Przez mg�� zapomnienia, osnuwaj�c� �wiadomo��, przebi�a si� muzyka. �Nie �pij! Oboj�tno�� to zwyci�stwo Czarnej Entropii!..� S�owa znanej arii przebudzi�y nawykowe asocjacje pami�ciowe, poci�gaj�c za sob� ich niesko�czony �a�cuch.

Wszystko wraca�o do �ycia. Ogromny statek wci�� dygota�, lecz mechanizmy automatyczne nieustannie kontynuowa�y prac�. Smugi energii wok� ka�dego z trzech ko�pak�w ochronnych przesta�y wirowa�. W par� sekund ko�paki, przypominaj�ce du�e ule z matowo zielonego metalu, zatrzyma�y si� w po�o�eniu wyj�ciowym i momentalnie jednocze�nie unios�y si� w g�r�, by znikn�� w otworach sufitu w�r�d pl�taniny �rub, belek poprzecznych i kabli.

W g��bokich fotelach, otoczonych pier�cieniami, kt�re stanowi�y podstaw� niewidocznych teraz ko�pak�w, spoczywali nieruchomo dwaj ludzie. Trzeci podni�s� ostro�nie oci�a�� g�ow� i lekko potrz�sn�� ciemnymi w�osami. Wydobywaj�c si� z g��biny wygodnej izolacji, usiad� i pochyli� do przodu, by odczyta� dane ze wska�nik�w. Zape�nia�y w wi�kszo�ci roz�wietlon� p�yt� pochy�ego pulpitu, rozci�gaj�cego si� wok� ca�ego pomieszczenia w odleg�o�ci p� metra od foteli.

��Wyszli�my z pulsacji!�� rozleg� si� g�os emanuj�cy pewno�ci� siebie. � Znowu obudzi�e� si� wcze�niej od innych. Kari? Wzorowy stan zdrowia astronauty!

Kari Ram, elektrotechnik i astronawigator gwiazdolotu �Tellur�, odwr�ci� si� szybko, napotykaj�c jeszcze troch� zm�tnia�o spojrzenie komandora.

Mut Ang, d�wign�wszy si� z wysi�kiem, westchn�� z ulg�, staj�c nad pulpitem.

��Dwadzie�cia cztery parseki� Min�li�my gwiazd�. Nowe przybory zawsze s� niedok�adne� a mo�e raczej �le si� nimi pos�ugujemy� Mo�na wy��czy� muzyk�. Tej si� zbudzi�!

Kari Ram us�ysza� w ciszy, jaka nasta�a, nier�wny oddech budz�cego si� kolegi.

Centralne stanowisko dowodzenia przypomina�o spor� okr�g�� sal�, ukryt� bezpiecznie w trzewiach gigantycznego statku. Powy�ej tablic rozdzielczych i hermetycznych w�az�w obiega� pomieszczenie niebieskawy ekran, obrazuj�cy ca�y pier�cie�. Z przodu, na centralnej osi statku, na ekranie znajdowa�o si� wyci�cie, w kt�rym mie�ci� si� przezroczysty jak kryszta� dysk lokalizatora, wysoko�ci dw�ch ros�ych ludzi. Pot�ny dysk jak gdyby zlewa� si� z przestrzeni� kosmiczn� i odbijaj�c si� w ognikach aparat�w wygl�da� jak czarny diament.

Mut Ang zrobi� nieuchwytny ruch i w tym momencie trzej ludzie znajduj�cy si� w centrum dowodzenia prawie jednakowym gestem zakryli oczy. Z lewej strony ekranu zab�ys�o kolosalne pomara�czowe s�o�ce. Jego �wiecenie by�o trudne do zniesienia mimo s�aniaj�cych filtr�w.

Mut Ang pokr�ci� g�ow�.

��Jeszcze troch�, a przemkn�liby�my przez koron� s�oneczn�. Nie b�d� bardziej korygowa� kursu. Znacznie bezpieczniej przelecie� bokiem.

��To w�a�nie jest straszne w nowych gwiazdolotach pulsacyjnych � odpowiedzia� z g��bi fotela Tej Eron, zast�pca komendanta i g��wny astrofizyk. � Robimy wyliczenia, a potem statek p�dzi na o�lep, jak pocisk w ciemno�ci. My tak�e jeste�my �lepi i martwi wewn�trz ochronnych p�l energii. Nie podoba mi si� ten spos�b podr�owania w kosmosie, cho� jest najszybszy z tych, jakie wymy�li�a ludzko��.

��Dwadzie�cia cztery parseki!�� zawo�a� Mut Ang.

��Dla nas by�y jak mgnienie oka�

��Senne mgnienie, podobne do �mierci � zaoponowa� pos�pnie Tej Eron � a tymczasem na Ziemi�

��Lepiej nie my�le� o tym � wtr�ci� Kari Ram � �e na Ziemi przesz�o tymczasem siedemdziesi�t osiem �at. Wielu przyjaci� i bliskich ju� zmar�o lub bardzo si� zmieni�o� A co b�dzie, gdy�

��To nieuchronne w ka�dej dalekiej podr�y, bez wzgl�du na rodzaj gwiazdolotu � powiedzia� spokojnie komandor. � Na �Tellurze� czas mija wyj�tkowo szybko. I cho� lecimy dalej od innych, wr�cimy prawie w tym samym czasie.

Tej Eron przybli�y� twarz do ekranu komputera pok�adowego.

��Wszystko przebiega bez zarzutu � oceni� kilka minut p�niej. � To Cor Serpentis, czyli jak zwali j� dawni astronomowie arabscy, Unukalhai, Serce W�a, poniewa� gwiazda ta znajduje si� po�rodku d�ugiego gwiazdozbioru.

��A gdzie jej najbli�szy s�siad?�� spyta� Kari Ram.

��Ukryty za g��wn� gwiazd�. Widzicie widmo gwiazdowe K0. Od naszej strony wygl�da to jak za�mienie.

��Rozwin�� tarcze wszystkich urz�dze� odbiorczych!�� rozkaza� komendant.

Otacza�a ich bezdenna czer� kosmosu. Zdawa�a si� tym g��bsza, �e z lewej i z ty�u p�on�o pomara�czowo-z�otym ogniem Serce W�a, przy�miewaj�c wszystkie gwiazdy na Drodze Mlecznej. Tylko poni�ej, jakby z ni� konkuruj�c, ja�nia�a bia�ym p�omieniem inna gwiazda.

��Epsilon W�a jest bardzo blisko � stwierdzi� gromko Kari Ram.

M�ody astronawigator chcia� zas�u�y� na pochwa�� komendanta, lecz Mut Ang spogl�da� milcz�co na prawo, gdzie wyodr�bnia�a si� czystym bia�ym �wiat�em odleg�a, jasna gwiazda.

��Polecia� tam m�j poprzedni gwiazdolot �S�o�ce� � podj�� powoli komandor, wyczuwaj�c za plecami oczekuj�ce milczenie � ku nowym, nieznanym planetom�

��To, zatem Alphecca w Koronie P�nocnej?

��Tak, Ram, lub je�li wolisz nazw� europejsk�, Gemma� No, czas si� wzi�� do roboty!

��Zbudzi� pozosta�ych?�� spyta� z gotowo�ci� Tej Eron.

��Po co? Zrobimy jedn� lub dwie pulsacje, je�li przekonamy si�, �e mamy woln� drog� � odpar� Mut Ang. � W��czcie optyczne i radioteleskopy i sprawd�cie ustawienia komputer�w. Tej, uruchom silniki j�drowe. Na razie b�dziemy lecie� na nich. Daj przyspieszenie!

��Do sze�ciu si�dmych pr�dko�ci �wiat�a?

W odpowiedzi na milcz�ce skinienie komandora Tej Eron wykona� wszystkie niezb�dne czynno�ci.

Gwiazdolot nawet nie drgn��, chocia� o�lepiaj�ce, t�czowe p�omienie zab�ys�y w ca�ym polu widzenia ekran�w i przes�oni�y s�abiej �wiec�ce gwiazdy w dole Drogi Mlecznej. Pomi�dzy nimi by�o te� ziemskie S�o�ce.

��Mamy par� godzin, zanim przyrz�dy zako�cz� obserwacje i czterokrotn� weryfikacj� programu � powiedzia� Mut Ang. � Trzeba co� zje��, a potem ka�dy mo�e troch� indywidualnie odpocz��. Zmieni� Kariego.

Astronauci opu�cili centrum dowodzenia. Kari Ram przesiad� si� do obrotowego fotela po�rodku pulpitu. Astronawigator wy��czy� ekrany rufowe i p�omienie silnik�w rakietowych znikn�y.

�ar Cor Serpentis migota� jaskrawymi poblaskami na szybkach przyrz�d�w pomiarowych. Dysk przedniego lokalizatora pozostawa� czarn�, bezdenn� studni�, to jednak nie peszy�o, lecz cieszy�o nawigatora.

Wyliczenia, kt�re zaj�y sze�� lat najt�szym ludzkim umys�om i ziemskim automatom badawczym, okaza�y si� bezb��dne.

W�a�nie tutaj, w szeroki pas przestrzenny, wolny od gwiezdnych skupisk i ciemnych ob�ok�w, skierowany zosta� �Tellur�, pierwszy ziemski gwiazdolot pulsacyjny. Ten typ gwiazdolot�w, przemierzaj�cy zeroprzestrze�, powinien dotrze� do najdalszych g��bin Galaktyki, dalej ni� wcze�niejsze, j�drowo-rakietowe gwiazdoloty anamezonowe, lataj�ce z szybko�ci� pi�ciu sz�stych i sze�ciu si�dmych pr�dko�ci �wiat�a.

Statki pulsacyjne dzia�a�y na zasadzie kompresji czasowej i by�y tysi�c razy szybsze. Ich niebezpieczna strona polega�a na tym, �e nie mo�na by�o kierowa� statkiem w momencie pulsacji. Ludzie mogli znie�� pulsacj� tylko w stanie g��bokiego snu, otoczeni polem magnetycznym. �Tellur� porusza� si� jakby zrywami, za ka�dym razem badaj�c dok�adnie, czy ma woln� drog� do nast�pnej pulsacji.

Statek powinien by� przej�� obok W�a w prawie wolnej od gwiazd przestrzeni najwy�szych szeroko�ci Galaktyki do gwiazdozbioru Herkulesa, ku jego gwi�dzie w�g�owej.

Za�og� �Tellura� wys�ano w ten niewiarygodnie daleki rejs, by zbada�a zagadkowe procesy zmian w strukturze materii nietypowych dla gwiazdy w�glowej i bardzo wa�nych dla ziemskiej energetyki. Podejrzewano, �e gwiazda by�a po��czona z ciemn� chmur� w formie wiruj�cego elektromagnetycznego dysku, zwr�conego w stron� Ziemi w�sk� kraw�dzi�. Uczeni oczekiwali, �e za�oga zaobserwuje powt�rk� z historii tworzenia si� naszego systemu planetarnego, stosunkowo niedaleko od S�o�ca.

�Niedaleko�, czyli sto dziesi�� parsek�w lub trzysta pi��dziesi�t lat �wietlnych�

Kari Ram sprawdzi� przyrz�dy kontrolne. Wskazywa�y, �e wszystkie systemy ��czno�ci statku dzia�aj� poprawnie. M�ody astronauta pogr��y� si� w rozmy�laniach.

Hen daleko, w odleg�o�ci siedemdziesi�ciu o�miu lat �wietlnych zosta�a Ziemia, pi�kna, przebudowana przez ludzko�� do szcz�liwego �ycia i natchnionej pracy tw�rczej. W bezklasowym spo�ecze�stwie ka�dy cz�owiek dobrze zna� swoj� planet�. Nie tylko jej zak�ady przemys�owe, kopalnie, plantacje i morskie po�owy, instytuty badawcze i naukowe, muzea i rezerwaty, ale te� mi�e sercu zak�tki do wypoczynku i z��czenia z ukochan� osob�.

I z tego wspania�ego �wiata cz�owiek, stawiaj�cy sobie wysokie wymagania, w�drowa� wci�� dalej w lodowate kosmiczne bezdnie, w pogoni za now� wiedz�, u�atwiaj�c� rozwi�za� tajemnice przyrody, niepoddaj�cej si� bez oporu. Coraz bardziej oddala� si� od Ksi�yca, zalanego zab�jczym ultrafioletowym promieniowaniem s�onecznym, poprzez gor�c� i ja�ow� Wenus z oceanami ropy, lepk� smolist� gleb� i wiecznymi mg�ami, poprzez zimny, pokryty piaskami Mars z zaledwie kie�kuj�cym �yciem pod powierzchni�. Ledwie rozpocz�o si� poznawanie Jowisza, gdy nowe statki dotar�y do najbli�szych gwiazd. Gwiazdoloty odwiedzi�y Alf� i Proxim� Centaura, Gwiazd� Barnarda, Syriusza, gwiazdy Eridanu, a nawet Tau Kita. Oczywi�cie nie same gwiazdy, lecz ich planety lub najbli�sze okolice, je�li by�y jak podw�jny Syriusz pozbawione system�w planetarnych.

Mi�dzygwiezdne statki Ziemian nie dotar�y jeszcze jednak do planet, gdzie wytworzy�yby si� wy�sze formy �ycia i egzystowa�yby podobne do ludzi istoty my�l�ce.

Z dalekich kosmicznych otch�ani fale radiowe przynosi�y sygna�y od zamieszkanych �wiat�w; niekiedy dociera�y one po tysi�cu �at od momentu nadania. Ludzko�� uczy�a si� odczytywa� owe przekazy i zacz�a u�wiadamia� sobie, jaki ocean wiedzy, techniki i sztuki wiruje mi�dzy zasiedlonymi �wiatami naszej Galaktyki. �wiatami jeszcze nieodwiedzonymi. A c� powiedzie� o innych galaktykach, kt�re dzieli�y miliony lat �wietlnych odleg�o�ci!.. Wywo�ywa�o to jednak jeszcze wi�ksz� determinacj�, by dotrze� do planet zamieszkanych przez istoty nawet niepodobne do Ziemian, lecz tak�e posiadaj�cych m�drze urz�dzone, prawid�owo rozwini�te spo�ecze�stwa, w kt�rych ka�dy ma swoj� cz�stk� szcz�cia, zale�n� g��wnie od stopnia panowania nad przyrod�. Zreszt� wiadomo by�o, �e wi�kszo�� mieszka�c�w innych planet przypomina ludzi. Prawa �yciowego rozwoju by�y jednorodne nie tylko w naszej Galaktyce, ale i w ca�ej znanej cz�ci Kosmosu.

Gwiazdolot pulsacyjny, najnowsze osi�gni�cie ziemskiego geniuszu, umo�liwia� odpowied� na wezwania z odleg�ych �wiat�w. Je�li lot �Tellura oka�e si� sukcesem, w�wczas� Tyle �e jak wszystko w �yciu, ka�de nowy wynalazek ma zawsze dwie strony.

��I to jest ta druga strona��� Zamy�lony Kari Ram nie zauwa�y�, �e wypowiedzia� na g�os ostatnie s�owa.

Us�ysza� nag�e za plecami mile brzmi�cy i mocny g�os Muta Anga:

Kari Ram wzdrygn�� si�.

��Nie wiedzia�em, �e pasjonujesz si� tak�e dawn� muzyk� � rzek� z u�miechem komandor gwiazdolotu. � Ten romans ma blisko pi��set lat!

��Nic o tym nie wiem!�� odpar� astronawigator. � My�la�em o naszym gwiazdolocie. I o tym, kiedy wr�cimy�

Komendant spowa�nia�.

��Dokonali�my dopiero pierwszej pulsacji, a ty ju� my�lisz o powrocie?

��Ale� sk�d! Inaczej dlaczego chcia�bym do��czy� do za�ogi gwiazdolotu? Wyobrazi�em sobie� �e przecie� wr�cimy na Ziemi� po siedmiuset latach i nawet uwzgl�dniaj�c podwojenie ludzkiego �ycia, r�wnie� prawnuki naszych braci i si�str dawno b�d� ju� martwe�

��Nie wiedzia�e� tego wcze�niej?

��Wiedzia�em oczywi�cie � ci�gn�� uparcie Ram � ale przysz�o mi co� innego do g�owy.

��Rozumiem. Pozorna bezu�yteczno�� naszego lotu?

��Tak! Zanim wynaleziono i zbudowano �Tellura�, zwyk�e rakietowe gwiazdoloty polecia�y na Fomalhaut, Kapell� i Arktura. Pierwsza ekspedycja oczekiwana jest za dwa lata, bo ju� min�o pi��dziesi�t. Z Kapelli i Arktura statki powr�c� za czterdzie�ci, pi��ziesi�t lat, do tamtych gwiazd jest dwana�cie i czterna�cie parsek�w. Obecnie buduje si� statki pulsacyjne, kt�re mog� dotrze� do Arktura dzi�ki jednej pulsacji. W czasie, jakiego potrzebujemy na nasz lot, ludzie ostatecznie pokonaj� czasoprzestrze�. Tak wi�c nasze ziemskie statki przylec� znacznie szybciej, a my wr�cimy z ca�� fur� przestarza�ych i niepotrzebnych informacji�

��Odeszli�my z Ziemi, jak odchodz� zmarli � odpowiedzia� powoli Mut Ang � i wr�cimy zatrzymani w rozwoju z prze�ytkami przesz�o�ci.

��W�a�nie o tym my�la�em!

��Masz racj� i zarazem g��boko si� mylisz. Rozw�j nauki i nawarstwianie do�wiadcze� powinny by� nieprzerwane. Inaczej naruszone zostan� prawa post�pu, kt�re zawsze s� nier�wnomierne i sprzeczne.

