Prononco
Alfabeto
La LdP:a alfabeto baziĝas sur la latina.
A
B
Ch
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
R
S
T
U
V
W
X
Y
Z
a
b
ch
d
e
f
g
h
i
j
k
l
m
n
o
p
r
s
t
u
v
w
x
y
z
Ne estas litero �q�, kaj �c� estas uzata nur en kombinaĵo �ch�.
Lakonsonantoj
b
kiel �b� en �barbo�
ch
kiel �ĉ� en �ĉu�
d
kiel �d� en �da�
f
kiel �f� en �fabo�
g
kiel �g� en �gambo�
h
kiel �ĥ� en � ĥano�
j
kiel �ĝ� en �ĝermo�
k
kiel �k� en �kapo�, iomete aspirita
l
kiel �l� en �la�
m
kiel �m� en �mamo�
n
kiel �n� en �nano�
p
kiel �p� en �paro�, iomete aspirita
r
kiel Esperanta a� angla �r�
s
kiel �s� en �sama�. En la pozicio inter vokaloj ĝi povas iom voĉiĝi
sh
kiel �ŝ� en �ŝipo�
t
kiel �t� en �ta�ro�, iomete aspirita
v, w
kiel ��� en ��esto�. Oni skribas �V� precipe en latinoriginaj vortoj kiel �vidi� a� �inventi�, por ilia rekonebleco
z
kiel �dz� en �dzeta�
La kombinaĵo �ng�
La litero �x� signas la literkombino �ks�. En la pozicio inter vokaloj oni prefere prononcu ĝin voĉite, kiel la literkombino �gs�. En la pozicio anta� konsonanto la litero �s� povas prononciĝi kiel [s]: expliki [espliki].
Oni ne uzas duoblaj konsonantoj.
Lavokaloj
a
kiel �a� en �abato�
e
kiel �e� en �ebena�
i
kiel �i� en �inico�
o
kiel �o� en �ovo�
u
kiel �u� en �unu�
Lalitero �y�.
La literoj �i� kaj �y� signas la saman sonon [i]. Uzo de �y� precipe indikas, ke tiu sono ne estas akcentita: pyu [pi�]. Krome, �y� ĉe la fino de vorto indikas, ke la vorto ne estas verbo: krai
La akcento
La ĉefa regulo estas: lavokaloanta�lastakonsonantoakcentiĝas.
Ekzemploj: m�ta
En vortoj de la formo (C)CVV kiel h�o
En la kombino "au" "a" akcentiĝas:
�usen
En la kombinoj "ai" kaj "ei" � "i" ne akcentiĝas:
m�ini
Estas 4 konsonantaj finaĵoj kiuj neniam akcentiĝas: �en, �us, �um, �er.
Ekzemploj: �nen
La adjektivaj kaj substantivaj finaĵoj -ik-, -ul- ne akcentiĝas:
gram�tika, pedag�gika, p�blika, �frika, Am�rika, pol�tike, l�gike, �nike, psikol�gike; st�mula, �ngula. Tio ne koncernas kunmetitajn vortojn kun �fula kiel handaf�la
Nenorma akcento signiĝas per duobla vokallitero: kwantitaa
Laakcentokajvortfarado.
Pluralfinaĵoj �(e)s, adverba sufikso �em kaj substantiva sufikso �ingne ŝanĝas la akcenton : su�las
Kunmetitaj vortoj akcentiĝas la� signifo: ausl�ndaj�n
Ĉiujsufiksojkomenciĝantajenkonsonantoestas fakte unu- a� dusilabaj semantikaj partikloj, do vortoj, faritaj per ili, akcentiĝas kiel la kunmetitaj: p�rtiayu�n
Teksto kun indikita akcento
Bash�n om human�stike transf�rma de sosiet�a
Namast�e, k�re am�gas!
Me j�i sins�rem por v�di yu, me j�i ke nu es sn�va pa h�nta e ke nu mog dir�ktem disk�si kw�stas kel ag�ti nu �li.
Probl�ma, ke nu zun dur�n yo py� kem shi yar, es do tal nat�ra, ke ye �lt�im py� de sey kw�stas e li bik�m �lt�im py� ag�de.
�lso, f�rmuli-yen nuy jaw�bas a li, nu mus bi �lt�im py� skrupul�se.
In may rep�rta sed�y me wud y�o detal�si pl�ri prins�p-ney t�esis pris�nti-ney bay me in p�si-ney yar.
Dan, al konkl�si may bugr�n bash�n, me shwo-te, ke fo nu es t�tem evid�nte ke human�stike transf�rma de sosiet�a es buev�tib�le.
Gramatikaj rimarkoj
La principo de neceseco
Esprimante gramatikojn signifojn, LdP sekvas la principon de neceseco. Tio signifas ke ne bezonas esprimi gramatikan signifon, se ĝi estas elkondukebla de la kunteksto. Ekzemple, uzo de substantiva pluralformo kaj tempaj partikloj ne estas deviga, tamen ebla por pliprecizigo de senco.
Ekzemploj.
lekti
legi
kitaba
libro
Me lekti kitaba.
Mi legas libron.
Yeri me lekti kitaba.
Hiera� mi legis libron.
Yeri me lekti dwa kitaba.
Hiera� mi legis du librojn.
Manya me lekti mucho kitaba.
Morga� mi legos multajn librojn.
Vortordo
La vortordo estas direkta: subjekto � predikato � objekto. Akuzativa formo ne ekzistas, sed ekzistas akuzativa partiklo "den", kiu estas metebla anta� objekto, se la vortordo ne estas direkta.
Me lekti kitaba.
Mi legas libron.
Den kitaba me lekti.
Libron mi legas.
Den mucho kitaba me yao lekti.
Multajn librojn mi volas legi.
Substantivoj
La plimulto de substantivoj finiĝas per �а a� per konsonanto.
Pluralfinaĵoj estas �s por la substantivoj kiuj finiĝas per vokalo a� �r, kaj �es por la aliaj:
man
janmer
gina
boy
Kiel regulo, substantivoj ne havas genron. Se necesas indiki genron, oni uzas la partiklojn �man-� kaj �gin-� a� la sufiksojn �o kaj �ina:
doga
man-doga, dogo
gin-doga, dogina
rega
Exemploj de derivado
Substantivo => adjektivo
1.
norda
milka
norda feng
feng es norda-ney
milka
2.
historia
3.
fakta
basa
Substantivo => verbo
1.
klef
glu
2.
luma
gola
3.
sukses
interes
Verboj
La plimulto de la verboj finiĝas per �i, sed estas anka� tiuj kiuj finiĝas alie (precipe per ‑n).
Verbaj partikloj
Me lekti kitaba.
Mi legas libron.
Me bu lekti kitaba.
Mi ne legas libron.
Me zai lekti kitaba.
Mi estas leganta libron.
Me ve lekti kitaba.
Mi legos libron.
Me buve lekti kitaba.
Mi ne legos libron.
Me he lekti kitaba.
Me lekti-te kitaba.
Mi legis libron.
Me wud lekti kitaba.
Mi legus libron.
Lekti ba kitaba!
Legu libron!
Me sal lekti kitaba.
Mi estas legonta libron.
Mi intencas legi libron.
Hay oni lekti kwo oni yao.
Oni legu, kion ajn oni volas.
Me gwo lekti toy kitaba.
Mi iam legis/legadis tiun libron.
Me yus he lekti toy kitaba.
Mi ĵus lektis tiun libron
Kitaba gei lekti.
Libro estas legata.
Kitaba gei-te lekti.
Libro estis legata.
Kitaba vegei lekti.
Libro estos legata.
gela lekti-she kitaba
knabino leganta libron
lekti-yen kitaba
legante libron
al lekti kitaba
legante libron
Kitaba es lekti-ney.
Libro estas legita.
lekti-ney kitaba
legita libro
afte lekti kitaba
leginte libron
Verboj en LdP povas havi saman formon en tranzitiva kaj netranzitiva signifo:
me begin gun
Por substantivigo de verboj oni uzas la infinitivan partiklon tu:
Tu samaji es tu pardoni. � Kompreni signifas pardoni.
La refleksiva partiklo estas swa: wosh swa
La partiklo mutu esprimas reciprokecon: lubi mutu
Ekzistas unu escepta verbo � bi
Se es hao. � Tio estas bona.
Se bin hao. � Tio estis bona.
Se ve bi hao. � Tio estos bona.
Bi hao! � Fartu bone!
Hay olo bi hao! � Ĉio estu bone!
Exemploj de derivado
Verbo => Substantivo
1.
admiri
salti
2.
gun
jan
3.
fishi
ski
Adjektivoj
Adjektivoj en LdP ne ŝanĝiĝas. La plimulto de ili finiĝas per �e, sed estas anka� iaj aliaj finaĵoj (-an, -ao); per konsonanto � la adjektivoj derivitaj per sufiksoj (�ful, �lik, �shil ktp.).
Exemploj de derivado
Adjektivo => Substantivo
nove
mole
Adjektivo => Verbo
1.
hao
gran
2.
chaure
mokre
Adjektivo => Adverbo
klare
basike
Personaj pronomoj
me � mi
yu � vi (ununombra kaj plurala)
lu � li
ela � ŝi
ta � li/ŝi
it � ĝi
nu � ni
li � ili
oni � oni
Posesivoj:
may � mia, mian, miaj, miajn
yur � via, vian, viaj, viajn
luy � lia, lian, liaj, liajn
elay � ŝia, ŝian, ŝiaj, ŝiajn
suy � lia, ŝia, ĝia
nuy � nia, nian, niaj, niajn
ley � ilia, ilian, iliaj, iliajn
Demonstrativaj pronomoj
se
tio (ĉi), tion (ĉi),
to
tio, tion
sey
tiu (ĉi), tiun (ĉi), tiuj (ĉi), tiujn (ĉi)
toy
tiu, tiun, tiuj, tiujn
Kwo es se? Se es auto � Kio estas tio? Tio estas a�to. (En tiaj frazoj "se" ne estas necesa: Kwo es? Es auto.)
Me jan se. � Mi scias tion.
Se es auto e to es bisikla. � Tio ĉi estas a�to, kaj tio estas biciklo.
To es avion, bu es faula. � Tio estas aviadilo, ne estas birdo.
Sey autos es hwan e toy autos es blu � Tiuj ĉi a�toj estas flavaj, kaj tiuj a�toj estas bluaj.
Walaa dwa kitaba. Sey-la es hao e toy-la es buhao. �
Jen du libroj. Tiu ĉi estas bona, kaj tiu estas malbona.
Demandoj
Ekzistas du demandaj partikloj, oni metas unu el ili (ob) ĉe komenco de demanda frazo, kaj la duan (ku) ĉe la fino a� post la vorto al kiu ĝi rilatas. Praktike, en longaj frazoj "ob" estas preferebla, kaj en lamallongaj "ku":
Ob yu mog shwo a me, wo es zuy blise fanshop?
Ĉu vi povas diri al mi, kie estas la plej proksima nutraĵa magazeno?
Yu lai ku? � Ĉu vi venos?
Me lai, hao ku? � Mi venos, ĉu bone?
Me darfi zin ku? � Ĉu mi povas eniri?
La partiklo "ob" servas kiel "ĉu" anka� en la mezo de frazo:
Me bu jan, ob lu es pa dom. � Mi ne scias, ĉu li estas hejme.
Ankora� unu varianto de konstruktado de demanda frazo estas ripetado de la verbo post la nea partiklo "bu":
Yu go-bu-go? � Ĉu vi iras (a� ne)?
Ye-bu-ye koy idea? � Ĉu estas iaj ideoj?
La atributa partiklo �ney
La partiklo �ney servas por genitivo kaj substantivaj atributoj; post verboj ĝi estas indico de pasiva participo:
brata-ney nam � brata nomo
jen-ney � homa
pi-ney akwa � drinkata/drinkita akvo
rude-fas-ney jen � ruĝvizaĝa homo
gran-oko-ney gela � grandokula knabino
DIALOGOJ
DIALOGA
(verkis Albert Lienhardt)
(autor Albert Lienhardt)
Dialogo 1. Sinjoro Adek (A.) renkontas sinjorinon Boll (B.)
Dialoga 1. Sinior Adek (A.) miti madam Boll (B.)
A: Bonan tagon, sinjorino Boll!
A: Hao dey, madam Boll!
B: Bonan tagon, sinjoro Adek!
B: Hao dey, sinior Adek!
A: Kiel vi fartas, kara sinjorino?
A: Komo yu sta, kare madam?
B: Mi dankas. Mi fartas bone. Kaj vi?
B: Me danki. Me sta hao. E yu?
A: Mi estas kontenta. Dankon! Ĉu ankaŭ via familio fartas bone?
A: Me es santush. Danke! Ob yur familia toshi sta hao?
B: Jes. Feliĉe. Kaj la via?
B: Ya, pa fortuna. E yur-la?
A: Ankaŭ. Ĉiuj anoj de mia familio estas en bona sano.
A: Toshi. Oli yuan de may familia es sane.
B: Tio estas la ĉefa afero.
B: To es shefe kosa.
A: Ĉu tiu knabo estas via filo?
A: Ob sey boy es yur son?
B: Jes. Li estas mia filo Bruno.
B: Ya. Es may son Bruno.
A: Kaj tiu ĉarma knabino? Ĉu ŝi estas via filino?
A: E sey charmaful gela? Ob es yur docha?
B: Jes. Ŝi estas mia filino Luiza.
B: Ya. Es may docha Luisa.
A: Ili estas belaj infanoj.
A: Li es jamile kinda.
B: Ĉu vi trovas?
B: Yu findi ku?
A: Jes. Vere. Mi gratulas vin.
A: Ya. Verem. Me gratuli yu.
B: Mi dankas pro la komplimento.
B: Me danki por hao worda.
A: Ne estas dankinde, kara sinjorino. Via filo multe similas al vi.
A: Es nixa, kare madam. Yur son es gro-simile a yu.
B: Oni jam diris tion al mi.
B: Oni he yo shwo to a me.
A: Okazas ofte, ke filoj similas al la patrino.
A: Oftem son simili mata.
B: Tio estas vera. Kaj, same, filinoj ofte similas al la patro.
B: Ver. Samem, docha oftem simili patra.
A: Vi tute pravas, sinjorino Boll. Estas bela tago hodiaŭ, ĉu ne?
A: Yu es prave, madam Boll. Es jamile dey sedey, bu ver?
B: Jes, efektive. La vetero estas agrabla.
B: Ya, ver. Meteo es priate.
A: Ĝi invitas por fari promenon.
A: It inviti promeni.
B: Ho, mi farus volonte. Sed mi devas fari multajn aĉetojn.
B: Oo, me promeni kun plesir. Bat me mus kupi mucho kosa.
A: Mi komprenas. Mi ne volas reteni vin. Eble vi ne havas tempon...
A: Me samaji. Me bu yao reteni yu. Shayad yu bu hev taim...
B: Jes. Mi devas rapidi. Mi ne havas multe da tempo.
B: Ya. Me treba hasti. Me bu hev mucho taim.
A: Do, mi deziras al vi bonan tag-finon, kara sinjorino.
A: Also, me tamani a yu hao dey-fin, kare madam.
B: Dankon, sinjoro. Mi deziras al vi la samon.
B: Danke, sinior. Sama a yu.
A: Bonvolu saluti vian edzon, mi petas.
A: Shwo ba swasti a yur mursha, me pregi.
B: Volonte. Salutu same vian edzinon!
B: Kun plesir. Shwo ba swasti a yur molya toshi!
A: Dankon. Ĝis revido, sinjorino Boll!
A: Danke. Adyoo, madam Boll!
B: Ĝis revido, sinjoro Adek!
B: Adyoo, sinior Adek!
Dialogo 2 Sinjoro Adek (A.) renkontas sinjoron Boll (B.)
Dialoga 2. Sinior Adek (A.) miti sinior Boll (B.)
A: Bonan matenon, sinjoro Boll!
A: Hao sabah, sinior Boll!
B: Bonan matenon, sinjoro Adek!
B: Hao sabah, sinior Adek!
A: Ĉu vi fartas bone?
A: Ob yu sta hao?
B: Ne tute bone. Sed iom pli bone.
B: Bu ga hao. Bat idyen pyu hao.
A: Estas bone, ke vi fartas pli bone.
A: Es hao, ke yu sta pyu hao.
B: Certe... Sed estus pli bone, se mi fartus bone.
B: Sertem... Bat si me wud sta hao, to wud bi pyu hao.
A: Kompreneble. Tio, vere, estas kurioza hazardo.
A: Klare. Es ga kuriose kasu.
B: Hazardo?... Kial?
B: Kasu?.. Way?
A: Ĵus, antaŭ unu minuto, mi renkontis vian edzinon.
A: Yus, un minuta bak, me miti yur molya.
B: Kie vi renkontis ŝin?
B: Wo yu miti ta?
A: Antaŭ la magazeno "INNO".
A: Bifoo dukan "INNO"
B: Se ŝi eniris, ŝi restos tie dum almenaŭ unu horo.
B: Si ta zin, ta resti dar duran amini un ora.
A: Ĉu vi kredas?
A: Yu opini ku?
B: Jes. Sendube. En tiu rilato, mi bone konas mian edzinon.
B: Ya. Sin duba. In toy relata, me koni may molya hao.
A: La mia estas tute sama.
A: May-la es ga same.
B: Nu, oni ne povas ŝanĝi tion. Jen, prenu cigaredon!
B: Wel, oni bu mog shanji to. Walaa, pren ba sigareta!
A: Dankon. Ne tentu min! Mi ne plu fumas!
A: Danke. Bu temti me! Me bu fumi pyu.
B: Ĉu vere? De kiam?
B: Ver ku? Depos wen?
A: Jam de unu semajno.
A: Yo un wik.
B: Vi estas virtulo. Mi gratulas vin.
B: Yu es pravnik. Me gratuli yu.
A: Ne gratulu tro frue!
A: Bu gratuli tro ranem!
B: Ĉu vi havos sufiĉe da volo-forto por tute ne plu fumi?
B: Ob yu hev basta vola-forsa fo ga bu fumi pyu?
A: Eble ne mi. Sed certe mia edzino...!
A: Mogbi bu me... Bat sertem may molya!
B: Ĉu mi ridu? Aŭ ĉu mi kompatu vin?
B: Gai ku ridi? o piti yu?
A: Neniu kaŭzo en la nuna momento. Atendu ankoraŭ dum kelkaj semajnoj!
A: Al momento, nul kausa yok. Weiti ba yoshi kelke wik!
B: Bone, bone. Mi invitas vin trinki glason da biero.
B: Hao, hao. Me inviti yu fo pi un glasa bira.
A: Matene, mi ne ŝatas trinki bieron.
A: Al sabah, me bu pri pi bira.
B: Nu, vi trinkos ion alian: kafon, aŭ teon, aŭ konjakon, aŭ brandon...
B: Wel, yu pi koysa otre: kahwa oda chay, oda konyak, oda brandi...
A: Eble, mi povus preni frukto-sukon.
B: Mogbi me pren frutajus.
B: Estas egale. Vi trinkos, kion vi volas. Venu!
B: Es egale. Yu pi kwo yu yao. Nu go ba!
A: Volonte. Tie proksime estas malgranda kafejo.
A: Kun plesir. Hir blisem ye un syao kafee.
B: Mi proponas iri en la novan bufedon, ĉe la fervojo-stacio.
B: Me proposi go a nove bufeta, pa ferdao-stasion.
A: Mi ne konas ĝin. Mi ne jam estis tie.
A: Me bu koni it. Me bu haishi bin dar.
B: Vi vidos, ke ĝi estas agrabla trinkejo.
B: Yu ve vidi, es priate piguan.
A: Ĉu luksa?
A: Luxa-ney ku?
B: Tute ne. Sed tre moderna. Kaj la servado estas bonega.
B: Ga non. Bat muy moden. E serving es gro-hao.
A: Tio ŝajnas interesa. Do ni iru! Sed mi povos resti dum nur dek minutoj.
A: Sembli interes-ney. Also, nu go ba! Bat me mog resti sol shi minuta.
B: Kial vi ne povas resti pli longe?
B: Way yu bu mog resti pyu longem?
A: Ĉar mi devas iri al la medicina laboratorio, antaŭ la deka horo.
A: Bikos me mus go a medikale laboratoria, bifoo klok shi.
B: Kiel vi volos. Vi estas libera fari laŭ via bontrovo.
B: Kom yu yao. Yu es libre tu akti segun yur kaulusa.
Dialogo 3. Sinjorino Adek (A.) renkontas sinjorinon Boll (B.)
Dialoga 3. Madam Adek (A.) miti madam Boll (B.)
A: Ha! Sinjorino Boll! Mi ĝojas vidi vin.
A: Aa, madam Boll! Me joi al vidi yu.
B: Ankaŭ mi ĝojas, sinjorino Adek. Ĉu vi iras fari aĉetojn?
B: Me toshi joi, madam Adek. Yu go zwo kuping ku?
A: Ne. Mi serĉas mian edzon, pro urĝa afero. Ĉu vi vidis lin en la urbo?
A: Non. Me shuki may mursha, por urjente dela. Obyu he vidi ta in urba?
B: Sed jes! Mi renkontis lin tute hazarde. Antaŭ kelkaj minutoj, mi ankoraŭ parolis kun li.
B: Ya ya! Me he miti ta ga pa kasu. Kelke minuta bak nu haishi kunshwo.
A: Kie vi renkontis lin?
A: Wo yu miti ta?
B: Proksime de la magazeno "INNO".
B: Bli dukan "INNO".
A: Mi kuras retrovi lin.
A: Me lopi findi ta.
B: Atendu dum momento! Ĉu vi jam aŭdis la novaĵon pri Andreo, la plej aĝa filo de sinjorino Diss?
B: Weiti un momenta! Ob yu he audi yo nova om Andree, zuy yash-ney son de madam Diss?
A: Kian novaĵon?
A: Kwel nova?
B: Ŝajnas, ke li fariĝis doktoro pri medicino...
B: Sembli ke ta bikam doktor de medisina.
A: Ĉu vere? Tio estas bela sukceso.
A: Ver ku? Es gro-sukses.
B: Jes... Kaj li edziĝos al Mikaela Miller.
B: Ya... E ta gami Mikaela Miller.
A: Al Mikaela, vi diras??... Tio estas granda bonŝanco por sinjorino Miller!
A: Mikaela, yu shwo?.. Es gro-fortuna fo madam Miller!
B: Jes. Vere granda bonŝanco. Sed jen ankoraŭ alia novaĵo: Suzanna, la fratino de Mikaela, edziniĝos samtempe.
B: Ya. Verem gro-fortuna. Bat walaa yoshi un otre nova: Susanna, sista de Mikaela, gami pa same taim.
A: Tio estas surprizo post surprizo!
A: Surprisa afte surprisa!
B: Ĉu ne, sinjorino Adek? Kaj divenu: Al kiu?
B: Bu ver, madam Adek? Gesi ba: den hu?
A: Mi ne povas diveni... Al kiu, do?
A: Me bu mog gesi... Also, den hu?
B: Al la frato de Andreo.
B: Brata de Andree.
A: Kion mi aŭdas?... Al Petro, la alia filo de sinjorino Diss?
A: Kwo me audi?.. Den Petro, otre son de madam Diss?
B: Jes, jes. Al tiu, kiu estas inĝeniero pri elektro.
