodem?

� Bo�e, czy to takie wa�ne?

� Bardzo wa�ne!

� Jest nader ostro�ny. Nie poda� te� miejsca zabiegu, bo za ka�dym razem je zmienia.

� Wybiera je starannie � powiedzia� Jakub. � Obserwuje otoczenie, zanim wkroczy do akcji. Poprzednie lokum wybra� idealnie. Dom z rusztowaniem przy Akademickiej. Wpad�aby� na to? Setki przechodni�w, tramwaje, samochody. Na dodatek manifestacja bezrobotnych. W ka�dej chwili m�g� si� zapa�� pod ziemi�.

Przez blisko godzin� dociekali, w jaki spos�b akuszer wynajmowa� mieszkanie i czy mia� wsp�lnika. Ustalili te� w ko�cu swoje role. Wilga z ma�� walizeczk� mia�a si� kr�ci� przy ulicy Legion�w, przy sklepie Staszkiewicza, jakby wyczekiwa�a na samoch�d lub doro�k�. Jakub zgodnie z telefoniczn� instrukcj� powinien czeka� na telefon w Wiede�skiej.

Zacz�o si� odliczanie. Do spotkania z akuszerem pozosta�y ju� tylko dwadzie�cia trzy godziny.

Tak jak si� spodziewa�, po powrocie do domu us�ysza� nieko�cz�ce si� wym�wki, lecz wcale nie z powodu p�nej godziny, ale zaniedbania. Anna nie mog�a zrozumie�, dlaczego od kilku dni si� nie goli. Czemu z uporem wk�ada najgorsz� koszul� i stary garnitur, cho� szy� nowy �liczny kostium na miar�? T�umaczy�a jego zachowanie tym, �e jak wi�kszo�� m�czyzn ko�o czterdziestki przechodzi powa�ny kryzys. Za to dzieci nie zawraca�y sobie g�owy wygl�dem ojca i nie odst�powa�y go na krok. Kasia przynios�a mu zeszyt od polskiego, by pochwali� si� celuj�c� ocen� za wypracowanie, a Piotru� zaci�gn�� go do pokoju przed zamek z klock�w, w kt�rym mieszka� z�y czarownik.

Po kolacji, gdy zostali w sypialni sami, Anna otworzy�a okno i w��czy�a radio. W ogrodzie kropi� wiosenny deszcz. Spiker przej�tym g�osem przedstawia� kronik� kryminaln�. Poinformowa� s�uchaczy o katastrofie samochodowej hrabiego Raczy�skiego, a potem odczyta� dobrze znany komunikat o poszukiwaniu zbiega: �Prokurator przy S�dzie Okr�gowym we Lwowie poszukuje zbieg�ego Wies�awa Charewicza, syna Adama i Heleny, lat 49, oskar�onego z artyku�u 79 kodeksu karnego. Rysopis zbieg�ego: wysoki, barczysty, regularne rysy, blondyn, uczesany z przedzia�kiem, twarz golona, nos prosty, mocne �uki brwiowe, delikatne usta, nosi si� z pa�ska, z krawatem, barwa oczu ciemna...�.

� Bo�e, jeszcze go nie z�apali?

� Niestety, poszukiwania wci�� trwaj� � odpowiedzia�, nie otwieraj�c oczu. � To bardzo chytry przeciwnik.

� Chyba nie tw�j � rzuci�a nerwowo. � Ty si� w to, Kuba, nie wpl�tuj! Nie odpowiedzia�. G�o�no prze�kn�� �lin�.

Po tym wyst�pieniu spiker poda� wiadomo�� z ostatniej chwili: �W czasie popo�udniowej burzy w �r�dmie�cie Sambora bi�y g�sto pioruny. W mieszkaniu adwokata doktora Rabija na placu Cerkiewnym grom zniszczy� drogi aparat radiowy mimo uziemienia anteny. Bawi�cy si� obok aparatu synek adwokata cudem unikn�� pora�enia. Pami�tajcie wi�c, drodzy radios�uchacze, by zawsze...�.

Anna poderwa�a si� z ��ka. Zamkn�a z hukiem okno i cho� deszcz ledwie kropi�, wy��czy�a radio i wyj�a anten� z gniazda.

Le�eli ws�uchani we w�asne my�li. Jakub nerwowo odkaszln�� i po chwili zacz�� opowie�� o �ledztwie prowadzonym z Wilg�. Nie zdradzaj�c szczeg��w, napomkn�� tylko Annie o charakterystycznym znaku, kt�ry zostawia nieuchwytny morderca noworodk�w. O czarnym r�a�cu, kt�rym oplata ich cia�a.

� B�agam, tylko nie to! � Anna zatka�a uszy. � My�lisz, �e jestem jak ty nieczu�a? My�lisz, �e zasn� po tych okropno�ciach?

W nocy przy�ni� mu si� gigantyczny r�aniec, oplataj�cy miasto jak nabrzmia�a p�powina. Pulsuj�ca w nim krew uderza�a w r�owe �cianki, t�oczona z jak�� potworn� si�� a� pod Klepar�w. I razem z nim podziwia�y j� wszystkie �wirki, rozsiane po ulicach Lwowa: szalony doktor z placu Go�uchowskich, durny Jasiu, �lepa Mi�cia, Igna� ze skrzypkami i schylona wp� �ebraczka Rosita, kt�ra drepta�a codziennie do katedry, by wymodli� rych�� �mier� u Pana Boga.

�roda, 19 kwietnia 1939

Obudzi�o go drganie szyb i denerwuj�cy szum li�ci. Zsun�� si� z ��ka i podszed� do okna. Porywisty wiatr, kt�ry wdar� si� do ogrodu, buja� zaciekle ga��ziami jab�oni i kryj�c� si� pod p�otem magnoli�. Spojrza� w niebo. Zza postrz�pionych chmur p�dz�cych w stron� �yczakowa wyjrza�a na kr�tko Wenus i pokaza� si� ro�ek ksi�yca po nowiu. Popielate �wiat�o o�wietla�o reszt� tarczy, jakby twarzy kryj�cej si� w cieniu.

Jakub wypowiedzia� po cichu �yczenie. Z�e �yczenie. I zanim chmury przykry�y niebo, wr�ci� do ciep�ej Anny.

Miasto wysmagane w nocy wiatrem przycich�o nad ranem. Jeszcze tylko mi�dzy dachami dom�w fruwa�y podniecone kawki i go��bie. Stern przygl�da� si� im z pokoju redakcyjnego, popijaj�c gor�c� kaw�.

Rozpiera�a go duma. Po jego artykule o po�arze przy Akademickiej nak�ad �Kuriera� raptownie skoczy�. Ma�kiewicz przekaza� mu przez Kazi� zwi�z�y komunikat: �Jest dobrze�. By�y te� inne telefony. Od Stasia D�ugolaty, Halinki Badurek. Pojawi� si� r�wnie� odpowiedzialny za sprawy gospodarcze i reklam� Piotr Lea, by osobi�cie u�cisn�� Sternowi r�k� i szepn�� o planowanej przez szefa premii. Przysz�a Andrea, kochanka Mania, i bez zb�dnych s��w poca�owa�a go w policzek, a potem wysz�a, kr�c�c zgrabnie ty�eczkiem. Po niej zajrza�a korektorka, Irena Stopka. Pogratulowa�a mu i u�miechn�a si� dwuznacznie, czuj�c w powietrzu zapach pozostawiony przez poprzedniczk�. Przyjaciele u�miechali si� do niego, zawistnicy zazdro�cili, a Stern brylowa� jak za dawnych dobrych lat.

By� sto dziewi�ty dzie� roku, do jego ko�ca pozosta�o dwie�cie pi��dziesi�t sze�� dni. Jakub zerwa� kartk� z kalendarza z wtorkow� dat� i wrzuci� do kosza. Pod nieobecno�� de Brie zrobi� w szufladzie swojego biurka porz�dki. Wyj�� z szarej koperty zdj�cia roznegli�owanych �ydowskich dziewczynek, podar� je na strz�py i razem z klisz� spali� w popielniczce, jak to kiedy� obieca� Halewiemu. Zrobi� to z satysfakcj�, jakby pozby� si� czego�, co dotyka�o go osobi�cie i rozprasza�o w pracy.

Otworzy� okno, by wpu�ci� �wie�ego powietrza. Kiedy wywietrzy� pok�j, zgarn�� z szafy papier maszynowy. Nast�pnie wyj�� z portfela dwudziestoz�otowy banknot, przy�o�y� do kartki i dok�adnie zaznaczy� o��wkiem jego brzegi przy linijce. Potem wyci�� no�yczkami czysty blankiet i dwadzie�cia cztery razy powt�rzy� t� nudn� operacj�, a� na biurku ur�s� niewielki stosik. Na jego wierzchu u�o�y� granatowy banknot z wizerunkiem Kazimierza Wielkiego. Wyr�wna� brzegi pliku i spi�� go z dw�ch stron spinaczami. Ostro�nie w�o�y� go do koperty, kt�r� po�lini� i zaklei�.

Nie wiadomo dlaczego akurat w tym momencie przyszed� mu do g�owy spos�b polowania na drapie�niki, o kt�rym us�ysza� kiedy� od le�niczego z Row�w. Pomys� by� prosty i skuteczny. Na le�nej polanie przed ambon� my�liwi uk�adali zw�oki krowy lub konia. Zapach gnij�cego mi�sa zwabia� drapie�niki. Ich instynkt by� tak silny, �e zapomina�y o niebezpiecze�stwie i wystawia�y si� na strza�y.

Zi�ba jak nic go wystawi�. Po�o�y� na swej polanie jak padlin� i z broni� gotow� do strza�u niecierpliwie czeka�. Urwa� my�l, bo w drzwiach pokaza�a si� Wilga. Postarza�a si� wspaniale, jej seksapil gdzie� przepad�. W�o�y�a ciemnobr�zow� kurteczk� (po�yczon� zapewne od wdowy Koszko), siw� sp�dnic� do po�owy �ydki i znoszone cz�enka. �obuzersko �ypa�a na Kub�, oczekuj�c pochwa�y, lecz ten wcale nie by� wyrywny.

Do rozpocz�cia gry zosta�y im trzy godziny i dwadzie�cia minut, wystarczaj�co, by jeszcze raz gruntownie przegada� temat. De Brie zaproponowa�a wyj�cie do miasta. Jakub zgodzi� si� bez wahania, bo �wiadkowie byli im teraz najmniej potrzebni.

Wybrali knajpk� na zapleczu katedry, przy Ormia�skiej, do kt�rej kiedy� Jakub zagl�da� z Ann�. Lokal z kilkoma salkami, z drewnianym tarasem i barem sprawia� wra�enie wyspy spokoju na wzburzonym morzu. Wn�trze jak kiedy� pachnia�o miodem, cynamonem i czekolad�. Zaj�li miejsca w �rodkowej salce, udekorowanej pociemnia�ymi obrazami olejnymi, przedstawiaj�cymi brodatych starc�w w kontuszach.

De Brie zam�wi�a u kelnerki lampk� wytrawnego wina, Jakub za� poprosi� o grzane piwo z ��tkiem.

� Wci�� mam idiotyczne przeczucie, �e nasze sprawy co� ��czy � zacz�a Wilga nie�mia�o.

Spojrza� na ni�, jakby g�osi�a herezj�.