Wyobra� sobie, �e pradawni badacze przyrody, kt�rzy wydaj� si� nam naiwni, zacz�liby oczekiwa�, powiedzmy, wynalezienia dzisiejszych mikroskop�w kwantowych albo rolnicy i budowniczowie zamierzch�ych wiek�w, zlewaj�cy ziemi� swym potem, zacz�li czeka� na automatyczne maszyny� wtedy nie wyszliby ze swoich ziemianek, �ywi�c si� och�apami wydzielanymi przez przyrod�!

Kari Ram roze�mia� si� d�wi�cznie. Mut Ang kontynuowa� bez u�miechu:

��Zostali�my wyznaczeni, by spe�ni� sw�j obowi�zek, jak ka�dy inny cz�onek spo�eczno�ci. Po to, by�my jako pierwsi dotkn�li niepoznanych jeszcze g��bin kosmosu, umarli�my na siedemset lat. Ci, co zostali na Ziemi, by cieszy� si� wszelkimi rado�ciami tamtejszego �ycia, nigdy nie do�wiadcz� niezwyk�ych odczu� cz�owieka penetruj�cego tajemnice rozwoju Wszech�wiata. To wszystko. A powr�t� Niepotrzebnie bawiasz si� przysz�o�ci. Na ka�dym etapie swej historii ludzko�� w jakim� stopniu wraca�a do przesz�o�ci, bez wzgl�du na og�lny post�p, zgodnie z prawem rozwoju spiralnego. Ka�de stulecie mia�o swoje niepowtarzalne w�a�ciwo�ci, a wraz z nimi wsp�lne wszystkim cechy� Kto wie, mo�e ta odrobina wiedzy, jak� dostarczymy na nasz� planet�, pos�u�y nowemu wzlotowi nauki i ulepszeniu ludzkiego �ycia. My sami wr�cimy z g��bokiej przesz�o�ci, lecz przyniesiemy nowym ludziom nasze �ycia i serca oddane post�powi.

Czy wr�cimy jako obcy? Czy mo�e okaza� si� obcym kto�, kto s�u�y ludzko�ci ze wszystkich si�? Na istot� cz�owieka sk�ada si� przecie� nie tylko suma jego wiedzy, ale tak�e skomplikowana amplituda uczu� i w tym na pewno nie oka�emy si�, do�wiadczywszy trud�w dalekiej podr�y kosmicznej, gorsi od ludzi przysz�o�ci��� Mut Ang zamilk� i doko�czy� po chwili zupe�nie innym, �artobliwym tonem: � Nie wiem, jak dla ciebie, ale dla mnie ciekawe b�dzie zajrze� w przysz�o�� i cho�by dla tego jednego�

���Warto tymczasem umrze� dla Ziemi!�� doko�czy� za niego Kari Ram.

Komandor �Tellura� skin�� g�ow�.

��We� k�piel i zjedz co�, bo wkr�tce b�dzie nast�pna pulsacja! Dlaczego wr�ci�e�, Tej?

Zast�pca komendanta wzruszy� ramionami.

��Chcia�bym szybciej pozna� kurs wytyczony przez komputery. Mog� pana zast�pi�.

I bez zbytecznych s��w wcisn�� guzik po�rodku pulpitu. Wkl�s�y wypolerowany daszek odskoczy� bezd�wi�cznie i z wn�trza przyrz�du unios�a si� skr�cona spiralnie, srebrzy�cie metalowa listwa. Przeszywa� j� na wskro� cienki czarny rdze� wyznaczaj�cy kurs statku. Drobniutkie ogniki p�on�y na spirali jak drogocenne klejnoty, gwiazdy r�nych klas widmowych, kt�re mija� na swojej drodze �Tellur�. Strza�ki niezliczonych cyferblat�w rozpocz�y istny korow�d niemal �wiadomych ruch�w. To maszyny cyfrowe wyr�wnywa�y prost� linie ostatniej pulsacji w taki spos�b, �eby wytyczy� j� mo�liwie najdalej od gwiazd, ciemnych chmur i k��b�w �wietlistego gazu, kt�re mog�y ukrywa� nieznane jeszcze cia�a niebieskie.

Zaj�ty prac� Tej Eron nie zauwa�y�, �e par� godzin min�o w zupe�nej ciszy. Ogromny gwiazdolot kontynuowa� podr� w czarnej pr�ni. Koledzy astrofizyka czekali milcz�co, siedz�c na p�okr�g�ej kanapie w pobli�u masywnej, potr�jnej grodzi, odseparowuj�cej stanowisko dowodzenia od innych pomieszcze� statku.

Rado�nie brz�cz�ce dzwoneczki zasygnalizowa�y zako�czenie wylicze�. Komendant gwiazdolotu podszed� powoli do pulpitu.

� �wietnie! Druga pulsacja mo�e by� prawie dwa razy d�u�sza od poprzedniej�

��Nie. Mamy tutaj trzydziestoprocentow� niedok�adno��! � Tej wskaza� koniuszek czarnego rdzenia, ledwie zauwa�alnie wibruj�cy w takt drga� powi�zanych z nim strza�ek.

��S�usznie, dok�adna d�ugo�� to pi��dziesi�t siedem parsek�w. Je�li odrzucimy pi�� jako granic� mo�liwego b��du, pozostanie pi��dziesi�t dwa. Prosz� przygotowa� pulsacj�.

Znowu uruchomi�y si� wszystkie niezliczone mechanizmy i ��cza na statku. Mut Ang skomunikowa� si� z kajutami, gdzie znajdowa�o si� pogr��onych we �nie pi�cioro pozosta�ych cz�onk�w za�ogi �Tellura.

Automaty kontroli fizjologicznej meldowa�y, �e organizmy u�pionych funkcjonuj� normalnie. Komendant w��czy� po�a ochronne wok� pomieszcze� mieszkalnych statku. Czerwone smugi przebieg�y przez matowe panele po lewej stronie, strumienie gazu w ukrytych za nimi rurkach.

��Ju� czas?�� spyta� komendanta lekko nachmurzony Tej Eron.

Tamten kiwn�� g�ow�. Trzej dy�uruj�cy zag��bili si� milcz�c w g��bokie fotele, zabezpieczaj�c sw� pozycj� poduszkami powietrznymi. Kiedy wszystko zosta�o zapi�te na ostatni haczyk, ka�dy z nich wydoby� z lewego pod�okietnika gotow� do u�ycia strzykawk� kropl�wki.

��No, to za sto pi��dziesi�t lat ziemskiego �ycia!�� powiedzia� Kari Ram, przyk�adaj�c urz�dzenie do ods�oni�tego przedramienia.

Mut Ang spojrza� na� czujnie. Oczy m�odzie�ca b�yszcza�y lekk� ironi�, typow� dla zdrowego, w pe�ni zr�wnowa�onego cz�owieka. Komendant odczeka�, a� jego podw�adni odchyl� si� w fotelach i zamkn� oczy, by zapa�� w ca�kowit� nie�wiadomo��. Wcisn�� d�wignie na niewielkim panelu u kolana. Bezg�o�nie i nieodwracalnie jak fatum masywne ko�paki sp�yn�y z sufitu. Minut� p�niej Mut Ang w��czy� roboty zawiaduj�ce pulsacj� i polem ochronnym. Pod ko�pakiem, w s�abym �wietle niebieskawej lampki komendant odczyta� dane kontrolne i dopiero wtedy sam zapad� w sen�

Gwiazdolot wyszed� z czwartej pulsacji. Teraz tajemnicza gwiazda, b�d�ca celem lotu, uros�a po prawej, �p�nocnej� stronie ekran�w do rozmiar�w S�o�ca widzianego z Merkurego.

Kolosalna gwiazda z rzadkiej grupy ciemnych, w�glowych zosta�a poddana dok�adnej lustracji. �Tellur� lecia� z szybko�ci� pod�wietln� w odleg�o�ci poni�ej czterech parsek�w od gigantycznej przy�mionej gwiazdy KNT-8008, ledwie widocznej z Ziemi nawet przez najmocniejsze teleskopy. Podobne gwiazdy, kt�rych �rednica waha�a si� od stu pi��dziesi�ciu do stu siedemdziesi�ciu kilometr�w, por�wnywalna z naszym S�o�cem, charakteryzowa�y si� obfito�ci� w�g�a w sk�adzie atmosfery. W temperaturze oko�o dw�ch, trzech tysi�cy stopni atomy w�g�a ��czy�y si� w osobne �a�cuszki molekularne po trzy atomy w ka�dym. Atmosfera posiadaj�ca takie moleku�y t�umi�a fioletow� po�wiat� widma, tote� �wiat�o gwiazdy by�o stosunkowo s�abe w por�wnaniu z jej rozmiarem.

J�dra gigant�w w�g�owych, rozgrzane do stu milion�w stopni, by�y pot�nymi generatorami neutron�w i przetwarza�y lekkie pierwiastki w ci�kie i prawie post-uranowe, w��cznie z Kaliforni� i Rosj�, jak nazwano najci�szy z pierwiastk�w o wadze atomowej 401, wynaleziony czterysta �at temu. Uczeni uwa�ali, �e gwiazdy w�g�owe by�y fabrykami ci�kich pierwiastk�w Wszech�wiata. Rozsiewa�y owe pierwiastki w pr�ni podczas periodycznych wybuch�w. Wzbogacenie sk�adu chemicznego naszej Galaktyki zawdzi�czali�my wi�c funkcjonowaniu ciemnych gigant�w w�glowych.

Gwiazdolot pulsacyjny umo�liwi� wreszcie ludzko�ci ujrze� z bliska gwiazdy w�glowe, zrozumie� istot� zachodz�cych na nich proces�w przetwarzania materii, kt�rych ziemscy fizycy nie zdo�ali jeszcze do ko�ca rozgry��.

Za�oga gwiazdolotu przebudzi�a si� i ka�dy zaj�� si� tymi badaniami, dla kt�rych umar� dla Ziemi na siedemset �at. Ruch statku wydawa� si� teraz bardzo powolny, ale nie by�o potrzeby go przyspiesza�.

�Tellur� lecia� lekko odchylony ku po�udniowemu kra�cowi gwiazdy w�glowej, aby utrzyma� ekran lokaizatora poza jej po�wiat�. Jej czarne zwierciad�o pozostawa�o za�mione ca�ymi tygodniami, miesi�cami, �atami. �Tellur�, a raczej wed�ug identyfikacji ziemskiej floty kosmicznej �IF-1 (Zet-685)�, pierwszy gwiazdolot nowego typu �ub sze��set osiemdziesi�ty pi�ty z wszystkich zarejestrowanych statk�w, nie by� tak du�y jak pod�wietlne gwiazdoloty dalekiego zasi�gu. Przestano je produkowa� ca�kiem niedawno, od chwili wynalezienia gwiazdolot�w pulsacyjnych.

Tamte kolosalne statki mog�y pomie�ci� za�ogi licz�ce dwie�cie os�b, gdzie wymiana pokoleniowa u�atwia�a dowolnie g��bok� penetracj� przestrzeni mi�dzygwiezdnych.

Z ka�dym powrotem takiego gwiazdolotu na Ziemi pojawia�o si� par� dziesi�tek wychod�c�w z innych czas�w, przedstawicieli odleg�ej przesz�o�ci. I cho� stopie� rozwoju tych osta�c�w przesz�o�ci by� stosunkowo wysoki, zwyk�e nowe czasy by�y dla nich obce, tote� udzia�em kosmicznych tu�aczy stawa�y si� nierzadko g��boka melancholia i wyobcowanie.

Obecnie gwiazdoloty pulsacyjne mog�y przenosi� �udzi jeszcze dalej. Minie jeszcze troch� czasu wed�ug miary astronaut�w i na Ziemi zaczn� pojawia� si� tysi�cletnie Matuzalemy. Ci, kt�rzy udadz� si� w d�ugi rejs do innych galaktyk, wr�c� na rodzim� planet� miliony lat p�niej. By�a to odwrotna strona medalu dalekich podr�y kosmicznych, zdradliwa bariera, stworzona przez przyrod� dla jej upartych syn�w. Za�ogi nowych gwiazdolot�w liczy�y g�ra osiem os�b. Tym podr�nikom w niezmierzone kosmiczne dale i jednocze�nie w przysz�o��, w odr�nieniu od uprzednich przepis�w, kt�re do tego zach�ca�y, zabroniono p�odzenia dzieci podczas podr�y.

I chocia� �Tellur� by� mniejszy od swych poprzednik�w, wci�� jednak by� to wielki statek, w kt�rym nieliczna za�oga rozlokowa�a si� ca�kiem wygodnie.

Przebudzenie z d�ugiego snu wyzwoli�o, jak zwykle, przyp�yw energii �yciowej. Za�og� stanowili przewa�nie ludzie m�odzi, tote� wi�kszo�� wolnego czasu sp�dzali w sali gimnastycznej.

Wymy�lali dla siebie najtrudniejsze �wiczenia, fantastyczne ta�ce lub za�o�ywszy oporowe pasy i obr�cze na przeguby i kostki wyprawiali karko�omne sztuczki w cz�ci antygrawitacyjnej pomieszczenia.

Lubili tak�e p�ywa� w du�ym basenie ze �wiec�c�, jonizowan� wod�, zachowuj�c� przepyszny lazur Morza �r�dziemnego, kolebki ziemskich cywilizacji.

Kari zrzuci� roboczy kombinezon i skierowa� si� w stron� basenu, gdy zatrzyma� go weso�y g�osik:

��Pom� mi. Kari! Bez ciebie nijak nie wychodzi ten obr�t.

Wysoka chemiczka, Tajna Dan, ubrana w kr�tk� tunik� z zielonej, koresponduj�cej z barw� jej oczu, po�yskliwej tkaniny, by�a najweselsz� i najm�odsz� uczestniczk� ekspedycji. Nie raz peszy�a spokojnego Kariego sw� nieskr�powan� bezpo�rednio�ci�, lecz taniec lubi� tak samo jak Tajna, urodzona tancerka.

Podszed� do niej z u�miechem.

Z wysokiego pomostu nad basenem po lewej stronie pozdrowi�a go Afra Dewi, biolo�ka wyprawy. Starannie upi�a mas� swych czarnych w�os�w przed �wiczeniami na trapezie. Przybli�y� si� ku niej, st�paj�c ostro�nie po siatce ze spr�ystej masy plastycznej, Tej Eron, wyci�gaj�c za plecami dziewczyny muskularn�, siln� r�k�. Rozko�ysawszy si� w takt porusze� dr��ka, Afra odchyli�a si� do ty�u, wspieraj�c na tej naturalnej podp�rce. Zamarli oboje na sekund�, smukli, silni i pewni, o g�adkich sk�rach, jakie daje cz�owiekowi tylko zdrowe �ycie na powietrzu i s�o�cu. Ledwie uchwytnym poruszeniem m�oda kobieta wygi�a si� jeszcze mocniej, zrobi�a pe�ny obr�t wok� d�oni zast�pcy komendanta i oboje pofrun�li nad sal�, spleceni jak w ta�cu.

��On wszystko zapomnia�! � zapiszcza�a Tajna Dan, zakrywaj�c oczy mechanika koniuszkami ciep�ych paluszk�w.

��Czy to nie pi�kne?�� odpowiedzia� tamten pytaniem i przyci�gn�� ku siebie dziewczyn� w pierwszym tanecznym kroku, wchodz�c w rytm t�a d�wi�kowego.

Kari i Tajna byli najlepszymi tancerzami na statku. Tylko oni potrafili podda� si� bez reszty melodii i rytmice, wy��czaj�c wszelkie inne my�li i uczucia. Unosz�c si� w �wiecie ta�ca Kari nie odczuwa� niczego poza przyjemno�ci� wsp�lnych, zgodnych porusze�. D�o� dziewczyny, spoczywaj�ca na jego ramieniu, by�a mocna i czu�a. Zielone oczy pociemnia�y.

��Ty i twoje imi� stanowicie jedno�� � szepn�� Kari. -Przypomnia�em sobie, �e �tajna� w starej mowie oznacza co� niewiadomego, nieodgadnionego.

��Pocieszy�e� mnie � odpar�a bez u�miechu.�� Zawsze my�la�am, �e wszystkie �tajne� pozosta�y jedynie w kosmosie, a na naszej Ziemi nie ma ju� �adnych. Ludzie ich nie maj�. Wszyscy jeste�my pro�ci, ja�ni i czy�ci!

� �a�ujesz tego?

��Nigdy. Chcia�abym jednak spotka� takiego cz�owieka z dawnych czas�w, zmuszonego ukrywa� swoje marzenia i uczucia przed nieprzyjaznym otoczeniem, hartowa� je, czyni� je niez�omnymi, pe�nymi niewiarygodnej mocy.

��Aha, rozumiem! Nie my�la�em jednak o ludziach, lecz o niewyja�nionych tajnikach� Jak w dawnych powie�ciach; wsz�dzie tajemnicze ruiny, nieznane g��biny, nieosi�galne wy�yny, a w jeszcze wcze�niejszych zaczarowane, przekl�te i w�adaj�ce tajemnymi mocami ro�liny, �r�d�a, ukryte �cie�ki czy domy.

��Tak, Kari! Fajnie by�oby tutaj w gwiazdolocie znale�� sekretne miejsca i tajne przej�cia.

��Kt�re wiod�yby do nieznanych pomieszcze�, gdzie skrywa�oby si�

��Co takiego?

��Nie wiem � przyzna� mechanik z wahaniem i zamilk�.

Tajna jednak ju� wci�gn�a si� w gr� i nad�sana poci�gn�a go za r�kaw. Kari pod��y� za ni�. Wyszli z sali gimnastycznej do o�wietlonego bocznymi lampami korytarza. Wska�niki wibracji migota�y miarowo i m�tnie, jakby �ciany statku zmaga�y si� z przemo�nym snem.

Dziewczyna zrobi�a par� pr�dkich, bezszelestnych krok�w i zamar�a. Cie� smutku przemkn�� po jej twarzy tak szybko, �e Kari nie by� pewien, czy rzeczywi�cie zobaczy� t� oznak� s�abo�ci duchowej. Nieznane uczucie bole�nie go ugodzi�o. Zn�w uj�� r�k� Tajny.