B: Ya, ya. Den toy-la hu es injenior de elektritaa.
A: Tio estas novaĵoj eksterordinaraj, preskaŭ ne kredeblaj. Du fratoj, edziĝas al du fratinoj, tio ne okazas ofte.
A: Es un nova nopinchan, hampi bukredibile. Dwa brata gami dwa sista, to bu eventi oftem.
B: Jes, efektive. Eĉ nur tre malofte. Kaj pensu: la geedziĝoj okazos samtempe, dum la venonta sabato posttagmeze.
B: Ya, ver. Sol muy rarem. E dumi ba: ambi gamifa eventi pa same taim, in lai-she sitdi, afte middey.
A: Tio estas okazo de granda festo por la familioj kaj parencoj.
A: Se ve bi gro-festa fo ambi familia e rishtejenta.
B: Oni devas diri, ke la parenceco de du paroj de la kvar junaj geedzoj estos iom komplika.
B: Oni mus shwo ke rishtitaa de dwa para de char yunge gamer sal bi idyen komplike.
A: Kial vi kredas, ke ĝi estos komplika?
A: Way yu opini ke it sal bi komplike?
B: Nu, ĉar Andreo fariĝos la bofrato de sia prora frato Petro...
B: Wel, bikos Andree bikam brata-inloo de suy prope brata Peter...
A: Ĉu tio estas ebla?
A: Ob es posible?
B: Jes. Certe. Krome, Mikaela estos la bofratino de sia fratino Suzanna, kaj inverse.
B: Ya, sertem. Krome to, Mikaela bikam sista-inloo de suy sista Susanna, e inversem.
A: Tio estas situacio vere stranga.
A: Es verem strane situasion.
B: Tre stranga, preskaŭ komika. Oni ne ofte havas tiajn novaĵojn por rakonti, ĉu ne?
B: Muy strane, hampi komike. Bu oftem ye tal nova fo rakonti, bu ver?
A: Tio estas vera... Sed nun, mi nepre devas forkuri, por retrovi fine mian edzon. Pardonu, sinjorino Boll! Adiaŭ!
A: Ver... Bat nau me sertem mus lopi, fo findi may mursha. Skusi, madam Boll. Adyoo!
B: Estas vi, kiu devas pardoni al mi, ke mi retenis vin tiel longe. Adiaŭ, sinjorino Adek! Ĝis alia fojo!
B: Me hi mus pregi skusi por reteni yu tanto longem. Adyoo, madam Adek! Til otreves!
Dialogo 4 Sinjorino Adek (A.) vokas sian dek-jaran filon Stefano (S)
Dialoga 4. Madam Adek (A.) voki suy shi-yar-ney son Stefan (S)
A: Stefano, vekiĝu!
A: Stefan, en-jagi ba!
S: Mi estas ankoraŭ dormema, patrino...
S: Me es haishi somnaful, mata...
A: Venu rapide! Jam la tempo urĝas. Vi devas iri al la lernejo.
A: Kamon, kway! Taim presi yo. Yu mus go a skola.
S: Jes, patrino. Mi tuj iros en la ban-ĉambro, por lavi min.
S: Ya, mata. Me tuy go in bani-shamba, woshi swa.
A: Bone, filo mia. Intertempe, mi preparos vian matenan manĝon.
A: Hao, may son. Duran to me tayari sabahfan fo yu.
S: Mi tre malsatas. Mi volus havi tason da ĉokolado, kaj du pano-pecojn kun butero kaj ĉerizo-konfitaĵo.
S: Me es gro-hunga-ney. Me wud yao hev un tasa de shokolat e dwa pes pan kun nayu e kirsajem.
A: Vi havos ĝin, Stefano. Ĉu vi volas kunpreni ion, por manĝeti dum la paŭzo?
A: Yu ve hev to, Stefan. Ob yu yao kunpren koysa fo chi duran leson-pausa?
S: Jes. Mi volonte kunprenus frukton; eble pomon aŭ bananon.
S: Ya. Me wud yao kunpren un fruta, mogbi yabla o banan.
A: En la nuna momento, mi havas nur pirojn ĉi tie.
A: Al nau me hev sol pera hir.
S: Se vi bonvolas, donu al mi piron kaj bulkon.
S: Plis dai a me un pera e un pankin.
A: Mi preparos, kaj metos en vian lernejo-sakon. Ne forgesu brosi viajn dentojn!
A: Me tayari, pon inu yur skolabao. Bu fogeti brashi denta!
S: Tio estas jam farita, patrino.
S: Es yo zwo-ney, mata.
A: Via lernejo-sako estas malplena. Kial vi ne enmetis viajn librojn kaj kajerojn, kiel kutime?
A: Yur skolabao es vakue. Way yu bu he pon kitaba e dafta, kom pinchanem?
S: Hodiaŭ, mi ne bezonas ilin.
S: Sedey me bu treba li.
A: Mi ne komprenas... Kial, do, vi ne bezonas ilin?
A: Me bu samaji... Way yu bu treba li?
S: Nia instruisto ne venos; li estas malsana.
S: Nuy talimer bu lai, ta es morba-ney.
A: Sed... ĉu la lernantoj tamen devas iri al la lernejo?
A: Bat... ob lerner mus go a skola, yedoh?
S: Ha jes. Venos help-instruisto.
S: Aa ya. Helpa-talimer lai.
A: Kion li faros kun vi, dum la tuta tago?
A: Kwo ta ve zwo kun yu, duran ol dey?
S: Matene, li rakontos anekdotojn al ni. Posttagmeze, ni kune faros promenon, al la arbaro.
S: In sabah ta rakonti anekdota a nu. Afte middey nu pa hunta go promeni pa shulin.
A: Ŝajnas al mi, ke vi ŝatas tion pli multe ol legi, skribi kaj kalkuli...
A: Sembli a me, ke yu pri se pyu kem lekti, skribi e konti...
S: Estas certe, patrino! Oni ja ne povas ĉiam nur lernadi...
S: Sertem, mata! Oni bu mog ya sempre sol lerni-lerni...
A: Pri tio, vi eraras, mia filo. Oni ĉiam lernas, dum la tuta vivo.
A: Om to yu galti, may son. Oni sempre lerni, duran tote jiva.
S: Ĉu vere?
S: Ver ku?
A: Kompreneble.
A: Sertem.
S: Se estas tiel, oni eble ankaŭ lernas ion, kiam oni aŭskultas anekdotojn.
S: Si es tak, mogbi oni toshi lerni koysa al audi anekdota.
A: Estas verŝajne.
A: Shayad.
S: ...kaj kiam oni promenas en la arbaro!
S: ...e al promeni pa shulin!
A: Vi estas ruza knabo, Stefano.
A: Yu es un durte boy, Stefan.
S: Kioma horo estas nun, patrino?
S: Kwel klok es, mata?
A: Estas dek minutoj antaŭ la oka horo. Rapidu! Ĉu vi estas preta?
A: Klok ot sin shi. Kway, kway! Ob yu es tayar?
S: Jes. Mi estas tute preta.
S: Ya. Me es ga tayar.
A: Atentu bone sur la strato, pro la aŭtomobiloj!
A: Atenti ba hao pa gata, chauki auto!
S: Mi ĉiam atentas. Mi ne volas suferi akcidenton.
S: Me sempre atenti. Me bu yao nul aksidenta.
A: Do, ĝis baldaŭ, mia knabeto.
A: Also, til sun, may boy-ki!
S: Ĝis baldaŭ, patrino mia. Kisu min rapide! Kaj kuiru ion bonan por la tagmeza manĝo!...
S: Til sun, mata. Kisi ba me kway! E kuki ba koysa hao fo deyfan!..
Dialogo 5. Stefano (S) renkontas sian dek-jaran kamaradon Brunon(B)
Dialoga 5. Stefan (S) miti suy shi-yar-ney kamarada Bruno (B)
S: Saluton, Bruno!
S: Ola, Bruno!
B: Saluton, Stefano!
B: Ola, Stefan!
S: Kial vi faras grimacon?
S: Way yu fai grimasa?
B: Mi havas dento-doloron.
B: May denta tungi.
S: Ĉu doloras multe?
S: Ob gro?
B: Vi ne povas imagi... Mi suferas terure!
B: Yu bu mog imajini... Me sufri gro!
S: Iru do al la dentisto!
S: Dan go ba a dentista!
B: Mi devos iri. Sed mi tute ne ŝatas tion.
B: Me mus. Bat me ga bu pri to.
S: Ankaŭ mi ne... Por konsoli vin, jen prenu bombonon!
S: Me toshi... Fo konsoli yu, walaa un bonbon!
B: Ĉu vi estas freneza??... Mi jam havas sufiĉe da doloro, sen bombono!
B: Yu es fole ku?... Yo basta tungi, sin bonbon!
S: Ha, jes! Mi ne pripensis... Montru vian denton!
S: Aa, ya! Me bu dumi om to... Diki ba yur denta!
B: Rigardu! Tie, malsupre.
B: Kan ba! Dar uuparen.
S: Estas granda nigra truo en la dento.
S: Ye gran swate dun in denta.
B: Mi scias.
B: Me jan.
S: Ĉu vi tamen iros al la lernejo?
S: Ob yu go a skola yedoh?
B: Kompreneble! Vi ja scias, ke nia instruisto ne venos hodiaŭ.
B: Sertem! Yu jan ya, ke nuy talimer bu lai sedey.
S: Tio estas bonŝanco. Kaj okazo, por fari ŝercon al la help-instruisto.
S: Es fortuna. E hao kasu fo joki om helpa-talimer.
B: Bona ideo! Kion vi proponas?
B: Hao idea! Kwo yu proposi?
S: En ĉi tiu skatolo, mi havas dek-duon da melolontoj.
S: In sey boxa me hev shi-dwa meyjuk.
B: Kio estas tio? ... Montru! Ha, majo-skarabo. Bonege!
B: Kwo es? ... Diki ba! Aa, meyjuk. Gro-hao!
S: Ni lasos ilin flugi tra la klaso-ĉambro.
S: Nu lasi li flai in klas-shamba.
B: Ĉu vi havas ankaŭ kudro-fadenon, por ligi ilin al iliaj piedoj?
B: Ob yu hev yoshi fil, fo ligi li bay peda?
S: Tio ne estas necesa.
S: To bu treba.
B: Kion ni ankoraŭ povus fari?
B: Kwo nu yoshi mog zwo?
S: Ĵeti birdojn el papero...
S: Lansi papirfaula...
B: ...kaj, eble, du aŭ tri fetoro-bombetojn!
B: ... e mogbi dwa-tri fuy-fauha-bomba!
S: Ho ne!... Tio odorus naŭze dum unu tuta horo.
S: Oo non!.. To wud bi nafra-ney fauha duran tote ora.
B: Nu! Ĝuste tial!
B: Ya! Fo se hi!
S: Mi havas ankoraŭ alian ideon.
S: Me hev yoshi un otre idea.
B: Kian? Diru!
B: Kwel? Shwo ba!
S: Ne. Mi ne diros ĝis nun.
S: Non. Me bu shwo al nau.
B: Ĉu vi ne diras ĝin al mi, al via plej bona kamarado?
B: Ob yu bu shwo a me, a yur zuy hao kamarada?
S: Ĝi estas sekreto.
S: Es sekret.
B: Kial ĝi estas sekreto?
B: Way es sekret?
S: Mi volas, ke ĝi estus surprizo por la tuta klaso.
S: Me yao ke to es surprisa fo tote klas.
B: Mi vere estas sci-volema.
B: Me verem yao jan.
S: Sed... kaj via dento-doloro? ... Ĉu vi ne volis iri al la dentisto?
S: Bat... e yur denta-tunga? Ob yu bu go a dentista?
B: Mi iros alian fojon. Mi preskaŭ ne plu sentas la doloron.
B: Me go otreves. Me hampi bu senti tunga.
S: Tiam, venu rapide! Vi ne bedaŭros, ĉar ni multe ridos.
S: Dan, nu go ba kway! Yu bu afsosi, nu ridi gro!
B: Ni kuru! Estas jam la oka horo. Ni havos amuzan tagon, hodiaŭ...
B: Nu lopi ba! Es yo ot. Nu sal hev amusi-she dey sedey...
Dialogo 6. Sinjoro Boll(B) volas iri kun sia filino Helga(H) aĉeti manĝaĵojn.
Dialoga 6. Sinior Boll(B) yao go kun suy docha Helga(H) kupi fan.
B: Helga, ĉu vi volas helpi al mi?
B: Helga, ob yu mog helpi me?
H: Kiel mi helpu, patro?
H: Komo me helpi, patra?
B: Mi devas iri aĉeti manĝaĵojn. Vi povus akompani min.
B: Me treba go kupi fan. Yu mog akompani me.
H: Kial mia patrino ne iras kun vi?
H: Way mata bu go kun yu?
B: Ŝi diris, ke ŝi ne havas tempon, nun.
B: Ta shwo ke taim yok, al nau.
H: Kion ŝi faras?
H: Kwo ta zwo?
B: Ŝi purigas kaj ordigas sian vestaron: la kostumoj, roboj, bluzoj, ĵaketoj, puloveroj, manteloj, kapuĉoj, ĉapoj, ĉapeloj, kaj tiel plu.
B: Ta klini-ordini suy klaida: kostum, roba, blusa,jaketa, pulova, mantela, oli sorta de shapa e tak for.
H: Ĉu ni prenos la aŭtomobilon, patro?
H: Ob nu pren auto, patra?
B: Jes. Ni eĉ devas preni ĝin. Ni ne povus porti ĉiujn artiklojn.
B: Ya. Nu iven treba pren it. Nu bu mog porti oli pin.
H: Ĉu vi havas multon por aĉeti?
H: Ob yu treba kupi mucho?
B: Sufiĉe multajn artiklojn, jes.
B: Aika mucho pin, ya.
H: Kion vi aĉetos?
H: Kwo yu kupi?
B: Mi notis ĉion sur slipon: pano, lakto, butero, fromaĝo, jahurto, ovoj, viando, kolbasoj,terpomoj, legomoj, salato, oleo, vinagro, mustardo,kaj diversaj fruktoj.
B: Me he noti olo pa papirka: pan, milka, nayu, kes, yogur, ovo, masu, sosis, patata, legum, salat, olea, vinegra, mostarda e diverse fruta.
H: Sed por aĉeti tiom multe da artikloj, ni bezonos pli ol unu horon...!
H: Bat fo kupi tanto mucho pin, nu treba pyu kem un ora!..
B: Jes. Verŝajne. Ni ja havas tempon.
B: Ya. Shayad. Nu hev taim ya.
H: Eble vi, patro, sed ne mi.
H: Mogbi yu, patra, bat bu me.
B: Kial ne? Vi havas liberan tagon, hodiaŭ.
B: Way bu? Yu hev un libre dey sedey.
H: Vi pravas. Sed, je la deka horo, mi devos esti ĉe la frizistino...
H: Yu es prave. Bat klok shi me mus bi she friser-gina.
B: Ĉe la frizistino? Vi povas iri poste.
B: She friser-gina? Yu mog go aften.
H: ...kaj je la dek-unua, mi devos esti ĉe la manikuristino.
H: ...e klok shi-un me mus bi she manikur-gina.
B: Ĉe la manikuristino? Por fari kion?
B: She manikur-gina? Fo zwo kwo?
H: Estas necese, ke ŝi flegu miajn manojn.
H: Treba ke ta kuydi may handa.
B: Mi ripetas: Vi iros poste!
B: Me repeti: yu go aften!
H: Sed, kara patro, mi ne povas.
H: Bat, kare patra, me bu mog.
B: Kial vi ne povas?
B: Way yu bu mog?
H: Ĉar mi havas rendevuon.
H: Bikos me hev mita.
B: Kun kiu vi havas rendevuon? Ĉu, eble, kun via long-hara gitaro-virtuozo?
B: Kun hu yu hev mita? Shayad, kun yur longhar-ney gitara-virtuosa?
H: Ne. Komprenu, do! Kun la frizistino kaj la manikuristino.
H: Non. Samaji ba! Kun friser-gina e manikur-gina.
B: Kaj nun?
B: E nau?
H: Kion mi diru, patro?
H: Kwo, patra?
B: Mi volas scii, ĉu vi akompanos min, jes aŭ ne?
B: Me yao jan, ob yu akompani me, ya o non?
H: Mi ja volus, se mi povus. Sed, vere, hodiaŭ mi ne povas.
H: Me wud yao ya, si me wud mog. Bat, verem, sedey me bu mog.
B: Fulmoj kaj tondroj! Estas ne-kredeble! Estas terure! Estas katastrofe! Tiuj modernaj filinoj eĉ ne plu trovas tempon, por helpi al la patro aĉeti la manĝaĵojn...!
B: Bliza-guruha! Es bukredibile! Es terible! Es katastrofike! Sey moden docha, li iven bu hev taim fo helpi patra kupi fan!..
H: Ne grumblu, paĉjo mia, mi helpos al vi morgaŭ aŭ post-morgaŭ...
H: Bu grumbli, papa-ki, me helpi a yu manya o aftemanya...
Dialogo 7. Sinjoro Adek(A) iras al la frizisto(F)
Dialoga 7. Sinior Adek (A) go a friser (F)
F: Bonan vesperon, sinjoro Adek! Bonvolu eniri, mi petas!
F: Hao aksham, sinior Adek! Zin ba plis, me pregi!
A: Bonan vesperon... Mi vidas, ke pluraj klientoj jam atendas tie.
A: Hao aksham... Me vidi ke pluri klienta zai weiti yo.
F: Vi ne bezonos atendi tre long-tempe. Post dek kvin minutoj, mi povos pri-servi vin.
F: Yu bu treba weiti tro longtaim. Afte shi-pet minuta me servi yu.
A: Se estas tiel, mi atendos. Sed ne pli longe ol unu kvaron-horo.
.................
A: Si tak, me weiti. Bat bu pyu kem charfenka de ora.
............
F: Jen, sinjoro Adek. Bon-volu sidiĝi sur la liberan fotelon! Ĉu estas por tondi la harojn, kaj razi la barbon?
F: Walaa, sinior Adek. Plis en-sidi ba on libre stula. Ob treba kati har e rasi barba?
A: Nur por tondi la harojn, hodiaŭ. Donu al mi ion por legi, mi petas!
A: Sol kati har, sedey. Dai ba a me koysa fo lekti plis!
F: Jen la plej nova numero de la gazeto HUMURO. Ĝi estas amuza, kiel kutime.
F: Walaa zuy nove chuka de gaseta YUMA. Es amusi-she, kom pinchanem.
A: Bone. Dankon. Hooo, atentu! Via tondilo ne tondas bone. Ĝi elŝiras al mi la harojn... kaj mi jam ne plu havas multajn!
A: Hao. Danke. Oo, atenti ba! Yur mikas bu kati hao. It tori may har... e me yo bu hev mucho!
F: Ha, bonvolu pardoni! Mi tuj prenas aparaton elektran, tute novan.
F: Aa, plis pardoni ba! Me tuy pren dyenkater, es ga nove.
A: Ĉi tiu funkcias pli bone.
A: Sey-la gun pyu hao.
F: Feliĉe. � Ĉu, supre, mi tondu per la razilo?
F: Me joi. � Uuparen, ob me yusi raser?
A: Ĉu tio estas utila?
A: Ob es utile?
F: Jes. Certe. Ĝi estas tre saniga por la hararo...
F: Ya. Sertem. Es muy hao fo har...
A: ... kaj, eble, ankaŭ por la kaso de la frizisto, ĉu?
A: ...e shayad fo kasa de friser toshi, bu ver?
F: Vi ŝercas, sinjoro Adek. Rimarku, ke la prezo ne estos multe pli alta.
F: Yu joki, sinior Adek. Merki ba, prais bu es mucho pyu gao.
A: Nu, pro la sano de mia hararo, faru tondon per la razilo!
A: Wel, fo sanitaa de may har, yusi ba raser!
F: Jen... Jam farita. � Ĉu vi deziras ŝampuon kaj, poste, har-akvon?
F: Walaa... Yo zwo-ney. � Ob yu yao shampu e poy har-akwa?
A: Ne. Nur kombu la harojn, sen malsekigi la kapon. Mi havas aĉan nazo-kataron, jam de tri tagoj.
A: Non. Sol kangi ba har, sin mokrisi kapa. Me hev fuy-chiha, yo tri dey.
F: Tio estas malagrabla afero. � Bonvolu nun rigardi vin en la spegulo!
F: To es nopriate. � Nau plis kan swa in mira!
A: Bone. Tre bona. Eĉ tute perfekte.
A: Hao. Muy hao. Iven ga perfekte.
F: Dankon! � Ĉu, eble, vi bezonas kelkajn tualeto-artiklojn? Bonan sapon? Kolonjan akvon? Tubon da raz-kremaĵo?
F: Danke! � Mogbi yu nidi koy tualeta-pin? Hao sabun? Akwa-de-kolonia? Un tyuba de rasikrem?
A: Vi povas doni al mi skatolon da klingoj por mia patent-razilo "Philips".
A: Yu mog dai a me boxa de lamina fo may patenta-raser "Filips".
F: Jen, sinjoro Adek, skatolon da novaj klingoj el ne-oksidebla ŝtalo.
F: Walaa, sinior Adek, boxa de nove lamina aus buruji-stal.
A: Bone. Kiom mi ŝuldas al vi, por ĉio?
A: Hao. Kwanto me debiti a yu, por olo?
F: Tio faras dek du frankojn, entute. Jen, por sinjorino Adek, mi donacas al vi specimenon de parfumo "Florumo".
F: Es shi-dwa franko, in suma. Walaa, fo madam Adek, me doni a yu un musta de parfum "Florka".
A: Tio certe faros plezuron al ŝi. Mi dankas, en ŝia nomo.
A: To zaruu mah ta santush. Me danki yu fon suy taraf.
F: Ne necesas danki pro tio. Mi faras ĉion eblan, por kontentigi miajn geklientojn.
F: Bu treba danki. Me zwo olo posible, dabe mah may klienta santush.
A: Jen mon-bileto cent-franka. Bedaŭrinde, mi ne havas monerojn.
A: Walaa sto-franko bankanota. Afsos, moneta yok.
F: Tio ne gravas. Mi povas elkasigi la diferencon. Jen okdek ok frankoj. Multan dankon!
F: Es nixa. Me mog dai bak restika. Walaa otshi-ot franko. Gro-danke!
A: Estas en ordo. Mi salutas vin, amiko frizisto. Komercu bone!
A: Es hao. Swasti, amiga friser. Hao komersa!
F: Ni esperu tion! Ĝis revido,sinjoro Adek. Mi konsilas al vi: Trinku tre varman grogon kun multe da rumo! Tio estas bonega kontrŭ nazo-kataro.
F: Hay se bi! Adyoo, sinior Adek! Me konsili a yu: Pi ba garme grog kun mucho rom! Es gro-hao kontra chiha.
A: Bona ideo. Vi pravas. Mi sekvos vian konsilon. Do: Ĝis revido!
A: Hao idea. Yu es prave. Me sekwi yur konsila. Also, adyoo!
Dialogo 9. Sinjoro Boll (B) parolas tagmeze kun sia edzino (E)
Dialoga 9. Sinior Boll (B) shwo al middey kun suy molya (M)
B: Ĉu la tagmeza manĝo estas preta, Nina?