� W obu przypadkach mordercy s� tak samo bezwzgl�dni. � Odwzajemni�a si� mu podobnym spojrzeniem. � Jakby si� zm�wili, jakby...

Nie doko�czy�a, bo wesz�a kelnerka z trunkami na tacy. Dziewczyna postawi�a przed nimi naczynia. Zapali�a �wiec� w lichtarzyku i oddali�a si�, posy�aj�c im promienny u�miech.

� Jakby co? Doko�cz.

� To wi�cej ni� podobie�stwo.

� Nie rozumiem, co mo�e ��czy� trzech zaciukanych facet�w z ohydn� zbrodni� na noworodkach? Te sprawy dzieli kosmos � nie ust�powa�, popijaj�c piwo.

� Nie �ap mnie za s�owa! Powiedzia�am tylko, �e to idiotyczne przeczucie.

� �mier� w m�ynie nie jest tym samym co...

� Wi�c wymy�l co� lepszego � skwitowa�a. Sprawa nie dawa�a jej spokoju.

� Dlaczego akuszer zostawia przy zw�okach r�aniec? � ci�gn�a, podnosz�c lampk� i patrz�c pod �wiat�o. � Zaraz mi powiesz, �e to ja jestem specjalistk� od ludzkich dusz, bo sko�czy�am psychologi�.

Stern si� nie odzywa�. Spokojnie czeka� na wyja�nienia, racz�c si� piwem.

� To jest podarunek, ale niezwyczajny podarunek. On chce im co� wa�nego powiedzie�. � De Brie podesz�a z lampk� do okna.

Na podw�rku przy skalniaku z kwiatami kl�cza� zgarbiony ogrodnik. Usuwa� rade�kiem chwasty, uderzaj�c precyzyjnie zakr�conym ostrzem mi�dzy u�o�one na skarpie kamienie. M�czyzna niespodziewanie obr�ci� si�, jakby poczu� na sobie spojrzenie, i weso�o pomacha� jej rade�kiem. Wilga odk�oni�a si� mu.

� Co? � dopytywa� si� Jakub.

� Nie potrafi� my�le� jak on, mo�liwe jednak, �e chce im na sw�j spos�b pom�c.

� Zej�� ze �wiata? � zakpi�, odstawiaj�c g�o�no kufel, a� piana wyla�a si� na haftowany obrus.

� Co to za r�aniec i czy to w og�le ma jakie� znaczenie dla sprawy?

� Drewniane koraliki po��czone sznurkiem. D�b, buk albo orzech. Nic specjalnego � odburkn��.

� Taki sam ma Adelajda Koszko � powiedzia�a, obchodz�c go.

� I moja c�rka � doda� cicho. � To jest w�tpliwy �lad. Potrzebujemy prawdziwych dowod�w. Paluch przejrza� mieszkanie przy Legion�w centymetr po centymetrze. Pewnie ju� ma swoje odbitki i grzebie w kartotece, a mo�e ju� nawet wytypowa� sprawc�, a my wci�� kr�cimy si� w k�ko, zastanawiaj�c si�, czy paciorki s� z grochu czy z fasoli. Dlaczego daje im r�aniec, tego nie wiemy.

� Przeprasza je za to, �e odbiera im �ycie. � Zatrzyma�a si� za jego plecami, czuj�c na j�zyku rozkoszny winogronowy bukiet.

� Szale�stwo.

� R�aniec to podarunek od jego lepszej po�owy. Jest profesjonalist�, zbrodniarzem marzycielem.

� Zbrodniarz marzycielem? � Obr�ci� si� do niej. � Wyjmuje r�aniec i k�adzie go na �wie�ych zw�okach, ot i ca�a chamska filozofia.

� Taki ma rytua� � przyciszy�a g�os na widok osobliwej pary, kt�ra �ciskaj�c si�, wesz�a do ich salki.

Kiedy brzuchaty m�czyzna z dziewczyn� (kt�ra mog�aby by� jego c�rk�) znikn�li w s�siednim pomieszczeniu, de Brie siad�a na swoim miejscu i na nowo podj�a temat.

� Gdzie� si� go nauczy�? Widzia� go mo�e w dzieci�stwie i zapad� mu w pami�ci.

� Odwieczny dylemat mistrz i ucze�? Wilga nie odpowiedzia�a.

� Pami�taj, �e nie dzia�a sam. Gdyby nie zleceniodawcy, zapewne nie kiwn��by palcem. � Jakub prze�kn�� bursztynowy nap�j i wytar� wierzchem d�oni usta, czuj�c wysublimowany smak go�dzik�w, cynamonu i imbiru.

� Racja, on nie jest winny � zakpi�a. � Winni s� ci, kt�rzy za niego podj�li cholern� decyzj�. On robi tylko to, co nale�y, potem grzecznie przelicza pieni�dze, k�adzie sw�j podarek i znika, na odchodne podpalaj�c pok�j. Godny podziwu geszeft.

� Dlaczego ani razu nie wymieni�a� jego nazwiska. M�wisz �on�, �jego�, a w domy�le...?

� Charewicz? Wiedzia�am, �e b�dziesz si� czepia�. � Wilga odstawi�a daleko lampk�, daj�c do zrozumienia, �e rozmowa jest sko�czona.

Rozstali si� przed teatrem. Ka�de zna�o sw� rol� na pami��. De Brie pomy�la�a o kotce syjamskiej. Chcia�a j� nakarmi� przed wyj�ciem do miasta, lecz naprawd� jej my�li zaprz�tni�te by�y czym� innym, czym� podniecaj�cym, te marzenia musia�a jednak od�o�y� na potem.

Stern wpad� na chwil� do redakcji, poza�atwia� swoje sprawy. Odlicza� czas. Do polowania zosta�y bez ma�a dwie godziny i wci�� m�g� wr�ci� do punktu wyj�cia i sprawdzi� detale, o kt�rych m�wi�a Wilga.

Przypomnia� sobie o zobowi�zaniu. Wolno podni�s� s�uchawk� i wykr�ci� numer komendy wojew�dzkiej. Nie zasta� inspektora, wi�c zadzwoni� na prywatny numer i podyktowa� gospodyni kr�tk� wiadomo�� dla Zi�by, a potem zszed� do sekretariatu i oznajmi� Kazi, �e na reszt� dnia bierze sobie wolne.

Na korytarzu, przy toalecie natkn�� si� na pryszczatego W�adzia. Sta�ysta, kt�rego pozby� si� z dzia�u, patrzy� na niego dociekliwie.

� Zastanawia�em si� nad pana artyku�em � oznajmi�, trzepocz�c rz�sami jak panienka.

� I co pan m�drego wymy�li�?

Sta�ysta nerwowo w�o�y� koszul� w spodnie i poprawi� po�y welwetowej marynarki.

� Pope�ni� pan b��d! Nie przebadano �lad�w, nie przepytano �wiadk�w, a w�a�ciciel posesji, jak pan sam zaznaczy�, baluje za granic�. Napisa� pan te�, �e Charewicz wszystko ukartowa� sam, a przecie� nawet dzieciak domy�li si�, �e musia� mie� wsp�lnika.

� Kto jest tym wsp�lnikiem?

� Kto�, kto go kiedy� ceni�, i kto�, kto mu teraz doradza � podsumowa�, zagryzaj�c wargi.

Stern nie mia� ochoty na dywagacje z m�okosem. W przesz�o�ci nieraz synalek sanacyjnego pu�kownika zalaz� mu za sk�r�. Wkurzony zbieg� do portierni. Kiedy wiesza� klucz na haczyku, mi�dzy innymi kluczami, Czerkieski ods�oni� w u�miechu niekompletne uz�bienie. Jego �ni�te oczy zdradza�y, �e w�troba dosta�a niedawno porz�dny wycisk.

� Przypominasz sobie nasz� nocn� rozmow�? � zacz�� Jakub, odwracaj�c g�ow�, by nie wdycha� cuchn�cych wyziew�w. � Kim jest ten tajemniczy go��, o kt�rym wspomina�e�?

Portier spowa�nia�.

� M�wi�e�, �e wywodzi si� z wywiadu wojskowego i �e by� znany ze stosowania w pracy �ledczej niekonwencjonalnych metod � doda� Stern, wystawiaj�c nos ze �mierdz�cej celi i nabieraj�c haust powietrza.

� B�dzie lepiej, je�li zapomnisz o tej rozmowie � powiedzia� Czerkieski z nienaturaln� powag�, przygl�daj�c si� jego wygibasom.

� Bo mog� mie� k�opoty, co?

U�miech portiera nie by� ju� taki mi�y. Patrzy� spode �ba, jakby dzia�a mu si� krzywda.

� Zrobisz, ch�opie, co zechcesz � us�ysza� Stern za sob�. � Ja tylko grzecznie ci� prosz�.

Jego �ledztwo coraz bardziej si� gmatwa�o. By�y nowe �lady i kolejny bohater w kr�gu podejrzanych, wywodz�cy si� z �dw�jki�. Jakie� to mog�y by� te niekonwencjonalne metody przeniesione do policji z wywiadu wojskowego, zastanawia� si�. Bicie, topienie, przypalanie papierosem, �amanie palc�w i wbijanie pod paznokcie igie�, pod��czanie pr�du do oblanych wod� j�der? I co jeszcze nowego wymy�li� w tym stuleciu kreatywny m�zg ludzki, by sprytnie wyj�� z drugiego m�zgu skrywane my�li?

Za oper� zatrzyma� si� w poszukiwaniu doro�ki. Niewidomy grajek oparty o mur wygrywa� na rozstrojonej gitarze rzewn� ballad� o c�rce rze�nika, kt�ra z kochankiem otru�a si� trychinami. Stern wrzuci� mu do lnianego woreczka dwadzie�cia groszy, nuc�c: Bo mi�o�� mo�y si sko�czy� lichu i jak tyn fryzjer strujesz si kich�, a potem zamacha� na przeje�d�aj�cego fiakra. Jednokonna doro�ka przystan�a przy hydrancie. Redaktor wskoczy� mi�kko na jej ty� i zam�wi� kurs na Kleparowsk�, do domu Pod Ksi�ycem.

Nie wiedzia� jeszcze, co tam zastanie, ale by� pewien, �e w�a�nie teraz musi uci�� sobie rozmow� ze �liczn� gospodyni�.

Paluch zastanawia� si� przez moment, a potem wyj�� z walizki naoliwiony w�ski wytrych, w�o�y� go w otw�r zamka i precyzyjnie przekr�ci�. Stalowy mechanizm podda� si� bezd�wi�cznie, wi�c ostro�nie nacisn�� klamk� i delikatnie pchn�� drzwi, toruj�c drog� inspektorowi i jego trzem anio�om, ubranym jak jeden w popielate p�aszcze.

Czw�rka wpad�a do �rodka z odbezpieczon� broni�, krzycz�c na ca�e gard�o, by nikt si� nie rusza�, lecz nikt nie zamierza� si� rusza�.

W przestronnym kwadratowym salonie przebywa�y tylko dwie osoby: dziewczyna o pucu�owatej twarzy i szpakowaty m�czyzna w stalowym garniturze i w drucianych okularach.

Dziewczyna ubrana w kremow� koszul� nocn� siedzia�a na dywanie pod kredensem i ko�ysa�a si� na boki. Przet�uszczone ciemne w�osy sp�ywa�y jej na ramiona, zakrywaj�c twarz. M�czyzna trzyma� j� za r�k�, poprawiaj�c nerwowo okulary. M�wi� jej co� do ucha i pociesza�.