��Chod�my do biblioteki. Zosta�y jeszcze dwie godziny do mojej zmiany.

Dziewczyna pos�usznie skierowa�a si� w stron� centrum statku.

Biblioteka albo sala wsp�lnych zaj�� mie�ci�a si� bezpo�rednio za centralnym o�rodkiem sterowania, jak na wszystkich gwiazdolotach. Kari i Tajna otworzyli hermetyczne drzwi trzeciego poprzecznego korytarza i wyszli na dwuskrzyd�ow� elips� luku g��wnego przej�cia. Gdy Kari nast�pi� na br�zow� p�ytk�, ci�kie skrzyd�a rozsun�y si� bezd�wi�cznie i m�odzi ludzie us�yszeli silny, wibruj�cy d�wi�k. Tajna u�cisn�a rado�nie pa�ce ch�opaka.

��Mut Ang!

Oboje w�lizn�li si� do biblioteki. Rozproszone �wiat�o zdawa�o si� k��bi� jak dym pod matowym stropem. Dw�ch �udzi zasiada�o w g��bokich fotelach mi�dzy p�kami filmoteki, skrywaj�c si� w cieniu zag��bie�. Tajna dostrzeg�a lekarza Swieta Sima i kanciast� sylwetk� Jasa Tina, in�yniera urz�dze� pulsacyjnych, marz�cego o czym� z zamkni�tymi oczami. Po lewej stronie, pod g�adki mi muszlami urz�dze� akustycznych, pochyla� si� nad srebrzystym pud�em EMFS sam komendant �Tellura�.

EMFS, elektromagnetyczny fortepian skrzypcowy, dawno zast�pi� stary, strojony na wysokie tony fortepian, zachowuj�c jego bogat� skal� tonacji, wzbogacon� o skrzypcowe brzmienie. Wzmacniacze d�wi�ku w tym instrumencie mog�y nada� mu wstrz�saj�c� moc w odpowiednim momencie.

Mut Ang nie zauwa�y� wchodz�cych. Pochyli� si� lekko do przodu, unosz�c twarz ku romboidalnym panelom na suficie. Pianista gra� tak samo jak na dawnym fortepianie przebieraj�c palcami po klawiaturze, cho� wywo�ywa� d�wi�k nie za pomoc� m�oteczka uderzaj�cego o strun�, lecz dzi�ki delikatnym impulsom elektronicznym, przypominaj�cym fale m�zgowe.

Splecione harmonijnie tematy jedno�ci Ziemi i Kosmosu zacz�y si� rozwija� i rozprzestrzenia�. Kontrast motyw�w spokojnego smutku i odleg�ego g�o�nego grzmotu narasta�y i przybiera�y na sile, przerywane d�wi�cznymi nutami, brzmi�cymi jak krzyki rozpaczy. Nagle zamilk� miarowo dotychczas rozwijany temat melodyczny. Odg�os gwa�townego zderzenia by� druzgocz�cy i wszystko rozsypa�o si� w lawin� dysonans�w, ze�lizguj�cych si� jakby w to� ciemnego jeziora w niestrojnych �alach nieodwracalnej straty.

Nieoczekiwanie pod palcami Anga pojawi�y si� jasne i czyste d�wi�ki przejrzystej rado�ci, kt�ra zmaga�a si� z cichym smutkiem akompaniamentu.

Do biblioteki bezszelestnie w�lizn�a si� Afra Dewi w bia�ym kitlu. Swiet Sim, lekarz pok�adowy, zacz�� dawa� jakie� znaki komendantowi. Mut Ang wsta� i wtedy cisza pokona�a kaskad� d�wi�k�w, jak szybko zapadaj�ca noc tropikalna pokonuje wieczorny �ar.

Lekarz i komandor opu�cili sal�, odprowadzani zaniepokojonymi spojrzeniami s�uchaczy. Drugi z dy�uruj�cych astronawigator�w dosta� nag�ego ataku wyrostka robaczkowego. Najwidoczniej nie dope�ni� ca�kiem zasad przygotowania zdrowotnego do podr�y kosmicznej. Swiet Sim poprosi� komendanta o pozwolenie przeprowadzenia natychmiastowej operacji.

Mut Ang wyrazi� w�tpliwo��. Wsp�czesna medycyna, daj�ca mo�liwo�� regulowania impulsami nerwowymi ludzkiego organizmu jak w urz�dzeniach elektronicznych, mog�a u�mierzy� liczne przypad�o�ci.

Jednak lekarz pok�adowy upiera� si� przy swoim.

Wyja�ni�, �e u chorego pozostanie niezagojone do ko�ca ognisko zapalne, kt�re mo�e wybuchn�� nowym zarzewiem wobec ogromnych przeci��e� fizjologicznych, jakim podlegali astronauci.

Astronawigator spoczywa� na szerokim stole operacyjnym, opl�tany sieci� czujnik�w impulsywnych.

Trzydzie�ci sze�� urz�dze� kontrolowa�o stan organizmu. W przy�mionym �wietle pomieszczenia zamigota� miarowo i s�abo zad�wi�cza� aparat hipnotyzuj�cy.

Swiet omi�t� wzrokiem urz�dzenia i kiwn�� g�ow� w stron� Afry Dewi, swej asystentki. Ka�dy cz�onek za�ogi �Tellura ��czy� kilka profesji.

Afra przysun�a przezroczysty sze�cian. W niebieskawej cieczy znajdowa� si� segmentowy aparat, przypominaj�cy skolopendr� olbrzymi�. Afra wydoby�a aparat z cieczy i z drugiego naczynia wyj�a sto�kowat� tulejk� z pod��czonymi do niej cienkimi przewodami i rurkami. Lekki trzask przycisku sprawi�, �e metalowa skolopendra poruszy�a si�, wydaj�c ledwie s�yszalne brz�czenie.

Swiet Sim skin�� g�ow� i aparat znikn�� w otwartych ustach astronawigatora, nie zaburzaj�c jego spokojnego oddechu. W��czy� si� p�przezroczysty ekran, ustawiony uko�nie nad brzuchem Chorego. Mut Ang przysun�� si� bli�ej. W zielonkawej po�wiacie ciemne kontury wn�trzno�ci by�y dobrze widoczne, tak samo jak sun�cy po nich segmentowy aparat. Nast�pi� lekki rozb�ysk, gdy urz�dzenie przekaza�o impuls zapartemu mi�niowi zwieracza �o��dka i przenikn�o do dwunastnicy, a nast�pnie zacz�o pe�zn�� po skomplikowanych zwojach cienkich jelit. Chwil� p�niej t�po zako�czony �eb skolopendry dotar� do wyrostka robaczkowego.

W�a�nie ten obszar zapalny sprawia� najwi�ksze by�e i pod naciskiem przyrz�du spazmatyczne skurcze kiszek tak si� nasili�y, �e trzeba by�o zastosowa� leki uspakajaj�ce. Po paru minutach maszyna analityczna ujawni�a przyczyn� niedomagania: przypadkowe zatkanie wyrostka; ustali�a charakter zapalenia i zaproponowa�a konieczny zestaw antybiotyk�w oraz �rodk�w antybakteryjnych. Segmentowy aparat wypu�ci� d�ugie, gi�tkie czu�ki i wg��bi� si� nimi w narz�d.

Ropa zosta�a odessana, zalegaj�ce wewn�trz ziarnka piasku usuni�te. Pozosta�o go tylko solidnie przep�uka� roztworami biologicznymi, szyb ko goj�cymi pow�ok� wyrostka i sam� �lep� kiszk�. Chory spa� spokojnie, podczas gdy w jego wn�trzno�ciach pracowa�o przedziwne, sterowane automatycznie narz�dzie. Gdy operacja sko�czy�a si�, lekarz wyci�gn�� przyrz�d.

Komendant �Tellura� odzyska� spok�j. Jaka by nie by�a wielka pot�ga medycyny, mimo wszystko czasem nieprzewidziane reakcje organizmu, (kt�rych wykrycie u milion�w indywidualnych przypadk�w zdawa�o si� niewykonalne), sprawia�y niespodziewane komplikacje, niegro�ne w ogromnych planetarnych instytutach medycznych, lecz niebezpieczne dla niewielkiej wyprawy.

Nic si� nie sta�o. Mut Ang wr�ci� do fortepianu skrzypcowego w opustosza�ej bibliotece. Komendant nie mia� ochoty gra�, zatopi� si� wi�c w przemy�leniach.

Niejeden raz komandor powraca� my�lami do kwestii przysz�ego szcz�cia.

Czwarta wyprawa w kosmos� Nigdy jednak nie spodziewa� si� dokona� tak ogromnego skoku w czasoprzestrzeni. Siedemset �at! Przy tej dynamice �ycia, nieustannym post�pie dokona�, odkry�, przy tych horyzontach wiedzy, jakie ju� osi�gni�to na Ziemi!

Trudno to por�wnywa�, lecz siedemset �at znaczy�o niewiele w epokach dawnych cywilizacji, kiedy rozw�j spo�ecze�stw, nieprzyspieszany nauk� ani konieczno�ci�, ukierunkowany by� jedynie na coraz wi�ksze rozprzestrzenianie si� ludzko�ci i zasiedlanie jeszcze niezaj�tych obszar�w planety. Czas wydawa� si� niezmierzony i wszelkie zmiany up�ywa�y powoli, jak czasem lodowce na wyspach Arktyki i Antarktydy. Ludzie przez miliony lat szukali po�ywienia, zabijali zwierz�ta i siebie nawzajem.

Ca�e stulecia nik�y jakby w pustej bezczynno�ci.

C� znaczy�o jedno ludzkie �ycie, c� sto albo tysi�c lat?

Mut Ang pomy�la� niemal ze strachem: Jak poczuliby si� ludzie dawnego �wiata, gdyby mogli ogarn�� zawczasu powolno�� �wczesnych proces�w spo�ecznych i zrozumie�, �e wyzysk, niesprawiedliwo�� i spo�eczny nie�ad b�d� trwa� na Ziemi jeszcze tak wiele wiek�w? Gdyby cofn�� si� o siedemset lat w staro�ytnym Egipcie, popad�o� by si� w ten sam niewolniczy system z jeszcze gorszym uciskiem; w tysi�cletnich Chinach wci�� w te same wojny mi�dzy cesarskimi dynastiami; w Europie za� z pocz�tk�w religijnej nocy �redniowiecza przeskoczy� o tyle lat wprz�d, znaczy�o wpa�� prosto w wir stos�w inkwizycji i orgi� rozpasanej ciemnoty.

Obecnie jednak spojrzenie w przysz�o�� poprzez nasycone zmianami, ulepszeniami i zdobyczami nauki siedem stuleci przyprawia�o o zawr�t g�owy, wywo�any zach�ann� ciekawo�ci� nowych, fantastycznych przeobra�e�.

I je�li prawdziwe szcz�cie daj� d��enia, nowo�ci, przemiany, kto mo�e by� szcz�liwszy ni� on i jego towarzysze? To wszystko jednak nie takie proste! Natura cz�owieka jest dwoista, jak otaczaj�cy i tworz�cy j� �wiat. Wraz z determinacj� ci�g�ych zmian, zawsze nam �al przesz�o�ci, �ci�lej tego, co w niej by�o najlepsze, odfiltrowane przez nasz� pami�� i co wcze�niej tworzy�o wyobra�enie o dawnych z�otych wiekach.

Mimowolnie szukali ludzie czego� dobrego w przesz�o�ci, marzyli o jej powrocie i tylko silni duchem mogli przewidzie�, przeczu� post�p nieuchronnego przysz�ego o�wiecenia i ulepszenia ludzkiego �ycia. Od tamtych czas�w w ludzkiej duszy gnie�dzi si� g��boko �al za minionym, nostalgia za nieodwracalnie utraconym, uczucie melancholii ogarniaj�ce nas wobec ruin i innych zabytk�w dawnej historii ludzko�ci. Owa t�sknota za przesz�o�ci� przede wszystkim odzywa�a si� w ludziach starszych, dojrza�ych, przepe�niaj�c smutkiem ka�dego my�l�cego i wra�liwego cz�owieka.

Mut Ang wsta� od instrumentu i przeci�gn�� swe silne cia�o.

Tak, wszystko to opisano jasno i ciekawie w utworach historycznych. Czego mo�e obawia� si� m�odzie� gwiazdolotu, dokonuj�c skoku w przysz�o��? Samotno�ci, nieobecno�ci bliskich? S�awetne osamotnienie cz�owieka przeniesionego w przysz�o�� wielekro� omawiano i opisywano w starych powie�ciach. Zawsze wyobra�ano je sobie jako nieobecno�� bliskich, krewnych, cho� rodziny stanowi�y niewielkie grupy ludzi, powi�zanych cz�sto tylko formalnymi wi�zami krwi.

Teraz jednak, gdy bli�nim by� ka�dy cz�owiek, kiedy nie by�o ju� �adnych granic ani konwenans�w utrudniaj�cych mi�dzyludzkie kontakty we wszystkich zak�tkach planety?!

My, ludzie z �Telluru�, utracili�my wszystkich swoich bliskich na Ziemi. Lecz w nadchodz�cej przysz�o�ci czekaj� na nas nie mniej bliscy, pokrewni nam lu dzie, kt�rzy b�d� wiedzie� i czu� jeszcze wi�cej i moc niej, ni� utraceni na zawsze nam wsp�cze�ni � oto jakimi s�owami powinien podzieli� si� komendant z m�odymi lud�mi ze swojej za�ogi.

W centralnym stanowisku sterowania Tej Eron ustanowi� ulubiony dla nich porz�dek wieczoru. Tylko najpotrzebniejsze lampy pali�y si� przygaszone i dzi�ki temu okr�g�e pomieszczenie wydawa�o si� bardziej przytulne w panuj�cym p�mroku. Zast�pca komendanta nuci� prost� melodi�, zajmuj�c si� nieustann� obserwacj� wynik�w. Podr� gwiazdolotu zbli�a�a si� do ko�ca i nale�a�o dzisiaj obr�ci� statek w stron� gwiazdozbioru W�ownika, �eby przej�� obok obserwowanej gwiazdy w�glowej. Nadmierne przy bli�enie do niej by�oby niebezpieczne. Promieniowanie wzros�o na tyle, �e przy pod�wietlnej pr�dko�ci statku mog�o sprowadzi� na� straszne, nieodwracalne pora�enie.

Tej Eron obejrza� si�, wyczuwaj�c czyj�� obecno�� za plecami.

Mut Ang pochyli� si� nad ramieniem zast�pcy, odczytuj�c zsumowane wyliczenia wska�nik�w w kwadratowych okienkach dolnego rz�du. Tej zerkn�� pytaj�co na dow�dc�, ten za� kiwn�� g�ow�. Poddaj�c si� ledwie widocznym ruchom palc�w asystenta, w ca�ym statku rozleg�y si� sygna�y ostrzegawcze i zad�wi�cza� metalicznie komunikat:

��Uwaga, wszyscy!

Mut si�gn�� po mikrofon, wiedz�c, �e we wszystkich pomieszczeniach statku ludzie zastygli, odruchowo zwracaj�c si� w stron� ukrytych g�o�nik�w. Cz�owiek nie odwyk� jeszcze patrze� w stron� �r�d�a d�wi�ku, gdy chcia� zachowa� pe�ne skupienie.

��Uwaga, wszyscy!�� powt�rzy� Mut Ang. � Statek rozpocznie hamowanie za pi�tna�cie minut. Wszyscy opr�cz dy�uruj�cych powinni spoczywa� w swoich kajutach. Pierwsza faza hamowania sko�czy si� za osiemna�cie godzin, druga faza, przy sze�ciu �g�, trwa� b�dzie sze�� d�b. Obr�t statku nast�pi po sygna�ach NP, Niebezpiecze�stwa Pora�enia. To wszystko!

Osiemna�cie godzin p�niej komendant wsta� z fotela i przezwyci�aj�c typowe przy hamowaniu b�le w krzy�u i potylicy, oznajmi� �e zamierza uda� si� na spoczynek i przespa� ca�e sze�� d�b hamowania.

Reszta za�ogi �Tellura� nie mog�a si� teraz oderwa� od przyrz�d�w, obserwuj�c ostatnie wyniki bada� gwiazdy w�glowej.

Tej Eron spojrza� pos�pnie za oddalaj�cym si� dow�dc�. Ka�de udoskonalenie zwi�ksza�o solidno�� i moc gwiazdolot�w. Trudno by�o por�wna� pot�g� �Tellura� ze skorupami p�ywaj�cymi po ziemskich morzach, nazywanymi od wiek�w statkami. A jednak gwiazdolot by� te� zaledwie �upin� w bezdennej g��bi pr�ni� Zawsze pewniej, gdy komendant czuwa podczas manewru.

Kari Ram o ma�o nie podskoczy� z zaskoczenia, us�yszawszy weso�y �miech Muta Anga. Par� dni wcze�niej ca�a za�oga by�a zaniepokojona na wie�� o nag�ej chorobie komendanta. Tylko lekarz mia� wst�p do jego kajuty, a wszyscy mimowolnie zani�ali g�os, przechodz�c ko�o g�adkich drzwi, szczelnie zamkni�tych, jak podczas awarii. Tej Eron zmuszony by� sam wykona� wszystkie zaplanowane dzia�ania: obr�t statku, nowy rozp�d, by jak najszybciej oddali� si� od strefy promieniowania gwiazdy w�g�owej i rozpocz�� powrotn� pulsacj� w stron� S�o�ca. Zast�pca szed� razem z dow�dc�, u�miechaj�c si� z rezerw�. Okaza�o si�, �e komendant w porozumieniu z lekarzem, celowo odsun�� si� od dowodzenia, by da� mo�liwo�� Tejowi samodzielnego przeprowadzenia operacji bez niczyjej pomocy. Zast�pca nie przyzna�by si� za �adne skarby do swoich w�tpliwo�ci przed obrotem, lecz czyni� wyrzuty komandorowi za zdenerwowanie ca�ej za�ogi.