B: Ob middey fan es yo tayar, Nina?
E: Jes, Gustavo, preskaŭ. �Post kvin minutoj ni povas manĝi.
M: Ya, Gustav, hampi. � Afte pet minuta nu mog chi.
B: Kion bonan ni manĝos hodiaŭ?
B: Kwo hao nu chi sedey?
E: Unue: lento-supon, kun...
M: Un-nem: lentila-sup, kun...
B: Lento-supon??... Jam hieraŭ ni manĝis lento-supon.
B: Lentila-sup??... Yeri nu chi lentila-sup yo.
E: Ĝi estas la post-restaĵo. Ĉu, eble, mi forĵetu ĝin?
M: Es restika. Mogbi me lansi it wek?
B: Kial forĵeti? Donu ĝin al la pudelo!
B: Way lansi wek? Dai it a pudla!
E: Vi ja scias, ke la pudelo ne ŝatas supon...
M: Yu jan ya ke pudla bu pri sup...
B: Do, mi manĝu tion, kion la hundo ne volas, ĉu?
B: Also me mus chi to ke doga bu yao?
E: Ne diru stultaĵojn! Jen, gustumu! Mi kunkuiris pecon da fumaĵita porkaĵo.
M: Bu shwo stupidika. Walaa, gusti ba! Me kuki-te yoshi pes de fumi-ney swinamasu.
B: Hmmm... Ne malbona. Ĝi eĉ gustas bonege.
B: Mmmmm... Aika hao. Iven gro-hao it gusti.
E: Nu, do! Kial ĉiam grumbli, antaŭe?
M: Wel, also! Way sempre grumbli un-nem?
B: Kiu grumblas??... Ĉu mi ne plu rajtas diri mian opinion?
B: Hu grumbli?.. Ob me yo bu hev raita shwo may opina?
E: Vi ja rajtas. Sed ĉiam afable, mi petas.
M: Yu hev ya. Bat sol latifem, plis.
B: ...Kaj poste, kion vi havos ankoraŭ por manĝi?
B: ...E poy, kwo otre yu hev fo chi?
E: Ankoraŭ??... Kiam vi estos manĝinta du telerojn da supo, kaj tiun pecon da viando kun pano kaj salato, vi ver-ŝajne ne plu malsatos.
M: Otre??.. Afte ke yu chi dwa pyata sup e toy pes masu kun pan e salata, shayad yu bu es hunga-ney pyu.
B: Mhm... Oni ne povas aserti, ke vi dorlotas min per riĉaj manĝaĵoj.
B: Mmm... Oni bu mog shwo ke yu dulari me bay menga de fan.
E: Eble ne riĉaj, sed ĉiam bongustaj, ĉu ne? Kaj kio estas grava: ne multekostaj.
M: Mogbi bu menga, bat sempre hao chi na fan, bu ver? Yoshi bu guy-la, es toshi muhim.
B: Diru al mi: Kion vi faras kun la salajro, kiun mi alportas, ĉiu-monate?
B: Shwo ba a me: Kwo yu zwo om gunpaga ke me bringi kada mes?
E: Estas simple. Mi metas unu kvaronon da ĝi en tir-keston.
M: Es simple. Me pon un charfenka inu tiriboxa.
B: Ĉu mi aŭdas bone?
B: Ob me audi hao?
E: Jes, certe. En tir-keston, kun solida seruro.
M: Ya, sertem. Inu tiriboxa, kun masbute kufla.
B: Ha! Nun mi komprenas. Tial do ni manĝas tiel mizere, depost kelka tempo.
B: Aa! Nau me samaji. Por to hi nu chi tanto povrem depos kelke taim.
E: Ne diru: mizere! Diru: simpla-maniere! � Vi devus gratuli min, ke mi estas tiel ŝparema kuirejo-mastrino.
M: Bu shwo: povrem! Shwo: simplem! � Yu gai gratuli me, ke me es tanto sparishil dom-masta!
B: Bone. Mi gratulas vin. Sed vi mem gratulu vin, ke mi ne estas koleremulo.
B: Hao. Me gratuli yu. Bat yu gai gratuli swa selfa, ke me bu es irishil.
E: Nu, jes. Tamen, ne tro laŭdu vin! Ĉu, kieldeserton, vi volas pecon da pruno-torto?
M: Hao. Yedoh, bu laudi swa tro! Kom deser, ob yu yao pes sliva-torta?
B: En kiu kuko-vendejo vi aĉetis ĝin?
B: In kwel gato-dukan yu kupi it?
E: Mi ne aĉetis. Mi mem faris kaj bakis ĝin, hodiaŭ matene.
M: Bu kupi. Me selfa zwo e peki it, sey sabah.
B: Ho! Agrabla surprizo! Laŭdinda rezultato! Tre bon-gusta torto!
B: Oo! Priate surprisa! Laudival resulta! Muy hao chi na torta!
E: Mi estas kontenta, ke vi ne daŭre estas malkontenta.
M: Me es santush, ke yu bu longem es nosantush.
B: Mi estas eĉ pli ol kontenta, kara mia. � Sed nun konfesu, kial vi ŝparas tiel diligente grandan parton de mia salajro?
B: Me es iven pyu kem santush, may kare. � Bat nau konfesi ba, fo kwo yu spari tanto lagan-nem gran parta de may gunpaga?
E: Por povi aĉeti novan kuirejo-fornon, kun aŭtomate reguligebla bakujo.
M: Fo kupi nove kuki-forna, kun pekilok do automatike reguling.
B: Ĝojiga novaĵo! � Espereble, vi tiam preparos luksan tag-manĝon ĉiu-tage, ĉu ne?
B: Joisi-she nova! � Me nadi ke dan yu kuki luxa-ney fan kada dey, ver?
E: Nu, certe ne ĉiu-tage. Sed detempo al tempo.
M: Wel, sertem bu kada dey. Bat koyves, ya.
B: Kial ne ĉiu-tage?
B: Way bu kada dey?
E: Ĉar, poste, mi devos denove ŝpari, por povi aĉeti novan, pli grandan, kaj tute modernan fridujon. Mi jam elektis belan modelon...
M: Bikos poy me mus snova spari, dabe kupi un nove, pyu gran e ga moden froster. Me he yo selekti un jamile model...
Dialogo 10. Petro (P) Diss havas rendevuon kun sia fianĉino Suzanna (S) Miller
Dialoga 10. Petro (P) Diss miti suy dulhina Susanna (S) Miller
P: Ĉu, finfine, vi alvenas, Suzanna?
P: Yu lai ku pa fin, Susanna?
S: Ne faru riproĉojn al mi, Petro! Mi devis kuri, eĉ kuregi!
S: Bu reproshi me, Petro! Me he mus lopi, lopi gro!
P: Mi tamen telefonis al vi: Je la oka horo, akurate!
P: Yedoh me he foni a yu: klok ot, exaktem!
S: Jes, "sinjoro direktoro"; mi scias.
S: Ya, "sinior direktor"; me jan.
P: ... kaj nun estas la oka kaj duono!
P: ...e nau es klok ot-e-haf!
S: Se vi povus imagi, mia kara Petro, kiom da aferoj mi devis plenumi...
S: Si yu wud mog imajini, may kare Petro, kwanto dela me he mus zwo...
P: Jes, ja. Mi povas imagi. Multajn aferojn, kielĉiam.
P: Ya hi. Me mog imajini. Mucho dela, kom sempre.
S: Ŝajnas al mi, ke vi volas pri-moki min?!
S: Sembli a me, ke yu yao moki me?!
P: Pri-moki?... Mi vin?... Neniam mi kuraĝus fari tion!
P: Moki?.. Me ku, den yu ku?.. Neva me wud osi zwo to!
S: Vi ne bone ludas la rolon de sanktulo, Petro.
S: Yu plei rol de santa bu hao, Petro.
P: Ne estas mi, kiu ludas; estas Richard Burton.
S: Me bu plei; Richard Burton hi plei.
S: Kion vi rakontas? Richard Burton? Kie li ludas?
S: Kwo yu rakonti? Richard Burton? Wo ta plei?
P: En la kino-teatro "Ekrano".
P: In kinoguan "Ekran".
S: Ĉu vere? Kun kiu partnerino?
S: Ver ku? Kun kwel partnerina?
P: Kun Brigitte Bardot.
P: Kun Brigitte Bardot.
S: Ha?! Tio estas interesa! Kiu estas la titolo de la filmo?
S: Oo?! Es interes-ney! Kwel es titla de filma?
P: "Sango kaj amo", mi kredas, aŭ "Amo kaj sango".
P: "Hema e luba", me kredi, oda "Luba e hema".
S: Ĉu ni iros vidi ĝin?
S: Ob nu go kan it?
P: Nature. Ĝuste pro tio, mi donis al vi rendevuon je la oka horo.
P: Naturalem. Por se hi me aranji-te nuy mita fo klok ot.
S: Mi ĝojas... Sed, kial rapidi? La granda filmo komenciĝos nur post la naŭa (horo).
S: Me joi... Bat, way hasti? Super-filma begin sol afte klok nin.
P: Efektive. � Sed ni do volas vidi, se eble, la tutan programon: la aktualaĵojn, la reklamo-filmojn kaj, precipe, la dokumento-filmon pri la Olimpikaj Ludoj.
P: Ver. � Bat nu yao ya vidi, si posible, tote programa: novas, reklama-filma, e primem dokumentale filma om Olimpike Geimes.
S: Hm... Vi pravas, Petro... Kiel kutime. � Ĉu vi jam havas la biletojn?
S: Hm... Yu es prave, Petro... Kom pinchanem. � Obyu hev bileta yo?
P: Jes, mia kolombeto. Ni sidos sur la balkono, en la unua vico.
P: Ya, may paloma-ki. Nu sidi in balkon, in un-ney- fila.
S: Ĉu mi rapidu aĉeti du pecojn da glacio-ĉokolado, en la apuda vendejo?
S: Ob me hasti kupi dwa pes ais-shokolat, in blise dukan?
P: Ne necese, anĝelo mia. Dum la paŭzoj, ni povos elekti diversajn dolĉaĵojn, ĉe la vendistino en la kinejo.
P: Bu treba, may anjel. Duran pausa, nu mog selekti diverse dolcha she vender in kinoguan.
S: Petro, vi ĵus nomis min "via anĝelo". Ĉu vere mi estas tia?
S: Petro, yu yus he nami me "yur anjel". Ob me verem es tal?
P: Kial vi demandas? Vi ja scias, ke vi estas ne nur mia anĝelo, sed eĉ mia plej granda trezoro!...
P: Way yu kwesti? Yu jan ya, ke yu es bu sol may anjel, bat yoshi may zuy gran tresor!..
S: Se vi scius, kiom mi estas feliĉa pro tio.
S: Me es ya gro-felise por to!
P: ... kaj baldaŭ vi estos mia kara edzineto, la plej dolĉa en la mondo!
P: ... e sun yu es may kare molya-ki, zuy dolche in munda!
S: Vi ravas min, Petro... Tamen, estas io, kion mi ne komprenas...
S: Yu dukti me inu extas, Petro... Yedoh, ye un kosa ke me bu samaji...
P: Kion vi ne komprenas, mia museto?
P: Kwo yu bu samaji, may maus-ki?
S: Se, vere, via amo estas tiel grandega, kial, hodiaŭ vespere, vi ankoraŭ ne donis al mi kiseton?
S: Si yur luba es verem tanto gro, way, sey aksham, yu haishi bu he fai un kisa-ki a me?
P: Kial?... Vi demandas kial?... Nu, tute simple, ĉar vi ne venis akurate!
P: Way?.. Yu kwesti way?... Wel, ga simplem, bikos yu bu he lai al exakte taim!
S: Aŭskultu, Petro! Kutime, vi estas malpli kritikema, kaj pli amo-senta.
S: Audi ba, Petro! Pinchanem yu es meno kritikishil e pyu luba-sentive.
P: Ĉu vi trovas?
P: Yu findi ku?
S: Tute certe.
S: Ga sertem.
P: Venu nun, mia ruzulino! Kaj ne faru tian vizaĝon!
P: Nu go ba nau, may durtina! E bu zwo tal myen!
S: Unue, mi volas havi kison...
S: Un-nem, me yao hev un kisa...
P: Se vi estas tre ĝentila, vi ricevos ĝin � kaj eble eĉ du.
P: Si yu suluki hao, yu pai it � e mogbi iven dwa!
LdP-Esperanta vortaro
Mallongigoj de gramatikaj markoj
a�
abyas �
pa abyas � pro kutimo; hev abyas � kutimi
abyas-ney � kutima
abyas-nem � kutime (
abyasi � kutimigxi (a koysa � al io)
mah koywan abyasi a koysa � kutimigi iu al io
abyasing � kutimigxo
acha �
adapti �
adapta � adapto, adaptado
adapter � adaptilo
adaptibile � adaptebla
adaptibilitaa � adaptebleco
adar�
bu go adar � ne iru tien
adi�
ada �
adiwat �
adike � aldona
aditi�
adita �
aditiwat �
admiri�
admira �
admirival � admirinda
admirer �
adres�
adresi � adresi; alparoli
adresing �
adulte�
adulta �
adulto �
adultina �
afsos�
pa afsos � bedauxrinde
afsosi �
afsos! � domagxe!
afsosival �
afte�
afte tri dey � post tri tagoj
afte vidi � vidinte
aften �
agni �
agnibrigada � fajrobrigado
agni-ki � fajreto
agninka � fairero
fai agninka � sparki
agni(-ney) � fajra
agnisi � flamigi, bruligi
agra �
agralanda � kamparo
agude �
agudisi �
ahfi �
ahfi swa � sin kasxi
ahfilok � kasxejo
ahfi-shem � kasxe
ahfishil � kasxema
buahfi-ney � malkasxata
ahir�
aika�
aika hao � suficxe bona/bone
aira�
aira kastela � aera kastelo
ais �
aiskrem � glaciajxo
aisifi � glaciigxi
aisifa � glaciigxo
aksepti �
aksepta � akcepto
aksham �
klok pet de aksham � je la kvina horo vespere
sey aksham � hodiaux vespere
manya aksham � morgaux vespere
akti �
akta � ago
fai akta fo/kontra � entrepreni agojn por/kontraux
akting � agado (funkciado; efiko)
aktive � agema, aktiva
aktivenesa � aktiveco
aktivitaa � agado, aktiveco
aktivisi � aktivigi
aktivisa � aktivigo
akwa �
akwa(-ney) � akva
akwish � akveca
akwiri �
akwira � akiro
al�
al suryalwo
al ke ta lai � cxe lia alveno
al sertene kondision � sub certa kondicxo
al klosi-ney winda � cxe fermitaj fenestroj
ala �
alegre �
alegritaa �
alfabet �
along �
along gata � laux la strato; along riva � laux la rivero
also�
alterni �
alterna �
amaxi �
to ve duri amaxi un ora � tio dauxros maksimume unu horo
ambi�
Nu ambi pri sey kitaba. � Ni ambaux sxatas tiu cxi libron.
ambrela �
Amerika �
Amerika-ney � Amerika
Amerika-jen � amerikano (USA-jen � logxanto aux sxtatano de Usono)
NordaAmerika � Norda Ameriko
amerikan �
fama-ney amerikan poeta � fama usona poeto
amiga �
amigo � (vir)amiko
amigina � amikino
amiga-ney,amigalik � amika
amigitaa � amikeco
amini �
to ve duri amini un ora � tio dauxros minimume unu horo
anar � granato
anarbaum � granatujo
anchun �
anchuntaa �
angula �
agude angula � akuta angulo
tupe angula � obtuza angulo
rekte angula � orta angulo
animal �
antra � intesto
antratot � intestaro
anubav �
anubav-ney jen, anubavnik � spertulo
anubavi �
anunsi �
anunsa � anonco
april �
apropoo�
arabi � arabo; araba; araba lingvo
arda �
ardagloba � terglobo
argenta �
arivi �
ariva �
arka �
arma �
armas � armo
armisi � armi
armisa � armado
armifi � armigxi
armifa � armigxo
armee �
armeeyuan � armeano
arta �
artikla �
aserti �
aserta � aserto
asla �
astoni �
fa-astoni � miri
astoni-she, astonival � mirinda
astoni-shem � mirinde
astoni-shem jamile gela � mirinde bela knabino
astona �
ataki �
ataka �
ateni �
ateni e sobrepasi � atingi kaj antauxigxi
lopi-ateni � kuratingi
raki-ateni � veturatingi
atena �
atenta � atento
atenta-ney�
atenti � atenti
Atenti ba! � Atentu!
atma �
atma-ney � anima
dusatma-ney � malnobla
atom �
atrakti �
atrakta �
atraktive � alloga
audi �
auda �
auding �
audibile � auxdebla
audisens �
audimogsa �
augusto �
pa augusto � auguste
aur �
aus�
ausen �
ausen dom � ekster la domo
ausen urba � ekster la urbo
ausenklaida � supra vesto
auto �
avan �
Avan, sempre avan! � Antauxen, cxiam antauxen!
Kan avan, bu kan bak. � Rigardu antauxen, ne rigardu malantauxen.
avanen �
avanen oli � antauxe de cxiuj
kloka es shi minuta avanen � la horlogxo trorapidas je 10 minutoj
avane�
avanpatas � antauxaj piedegoj
avana �
avide �
aviditaa � avideco
avida (avido, avidina)� avidulo
avion �
ba �
Nu go ba! � Ni iru!
Shwo ba a me! � Diru al mi!
Ta lai ba manya! � Li venu morgaux!
badal �
gro-badal � nubego
swatebadal � nigra nubo
bade�
Bu bade! � Bonete!
baditaa �
lucha de haotaa e baditaa � lukto de bono kontraux malbono
badifi (fa-bade) � malbonigxi
bahana �
bahani � preteksti
bahani-yen ke � pretekstante ke, pretekste de
baji �
baji pa dwar � sonorigi cxe la pordo
baji piano � ludi pianon
baja �
bajika �
bak �
go bak � iri malantauxen
pon se bak � metu reen
dai bak � redoni
lai bak � reveni
tri yar bak � antaux tri jaroj
baken �
baken dom � malantaux la domo
kloka es pet minuta baken � la horlogxo malfruas je 5 minutoj
bakak �
bake �
bakpatas � malantauxaj piedegoj
baka �
bakra �
gin-bakra(bakrina)� kaprino
man-bakra (bakro)� kapro
balansa �
balansi � ekvilibri(gi)
balena �
balon �
banan �
bananplanta � bananujo
banda �
banda de frekwensa � frekvenca bendo
banduk �
bangi �
bani �
baning � bano
banidom (baniguan) � bandomo, banejo
banipen � bankuvo
banka �
banker � bankestro
bankayuan � bankisto
bao �
beybao � dorsosako
handabao � saketo
bar �
barana �
barba �
barba-ney man � barba viro
barela �
barelakin �
bari �
daobarika �
bariera �
bartan �
woshi bartan � lavi mangxilaro
basa �
basi � bazi
basike � baza
basikem � baze, cxefe
bashan �
bashani � oratori
basketa �
basketabol � korbopilko
basta �
nu hev basta pan � ni havas suficxe da pano
Basta! � Tio suficxas!
bat �
batali �
batala � batalo
batalakin � bataleto
bati �
bater � batilo
baum �
bay �
skribi bay kalam � skribi per krajono
lai bay avion � veni per aviadilo
2) de (iu)
kitaba bay Gogol � libro de Gogol
beda �
begin �
nu begin ba! � ni komencu!
beginsa � komenco
in beginsa � komence
belta �
piga belta � leda zono
bencha �
beri �
berna �
bey �
stula bey � segxdorso
beybao � dorsosako
Bharat � Bharato, Hindio (
bi �
Bi hao! � Fartu bone! Nedankinde!
bia � estado
bifoo �
bifoo dom � antaux la domo; bifoo festa � antaux la festo
bifooen�
bifooen nu jivi in otre urba � antauxe ni logxis en alia urbo
bikam �
ta yao bikam medika � li/sxi volas farigxi medicinisto
ta bikam-te fama-ney kway � li/sxi famigxis rapide
bikos �
bildi �
bildi dom � konstrui domon
bilda,bilding � konstruo, konstruado
bildura � konstruajxo
bildilok � konstruejo
bileta �
bin � estis (
me bin dar pluri ves � mi estis tie kelkfoje
bira �
bisikla �
blami �
blama � mallauxdo, malaprobo
blan �
blantaa � blankeco
bli �
bli dwar � apud la pordo
ela sidi-te bli � sxi sidis apude
blise �
blisitaa � proksimeco
blisejen � proksimulo
blisem �
es ga blisem � (tio) estas tute proksime
blisifi (fa-blise) � proksimigxi
blisisi (mah-blise) � proksimigi
blisifa � proksimigxo
blisisa � proksimigo
bliza �
blu �
blutaa � blueco
boh �
bohina � diino
boh-ney,bohlik � dia
bohmata � dipatrino
bol �
snegabol � negxbuleto
bomba �
bombi � bombi, bombardi
bombing � bombado, bombardado
bombiavion, bomber � bombaviadilo
bona �
borda �
pa borda de abisma � cxe la rando
bay pamaborda � per egxo
lingwa borda inter jenmin � lingvaj limoj inter la popoloj
stata borda � stata limo
bordi � limi
bori �
boring � borado
trabori � trabori
borer, boritul� borilo
bota �
botajen � boatisto
botela �
boxa �
braka �
brancha �
brash �
brashi � brosi
brashing � brosado
brata �
brein �
brik �
brili �
brili-she � brila, brilanta
brila � brilo
brilika � brilajxeto
bringi �
brum �
brumi � balai
bruming � balaado
brun �
bu �
Me bu yao go adar. � Mi ne volas iri tien.
Tak, bu kontra-nem. � Tiel, ne male.
Me bu jan. � Mi ne scias.