� Wszystko b�dzie dobrze � us�ysza� policjant. � Zobaczysz, �e wszystko b�dzie dobrze.

Zi�ba kaza� mu si� zamkn�� i rozejrza� si� po zagraconym pokoju. Kossaki na �cianach, mosi�ne kandelabry, stylowa d�bowa biblioteczka i trzy obite br�zow� sk�r� fotele. Pod sufitem lampa z seledynow� umbr�, rzucaj�ca na owalny st� ostre, trupie �wiat�o. Na skot�owanym ��ku wala�y si� zakrwawione prze�cierad�a, a przy wysokim piecu kaflowym sta� kocio� do bielizny z paruj�c� wod�. Inspektor rozgl�da� si� nerwowo, jakby jeszcze czego� szuka�. Jego wzrok w ko�cu si� zatrzyma�. Pod oknem przys�oni�tym miodowymi storami dostrzeg� ga�gan wygl�daj�cy jak zrolowany koc, wci�ni�ty pod drewniany kwietnik z wybuja�� paprotk�. Ostro�nie wyci�gn�� go i po�o�y� na stole. Przywo�a� gestem Palucha i kaza� mu rozwin��. Policyjny technik chwyci� ostro�nie za koniec materia�u i poci�gn��.

� Bo�e� ty m�j przenaj�wi�tszy! � wyrwa�o si� mu. � To koniec �wiata, panie inspektorze.

Odwr�ci� pr�dko wzrok i ci�ko nabra� powietrza. �lina podesz�a mu gwa�townie do ust i chcia� splun��, lecz powstrzyma� si� resztk� woli i g�o�no prze�kn��.

Zi�ba odsun�� go. Na g�sto utkanej szmacie le�a� ma�y ch�opczyk, kt�ry jeszcze przed chwil� wyci�ga� r�czki do �ycia. Owini�ty by� pod paszkami czarnym odpustowym r�a�cem jak kolczastym drutem.

Musia� dorwa� tego drania, kt�ry by� tu przed chwil�. Musia� go dorwa�, sku� ostro mord�, a potem postawi� przed s�dem.

Stan�� w rozkroku nad elegantem, zaciskaj�c wielkie pi�ci.

� M�w, gdzie gad?

� Wyszed�, prosz� pana.

� Gdzie wyszed�, gadaj pr�dko, ty skurwysynu! � G�os inspektora niebezpiecznie zmieni� modulacj�.

� Wzi�� pieni�dze i wyszed�, prosz� pana, przez s�siednie mieszkanie � odpowiedzia� m�czyzna grzecznie.

� Jakie mieszkanie? � Zbli�y� si� do typa, szturchaj�c go szpicem buta w kostk�.

� To mieszkanie jest po��czone z s�siednim, a pok�j po lewo jest przechodni � p�aszczy� si� elegant.

� Co� powiedzia�? Nie kr��, do cholery, tylko mi pom�!

� �eby si� nie martwi�, bo wszystko posz�o cacy.

� Kurwa, cacy?! � rzuci� do t�giego posterunkowego, kt�ry ze zgroz� obserwowa� scen�. � Sprowad� tu lekarza, ale prawdziwego lekarza. A ty, Paluch � zatrzyma� rozbiegany wzrok na kurduplu � zajmij si� elegantem, jak umiesz troskliwie.

� A co z dziuni�? � zapyta� t�gi posterunkowy, widz�c w oczach dziewczyny ob��d.

Zi�ba si� zamy�li�. Zgadywa�, kim by�a dla wystrojonego typa. Pewnie kochank�, bo chyba nie zgn�bion� �on�? Facet wygl�da� na szubrawego urz�dnika z g�b� pe�n� frazes�w, bior�cego od wystraszonych petent�w oberchabki. Odpicowany, z jasnym krawatem w pr��ki pasowa� na wesele, a nie na pogrzeb. Mniejsza o to, kim byli, wa�ne, �e skojarzy�a ich zbrodnia.

� Dziuni� odwie� z lekarzem na Pijar�w do kliniki. Ma mie� dobr� opiek�, b�dzie nam potrzebna. Paluch, spiszesz obydwoje, zrobisz zdj�cia, zmierzysz cha�up�, zabezpieczysz wszystkie �lady, zreszt� sam dobrze wiesz, kurwa, co robi�.

� A co z tym? � Knypek pokaza� na zakrwawiony ga�gan.

� Oddasz mamusi, przecie� to jej dzidziu�! Zirytowany podszed� do zaryczanej dziewczyny.

� Przesta� si� drze�! Jak wygl�da� wasz �lekarz�?

� Nie wiem � wyszepta�a z przymkni�tymi oczami.

Inspektor wyj�� zdj�cie Charewicza z kieszeni i odchyli� g�ow� dziewczyny.

� Ten? Sp�jrz! � zapyta�, podsuwaj�c fotk� pod oczy.

� Mo�e ten? � zastanawia�a si�, zlizuj�c z ust s�one krople.

� Co, mo�e?

� Mia� mask� na twarzy � odezwa� si� m�czyzna, przygl�daj�c si� uwa�nie zdj�ciu.

� Jak� znowu mask�? Og�upia�e� czy co? To nie karnawa�.

� Lekarsk�, prosz� pana � doda� elegant grzecznie. � Tak� wi�zan� za uszami na troczki.

� Niski, gruby, chudy, zapomnia�a�, suko, j�zyka? � Nie ust�powa�. � Gadaj, widzisz, �e nie mam czasu!

� To ja, to ja... ona nie jest niczemu winna, prosz� pana. By� wy�szy od pana o p� g�owy. Jasne w�osy, przedzia�ek. Chyba nawet troch� podobny do tego ze zdj�cia.

� Co� jeszcze?

� Przyni�s� ze sob� torb�. Sk�rzan� torb� lekarsk�, tak� przez rami�, prosz� pana � doda�, wycieraj�c zaplamione szk�a o krawat.

� A ubranie? Co nosi�? Mam wydusi� to z ciebie si��?

� Nosi�, jak pan, elegancki garnitur.

Zamierza� co� doda�, lecz wida� by�o, �e si� waha.

� Czemu zaniem�wi�e�, gadaj!

� Rusza� si� dziwnie, prosz� pana.

� Jak? Poka�, do cholery! � Zi�ba straci� cierpliwo��.

M�czyzna stan�� pod piecem i zako�ysa� si�, jakby wykonywa� jaki� india�ski taniec. Inspektor nie chcia� traci� czasu na pogaw�dk� z idiot�. Pukn�� si� palcem w czo�o. Potem zgarn�� dw�ch posterunkowych i przeszed� z nimi do s�siedniego mieszkania przez pok�j przechodni. Tam obejrzeli wszystkie pomieszczenia. Zajrzeli w po�piechu pod ��ka, do szaf i nawet do pawlaczy, licz�c na cud boski, lecz �aden cud si� nie zdarzy�.

Inspektor szybko przerwa� poszukiwania i poci�gn�� ekip� za sob�. Przedostali si� na drug� klatk� schodow� i zbiegli po schodach z pierwszego pi�tra na Akademick�, stawiaj�c na nogi zdumionych lokator�w.

Drewniany, parterowy dom Malwiny Tarki sta� na uboczu. Od s�siedniego niemal bli�niaczego domku odgradza� go stary sad i zaniedbany ogr�d. Na granicy posesji, gdzie zatrzyma�a si� doro�ka, r�s� szpaler tui tak g�stych, �e ju� �aden p�ot nie by� potrzebny. Stern poleci� fiakrowi, by na niego zaczeka�, a sam ruszy� do furtki. Rozejrza� si� czujnie, wypatruj�c psa, a gdy go nie dostrzeg�, wszed� powoli do �rodka.

Z bij�cym sercem pokona� poro�ni�t� traw� �cie�k�, wci�� rozgl�daj�c si� bacznie za czworonogiem. Po lewej stronie domku sta�a drewniana s�awojka z otworem w kszta�cie serduszka, a z prawej przylega�a do niego drewutnia, przy kt�rej na dr�gach rozci�gni�te by�y sznury do suszenia bielizny. Pod nimi sta�a na taborecie miednica z paruj�cym praniem. Najwidoczniej Tarka wesz�a do domu i za chwil� wr�ci, by doko�czy� prac�, pomy�la�.

Stern obejrza� z zainteresowaniem r�owe dessous gospodyni, przypi�te �abkami do linki, i skierowa� si� do drzwi. Chcia� zapuka�, lecz cofn�� r�k�, bo drzwi by�y uchylone. Spojrza� przez szpar� i nas�uchiwa�. W domu panowa�a cisza.

Wszed� do zagraconej sieni i odkaszln�� znacz�co. Potem zajrza� do kuchni. W niewysokim pomieszczeniu pod oknem sta� drewniany cebrzyk. Z mydlin stercza�y szczypce do wyci�gania bielizny. Na rozpalonym piecu buzowa�a w rondlu woda. Redaktor dostrzeg� swoim ciekawskim wzrokiem p�k�, na kt�rej le�a�y miedziana patelnia i wielki t�uczek do mi�sa, sta�o kilka kubk�w i �elazko na dusz�. Pod p�eczk� wisia� dorodny sznur grzyb�w i miote�ka z g�sich pi�r zwi�zanych konopnym sznurkiem, a obok dyscyplina � sarnia n�ka z d�ugimi rzemykami zako�czonymi supe�kami. Z prawej strony drzwi prowadz�cych do pokoju pod �wi�tym obrazem z Matk� Bosk� i Dzieci�tkiem wisia�a bia�a haftowana �ciereczka, przyczepiona za rogi do deseczki. Przedstawia�a dziewczynk� z warkoczykami, sypi�c� go��bkom ziarno. Stern podszed� bli�ej. Kiedy przeczyta� wyhaftowany napis: �Dzie� dobry�, niespodziewanie za jego plecami trzasn�y drzwi.

Obr�ci� si�, chc�c wyja�ni� gospodyni naj�cie, lecz zanim zd��y� wypowiedzie� s�owo, poczu� piorunuj�ce uderzenie pod lewym kolanem. A� przysiad� z b�lu. By�by polecia� na rozgrzan� do czerwono�ci blach�, gdyby nie drewniany zydel. Podni�s� si� szybko i k�tem oka dostrzeg� zakrzywiony hak do przesuwania fajerek wycelowany w jego twarz i jak�� wysok� m�sk� posta� nad sob�.

Nie od razu rozpozna� nieznajomego. Przeszkadza�o mu �wiat�o padaj�ce zza jego plec�w. Dopiero po sekundzie wiedzia�, �e stoi nad nim poszukiwany listem go�czym zbieg. Wysoki, barczysty blondyn z przedzia�kiem. Nie zauwa�y� tylko koloru oczu i tego, �e nosi si� z pa�ska.

Zbieg u�miecha� si� pob�a�liwie, pokazuj�c hakiem, by Stern przesun�� si� do pieca. Redaktor przypomnia� sobie opowie�� doktora z Kulparkowa.

� Pozdrowienia od doktora Wawdysza � rzuci�, pr�buj�c zyska� na czasie.

Charewicz znieruchomia�, przynajmniej tak mu si� zdawa�o, a potem podni�s� osmolone narz�dzie. Jakub wykorzysta� moment zawahania. Cofn�� si� w stron� pieca. Schwyci� rondel i chlusn�� wrz�tkiem.