Mut Ang usprawiedliwia� si� �artobliwie i zapewnia� Erona o ca�kowitym bezpiecze�stwie gwiazdolotu w pr�ni kosmicznej. Przyrz�dy nie mog�y si� omyli�, czterokrotne sprawdzanie ka�dego wyliczenia wyklucza�o mo�liwo�� niedok�adno�ci. Pasy asteroid i meteoryt�w wok� gwiazdy nie znajdowa�y si� w strefie napromieniowania.

��Czy�by niczego wi�cej si� pan nie spodziewa�? � zapyta� ostro�nie Kari Ram.

��Przypadkowy b��d jest zawsze oczywi�cie mo�liwy, lecz wielkie kosmiczne prawo, zwane zasad� u�rednienia jest po naszej stronie. Mo�emy by� pewni, �e tutaj w pustym zak�tku kosmosu nie znajdziemy ju� niczego nowego. Cofniemy si� troch� i polecimy sprawdzonym szlakiem w kierunku S�o�ca, obok Serca W�a� Ju� par� dni zmierzamy w stron� W�ownika. Teraz b�dzie szybciej!

��Jakie to dziwne: nie odczuwam ani krzty rado�ci z dobrze wykonanej pracy, kt�ra usprawiedliwia�aby nasz� �mier� na siedemset lat dla Ziemi � rzek� zadumany Kari. � Tak, wiem: dziesi�tki tysi�cy obserwacji, miliony oblicze�, zdj��, notatek� Dzi�ki nim mo�e odkryj� na Ziemi nowe tajniki materii� Ale jakie to wszystko znikome i ma�o znacz�ce! Zaledwie zarodki przysz�o�ci, nic wi�cej!

��A ile lat walki, trudu i �mierci musia�a znie�� ludzko��, a do tego tryliony pokole� zwierz�t na b��dnej drodze historycznego rozwoju dla takich zarodk�w przysz�o�ci!�� sprzeciwi� si� Tej z zapa�em.

��Tak podpowiada rozum. W uczuciach liczy si� dla mnie pojedynczy cz�owiek, jedyna rozumna si�a w kosmosie, kt�ra mo�e wykorzysta� �ywio�owy rozw�j materii i zaw�adn�� nim. My, ludzie, jeste�my tak bardzo samotni! Mamy pewno�� istnienia innych zamieszkanych �wiat�w, ale �adna istota my�l�ca jeszcze nie spotka�a si� oko w oko z Ziemianami! Ile marze�, ba�ni, ksi��ek, pie�ni, obraz�w zawiera�o przeczucie takiego wielkiego spotkania, kt�re nigdy nie nast�pi�o! Nie spe�ni�o si� wielkie, �mia�e i dalekowzroczne marzenie cz�owieka, zrodzone przed wiekami, gdy sko�czy�a si� religijna �lepota!

� �lepota!�� wtr�ci� Mut Ang. � A czy wiesz, jak nasi niedawni przodkowie, ju� w dobie pierwszych lot�w kosmicznych, wyobra�ali sobie realizacj� tego wielkiego marzenia? Wojenne starcie, bestialskie niszczenie statk�w, wzajemne unicestwianie si� od pierwszego spotkania.

��Niemo�liwe!�� zareagowali gor�co Kari i Tej.

��Nasi wsp�cze�ni pisarze nie lubi� pisa� o mrocznym okresie schy�ku kapitalizmu � zripostowa� Mut Ang. � Wiecie jednak z lekcji historii, �e ludzko�� przesz�a w swoim czasie punkt krytyczny rozwoju.

��O tak!�� podchwyci� Kari. � Kiedy ludzko�ci objawi�a si� mo�no�� opanowania materii i kosmosu, a formy rozwoju spo�ecznego pozostawa�y wci�� archaiczne i post�p wiedzy o spo�ecze�stwie tak�e odstawa� od zdobyczy nauki.

��Prawie �cis�a definicja. Masz dobr� pami��, Kari! Ujmuj�c rzecz inaczej: kosmiczna wiedza i pot�ga znalaz�y si� w konflikcie z prymitywn� ideologi� egoistycznego indywidualizmu. Zdrowie i przysz�o�� spo�ecze�stwa par� �at waha�y si� na sza�ach losu, dop�ki nie zwyci�y�o nowe i ludzko�� zjednoczy�a si� w jedn� rodzin� w bezklasowej spo�eczno�ci� W kapitalistycznej po�owie �wiata nie widziano nowych dr�g i uwa�ano swoj� sytuacj� za niezmienn� i niewzruszon�, nawet przewiduj�c nieuchronno�� wojny i samozniszczenia.

��Jak mogli nazywa� to marzeniami?�� spyta� Kari z krzywym u�miechem.

��A jednak tak nazywali.

��By� mo�e punkty krytyczne przechodzi ka�da cywilizacja wsz�dzie tam, gdzie powstaje ludzko�� na planetach innych uk�ad�w s�onecznych � powiedzia� powoli Tej Eron, rzucaj�c bystre spojrzenie na g�rne cyferblaty urz�dze� pomiarowych. � Znamy ju� dwie niezamieszkane planety z wod�, atmosfer� ze szcz�tkowym tlenem, gdzie wiatry wzdymaj� tylko zwa�y martwych piask�w i fale r�wnie martwych m�rz. Nasze statki sfotografowa�y�

��Nie � sprzeciwi� si�, kr�c�c g�ow� Kari Ram. � Nie mog� uwierzy�, �eby ludzie, kt�rzy poznali bezkres kosmosu i pot�g� nauki, mogli�

��Pos�ugiwa� si� jak zwierz�ta tylko prost� logik�? A przecie� dawne spo�ecze�stwo rozwija�o si� �ywio�owo, bez uprzedniego planowania, kt�re cechuje wy�sze formy ustrojowe, stworzone przez cz�owieka. Ludzki rozum, charakter my�lenia tak�e znajdowa� si� w pierwotnym stadium rozwoju prostej lub matematycznej logiki, odzwierciedlaj�cej prawa rozwoju materii i przyrody z bezpo�rednich obserwacji. Gdy nawarstwi�y si� historyczne do�wiadczenia ludzko�ci i poznano stopnie rozwoju otaczaj�cego j� �wiata, pojawi�a si� dialektyka jako wy�sza forma rozumowania. Cz�owiek pozna� dwoisto�� zjawisk przyrodniczych i w�asnego istnienia. Zrozumia�, �e z jednej strony jako indywidualno�� jest mikrym mgnieniem �ycia, jak kropla oceanu lub malutka iskierka, gasn�ca na wietrze. A z drugiej strony jest wielki jak Wszech�wiat, ogarniaj�c go rozumem i uczuciem w ca�ej niesko�czono�ci czasu i przestrzeni.

Komendant gwiazdolotu zamilk� i zacz�� przechadza� si� zamy�lony przed swoimi podkomendnymi. Na ich m�odych twarzach pojawi� si� wyraz nat�onej uwagi. Mut Ang pierwszy naruszy� cisz�.

��W mojej kolekcji historycznych ksi��ko-film�w jest jedna bardzo typowa dla tamtych czas�w. Nie przet�umaczy�a jej maszyna, lecz historyk. Sani Czen, zmar�y w ubieg�ym stuleciu.

U�miechn�� si�, widz�c zach�ann� ciekawo�� m�odych ludzi i wyszed� do korytarza segmentu dziobowego.

��Nigdy nie b�d� prawdziwym komendantem!�� westchn�� z ubolewaniem Tej Eron.�� To niemo�liwe wiedzie� tyle, ile wie nasz Mut Ang.

��Kiedy� powiedzia� przy mnie, �e jest z�ym dow�dc� z powodu nazbyt szerokich horyzont�w zainteresowa� � odpar� Kari, sadowi�c si� w fotelu dy�urnego nawigatora.

Tej spojrza� ze zdziwieniem na koleg�. Obaj milczeli, nie zak��caj�c cichego �wiergotu urz�dze� pok�adowych. Ogromny statek, osi�gaj�c maksymaln� pr�dko��, pewnie wycelowa� w wyznaczony kwadrat w bezpiecznej odleg�o�ci od gwiazdy w�glowej, gdzie ton�y w g��bokiej czerni pr�ni s�abe �wiate�ka odleg�ych galaktyk, czterech gwiezdnych wysp. By�y tak bardzo daleko, �e �wiat�o bij�ce od nich zamiera�o bezradnie w ludzkich oczach, cudownym mechanizmie, kt�remu wystarcza�o dostrzec par� kwant�w ca�o�ci.

Nagle co� si� zmieni�o. Na ekranie wielkiego lokalizatora rozb�ys�a i zako�ysa�a si� �wietlista kropka.

Rozleg� si� przenikliwy d�wi�k, zapieraj�cy dech astronautom.

Tej Eron bez wahania da� sygna� alarmowy, wzywaj�cy komendanta i nakazuj�cy pozosta�ym cz�onkom za�ogi zaj�� miejsca awaryjne.

Mut Ang wbieg� do sterowni i dwoma skokami znalaz� si� przy pulpicie. Czarne lustro lokalizatora o�y�o. Niczym w bezdennym jeziorze p�ywa�a w nim male�ka kulka �wiat�a, okr�g�a, o wyra�nych brzegach. Toczy�a si� w g�r� i w d�, powoli spe�zaj�c na prawo. Astronauci zdziwili si�, �e roboty chroni�ce statek przed zderzeniem z meteorami nie zareagowa�y.

Czy�by na ekranie nie odbija� si� ich w�asny promie� namierzaj�cy, lecz cudzy?!

Gwiazdolot szed� dalej wyznaczonym kursem i �wietlna kropka dygota�a teraz w prawym dolnym kwadracie. Domys� wywo�a� dreszcz na plecach Muta Anga, przygryzienie warg Teja Erona i kurczowe zaci�ni�cie palc�w na kraw�dzi pulpitu Kari�ego Rama.

Co� niebywa�ego lecia�o im na spotkanie, wypuszczaj�c promie� lokalizacyjny, podobny do tego, jaki zarzuca� daleko przed siebie �Tellur�.

Tak desperackie pragnienie, by domys� okaza� si� prawd�, �eby z bezrozumnego wzlotu nadziei nie run�� w przepa�� rozczarowania, setki razy przytrafi�o si� ziemskim astronautom, tote� komandor zamar�, obawiaj�c si� uroni� cho�by s�owo. Jego obawa udzieli�a si� jak gdyby tym, kt�rzy byli przed nim.

�wiec�ca kropka na ekranie zgas�a, zapali�a si� znowu i zamigota�a w odst�pach po cztery i dwa rozb�yski. Tak regularna przeplatanka mog�a zrodzi� si� tylko dzi�ki jedynej sile we Wszech�wiecie, w ludzkiej my�li.

Nie by�o ju� w�tpliwo�ci, naprzeciwko nich lecia� inny gwiazdolot.

Tutaj, w bezmiernej dali kosmicznej, pierwszy raz nawiedzonej przez ziemski statek, m�g� to by� jedynie gwiazdolot z innego �wiata, kt�rej� z planet odleg�ej gwiazdy.

Promie� lokalizatora �Tellura� tak�e si� sta� przerywany. Kari Ram przes�a� par� sygna��w umownego kodu �wietlnego. Wydawa�o si� kompletnie niewiarygodne, �e tam, przed nimi, takie proste naci�ni�cia guzika ukazuj� na ekranie nieznanego statku regularn� sygnalizacj�.

G�os Muta Anga w g�o�nikach statku zdradza� jego napi�cie.

��S�uchajcie wszyscy! Leci nam na spotkanie obcy statek! Schodzimy z kursu i rozpoczynamy nieprzewidziane hamowanie. Przerwa� wszystkie prace! Nieprzewidziane hamowanie! Pozosta� na swoich miejscach!

Nie nale�a�o traci� ani sekundy. Je�li spotkany statek szed� mniej wi�cej z tak� sam� pr�dko�ci� jak �Tellur�, szybko�� zbli�enia gwiazdolot�w by�a bliska �wietlnej, osi�gaj�c dwie�cie dziewi��dziesi�t pi�� kilometr�w na sekund�. Lokalizator dawa� ludziom do dyspozycji zaledwie kilka sekund. Podczas gdy Mut Ang m�wi� do mikrofonu. Tej Eron szepn�� co� do Kariego. Blady z emocji m�odzieniec zrozumia� wp� s�owa i wykona� odpowiednie manipulacje na pulpicie lokalizatora.

� �wietnie!�� zawo�a� komendant, widz�c jak na ekranie kontrolnym promie� zakre�li� strza��, wygi�� j� na lewo, potem do ty�u i skr�ci� si� w spiral�.

Min�o nie wi�cej, ni� dziesi�� sekund. Na ekranie przemkn�� b�yszcz�cy zarys strza�ki, wygi�� si� w praw� stron� czarnego kr�gu i r�wnie� zakr�ci� spiralnie. Westchnienie, prawie j�k ulgi wydoby�o si� jednocze�nie z ust obecnych w centrum sterowania. Ci nieznani przybysze, lec�cy im na spotkanie z tajemniczych g��bin przestrzeni kosmicznej, zrozumieli! Rych�o w czas!

Rozdzwoni�y si� kolizyjne systemy alarmowe. Teraz ju� nie promie� obcego lokalizatora, ale ostry kontur statku ukaza� si� na g��wnym ekranie. Tej Eron b�yskawicznie wy��czy� autopilota i w�asnor�cznie wykona� minimalny skr�t w lewo. D�wi�k ucich� i zgas�o czarne jezioro ekranu. Ludzie ledwie zd��yli zauwa�y� �wietlisty zarys prawej burty, przemykaj�cy na podgl�dowym lokalizatorze. Statki min�y si� z niewyobra�aln� szybko�ci� i rozesz�y w swoje strony.

Minie kilka dni, zanim zn�w si� spotkaj�. Nic straconego. Oba gwiazdoloty wyhamuj�, zawr�c� na trasie ustalonej przez maszyny i przybli�� si� znowu do miejsca spotkania.

��S�uchajcie wszyscy! Zaczynamy specjalne hamowanie! Sygnalizowa� gotowo�� sektorami!�� komenderowa� przez mikrofon Mut Ang.

Zielone lampki gotowo�ci sektor�w zapala�y si� nad wygaszonymi indykatorami silnikowych wska�nik�w. Silniki statku umilk�y. Ca�y gwiazdolot zamar� w oczekiwaniu. Komendant ogarn�� wzrokiem stanowisko sterowania i milcz�co skin�� g�ow� w stron� foteli, wliczaj�c tak�e robota zawiaduj�cego hamowaniem.

Podw�adni widzieli, jak nachmurzony pochyli� si� nad podzia�k� programow� i przesun�� g��wny zacisk na cyfr� 8.

Prze�kni�cie pigu�ki obni�aj�cej ci�nienie, zag��bienie si� w fotelu i uruchomienie robota zaj�o mu tylko par� sekund.

Gwiazdolot zawis� odczuwalnie w pr�ni. Tak dawniej potyka�y si� w polu wierzchowce, a je�d�cy spadali z nich na z�amanie karku. Gigantyczny statek stan�� jakby d�ba, a jego �je�d�cy� zapadli w g��b hydraulicznych foteli i lekkie zamroczenie.

Prawie ca�a za�oga �Tellura� zebra�a si� w bibliotece. Tylko jeden dy�uruj�cy nadzorowa� przyrz�dy OES, zabezpieczaj�ce elektroniczne po��czenia urz�dze� pok�adowych. �Tellur� zawr�ci� po wyhamowaniu, lecz zd��y� oddali� si� od miejsca spotkania ponad dziesi�� miliard�w kilometr�w. Gwiazdolot lecia� powoli, na jednej dwunastej maksymalnej pr�dko�ci, a tymczasem komputery nieustannie sprawdza�y i korygowa�y kurs.

Trzeba by�o ponownie odnale�� niedostrzegaln� kropk� w nieogarnionym kosmosie, a w niej jeszcze drobniejszy py�ek, jakim by� obcy gwiazdolot. Osiem d�b oznacza�o trudne do zniesienia oczekiwanie. Je�li wszystkie obliczenia i ruch statku nie spowoduj� nadmiernego odchylenia, je�li tamci nieznani tak�e si� nie pomyl� i w�adaj� statkiem na przybli�onym poziomie technicznym, gwiazdoloty spotkaj� si� na tyle blisko, �eby wyszuka� si� wzajemnie w ciemno�ci promieniami lokalizator�w.

Pierwszy raz w historii cz�owiek zetknie si� z bra�mi w my�leniu, mocach i d��eniach. Z tymi, kt�rych istnienie dawno ju� zosta�o przewidziane, dowiedzione i potwierdzone za pomoc� nieograniczonego ludzkiego rozumu. Monstrualna przepa�� czasoprzestrzenna, dziel�ca zamieszkane �wiaty, do tej pory wydawa�a si� nieprzebyta. Oto jednak Ziemianie podadz� d�o� innym my�l�cym istotom kosmicznym, a po nich p�jd� jeszcze dalej, ku nowym braciom z kolejnych planet. �a�cuch my�li i trudu utworzy si� w kosmicznej pr�ni jako ostateczne zwyci�stwo nad �ywio�owymi si�ami natury.

Male�kie kulki �ywego �luzu musia�y roi� si� przez miliardy lat w ciep�ych zak�tkach morskich zatok, a kolejne setki milion�w lat formowa�y si� z nich bardziej z�o�one istoty, kt�re w ko�cu wysz�y na brzeg.

W pe�nej zale�no�ci od warunk�w otoczenia, w ci�g�ej walce o byt i przed�u�enie gatunku up�yn�y im jeszcze miliony stuleci, dop�ki nie rozwin�� si� wi�kszy m�zg, najlepsze narz�dzie do poszukiwania po�ywienia i walki o przetrwanie.