Se es buevitibile. � Tio estas neevitebla.
buhao �
bulbul �
buli �
buli-ney milka � boligita lakto
buling � bolado
bus �
bus-stopika � bushaltejo
bush �
buta �
tasmi (fai) butas � lacxi botetoj
gaobuta � boto
rolibutas � rulsxuoj
buton �
(flor)buton � florburgxono
presi buton � premi butonon
buton de jaketa � butono de jako
butoni � butonumi
butondun � butontruo
bye �
Bye go adar! � Ne iru tien!
byen �
byentaa � oportuneco, oportunajxo
chabi �
chabing � macxado
chabiguma, chabika � macxajxo
chapta �
char �
charfen
un de charfen � kvarono; tri de charfen � tri kvaronoj
charfenka � kvarono
charple � kvarobla
charshi � kvardek
charsto � kvarcent
char-ney � kvara
char-nem � kvare
chardi �
chauki � esti alarmopreta, singardema, sin gardi
chauki auto! � gardu vin, auxto! atenton, auto!
chauka � singardemo
chauka-ney � alarmopreta, singardema
chauka-nem � singardeme
chaure �
chaurem � largxe
chauritaa � largxeco
chaurifi (fa-chaure) � largxigxi
chaurisi (mah-chaure) � largxigi
chaurifa � largxigxo
chaurisa� largxigo
chay �
cheki �
cheka � kontrolo, revizio
chi �
chi masu � mangxi viando
chisabahfan � matenmangxi
chideyfan � tagmangxi
chiakshamfan � vespermangxi
chia � mangxo
syao chia � mangxeto
chiing � mangxado
chiwat � mangxajxo
chifan � mangxi nutrajxo
chifansa � mangxo (maten-, tag- aux vespermangxo)
mah-chi � mangxigi
chibuk �
chipe �
chipitaa � malmultekosteco
chiza �
chaychiza � tekulero
chori �
chora � sxtelo
chori-sha, chorer � sxtelisto
chorishil � sxtelema
chu �
lu chu shamba � li eliris de la cxambro
sudor chu on luy fas � lia vizagxo sxvitis
chusa � eliro, eligxo
chudwar � elirejo
mah-chu � eligi
ta mah-chu un strane suon � li/sxi auxdigis ian strangan sonon
chyen �
dabe �
Me shwo lentem dabe yu mog samaji me. � Mi diras malrapide por ke vi povus kompreni min.
dafni � sepulti
dafna � sepulto
dafta � kajero
dai �
daisa � donado
daibak � redoni
dale �
dalem � malproksime
dalitaa � malproksimeco, malproksimo
fa-dale (dalifi) � malproksimigxi
mah-dale (dalisi) � malproksimigi
dalwa � sitelo
damaja �
damaji � damagxi
damaja-ney � damagxa
damaji-ney � damagxata
dan1 �
dan me bin haishi yunge � tiam mi estis ankoraux juna
deposdan � depost tiam
2) tiuokaze, do
si meteo es hao, dan nu lai � se la vetero estos bona, nu venos
dan2 �
chaydan � tekrucxo
nayudan � buterujo
milkadan � laktujo
flordan � florujo
kalamdan � plumujo
manidan � monujo
danja �
danjaful � dangxera
danka �
dank a lu � danke al li
danke �
Danke! � Es nixa. � Dankon! � Ne dankinde. Gro-danke! � Dankegon!
danki � danki
me danki yu por helpi � mi dankas vin pro la helpo
danka � danko
dankaful � danka
dansa �
dansi �
danser � dancanto
dansilok � dancejo
dao �
sirkum-dao � cxirkauxvojo
pa sey dao � per tia vojo (metodo)
Milkadao � Lakta vojo
daojen � migrulo
daokin � vojeto
daokrosa � krucigxejo
dar �
darbi �
darba �
darfi �
Me darfi zin ku? � Cxu mi darfas/povas eniri?
budarfi � ne darfas
bu darfi fumi � fumado malpermesita
dashi � ambasadoro
dashiguan � ambasadorejo
datum �
dave �
davem � antauxlonge
nodave �
nodavem � antauxnelonge
de �
jamilitaa de munda � beleco de la mondo
lingwa de planeta � lingvo de planedo
2) da
un tasa de chay � taso da teo
menga de kwesta � multo da fragoj
debi�
deba �
defekta �
defekta-ney � difekta
defensi � defendi
defensa �
defensive � defenda
deklari�
deklara �
dela �
bu es may dela � tio ne estas mia afero
dela go hao � afero iras bone
prave dela � prava afero
demandi �
demanda �
den �
den se me he zwo yo � tion mi faris jam
dense �
dense shulin � densa arbaro
dense pluva � densa pluvo
dense tuman � densa nebulo
fa-dense � densigxi
mah-dense � densigi
densitaa �
denta �
dentista �
departi �
me departi a Rusia � mi forveturas al Rusio
departa �
dependi �
Fon hu se dependi? � De kiu tio dependas?
dependa �
nodependa �
rekoni nodependa � rekoni sendependeco
depos �
depos toy dey � depost tia tago
deposdan � depost tiam
deposnau � de nun
deposlongtaim � delonge, de antaux longe
derma �
desemba�
desidi �
desida �
deskribi �
deskriba �
desne �
desna �
adesna �
kan a desna � rigardi dekstren
desnen �
dom es desnen � la domo estas dekstre
desnen dom � dekstre de la domo
destrukti �
destrukta �
destruktive � detrua
destruktishil � detruema
detal �
detal-ney � detala
detal-nem � detale
detalisi � detali
detalisa �
developi�
developa �
dey �
bugundey � ripoza tago
festadey � festa tago
gundey � labora tago
janmadey � naskigxa tago
haodey! � bonan tagon!
fa-dey � tagigxi
diba �
mar diba � mara fundo
til diba � gxis fundo
diki �
diki lisan a leker � montri langon al doktoro
diki suy joisa � montri sian gxojon
dikifinga �
dika �
diker �
oradiker � hormontrilo
minutadiker � minutmontrilo
dine �
direksion �
direkte �
direkte kontakta � rekta kontakto
dirigi�
diriging�
disasta �
diskusi �
diskusa �
disputi �
disputa �
disputibile � disputebla
distansia �
distinti �
distinta �
distinta-ney �
distintive � distinga
dividi �
shi-dwa dividi bay char es tri � dekdu dividita per kvar egalas al tri
divida �
do �
gela do grin okos � verdokula knabino
sikin do kalam � posxtrancxilo
okula do surya � sunokulvitroj
jen do lignagamba � viro je ligna gambo
docha �
docha-ki � filineto
doga �
man-doga(dogo) � virhundo
gin-doga(dogina) � hundino
yundoga � hundido
doiche�
Doichland �
Doichland-jen � logxanto aux sxtatano de Germanio
dokumenta �
dokumenti � dokumenti
dolche �
dolchitaa �
dolcha, dolchika �
dom�
me es pa dom � mi estas hejme
chu dom � eliri el la hejmo
treba go a dom � necesas iri hejmen
domlik �
domyuan �
dom-masta �
banidom �
forjidom �
grendom �
melidom �
mifendom �
furmidom �
doni �
dona �
donakin �
donishil �
donishiltaa �
drimi �
drima �
drimishil �
drimnik �
drole �
droni �
droni-ney jen, dronijen � droninto
mah-droni � dronigi
mah swa droni � sin dronigi
dubi �
duba � dubo
dubival � dubinda
sinduba � sendube
dukan � butiko, vendejo
dukti �
dukti kinda bay handa � konduki infanon per la mano
dukti auto � konduki auxtomobilon
baum-alee dukti a dom � aleo da arboj kondukas al la domo
se mog dukti a bade sekwitura � tio povas konduki al malbonaj sekvajxoj
dukti leson � konduki la leciono
dukti elekti-kampania � konduki elekta kampanjo
dule�
dulitaa � tenereco
dumi �
me dumi ke� � mi pensas, ke...
en-dumi � enpensigxi, ekpensi
duma �
dumishil � pensema
duming�
dun �
baum dun � arbkavo
dun-ney � trua
duni � trui
duner �
butondun �
nosdun �
dunbartan �
duran �
duranto � dume
duranke � dum ke
duri �
dura � dauxro
durte �
durtitaa �
nodurte � senruza
durta �
durto �
durtina �
dushman �
dushmantaa �
dushte �
dushtitaa �
duyfu�
duyfu gunsa � sukcesi fari laboron
duyfu taska � sukcesi pri solvo de tasko
duyfusinkoysa � forhavi ion, povi agi sin, eviti uzon de io, malbezoni ion
duza �
dwa�
mah-dwa � duigi
fa-dwa � duigxi
dwafen
un de dwarfen � duono
dwaple � duobla
dwashi � dudek
dwasto � ducent
dwa-ney � dua
dwa-nem � due
dwadi �
dwar �
klosi dwar � fermi pordon
bakdwar �
dwaryuan �
e �
Me pri rasmi e gani. � Mi sxatas desegni kaj kanti.
Me pri rasmi e lu pri gani. � Mi sxatas desegni kaj li sxatas kanti.
eduki�
hao eduki-ney � bone edukita
eduka �
efekta �
efektive �
efektivitaa �
eforti �
eforta�
egale �
es egale a me � ne gravas al mi
egalem � egale
egalitaa � egaleco
egalisi � egaligi
egalsenta-ney � indifirenta
ek- �
ek-krai � ekkrii, ek-tuki � frapi unufoje, ek-salti � ensalti, saltlevigxi
ekran �
ela �
Ela es jamile. � Sxi estas bela.
Lu lubi ela. � Li amas sxin.
Lu doni flor a ela. � Li donacas florojn al sxi.
ela-ney,elay �
lu pri elay smaila � li sxatas sxian rideton
elektre �
elektritaa � elektro
elektrisi � elektrizi
elektrifi � elektrizigxi
elektrisa/elektrifa � elektrizo
elementa �
elementare � elementa
en- �
en-somni � ekdormi, endormigxi; en-ridi � ekridi, en-lubi � enamigxi, en-jan � ekkoni, ekscii
energia �
energike � energia
eni �
in eni kasu � ajnokaze
enikomo
enilok
enisa
enitaim
enives �
Ob yu enives lekti sey kitaba? � Cxu vi iam lektis tiun libron?
eniwan
enoi �
enoisa �
enoisaful � enua
envi �
enva �
envishil � enviema
envival � enviinda
ergo�
es �
Ela es jamile. � Sxi estas bela. (Se) es kitaba. � Tio estas libro. Se es yo zwo-ney. � Tio estas jam farita.
Espania � Hispanio
espaniol � hispano; hispana; hispana lingvo
esperanto � Esperanto
esperantista � esperantisto
bikam esperantista � esperantistigxi
esta �
esta(-ney) � orienta
esta feng � orienta vento
esten �
urba es esten � la urbo estas oriente
esten urba ye shulin � oriente de la urba situas arbaro
euro � euxro
tri euro petshi sentu � tri euxroj kvindek cendoj
eventi � okazi
Kwo he eventi? � Kio okazis?
eventa �
evidente�
evidentem � evidente
eviti �
evita �
evitival � evitinda
buevitibile � neevitebla
buevitibilitaa �
exakte �
exaktem � ekzakte, precize
exaktitaa �
exampla �
foexampla � ekzemple
exepte �
oli exepte me � cxiuj krom mi
exepti � escepti
exepta �
fai exepta = exepti
existi �
exista �
en-existi � estigxi, kreigxi
en-exista �
exklusi�
exklusa � ekskluzivo
exklusive � ekskluziva
expekti � ekspekti (supozi, atendi)
me bu he expekti vidi yu � mi ne atendis vidi vin
expekta �
kontra expekta � kontraux atendo
expliki�
explika �
explosi �
explosa �
explosive � eksploda, eksplodema
explosika �
expresi�
expresa �
extendi �
lu extendi-te gambas � li etendis la gambojn
extenda � etendo, etendado
fa �
fa-hao � bonigxi
fa-bade � malbonigxi
fa-gran � grandigxi
fa-syao � malgrandigxi
fa-tume � mallumigxi
fa-klare � klarigxi
fa-nocha � noktigxi
fa-dey � tagigxi
2)
astoni "mirigi" � fa-astoni "miri"
fabrika �
fabriki � fabriki
fabriking �
fabula�
fabulalik � fabela
fadi�
fading �
fai �
faiinteres(om koysa) � interesigxi (pri io)
defaiinteres(om koysa) � malinteresigxi (pri io)
faikasam � jxuri
faisukses � sukcesi
faifiasko � fiaski
fail �
faildan �
fakta �
faktike � fakta
faktikem � fakte
pa fakta = faktikem
fali �
fala �
sinfala � nepre (
nofalibile � nepra
falnik �
false �
falsitaa �
falta �
falti � manki
ta falti kuraja � al li mankas kurajxo
fama �
fama-ney � fama
familia �
familianam �
fan �
akshamfan �
deyfan �
fanshop �
fantabla �
sabahfan �
farka �
farki�
farka-ney �
farwa �
fas �
fasile �
bu es mushkile, es ga fasile � tio ne estas malfacila, estas tute facila
fasilem � facile
fasilitaa � facileco
mah-fasile � faciligi
fatigi �
fatigi-ney �
fatigi-she � laciga; lacigxanta
fatiga � laceco
sinfatiga-ney � nelacigebla
fauha �
fauhi � odori; flari
fauhing � olfakto
fauhisens � flarsentumo
dusfauha � odoracxo, fetoro
dusfauhi � odoracxi, fetori
faula �
yunfaula � birdido
feble �
feblem � malforte
mah-feble (feblisi) � malfortigi
fa-feble (feblifi) � malfortigxi
feblitaa � malforteco
februar �
fek �
fekale � feka
feki � feki
feking � fekado
felda �
felda de akting � kampo de ago; magnetfelda � magneta kampo
felise �
mah-felise � felicxigi
felisitaa � felicxo
femina �
femina(-ney) � femala
feminum �
feminisma � feminismo
feng �
gro-feng � ventego
fengi � venti
sedey fengi gro � hodiaux forte ventas
fenging � ventado, trablovo
fer �
ferka � ferajxo
ferdao � fervojo
ferma �
festa �
festi � festi
festadey � festa tago
festing � festado
festachia � festeno
fet �
fet-ney � grasa
fidele �
fidelitaa � fideleco
fidi �
fidi sol swa selfa � fidi nur sin mem
fida � fido
fidival � fidinda
fidishil � fidema
fila�
faifila � stari en vico
filma�
filmi � filmi
filming � filmado
filu �
fin� 1)
al fin � cxe la fino; pa fin � fine, finfine; til fin � gxis la fino; ob es fin? � cxu estas fino?
fin-ney � fina; definitiva; finia
fin-nem � fine; definitive
nofin-ney � senfina; malfinia, infinita
nofintaa �
fini �
olo kel fini hao es hao � cxio estas bona, kio bone finigxas
2)
lekti
findi �
findiswa � sin trovi
ta he findi swa sole � li trovis sin sola
finda � trovo
findiwat � trovajxo
finga �
bay finga nok � per fingropintoj
granfinga � dika fingro
dikifinga � montra fingro
midfinga � mezfingro
halkafinga � ringa fingro
syaofinga � malgranda fingro
pedafinga � piedfingro
firma �
fish �
fishi � fisxi
fisher � fisxisto
fishing � fisxado
fishistik � fisxkano
fishika � fisxkaptilo
fiti�
palto fiti hao � la palto konvenas bone
mah-fiti � konvenigi, algxustigi
flaga �
lifti (fai uupar) flaga � levi/hisi flagon
flagastanga � flagstango
flai �
flaisa � flugo, flugado
flanka �
flecha �
arku e flechas � pafarko kaj sagoj
flechadan � sagujo
flexi�
flexa � flekso, fleksigxo
flexing � fleksado
flexitura � fleksigxo, kuspo
flexibile � fleksebla
flor �
flori � flori
floring � florado
flordan � florujo
flora � plantaro
floti �
flui �
fluisa� fluo
fo �
es fo yu � tio estas por vi
me lai fo vidi yu � mi venis por vidi vin
go a safara fo tri wik � forvojagxi por tri semajnoj
fo kelke taim � por iom da tempo
nu he aranji mita fo klok tri � ni interkonsentis renkontigxi je la tria
fo manya � por morgaux
foke � por ke
fobi �
foba � timo
fobisi � timigi
fobisa � timigo
en-fobi � timigxi
foba-ney � timinda, terura
fobisi-she � timiga
fobishil � timema
fobnik � timulo
fogeti �
fogeta � forgeso
fogetishil � forgesema
fon �
go fon teatra � iri de teatro
fon sabah til aksham � de mateno gxis vespero
for �
Gun for! � Pluigu la laboradon!
Hao for-gunsa! � Pluan sukcesan laboron!
go for � iri pluen
e tak for (etf) � kaj tiel plu
for-ney � plua, posta
lofor � pluajxo
in lo for � plue, poste; estonte
forma �
formi � formi, formigxi
forming� formado
formitura � formajxo, formacio
forsa �
forsi � perforti, trudi, devigi
forsi-ney � kontrauxvola, perforta, trudita
forsi-ney smaila � trudita/afekta rideto
forsing � perforto, trudo, devigo
forte �
mah-forte (fortisi) � fortigi
fa-forte (fortifi) � fortigxi
fortitaa � forteco
foto �
foti (faifoto) � foti
foting � fotado
fotoaparat, fotika � fotilo
foxa �
yunfoxa � vulpido
frama �
windaframa � fenestrokadro
inframade � en la kadro de
Frans �
Frans-jen � logxanto aux sxtatano de Francio
franse �
frasa �
frenta �
frentahar
frikti �
frikta � froto
frosta �
frosta-ney � frosta
frosti � frostigi, frosti
sedey frosti � hodiaux frostas
fa-frosti � frosti
defrosti � malfrosti, malfrostigi
froster � malvarmigejo, fridujo
froti�
froti okos � froti la okulojn
froting � frotado
fruta �
fruti � fruti
fruting � frutado
fruti-she � fruktodona
frutishil � fruktoporta, fruktoricxa
fuki �
fule �
fulitaa � pleneco
fulem � plene
fulifi (fa-fule) � plenigxi
fulifo � plenigxo
fulisi(mah-fule) � plenigi
fuliso � plenigo
fulfil � plenumi; plenumigxi
hay may yaosa fulfil! � mia deziro plenumigxu!
fulfilsa � plenumo, plenumigxo
fum �
fumi � fumi
fuming � fumado
fumilok � fumejo
fumtuba � fumtubo
funga �
furka �
senufurka � fojnoforko
furmi �
furmidom �
futbol �
futbolpleier, futbolista � futbalisto
futur �
in futur � en estonteco
futur(-ney) � estonteca
fuy �
fuy-yunutka � fia anasido
ga �
ga ranem � tute frue
ga fogeti � tute forgesi
gadari �
gadara �
gadarnik � perfidulo
gadara-ney,gadaralik � perfida
gai �
bugai � ne decas, oni ne devus
galsa �
galsahar � kolhararo
galta�
galti � erari
galta-ney � erara
gamande � orgojla, malmodesta
gamanditaa � orgojlo, malmodesteco
gamba �
gami � edzigi/edzigxi
gamifi �
gamifa � edzigxo, edzinigxo, geedzigxo
gaming � edzigxo, edzinigxo, geedzigxo; edzigo
gamer,gamifer � gefiancxo (
gamifesta � edzigxfesto
gamisi � edzigi
gami-ney � edzigxita/edzinigxita/edzigita/edzinigita
gama,gamitura � edzeco
gamijen � geedzo
gamiman � edzo (
gamigina � edzino (
bugamnik � frauxlo
gana �
gani � kanti
gani-ki � kanteti
ganer � kantisto
gande �
mah-gande (gandisi) � malpurigi
fa-gande (gandifi) � malpurigxi
ganditaa � malpurajxo, koto
gandenik � malpurulo
ganta �
gao �
mah-gao � altigi
fa-gao � altigxi
gaotaa � alto, alteco; staturo
garden �
kindagarden � infangxardeno
legumgarden � legomgxardeno
zoo-garden � zoologia gxardeno
gardi �
garda � gardo
gardiyuan � gardisto
gardika � gardantaro
gardilok � gardejo
gari �
bebi gari � bebcxareto
garibe �
garibjen, gariba � fremdulo
garme �
es garme � estas varmege; varmegas
me sta garme � al mi estas varmege
garmitaa � varmo
garmifi (fa-garme) � varmegigxi
garmisi (mah-garme) � varmegigi; hejti
ston-ney gradinas de terasa, garmisi-ney bay surya �
la sxtonaj sxtupoj de la teraso, varmegigitaj de la suno
garmisa � varmegigo, hejtado
garwe �
bi garwe om koysa � fieri pri io
garwitaa � fiereco
gas �
gas(-ney) � gasa
gasisi � gasizi
gasyuan � gasisto
gaspiwat, gaska � gastrinkajxo
gaseta �
gasta �
gasti � gasti
gasti she amiga � gasti cxe amiko
gata �
gei �
gunsa gei zwo � la laboro estas farata (oni faras laboron).
geim �
video-geim � videoludo
worda-geim� vortoludo
hima (saif) geimes � vintraj (someraj) ludoj
gela �
generale �
generalem � gxenerale
generalisi � gxeneraligi
generalisa � gxeneraligo
genu �
genujor � genua artiko
gesi �
gesa �
gesing �
gin- �
gin-yan � sxafino, gin-studenta � studentino
gina �
ginalik � virineca
ginaliknesa � virineco
ko-gina � kunulino
gitara �
glas �
glas(-ney) � vitra
glaska � vitra ajxo, bokalo
jemglaska � bokalo kun marmelado
glasa �
glate �
fa-glate (glatifi) � glatigxi
mah-glate (glatisi) � glatigi
glidi �
glidi-she � glita
glina �
globa �
globale � tergloba, tutmonda
globus �
glok �
gloki � sonori (
gloti �
glota �
gloting �
glube �
glubitaa �
fa-glube (glubifi) � profundigxi
mah-glube (glubisi) � profundigi
go �
go a leker � iri al la kuracisto
dela go hao � la afero iras bone
go-she �
go-she wik � la kuranta semajno, go-she dela � la kurantaj aferoj
going �
going de eventas � la iro de la eventoj
godi �
It godi fo kwo? � Por kio gxi tauxgas?
godi-she � tauxga
godinesa � tauxgo, tauxgeco
mah-godi � tauxgigi
gola �
goli � celi
goli-ney a... � celata al�
golda �
golda(-ney) � ora
goldika � orajxo
gorla �
gova �
gin-gova(govina) � bovino
man-gova(govo) � virbovo
yungova � bovido/bovidino
govamasu � bovajxo
yungovamasu � bovidajxo
grada �
in sertene grada � en certa grado
gaograd � en alta grado
koygrad � en ia grado
kwelgrad � en kia grado
nulgrad � neniom, en nenia grado
syaograd � en malgranda grado
talgradke � en tia grado, ke
graduale �
gradualem � iom-post-iom
gradus �
pet gradus sobre nol � kvin gradojn super la nulo
trishi gradus de garmitaa � tridek gradoj da malvarmo
gramatika �
gran �
gro-gran � grandega
granfinga � dika fingro
grantaa � grando
fa-gran (granifi) � grandigxi
granifa � grandigxo
mah-gran (granisi) � grandigi
granisa � grandigo
gratuli �
gratula � gratulo
grave �
gren �
greninka � grenero
grendom � grenejo
grey �
fa-grey � grizigxi
mah-grey� grizigi
grin �
fa-grin � verdigxi
mah-grin � verdigi
gro �
gro-kitaba � librego
gro-interes-ney � interesega
gro-hao � bonega/bonege
gro-pri � sxategi
grose �
grositaa � dikeco
grunta �
grupa �
grupi � grupigi, grupigxi
guan �
fanguan � mangxejo
frisiguan � frizejo
kitabaguan � biblioteko
printiguan � presejo
guapi �
guapa �
guha �
gulam �
gulamtaa � sklaveco
guma �
chabiguma � macxgumo
gun �
gunjen � laboristo
gunsa � laboro
treba go a gunsa � bezonas iri al laboro
guntura � laborajxo, verko
gundey � labortago
guntaim � labortempo
gurka �
guru �
guruha �
guruhi � tondri
gusta �
gusti � gusti; gustumi
guta �
guti � guti
guting � gutado
guverna �
guverni � regi (
guverner � reganto, registo, guberniestro
guy �
guytaa � multekosteco
gwer �
gwership � milita sxipo; gwer akta � militaj agoj
gweri � militi
gwerjen � militisto
gwo �
me gwo bi in Moskva � mi iam vizitis/vizitadis Moskvon
habar � novajxo (io sciigita, informajxo)
habiti �
nu habiti in toy gata � ni logxas en tia strato
habita � logxado
habitilok � logxejo (apartamento
habitibile � logxebla
buhabiti-ney � nelogxata
haf �
haf-dey � duontago
haf-ora� duonhoro
mah-haf� duonigi
haishi �
haishi bu jan � mi ankoraux ne scias
gina haishi bu lao � la virino ankoraux ne maljuna
haki � haki
haki ligna � haki lignon; haki bay zian � haki per glavo
haka � hako
haking � hakado
hakimarka � nocxo
halka �
aurhalka � orelringo
harhalka � buklo
halka-ney � ringa
halkafinga � ringa fingro
hampi �
hamra �
hamri � marteli
hamsi �
hamsa�
han � cxino; cxina; cxina lingvo (
hanjen � cxino
handa �
handagunsa � mana laboro
gro-handa � manego
handa-ki� maneto
handak �
hao �
Me sta hao. � Mi fartas bone.