Charewicz zawy�. Marynarka i koszula przylepi�y mu si� do cia�a. Opu�ci� hak na pod�og� i wrzeszcz�c, zacz�� kr�ci� si� w k�ko jak pies za w�asnym ogonem, zdzieraj�c z siebie okrycie.

Stern nie odpuszcza�. Zdj�� z p�ki t�uczek i jednym ciosem w kark powali� szale�ca na pod�og�. Potem przygwo�dzi� go do pod�ogi zydlem, tak �e jego g�owa wystawa�a spomi�dzy drewnianych n�g sto�ka. Przeciwnik nie reagowa�, gdy redaktor kr�powa� mu r�ce i nogi rzemieniami z sarniej n�ki.

Kiedy Charewicz le�a� na pod�odze, przetrz�sn�� mu kieszenie marynarki. Znalaz� scyzoryk, zapalniczk�, okulary, portfel z pieni�dzmi i dokumentami na nazwisko Szwed, o kt�rym wspomina� Wawdysz. By�o co� jeszcze wa�niejszego: papierowa torebka ze spl�tanym r�a�cem.

Stern szturchn�� Charewicza nog�, a ten ockn�� si� powoli.

� M�w, co tu robisz?

� To samo, co ty � wysapa� ci�ko. � Szukam...

� Kogo?

� Tego samego, co ty � odpowiedzia� z idiotycznym chichotem. � Nie mo�e by� na �wiecie dw�ch Charewicz�w. Jest tylko jeden, kt�ry zaprowadzi w tym mie�cie porz�dek.

� Kim jest ten drugi?

� Nie wiem, kim jest, ale obieca�em sobie, �e go zabij� � powiedzia�, sycz�c z b�lu.

� Gdzie gospodyni?

� W psiej budzie. Zas�u�y�a na to, co jej pies � odpowiedzia� spokojnie m�czyzna, mru��c oczy.

Stern podni�s� t�uczek, lecz nie zrobi�o to na wi�niu wra�enia. Pr�bowa� si� nawet roze�mia�. Jego szyj� i brzuch pokrywa�y podbieg�e surowic� b�ble. Jakub podci�gn�� wi�nia z pod�ogi i wyprowadzi� na ty� domu, do psiej budy, znajduj�cej si� za drewutni�. Pojmany drepta� grzecznie przed redaktorem.

� Panie piel�gniarzu? � zwr�ci� si� kpi�co wi�zie� do Sterna. Jakub pu�ci� to mimo uszu.

� Chcia�bym zameldowa�, �e wszystko ju� rozpracowa�em. Mam ju� numery telefon�w. Tw�j r�wnie�. Tarka si� wyspowiada�a. Gada�a, �e by�e� tu niedawno z jak�� dziuni� przy nadziei. Szuka�e� podobno kontaktu z akuszerem, ale nie jestem hebesem, by w to wszystko uwierzy�.

� Jestem dziennikarzem, prowadz� �ledztwo � powiedzia� oboj�tnym tonem Stern.

Charewicz ziewn�� szeroko, przystaj�c przy motocyklu, najpewniej tym, kt�rego ukrad� in�ynierowi ze szpitala. Na kierownicy wisia�a pilotka i gogle.

� Czuj�, �e si� dogadamy. � Obr�ci� si�. � �eby ukra�� obr�czk�, nie trzeba obcina� r�ki, wystarczy jeden paluszek.

Jakub w odpowiedzi na s�owne sztuczki skr�ci� powr�z, a� wi�zie� zawy�.

� Je�li mnie pu�cisz, obiecuj�, �e do rana b�d� wiedzia� kto, a wtedy...

� Co?

� Szmata si� przyzna�a. Przypiek�em j� dwa razy pogrzebaczem i zaraz pu�ci�a farb�...

Jakub nie dos�ysza� ko�c�wki. Porazi� go widok. Przy psiej budzie le�a�a na ziemi Malwina Tarka ze skr�powanymi, zab�oconymi nogami, z obro�� na szyi i uwi�zanym do niej �a�cuchem. Mia�a podbite oczy i rozdart� koszul�, z kt�rej wylewa�y si� na brzuch obfite r�owe piersi. U jej st�p le�a� martwy wilczur ze z�amanym kr�gos�upem. Z jego pyska wystawa� r�owy j�zyk, a na zdeptan� traw� wycieka�a krew.

Charewicz za�mia� si� na ten widok, lecz ten �miech przeszed� w gwa�towny kaszel.

� Doigra�a si� suka � wyszepta�. � Niedaleko pada jab�ko od jab�oni.

Jakub pochyli� si� i odwi�za� �a�cuch z szyi kobiety. Odci�gn�� Tark� na bok, posadzi� na wkopanej w ziemi� beczce, a sam wr�ci� do Charewicza. Podprowadzi� go do budy, rzuci� na ziemi�, za�o�y� mu obro��, zaci�gaj�c mocno na szyi, i przywi�za� �a�cuch.

� Gdzie Lea?

� W bezpiecznym miejscu. U mnie nic jej nie grozi. Stern poci�gn�� za �a�cuch.

� Musia�em j� zabra� od Berger�w � powiedzia�, kaszl�c. � Po �mierci Szcz�ciarza i wyje�dzie Halewiego te bydlaki chcia�y j� sprzeda� do...

� Gdzie?

� Nie domy�lasz si�, redaktorku?

� Dlaczego...

� Dlaczego tu jestem? � Charkn�� g�o�no w przewr�con� psi� misk�. � Bo dom Pod Ksi�ycem nie dawa� mi spa� przez lata! Kto jak kto, ale ty, redaktorku, powiniene� zna� histori� tego miasta. Pisa� o niej nawiedzony jak ty Szarkowski. To by�a moja sprawa. M�wili, �e podkomisarz zwariowa�, ale ka�dy, widz�c te zakatrupione dzieci, poutykane w beczkach, zamurowane w �cianach i pod pod�og�, szybciej ode mnie straci�by rozum. Czasem my�l�, �e oni...

� Kto oni?

� Oni � odpowiedzia� Charewicz, przewracaj�c wymownie oczami. � Wypu�cili mnie specjalnie, bym wyr�wna� rachunki. My�la�e�, pisarczyku, �e to przypadek?

Stern nie bra� do g�owy kolejnych fantazji, kt�re rodzi�y si� w chorej g�owie zbiega. Zostawi� typa przy budzie i podszed� do Malwiny. P�naga w rozerwanej halce nie mia�a si�, aby si� podnie��. Jej �liczny czarny warkocz uwalany by� w b�ocie. Stern wzi�� j� na r�ce i zani�s� do domu. Po�o�y� w sypialni na ��ku i poda� wod� do picia w garnuszku. Jej widok niespodziewanie podnieci� go. Czerwieni�c si�, wytar� zwil�on� �ciereczk� jej zakrwawione, nabrzmia�e usta, wyra�nie czuj�c od niej alkohol.

Gospodyni patrzy�a na niego �licznymi niebieskimi oczami, raz po raz posy�aj�c zza niebia�skich rz�s w�ciek�e b�yskawice. Rozpozna�a go. Da�a mu si� podej�� jak dziecko, gdy przyszed� z wycwanion� pind�, i teraz sama by�a sobie winna.

Stern doprowadzi� Malwin� do �adu i niemal si�� na�o�y� jej koszul� i sp�dnic�. Potem ubra� j� w p�aszcz, kt�ry zdj�� z wieszaka, wcisn�� buty i okryt� kocem wyni�s� na ulic�. Kopn�� w�ciekle furtk� i zawo�a� do przysypiaj�cego na ko�le fiakra, by si� wreszcie ruszy�.

� Do Wiede�skiej! � krzykn��, sadzaj�c dziewczyn� na wy�cielonej derk� �awce. � Ale z �yciem!

Doro�karz spojrza� na niego jak na wariata, lecz nie dyskutowa�, a szkapa pop�dzona batem dosta�a nagle wigoru.

Stern zerkn�� na zegarek. By� ju� kilka minut sp�niony. Min�li Dom Inwalid�w, G�r� Stracenia i stary cmentarz �ydowski. Na rogu Kazimierza Wielkiego i �w. Anny drynda zahamowa�a przed rozp�dzonym tramwajem i wtedy le��ca dot�d spokojnie pasa�erka niespodziewanie zeskoczy�a na bruk i zacz�a ucieka�, gubi�c p�aszcz. Dar�a si� przy tym na ca�e gard�o, wyzywaj�c wsp�pasa�era od z�amanych chuj�w. Stern rzuci� si� za ni� w pogo�. Po kilkudziesi�ciu krokach dopad� j�. Na oczach zdumionych przechodni�w wykr�ci� jej r�k� i przyprowadzi� do doro�ki. U�miecha� si� przy tym jak zdesperowany m��, kt�ry napomina pijan� �on� podczas ma��e�skiej k��tni.

Kiedy poobijana Malwina znalaz�a si� znowu na siedzeniu, rozw�cieczony zawo�a� do fiakra, by si� wreszcie po�pieszy�.

Wo�nica robi�, co m�g�, a zna� si� na rzeczy. Przegania� inne pojazdy, lawirowa� mi�dzy samochodami, doro�kami, rowerzystami i pieszymi wchodz�cymi co rusz na jezdni�. Przy �w. Stanis�awa Stern zastuka� pi�ci� w �awk�, a gdy drynda si� zatrzyma�a, zap�aci� za jazd� i da� fiakrowi z�ot�wk� ekstra, by zrobi� jeszcze jeden kr�tki kurs.

� Pojedziesz pan na plac Mariacki � rzuci� � i zajdziesz do dziesi�tego komisariatu policji. Powiesz pan dy�urnemu, �e redaktor Stern przekazuje pozdrowienia panu komisarzowi. Podasz pan adres z Kulparkowskiej i poprosisz, �eby natychmiast tam jechali. Zapami�ta�e� pan?

� Co mam ni pami�ta�! � odburkn�� wo�nica, ze�lony. � Redaktor Stern przekazuji puzdrowienia panu kumisarzowi! A co z dziuni�? � zapyta� przytomnie.

� Dziuni� oddaj� gratis!

� Oddaj� gratis! � powt�rzy� ze �miechem, pokazuj�c po��k�e z�by, i ostro strzeli� z bata.

Podda�a si�, nie mia�a ju� si� walczy�, gdy podkowy zadzwoni�y ha�a�liwie po bruku. Od rana targa�y ni� w�tpliwo�ci. Jaki� dziwny g�os gada� w �rodku jej g�owy, �e ma dzia�a�, bo potem b�dzie za p�no. Wystraszy�a si� tego g�osu, bo by� ju� jasny dzie�. A kiedy kroi�a myd�o do prania i miesza�a szczypcami po�ciel, us�ysza�a go jeszcze raz, ca�kiem wyra�nie. M�wi�, �eby przesta�a stroi� sobie �arty i sko�czy�a z tym natychmiast, bo trafi tam, gdzie jej matka, do furdygarni. Wi�c prze�egna�a si�, tak jak kiedy� pod �wi�tym obrazem, a potem wypi�a p� szklanki w�dki na odwag� i podesz�a do telefonu. Znalaz�a numer w ksi��ce telefonicznej i wykr�ci�a kolejno: jedynk�, zero, dw�jk� i na ko�cu znowu dwa zera, komendy wojew�dzkiej. Pod drugiej stronie odezwa� si� m�ody m�czyzna, kt�ry przedstawi� si� s�u�bowo i zapyta�, o co chodzi. Sk�ama�a. Powiedzia�a, �e pods�ucha�a rozmow� o tym, �e w domu przy Akademickiej odb�dzie si� dzi� pok�tny zabieg. Nie powiedzia�a, dlaczego dzwoni. Zrobi�a tak, bo dzi� w jej �yciu sta�o si� co� nienormalnego. Po przebudzeniu poczu�a dziwny ucisk w brzuchu, a potem delikatne ruchy. Mia�a w sobie prawdziwe dziecko, jego dziecko. Nie chcia�a ju� �y� w samotno�ci, w oczekiwaniu na co�, co mo�e nigdy si� nie zdarzy. Wiedzia�a, co to jest zdrada i jak si� za ni� p�aci, ale w�a�nie dlatego, �e to on by� jego ojcem, musia�a z nim sko�czy� natychmiast.