Tempo rozwoju �yciowego uleg�o w�wczas przyspieszeniu, walka o byt przybra�a ostrzejsze formy, zaostrzy�a si� tak�e selekcja naturalna. Ofiary, ofiary, ofiary� po�erani ro�lino�ercy, zdychaj�ce z g�odu drapie�niki, gin�ce s�absze osobniki, chorowite �ub starzej�ce si�, zabite w walce o samice, w obronie m�odych lub w �ywio�owych kataklizmach.

Tak by�o w ci�gu ca�ej �lepej drogi ewolucji, dop�ki w ci�kich warunkach epoki lodowcowej daleki potomek ma�py za pomoc� trudu my�lowego nie przenikn�� sensu zwierz�cego szukania po�ywienia. Sta� i� cz�owiekiem, zrozumiawszy wi�kszy po�ytek z kolektywnej wsp�pracy, wynikaj�cej z przemy�lenia do�wiadcze�.

Po tej przemianie up�yn�o jednak jeszcze wiele tysi�cleci, wype�nionych wojnami i cierpieniem, g�odem i ciskiem, niewiedz� i nadziej� na lepsze jutro.

Potomkowie nie zawiedli swoich przodk�w: lepsze utro nadesz�o. Ludzko�� zjednoczona w spo�ecze�stwie bezklasowym, wyzwolona z p�t strachu i wyzysku, wznios�a si� na niezwyk�e wy�yny nauki i sztuki. Osi�galne okaza�o si� te� to, co by�o najtrudniejsze: opanowanie przestrzeni kosmicznej. I w ko�cu ca�a trudna droga ludzkiej historii, ogromne nawarstwienie wiedzy i ci�kiej pracy zaowocowa�o wynalezieniem gwiazdolotu dalekiego zasi�gu �Tellur�, rzuconego w g��bok� otch�a� Galaktyki. Wierzcho�ek rozwoju materii na Ziemi i w ca�ym systemie s�onecznym spotka si� teraz z drugim wierzcho�kiem, zapewne r�wnie ci�kiej drogi, trwaj�cej miliardy �at na drugim kra�cu Wszech�wiata.

Takie przemy�lenia, w takiej czy innej formie, przenika�y ka�dego cz�onka za�ogi. Poczucie wielkiej odpowiedzialno�ci za t� chwil� zmusi�o do zachowania powagi nawet m�odziutk� Tajn�. Czy niewielka grupka przedstawicieli wielomiliardowej ziemskiej spo�eczno�ci godnie b�dzie reprezentowa� jej dokonania, trud, doskona�o�� fizyczn�, rozum i m�stwo?

Jak nale�y si� przygotowa� na nadchodz�ce spotkanie? Pami�taj�c wci�� o wielkiej i krwawej walce ludzko�ci o wolno�� ducha i cia�a!

Najwa�niejsza, najbardziej pasjonuj�ca i tajemnicza wydawa�a si� kwestia, jacy s� ci, co id� nam na spotkanie? Czy z ziemskiego punktu widzenia wydadz� si� straszni lub pi�kni?

G�os zabra�a Afra Dewi.

M�oda kobieta, wygl�daj�ca jeszcze powabniej w nerwowym uniesieniu, podnosi�a cz�sto wzrok na obraz nad drzwiami. Wykonana tr�jwymiarowymi farbami spora panorama G�r Ksi�ycowych w Afryce R�wnikowej, z pora�aj�cym kontrastem ponurych lesistych zboczy i �wietlistego skalnego grzebienia jakby odzwierciedla�a jej my�li.

Afra m�wi�a, i� ludzko�� dawno odci�a si� od rozprzestrzenianych dawniej teorii, �e istoty my�l�ce mog� przybiera� jak�kolwiek posta� i mie� r�norodn� budow�. Prze�ytki religijnych przes�d�w zmusza�y nawet powa�nych uczonych do dopuszczania nierozwa�nie, �e istota my�l�ca mo�e rozwija� si� w r�norakim kszta�cie, jak dawni bogowie, objawiaj�cy si� w r�nych wcieleniach. Przede wszystkim wygl�d cz�owieka, jedynej istoty na �wiecie posiadaj�cej my�l�cy m�zg, oczywi�cie nie by� przypadkowy i odpowiada� najlepiej zdolno�ciom przystosowawczym, zapewniaj�cym ogromny przyrost zwoj�w m�zgowych i nadzwyczajn� aktywno�� systemu nerwowego.

Nasze poj�cia urody ludzkiej i og�lnie pi�kna wytworzy�y si� na podstawie tysi�cletnich do�wiadcze�, bezwiednego postrzegania konstrukcyjnej celowo�ci i doskona�ego przystosowania do tego czy innego dzia�ania. Oto dlaczego pi�kne s� dla nas pot�ne maszyny, fale morskie, drzewa i konie, chocia� wszystkie mocno r�ni� si� od wygl�du cz�owieka. Sam cz�owiek, jeszcze w stadium zwierz�cym otrzyma� b�ogos�awiony dar roz woju m�zgu wybawiaj�c si� od konieczno�ci w�skiej specjalizacji i przysposobienia tylko do jednego sposobu �ycia, jak u wi�kszo�ci zwierz�t.

Nogi cz�owieka nie nadaj� si� do nieprzerwanego biegu po twardej, a tym bardziej grz�skiej glebie, a jednak umo�liwiaj� mu szybkie przemieszczanie si�, pomagaj� wspina� si� na drzewa i w�drowa� po g�rach. Ludzka r�ka jest najbardziej uniwersalnym organem, kt�rym mo�na wykonywa� miliony czynno�ci i w�a�nie ona uczyni�a pierwotnego zwierza cz�owiekiem.

Cz�owiek jeszcze we wczesnych stadiach swego formowania rozwin�� si� jako uniwersalny organizm, przystosowany do rozmaitych warunk�w. Wraz z przej�ciem do �ycia spo�ecznego wielofunkcyjno�� ludzkiego organizmu sta�a si� jeszcze bogatsza i r�norodna wraz z dzia�alno�ci�. Pi�kno cz�owieka w por�wnaniu z innymi, najbardziej funkcjonalnie zbudowanymi stworzeniami polega przede wszystkim na perfekcyjno�ci i uniwersalno�ci przeznaczenia, wzmocnionej i ulepszonej rozumnym dzia�aniem i duchow� edukacj�.

��Istota my�l�ca z innego �wiata, kt�ra podr�uje w kosmosie, musia�a tak�e osi�gn�� doskona�o�� i uniwersalno��, musi zatem by� pi�kna! Nie mog� istnie� �adne my�l�ce potwory, grzyboludzie czy g�owonogi! Nie wiem, jak to wygl�da w rzeczywisto�ci, czy spotkamy si� ze zbie�no�ci� formy lub urody w jakim� innym zakresie, lecz jest to nieuniknione!�� zako�czy�a sw�j wyw�d Afra Dewi.

��Podoba mi si� ta teoria � popar� biolo�k� Tej Eron. � Tylko �e�

��Rozumiem � przerwa�a mu Afra. � Nawet niewielkie odchylenia od typowego wygl�du wydaj� si� u�omno�ci�, a wielo�� takich odchyle� mo�e by� bardzo du�a. Przecie� nieznaczne odst�pstwa od normy: brak nosa, powiek, ust na ludzkiej twarzy spowodowane kontuzj� jawi� si� nam jako zeszpecenia, tym straszniejsze, �e dokonane na og�lnej ludzkiej podstawie. Ko�ski pysk lub psia mordka do�� mocno odr�niaj� si� od ludzkiego oblicza, tym niemniej nie wydaj� nam si� szpetne, przeciwnie, ca�kiem �adne.

Dzieje si� tak dlatego, �e jest w nich pi�kno celowo�ci, podczas gdy na okaleczonej twarzy ludzkiej zosta�a naruszona harmonia�

��To znaczy, �e je�li nawet ich wygl�d b�dzie znacznie r�ni� si� od naszego, nie wydadz� nam si� potworni? A je�li jest podobny naszemu, ale z rogami i ryjkami?�� Nie ust�powa� Tej.

��Rogi nie s� potrzebne istocie my�l�cej, dlatego nie b�dzie ich mia�a. Nos mo�e by� wyd�u�ony i w kszta�cie ryjka, chocia� przy obecno�ci r�k, ryjek te� nie jest potrzebny. Mo�e to by� szczeg�lny przypadek, niekonieczny warunek budowy istoty my�l�cej.

Wszystko to tworzy si� historycznie, w rezultacie selekcji naturalnej, warunkowane prawid�owo�ci� pewnej �redniej z mnogo�ci odchyle�. Wsz�dzie, w ka�dym pi�knie wyst�puje wszechstronna celowo��. Nie spodziewam si� wi�c spotka� rogatych ani ryjkowatych poczwar w tamtym gwiazdolocie. Nie mo�e ich tam by�! Tylko ni�sze formy �ycia s� wielce r�norodne, im s� wy�sze, tym bardziej do siebie podobne. Paleontologia ukazuje nam, w jak sztywne ramy wepchn�� wy�sze organizmy rozw�j ewolucyjny. Pomy�lcie o setkach przypadk�w pe�nej zewn�trznej zbie�no�ci u wy�szych kr�gowc�w z dowolnych podtyp�w, torbaczy i �o�yskowc�w.

��Zwyci�y�a�! � zgodzi� si� z ni� Tej, spogl�daj�c na innych nie bez dumy z m�dro�ci kole�anki.

Nieoczekiwanie zaoponowa� Kari Ram, pokra�nia�y lekko od m�odzie�czego za�enowania. Powiedzia�, �e obce formy istnienia, nawet dysponuj�ce w pe�ni ludzk� i pi�kn� pow�ok�, cia�em, mog� okaza� si� odleg�e od �udzi pod wzgl�dem intelektu, swoich wyobra�e� o �wiecie i �yciu. B�d�c tak odmienni, mog� si� sta� okrutnymi i przera�aj�cymi wrogami.

Wtedy stan�� w obronie biolo�ki Mut Ang.

��Niedawno w�a�nie o tym my�la�em � oznajmi� komendant � i zrozumia�em, �e na wy�szym stopniu rozwoju mi�dzy istotami my�l�cymi nie mo�e zaistnie� �adne nieporozumienie. My�lenie cz�owieka i jego rozs�dek warunkuj� prawa logicznego rozwoju otaczaj�cego go �wiata i ca�ego kosmosu. W tym sensie cz�owiek jest mikrokosmosem. My�lenie podporz�dkowane jest prawom wszech�wiata, kt�re s� wsz�dzie jednakowe. My�l, gdziekolwiek si� nie pojawi, nieuchronnie b�dzie zawiera� w swojej osnowie matematyczn� i dialektyczn� logik�. Nie mo�e by� �adnego �innego�, ca�kiem niepodobnego do naszego, my�lenia, tak jak cz�owiek nie mo�e istnie� bez spo�eczno�ci oraz przyrody�

Radosne okrzyki zag�uszy�y ostatnie s�owa komandora.

��Nie za g�o�no?�� spyta� z lekk� dezaprobat� Mut Ang.

��Nie � sprzeciwi�a si� �mia�o Afra Dewi. � Zgodno�� my�li w du�ej grupie �udzi zawsze jest zachwycaj�ca. Jest r�kojmi� lojalno�ci i wzajemnego wsparcia� zw�aszcza je�li s�u�� r�nym ga��ziom nauki.

��Masz na my�li biologi� i nauki spo�eczne?�� spyta� milcz�cy dotychczas Jas Tin, jak zwyk�e przesiaduj�cy w wygodnym k�cie kanapy.

��Tak! Niezwykle jasno wynika z ca�ej historii ziemskiej ludzko�ci uporczywe d��enie do wzajemnego porozumienia wraz z post�pem kultury i poszerzaniem horyzont�w. Im wy�szy by� poziom kultury, tym �atwiej by�o przedstawicielom r�nych narod�w i ras w ramach bezklasowego spo�ecze�stwa zrozumie� siebie nawzajem, tym jaskrawiej jawi� si� wsp�lny cel budowania nowego �ycia, konieczno�� zjednoczenia, pocz�tkowo tylko niekt�rych kraj�w, a potem ca�ej ludno�ci planety. Obecnie na tym poziomie rozwoju, jaki osi�gn�li Ziemianie i bez w�tpienia r�wnie� ci, kt�rzy id� nam na spotkanie��� Afra zamilk�a na moment i doko�czy�a: � B�d�cie przygotowani na spotkanie przyjaci�.

��Tak to wygl�da � przytakn�� Mut Ang � �e dwie r�ne planety zdolne do lot�w kosmicznych �atwiej si� dogadaj�, ni� dwa dzikie plemiona z tej samej planety!

��A co z nieuchronno�ci� wojny, r�wnie� w kosmosie, o kt�rej byli przekonani nasi przodkowie nawet na do�� wysokim poziomie kultury?�� spyta� Kari Ram.

��Gdzie ta �wietna ksi��ka, kt�r� nam pan obieca�[1] � przypomnia� Tej Eron � o dw�ch statkach kosmicznych, kt�re przy pierwszym spotkaniu chcia�y unicestwi� jeden drugiego?

Komendant ponownie uda� si� do swojej kabiny.

Tym razem nic mu nie przeszkodzi�o, wr�ci� wi�c po chwili z male�k� o�mioramienn� gwiazdk� mikrofilmu i wsun�� j� do czytnika. Fantazja dawnego ameryka�skiego autora zainteresowa�a wszystkich astronaut�w.

Szalone my�li komendanta za�oga uzna�a za niepodwa�alne prawdy. Spotkanie dw�ch niezale�nie zaistnia�ych cywilizacji powinno, w mniemaniu dow�dcy, nieuchronnie doprowadzi� do podbicia jednej przez drug�, posiadaj�c� pot�niejsze uzbrojenie. Spotkanie w kosmosie mog�o by� tylko handlowe albo wojenne, �adne inne nie przychodzi�o autorowi do g�owy.

Szybko wyja�ni�o si�, �e kosmici s� bardzo podobni do Ziemian, cho� widz� jedynie w podczerwieni, a porozumiewaj� si� za pomoc� fal radiowych, tym niemniej ludzie szybko zrozumieli j�zyk obcych oraz ich my�li. Komendant obcego gwiazdolotu mia� r�wnie ubog� wiedz� socjologiczn� jak ziemski. Te� �ama� sobie g�ow�, jak i uj�� �ywym z fatalnego po�o�enia i nie zniszczy� ziemskiego statku.

D�ugo oczekiwane wspania�e wydarzenie, pierwsze spotkanie dw�ch odmiennych ludzko�ci, mog�o zako�czy� si� straszn� katastrof�. Statki wisia�y w pr�ni w odleg�o�ci oko�o tysi�ca mil od siebie i prowadzi�y przez ponad dwa tygodnie rokowania za pomoc� robota w kszta�cie kulistej kapsu�y.

Obaj dow�dcy zapewniali si� nawzajem o pokojowych zamiarach, jednocze�nie sobie nie ufaj�c. Po�o�enie sta�oby si� beznadziejne, gdyby nie g��wny bohater opowie�ci, m�ody astrofizyk. Skrywaj�c pod ubraniem niezwyk�e siln� bomb�, odwiedzi� z dow�dc� obcy statek. Obaj przedstawili ultimatum, by si� wymieni� statkami. Cz�� za�ogi czarnego gwiazdolotu mia�a przej�� na pok�ad ziemskiego, a cz�� Ziemian na obcy, uprzednio rozbroiwszy wszystkie dzia�a do kruszenia meteoryt�w, nauczywszy si� sterowania r�nymi systemami i przeni�s�szy swoje mienie. Tymczasem dwaj bohaterowie z bombami zostan� na pok�adzie kosmit�w, by w razie jakiego� podst�pu wysadzi� ich statek. Komendant obcego statku przysta� na te warunki. Wymiana za��g i rozbrojenie statk�w przesz�y pomy�lnie. Czarny gwiazdolot z lud�mi, a ziemski z kosmitami na pok�adzie pospiesznie oddali�y si� z miejsca spotkania, znikaj�c w s�abym �wietle gazu mg�awicowego�

Bibliotek� wype�ni� harbider wielu g�os�w. Ju� w trakcie czytania niejeden z m�odych astronaut�w wykazywa� oznaki zniecierpliwionych, nie� zgody, sprzeciwu. Zacz�li teraz m�wi� jednocze�nie, przekrzykuj�c jeden drugiego. Wszyscy zwracali si� do komendanta, jakby to on odpowiada� za tre�� starej noweli, wydobytej z mrok�w zapomnienia.

Wi�kszo�� zwraca�a uwag� na niezgodno�� czasu akcji z psychologi� postaci. Skoro gwiazdolot m�g� oddali� si� od Ziemi na odleg�o�� trzech tysi�cy lat �wietlnych zaledwie w trzy miesi�ce, to czas, w kt�rym rozgrywa si� opowie�� powinien by� znacznie p�niejszy od wsp�czesnego. Nikt jeszcze nie osi�gn�� takich g��bi kosmosu. Lecz my�li i zachowania Ziemian niczym nie r�ni� si� od przyj�tych w epoce kapitalizmu, wiele wiek�w wcze�niejszej! Wytykano te� sporo b��d�w czysto technicznych, w rodzaju nieprawdopodobnie szybkiego hamowania gwiazdolot�w lub porozumiewania si� my�lowego falami radiowymi. Je�li tamta planeta, jak to ukazano w opowiadaniu, posiada�a atmosfer� podobnej g�sto�ci jak ziemska, nieunikniony by� rozw�j s�uchu jak u �udzi. Wymaga�o to znacznie mniejszej utraty energii, ni� przesy�anie fa� radiowych czy komunikowanie si� biopr�dami. Niewiarygodne by�o tak�e tak szybkie rozszyfrowanie mowy kosmit�w, na tyle dok�adne, �e mog�o zosta� zapisane w maszynie t�umacz�cej�

Tej Eron zauwa�y� ubogie obrazowanie kosmosu w utworze, tym dziwniejsze, �e dawny wybitny uczony Cio�kowski par� dziesi�cioleci przed tym, gdy napisano t� opowie��, uprzedza� ludzko��, �e kosmos jest znacznie bardziej skomplikowany, ni� si� nam wydawa�o. Na przek�r my�licielom dialektykom niekt�rzy uczeni uwa�ali, �e znale�li si� niemal u �r�de� poznania.