Hao!� Bone!
haotaa � bono
fo haotaa de jenley � por la bono de la homaro
lucha de haotaa e baditaa � lukto de bono kontraux malbono
Bihao! � Fartu bone! Nedankinde!
Haoaksham! � Bonan vesperon!
Haodey! � Bonan tagon!
Haofortuna! � Bonan sxancon!
Haonocha! � Bonan nokton!
Haosabah! � Bonan matenon!
Haosafara! � Bonan vojon!
har �
harinka �
harhalka �
frentahar �
galsahar �
hasti �
hasta �
pa hasta � haste
hasta-ney � hasta
hay!1 �
hay2 �
Hay Forsa bi kun yu! � La Forto estu kun vi!
Hay oni shwo to ke oni yao. � Oni diru, kion ajn oni volas.
he �
Me he lekti tote kitaba yo. � Mi jam legis la tutan libron.
helpi �
helpa �
kun helpa de � helpe de
voki helpa � alvoki helpon
helpalingwa �
hema �
hema-ney � sanga
hemaful � sanga (plena da sango)
hemi �
heming �
hemapyasi-she � sangavida
heni �
hena �
henival � malaminda
herba �
lekiherba � kuracaj herboj
herbinka � herbero
hev �
me hev dwa kitaba � mi havas du librojn
en-hev � akiri, komenci havi
hevsa � havo, havajxo
hi �
Ta hi zwo-te se. � Estas li kiu faris tion.
Ta zwo-te se hi. � Li faris gxuste tion.
Es toy hi jen. � Estas tiu sama homo.
hima �
himageimes � la vintraj ludoj
hindi � hindo; hinda; hinda lingvo
hir �
hir-ney � cxi-tiea
hiran �
yunhiran � cervido
gin-hiran � cervino
man-hiran � vir-cervo
historia �
historike � historia
historier � historiisto
hokey �
hokeypleier, hokeista � hokeisto
hole �
holika � kavajxo (
hospital �
hosta �
hosti � gastigi
hotel �
hu �
Hu lai? � Kiu venis? Hu zwo-te se? � Kiu faris tion?
hu-ney � kies
huk �
hunga � malsato
fai hunga � senti malsaton
hunga-ney �
hungi � malsati
hunti � kunigxi, kunigi
hunta � kunajxo
hunta-ney �
pahunta, hunta-nem �
lai pa hunta � veni kune; kun oli hunta-nem � kune kun cxiuj
hwan �
fa-hwan � flavigxi
mah-hwan � flavigi
i �
i lu i ela � kaj li kaj sxi
idea �
idea-ney � idea
idyen �
idyen pyu hao � iomete pli bona
treba dumi idyen � bezonas pensi iomete
igla �
imaja �
imajini �
imajina �
impeda �
impedi �
impeding �
in �
me jivi in Rusia � mi logxas en Rusio
in lai-she yar � en sekva jaro
in tal kasu � en tia kazo
inen �
inen dom � interne de domo
me es yo inen � mi estas jam interne
inenklaida �
India � Hindio (
indiki �
indika � indiko
influsi �
influsa � influo
informi �
informa � informo, informajxo
informing � informado
Ingland�
Ingland-jen � logxanto aux sxtatano de Anglio
inglish �
Ob yu shwo inglish? � Cxu vi parolas la anglan?
inklina �
inklini � klini, klinigxi
inloo �
mata-inloo � bopatrino
brata-inloo � kuzo
son-inloo � nevo
docha-inloo-inloo � bonevino
inplas �
go ba dar inplas me � iru tien anstataux mi
gai zwo inplas shwo � decas fari anstataux diri
insekta �
intele �
nointele � malsprita, malsagxa
inter �
inter skay e arda � inter la cxielo kaj la tero
interes �
interes-ney � interesa
interesi � interesi
se interesi me gro � tio interesegas min
faiinteres om koysa � interesigxi pri io
interneta �
intershanji �
intershanja �
inu �
tradukti kitaba inu otre lingwas � traduki libron en alian lingvon
konverti rubla inu dolar � konverti rublojn en dolarojn
inventi �
inventa �
inviti �
invita �
iri �
ira �
ira-ney � kolera
irisi � kolerigi
irisi-ney � kolerigita
irishil � kolerema
isla �
islajen �
it �
Es may auto. It es jamile. Me pri it. � Tio estas mia auxto. Gxi estas bela. Mi sxatas gxin.
Italia �
italiano �
iven �
ta bu jan iven se � li ecx tion ne scias
jabra �
jadu �
zwo jadu � fari sorcxon
mah-jadu � sorcxi
jadujen� sorcxisto/sorcxistino
jaduman� sorcxisto
jadugina � sorcxistino
jagi �
jaga � vigilado
en-jagi,jagifi �
jagifa � vekigxo
jagisi � veki
jagiser � vekilo, vekhorlogxo
jaka �
jal �
jalsa � brulo
jal-she � brulanta
jalka � brulajxo
mah-jal � bruligi
jalusi � jxaluzi
jalusa � jxaluzo
jalusnik � jxaluzulo
jami �
jami amigas � kunvoki/kolekti amikojn
jami asembla � okazigi kunvenon
jami fruta � rikolti fruktojn
jama � kolekto
jaming � kolektado
jamitura � kolektajxo
jamile �
gro-jamile � belega
jamilitaa � beleco
jamilina � belulino
jamilo � belulo
jan �
jansa � scio
janmi �
ta janmi in yar 1975 � li/sxi naskigxis en 1975
janma �
janmadey �
janmalanda �
janmalingwa �
janming �
janmer �
janmog �
bu janmog swimi � ne scipovi nagxi
janmogsa � scipovo
januar�
jawabi �
jawaba �
jen �
jenley � homaro
jen-ney � homa
jenlik � homeca
auslandajen � alilandano
garibjen � fremdulo
lubijen � amato, amatino
samlandajen � samlandano, sampatrujano
samtaimjen � samtempulo
sendijen � sendito
jenmin �
jenmin(-ney) � popola
jenta �
urbajenta sempre hasti � la urbaj homoj cxiam hastas; li es hao jenta � ili estas bonaj homoj;
gunjenta � laboristoj, laboristaro
yungejenta � yunularo
jesti �
jesta �
jesting �
jita �
jiti �
jiter �
jiti-ney �
jiva �
jiva-ney �
jivaful � vivoplena, animita
jivika �
jivi �
jivisi �
joi �
me joi al vidi yu � mi gxojas vidi vin
joisa � gxojo
joisaful � gxoja
joisi � gxojigi
joki �
joka �
judi �
juda � jugxo, jugxado
judiguan � tribunalo, jugxado
judidela � jugxafero, proceso
judista � jugxisto
prejuda � antauxjugxo; supersticxo
juk �
meyjuk � majskarabo
lumijuk � lampiro
saltijuk � lokusto
preijuk � manto
juli �
jula �
julnik � frauxdulo
Jungwo � Cxinio
Jungwo-jen � logxanto aux sxtatano de Cxinio (
jupa �
jurnal �
jurnalista � jxurnalisto
jus �
jus-ney � suka
jusnesa � sukeco
juste �
justitaa � justeco
nojuste � maljusta
kabra � tombo
kabralok � tombejo
kada �
kada dey � cxiutage
kadalok �
kadawan �
kadawan �
kadawan jan, ke... � cxiu scias, ke
kadena �
kadena de montas � cxeno da montoj
kafsa �
kahwa �
kahwadan � kafujo, kafkrucxo
kahwabaum � kafujo, kafarbo
kahwameler � kafmuelilo
kalam �
bolkalam � globkrajono
kalamdan � plumujo
sikindokalam� posxtrancxilo
kolorkalam � farbokrajono
kalkuli � komputi
kalkun �
man-kalkun (kalkuno) � meleagro
gin-kalkun (kalkunina) � meleagrina
yunkalkun � meleagrido
kalme �
kalmitaa � trankvilo
kalmifi (fa-kalme) � trankviligxi
kalmifa� trankviligxo
kalmisi(mah-kalme) � trankviligi
kalmisa � trankviligo
kama �
fai kama � enlitigxi
kamar �
kamari � zoni
kamina �
hao kamina � bona vojo/irejo
kamion �
kamisa �
kamon �
kamon, shwo! � nu, diru! kamon, go kway! � nu, iru rapide!
2) cxu?!
kampa �
kampi � kampi
kan �
kan TV � rigardi televidilon
winda kan gata � fenestroj rigardas al la strato
kansa � rigardo
al un-ney kansa � je la unua rigardo
kanal �
kandela �
kanga �
kangi � kombi
kangi swa � sin kombi
kanging � kombado
kanon �
kanun �
kanun-ney � legxa
kapa �
kapable �
kapablitaa � kapablo, kapableco
kapak �
kapra �
koton kapra � kotona sxtofo
kamakapra � lita tolajxo
kapti �
kapting � kaptado
kaptiwat � kaptajxo
kapter, kaptika � kaptilo
kapter, kapti-sha � kaptanto
kapushon � kapucxo; cxapo (de skribilo ktp.)
kalam kapushon � cxapo de skribilo
kare � kara (amata �
kare amigas! � karaj amikoj!
karim �
bi karim � bonvolu
karimtaa � bonkoreco
karke �
karota �
karpus �
karta �
karwe �
kasu �
in sey kasu � en tiu kazo
in tal kasu � en tia okazo
in eni kasu � cxiuokaze
in maiste kasu � plimulte, plimultokaze
pa kasu � hazarde
kasuale � okaza, hazarda
kati �
kati herba � trancxi/tondi la herbon
kata � trancxo
kating � trancxado, hakado, tondado
katiwunda � trancxvundo
kati-kili � bucxi
kauda �
in kauda de tren � en la vosto de vagonaro
kaulu �
kaulu-yen � konsiderante
kaulusa � konsidero, konsiderado
kausa �
bu sin kausa � ne sen kialo, ne senkauxze
kausale � kauxza
kausi � kauxzi
kaval �
man-kaval(kavalo) � vircxevalo
gin-kaval(kavalina) � cxevalino
yunkaval � cxevalido
shma-kaval � cxevalacxo
kavi �
kavi arda � fosi teron
kaving � fosado
kazan �
kazan-ki � kaldroneto
vaporkazan � vaporkaldrono
ke �
Yu jan ke me lubi yu. � Vi scias, ke mi amas vin.
kel �
Es gela kel pri gani. � Tio estas junulino kiu sxatas kanti.
kelke �
kelke kitaba � kelke da libroj, fo kelke taim � por iom da tempo
kem �
Yu lopi pyu kway kem lu. � Vi kuras pli rapide ol li.
kem...tem � ju...des
ken �
pintaken � skatolo da farbo
kepa �
kes �
ketla �
ki �
dom-ki � dometo, Maria-ki � Manjo; somni-ki � dormeti
kibrit � alumetoj
un kibrit � alumeto
kibritdan � alumetujo
kicha �
kili �
kila � murdo
kiler � murdisto
kilometra �
dwashi kilometra per ora � dudek kilometroj per horo
kindocha �
kinkinda �
kino �
kinoguan � kinejo
kinson �
kipi �
kipi nada � gardi la esperon
gardi mani in banka � deponi monon en la banko
gardi sekret � gardi sekreton
kipi forsa � konservi fortojn
kirka �
kirkayuan � ekleziulo
kisi �
kisa �
kising � kisado
kitaba �
kitaba-tana � librobreto
kitabakin � libreto, brosxuro
kitabaguan � biblioteko
kitabashop � librejo
shma-kitaba � libracxo
klaida �
klaidi � vesti
klaidiswa � vesti sin
klaiding � vestado
klaidilok � vestejo
deklaidi� senvestigi
deklaidiswa � senvestigxi
klaidawahta � vestgardejo
klare �
klare har � la hela hararo
klarem � klare
klarifi (fa-klare) � klarigxi, heligxi
klarisi (mah-klare) � klarigi, heligi
klaritaa � klareco, heleco
klare- � hel-: klare-blu � helblua
klare-blu skay � la hele blua cxielo
klef �
klefi � sxlosi
klimbi �
klimbiuupar � grimpi supren
klimbinich � grimpi malsupren
klimbing � grimpado
klin �
klintaa � pureco, ordo
klinisi(mah-klin) � purigi, ordigi
treba klinisi shamba � necesas purigi la cxambron
klinisa � purigo
klok �
klok dwa � je la dua horo
kwel klok es? � kioma estas horo?
kwel klok yu chi akshamfan? � je kioma horo vi vespermanxas?
klok ot-e-haf � (je) duono post la oka
klok dwa sin dwashi � (je) dudek minutoj antaux la dua horo
kloka �
murkloka � murhorlogxo
handakloka � brakhorlogxo
klosi �
klosa � fermo
kojansa �
kok �
gin-kok(kokina) � kokino
man-kok(koko) � koko
yunkok � kokido
kokmasu � kokajxo
kol �
kolekti �
kolekti kitabas � kolekti librojn
kolekting � kolektado
kolektura � kolektajxo
kolekta � kolekto
kolina �
nichen kolina � cxe malsupro de la monteto; go nich kolina � malsupreniri la monteton
kolor �
kolor(-ney) � kolora
kolorkalam � kolora krajono
kolori � kolorigi
koloring � kolorigo
koloranta � kolorigilo
kom �
gun kom leker � labori kiel kuracisto
shwo kom skuso � diri kiel ekskuzo
2) kiel
ga kom yu � tute kiel vi
kom yu yao � kiel vi volas
tanto kway kom posible � tiel rapide kiel eble
komandi �
komanda �
komander �
kombini �
kombina �
komenti �
komenta �
komo �
Komo yu sta? � Kiel vi fartas?
Komo yu nami? � Kiu estas via nomo?
Komo hao yu jan urba? � Kiel bone vi konas la urbon?
kompari �
bukomparibile � nekomparebla
kompara � komparo
komparike � kompara
komplete �
kompletem � komplete
kompletisi � kompletigi
kompleta � kompleto
komplike �
komplikisi � kompliki
se komplikisi dela � tio komplikas la aferon
komplikifa � komplikajxo
komplikitaa � komplikeco
komponi � kunmeti, komponi; konsisti (havi kiel erojn) (aus koysa � el io)
komponi-ney �
komponing �
kompona �
komponitura � kunmetajxo
komposi �
komposi musika � komponi muzikon
komposer � komponisto
komposing � komponado
komposa � kompono, komponajxo
kompyuter�
kompyuterisi � komputiligi
komune �
komunisi � komunigi
komuniki �
komunika � komunikado
kondision �
kondisioni � kondicxi
kondision-ney � kondicxa
kondukti �
kondukter � kondukilo, konduktilo
kondukta � kondukteco
konekti �
konekta � konekto, kunligo
konektihisto � konektivo
konfesi �
konfesa � konfeso
konfusi �
konfusa � konfuzo
koni �
Nu bu koni mutu. � Ni ne konas unu la alian.
en-koni � konatigxi
koni-ney � konata
koninesa � konateco
mah-koni � konatigi
konsenti �
konsenta �
konsi �
konsa �
konsa-ney �
konsa-nem �
dekonsi �
rikonsi �
konsili �
konsila �
konsiler �
konsilum �
faikonsilum � konsiligxi
konstante �
konstanta �
konstansia �
konteni �
kontena, konteniwat �
kontener �
konti �
konta �
kontinu �
kontinusa �
kontra �
kontra suy vola � kontraux lia volo
lekika kontra febra � kuracilo kontraux febro
apogi-yen kontra mur � apogante sin kontraux muro
kontra dom � kontraux la domo
dom es kontra � la domo staras kontrauxe
kontrakosa � kontrauxajxo
kontratoxin � kontrauxveneno
kontra-ney �
pa kontra-ney sahil � sur la kontrauxa bordo
in kontra-ney kasu � en mala kazo
kontra-nem �
Tak, bu kontra-nem. � Tiel, ne male.
kontroli �
kontrola �
kontroler � kontrolisto
kopa �
kopia � kopio
kopi � kopii
koping � kopiado
korda �
saltikorda � saltosxnuro
kordia �
kordiale � kora
kordialem � kore
korekte �
korektisi � korekti
korektisa � korekto, korektado
korpa �
kosa �
kosti � kosti
kwanto kosti? � kiom kostas?
kosta �
kota �
man-kota(koto) � virkato
gin-kota(kotina) � katino
yunkota � katido
kovra �
sub kovra de nocha � sub kovro de nokto
tablakovra � tablokovrilo, tablotuko
kovri � kovri
kovring � kovrado
dekovri � malkovri
bukovri-ney � senkovrita
koy �
dar ye koy jen, me bu koni lu. � Tie estas ia homo, mi ne konas lin.
koygrad�
koykomo �
koylok �
koysa �
koytaim �
koywan �
koyves �
krai �
kraisa � krio
kraishil � kriema
krashi �
kreati �
kreative � krea
kreata, kreating � kreo, kreado
kreatura � kreajxo
kredi �
kredi a koywan � kredi al iu
kredo � kredo
krek �
kreki � fendi
kreki nuta � krevigi nuksojn
kreking � fendado
kresi �
kresa, kresing � kresko, kreskado
dekresi � malkreski
krimen �
krimenale � krima; kriminala
krimenalitaa � krimeco
krimenjen � krimulo
kripi �
kriping � rampado
krome �
krome to � krom tio
kros �
krosi � kruci, krucigxi
krosa � krucado, krucigxo
daokrosa � stratkrucigxo
krushi �
krusha � krasxo
ku �
Me darfi zin ku? � Cxu mi povas eniri?
kufla �
kuki �
kuking � kuirado
kuker � kuiristo
kukishamba, kukilok � kuirejo
kukla �
kula �
kulak �
kulak-batala � pugna batalo
kulpa �
es may kulpa � estas mia kulpo
kulpa-ney � kulpa
kulpanesa � kulpeco
kun �
klosi dwar kun shum � fermi pordon kun bruo
kunem
Pren me kunem! � Prenu min kun vi! Ob mani es kunem? � Cxu vi kunhavas monon?
kunshwo �
kunshwosa � interparolo
kunshwoer � interparolanto
kupi �
kupa � acxeto, acxetajxo
kuping � acxetado
kuraja �
kuraja-ney � kuragxa
kuraji � kuragxi
kurajisi � kuragxigi
kurajanik � kuragxulo
kurte �
mah-kurte (kurtisi) � mallongigi
fa-kurte (kurtifi) � mallongigxi
kurtem � mallonge dirite
kurtena �
kurteni � kurteni
kurupe �
kurve �
kurva �
kurvitaa � kurbeco
kurvifi � kurbigxi
kurvisi � kurbigi
kushen �
kushenkuta �
kusi �
kusa �
kusishil � mordema
kuta �
baumkuta � arbsxelo
letakuta � koverto
kuti � envolvi
kuydi �
kuydi kinda � zorgi pri la infanoj; kuydi flor � zorgi pri floroj; bu kuydi om to � ne zorgu pri tio
kuyda � zorgo
kunkuyda � zorge
kuydi-she � zorga
kuydishil � zorgema
sinkuyda-ney � senzorga
kwadra �
kwadri � kvadratigi
kwadra-ney � kvadrata
dokwadra � kvadratita
kwalitaa �
kwalitaa-ney � kvalita
kwan�
kwantitaa �
kwantitaa-ney � kvanta
kwanto �
Kwanto yar yu hev? � Kiom da jaroj vi havas? Kwanto da kosti? � Kiom gxi kostas?
kwasi �
Ta shwo kwasi me bu audi hao. � Li parolas, kvazaux mi ne auxdus bone.
kway �
kway tren � rapida trajno
kway kom bliza � rapida kiel fulmo
kwaytaa � rapido, rapideco
kwel �
Kwel es lu? � Kia estas li? Kwel de li? � Kiu de ili?
kwesti �
kwesta � demando
kwiti �
bu kwiti me! � ne forlasu min!
kwiti kama � ellitigxi
kwiti molya, gunsa � forlasi la edzinon, la oficon
kwiti fumi � forlasi fumadon
kwo �
Kwo yu maini? � Kion vi subkomprenas?
kyete �
kyetem � kviete, mallauxte
kyetitaa � kvieto, kvieteco
la �
Walaa dwa kitaba. Sey-la es hao e toy-la es buhao. � Jen du libroj. La tiu cxi estas bona, kaj la tiu estas malbona.
las �
Me hev mucho rosa. Me pri blan-las zuy. � Mi havas multe da rozoj. Mi pleje sxatas la blankajn.
laba �
lagan � fervoro, diligenteco
lagan-ney � diligenta, fervora
lagi �
lagilok � kusxejo, bestkusxejo
lai �
me lai klok dwa � mi venos je la dua horo
laisa � veno
lai-she � venonta, sekva
lai-she yar � la venonta jaro
laives � (je) la venonta fojo
lak �
lampa �
lan�
lanfai � mallaboremi
lantaa � mallaboremo
lannik � mallaborulo
landa �
landi �
lansi �
fa-lansi a/inu � sin jxeti al/en
lansa � jxeto
lao �
laotaa� maljuneco
laoyash � maljunagxo
laojen � maljuna homo
laoman � maljunulo
laogina � maljunulino
fa-lao � maljunigxi
mah-lao � maljunigi
larma �
lasi �
lasi me go, lasi me wek � lasu min iri; lasi lwo � lasi fali; lasi me dumi idyen � lasu/permesu min iom pensi
laste �
latif �
laudi �
laudi-bashan � lauxda parolado
laudival � lauxdinda
lauda � lauxdo
laute �
lautem � lauxte
laxe �
laxifi (fa-laxe) � malstrecxigxi
laxifa � malstrecxigxo
laxisi (mah-laxe) � malstrecxi
mah-laxe muskula � malstrecxi muskolojn
mah-laxe noda � malstrecxi la nodon
laza �
laza monton � rubamaso
lazadan � rubujo
lazalok, lazika � rubejo
lefte �
lefta �
alefta �
Kan a lefta! � Rigardu maldekstren!
leften �
Leften ye garden. � Maldekstre estas gxardeno.