Dok�adnie wtedy, kiedy od�o�y�a s�uchawk�, pojawi� si� wysoki, barczysty blondyn i bez pytania wymierzy� jej kar�. Straszn� kar� za ca�e �ycie.

Niebawem ich rachunki si� wyr�wnaj�, pomy�la�, kieruj�c si� do Wiede�skiej. Pozory. Otacza� go �wiat pozor�w i nic nie by�o w nim takie, jak na pierwszy rzut oka si� wydawa�o. Zastanawia� si�, kim jest ten, dla kt�rego przygotowa� kopert� z pakietem, skoro Charewicz waruje zwi�zany przy psiej budzie? I kim jest ten drugi, kto macza� palce w jego ucieczce? Kto� r�wnie nieobliczalny i na tyle wa�ny, �e m�g� obieca� zamian� celi w Kulparkowie na wygodniejsze lokum. Warunek? Musia� mu przyprowadzi� na postronku akuszera.

Wilga nakarmi�a Mirand� w�dzon� ryb�, a kotka z wdzi�czno�ci poliza�a j� po r�ce. Potem zabra�a si� na powa�nie za sw�j wygl�d. Zmieni�a uczesanie i zrezygnowa�a z makija�u. W ostatniej chwili znalaz�a feler w swoim przebraniu. W czasie wizyty u Tarki poduszka schowana pod sp�dnic� wy�lizgiwa�a si� jej, wi�c teraz zrobi�a pas z we�nianego szalika, zapinanego na trzy haftki. W�a�nie zamyka�a drzwi, gdy us�ysza�a na klatce schodowej kroki wdowy, nios�cej z piwnicy w�giel. Skry�a si� szybko w swoim pokoju.

Kiedy pani Koszko zacz�a szturcha� pogrzebaczem w palenisku pieca, de Brie siad�a przes�dnie na krze�le. Prze�egna�a si� i chwil� p�niej w niemodnym kapeluszu z ma�� tekturow� walizeczk� zmierza�a rozko�ysanym krokiem pod sklep Staszkiewicza, vis-a-vis Wiede�skiej. Tam, jak ustalili ze Sternem, mia�a udawa�, �e czeka na samoch�d lub doro�k�.

Gdy wesz�a na Jab�onowskich, niespodziewanie rozbola� j� brzuch. B�l by� sto razy gorszy, ni�by dosta�a okres. Rwa�o j� tak, jakby za chwil� mia�a naprawd� urodzi�. Wiedzia�a, �e to, co czuje, jest idiotycznym urojeniem. Zagryz�a wargi i obejrza�a si� niespokojnie, lecz ulica by�a pusta. Absurd. Dlaczego akurat teraz mia�by j� kto� �ledzi�?

Delikatna mg�a dekorowa�a lwowskie korso. T�um jak co dzie� p�yn�� w leniwym rytmie. M�czy�ni (dziesi�tki m�czyzn w gustownych garniturach) uprzejmie uchylali kapelusza, panie za� u�miecha�y si�, dyskretnie podpatruj�c u innych pa� modne w tym sezonie woalki i toczki. Podziwiano szykowne witryny, wymieniano uprzejmo�ci i komentowano ogromny sukces polityczny Polski, zwi�zany z poparciem ze strony Wielkiej Brytanii i Francji na wypadek ataku ze strony Niemiec.

Tr�jka zdesperowanych m�czyzn przedziera�a si� pod pr�d, kln�c i roztr�caj�c przechodni�w. Inspektor uk�ada� ju� w g�owie plan na nast�pny dzie�. Wiedzia�, �e rano b�dzie musia� znale�� w�a�ciciela budynku, potem zrobi� list� mieszka�c�w od parteru po dach i przepyta� ich co do jednego, zwracaj�c uwag� na alibi. Modli� si�, by Paluch wreszcie co� znalaz�. Wiele by da�, by odciski tego drania pokrywa�y si� z tymi, kt�re trzymali w kartotece. Postawny wzrost, lekarska torba, nikt inny tylko Charewicz, przebieg�o mu przez g�ow�. Wydawa�o mu si�, �e dobrze go zna i wie, do czego jest zdolny. Dwadzie�cia lat wstecz, przez niemal p�tora roku, by� jego podw�adnym, czym nie zamierza� si� nikomu chwali�. Nie pierwszy i nie ostatni gliniarz, kt�ry nie wytrzyma� presji i popad� w ob��d. Szybki awans po wojsku i metody pracy z piek�a rodem narobi�y mu wrog�w. Dawna kariera wojskowego lekarza, je�li w og�le mo�na o niej m�wi�, zawali�a si� z hukiem. I pomy�la� jeszcze o czym�, o czym nie chcia� my�le�, �e ryzykowna gra, kt�r� niedawno wymy�li�, si� nie powiod�a. Sam si� doigra�.

Ostatnia nadzieja w zarozumia�ym redaktorze, przebieg�o mu przez g�ow� i przy�pieszy� kroku.

Stern sp�ni� si� kwadrans. Wyskoczy� z doro�ki i utykaj�c, wszed� g��wnym wej�ciem do kawiarni. Zostawi� okrycie w szatni i skierowa� si� wprost do toalety, by sprawdzi� wygl�d. Szybko przemy� twarz, przyg�adzi� w�osy i poprawi� garderob�. Tak od�wie�ony wszed� do g��wnej sali i zaj�� miejsce przy wolnym stoliku pod oknem.

Czeka� niecierpliwie na telefon i obserwowa� ulic�. Gdy niewidoczny pianista przesta� gra� modnego lambeth walka, us�ysza� za plecami m�ski g�os. Wyj�tkowo spokojny i niski, kt�ry potrafi oczarowa� kobiety. S�ysza� go ju� z pewno�ci�, lecz nie m�g� sobie przypomnie� gdzie. Mo�e w�a�nie tu, w Wiede�skiej, w najlepszej lwowskiej kawiarni, a mo�e gdzie� indziej? Na ulicy, w redakcji, w ko�ciele? Co� osobliwego by�o w tym g�osie, lecz co?

Dyskretnie si� obr�ci�, lecz nic podejrzanego nie dostrzeg�. Dwie rozbawione kobiety w towarzystwie przystojnego oficera poch�ania�y p�czki, popijaj�c je kaw� z mleczkiem. Barczysty d�entelmen niespokojnie szele�ci� gazet� (z pewno�ci� tajniak ze stajni Zi�by lub Popielskiego), a jaki� student w okularach pracowicie robi� o��wkiem notatki w grubym kajecie, oblizuj�c palce po krem�wce.

Podszed� kelner i Stern zam�wi� bez zastanowienia torcik bezowy z podw�jn� kaw�. Zgodnie z umow� trzyma� w palcach kopert� z odliczonymi pieni�dzmi i czeka� na telefon. Min�� kwadrans. Torcik bezowy popity kaw� wyl�dowa� w jego brzuchu, lecz nadal nic si� nie dzia�o. Wilga najpewniej czeka�a pod sklepem Staszkiewicza, naprzeciw Wiede�skiej, gotowa w ka�dej chwili przyjecha� na �rozwi�zanie�. Lecz gdzie by� Zi�ba? Jego misterny plan zacz�� si� powoli sypa�.

Jaki� klient zas�oni�ty pianinem zam�wi� lody orzechowe. S�ycha� by�o ten sam niski g�os. Jakub nie dos�ysza� ko�c�wki, zag�uszy� j� kaszel radcy tytularnego, okupuj�cego sw�j za�o�ony gazetami stolik, na kt�rym sta� alpakowy dzbanuszek i kawa serwowana w grubej fili�ance na owalnym talerzyku. Radca z pretensj� w g�osie poprosi� g�o�no o drugi serniczek. Mia� by� z czekoladow� polew� i dodatkowo udekorowany wisienk�.

Nie ma nic nadzwyczajnego w tym, �e kto� ma ch�� na serniczek z wisienk�, a kto� inny na lody, a jednak... Jakub przypomnia� sobie, �e Wilga wspomina�a ostatnio o lodach. M�wi�a, �e jad�a z kim� pyszne lody orzechowe. Zastanawia� si�, gdzie to by�o, lecz nie m�g� sobie przypomnie�. Mo�e u Zalewskiego, a mo�e tu, w Wiede�skiej?

Odczeka� chwil�, a potem wyszed� zza swego stolika i obrzuci� wzrokiem przytuln� przestrze�, lecz m�czyzny, kt�rego zas�ania�o pianino, nie by�o ju�. Na jego stoliku sta� pucharek z rozpuszczonymi lodami. W popielniczce tli� si� wypalony do po�owy papieros. Na talerzyku le�a�y odliczone pieni�dze. Gdzie przepad� �w go�� i dlaczego tak si� �pieszy�?

Wyjrza� na korytarz. Jak cie� ruszy� za nim barczysty d�entelmen. Stern niespokojnie otworzy� drzwi do toalety. Zajrza� do wn�trza wy�o�onego kremowymi kafelkami, lecz przy pisuarach go�cia nie by�o. Sprawdzi� kabiny (barczysty cie� za nim) i wszed� do pokoju karcianego, w kt�rym czterech posiwia�ych go�ci spokojnie rozgrywa�o roberka, �mi�c cygaretki. Potem wpad� do bocznej salki, stawiaj�c na baczno�� czterech student�w w kamizelkach, pochylonych nad dwoma sto�ami bilardowymi. Tajniak powt�rzy� za redaktorem wszystkie czynno�ci i nagle zmy� si� nie wiadomo gdzie.

Jakub wr�ci� do reprezentacyjnego pomieszczenia i zapyta� pryszczatego kelnera o telefon.

� Telefon do pana, pierwszy s�yszy!

� A ten pan, co siedzia� za fortepianem.

� Muzyk?

� Klient, ten, co jad� lody!

� Dopiero cu wyszed�. Ni wiedzia�em, �e szanuwny pan jest nim zainteresuwany? Bo gdybym wiedzia�, zarezerwowa�bym wam osobny stoliczek � zakpi�, przyg�adzaj�c palcami t�uste w�osy.

Jakub chcia� z�apa� cwaniaczka za pokryte �upie�em klapy, lecz w ko�cu wyj�� legitymacj� dziennikarsk�. Kartonik ze zdj�ciem nie zrobi� na ch�opaku �adnego wra�enia. Sta� wyra�nie zawiedziony, �e nie zamieni� si� w szeleszcz�cy banknot albo brz�cz�c� monet�.