Min�y stulecia i wiele odkry� niezwykle skomplikowa�o nasze wyobra�enie o wzajemnej zale�no�ci r�nych zjawisk, a tym samym jak gdyby spowolni�o poznawanie kosmosu. R�wnocze�nie nauka odkry�a ogromny kr�g dr�g obej�cia z�o�onych problem�w i wyzwa� technicznych. Dobrym przyk�adem by� wynalazek statk�w pulsacyjnych, prze�cigaj�cych zwyk�e sposoby przemieszczania si�. W�a�nie w tym prze�amaniu rzekomych granic logiki matematycznej objawi�a si� pot�ga przysz�o�ci. Autor Pierwszego kontaktu nawet nie przeczu� nieograniczonej wiedzy, ukrytej w prostych sformu�owaniach wielkich dialektyk�w jego czas�w.

��Nikt nie zwr�ci� uwagi na jeszcze jedn� okoliczno�� � odezwa� si� w tym momencie milkliwy zwykle Jas Tin. � Orygina� napisano po angielsku. Wszystkie nazwy, przezwiska i �artobliwe wyra�enia pozosta�y w wersji angielskiej. To nie�atwe! Jako amator lingwista studiowa�em proces powstawania pierwszego j�zyka �wiatowego. J�zyk angielski by� w przesz�o�ci najbardziej rozpowszechniony. Pisarz odzwierciedli� jak w lustrze niedorzeczn� wiar� w niezmienno��, a raczej niesko�czon� trwa�o�� form ustrojowych. Powolny rozw�j staro�ytnego systemu niewolniczego lub epoki feudalnej, wymuszone wielowiekowe cierpienia dawnych lud�w by�y uznawane mylnie za stabiln� cech� stosunk�w mi�dzyludzkich we wszystkich formach: j�zyk�w, religii i w ko�cu tak�e ostatniego �ywio�owego ustroju kapitalistycznego. Gro�na nier�wno�� spo�eczna schy�ku kapitalizmu wydawa�a si� czym� niezmiennym. Angielski ju� wtedy by� archaicznym prze�ytkiem, poniewa� zawiera�y si� w nim w�a�ciwie dwa j�zyki: pisany i fonetyczny, tote� by� kompletnie bezu�yteczny dla maszyn t�umacz�cych. Zdumiewaj�ce, �e autor nie u�wiadamia� sobie, i� j�zyk zmienia si� tym mocniej i szybciej, im pr�dzej nast�puje transformacja stosunk�w mi�dzyludzkich i obrazu �wiata! Na wp� zapomniany staro�ytny sanskryt okaza� si� najbardziej logicznie skonstruowany i dlatego sta� si� podstaw� dla j�zyka po�redniego maszyn t�umacz�cych. Min�o troch� czasu i z j�zyka po�redniego uformowa� si� pierwszy j�zyk powszechny dla naszej planety, podlegaj�cy od tamtych czas�w jeszcze wielu przeobra�eniom. Zachodnie j�zyki nie przetrwa�y pr�by czasu. Podobnie wy� sz�y z u�ycia imiona, pochodz�ce ze starych religijnych poda� i dawno martwych j�zyk�w.

��Jas Tin trafi� w sedno � w��czy� si� do rozmowy Mut Ang. � Znacznie gorsze ni� niewiedza naukowa czy niew�a�ciwa metodyka s� zacofanie i up�r w zachowaniu tych form ustroju spo�ecznego, kt�re nie mia�y racji bytu nawet w oczach wsp�czesnych. Podstaw� takiego konserwatyzmu, z wyj�tkiem przypadk�w zwyk�ej ignorancji, by�a oczywi�cie interesowno�� w zachowaniu tych form ustrojowych, kt�re zapewnia�y swoim obro�com lepsze �ycie ni� wi�kszo�ci �udzi.

Skoro tak, co ich obchodzi�y losy ludzko�ci i ca�ej planety, jej zapas�w energetycznych i zdrowia mieszka�c�w!

��Nierozumne zu�ywanie paliw kopalnych, las�w, wyja�owienie rzek i grunt�w, niebezpieczne eksperymenty z r�nymi rodzajami broni atomowej, wszystko to, razem wzi�te, okre�la�o dzia�ania i postrzeganie �wiata tych, co starali si� za wszelk� cen� zachowa� umieraj�ce i odchodz�ce w przesz�o�� formy, powi�kszaj�c tylko strach i cierpienie wi�kszo�ci �udzi. W�a�nie z tego wyrasta�a toksyczna sie� specjalnych przywilej�w, wymys��w o wy�szo�ci danej grupy, klasy lub rasy ludzkiej nad innymi, usprawiedliwianie wojny i przemocy, wszystkiego, co w dawnych czasach zosta�o nazwane faszyzmem, Zwyk�e towarzyszy�y temu wa�nie nacjonalistyczne.

��Grupa uprzywilejowanych b�dzie nieuchronnie hamowa� rozw�j, staraj�c si�, by wszystko zosta�o po staremu, a pokrzywdzona cz�� spo�ecze�stwa b�dzie wa�czy� z tym jarzmem dla polepszenia swojego bytu. Im silniejsze by�o uciemi�enie ze strony grupy uprzywilejowanych, tym wi�kszy narasta� sprzeciw i zaostrza�y si� formy wa�ki, powoduj�c obustronne okrucie�stwo, a co za tym idzie, obni�aj�c poziom ludzkiej moralno�ci. Przenie�cie to z walki klas w jednym kraju na og�ln� walk� uprzywilejowanych i uciskanych. Przypomnijcie sobie historyczn� walk� kraj�w nowego socjalistycznego spo�ecze�stwa ze starymi krajami kapitalistycznymi, a zrozumiecie przy czyny narodzenia si� ideologii wojennej, propagandy niezb�dnej wojny, wiecznej i rozprzestrzeniaj�cej si� tak�e w kosmosie. Widz� w tym serce z�a, jadowitego w�a, kt�ry jakby si� nie ukrywa�, zawsze uk�si, dlatego �e nie mo�e si� inaczej zachowa�. Przypomnijcie sobie, jakim niedobrym, ognisto��tym �wiat�em p�on�a gwiazda, kt�r� mijali�my w drodze do celu�

��Serce W�a!�� krzykn�a Tajna.

��Serce W�a! W sercu tw�rczo�ci obro�c�w starego porz�dku, propaguj�cych niezbywalno�� wojny i kapitalizmu, kry�o si� serce jadowitego gada.

��A zatem nasze obawy to r�wnie� pozosta�o�ci w�owego serca, odziedziczonego po przodkach!�� stwierdzi� powa�nie i smutno Kari Ram. � Ja za� jestem najbardziej ze wszystkich nas w�owaty, bo wci�� mam obawy� �ub w�tpliwo�ci, by tak rzec.

��Kari!�� zawo�a�a Tajna karc�co.

Tamten kontynuowa� jednak uparcie:

��Komandor ciekawie opowiada� nam o �miertelnych kryzysach wy�szych cywilizacji. Zna my wszyscy wymar�e planety, na kt�rych zniszczono �ycie dlatego, �e ludzko�� nie zdo�a�a sobie poradzi� z niebezpiecze�stwem wojny atomowej, stworzy� nowego spo�ecze�stwa na naukowych podstawach i na zawsze po�o�y� kres gro�bie samozniszczenia, wyrwa� to serce w�a! Wiemy, �e nasza planeta ledwie unikn�a podobnego losu. Gdyby w Rosji nie powsta�o pierwsze pa�stwo socjalistyczne, zapocz�tkowuj�c wielkie zmiany w �yciu planety, rozkwit� by na niej faszyzm, a wraz z nim niszcz�ce wojny j�drowe! A co, je�li tamci � rzek� m�ody astronawigator, wskazuj�c w stron�, z kt�rej oczekiwano przybycia obcego gwiazdolotu � nie przeszli jeszcze punktu krytycznego?

��To wykluczone. Kari � odpar� spokojnie Mut Ang. � Istnieje pewna analogia mi�dzy tworzeniem wy�szych form �ycia i wy�szych form ustrojowych.

Cz�owiek m�g� si� rozwija� tylko w stabilnych, d�ugotrwa�e sprzyjaj�cych warunkach przyrody. Nie znaczy to, �e zmiany nie nast�powa�y, przeciwnie, by�y stosunkowo silne, ale tylko wobec cz�owieka, a nie ca�ej natury. Katastrofy i nieustanne wstrz�sy nie pozwoli�yby si� rozwin�� istocie my�l�cej. Tak samo wy�sza forma spo�ecze�stwa, kt�re zdo�a�o osi�gn�� kosmos, zbudowa� gwiazdoloty, przenikn�� w bezdenn� otch�a� pr�ni, mog�a dokona� tego wszystkiego tylko w stabilnych warunkach ludzkiego bytowania i oczywi�cie, bez katastrofalnych kapitalistycznych wojen�

Nie, ci co p�dz� nam na spotkanie, przeszli tak�e przez punkt krytyczny, r�wnie� cierpieli i gin�li, dop�ki nie zbudowali prawdziwie m�drego ustroju!

��Wydaje mi si�, �e jest jaka� instynktowna m�dro�� w historii cywilizacji r�nych planet � powiedzia� z p�on�cymi oczyma Tej Eron. � Ludzko�� nie mo�e podbi� kosmosu, dop�ki nie osi�gnie wy�szej formy �ycia, bez wojen, z wysok� odpowiedzialno�ci� ka�dego cz�owieka za wszystkich swoich wsp�braci!

��Wznosz�c si� na wy�szy stopie� spo�ecze�stwa komunistycznego, ludzko�� opanowa�a kosmiczne moce i mog�o si� to dokona� tylko na jednej drodze, innej drogi nie ma!�� zawo�a� Kari. � I nie jest to dane �adnej innej ludzko�ci, je�li tak nazwiemy wy�sz� zorganizowan� form� �ycia istot my�l�cych.

��My i nasze statki jeste�my d�o�mi ziemskiej ludzko�ci wyci�gni�tymi ku gwiazdom � odpowiedzia� powa�nie Mut Ang. � I te d�onie s� czyste! Ale to nie mo�e by� tylko nasz� w�a�ciwo�ci�! Wkr�tce u�ci�niemy tak samo czyst� i siln� d�o�!

M�odzie� nie zdo�a�a si� powstrzyma� i nagrodzi�a konkluzj� dow�dcy triumfalnymi okrzykami, ale nawet starsi, bardziej pow�ci�gliwie objawiaj�cy uczucia, byli wyra�nie wzruszeni przemow� Muta Anga.

Gdzie� przed nimi, wci�� jeszcze potwornie daleko, lecia� im na spotkanie gwiazdolot z obcej planety odleg�ej gwiazdy. Ziemianie po raz pierwszy po miliardach �at rozwoju na w�asnej planecie mieli zetkn�� si� z drugimi� r�wnie� lud�mi. Nic dziwnego, �e astronauci, z trudem opanowywali gor�czkowe podniecenie.

Udanie si� na spoczynek i trwanie w pojedynk� w gor�czce oczekiwania okaza�o si� niemo�liwe. Mut Ang, wyliczywszy czas spotkania gwiazdolot�w, nakaza� Swietowi Simowi wyda� wszystkim �rodki uspokajaj�ce.

��Powinni�my � ucina� twardo protesty � spotka� swoich wsp�braci w najlepszej kondycji ducha i cia�a. Czeka nas jeszcze ogromna praca: zrozumie� tamtych i opowiedzie� jak najlepiej o sobie. Pobra� ich wiedz� i przekaza� w�asn�! � Komendant zmarszczy� brwi. � Nigdy jeszcze tak si� nie obawia�em swojej nieumiej�tno�ci i niekompetencji. � Obawa zmieni�a wyraz spokojnej zwykle twarzy komendant, zaci�ni�te palce zbiela�y.

Astronauci by� mo�e dopiero teraz odczuli, jak� odpowiedzialno�� nak�ada na ka�dego to niebywa�e spotkanie. Bez sprzeciwu przyj�li pigu�ki i rozeszli si�.

Mut Ang pozostawi� tylko na posterunku Karlego, p�niej zawaha� si�, omiataj�c wzrokiem pot�n� sylwetk� Teja Erona i milcz�cym gestem poleci� mu tak�e pozosta� w sterowni. Z westchnieniem zm�czenia komendant wyci�gn�� si� w fotelu, pochyli� g�ow� i zakry� twarz d�o�mi.

Tej i Kari milczeli, obawiaj�c si� przeszkodzi� komendantowi w rozmy�laniach. Gwiazdolot lecia� bardzo wolno, dwie�cie tysi�cy kilometr�w na godzin�, z tak zwan� tangensow� pr�dko�ci�, u�ywan� przy wkraczaniu do Strefy Roche�a jakiegokolwiek cia�a niebieskiego. Roboty kieruj�ce statkiem utrzymywa�y go na �ci�le wytyczonej trasie. Nadchodzi� czas, by zobaczy� promie� lokalizatora obcego statku i to, �e wci�� by� niewidoczny powodowa�o coraz wi�ksz� nerwowo�� Teja Erona.

Mut Ang rozprostowa� si� z weso�ym i zarazem nieco smutnym u�miechem, dobrze znanym ca�ej za�odze.

Tej zas�pi� si�, wpatruj�c w nieprzeniknion� ciemno�� przedniego ekranu. Piosenka nucona przez dow�dc�, wyda�a mu si� niestosowna w tak wa�nym momencie. Kari podchwyci� jednak weso�� przy�piewk�, zerkaj�c z ukosa na ponurego koleg�.

��Spr�buj pomacha� naszym promieniem, Kari � rzek� nagle Mut Ang, przerywaj�c �piew � po dwa stopnie w ka�d� stron� i na krzy�!

Tej zaczerwieni� si� z lekka. Nie wpad� na tak prosty pomys�, a tymczasem karci� dow�dc� w my�lach!

Min�y dwie godziny. Kari wyobra�a� sobie, jak promie� ich lokalizatora tam, w kolosalnej dali, �lizga si� na lewo, na prawo, w g�r� i w d�, przebiegaj�c za ka�dym zamachem setki tysi�cy kilometr�w mrocznej pr�ni. Takie wymachiwanie �chor�giewk� sygnalizacyjn�� przewy�sza�y najbujniejsze fantazje ze starych ziemskich ba�ni o olbrzymach.

Tej Eron zag��bi� si� w obserwowaniu otoczenia.

My�li p�yn�y powoli, nie wyzwalaj�c emocji. Tej przypomnia� sobie, jak po odlocie z Ziemi nie opuszcza�o go uczucie dziwnego wyobcowania.

Zapewne takie uczucie nieobce by�o ludziom pierwotnym, wra�enie kompletnego chaosu, brak jakichkolwiek powi�za� i trosk o jutro. Prawdopodobnie podobne odczucia mieli ludzie podczas wielkich katastrof, jak wojny czy przewroty spo�eczne. Dla Teja to, co min�o i pozosta�o na Ziemi, odesz�o bezpowrotnie na zawsze; niewiadoma przysz�o�� oddzielona zosta�a przepa�ci� setek �at, po kt�rych mog�o ich czeka� tylko wszystko nowe. Dlatego te� nie mogli mie� �adnych plan�w, projekt�w, uczu� ani �ycze� wobec tego, co by�o przed nimi. Chcieli tylko zanie�� tam now� wiedz�, wydobyt� z g��bin kosmosu. Naprz�d, wci�� tylko naprz�d! I nagle sta�o si� co� takiego, co przes�oni�o oczekiwanie nowej ziemi i troski zast�pcy komendanta.

Mut Ang pr�bowa� wyobrazi� sobie �ycie tocz�ce si� na id�cym naprzeciw statku. Wyobra�a� i jego mieszka�c�w podobne do ziemskiego statku i Ziemian z pokrewnymi uczuciami. Przekona� si�, �e �atwiej wyduma� sobie obcych o niewiarygodnych formach �ycia, ni� podporz�dkowa� fantazj� surowym prawom, o kt�rych tak sugestywnie m�wi�a Afra Dewi.

Jeszcze nim uni�s� g�ow�, wyczu� nag�e napi�cie podkomendnych zwi�zane z pojawieniem si� sygna�u na ekranie lokalizatora. Nie zd��y� zobaczy� �wietlistej kropki, bo szybko znikn�a, ledwie mign�wszy na czarnym b�yszcz�cym dysku. Dzwonek sygnalny ledwie brz�kn��. Astronauci poderwali si� i pochylili nad pulpitami, staraj�c si� instynktownie przybli�y� do ekran�w. Migawkowe pojawienie si� b�yszcz�cej kropki mog�o oznacza� wiele rzeczy. Obcy gwiazdolot ruszy� im na spotkanie, a nie ukry� si� w g��bi kosmosu. Statkiem kieruj� nie mniej my�l�ce istoty, kt�re potrafi� wytyczy� kurs powrotny wystarczaj�co szybko i dok�adnie, a w tej chwili szukaj� swoim promieniem �Tellura� na ogromnej przestrzeni.

Dwie niewyobra�alnie male�ki kropki, zatopione w nieobj�tym mroku, szukaj� siebie nawzajem� I w tej chwili dwa wielkie �wiaty, pe�ne energii i wiedzy, stykaj� si� sterowanymi wi�zkami fal �wietlnych. Kari przesun�� promie� g��wnego lokalizatora z podzia�ki 1488 na 375. Jeszcze, jeszcze troch� �wietlista kropka wr�ci�a, znik�a, znowu mign�a na czarnym zwierciadle, odprowadzana zamieraj�cym sygna�em d�wi�kowym.