Garden es leften dom. � La gxardeno estas maldekstre de la domo.
legum �
legumgarden � legomejo
leki �
leking � kuraco
lekika � kuracilo
lekiguan � kuracejo
leker � kuracisto
lekti �
lekta, lekting � lego, legado
lektiwat � legajxo
lekter,lekti-sha � leganto
lektibile � legebla
lektiguan � legejo
lekter, lektika � legilo
lemar � sxranko
lemarkin � kredenco
lenge �
lenge akwa � malvarma akvo
es lenge hir � estas malvarme cxi tie
me sta lenge � al mi estas malvarme
lengi � malvarmigxi/malvarmigi
lengifi (fa-lenge) � malvarmigxi
lengisi (mah-lenge) � malvarmigi
lengisa � malvarmigo
lengitaa � malvarmo
lengitura � malvarmumo
lente �
lentem � malrapide
leon �
lerni �
lerner � lernanto
lernikitaba � lernolibro
lerna � lerno
lerning � lernado
lerni-ney � dokta, sciplena
lerninesa � scipleneco
leson �
lesti �
lesta � flato
lestinik � flatulo
leta �
letakuta � koverto
faileta � korespondi
letra �
leve �
levifi (fa-leve) � malpezigxi
levifa � malpezigxo
levisi (mah-leve) � malpezigi
levisa � malpezigo
lexikon �
ley1 �
ley2 �
jen
gaoley talim � supera instruado
li �
li-ney, ley � ilia, iliaj, ilian, iliajn
Bu es nu-ney, es li-ney. � Ne estas nia(j), estas ilia(j).
libre �
libritaa � libero, libereco
librifi (fa-libre) � liberigxi
librisi (mah-libre) � liberigi
lif �
liftot � foliaro
lifi � foliumi
liflwosa � folifalo
lifti �
ek-lifti plechas � levi sxultrojn
lifta � levo, levado
liftiswa � levi sin
liftika � lifto
ligi � ligi
ligi doga � ligi hundon
ligi bay wada � ligi per la promeso
liga � ligo
Jenmin Liga � la Ligo de Nacioj
liging � ligado
deligi � malligi; malligigxi (
ligna �
lignatabla � ligna tablo
lignapuda � segpolvo
likwe �
likwa � likvo, likvajxo
likwifi (fa-likwe) � likvigxi
likwisi (mah-likwe) � likvigi
limita �
limiti � limigi
limitiswa � sin limigi, limigxi
limiting � limigo, limigxo
lingwa �
lisan �
lisi�
lista �
liti �
misliti � misversxi
lo �
Es lo zuy muhim. � Estas la cxefa afero, tio plej gravas.
Lo tal mus bu repeti. � Tiajxo ne devas ripetigxi.
Lo sirkum � cxirkauxo.
loda �
lodi � sxargxi
loding � sxargxado
nichlodi � elsxuti
uuparlodi � alsxuti
lok �
ahfilok � kasxejo
twolilok � drasxejo
enilok � ie ajn
a enilok � ien ajn
kadalok � cxie
koylok � ie
a koylok � ien
nullok � nenie
a nullok � nenien
otrelok � aliloke
loki �
en-loki � eklokigxi, sin trovi
lokisi � loki
loko �
lokale � loka
lokalisi � lokalizi
longe �
longem � longe
longitaa � longo; longeco
long- � long-: longhar-ney � longhara
longtaim �
lu jivi hir yo longtaim � li logxas cxi tie jam dum longa tempo
se eventi longtaim bak � tio okazis antaux longe
longtaim bifoo ke � longe antaux ke
longtaim bifoo kem � longe antaux ol
longtaim-ney � longdauxra (
lopi �
lopa,loping � kuro, kurado
loper � kuranto, kuristo
lu �
Lu shwo hao. � Li parolas bone. Me kredi a lu. � Mi kredas al li.
lu-ney,luy �
Es lu-ney kitaba, bu yu-ney. � Tio estas lia libro, ne via.
lubi �
luba � amo
en-lubi � enamigxi
gro-lubi � amegi
lubijen � amato/amatina
lubiman � amato
lubigina � amatina
lubijenta � geamantoj
swa-luba� sinamo
luchi �
lucha� lukto
luter � luktisto
lugi �
luga � mensogo
luger � mensogulo
lugishil � mensogema
luk �
luma �
lumi � lumi
lumisi � lumigi
lumaful � luma, lumplena
mah-onluma � sxalti la lumon
luna �
lusi �
lusi taim � perdi tempon; lusi dao � vojerari
2) malgajni
lusa � perdo; malgajno
lwo �
lasi lwo � lasi fali
lwosa � falo
lwoshil � falema
mah-lwo � faligi
lyan � senti spirita/anima ligo, esti anime ligita (al iu/io � а koywan/koysa)
lu lyan a ela � li estas alligita al sxi
lyan-ney � anime ligita (al iu/io � а koywan/koysa)
ye kota muy lyan-ney a suy masta � iuj katoj tre ligigxas al sia mastro
lyansa � anima ligo, korligo, alligiteco
lyu �
lyu kinda in dom � lasi infanon cxe la hejmo
lyu trasa � lasi spurojn
lyu pan a amiga � restigi panon al amiko
lyu me sole � lasu min sola
lyu dwar ofni-ney � lasi la pordon malfermita
madu �
magari �
Magari ta lai! � Se li venus!
mah �
gran � mah-gran �
hao � mah-hao �
chi � mah-chi �
lwo � mah-lwo �
mah swa lekti for � igi sin legi pluen
se ve mah yu joi � tio gxojigos vin
mahan �
mahanem � majeste
mahantaa � majesteco
Luy Mahantaa � Lia majesto
mahta �
mahtaful �
maidan �
futbol maidan � futbala kampo
maimun �
mais �
maiste � 1) plej multe
lu hev maiste mani � li havas plej multe da mono
2) plej multa
inmaistekasu � en plej multaj okazoj
maisteparta � la plej granda/multa parto
maistejen � la plimulto da homoj
maistegrad � plejgrade, plejmulte
maistem � pleje, plejparte
maista,maistitaa � plimulto
majbur �
majburi �
majburing �
majburi-ney �
majburi-nem �
makaron �
makaroninka � makaronio
malgree �
malgree bade meteo � malgraux la malbona vetero; malgree olo � malgraux cxio
man � 1)
manjen klaida � vira vesto
manlik � vireca
ko-man � kunulo
2)
man-yan � virsxafo, man-leker � (vira) kuracisto
mangi �
me mangi, foni poy � mi estas okupita, telefonu vi poste
me mangi reporta � mi okupigxas pri raporto
me mangi lekti sey kitaba � mi okupigxas pri legado de tiu libro
manga � okupateco, okupigxo
mani �
manidan � monujo
manta �
manya �
aftemanya � postmorgaux
mao �
mao(-ney) � lana; vila
longmao-ney � longharara
maoshapa � lana cxapo
mar �
mar(-ney) � mara
marjen � maristo
marka � marko
marki � marki
marking � markado
marto �
masbute �
masbutifi (fa-masbute) � firmigxi, fortikigxi
masbutisi (mah-masbute) � firmigi, fortikigi
masbutitaa � firmeco, fortikeco
mashina �
maskul �
maskul-ney � maskla
maskulum �
Masra � Egiptio
masri � egipto; egipta
masta �
gin-masta � mastrino
dom-masta � domomastrino
master �
master de suy fah � majstro de sia fako
masu �
govamasu � bova viando
swinamasu � porka viando
yanmasu � sxafa viando
masumeler � viandmuelilo
masuyuan � bucxisto, viandisto
mata �
mata-patra � gepatroj
mature �
mature yabla � matura pomo
maturifi (fa-mature) � maturigxi
maturitaa � matureco
premature � antauxtempa
maus �
mauskapter � muskaptilo
yunmaus � musido
may �
Es may kalam. � Tio estas mia krajono.
me �
ame � al mi
Audi me! � Auxskultu min! Jawabi koysa a me! � Respondu ion al mi!
me-ney, may � mia, mian, miaj, miajn
meil �
meilguan � posxtejo
meja �
meji � mezuri
mejibile � mezurebla
melon �
memba �
memoria �
pamemoria � memore
memorisi � memorfiksi; parkerigi
menga � 1)
menga de kwesta � aro da demandoj
2)
moskamenga � musxa svarmo
jenmenga � amaso da homoj
meno �
meno kway kem� � malpli rapida ol...
meno kem shi � malpli ol dek
meno guy � malpli multekosta
menta �
mentale � mensa
mentastasa � menta stato
merki �
merki pa un-ney kansa � rimarki je la unua rigardo
merki ba sey konklusa in yur kapa � notu al vi tiun konkludon en la kapo
merkival � rimarkinda
merkibile � rimarkebla
mes �
(kada)mes-ney � (cxiu)monata
mesaja �
metal �
metal(-ney) � metala
metalka � metalajxo
meteo �
badal-ney meteo � nebula vetero
metra �
pet metra � kvin metroj
metro � metroo
mey �
mide � meza; averagxa
midem � averagxe
midika � mezajxo; averagxo
mida �
in mida de � en la mezo de
yus in mida de � gxuste en la mezo de
mid- �
midnocha � meznokto
middey � meztago
midyash-ney � mezagxa
miden �
miden shamba � meze de la cxambro; miden amigas � meze de amikoj
mifen �
mifendom � abelujo
migi �
mikas �
mil �
mil yar � milo da jaroj
un de milfen � milono
milion �
dwa milion � du milionoj
dwa milion petsto mil � 2 500 000
milioner � milionulo
milka �
dai milka � milki
milka(-ney) � lakta
Milkadao � Lakta vojo
milki � melki
milking � melkado
milker � melkilo
milki-sha � melkisto/melkistino
minim �
minim guy � malplej multekosta
minimgrad � malplejgrade, malpleje
minimtaa � malplimulto
minuta �
mira �
mirakla �
mirakla-ney,miraklalik � mirakla
mirakla-nem� mirakle
misteria �
misteriaful � mistera
miti �
mita � renkonto, renkontigxo
mixi �
mixing � miksado
mixa � mikso
mixitura � miksajxo
mixiwat � miksato
mixer � miksilo
muvi-miksi � kirli
mlan � malvigla; apatia
mog �
me bu mog zwo to � mi ne povas fari tion
se mog bi � tio povas esti
kadawan mog lai � cxiu povas veni
mogbi � eble
mogisi � ebligi
mogsa � povo
pa ol mogsa � plenforte, je tuta povo
me zwo olo ke es inen may mogsa � mi faros cxion laux mia povo
mokre �
mokrifi (fa-mokre) � malsekigxi
mokrifa � malsekigxo
mokrisi (mah-mokre) � malsekigi
kuydi bu mokrisi peda! � atentu ne malsekigi viajn piedojn!
mole �
mole kushen � mola kuseno
molenesa �
molifi (fa-mole) � moligxi
molifa �
molisi (mah-mole) � moligi
molisa �
molika �
molya �
momenta �
momenta-ney � momenta
momenta-nem � momente
moneta �
monta �
montaflanka �
monton �
monton de ramla � amaso de sablo
montoni �
morba �
morba-ney �
morbi-sha �
morbi�
en-morbi �
morta �
morta-ney � morta
morti �
mortijen �
mortisi �
moska �
moskamenga � musxa svarmo
moskita �
motor �
motor(-ney) � motora
motorista � motoristo
mucho �
gun mucho � multe labori
mucho jen � multe da homoj
mucho pyu hao � multe pli bona/bone
muchos � multaj (homoj)
muchoyar-ney � multjara
muda �
muh �
muhim �
muhimtaa � graveco
nomuhim � malgrava, bagatela
nomuhimka � malgravajxo, bagatelo
mule �
mulitaa � mildeco
multipliki �
tri multipliki bay sem es dwashi-un (tri ves sem es dwashi-un) � tri multiplikite per sep estas dudek unu
multiplika � multipliko
munda �
munda(-ney) � monda
mur �
mursha �
mus �
Oli jen mus chi fo jivi. � Cxiuj homoj devas mangxi por vivi.
Manya me mus go a ofis. � Morgaux mi devas iri al la oficejo.
mushkile �
mushkilem � malfacile
mushkila � malfacilajxo
mushkilitaa � malfacileco
mah-mushkile � malfaciligi
musika �
musiki,faimusika� muziki, ludi muzikon
musikale � muzika
musiker � muzikista
musikatul � muzikilo
muskula �
mah-laxe muskula � malstrecxi muskolojn
tensi muskula � strecxi muskolojn
muskulatot � muskolaro
mutu �
nu lubi mutu � ni amas unu la alian
amutu � unu al la alia
mutuale �
muvi �
muva � movo, movado, movigxo
muy �
es muy jamile � (tio) estas tre bela
muy kway � tre rapida/rapide
na �
Ta jivi na planeta. � La planedo sur kiu li logxas/logxis.
Me dumi na kwesta. � La demando pri kiu mi pensas.
hao sidi na stula � la segxo sur kiu oni sidas komforte
nadi �
nada � espero
nadibile � esperebla
nafta �
nagle �
naglitaa � aroganteco
nagla� arogantulo/arogantulino
naglo� arogantulo
naglina� arogantulino
naka �
naloga �
nam �
nami � nomi, nomigxi
Komo yu nami?
Me nami Ivan. � Mi nomigxas Ivan.
nami-yen � nome, tio estas
namba �
gran namba � granda nombro
pare namba � para nombro
namba expresa � nombra esprimo
namre �
namrem � modeste
namritaa � modesteco
natura �
abyas es dwa-ney natura � kutimo estas dua naturo
naturale � natura
naturalem � nature
naturalitaa � natureco
nau �
til nau � gxis nun; depos nau � de nun
alnau � cxi-momente, nuntempe
lonau � nuno, nuntempo
nau...nau � jen...jen
nau-ney � nuna
nayu �
nayudan � buterujo
negative �
negativa � negativo
negi �
nega � negado
nerva �
nerva(-ney) � nerva
nerva sistema � nervaro
nervamorba � nerva malsano
nesese �
nesesitaa � neceso
nesta �
nesti � nesti
neta �
texi neta � teksi reton
neva �
ney �
brata-ney nam � brata nomo
jen-ney � homa
un-ney � unua
pi-ney akwa � drinkata/drinkita akvo
rude-fas-ney jen � rugxvizagxa homo
olo es yo zwo-ney � cxio estas jam farita
nem
sinsensu-nem � sensence
un-nem � unue
un-nem... poy � antauxe... poste
dwa-nem � due
ni �
ni...ni... � nek... nek
ni me ni yu � nek mi nek vi
nich �
go nich � iri malsupren
go nich kolina � iri malsupren sur la monteto
nichen �
me es nichen � mi estas malsupre
nichen kolina � cxe malsupro de la monteto
fon nichen � de malsupre
niche �
nichisi � mallevi, malsuprenigi
nichisi kapa � mallevi kapon
nichifi � sinki, malsuprenigxi
nicha �
nidi �
me nidi reposi � mi bezonas ripozon
nida �
nihil �
nihilisi �
nihilisa �
nihon �
nin �
ninshi � nauxdek
ninsto � nauxcent
Nipon�
Nipon-jen � logxanto/sxtatano de Nipono
nise �
nisem � malalte
nisifi (fa-nise) � malaltigxi
nisisi (mah-nise) � malaltigi
nixa �
bu jan nixa � scii nenion
Danke! � Es nixa. � Dankon! � Nedankinde.
no �
kalme
piti-she
pinchan
nocha �
pa nocha � nokte
hao nocha! � bonan nokton!
fa-nocha � noktigxas
nok �
bay finga nok � per fingropintoj
nok de igla � pinto de kudrilo
nok de shu � sxupinto
nokalme �
sta nokalme � esti maltrankvila
nokalmitaa � maltrankvileco
nokalmifi(fa-nokalme) � maltrankviligxi
nokalmisi(mah-nokalme) � maltrankviligi
nol �
shi gradus sub nol � dek gradoj sub nulo
non �
Yu yao ku? � Non.� Cxu vi volas? � Ne.
nopri �
nopria � malsxato
norda �
norda(-ney) � norda
norda feng � norda vento
norden �
urba es norden � la urbo estas norde
norden urba ye shulin � norde de la urba situas arbaro
normale �
normalem � normale
normalisi � normaligi
nos �
nosdun � naztruo
nosmukus � nazmuko
nostuh � naztuko
nota �
noti � noti (skribi �
nove �
olo nove � cxio nova
novika � novajxo
novitaa � noveco
novnik � novulo
novifi (fa-nove) � novigxi
novifa � novigxo
novisi (mah-nove) � novigi
novisa � novigo
novemba�
pa novemba � novembre
nu �
nu-ney,nuy �
nude �
nuditaa � nudeco
nudifi (fa-nude) � nudigxi
nudisi (mah-nude) � nudigi
nudisi swa, mah swa nude � nudigi sin
nudisma � nudismo
nudina � nuda virino
nuksan �
nuksani � malutili
nuksan-ney � malutila
nul �
nul otre � nenia alia; in nul kasu � en nenia okazo
nulem �
nulgrad �
nullok �
a nullok � nenien
nulves �
nulwan �
numer �
numeri � numeri
numering � numerado
nuta �
kreki nuta � krevigi nuksojn
o (oda) �
oda...oda... � aux...aux
ob �
Ob me darfi ofni winda? � Cxu mi povas malfermi fenestron?
Me kwesti ob me darfi ofni winda. � Mi demandas, cxu mi povas malfermi fenestron.
obedi �
obeda � obeo, obeado
desobedi � malobei
desobeda � malobeado
observi �
observa � observo
obstakla �
obstakli � obstakli, bari
obwol �
obyekta �
of �
radio es of � la radio estas malsxaltita; mah-of luma � malsxalti lumon
ofensi �
fa-ofensi � ofendigxi
ofensa � ofendo
ofensishil � ofendigxema
ofensive, ofensi-she � ofenda
no-ofensive � neofenda
ofensi-ney � ofendita
ofensi-nem � ofendite
ofni �
ofni-ney � malfermita
ofna � malfermo
ofnika � malfermilo
ofnitura � aperturo
ofte �
oftem � ofte
oko �
ofni okos � malfermi la okulojn
oktoba�
okula �
ol �
ol dey � la tuta tago
oli �
oli jan � cxiuj scias
oli jen � cxiuj homoj
oli dey � cxiuj tagoj
olo �
me jan olo � mi scias cxion
olea �
olei � olei
oliva �
olivabaum � olivujo
oltaim �
oltaim pyu hao � cxiam pli bone, pli kaj pli bone
om �
om se � pri tio (cxi), om to � pri tio, temi om ke... � temas pri ke...
oma �
on �1)
on tabla � sur la tablo
2)
mah-on TV � sxalti la televidilon
TV es on � la televidilo estas sxaltita
onda �
ondi � ondi
onding � ondado
oni �
oni shwo ke... � oni diras, ke...
oo �
Oo es ya jamile! � Ho, kiel bela estas! Oo ya! � Ho jes!
opa �
praopa � praavo
opini �
opinikoysakomkoysa � rigardi ion kiel ion
opini ta kom amiga � rigardi lin kiel amikon
opini koysa kom muhim � rigardi ion kiel gravan
opina � opinio
segun may opina � laux mia opinio
ora �
oranja �
oranja jus � orangxa suko
oranje �
ordi � mendi
orda � mendo
ordina �
wahti ordina � gardi ordon
ordini � ordigi
ordining � ordigo
desordini � malordigi
ordiniswa � sin ordigi
no-ordina � malordo
organ �
organisi �
organising � organizado
organisa � organizo
organisasion � organizajxo (societo)
original �
original-ney � originala (auxtentika)
originale �
originalitaa � originaleco
originalnik � originalulo
osean �
osta�
ostalik � osteca
ostifi � ostigxi
ostifa � ostigxo
ot �
ot-ney � oka
otshi � okdek
otsto � okcent
oton �
fa-oton � auxtunigas
oton(-ney) � auxtuna
oton-nem � auxtune
otre �
ni un ni otre � nek unu nek alia; pa otre taraf � aliflanke
otrem � alie
lootre � alio
otrelok
a otrelok � aliloken
otreves
otra � aliulo
ovo �
ovoshel � ova sxelo
ovosela � ovocxelo
pa �
pa mur � sur la muro
pa gata � en la strato
sidi pa tabla � sidi cxe tablo
ob mani es pa yu? � cxu la mono estas kun vi?
pa mucho yar � dum multaj jaroj
dai ba lon-nem mil dolar pa tri dey � donu prunte mil dolaroj por tri tagoj
pa vesna � printempe
pa exponenta � exponente
pa ol mogsa � je tuta povo
pa afsos � je bedauxro
pa un-ney kansa � je la unua rigardo
shwo pa inglish � paroli angle
pa joka � sxerce
pa fortuna � felicxe
lai pa tren � veni per la trajno
padma �
pagale �
pagalitaa � frenezo
pagalifi � frenezigxi
pagi �
paga � pago, pagado
prepaga � antauxpago
pai � ricevi, obteni; sukcesi
nulwan pai kapti ta � neniu sukcesis kapti gxin
paja �
pak �
paki � paki
paking � pakado
paketa �
palak �
palto �
pama �
pan �
blanpan � blanka pano
pankin � bulko
panshop � panejo
pandan � panujo
paninka � panero
paner � panisto
panta �
pantakin � pantaloneto
papir �
para �
para dey � paro da tagoj
para-ney � para (konsistiganta paron; �dividebla per 2� estas �pare�)
pardoni �
pardona � pardono
pregi pardona � peti pardonon
parka �
parki � parki
parpar �
parta �
parta-ney � parta
parta-nem � parte
parti � partigi, partigxi
parti suy senta kun otres � dividi siajn sentojn kun aliuj
pas �
lu go-te pas nu � li iris preter ni; lu go-te pas � li iris pretere
pasi �
pasi-ney yar � pasinta jaro; pasi nocha � pasigi nokton
pasiwat �
mah-pasi � pasigi
pasijen � pasanto
pasiworda � pasvorto
pasta �
panpasta � pasto (faruno knedita kun akvo aux lakto)
patata �
patata-sup � terpoma supo
patra �
prapatra � prapatro
mata-patra � gepatroj
patralanda � patrujo
pausa �
pausi � pauxzi
leson-pausa � interleciona pauxzo
peda �
pedi � iri piede, piedi
pedisoldata � piedsoldato
pedi-sha, pedijen � piediranto
peding � irado piede, marsxado
peki �
peking � bakado
pekitura � bakajxo
pekiguan � bakejo
peker � bakisto
pendi �
pendika � pendigilo
pepa �
faipepa � pipri
pepadan � piprujo
per �
6% per yar � 6% cxiujare
100 kilometra per ora � 100 kilometroj hore
pet dolar per jen � 5 dolaroj por kapo
perfekte �
perfektitaa � perfekteco
perfektisi � perfektigi
perfektiso � perfektigo
swa-perfektisa � sinperfektigo
perioda �
periodike � perioda
periodika � periodajxo
permiti �
permita � permeso
permitibile � permesebla
persepti �
persepta � percepto
perseptibile � perceptebla
persona �
personale � persona
personalem � persone
personalitaa � personeco
pes �
char pes sukra � 4 pecoj da sukero
pet �
petshi � kvindek
petsto � kvincent
pet-ney � kvina
petdi �
pi �
pi-akwa � trinkebla akvo
pia � trinko
piwat � trinkajxo
piguan � trinkejo, drinkejo
piga �
piga ganta � ledaj gantoj
piki �
frosta piki fas � frosto pikas vizagxon
pika � piko
piki-she � pika
pikti �
pikter � pentristo
piktura � bildo; pentrajxo
kitaba kun jamile piktura � libro kun belaj bildoj
pikting � pentrado
pila �
kitaba pila � staplo da libroj; pila de pyata � stako da teleroj
pin �
chipin � nutrovaroj
pina �
pina shulin � pinaro
pinchan �
pinchanem �
pinsi �
pinsa � pincxo
pinser � pincxilo
pinta �
pinti � farbi
pintaken � skatolo da farbo
pinter � farbisto
piti �
pita � kompato
piti-she � kompata
pitishil � kompatema
nopiti-she � senkompata
pitival � kompatinda
plaki �
plaki gro � ploregi; plaki-ki � ploreti
plaka � ploro, plorado
plakishil � plorema
plaknik � plorulo
plan �
plani � plani
planing � planado
plane �
plana � ebeno
planika � ebenajxo
planisi � ebenigi
planisa � ebenigo
planeta �
planeta-ney � planeda
planta �
planta(-ney) � planta
planti � planti
planting � plantado
plantiwat � plantitajxo
plantura � plantejo (
plasa �
okupi plasa � okupi lokon
plasa haishi ye � loko ankoraux restas
plasa yok � mankas la loko
plasi � loki, meti
plastik �
plastik(-ney) � plasta
plate � plata
platbota � doriso; platpeda � platpiedo
platem � plate
platisi � platigi
platisa � platigo
playa �
plecha �
ek-lifti plechas � skui/levi la sxultrojn
plei �
plei ruola � ludi rolon
pleisa � ludado, ludo (
pleika � ludilo
pleier � ludanto/sonludilo, diskilo, mp3-ilo ktp.