� Od pocz�tku wiedzia�em, �e tu kto� wa�ny � m�wi�, oci�gaj�c si�. � Graf ni by� za gruby i ni za chudy. Wy�szy od pana, ali tylko deczko. Bardzo dobry z niego cz�owik. Dai suty napiwki. � Spojrza� drwi�co.

� Mam szuka� na ulicy dobrego cz�owieka, co daje napiwki?

� Jak go pan zobaczy, na pewno si ni pomyli � uci�� kelner i znikn�� za kontuarem.

Jakub zabra� z szatni p�aszcz i wcisn�� na g�ow� kapelusz. Rzuci� na lad� dwa z�ote i ruszy�, kulej�c, w stron� Legion�w. Nie mia� nastroju, by si� cieszy� ciep�ym wieczorem jak inni spaceruj�cy po korso lwowiacy. Kiedy rozgl�da� si� za grafem, wydawa�o mu si�, �e s�yszy gdzie� warkot odje�d�aj�cego motocykla, a potem dostrzeg� sylwetk� inspektora Zi�by, kt�ry w towarzystwie dw�ch barczystych cieni zmierza� co tchu w stron� czarnego samochodu.

Policyjny citroen wyrwa� z piskiem w stron� Sykstuskiej. Stern gapi� si� bezradnie, przeklinaj�c pod nosem wypraw� na Klepar�w. Zawi�d�, i misterny plan u�o�ony przez inspektora leg� w gruzach. Na szcz�cie kilkana�cie krok�w od niego zatrzyma�a si� taks�wka, z kt�rej wysiad�a wyperfumowana dama wiadomej profesji. Natychmiast zaj�� jej miejsce.

� Niech pan jedzie za nim! Szybko jak si� da! � Pokaza� znikaj�ce za zakr�tem auto.

Wjechali w Sykstusk�. Pod witryn� sklepow� spacerowa�a Wilga z ma�� walizk�, w sukience wyd�tej jak �agiel. Patrzy�a zniecierpliwiona na zegarek. Nie by�o czasu na sentymenty. Pomy�la�, �e p�niej przyjdzie czas na wyja�nienia i przeprosiny, ale teraz liczy�a si� ka�da sekunda.

Taks�wkarz zwolni� na Sapiehy, niespokojnie dopytuj�c si� o cel jazdy. Stern z min� pokerzysty oznajmi�, �e w�a�nie �cigaj� niebezpiecznego morderc�, co zwia� z Kulparkowa.

Kierowca struchla�.

� Tycowa�em syrdecznie. Na �artach si� pan ni zna? � Jakub na�ladowa� g�os kelnera z Wiede�skiej.

Szofer za�mia� si� p�g�bkiem i skupi� uwag� na drodze.

Na ulicy �cieli�a si� delikatna mg�a. Tylne �wiat�a samochodu jad�cego przed nimi znika�y co rusz i niespodziewanie znowu si� pojawia�y. Przemkn�li nad torami kolejowymi do Bukaresztu i znale�li si� na wylot�wce prowadz�cej na lotnisko.

Zostawi� motor za krzakiem bzu, przy kamiennym s�upku. Pilotk� i gogle schowa� do torby i skierowa� si� w stron� hangaru. Ostro�nie pchn�� stalowe drzwi i wszed� do wn�trza o�wietlonego bladym �wiat�em. Poczu� dra�ni�cy zapach paliwa i smaru. Przemkn�� jak cie� przez warsztat pe�en beczek, schodk�w, skrzynek z narz�dziami i znalaz� si� w hangarze.

Rozejrza� si�. Przed nim sta� pomalowany na stalowo dwup�at z napisem LOT, za nim trzy turystyczno-sportowe RWD-5 w wiosennych kolorach i szkolny szybowiec ze zdemontowanymi skrzyd�ami. Szuka� pilota, kt�remu rano da� zaliczk�. Tego samego zapale�ca, kt�ry lata� codziennie do stolicy z p�czkami od Zalewskiego, konkuruj�cymi z wypiekami Bliklego na Nowym �wiecie.

Zgodnie z umow� jego samolot powinien sta� na pasie gotowy do odlotu, lecz niespodziewana mg�a, kt�ra spad�a na miasto, pokrzy�owa�a im plany. Sam te� nie by� bez winy. Sp�ni� si� niemal p� godziny. M�g�by wprawdzie zaj�� do kierownika lot�w i zapyta� o pilota, lecz wtedy niechybnie by si� zdradzi�. Postanowi� przeczeka� do rana i polecie�, gdy tylko mg�a si� podniesie.

Wraca� do motocykla, z�orzecz�c pod nosem, i wtedy us�ysza� szum nadje�d�aj�cego samochodu. Przystan�� i nas�uchiwa�. W�z zahamowa� z piskiem, a potem da�y si� s�ysze� trza�ni�cia drzwiczek i odg�osy czyich� szybkich krok�w po betonowej nawierzchni. Sta� niezdecydowany i gdy zastanawia� si�, co robi�, poczu� uderzenia w �ydk�. Podskoczy� ze strachu, a potem za�mia� si� w duchu ze swojego tch�rzostwa. Przed nim biega� czworono�ny str� i rado�nie macha� ogonem, dopominaj�c si� pieszczot. Nachyli� si� nad nim i podrapa� go po grzbiecie. Pies w dow�d wdzi�czno�ci opar� si� przednimi �apami o jego kolana i poliza� go po r�kach.

�a�owa� tylko, �e na razie nie b�dzie m�g� spotyka� si� z nowo poznan� dziewczyn�. Przypadek sprawi�, �e tak jak on lubi�a lody orzechowe i tak jak on by�a sierot�. Spotkali si� dwa razy i um�wili do kina. Nosi�a �liczne imi� ptaka, kt�ry �piewa przed deszczem, i by�a inna ni� poznane wcze�niej dziewczyny. Mia�a po�udniow� urod�, kasztanowe oczy i czarne kr�cone w�osy. Ostatnim razem w�o�y�a wi�niowy �akiet i klasyczne cz�enka. Oczarowa�a go. By�a dyskretna i si� nie narzuca�a. Pozwala�a mu by� sob� i mo�e dlatego podarowa� jej bia�� r��. Pomy�la�, �e kiedy wszystko przycichnie, odnajdzie j� i zabierze do Krakowa, do swojej drugiej ciotki. �a�owa� tylko, �e nie zd��y� si� z ni� po�egna�.

Nagle do jego uszu dolecia� podejrzany szmer. Kilkana�cie krok�w od niego odezwa� si� przyciszony m�ski g�os.

� Znalaz�em, panie inspektorze, motocykl. Dra� musi gdzie� tu by�, silnik jest jeszcze gor�cy.

� Oczy na czubku g�owy! Skwara, ubezpieczasz od ty�u, a ty, Jacewicz, idziesz po mojej lewej!

Kroki pr�dko zbli�a�y si� w jego stron�. Poprawi� torb� z narz�dziami, wisz�c� na ramieniu. Chcia� wsi��� do jednego z samolot�w i przeczeka�, lecz w ostatniej chwili zmieni� zamiar.

Zapalili �wiat�o w hangarze i sprawdzili wn�trze metr po metrze. Zajrzeli do kokpit�w samolot�w, nie omijaj�c szybowca. Jacewicz nawet siad� za sterami, udaj�c, �e frunie, lecz ten dowcip nie spodoba� si� Zi�bie, i ca�a tr�jka szybko wysz�a na zewn�trz.

Zmierzcha�o. �wiat�o latarek trzymanych przez wywiadowc�w uk�ada�o si� w krzy�uj�ce si� smugi, przeczesuj�ce teren. Rozleg�a polana po�o�ona na skraju lwowskiego lotniska wynurzy�a si� niespodziewanie z mg�y jak zalana wod� wyspa. Na jej �rodku pi�trzy�a si� wie�a spadochronowa, kt�rej szczyt ton�� w mroku, niczym wielkie stalowe drzewo.

Stan�li. Zi�ba w�lepia� si� w g�st� mg��, dysz�c jak dzik. Za nim dw�ch wywiadowc�w w rozpi�tych p�aszczach powtarza�o jego ruchy. Przy hangarze pope�ni� b��d, niepotrzebnie skr�ci� w boczn� alejk� i pewnie wtedy facet zapad� si� pod ziemi�. Na domiar z�ego pojawi�a si� ha�asuj�ca niespodzianka. Natr�tny kundel. Biega� wko�o inspektora, �asz�c si� i popiskuj�c.

� Paszo� won, m�wi� ci, paszo�!

� Spieprzaj, czego� si� do pana inspektora przyczepi�! � krzykn�� pierwszy m�czyzna.

� Posz�a w pizdu, przekl�ta ski�a! � dopowiedzia� drugi go��, machaj�c w�ciekle r�k�.

Rozgl�dali si�, lecz nic podejrzanego nie zauwa�yli. Zi�ba zamierza� ju� wraca�, gdy niezno�ny psiak zacz�� drapa� go po spodniach. Inspektor wzi�� si� na spos�b. Podni�s� z ziemi patyk i rzuci� go na o�lep. Pies, poszczekuj�c z uciechy, pobieg� we wskazanym kierunku. Po chwili zn�w si� pojawi�. Trzyma� w z�bach jak�� inn� zdobycz. Zi�ba nachyli� si� i zdziwiony wyj�� mu z pyska m�ski but. Nosek zamszowego buta by� mokry od rosy, a obcas uwalany glin�. Inspektor zamachn�� si� i ju� chcia� wyrzuci� go w stron� hangaru, lecz si� powstrzyma�. Co� by�o nie tak, tylko co?

Pog�aska� psiaka po grzbiecie, a potem przy�o�y� palec do ust i ruszy� do wie�y. Za nim szli, o�wietlaj�c drog�, dwaj anio�owie w popielatych p�aszczach, jak ministranci na procesji za ksi�dzem proboszczem. Z boku za t� tr�jk� ku�tyka� Stern, pogodzony z rol� niechcianego obserwatora. Coraz to przystawa� i rozciera� lewe kolano kontuzjowane po wyprawie do domu Pod Ksi�ycem. Jego taks�wka sta�a za hangarem, a kierowca niecierpliwie czeka�, a� dziwny pasa�er za�atwi swoj� piln� spraw�.

Inspektor doszed� do schodk�w prowadz�cych na szczyt wie�y treningowej. Schyli� si� przy drugim �elaznym stopniu i podni�s� tryumfalnie drugi but z zawi�zanym sznurowad�em.

Zrozumieli si� bez s��w. Zi�ba szarpn�� za skobel i otworzy� drzwiczki blokuj�ce wej�cie na wie��. W milczeniu wskaza� palcem na kr�pego anio�a i � wykonuj�c ruchy, jakby kr�ci� �mig�em � kaza� mu wej�� na g�r�.

Wywiadowca roz�o�y� ramiona, zdj�� p�aszcz i przewiesi� go starannie przez por�cz.

Potem zacz�� wspinaczk�, dzwoni�c niemi�osiernie podkutymi buciorami o stalowe schodki. Wkr�tce poch�on�a go mg�a. Denerwuj�cy odg�os dudnienia przesuwa� si� coraz wy�ej i wy�ej.