Mut Ang ustawi� wektory lokalizatora i zacz�� opisywa� spiral� od peryferii do centrum gigantycznego kr�gu, kt�ry zarysowa� si� w rejonie zbli�aj�cego si� gwiazdolotu.

Obcy wykonali analogiczny manewr. Po d�ugich wysi�kach kropka ustabilizowa�a si� w granicach trzeciego kr�gu czarnego lustra. Drga�a jedynie od wibracji obu statk�w. Dzwonek alarmowy d�wi�cza� teraz nieprzerwanie i trzeba go by�o przyciszy�. Bez w�tpienia promie� �Tellura� zosta� tak�e wy�owiony przez obcy statek i oba id� sobie na spotkanie, zbli�aj�c si� z pr�dko�ci� nie mniejsz� ni� czterysta kilometr�w na sekund�.

Tej Eron odczyta� dane komputer�w i ustali�, �e statki dzieli odleg�o�� oko�o trzech milion�w kilometr�w. Do spotkania pozosta�o siedem godzin. W ci�gu godziny mo�na by�o rozpocz�� integralne hamowanie, kt�re op�ni spotkanie jeszcze o par� godzin, je�li obcy gwiazdolot zrobi to samo i je�li b�dzie hamowa� na podobnym poziomie. By� mo�e tamci zatrzymaj� si� szybciej lub znowu trzeba si� b�dzie wzajemnie wymija�, co zn�w utrudni spotkanie, a ponowne oczekiwanie b�dzie prawie nie do zniesienia.

Obcy gwiazdolot nie przysporzy� jednak zb�dnych zmartwie�. Zacz�� hamowa� mocniej ni� �Tellur, a potem, ustaliwszy tempo spowalniania ziemskiego sta tku, dostosowa� si� do niego. Statki coraz bardziej zbli�a�y si� do siebie. Za�oga �Tellura znowu zebra�a si� w sterowni. Astronauci �ledzili, jak na czarnym zwierciadle lokalizatora �wietlisty punkt zamienia si� w plamk�.

To promie� �Tellura�, odbijaj�c si� od obcego gwiazdolotu, wr�ci� do swego statku. Plamka zacz�a przypomina� miniaturowy cylinder opasany grubym wa�kiem, kt�rego forma w najmniejszym stopniu nie przypomina�a ziemskiego statku. Jeszcze bli�ej i na ko�cach cylindra pojawi�y si� kopulaste zgrubienia.

Ja�niej�ce kontury zarysowa�y si� ostrzej i rozmywa�y, p�ki nie dotkn�y granic czarnego kr�gu.

��Uwaga, wszyscy! Na miejsca! Ko�cowe hamowanie przy o�miu �g�!

Fotele hydrauliczne mocno wbi�y si� w swoje podstawy, ludziom czerwienia�o i ciemnia�o w oczach, a ich twarze pokry�y si� lepkim potem. �Tellur� zatrzyma� si� i zawis� w pustce, kt�ra nie mia�a g�ry ani do�u, stron ani dna, w lodowatej ciemno�ci kosmicznej, sto dwa parseki od rodzimej gwiazdy, z�otego S�o�ca.

Ledwie doszed�szy do siebie po hamowaniu, astronauci w��czyli ekrany obserwacyjne i gigantyczny reflektor, niczego jednak nie zobaczyli opr�cz jaskrawo �wiec�cej mg�y z przodu i po lewej stronie dziobu statku. Reflektor zgas�, a wtedy silne niebieskie �wiat�o uderzy�o w oczy wszystkich patrz�cych na ekran, nie daj�c im mo�liwo�ci ujrzenia czegokolwiek.

��W��czy� sie� polaryzatora na trzydzie�ci pi�� stopni i filtr �wietlny!�� poleci� Mut Ang.

��Na d�ugo�� fali sze��set dwie�cie?�� upewni� si� Tej Eron.

��Pewnie taka b�dzie najlepsza!

Polaryzator wygasi� b��kitn� po�wiat�. Pot�ny pomara�czowy s�up �wiat�a przebi� g�st� ciemno��, zawr�ci�, zahaczaj�c o skraj jakiego� uzbrojenia i w ko�cu o�wietli� w ca�o�ci obcy gwiazdolot.

Statek z dalekich gwiazd znajdowa� si� od nich niespe�na par� kilometr�w. Takie przybli�enie dobrze �wiadczy�o o pracy zar�wno ziemskich jak i obcych astronawigator�w. Z tej odleg�o�ci trudno by�o dok�adnie oceni� rozmiary gwiazdolotu. Nagle na czubku obcego statku wystrzeli� pomara�czowy promie� o zbie�nej d�ugo�ci fal, jak� pos�u�y� si� �Tellur�. Widocznie kosmici pos�ugiwali si� sygnalizacj� �wietln� podobnie jak Ziemianie, doskonale widoczn� w kosmicznej pr�ni. Promie� zab�ysn��, znik�, pojawi� si� ponownie i pozosta� w po�o�eniu pionowym, wznosz�c si� ku nieznanym gwiazdom na skraju Drogi Mlecznej.

Mut Ang przetar� d�oni� czo�o, co zawsze robi� w momencie napi�cia my�li.

��To zapewne sygna� � zasugerowa� ostro�nie Tej Eron.

��Bez w�tpienia. Mo�na zrozumie� go nast�puj�co: nieruchomy s�up �wiat�a oznacza �Zosta�cie na miejscu, podejdziemy do was�. Spr�bujemy odpowiedzie�.

Ziemski gwiazdolot zgasi� sw�j projektor, prze��czy� filtr na czterysta trzydzie�ci i powi�d� niebieskim promieniem w stron� w�asnej rufy. S�up �wiat�a na obcym statku momentalnie znikn��.

Astronauci czekali wstrzymuj�c oddech. Obcy statek najbardziej przypomina� szpulk�; dwa sto�ki stykaj�ce si� czubkami. Obudow� jednego ze sto�k�w, najwidoczniej przedniego, przykryto kopu��, na tylnym za� znajdowa� si� szeroki, przestrzenny lejek. �rodek statku otoczony by� grubym, s�abo �wiec�cym pier�cieniem o nieregularnym kszta�cie. Przez ten pier�cie� prze�witywa�y kontury cylindra, ��cz�cego oba wierzcho� ki. Nagle pier�cie� zg�stnia�, zrobi� si� nieprzejrzysty i zawirowa� wok� centrum gwiazdolotu niczym ko�o turbiny. Statek kosmit�w zacz�� rosn�� na ekranach obserwacyjnych, wype�niaj�c w par� sekund ca�e pole widoczno�ci. Ziemianie zrozumieli, �e maj� przed sob� statek co najmniej trzykro� wi�kszy od �Tellura.

��Afra, Jas i Kari, za mn� do �luzy wyj�ciowej! Tej, zostaniesz na miejscu. W��czy� planetarny reflektor!

Zapali� o�wietlenie l�dowiska na lewej burcie!�� wydawa� rozkazy komendant.

Wezwani astronauci za�o�yli w gor�czkowym po�piechu lekkie skafandry, u�ywane do eksploracji planet i wyj�cia ze statku w kosmiczn� pr�ni� w bezpiecznej odleg�o�ci od �mierciono�nego promieniowania gwiazd.

Mut Ang zlustrowa� wszystkich dok�adnie, sprawdzi� dzia�anie w�asnego skafandra i w��czy� pompy, kt�re b�yskawicznie wyssa�y powietrze ze �luzy. Kiedy wska�nik rozrzedzenia dotar� do zielonej podzia�ki, komandor nacisn�� kolejno trzy d�wignie. Bezd�wi�cznie, jak wszystko, co za chodzi�o w kosmosie, rozsun�y si� na boki p�yty ochronne, izoluj�ce warstw� powietrzn� pomieszczenia. Odskoczy� okr�g�y daszek luku wyj�ciowego, a r�wnocze�nie gigantyczne podno�niki unios�y w g�r� pod�og� �luzy. Czworo astronaut�w znalaz�o si� na wysoko�ci czterech metr�w nad przedni� cz�ci� �Tellura�, na okr�g�ej, ogrodzonej platformie, tak zwanej �platformie zewn�trznej obserwacji�.

Obcy gwiazdolot w pa�mie b��kitnych �wiate�ek okaza� si� ca�kowicie bia�y. Nie posiada� metalicznej, lustrzanej okrywy, odbijaj�cej wszelkie kosmiczne promienie, jak �Tellur�, lecz matow�, pora�aj�c� biel� g�rskiego �niegu. Tylko centralny pier�cie� emanowa� wci�� s�abym niebieskim �wiat�em.

Gigantyczny kad�ub statku wyra�nie zbli�y� si� do �Tellura�. W warunkach kosmicznej niewa�ko�ci oba statki ci��y�y ku sobie nawzajem, co potwierdza�o, �e tamten pochodz�cy z innego �wiata nie by� zbudowany z antymaterii. �Tellur� wysun�� z lewej burty pot�ne cumy, przypominaj�ce ogromne lunety teleskopowe.

Ko�c�wki podp�r cumowniczych zaopatrzone by�y w wa�ki ze spr�ystej masy plastycznej, z warstw� ochronn� na wypadek, gdyby co�, o co trzeba by�oby si� otrze� w kosmosie, okaza�o si� by� antymateri�. Kopulasty dzi�b obcego gwiazdolotu przeci�a czarna pr�ga, przypominaj�ca usta rozchylaj�ce si� w u�miechu. Wy�oni� si� z niej taras g�sto ogrodzony cienkimi pr�tami. W czarnej zapadni poruszy�o si� co� bia�ego. Trzej towarzysz�cy Afrze m�czy�ni us�yszeli, jak z jej ust wydoby� si� j�k rozczarowania. Pi�� trupio bladych, niezmiernie szerokich postaci pojawi�o si� na wysuni�tej platformie gwiazdolotu. Dor�wnuj�c wzrostem Ziemianom, byli znacznie obszerniejsi, a ich plecy je�y�y si� grzebieniowatymi wypustkami. Zamiast przezroczystych ziemskich he�m�w na grubych karkach kosmit�w znajdowa�o si� co� w rodzaju zwapnia�ej muszli, zwr�conej wypuk�o�ci� do ty�u. Z przodu rozchodzi�y si� wachlarzowato stercz�ce kolce, tworz�c daszek, pod kt�rym ledwie po�yskiwa�o czarne szk�o.

Pierwsza z pojawiaj�cych si� bia�ych postaci wykona�a energiczny gest, dzi�ki kt�remu sta�o si� oczywiste, �e obcy maj� dwie r�ce i dwie nogi. Bia�y statek zwr�ci� si� dziobem w stron� burty ziemskiego gwiazdolotu i wysun�� ponad dwudziestometrow� harmonijk� z kawa�k�w czerwonego metalu.

Delikatne spr�yste szturchni�cie i oba statki zetkn�y si�, lecz na ko�c�wkach rdzeniowych nie pojawi�a si� o�lepiaj�ca b�yskawica rozpadu atomowego, zabezpieczonego pot�nym polem magnetycznym; struktura materii by�a taka sama.

Stoj�cy na platformie obserwacyjnej �Tellura us�yszeli w s�uchawkach cichy chichot komendanta i spojrzeli po sobie z niedowierzaniem.

��Mam zamiar was pocieszy�, a zw�aszcza Afr� � oznajmi� Mut Ang. � Wyobra�cie sobie nas z ich punktu widzenia! P�cherzykowate kuk�y z przegubowymi ko�czynami i wielkimi, okr�g�ymi g�owami� w trzech czwartych pustymi!

Afra za�mia�a si� d�wi�cznie.

��Najwa�niejsze, co kryje si� wewn�trz skafandr�w, bo zewn�trzne pozory myl�!

��R�k i n�g maj� tyle, co my � zauwa�y� Kari.

W tym momencie z bia�ego statku wysun�� si� i rozwin�� wok� metalowego szkieletu pusty r�kaw, dotykaj�cy obrze�em �Tellura�. Pierwsza posta� na platformie, w kt�rej Mut Ang wyczuwa� r�wnego mu rang� dow�dc�, zacz�a wykonywa� dosy� czytelne gesty, przybli�aj�c ku sobie r�ce uprzednio wyci�gni�te ku �Tellurowi�. Ludzie nie kazali im d�ugo czeka� i wysun�li z dolnej cz�ci korpusu statku ��cz�c� rur� korytarzow�, u�ywan� do przej�cia mi�dzy statkami w pr�ni. Okr�g�a galeria �Tellura� by�a ustawiona wobec bia�ego gwiazdolotu w pozycji wertykalno-eliptycznej. Ziemscy technicy przygotowali pr�dko przechodni pomost z mi�kkiego drewna. W mrozie kosmicznym drewno szybko zmieni�o sw� struktur� molekularn� i sta�o si� twardsze ni� sta�. Tymczasem na mostku obcego statku pojawi� si� sze�cian z czerwonego metalu, z czarn� przedni� �ciank�, ekranem.

Dwie bia�e postacie pochyli�y si� nad nim, potem wyprostowa�y i cofn�y si�. Przed oczami Ziemian pojawi�a si� na ekranie podobizna ludzkiej sylwetki, kt�rej korpus podnosi� si� i opada� rytmicznie. Niewielkie bia�e strza�ki zag��bia�y si� wewn�trz postaci, a potem wylatywa�y na zewn�trz.

��Genialnie proste: oddychanie!�� zawo�a�a Afra.

��Pokazuj� nam, jak oddycha� w ich atmosferze, ale jak konkretnie?

Jakby w odpowiedzi na jej pytanie, model oddychania znik� z ekranu i pojawi� si� nowy. Czarny punkt w szarawym, kanciastym ob�oczku, bez w�tpienia j�dro atomu, otoczone cienkimi orbitami �wiec�cych kropek, elektron�w. Mut Ang poczu� jak �ciska go co� w gardle, nie by� w stanie wym�wi� ani s�owa.

Na ekranie by�y ju� cztery modele: dwa w �rodku, jeden nad drugim, powi�zane grub� bia�� lini�, i dwa boczne, po��czone czarnymi strza�kami.

Ziemianie z bij�cymi sercami �ledzili elektrony.

Ni�szy, najwidoczniej podstawowy element oceanu, elektron kr���cy wok� j�dra to by� wod�r. Wy�szy, g��wny warunek istnienia atmosfery i oddychania, dziewi�� elektron�w wok� j�dra: fluor.

��Och!�� krzykn�a z�owr�bnie Afra. � Fluor!..

��Zwr�� uwag� � podj�� komendant � �e po lewej stronie u g�ry jest sze�� elektron�w w�g�a, a po prawej siedem azotu. I wszystko jasne. Przeka�, by przygotowali analogiczn� tablic� naszej atmosfery i naszego metabolizmu. B�dzie zasadniczo podobna, tylko zamiast centralnego g�rnego fluoru mamy osiem elektron�w tlenu. Jaka szkoda, jaka wielka szkoda!

Gdy Ziemianie pokazali swoj� tablic�, astronauci zauwa�yli, jak zachwia�a si� g��wna posta� na mostku i unios�a ku swej muszli d�o� gestem zrozumia�ym dla Ziemian. Jak wida� dow�dc� obcego gwiazdolotu miota�y takie same uczucia, tylko znacznie silniejsze.

Ta sama posta� przechyli�a si� przez ogrodzenie mostku i zrobi�a szeroki wymach r�k�, jakby chcia�a przewierci� pr�ni�. Kolczaste wypustki muszli g�owowej naje�y�y si� gro�nie w stron� �Tellura�, znajduj�cego si� par� metr�w poni�ej bia�ego statku. Potem dow�dca obcych uni�s� obie d�onie i przesun�� nimi na pewnej odleg�o�ci, jakby pokazywa� dwie r�wnoleg�e p�aszczyzny.

Mut Ang powt�rzy� gest tamtego. Wtedy dow�dca obcego gwiazdolotu uni�s� d�o� ruchem milcz�cego pozdrowienia, odwr�ci� si� i znikn�� w czarnej zapadni. Pozostali poszli za nim.

��My te� chod�my � powiedzia� Mut Ang, wciskaj�c d�wigni� opuszczaj�c�.

Afra nawet nie zd��y�a spojrze� na wspania�e migotanie gwiazd w czarnej kosmicznej pr�ni, kt�re zawsze wywo�ywa�o u niej tw�rczy entuzjazm.

Luk zamkn�� si�, zapali�o si� o�wietlenie pomieszczenia i da� si� s�ysze� syk pomp, oznaka, �e powietrze osi�gn�o ziemsk� g�sto��. Astronauci zacz�li zdejmowa� skafandry.

��B�dziemy prowadzi� rozmowy, a potem po��czymy korytarze?�� zapyta� Jas Tin komendanta, ledwie zdj�� he�m.

��Tak. To w�a�nie chcia� nam powiedzie� dow�dca ich gwiazdolotu. Co za pech: na ich planecie gazem �ycia jest fluor, kt�ry dla nas jest �miertelnie toksyczny! Dla nich tlen jest tak samo zab�jczy. Nasze liczne materia�y, farby i metale, trwa�e w atmosferze tlenowej, mog� ulec zniszczeniu w kontakcie z ich oddechem. Zamiast wody wyst�puje u nich ciek�y fluorowy wod�r, ten sam beztlenowy kwas, kt�ry u nas prze�era szk�o i rozpuszcza niemal wszystkie minera�y, w kt�rych sk�ad wchodzi krzem, �atwo rozpuszczalny w kwasie fluorowodorowym. Dlatego b�dziemy musieli ustawi� przezroczyst� barier�, nieprzepuszczaj�c� tlenu, oni za� barier� z innego tworzywa, zatrzymuj�c� fluor. Chod�cie, trzeba si� pospieszy�. Om�wimy wszystko podczas budowania przegrody!