plei-sha � ludanto
plesir �
kun plesir � kun plezuro, plezure
pliga �
pligi � faldi
pliging � faldado
pligibile � faldebla
plis �
dai a me chiza plis � bonvolu doni al mi la kulero
pluma �
plumamao � plumaro
pluri �
me hev pluri kitaba � mi havas plurajn librojn
plurives � plurfoje
pluva �
pluvi � pluvi
pluvi gro � pluvegas; pluvi-ki � pluvetas; sal pluvi � baldaux pluvos
pluvinka � pluvero
aispluva � hajlo
aispluvi gro � hajlegas
po �
po dwa dolar per metra � po 2 dolaroj por metro
a kada kinda me dai-te po pet yabla � al cxiu el la infanoj mi donis po 5 pomoj
po tri � po tri
shao-po-shao � iom post iom
poda �
podle �
poema �
polis �
polisyuan � policano
polisguan � policejo
politika �
politike � politika
politiker � politikisto
polva �
polvinka � polvero
polvisi � polvigi
polviso � polvigo
polviser � pulvorigilo
pon �
pon se dar � metu tion tien
pondi �
ponding � pesado
pondika � pesilo (
ponta �
por �
danke por olo � dankon pro cxio
por ke taim yok � pro manko de tempo
porti �
portiwek � forporti
porting � porto, portado
portibile � portebla
portisulam � eskalo, sxtupetaro
porter � portisto
portika � portilo
portu �
Portugal � Portugalio
portuges � portugalo; portugala; portugala lingvo
posh �
poshtuh � posxtuko
posible �
buposible � neebla
posiblitaa � ebleco
mah-posible � ebligi (
posision �
posision-ney � pozicia
positive �
positiva � pozitivo
pot �
florpot � florpoto
kukipot � kuirpoto
potente �
potensia � povohaveco, kapablo;
potensia de mashina � potenco de masxino
povre �
povre jen � malricxulo; povre jenta � malricxularo
fa-povre � malricxigxi
mah-povre � malricxigi
povritaa � malricxeco, povreco
povrenik � povrulo
poy �
un-nem... poy � antauxe... poste
prais �
prais-lista � prezlisto
prave �
prave dao � prava vojo
es prave � estas gxusta
yu es prave � vi pravas
pravitaa � praveco
noprave � malprava, malgxusta, malvirta
pravnik � virtulo
preferi �
me preferi pi chay � mi preferas trinki teon
prefera � prefero
preferival � preferinda
preferivalem � prefere (
pregi �
prego � peta
gro-pregi � petegi
prei �
preisa � pregxo
preikitaba � pregxaro
preijuk � manto
pren �
prensirkum � cxirkauxpreni
prensa � preno
presente �
presensia � cxeesto
preservi �
presi �
ek-presi handa � premi la manon
preser � premilo
presa � premo
presi-she � prema
preventi �
preventi-akto � preventaj agoj
preventa � prevento
pri �
me pri aiskrem � al mi placxas glaciajxo
pria � placxo
prival � placxa
priate �
prime �
es prime kwesta � tio estas la precipa demando
primem � precipe, antaux cxio
printi �
printa,printing � preso, presado
printer � presilo, printilo
printi-sha � presisto
printiguan � presejo
prisenti �
prisenta � prezento, prezentado
pro �
nu es pro guverna � ni subtenas la registaron
ta es pro may idea � li subtenas mian ideon
voti "pro" � vocxdoni "por"
proba � provo
probi �
probable �
probablem � probable (
probablitaa � probableco
problema �
problema yok! � ne estas problemoj!
produkta �
produkti � produkti
produktive � produktiva
produktivitaa � produktiveco
produkter � produktisto
produkting � produktado
produktura � produktajxo
programa �
programi � programi
programing � programado
programista � programisto
progresa �
progresi � progresi
prohibi � malpermesi, prohibi, interdikti
prohiba � malpermeso
promeni � promeni
pyu hao ke yu go promeni � iru prefere al la promeno
promena � promeno, promenado
proposi �
proposa � propono
proposa om salam � propono pri paco
prosesa �
protekti �
protekta � protekto
protekter � protektanto
protektive � protekta
protesti � protesti
protesti kontra gwer � protesti kontraux milito
protesta �
proyekta �
proyekti � projekti
pruvi �
pruva � pruvo
puda �
dentapuda � denta pulvoro
woshipuda � lava pulvoro
lignapuda � segajxo
puhle �
puhlifi � sxveli
puhlifa � sxvelo
puhlika � sxvelajxo
pumpa � pumpilo
pumpi � pumpi
pumping � pumpado
pumpiguan � pumpejo
puni �
puna � puno
manipuna � monpuno
punitive � puna
punibile � punebla
punival � puninda
pur �
kupi kitaba pur shi rubla � acxeti libron por dek rubloj
gun pur sto dolar per day � labori por cent dolaroj cxiutage
chi pur tri jen � mangxi kvazaux tri personoj
pure �
pure fantasia � pura fantazio
puritaa � pureco, senmikseco, senpekeco
purisi � purigi; rektifiki
purisa � purigo; rektifiko
pushi�
pusha �
pushing � pusxado
putre �
putrifi � putrigxi
putrisi � putrigi
putrika � putrajxo
pwa �
pwa-sup � piza supo
pyan �
ta es pyan � li/sxi estas ebria; pi pyan � drinki gxis ebrio
pyannesa � ebrio, ebrieco
fa-pyan � ebriigxi
pyani� drinki, drinkadi
pyaning � drinkado
pyanisi (mah-pyan) � ebriigi
pyannik � ebriulo, drinkulo
pyasi � soifi
pyasa �
defai pyasa � malsoifigi, malsoifigxi
pyata �
chyen pyata � plata telero; glube pyata � profunda telero
pyu �
pyu hao � pli bona/bone
pyu kway � pli rapida/rapide
pyu o meno � pli aux malpli
pyu kem � pli ol
me bu yao pyu � mi ne volas plu
ob ela bu demandi nixa pyu? � cxu sxi postulas nenion plian?
yoshi pyu � ankoraux pli multe
yoshi pyu gao � ankoraux pli alta/alte
rada �
radio �
radioyuan � radiisto
fairadio � radii (sendi informon per radiaj ondoj)
raduga�
raduga-ney�
radugisi �
rahim �
rahimtaa � korfavoro, mizerikordo
raita �
jen raitas � homrajtoj
votiraita � vocxdona rajto
raketa �
raki �
raki kaval � rajdi; raki bus � veturi per buso
raker � veturanto, pasagxero
raking � veturo
rakonti �
rakonta �
rakonting �
ramla �
ramlinka � sablero
ramlakloka � sabla horlogxo
rane �
ranem � frue
ranitaa � frueco
rare �
rarem � rare, malofte
raritaa � rareco
rarika � rarajxo
rasma � desegnajxo
rasmi �
rasming � desegnado
rasum �
jen do rasum � racia homo
rasum-ney � racia
norasum-ney akta � malracia ago
rasum-nem � racie
rata �
ray �
surya ray � sunradioj
razi �
razi swa � sin razi
raza,razing � razo, razado
razer � razilo
reale �
realem � reale
realitaa � realo, realeco
in realitaa � en realeco
realisi � realigi
realisa � realigado
realisibile � realigebla
redakti �
redakter � redaktanto, redaktisto
redakting � redaktado
redakta (redaktura) � redakcio, versio
tri-ney redakta de lexikon � la tria redakcio de la vortaro
redaktitim � redaktistaro
redaktiguan � redaktejo
redukti �
redukta � redukto
redukter � reduktilo
refusi �
refusa � rifuzo
rega �
rego � regxo
regina � regxino
regale � regxa
regi � regxi
reging � regxado
regilanda � regno, regxejo
regula �
kom regula � kiel regulo
regulare �
regularitaa � reguleco
reguli � reguli
reguling � regulado
regulator � regulatoro
rejekti �
rejekta � malakcepto
reka � streko
rekola � rikolto
rekoli �
rekoling � rikoltado
rekoni �
rekoni lao amiga � rekoni malnovan amikon
rekoni nodependa � rekoni sendependeco
rekona � rekono, rekonado
rekordi �
rekorda � surbendigo
rekte �
rekte linia � rekta linio
rektangula �
rel �
relatem
un relatem otre � unu rilate al la alia
lu es neutrale relatem sey problema � li estas neuxtrala rilate al tiu problemo
relati �
se bu relati a dela � tio ne rilatas al la afero
relata � rilato
relative � relativa
relativem � relative
relativitaa � relativeco
rema �
remi � remi
reming � remado
remer � remanto, remisto
remembi �
rememba � rememoro
mah-remembi � memorigi
repa � rapo
repari �
repara � riparo
reparaguan � riparejo
repeti �
repeta � ripeto, ripetado
replasi �
replasa � anstatauxo, anstatauxigo
reposi �
reposa � ripozo
resepta � recepto
resivi �
resiva � ricevo, ricevado
resivi-sha � ricevanto
resiviyuan � akceptisto
resiver � ricevilo
resolvi �
resolva � solvo
reson �
resoni � rezoni
resona, resoning � rezonado
reson-ney � rezona
respekti �
respekta � respekto, estimo
kun gro-respekta � kun profunda estimo
respektival � respektinda, estiminda
responsi �
nu responsi om toy wan ke nu domisi � ni respondecas pri tiuj, kiujn ni malsovagxigis
responsi-she � responsa
responsa � responso
resti �
resti stan � resti stari
resti pa dom � resti hejme
resta �
resta-ney �
lo resta-ney � tio kio restas, restajxo
olo resta-ney � cxio restanta
resulta �
resulti � rezulti
reteni �
retena � reteno
returni �
returna � reveno; redono
mah-returni � redonigi; revenigi
reveli �
reveli sekret � malkasxi sekreton
reveliswa � montrigxi, evidentigxi
proposa he reveli swa hao � propono montrigxis bona
revela � malkasxo; revelacio
riche �
richenesa � ricxeco
richnik � ricxulo
ridi �
rida � rido
ridival � ridinda
rigide �
rigiditaa � rigideco
ris �
rishte � parenca
rishtitaa � parenceco
rishtejen, rishta � parenco
rishtejenta � parencaro
ritma �
ritmike � ritma
riva �
riza �
riza-ney � radika
roba �
roli �
rolika � rulo, rulajxo
roling � rulado
rolibutas � rulsxuoj
romale � cigano; cigana; cigana lingvo
jamile romale gana � bela cigana kanto
ronde �
ronda � rondo (sed kunvenantaro estas �sirkula�)
pa ronda � ronde
rondika � rondajxo
rondisi � rondigi
rosa �
rude �
rude flaga � rugxa standarto
rudish � flavrugxa
rudifi(fa-rude) � rugxigxi
rudisi(mah-rude) � rugxigi
ruf �
rufshamba � subtegmento
ruja � rusto
ruja-ney � rusta
ruji� rustigxi
buruji-stal � rustimuna sxtalo
rujing � rustigxo
rujika � rustajxo
rul �
ruli � stiri, gvidi, direkti
ruling � stirado, gvido, direkto
rupti �
rupta � rompo, rompado
ruptishil � rompema, rompebla
shiprupta � sxippereo
Rusia �
Rusia-jen � rusiano
ruski �
sabah �
sey sabah � hodiaux matene
manya sabah � morgaux matene
ranem pa sabah � frumatene
Hao sabah! � Bonan matenon!
sabahfan � matenmangxo
sabra �
sabra-ney �
sabra-nem �
sabun �
sabundan � sapujo
safara �
Hao safara! � Bonan vojagxon!
gunsafara � afervojagxo
safari � vojagxi
safari-sha � vojagxanto
safarnik � vojagxulo
sahil �
sahil de riva � bordo de rivero
sahra �
sahralik � dezerta
saif �
in saif � somere
sais �
saje �
sajitaa � sagxo (eksterordinara, supera scio kaj inteligento)
sak �
somnisak � dorma sako
sakte �
saktitaa �
sal �
me sal go a teatro � mi estas ironta en teatron
salam � 1)
salam inter jenmin � paco inter popoloj
al yao salam, tayari ba gwer � se vi volas pacon, preparu militon
2)
salam, kare amigas! � saluton, karaj amikoj!
salti �
bay salti � salte
salta � salto
salting � saltado
saltikorda � saltosxnuro
risalti � resalti
saltijuk � lokusto
salvi �
salvi swa! � savu vin!
salva � savo, savado
salver � savisto
sam �
sam� kom � same... kiel
sam kom yu � same kiel vi
samaji �
samajibile � komprenebla
samaja � kompreno
sinsamaja-ney � senkonscia
samajishil � komprenema
same �
Nu shwo same lingwa. � Ni parolas la saman lingvon.
pa same taim � en la sama tempo
samem �
zwo samem � fari same
sama
Hao nocha! � Sama a yu! � Bonan nokton! � La samon al vi!
sam- � sam-
samkolor-ney � samkolora
samdumnik � samideano
samtaim-ney �
samtaim-nem � samtempe
samtaimjen � samtempulo
sandwich �
sane �
sanitaa � sano
sanisi � sanigi
sanisiguan � sanigejo
sante �
santisi � sanktigi
santisa � sanktigo
santejen, santa � santulo
santush �
santushem � kontente
santushtaa � kontenteco (
sapa �
satisfakti �
fulem satisfakti nida de jenley � plene kontentigi bezonojn de la homaro
satisfakti-she � kontentiga
satisfakta � kontentigo
saum �
savaje �
se �
Kwo es se? Se es dom. � Kio estas tio? Tio estas domo.
Se es dom, e to es auto. � Tio cxi estas domo, kaj tio estas auxto.
sey �
sey kitaba hev petshi paja, e toy kitaba hev sto paja � tiu cxi libro havas kvindek pagxojn, kaj tiu libro havas cent pagxojn
sedey �
segun �
hay olo bi segun yur worda � cxio estu laux viaj vortoj
segun komanda � laux la ordono
segunke
segun ke presa fa-syao, volum fa-gran � ju pli la premo malpliigxas, des pli la volumeno kreskas
sekla �
sekret �
sekret-ney � sekreta
sekret-nem � sekrete
sekretnesa � sekreteco
sekunda �
sekwi �
pa sekwi-dey � en la sekva tago
sekwa �
sekwi-she �
Treba merki lo sekwi-she. � Necesas noti jen kio.
sekwitura �
selekti �
selekta � selekto, selektado
selektura � selektajxo
selfa �
Ta lubi sol swa selfa. � Li amas nur sin mem.
Me selfa zwo-te se. � Mi mem faris gxin.
Sistema selfa es hao. � La sistemo mem estas bona.
selfa-lumi-she � memluma
Lu es karimtaa selfa. � Li estas la bonkoreco mem.
sem �
shi-sem � dek sep
semshi � sepdek
semsto � sepcent
sembli �
sembla � sxajno
sembli-she �
sembli-shem � sxaine
semdi �
semena �
semeni � semi
semening � semado
semeni-sha � semanto
semener � semilo
sempre �
sendi �
senda � sendo, sendado
sendijen � sendito
sendiwat � sendajxo
sens �
pet sens � kvin sensoj
ilusion de sens � eraro de sensoj
bay sit-ney sens � per la sesa senso
sens-ney �
sens-ney munda � sensa mondo
sensi �
sensa �
sensu �
in chaure (tange) sensu � en largxa (mallargxa) senco
se bu hev sensu � tio ne havas sencon
in sertene sensu � en certa senco
sinsensu-ney �
senti �
sentiswa � senti sin
senta �
senta de lo jamile � sento de beleco
yuma senta � humura sento
sentra �
sentrale � centra
sentralisi � centralizi, centrigi
sentralisa � centralizado, centraligo
sentu �
tri euro petshi sentu � tri euxroj kvindek cendoj
separi �
separi-ney �
separa � separo, separado, separigxo
septemba�
pa septemba � septembre
seria �
seriose �
seriositaa � seriozeco
serpenta �
serte �
sertem � certe
mah-serte� certigi (
mahswaserte� sin certigi
sertitaa � certeco (pri vereco de iu informo), nedubebleco
sertene � certa (iu, ia)
al sertene kondision � sub certa kondicxo
in sertene sensu � en certa senco
in sertene kasu � en certaj okazoj
serva �
servi � servi
servi-sha � servanto, servisto
serving � servado
server � servilo
seson �
sex � koito, sexumo
fai sex � sexumi
sexu �
sexuale � seksa
sfera �
shada �
shadaful � ombra, ombreca
shadi, faishada � ombri
shamba �
shami �
mah-shami � hontigi
shama �
shamival � hontinda
shamishil � hontema
shanji �
feng shanji-te direksion � la vento sxangxis sian direkton
shanja � sxangxo
mani shanja � monsxangxo
shansa �
shao �
shao-po-shao � iom post iom
shaotaa � malmulteco
zuyshao � plej malmulte
shapa �
shapa-ki � cxapeto
sharja �
sharji � sxargi
sharjing � sxargado
shatami �
shatama � sakrajxo, mallauxdo
shayad � versxajne
she �
lubi-she gina � amanta virino
she �
me es she me � mi estas cxe mi
sta ba kom she yu � estu kiel cxe vi hejme
she amigas � cxe amikoj
she Homer � cxe Homero
es abyas she lu � estas la kutimo cxe li
instinkta she animal � instinkto cxe animaloj
shefe �
shefa � cxefo
shefem � cxefe
shefurba � cxefurbo
sheiki �
sheiki kapa � skui la kapon
sheika � skuo, skuado
ardasheika � tertremo
shel �
ovoshel � ova sxelo
tortuga shel � testuda sxelo
shi �
shi-ney � deka
shifen
un de shifen � dekono (=nol koma un)
shi-un � dek unu
shi-dwa � dek du
shikar �
shikari � cxasi
shikaridoga � cxashundo
shikaring �
shikari-sha, shikarnik � cxasisto
ship �
shma �
shma-kaval � cxevalacxo
shma-dom � domacxo
shma-rasmi � desegnacxi
shma-skribi � skribacxi
shokolat �
shop �
shu �
shuki �
shuka,shuking � sercxo, sercxado
shuki-sha � sercxanta
shuker � sercxilo
shulin �
shum �
shum-ney � brua
shumi � brui
shuti �
shuti bay banduk (kanon) � pafi per fusilo (kanono)
shuta � pafo
shuting � pafado
shuter � pafanto, pafisto
shwo �
shwoing � dirado;
shwosa � parolo
shwotura � diro; proverbo
shwoer � parolanto
si �
si pluvi dan me resti pa dom � se pluvos, mi restos hejme
sidi �
en-sidi � eksidi
sidika � sidilo
sifra �
sigareta �
signa �
signi � signi
signal �
signali � signali
signaling � signalado
signifi �
signifa � signifo
signifaful � signifa, signifoplena
sigure �
sigure plasa � senriska loko
sigure vos � firma vocxo
fo sta sigure � por esti certa
sigure om swa selfa � memfida
sigure om sukses � certa pri la sukseso
siguritaa � certeco (
swa-siguritaa � memfido
sigurisi � 1) certigi (firmigi, sensxanceligi, garantii); 2) asekuri
sigurisa � 1) certigo; 2) asekuro
sikin �
sikindokalam� posxtrancxilo
sikom �
Me bu yao-te shwo se a yu, bat sikom yu selfa begin sey kunshwosa, yu mus jan, ke yu hi es nofelise. � Mi ne volis diri tion al vi, sed cxar vi mem komencis nian interparolon, vi devas scii, ke estas vi kiu estas malfelicxa.
silensi �
silensa � silento, silentado
simbol �
simbolike � simbola
simile �
similitaa � simileco
simili � simili
lu simili suy mata � li similas sian patrinon
similisi � similigi
similifi � similigxi
simple �
simplitaa � simpleco
simplisi � simpligi
simplisa � simpligo
simplem � simple
simuli �
simula � simulado
simuli-sha � simulanto
simuler � simulilo
sin �
sinsensu-ney � sensenca
sinvalor-ney � senvalora
sina �
sinian �
Me sinian om yu. � Mi sopiras pri vi.
Ta sinian om dom. � Li sopiras al la hejmo.
sirke �
sirke dwashi jen � cxirkaux dudek homoj
sirke mil � cxirkaux milo
sirkula �
sirkula(-ney) � cirkla
sirkulalinia � cirkonferenco
sirkum �
sirkum dom � cxirkaux la domo
kan sirkum � cxirkauxrigardi sin
sirkumi � cxirkauxi, cxirkauxigi
sirkuma � cxirkauxo, cxirkauxigo
sista �
sistema �
sit �
sitshi � sesdek
sitsto � sescent
sitdi �
in sitdi � sabate
situasion �
situasion-ney � situacia
skay �
ski �
faiski � skii
skiing � skiado
skier � skianto
skola �
skolakitaba � lernolibro
skribi �
skriba � skribo
skribing � skribado
skribitura � skribajxo
skribitip � skribmaniero
skriber � skribisto
skuma �
skumi � sxauxmi
sliva �
slivabaum � prunujo
sloy �
sloy-ney � tavola, stratuma, tavolita
sloy-ney panpasta � tavolita/foliigita pasto
sloy-nem � tavole
fa-sloy � tavoligxi
smaili � rideti
smaila �
snega �
snegi � negxi
sneging� negxado
snegalwosa � negxfalo
sneginka � negxero
snova �
sobre �
sobre urba � super la urbo
mil metra sobre marnivel � mil metroj super marnivelo
sobreolo � precipe, pli ol cxio aux cxiu alia
sobre-ney � supera
sobrenesa � supereco
sobreyuan � superulo
sok �
sol �
sole �
solitaa � soleco
solem � sole
solta �
solti � sali
solta-ney � sala
solti-ney � salita
solta-nish � saleta
soltadan � salujo
solvi �
solvi solta in akwa � solvi salon en akvo
solving � solvado
solvitura � solvajxo
solver � solvilo
somni � dormi
treba go somni � necesas iri dormi
somna �
somnaful � dorma
somnisi � dormigi
somniser � dormigilo
son �
son-ki � fileto
sonji �
me sonji-te ke... � mi songxis, ke...
sonja � songxo
soya �
soyasaus � sojsauxco
soyabona � sojfaboj
spaida �
spaidaweba � filandro, araneajxo
spari �
sparishil � sxparema
sparitura � sparajxo
spas �
spas-ney � spaca
spas-taim-ney � spactempa
spendi �
spenda � elspezo
spesiale �
spesialem � speciale
spesialitaa � specialeco
spesialista � specialisto
spika �
spikatel � pikdrato
spiri �
ausspiri � elspiri
inuspiri � enspiri
spira, spiring � spiro, spirado
spiritu �
spirituale � spirita
spiritualitaa � spiriteco
spota �
spota-ney � makula
spoti � makuli
suryaspota � sunmakuloj
spuki �
spuka � kracxo
sta �
Komo yu sta? � Kiel vi fartas?