Inspektor spojrza� z niech�ci� na Sterna. Namolny dziennikarz by� mu teraz najmniej potrzebny. Bezczelnie udawa�, �e go nie widzi, i wpatrywa� si� w spowijaj�c� lotnisko g�st� wat�, �mi�c papierosa. P� godziny wcze�niej zawali� spraw�. Mia� czeka� na telefon i przekaza� akuszerowi kopert�, jak si� umawiali, lecz z tylko sobie znanego powodu sp�ni� si�. Facet by� na widelcu. Wystarczy�o grzecznie siedzie� na ty�ku i czeka�! Proste? Nawet dzieciak to potrafi. Jemu te� jak na z�o�� nie dopisa�o szcz�cie. Telefon skruszonej Tarki wydawa� si� ko�czy� spraw�, lecz zanim meldunek trafi� na jego biurko, zanim machina ruszy�a, ptaszek wyfrun��.

Sko�czy� rozwa�ania, bo z g�ry s�ycha� by�o zgrzytni�cie, potem ordynarne przekle�stwa. Zapad�a cisza i nagle dobieg� na d� odg�os uderzenia metalu o metal i czyj� przeci�g�y j�k. Wspinaczka na podniebne monstrum ko�czy�a si�, gdy skoczek wchodzi� na platform� zako�czon� �urawiem. Zak�ada� spadochron i stawa� przed furtk�, za kt�r� otwiera�a si� dwudziestometrowa przepa��.

� Hej tam, na dole! S�yszycie mnie? � us�yszeli czyj� rozemocjonowany g�os. � Posy�am wam waszego koleg�, przywitajcie go grzecznie!

Nad g�owami zazgrzyta� stalowy mechanizm.

� No, z Bogiem! � krzykn�� kto� i po sekundzie da� si� s�ysze� �wist rozwijanej liny i �opot niewidocznej materii. Obok nich upad�o co� ci�ko na ziemi�. To co� przykry� spadochron, wygl�daj�cy jak ogromna pomarszczona �ciera.

Stern odrzuci� papierosa i pobieg� za Zi�b�. Gliniarz w prochowcu skierowa� �wiat�o na zwiotcza�y materia� i odpi�� karabi�czyk zamocowany do ko�ca liny, kalecz�c sobie palec. Kiedy odci�gn�li na bok czasz� spadochronu, dojrzeli przywi�zanego do szelek wywiadowc� Jacewicza. Z wytrzeszczonymi oczyma i idiotycznym u�miechem na twarzy wygl�da�, jakby kr�tki lot dostarczy� mu niezapomnianych wra�e�.

M�czyzna si� nie rusza�. Inspektor pochyli� si� i obr�ci� mu g�ow�. W trupim �wietle latarki wida� by�o roz�upan� skro�, jakby kto� wbi� w ni� ostrze kilofa. Drugi anio� a� j�kn�� z wra�enia, widz�c wyciekaj�cy na traw� m�zg kolegi.

� Napatrzyli�cie si� ju�? � us�yszeli szyderczy �miech, przebijaj�cy si� przez mg��. � Kto chce by� nast�pny?

Po tych s�owach rozleg� si� terkot zapadki i lina powoli pow�drowa�a do g�ry.

� Zdechniesz tam! � rzuci� Zi�ba, oswobadzaj�c cia�o przodownika z uprz�y.

� Ja p�jd�, szefie. Dopadn� tego skurwysyna, a wtedy za siebie nie r�cz�. � Anio� nerwowo odgryz� nad�amany paznokie� i g�o�no splun�� w bok.

� Ani mi si� wa�! Wcze�niej czy p�niej sam zejdzie � wycedzi� Zi�ba.

� Boicie si� tu wej��, tch�rze!

� Zleziesz tu sam, bydlaku! Nied�ugo ci� przypili.

� Tch�rze!

Po chwili da� si� s�ysze� szum. M�czyzna z g�ry oddawa� na nich mocz, �miej�c si� do rozpuku. Tr�jka rozpierzch�a si� na boki.

� Szefie, ja tego nie wytrzymam. Jacek chcia� z nim po dobroci i nawet spluwy nie zd��y� wyj��!

Zi�ba wyszarpa� z kieszeni chustk�, wytar� w�osy, a potem zmi�� j� nerwowo i wyrzuci� na ziemi�.

� Dobra, idziesz na swoj� odpowiedzialno�� � powiedzia� roze�lony. � Tylko uwa�aj! Stern, jeste� �wiadkiem, �e Skwarczy�ski sam si� wyrywa.

Przodownik wyj�� z kabury pistolet i prze�adowa�.

� Dzi�ki, szefie. Facet jest m�j i migusiem tu przyfrunie! � wysapa�.

Po chwili na schodach wie�y rozleg�y si� g�o�ne kroki. Gliniarz szed� nier�wno, zwalnia�, jakby obmy�la� taktyk�, podzwaniaj�c na postrach pistoletem o por�cz. Smuga �wiat�a w�drowa�a wy�ej i wy�ej, jak przed fina�owym skokiem na trapezie w cyrku.

� Widzisz go? � rykn�� Zi�ba.

� Na razie nie, szefie! Zaraz b�d� pod platform�.

� Jakby co, wal bez zastanowienia!

� Spokojna g�owa. Skaka�em z tej wie�y kilka razy. O, teraz b�dzie zakr�t i przedostatni schodek...

Nie doko�czy�. Co� si� zakot�owa�o. Og�uszaj�cy strza� przeszy� powietrze, a potem s�ucha� by�o �omot. Niedaleko od inspektora spad�a latarka. Jej �wiat�o celowa�o teraz w stron� pasa startowego. Kto� j�cza�, towarzyszy�o temu rytmiczne uderzanie, jakby uruchomi� si� wielki mechanizm zegarowy i zepsuta wskaz�wka bi�a w cyferblat.

Stern si� poderwa�. Od pocz�tku by� w tej grze. Sam nie wiedzia� kiedy znalaz� si� na schodach, niepomny na ostrzegaj�cy krzyk Zi�by, kt�ry z do�u pr�bowa� mu przy�wieca� s�abym �wiat�em. Gdy by� ju� gdzie� w po�owie drogi, obok niego, niemal na wyci�gni�cie r�ki, co� przemkn�o jak upi�r. To co� spad�o, lecz za chwil� unios�o si� do g�ry, by znowu opa�� na spr�ynuj�cej linie.

� Jeste� tam, Kuba? � krzykn�� z do�u Zi�ba. � Chryste, co ten skurwiel ze Skwarczy�skim zrobi�?

Stern pr�bowa� dojrze� w ciemno�ci zwisaj�cy na linie kszta�t, lecz zrezygnowa� i ruszy� po omacku na g�r�, trzymaj�c si� zimnej metalowej por�czy. Dotar� pod platform� i wstrzyma� oddech. Stara� si� wy�owi� ka�dy szmer, lecz wci�� dolatywa�y do niego z do�u g�o�ne przekle�stwa inspektora i dudnienie jego w�asnego serca.

� Skwara, co ten dra� z tob�, kurwa, zrobi�? Skwa-ra!

Biadolenie Zi�by nie ustawa�o. Inspektor si� rozklei�. S�ycha� by�o jego szloch, kt�ry zamieni� si� w wycie ranionego zwierz�cia. Do wycia do��czy� si� pies. Skowycza�, jakby obdzierano go ze sk�ry.

� Paszo� won, m�wi� po dobroci, paszo�! � odtr�ci� go nog�, lecz pies nie reagowa�. Stern z�apa� si� por�czy i podci�gn��.

� Teraz na ciebie kolej � us�ysza� mi�y, niski g�os, dok�adnie wtedy, gdy kontuzjowane kolano odm�wi�o mu pos�usze�stwa i noga obsun�a si� na przedostatnim stopniu. Po�lizgn�� si� na jakiej� wodzie, a mo�e na oleju. Dotkn�� palcem plamy i pow�cha�. Krew. Czyja to krew? I gdzie jest pistolet Skwarczy�skiego?, przemkn�o mu przez g�ow�.

Nagle �oskot metalu o metal omal nie rozsadzi� mu czaszki. Widzia� iskry, pi�ropusz iskier, jak z gigantycznej zapalniczki, wystrzeli� tu� obok jego twarzy i zgas�. Zapalniczka na nowo wysypa�a snop iskier, teraz z lewej strony jego g�owy, i ju� wiedzia�, �e je�li chce �y�, musi si� natychmiast uchyli�.

Podj�� walk�. Ruszy� z impetem w stron� przeciwnika, lecz trafi� w pustk�. Adwersarz z jakiego� powodu wycofa� si� na platform�, charcz�c i pluj�c na Sterna.

� Nic mi nie zrobicie. S�yszycie, nie zrobicie mi nic! � dobieg�o z g�ry.

G�os nie by� ju� taki dono�ny. Zm�czony walk� m�czyzna przesuwa� si� gdzie� na g�rze od bandy do bandy okalaj�cej stalow� platform�. By� bosy i redaktor nie m�g� zlokalizowa� jego po�o�enia.

Wreszcie przypomnia� sobie, gdzie s�ysza� ten charakterystyczny g�os. To by� on, nie m�g� si� myli�! W kawiarni Wiede�skiej. A wcze�niej? Kiedy czeka� za przepierzeniem u Szcz�ciarza na przymiark� spodni. Tak. Wtedy wszed� jaki� m�czyzna, kt�rego nie widzia�.

Przeprosi� krawca, �e przeszkadza, i zaraz wyszed�. A potem us�ysza� Le�. Zawo�a�a uradowana, �e wychodzi odprowadzi� go�cia, ale na schodach zawr�ci�a, bo niespodziewanie pojawi� si� wujek Halewi.

� Stern, co si� tak, kurwa, grzebiesz?! � dar� si� Zi�ba. � Z�a� na d�, p�kim dobry!

Redaktor nie odpowiada�. Gapi� si� na zamglony horyzont. W oddali, przy wje�dzie na drog� ko�owania zamajaczy�a mu chmara �wiate�ek jak robaczki �wi�toja�skie. Tumult narasta� i po kilku minutach pojawi�a si� grupa po�cigowa. Policyjne posi�ki otoczy�y wie��.

Wieczorny spektakl wci�� trwa�. Podjecha�y trzy samochody. Czterech m�czyzn wyskoczy�o z pierwszego auta i wytaszczy�o reflektor z baga�nika. Pod��czony do akumulatora celowa� w koron� wie�y, jak na �wiczeniach opelotki. Na placu zrobi�o si� widno i by�oby wida� wi�cej, gdyby nie paskudna mg�a, zasnuwaj�ca wszystko wok�, w kt�rej ludzie przypominali duchy, lotnisko za� i stoj�ca z boku wie�a gigantyczne dekoracje do makabrycznego filmu.

Nie ucieka�. To co nieuchronne i tak mia�o si� za chwil� sta�. W gar�ci �ciska� hak umocowany w drewnianej r�czce, gotowy jak zakrzywiony orli dzi�b precyzyjnie uderzy� w skro� lub oko. �mier� wyznaczy�a go do tej specjalnej roli ju� wtedy, gdy przyszed� na �wiat i gdy jego matka opu�ci�a go na zawsze, jakby wypad� z gniazda. Wychowywa� si� u ciotki. Starej sknery, kt�ra bi�a go za byle co i ci�ga�a ze sob� do ko�cio�a. Kiedy sko�czy� osiemna�cie lat, po jakiej� sprzeczce posadzi�a go za sto�em, pocz�stowa�a w�dk� i zdradzi�a prawd� o jego ojcu. �Wcale nie by� bohaterem � powiedzia�a zgry�liwie � i nie zgin�� od kuli, walcz�c z Rosjanami, jak opowiada� ci wuj. Mojego brata, a twojego ojca powiesili przyjaciele, a wiesz dlaczego? Bo zamarzy� sobie, idiota, zobaczy� swojego nowo narodzonego syna. Ciebie. Ty nosisz nazwisko po swoim wuju Jerzym, bo nie chcieli�my zmarnowa� ci �ycia, i nie nazywasz si� Oskar Frycz, tylko Kinzel, Zapami�taj: Oskar Kinzel! Tak mi si� za wszystko, �obuzie, odwdzi�czasz?�.