Matowoniebieska pod�oga komory t�umi�cej, oddzielaj�cej cz�� mieszkaln� od maszyn �Tellura�, zamieni�a si� w laboratorium chemiczne. Gruba p�yta kryszta�owo przejrzystej masy plastycznej zosta�a odlana z przygotowanych jeszcze na Ziemi materia��w i obecnie utwardza�a si�, okryta podgrzewaj�cymi derkami. Nieoczekiwana przeszkoda uniemo�liwi�a bezpo�rednie spotkanie ludzi z kosmitami.

Bia�y statek nie przejawia� jakichkolwiek oznak �ycia, chocia� obserwatorzy bezustannie �ledzili go na ekranach.

W bibliotece �Tellura� wrza�a praca. Wszyscy cz�onkowie za�ogi kopiowali stereo-filmy i zapisy fotomagnetyczne o Ziemi, a tak�e reprodukcje najlepszych dzie� sztuki. Przygotowywano pospiesznie diagramy i rysunki techniczne funkcji matematycznych, schematy siatek krystalicznych substancji, wyst�puj�cych najcz�ciej na ziemskiej powierzchni, na innych planetach i S�o�cu. Regulowali najwi�kszy stereo-ekran, umieszczaj�c w barierze odpornej na fluor wysokiej jako�ci g�o�nik dobrze przekazuj�cy ludzki g�os.

Podczas kr�tkich przerw na jedzenie i odpoczynek astronauci badali niezwyk�y sk�ad atmosfery ojczyzny napotkanych podr�nik�w kosmicznych.

Obieg substancji zapewniaj�cych gwiezdne promieniowanie i umo�liwiaj�cy istnienie �ycia oraz daj�cy energi� do walki z rozproszeniem tej�e, entropi�, oczywi�cie powinien by� tak�e u nich odpowiada� og�lnemu schematowi ziemskich przemian. Swobodny gaz aktywny, tlen, fluor czy jaki� inny, m�g� gromadzi� si� w atmosferze tylko w rezultacie �yciodajnej produkcji ro�linnej. �yj�ce istoty przetwarza�y tlen lub w tym przypadku fluor, wi���c go z w�glem, podstawowym elementem, z kt�rego zbudowane by�y ich cia�a.

Na obcej planecie powinien by� fluorowodorowy ocean. Rozszczepiaj�c z pomoc� energii promieniowania swej gwiazdy fluorowod�r, jak u nas wod� (tlenek wodoru), ro�liny innej planety gromadzi�y w�giel, wydzielaj�c fluor, kt�rym w syntezie z azotem oddychali ludzie i zwierz�ta, czerpi�c energi� ze spalania w�glowodan�w we fluorze. Ludzie i zwierz�ta powinni zatem wydycha� fluorek w�gla i fluorowod�r.

Taki metabolizm daje p�tora raza wi�ksz� energi�, ni� ziemska oparta na tlenie. Nic dziwnego, �e pos�u�y� do rozwoju wy�szego �ycia my�l�cego. Dialektycznie jednak, wi�ksza aktywno�� fluoru w por�wnaniu z tlenem wymaga tak�e znacznie silniejszej gwiezdnej radiacji. Aby energia promieni by�a w stanie rozszczepi� moleku�y fluorowodoru w fotosyntezie ro�linnej, potrzebne s� nie promienie ��tozielone, jak dla wody, lecz o mocniejszych kwantach, niebieskie �ub fioletowe. By�o oczywiste, �e obce s�o�ce jest niebiesk� gwiazd� o wysokiej temperaturze.

��Sprzeczno��! � wtr�ci� si� do rozmowy Tej Eron, wracaj�cy z warsztatu. � Fluorowod�r �atwo zamienia si� w gaz.

��Tak, w temperaturze plus dwudziestu stopni � odpowiedzia� Kari, zagl�daj�c do podr�cznika.

��A zamarza?

��Przy minus osiemdziesi�ciu.

��Tak wi�c ich planeta powinna by� zimna! Nie mo�e wsp�istnie� z niebiesk� gor�c� gwiazd�.

��Dlaczego?�� sprzeciwi� si� Jas Tin. � Mo�e by� bardzo oddalona od swojej gwiazdy. Oceany mog� znajdowa� si� w wymar�ych lub polarnych rejonach planety. Albo�

��Na pewno mo�e by� jeszcze du�o takich �albo� � stwierdzi� Mut Ang. � Jak by nie by�o, mamy przed oczami gwiazdolot z fluorowej planety, a my wkr�tce poznamy szczeg�owo ich �ycie. Najwa�niejsze jest teraz zrozumie� co� innego: fluor bardzo rzadko wyst�puje we Wszech�wiecie. Cho� ostatnie badania przesun�y go z czterdziestego miejsca, wed�ug cz�sto�ci wyst�powania, na osiemnaste, nasz tlen zajmuje w kosmosie trzecie miejsce wed�ug liczby atom�w zaraz po wodorze i helu, a za nim nast�puj� azot i w�giel.

Wed�ug najnowszych oblicze� tlenu jest dwie�cie tysi�cy razy wi�cej ni� fluoru. Mo�e to oznacza� tylko jedno: planet bogatych we fluor jest wyj�tkowo ma�o w kosmosie, a planet z fluorow� atmosfer�, takich, na kt�rych zaistnia�a odpowiednia ro�linno��, wydzielaj�ca fluor do atmosfery, jest znikoma ilo��, stanowi�c wyj�tek od regu�y.

��Zrozumia�am teraz gest rozpaczy komendanta ich gwiazdolotu � powiedzia�a w zamy�leniu Afra Dewi.

��Szukaj� podobnych sobie i mocno si� rozczarowali.

��Skoro tak mocno, to znaczy, �e szukaj� od dawna i ponadto spotykali ju� �ycie my�l�ce�

��Kt�re by�o typowe w naszym rozumieniu, czyli tlenowe � podchwyci�a Afra.

��Mog� istnie� te� inne rodzaje atmosfery � zaoponowa� Tej Eron � na przyk�ad chlorowa lub siarkowa albo siarkowodorowa.

��Nie s� sprzyjaj�ce dla wy�szych form �ycia!�� zripostowa�a triumfalnie Afra. � Wszystkie daj� trzy, nawet dziesi�� razy mniejsz� energi� metaboliczn� ni� tlen, nasz ziemski �ywicieli � Opr�cz siarkowej � mrukn�� Jas Tin � kt�ra ma energi� identyczn� z tlenow�.

��Masz na my�li atmosfer� z siarkowego anhydrytu i siarkowy ocean?�� zapyta� Mut Ang.

In�ynier potwierdzi� skinieniem g�owy.

��Ale w tym przypadku siarka rozk�ada nie tlen, lecz nasz ziemski wod�r � rzek�a nachmurzona Afra.

��To jest najbardziej powszechny sk�adnik kosmosu? W�tpi� by siarka, rzadko wyst�puj�ca we Wszech�wiecie, mog�a by� cz�stym zamiennikiem wodoru. To oczywiste, �e taka atmosfera wyst�puje jeszcze rzadziej ni� fluorowa.

��Tylko na bardzo ciep�ych planetach � odpar� Tej, wertuj�c podr�cznik � ocean siarkowy b�dzie ciek�y dopiero powy�ej stu a� do czterystu stopni.

��Wydaje mi si�, �e Afra ma racj�! � wtr�ci� dow�dca.

��Wszystkie te przypuszczalne atmosfery mog� wyst�powa� bardzo rzadko w por�wnaniu z nasz� standardow�, sk�adaj�c� si� z element�w najcz�stszych w kosmosie. To nie jest przypadkowe!

��Nic nie jest przypadkowe � potwierdzi� Jas Tin.

��Niema�o jednak przypadk�w w bezgranicznym kosmosie. We�my nasz� �standardow�� Ziemi�. �ar�wno na niej, jak i na s�siednich: Ksi�ycu, Marsie, Wenus, nie brak r�nych anomalii, rzadkich we Wszech�wiecie.

��A jednak mo�na znale�� powt�rzenia takich przypadk�w w niesko�czono�ci po dziesi�tkach lat, stuleciach, mo�e tysi�cleciach � rzek� ponuro Mut Ang. � Je�li d�ugo szukaj�, rozumiem ich!

��Jak to dobrze, �e nasza atmosfera sk�ada si� z samych typowych element�w Wszech�wiata i czeka nas spotkanie z mn�stwem podobnych planet!�� powiedzia�a Afra.

��A za pierwszym razem spotkali�my kompletnie niepodobn� � odezwa� si� Tej.

Afra prychn�a i mia�a si� ju� sprzeciwi�, gdy zjawi� si� chemik pok�adowy i zameldowa�, �e tarcza ochronna jest gotowa.

��Ale mo�emy wej�� na pok�ad ich gwiazdolotu po prostu w skafandrach kosmicznych?�� upewni� si� Jas Tin.

��Tak samo, jak oni na nasz. Zapewne czekaj� nas liczne wizyty, lecz zaczniemy znajomo�� od pokazu � oznajmi� komandor.

Astronauci umocowali tarcz� na ko�cu r�kawa przej�ciowego, a bia�e postacie kosmit�w wykona�y analogiczn� prac� w swoim korytarzu. Potem Ziemianie i obcy spotkali si� w pr�ni, pomagaj�c sobie nawzajem umocni� podpory i pomost przechodni. Pog�adzenie r�kawa skafandra albo ramienia by�o przyjaznym gestem jednako zrozumia�ym dla obu stron.

Pochylaj�c podobne do rog�w wypustki g�owowych muszli, obcy pr�bowali obejrze� twarze Ziemian przez przydymione szk�a he�m�w. Je�li jednak g�owy ludzi by�y stosunkowo dobrze widoczne, to lekko wypuk�e przy�bice tamtych, ukryte pod kolcami �muszli�, by�y kompletnie nieprzeniknione dla wzroku ludzkiego. Tylko nieomylna cz�owiecza intuicja podpowiada�a, �e z tej ciemno�ci spogl�daj� uwa�ne oczy, wyt�one, ale �yczliwe.

Na zaproszenie do wej�cia na pok�ad �Tellura� bia�e postacie odpowiedzia�y odmownymi gestami odpychania. Jeden musn�� sw�j skafander, a potem szybko rozrzuci� r�ce, jakby na znak rozpadu.

��Boj� si� o swoje skafandry w atmosferze tlenowej � domy�li� si� Tej.

��Chc� zacz��, tak jak my, od spotka� w korytarzu � Stwierdzi� dow�dca.

Dwa gwiazdoloty, �nie�nobia�y i metalicznie lustrzany, sta�y si� jedn� ca�o�ci�, wisz�c� nieruchomo w kosmicznej niesko�czono�ci. �Tellur� w��czy� silne ogrzewacze i jego za�oga mog�a wej�� do rurowatego korytarza w zwyk�ych roboczych strojach, obcis�ych niebieskich kombinezonach z imitacji we�ny.

Po przeciwnej stronie galerii pali�o si� niebieskie �wiat�o, przypominaj�ce �wiecenie ziemskich g�rskich szczyt�w. Na granicy dw�ch odmiennie o�wietlonych pomieszcze� przezroczyste przegrody wydawa�y si� akwamarynowe, jak zamarzni�ta morska woda.

Zupe�n� cisz� narusza�y tylko przyspieszone oddechy przej�tych Ziemian. Tej Eron musn�� �okciem rami� Afry i poczu�, �e m�oda kobieta ca�a dr�y. Zast�pca dow�dcy przygarn�� mocno do siebie biolo�k� i Afra podzi�kowa�a mu spojrzeniem.

W g��bi korytarza pojawi�a si� grupa o�miu obcych� Czy rzeczywi�cie obcych? Ludzie nie mogli uwierzy� w�asnym oczom. W g��bi duszy ka�dy oczekiwa� czego� niezwyk�ego, nigdy niewidzianego. Ca�kowite podobie�stwo do Ziemian graniczy�o z cudem.

Takie by�o tylko pierwsze wra�enie. Im dok�adniej Ziemianie si� przypatrywali, tym wi�cej dostrzegali r�nic w tym, czego nie przes�ania�a ciemna odzie�, po��czenie kr�tkich obszernych kurtek z d�ugimi szarawarami, przypominaj�ce starodawne ziemskie stroje.

Gdy zgas�o niebieskawe �wiat�o, w��czy�o si� ziemskie o�wietlenie. Przezroczyste �cianki utraci�y sw� zielonkaw� barw� i sta�y si� jasne, prawie niewidzialne. Za t� ledwie widoczn� �cian� stali ludzie.

Trudno by�o uwierzy�, �e oddychaj� powietrzem zab�jczym dla Ziemian i k�pi� si� w morzach ciek�ego kwasu! Proporcjonalna budowa cia� i wzrost odpowiada�y przeci�tnym rozmiarom Ziemian. Sk�ra mia�a dziwny, �elaznoszary odcie� z wewn�trznym krwawoczerwonym odblaskiem, jaki miewaj� wypolerowane czerwone hematyty. Szara barwa tego minera�u by�a typowa dla mieszka�c�w fluorowej planety.

Okr�g�e g�owy poro�ni�te by�y g�stymi, granatowoczarnymi w�osami� Najdziwniejsze by�y jednak ich oczy. Niewiarygodnie du�e i wyd�u�one, mocno sko�ne, rozci�ga�y si� na ca�� szeroko�� twarzy, unosz�c si� zewn�trznymi k�cikami ku skroniom, powy�ej poziomu oczu Ziemian. Turkusowe bia�ka wydawa�y si� nieproporcjonalnie d�ugie w stosunku do czarnych �renic i t�cz�wek.

Odpowiadaj�ce rozmiarami i po�o�eniu oczu proste i wyraziste, bardzo czarne brwi styka�y si� z w�osami wysoko na skroniach i prawie styka�y si� u w�skiej nasady nosa pod do�� szerokim k�tem. W�osy nad czo�em opada�y od �rodka g�owy ku skroniom podobnie prostymi liniami, symetrycznie do brwi. Czo�o mia�o dzi�ki temu kszta�t rozci�gni�tego poziomego rombu. Nos by� dosy� kr�tki i niezbyt wydatny, wyposa�ony w dolne nozdrza podobne do ludzkich. W�skie usta o fioletowych wargach ods�ania�y r�wne rz�dy z�b�w o podobnej barwie jak bia�ka oczu. G�rna po�owa twarzy wydawa�a si� bardzo szeroka. Poni�ej oczu oblicze zw�a�o si� coraz bardziej a� do ostrego podbr�dka. Budowa uszu pozosta�a nierozpoznana, gdy� skronie i ciemi� przykryte by�y u wszystkich obcych z�ocistymi przepaskami.

Grupa obcych sk�ada�a si� z kobiet i m�czyzn.

Kobiety mo�na by�o rozpozna� po smuk�ej szych szyjach, bardziej kr�g�ych policzkach i znacznie g�stszej masie kr�tko ostrzy�onych w�os�w. M�czy�ni byli znacznie wy�si, pot�niej zbudowani i mieli szersze szcz�ki. Og�lnie r�nice cech cielesnych odpowiada�y ziemskim.

Afra mia�a wra�enie, �e d�onie kosmit�w maj� tylko po cztery palce. Odpowiadaj�c z grubsza ziemskim proporcjom pa�ce mieszka�c�w fluorowej planety jakby nie posiada�y staw�w, zgina�y si� p�ynnie, nie ukazuj�c wygi�tych k�ykci.

N�g nie mo�na by�o dojrze�, a stopy ton�y w mi�kkiej wyk�adzinie pod�ogi. Ubrania w �wietle odpowiednim dla ziemskich oczu okaza�y si� ciemnoczerwone, barwy prawie ceglanej.

Im d�u�ej przygl�dali si� astronauci, tym mniej wydawa� im si� dziwny wygl�d przybysz�w z fluorowej planety. Co wi�cej, ziemskim ludziom stawa�a si� klarowna swoista, egzotyczna uroda obcych. Jej g��wn� cech� by�y ogromne oczy, spogl�daj�ce ze skupieniem, ale i �yczliwo�ci�, promieniej�ce ciep�em m�dro�ci i przyja�ni.

��Co za oczy!�� nie wytrzyma�a Afra. � Z takimi �atwiej by� lud�mi, cho� i nasze s� wspania�e!

��Dlaczego?�� szepn�� Tej.

��Im wi�ksze oczy, tym wi�ksza liczba element�w siatk�wki, tym dok�adniej mog� przyswoi� detale otaczaj�cego je �wiata.

Tej kiwn�� g�ow� na znak zrozumienia.

Jeden z obcych wyst�pi� naprz�d i zrobi� zapraszaj�cy gest. W tej chwili zgas�o ziemskie o�wietlenie po tej stronie.

��Och!�� krzykn�� zmartwiony Mut Ang. � Tego nie przewidzia�em!

��Ja to zrobi�em � odpar� spokojnie Kari. � Wy��czy�em zwyk�e o�wietlenie i zapali�em dwie silne lampy z filtrami czterysta trzydzie�ci.

��Wygl�damy jak umarlaki � stwierdzi�a z przykro�ci� Tajna. � Ludzie marnie si� prezentuj� w takim �wietle! Patrzcie, wszyscy stali�my si� zieloni, jakby pokryci szlamem.

��Pr�ne wasze obawy � stwierdzi� Mut Ang.�� Ich spektrum najg��bszej widzialno�ci si�ga daleko w aspekt fioletowy, mo�e nawet ultrafiolet. To pozwala dostrzec znacznie wi�cej szczeg��w ciep�oty i odcieni, ni� my jeste�my zdolni postrzega�, cho� nie mog� zrozumie�, w jaki spos�b.

��By� mo�e wydamy si� im bardziej ��tawi, ni� jeste�my � zasugerowa� z namys�em Tej.

��To znacznie lepsza barwa, ni� trupia sino��. Rozejrzyjcie si� wok�! � gor�czkowa�a si� Tajna.

Ziemianie zrobili kilka zdj�� i wsun�li w ma�� �luz� wysoko czu�y odbiornik, pracuj�cy na kryszta�ach osmo. Kosmici przej�li sprz�t i ustawili na tr�jnogu.