Komo may kitaba sta? � Kiel fartas mia libro?
Ta sta bu ga hao. � Li/sxi fartas ne tute bone.
stasa � stato; farto
stal �
buruji-stal � rustimuna sxtalo
stan �
stankolar � stara kolumo
en-stan � starigxi, ekstari
stanka � stativo, stablo (movebla kunmetajxo), apogilo
stansa �
stanshil �
mah-stan �
stanga �
flagastanga � flagstango
stara �
stara-ney � stela
staraful � stelplena
stasion �
ferdaostasion � fervoja stacio
stata �
Unisi-ney Statas de Amerika (USA) � Usono
stata(-ney) � sxtata
statagana � sxtathimno
stepi � pasxi
stepa �
fai stepa fo/kontra koysa � entrepreni agojn por/kontraux
sto �
stoka � cento
stofen
sem de stofen � sep centonoj
stofenka � centono
stolba �
fa-stolba � stupori
stomak �
ston �
ston(-ney) � sxtona
stonifi �
stonifo �
stopi �
stopi shwo! � cxesigu paroladon!
sin stopi � sen cxeso
stopi in hotel � enhoteligxi
stopa �
gunstopa �
stoper �
stopika �
storma �
snegastorma �
strane �
stranem �
stranitaa �
stripa �
stripi � strii
stripi-ney � stria, striita
studi �
studa � studo, studado
stula �
brakastula � braksegxo, fotelo
stupide �
stupida �
stupido �
stupidina �
stupiditaa �
suan �
suannesa �
suantaa �
suanmilka �
fa-suan �
mah-suan �
suanish �
sub �
sub tabla � sub la tablo
sub nuy kontrola � sub nia kontrolo
sub-ney �
subyuan �
subjen �
subtragi �
sem subtragi dwa es pet � se ni subtrahas 2 de 7, ni ricevas 5
subtraga �
suda �
suda(-ney) � suda
suda feng � suda vento
suden �
urba es suden � la urbo estas sude
suden urba ye shulin � sude de la urba situas arbaro
sudor �
sudor-ney � sxvita
sudori � sxviti
sudorisi � sxvitigi
sudoriser � sxvitigilo
sufi �
se sufi � tio suficxas
sufi-she � suficxa
sufi-shem � suficxe
busufi-she � nesuficxa
suhe �
suhitaa � sekeco
suhifi (fa-suhe) � sekigxi
suhisi (mah-suhe) � sekigi
suhiser � sekigilo
suki �
suking � sucxado
suker � sucxilo
sukra �
sukradan � sukerujo
sukses �
suksesi (faisukses) � sukcesi
sukses-ney � sukcesa
sukses-nem � sukcese
sulam �
portisulam � eskalo, sxtupetaro
kordasulam � sxnursxtupetaro
suluki � konduti
suluka � konduto
suma �
in suma � sume
sumi � sumigi
suming � sumigado
sumare � suma
sun � baldaux
Til sun! � Gxis baldaux!
sun-ney �
suomen � finno; finna; finna lingvo
Suomi � Suomio, Finnlando (
suon �
suoni � soni
suoning � sonado
sup �
super- �
superjen � superhomo
superstara � superstelo
superi� superi
suporti �
suporta � subteno
suporter � subtenanto
suposi �
suposa � supozo
surfas �
surprisa �
surprisi �
fa-surprisi�
surprisa-ney, surprisive � surpriza
sursa �
surya �
suryaflor � sunfloro
suryaspota � sunmakuloj
suy �
swa �
shwo a swa � diri al si
me woshi swa � mi lavas min
yu woshi swa � vi lavas vin
mah swa zwo se � igi sin fari tion
ta lubi sol swa selfa � li/sxi amas nur sin mem
bi she swa � esti cxe si
swa-luba � sinamo
swa-kontrolo � sinkontrolo
swaagat �
swarga �
swargalok �
swasti �
swate �
swimi �
swimi-yen � nagxe
swiming �
swimer �
swina �
gin-swina(swinina) �
man-swina(swino) �
yunswina �
swinamasu �
syao �
syen �
syentul �
arkusyen �
ta �
Es may kota, ta nami Vaska. � Tio estas mia kato, gxi nomigxas Vaska.
tabla �
fantabla �
lignatabla �
skribitabla �
tabut �
tachi �
tacha �
taim �
hev taim fo zwo koysa � havi tempon fari ion
es taim fo � tempas
es gro-taim fo samaji... � delonge estas tempo kompreni...
afte shao taim � post nelonga tempo
pa hao taim � gxustatempe
nau-taim, wek-taim e lai-taim � prezenco, preterito kaj futuro
taim-ney � tempa
taimike � provizora
tak �
Me opini tak. � Mi opinias tiel.
Tak, bu kontra-nem. � Tiel, ne male.
Hay bi tak! � Tiel estu!
takke � tiel ke
tal �
Me bu pri tal joka. � Al mi ne placxas tiaj sxercoj.
Jiva es tal hi. � Tia estas vivo.
talim �
minista de talim � ministro de instruado
gaoley talim � supera instruado
talimi �
talimi kindas � instrui infanojn
talimi musika a kindas � instrui muzikon al infanoj
talimer �
taliming �
tamani �
me tamani a yu fortuna � mi deziras al vi bonan sxancon
tamana �
zuy hao tamana! � plej bonajn dezirojn! bondezirojn!
tambur �
tamburi(bati tambur) � tamburi
tamburi bay finga pa tabla � tamburi per la fingroj sur la tablo
tamra �
tamrapalma � daktilujo
suhtamra �
tamrin �
tamrini (fai tamrin) �
tana �
tange �
tangitaa � malvasteco, mallargxeco
tangifi (fa-tange) � mallargxigxi
tangifa � mallargxigxo
tangisi(mah-tange) � mallargxigi
tangisa � mallargxigo
tanike �
tanikem � malgrandege
butanikem � (ecx) ne iomete
tanto �
Bu gai gun tanto. � Oni ne devus labori tiom.
Tanto kwanto treba � tiom kiom necesas.
Tanto ke me jan � laux mia scio.
tanto... kom � tiom...kiom, tiom multe...kiom
tanto kway kom posible � tiel rapide kiel eble
butanto�kom... � ne tiom... kiom
tapis �
tara� pneuxo
infli tara � pumpi pneuxon
taraf �
pa un taraf... pa otre taraf � unuflanke... aliflanke
baktaraf � malantauxa flanko
tarde �
es yo muy tarde � estas jam tre malfrue
til tarde nocha � gxis malfrua nokto
tardem es pyu hao kem neva � pli bone malfrue, ol neniam
tardi � malfruigxi
tarditaa � malfrueco, malfruigxo
tasa �
taska �
dai taska fo domgunsa � doni taskon por hejma laboro
tavan �
tayar �
ob yu es tayar fo go? � cxu vi estas preta iri? deyfan es tayar � la tagmangxo estas preta
tayartaa � preteco
tayari � pretigi, prepari
tayari bavul � pretigi la valizojn
tayariswa� pretigxi, preparigxi
tayari swa fo safara � pretigxi al la vojagxo
tayaring � pretigado, preparigxo
te �
Me bu jan-te om to. � Mi ne sciis pri tio.
teatra �
tedi �
se tedi me � tio tedas min
teding � tedo, tedado
tedi-she � teda
tedishil � tedema
tel �
spikatel � pikdrato
sintel-ney � sendrata
telefon �
telefoni � telefoni
tem �
Kem pyu lao, tem pyu stupide. � Je pli maljuna, des pli stulta.
Kem pyu, tem pyu hao. � Je pli multe, des pli bone.
Ela bu lai ku? Tem pyu hao. � Cxu sxi ne venos? Des pli bone.
Yur opina es tem pyu strane ke, pa fakta, yu koni me yo basta. � Via opinio estas des pli
tema �
temi om... � temas pri...
temperatura �
temti �
temta � tento
bu dukti nu inu temta � ne konduku nin en tenton
teni �
teniswa � sin teni
tensi� strecxi; strecxigxi
tensi-ney �
tensa � tensio; strecxo
testa �
testi � testi
ti�
Me kwesti ta om ti ta jivi na planeta. � Mi demandis lin pri la planeto sur kiu li logxas.
Me bu yao diskusi ti yu shwo na kwesta. � Mi ne volas diskuti pri la demando kiun vi menciis.
tigra �
tigro � virtigro
tigrina � tigrino
yuntigra � tigrido
til �
Til aksham! � Gxis vespero!
Til manya! � Gxis morgaux!
Til sun! � Gxis baldaux!
Fon kapa til peda. � De kapo gxis piedoj.
Me bu jan-te se til nau. � Mi ne sciis tion gxis nun.
tip �
tipike � tipa
tiri �
tira � tiro
tiring � tirado
tiriboxa � tirkesto
korkatirika � korktirilo
to �
Se es dom, e to es auto. � Tio cxi estas domo, kaj tio estas auxto.
To es avion, bu faula. � Tio estas flugilo, ne estas birdo.
Me bu jan nixa om to. � Mi scias nenion pri tio.
toes � tio estas, alivorte
toy �
sey kitaba hev petshi paja, e toy kitaba hev sto paja � tiu cxi libro havas kvindek pagxojn, kaj tiu libro havas cent pagxojn
toleri �
tolera � tolero
toleribile � tolerebla
butoleribile � netolerebla
tolerishil � tolerema
tolerishiltaa � toleremo
tomata �
tomata saus � tomata sauxco
topale � lama
topala � lamulo
topali � lami
topuk �
tori �
toripes � sxirajxo
tormenti �
tormenta � turmento
tormenting � turmentado
tortuga �
tortuga shel � testuda sxelo
toshi �
Me toshi wud yao safari. � Ankaux mi volus vojagxi. Lu toshi es hir. � Ankaux li estas cxi tie. Me bu ve go a kino. � Me toshi. � Mi ne iros kinon. � Ankaux mi.
tote �
tota � tuto, tutajxo
pa tota � entute
totale � totala
totem � tute, plene, komplete, senescepte
bu totem � ne tute; totem bu � tute ne
toxin �
toxin-ney � venena, toksa
toxini � veneni, venenigxi, toksi, toksigxi
toxining � venenado, venenigxo, toksado, toksigxo
tra �
tra winda � tra fenestro
tra gata � tra la strato
tra osean � tra/trans la oceano
tra ol nocha � tra la tuta nokto
tralekti � tralegi
tranochi � tranokti
trasalti � transsalti
trai �
traisa � provo
trankwile � paca, kvieta, serena
trankwilitaa � sereno, kvieto, paca stato
trasa �
finga trasa � spuroj de fingroj
peda trasa � piedspuroj
lyu trasa � postlasi spurojn
sin trasa � senspure
trasi � spuri
trati �
trati kun respekta � trakti kun respekto
maltrati � mistrakti
trata � trakto; aliro
treba �
fa-aksham, treba go a dom � vesperigxas, necesas iri hejmen
nu treba go a dom � necesas al ni iri hejmen
treba pyu jen � necesas pli multe da homoj
treba shwo ke... � oni devas diri, ke...
regula treba klarisa � la regulo necesigas klarigo
sey kwesta treba kaulusa � tiu demando postulas konsiderado
tren �
trenyuan � konduktoro (en vagonaro)
treta � trajto
tri�
trifen
un de trifen � triono; dwa de trifen � du trionoj
trifenka � triono
triple � triobla
trishi � tridek
tristo � tricent
tri-ney � tria
tri-nem � trie
triangula �
tridi �
triste �
tristitaa � tristeco
tro �
tro mushkile � tro malfacila
tro yarke � tro hela
yu gun ya tro � vi ja laboras tro multe
es ya tro! � tio estas ja troa/troe!
faitro � troigi; transpasxi la limojn, perdi mezuron
trupa �
trupas �
tu �
Tu samaji es tu pardoni. � Kompreni estas pardoni.
Tu shwo veritaa es hao. � Diri veron estas bone.
tualet �
tualya �
tuba �
tuh �
avantuh � antauxtuko
poshtuh � posxtuko
tuki �
tuki pa dwar � frapi al la pordo
ek-tuki � frapi unufoje
en-tuki � ekfrapi
tuka � frapo
tuking � frapado
tul �
tuman �
tuman kovri dol � nebulo kovras la valon
tumanisi � nebuligi
tume �
tumitaa � mallumo
tunga �
tungi � dolori
may kapa tungi � la kapo min doloras
tungi-she� dolora
tupe �
tupifi (fa-tupe) � malakrigxi
tupisi (mah-tupe) � malakrigi
tur �
pa swa-ney tur � je sia vico
es yur tur fo jawabi � estas via vico respondi
turi � cxirkauxvojagxi, rondvojagxi, fari turneo
turista � turisto
turan �
turan-ney � subita
turni � turni, turnigxi
turna �
turning � turnado
tuy �
riva es tuy afte dom � la rivero estas tuj malantaux la domo
tuyke � tuj kiam
tuy ke ta vidi me, ta lopi a me � tuj kiam li min vidis, li kuris al mi
tuza �
man-tuza(tuzo)� virleporo
gin-tuza(tuzina)� leporino
yuntuza � leporido
TV �
twerde �
fa-twerde (twerdifi) � malmoligxi
mah-twerde (twerdisi) � malmoligi
twerdika � solido, malmolajxo
twerditaa � malmoleco
tyuba �
tyuba de dentapasta � premtubeto de dentpasto
udali �
udala, udaling � forigo, malaperigo
ugrosa �
ugrosi � minaci
Ukraina � Ukrainio
ukrainska � ukraino; ukraina; ukraina lingvo
un �
un afte otre � unu post la alia
un fon zuy jamile gela � unu el la plej belaj knabinoj
un-ney � unua
un-nem � unue;
un-e-haf � unu-kaj-duono
unves
undi �
une �
une tota � unueca tuto
unitaa � unueco
unem � unuece
unisi �
unifi �
unisa � unuigo
unifa �unuigxo
unisi-ney � unuigita, unuigxita
unida �
union �
Europa-ney union � Euxropa unio
universitet �
urba �
USA �
USA-jen � usonano
utile �
noutile � senutila
utilitaa � utilo
utilisi � utiligi
uupar �
go uupar � iri supren
uupar sulam � supren la sxtuparon
uuparen �
uuparen sulam � cxe la supra parto de sxtuparo
uuparen on monta � supre sur la monto
me es uuparen � mi estas supre
fon uuparen � de supre
uupare �
uupara �
vage �
vakue �
fa-vakue � malplenigxi
mah-vakue � malplenigi
vakuitaa � malpleno
vakum � vakuo
val � indas
val go kan sey filma � indas iri por rigardi tiun filmon
sey filma es goval � tiu filmo estas rigardinda
geim es pleival � la ludo estas ludinda
admirival � admirinda
valor �
valorful � valora
valori � valori (
valorisi � valorigi; sxati
vane �
vanem � vane
vanitaa � vaneco
vanisi � vanigi
vapor �
vapori � vapori, vaporigxi
vaporing � vaporigxo
vapormashina � vapormasxino
ve �
me he zwo, me zwo, me ve zwo � mi faris, mi faras, mi faros
vegi � pezi (
it vegi dwa kilogram � gxi pezas du kilogramojn
vega �
vendi �
venda,vending � vendo, vendado
vender � vendisto
venji �
venja � vengxo
venjishil � vengxema
ver � vera, konforma al la realo (mallongajxo de �vere�)
Bu es ver. � Tio ne estas vera.
Ela es jamile, bu ver? � Ver. � Sxi estas bela, cxu ne? � Jes, vere.
Buver? � Cxu ne?
Verku? � Cxu vere?
vere �
verem � vere
veritaa � vereco; verajxo
versu �
versu mar � en direkto al la maro
versu esta � orienten
luy luba versu ela � lia amo al sxi
versu sabah morba-ney jen en-sta pyu hao � pli proksime al la mateno la malsanulo ekfartis sin pli bone
ves �
kada ves yu zwo same galta � vi cxiun fojon faras la saman eraron
pa sey ves � tiufoje
al un-ney ves � unuafoje, je la unua fojo
dwashi ves � dudek fojoj
dwa ves dwa es char � duoble du estas kvar
yoshi un ves � ankoraux unu fojon
otreves � alifoje
koyves � iufoje
unves � foje
vesna �
in vesna � printempe; fa-vesna � printempigxas
vexi�
vexo � cxagreno, malplezuro, kolereto, incito
via �
via radio � per radio
a London via Paris � en Londono tra Parizo
en-jan via visin � ekscii pere de najbaro
vidi �
viding �vidado
vida � vido, vidajxo
vidiwat � vidajxo
vidimogsa � vidpovo
vidisens � vidsenso
vidipunta � vidpunkto
vidibile � videbla
vidi-ney � vidita
vigyan �
vigyan(-ney) � scienca
vigyaner � sciencisto
vije � vigla
vilaja �
vin �
vin-ney � vinbera
vinjus � vinbersuko
vinbush � vinberarbusto
vingrapa � vinbergrapolo
vino �
suh vino � seka vino
vinta �
vinti � sxrauxbi
vinting � sxrauxbado
devinti � malsxrauxbi
fa-devinti � malsxrauxbigxi
vintitul � sxrauxbilo
visin �
visin-ney � najbara
visin-nem � najbare
gin-visin � najbarino
visintaa � najbareco
visiti � viziti
visita �
visiter � vizitanto
visok �
voki �
voka � voko
vos �
laute vos � forta vocxo
vota �
maiste vota � la plimulto de la vocxoj
wadi �
wada � promeso
wahta �
wahti � dejxori, observadi, gardi
wahti ordina � gardi ordon
wahti kinda � observadi infanojn
Wahti ba may bavul idyen. � Gardu mian valizon iom da tempo.
wahting �
walaa �
walaa nu � jen ni
wan �
gao wan � altulo
morbiwan � malsanulo
koywan � iu
nulwan � neniu
eniwan � iu ajn
kadawan � cxiu (homo)
wanga �
warme �
warmifi (fa-warme) �
warmisi (mah-warme) �
warmish � varmeta
warmitaa �
warni �
warna �
way �
way yu bu he jawabi a me? � kial vi ne respondis al mi?
weiti �
weiti ba til ke me lai � atendu, gxis mi venos
weita, weiting �
weitisala �
wek � 1)
go wek! � iru for! tren es yo wek � la trajno jam foriris; lu es wek � li estas for
mah-wek � forigi; elpeli, forpeli
fa-wek � forigxi
2)
Un, dwa, tri, wek! � Unu, du, tri, ek!
wen �
Wen ta go wek? � Kiam li foriros?
westa �
westa(-ney) � okcidenta
westa feng � okcidenta vento
westen �
urba es westen � la urbo estas okcidente
westen urba ye shulin � okcidente de la urba situas arbaro
wik �
kada wik � cxiu semajno
winda �
windakin �
wisli �
wisla �
wislika �
wit �
witfarina � tritika faruno
wo �
awo � kien
wo lu es, a wo lu ve go? � kie li estas, kien li iros?
fonwo � de kie
worda �
pa otre worda � alivorte
woshi �
woshi bartan � lavi mangxilaro
woshiswa � lavi sin
woshing � lavo, lavado
woshi-mashina � lavmasxino
wud �
me wud yao � mi volus
ta wud zwo si ta wud mog � li farus, se li povus
wulfa �
wulfa wuli a luna � lupo ululas al la luno
wulfo � lupo
wulfina � lupino
yunwulfa � lupido
wunda �
wundi � vundi
wurma �
ya � 1)
oo ya! � ho jes!
2)
Yu jan ya. � Vi ja scias.
Me es ya rega! � Mi estas ja regxo!
Munda es ya gro-jamile! � Kiel bela estas la mondo!
Es ya gro-gao baum! � Kiel alta estas tiu arbo!
yabla �
yama � kavo (en tero)
ta he kavi yama-ki � li/sxi fosis kaveton
yan �
man-yan � virsxafo
gin-yan � sxafino
yanmasu � sxafajxo
yangurta � sxafaro
yao �
yaosa � volo, deziro
yar �
Hao nove yar! � Bonan novan jaron!
muchoyar-ney � multejara
yarke �
yarkitaa � heleco
yash �
yashi � pliagxigxi
yashing � pliagxigxo
yashi-ney � grandagxa
ye �
Hir ye mucho flor. � Cxi tie estas multe da floroj.
Mani ye? � Cxu vi kunhavas monon?
Kwo ye? � Kio okazas?
Bu ye toy yash. � Mi jam ne estas en tiu agxo.
yel �
yen �
kan-yen � rigardante, sidi-yen � sidante
yeri �
preyeri �
yo �
yo longtaim � jam delonge; yo yeri � jam hieraux
yoja �
yok �
In manidan mani yok. � En monujo ne estas mono.
Problema yok! � Ne estas problemo! Neniaj problemoj!
yoshi �
Yoshi treba shwo om agenda. � Ankaux necesas diri pri tagordo.
yoshi pyu � ankoraux pli (multe)
yoshi pyu gao � ankoraux pli alta/alte
yoshi un ves � ankoraux unu fojon
yu �
yu-ney,yur �
Es yu-ney kalam, bu me-ney. � Tio estas via krajono, ne mia.
yuan �
yuantot �
armeeyuan �
domyuan �
dwaryuan �
gardiyuan �
kafeeyuan �
partiayuan �
polisyuan �
preiyuan �
trenyuan �
yuli �
yunge �
yungitaa �
yunga �
yungo �
yungina �
yungejenta �
yuni�
yur�
yus �
yus kontra-nem � gxuste male
yus tanto kwanto treba � gxuste tiom kiom necesas
yus to ke me nidi � gxuste tio kion mi bezonas
2) jxus
Lu yus he lopi wek. � Li jxus forkuris.
yusi �
yusa, yusing �
yuser �
yusibile � uzebla
zai �
Bu distrati me: me zai gun. � Ne distru min: mi laborantas.
zaruu �
zian �
zian pendi in ziandan pa suy kamar, it zin-chu fasilem � glavo pendis en la glavingo cxe lia zono kaj facile povis eliri kaj eniri
ziandan �
zin �
zin shamba � eniri la cxambron
zin partia � partianigxi
zinsa �
zindwarechudwar � enirejo kaj elirejo
zun �
lu zun musika � li okupigxas pri la muziko
nu zun sey problema yo dwa yar � ni okupigxas pri tiu problemo jam dum du jaroj
zunsa �
zuy �
zuy jamile � plej bela
gani zuy hao � kanti plej bone
pri zuy � sxati pleje
zwo �
treba zwo to � necesas fari tion
olo es yo zwo-ney � cxio estas jam farita
gunsa gei zwo � la laboro estas farata