Przyjaciele ojca. Musia� ich odnale�� i odp�aci� ka�demu pi�knym za nadobne. Po nich, wiedzia� o tym, przyjdzie kolej na zrz�dliw� ciotk�.

Stern pozna� po g�osie Popielskiego z komendy miejskiej.

� Mamy go, panie inspektorze � powiedzia� che�pliwie komisarz.

� Kogo? � Zi�ba spojrza� z niech�ci�.

� No, Charewicza, panie inspektorze. Kiedy odwiedzili�my Tark�, skry� si� do psiej budy, jak kundel. Kto� go przywi�za� do �a�cucha i upalikowa�. Jest ca�y poparzony jak rak. Na widok spluwy sam wystawi� grzecznie r�czki po bransoletki. Mo�e go pan zobaczy�, siedzi z ty�u w samochodzie.

� A tam na g�rze to kto siedzi, mo�e ksi�dz proboszcz?

� Nie wiem, panie inspektorze.

Popielski zacz�� si� usprawiedliwia�, lecz Zi�ba przerwa� mu obcesowo.

� Napiszesz pan raport, komisarzu! Mo�e by� nawet po �acinie. Nie jestem takim ignorantem, za jakiego mnie pan, kurwa ma�, bierzesz!

Inspektor za��da� tuby, a gdy mu j� podano, odgi�� si� na pa��kowatych nogach i w�ciekle wycharcza� pod niebo swoje ��dania.

Zak�adnik mia� si� natychmiast podda� i, trzymaj�c r�ce nad g�ow�, zej�� na d�. Inspektor wspania�omy�lnie da� mu dziesi�� sekund. Kiedy sko�czy� g�o�ne odliczanie, pokaza� palcem na trzech stoj�cych w pogotowiu funkcjonariuszy. Na ten znak policjanci w he�mach, uzbrojeni w pistolety i latarki, ruszyli bojowo na szczyt.

� Macie go? � wydar� si� po chwili Zi�ba. � Sprowad�cie mi go na d� w jednym kawa�ku!

Nie by�o odpowiedzi.

� Co, mow� wam odj�o? Jeszcze ten idiota Stern! � mrukn�� do siebie. � Hej, uwa�ajcie na Sterna. Ten redaktorek potrafi wszystko zepsu�!

I znowu odpowiedzia�o mu milczenie.

� Psiakrew, og�uchli wszyscy! � rzuci� pod nosem i dysz�c, zacz�� mozoln� wspinaczk� na szczyt. Pokona� ostatni schodek i stan�� jak wryty. � Co, do cholery? � wyst�ka�.

� Facet znikn��, inspektorze. Na platformie go nie ma. Zosta�a po nim marynarka i jeszcze to � funkcjonariusz poda� r�aniec.

� Przecie� nie wyfrun�� � warkn�� Zi�ba, chowaj�c koraliki do kieszeni spodni.

Szybko obszed� podest. Rozgl�da� si� niespokojnie, jakby chcia� przebi� mg�� wzrokiem.

� Po�wie�cie tam � poinstruowa� Stern, wskazuj�c wystaj�cy z platformy �uraw, kt�ry ton�� w mroku.

Zi�ba odebra� latark� z r�k funkcjonariusza i skierowa� �wiat�o na sam szczyt d�wigu.

Wpierw ujrzeli stopy w czarnych skarpetkach, potem spodnie od garnituru i wywalon� na wierzch bia�� koszul�, zaplamion� krwi�. Skwarczy�ski nie chybi�. Krwista r�a dekorowa�a pier� denata, niczym karnawa�owy kotylion z fantazyjn� szarf�. �wiat�o latarki wy�owi�o te� z ciemno�ci r�ce. Zwisa�y �agodnie wzd�u� cia�a z d�o�mi otwartymi, jakby w ge�cie powitalnym. Wreszcie w aureoli �wiat�a i w oparach mg�y ukaza�a si� g�owa. Lekko pochylona, w uk�onie dla widz�w, z zaci�ni�t� na szyi p�tl� z krawata. Potargane lniane w�osy denata sp�ywa�y na urodziw� twarz, a z otwartych ust prze�miewczo wystawa� zrulowany j�zyk.

� Chryste Panie! � Zi�ba patrzy� z niedowierzaniem. � Frycz? Oskar Frycz!

Stern wyt�y� wzrok. Zdawa�o mu si�, �e oczy wisielca wpatruj� si� w mg��, jakby spoza niej mia�o co� nadlecie�.

Gniazdo ko�ysa�o si� na wietrze jak wiklinowa gondola, a ma�e dar�y si� niemi�osiernie, dopominaj�c si� jedzenia. Irytowa� go zw�aszcza ten mniejszy. Wci�� kiwa� si� na boki, rozmy�lnie prosz�c o reprymend�. Nie chcia� d�u�ej tego znosi�. Wyrok zapad�. Zakrzywiony orli dzi�b jak stalowy hak precyzyjnie uderzy� w skro�, a potem w oko g�upiego pisklaka. Ma�e cia�o zadrga�o zdziwione i natychmiast si� uspokoi�o, lecz on nie przestawa�. Dzioba� zaciekle i wbija� szpony, a� z �ywej, pokrytej puchem istoty zosta�a krwawa miazga, kt�r�, delektuj�c si�, po�kn��. Potem stan�� na kraw�dzi gniazda, rozpostar� skrzyd�a i silnym strumieniem odda� na ziemi� stolec.

Epilog

W czwartek rano Lea Falk zosta�a odnaleziona w opuszczonym mieszkaniu niedaleko dworca kolejowego na �yczakowie. By�a wyczerpana, lecz na szcz�cie ca�a i zdrowa. Opowiada�a, �e nowy wujek Wies�aw nie zrobi� jej krzywdy, lecz bawi� si� z ni�, opiekowa� si� ni� i j� karmi�. Dzi�ki staraniom Wilgi de Brie dziewczynka trafi�a do pani Adelajdy Koszko, bezdzietnej wdowy po nadradcy pocztowym, kt�ra zaj�a si� ni� jak w�asn� wnuczk�.

W pi�tek po po�udniu Wies�aw Charewicz w asy�cie policji wr�ci� pod opiek� doktora Andrzeja Marii Wawdysza do Kulparkowa. Podobno widywany jest codziennie w szpitalnej kaplicy, w kt�rej, ku rado�ci ksi�dza, znowu odmawia r�aniec.

W sobot� na cmentarzu Janowskim w godzinach porannych odby� si� pogrzeb Oskara Frycza. Smutna uroczysto�� przebieg�a bez udzia�u ksi�dza. W poch�wku uczestniczy�a schorowana ciotka tragicznie zmar�ego oraz Malwina Tarka i pewien m�czyzna w ciemnych okularach. Nieboszczyk spocz�� pod murem cmentarza �ydowskiego, niedaleko ceglanego �mietnika. Pijany grabarz, kt�remu pomyli�y si� osoby, dni i godziny, widzia�, jak chudy m�czyzna w okularach odprowadzi� pann� Malwin� do bramy cmentarnej i d�ugo z ni� o czym� rozmawia�, skubi�c rachityczn� br�dk�. Scenk� t� widzia�a r�wnie� Wilga de Brie, kt�ra dziwnym zbiegiem okoliczno�ci znalaz�a si� w tym czasie na cmentarzu na s�siedniej alejce.

Pod koniec kwietnia w lwowskiej policji dosz�o do prawdziwego trz�sienia ziemi. Andrzej Zi�ba (po tygodniu picia na um�r) zosta� niespodziewanie przeniesiony na emerytur�. Z�o�liwi twierdzili, �e to nie w�dka mu zaszkodzi�a, lecz nieodpowiednie kontakty. Podobno widziany by� kilkakrotnie w Kulparkowie. Kto� doni�s�, �e rozmawia� o czym� z Charewiczem. Nie ma tego z�ego, co by na dobre nie wysz�o, bo inspektor wreszcie znalaz� czas dla siebie. Zacz�� regularnie chodzi� na mecze ukochanej Pogoni i (w wielkiej tajemnicy) spisywa� lwowski pitawal.

Wszelkie podobie�stwo do os�b i zdarze� jest ca�kowicie przypadkowe. Fikcyjna jest tak�e gazeta �Kurier�, bowiem �Kurier Lwowski� przesta� wychodzi� w roku 1935.

S�owniczek ba�aku lwowskiego i wyra�e� obcoj�zycznych

ancug � garnitur, ubi�r (niem. Anzug) ba�aka� � m�wi� chatrak � konfident chirny � pijany chirus � pijak

czulent � tradycyjna potrawa �ydowska furdygarnia � wi�zienie galanty � elegancki

graf � pob�a�liwa nazwa eleganckiego m�czyzny

grosse salope � sko�czona zdzira (fr.)

halba � kufel (niem.)

hebes � g�upiec (jid.)

oberchabka � �ap�wka

salope surgelee � pieprz si�, suko! (fr.)

ski�a � pies

szmok � g�upiec, osoba zas�uguj�ca na pogard� (jid.)

szpanegla � pinezka trymbulka � szczypiorek tycowa� � �artowa�

Podzi�kowania

Dzi�kuj� Pani dr hab. Wandzie Wojtkiewicz-Rok z Zak�adu Humanistycznych Nauk Lekarskich we Wroc�awiu za mo�liwo�� poznania pracy dedykowanej prof. B. Popielskiemu. Sk�adam podzi�kowania Pani dr Agnieszce Biedrzyckiej za mo�liwo�� weryfikacji zdarze� z Kalendarium Lwowa 1918-1939. Dzi�kuj� te� dr Joannie Patalas za mo�liwo�� zapoznania si� z jej prac� doktorsk� o eugeniku Karolu Stojanowskim. Jestem zobowi�zany Panu Na��czowi Sobieszcza�skiemu, prezesowi Oddzia�u Towarzystwa Mi�o�nik�w Lwowa i Kres�w Po�udniowo-Wschodnich im. Kr�la Jana III w Gda�sku, oraz Tadeuszowi Sawczakowi � przewodnikowi po Lwowie, za pomoc w zlokalizowaniu na mapie przedwojennego Lwowa wie�y spadochronowej. Nie mog� te� pomin�� Marka Bara�skiego, poety i dziennikarza z �Gazety Olszty�skiej�, kt�ry towarzyszy� mi w ostatniej wyprawie do Lwowa. Dzi�kuj� te� osobom anonimowym, zw�aszcza ukrai�skiemu lekarzowi, kt�ry oprowadzi� mnie w niedziel� po dawnym Zak�adzie Medycyny S�dowej UJK, obja�niaj�c i opisuj�c zbi�r preparat�w medycznych.

Z RECENZJI WCZE�NIEJSZYCH CZʌCI CYKLU O JAKUBIE STERNIE: