Baza Radikaro Oficiala kun difinoj.

de Akademio de

Esperanto.

Difinoj nur per radikoj,

kiuj estas difinitaj

Luiz Portella

rekta metodo

Antaŭparolo

Kelkaj homoj emas aldoni la finaĵon -o al vortoj de siaj gepatraj

lingvoj. Sed tio igas Esperanton nekomprenebla al homoj de aliaj landoj.

Do, ne estas bona ideo inventi novajn radikojn nur por ke Esperanto

iĝu pli simila al iu gepatra lingvo. Pli bone ke Esperanto restu lingvo

facila, regula, kaj internacia. Resume, ke ĝi restu kiel �la bona lingvo�,

kiel difinis Claude Piron.

La progreso de nia socio postulas ja la uzon de novaj konceptoj, de

novaj vortoj. Sed antaŭ ol krei neologismojn, ni devas kontroli ĉu ne eblas

uzi la fundamentajn kaj oficialajn radikojn, por konservi la internaciecon,

regulecon kaj facilecon de Esperanto.

Koni la Fundamenton de Esperanto kaj la Bazan Radikaron Oficialan

estas devo de ĉiu bona Esperantisto.

La Baza Radikaro Oficiala estas listo de vortoj faritaj de la Akademio

de Esperanto, en kiu oni kolektis ĉiujn oficialajn kaj fundamentajn radikojn

kaj listigis ilin laŭ ofteca kriterio.

Krom tiu nepra graveco, ĉi tiu verko prezentata en alloga, portebla

formato, estas bonega instruilo.

Por flue regi lingvon oni devas pensi rekte en tiu lingvo, oni evitu

tradukojn. La rezultoj de rektaj metodoj estas ĝenerale superaj kompare

kun metodoj, kiuj ofte uzas tradukojn.

En ĉi tiu libreto la lernantoj povas konsulti la plej gravajn vortojn de

Esperanto, kaj lerni ilin per Esperanta difino. Tiel oni

kreas rapidan vojon inter la koncepto kaj la vorto en Esperanto, sen la

devojo de la traduko. Se dum leciono lernanto demandas tradukon de iu

vorto, anstataŭ simple traduki ĝin, la instruisto povus laŭtlegi la difinon.

Tiel la instruisto instruos Esperanton per Esperanto.

Ci tiu llustrita Oficiala Radikaro estas ege utila konsultilo, kiu devus

esti en la poŝo de ĉiu lernanto de Esperanto.

Emilio Cid

Klarigoj

La Baza Radikaro

Oficiala havas nau grupojn, lau ofteco kaj utilo. La finaĵojn, prefiksojn

kaj sufiksojn, do la vort-konstruajn ilojn, mi apartigis en grupon 0.�

Baza Radikaro Oficiala estas kreaĵo de Akademio de Esperanto.

0 iloj

1-9 radikoj laŭ ofteco kaj utilo

X aldonoj (oficialaj)

Y aldonoj (ne oficialaj)

* plej oftaj kaj utilaj radikoj (grupoj 0-6)

Aliaj indikoj

(Apis) scienca nomo de besto aŭ kreskaĵo.

( tr ) transitiva verbo

( ntr ) netransitiva verbo

(x) transitiva kaj netransitiva verbo

prep. : prepozicio

llustrita OREL

difinoj aŭ klarigoj: 2.656

2.479 el Baza Radikaro Oficiala;

161 bazaj oficialaj;

16 bazaj ne oficialaj.

bildoj: ĉ. 520

-a* finaĵo por adjektivoj (alta,

monda, bela) 0

abelo eta besto (in-

sekto), kiu produktas

mielon ( Apis ) 8

abio pingloarbo ( Abies) 7 �*

abomeno malamego ĉu pro

fizika ĉu pro morala kialo 8

aboni (tr ) ade ricevi, laŭ kontrakto,

gazeton, servon ktp 8

abrikoto flavoranĝa fru-

kto de abrikotujo ( Pru -

nus armeniaca) 9

abrupta malagrable subita 9

absoluta senkondiĉa, malrelativa 9

abstini ( ntr) ne permesi al si, pro

principo, iajn plezurigajn agojn

(manĝi, trinki, fumi, ktp) 9

abstrakta malkonkreta; estanta en

pensoj x

absurda kontraŭa al la komuna sa-

ĝo (la ideo pri la senfina movo

estas absurda) 9

abunda estanta en pli ol sufiĉa

kvanto 7

acida kun akra gusto, kiel citrono 7

-aĉ- vortparto esprimanta malbo-

necon, malbonan kvaliton (mal-

bela, maltaŭga domo: domaĉo) 9

aĉeti* ( tr ) akiri per | $

mono (oni vendas rŝpi

ion, mi aĉetas ĝin) 3 -H�2^

-ad-* vortparto esprimanta daŭran

agon aŭ ripetiĝon (lernado, pa-

fado) 0

adapti ( tr) taŭgigi ion 9

adepto homo, kiu akceptis kaj sek-

vas iun idealon x

adiaŭ vorto por saluto je foriro 7

adiaŭi ( tr ) saluti ĉe eliro x

adicii ( tr) aldoni, kunigi nombrojn

en unu solan (1 + 1 = 2) 8

adjektivo vorto esprimanta kvali-

ton 8 (v) -a

administri ( tr) zorgi pri aferoj de

entrepreno aŭ persono 8

admiri (tr) miri pro beleco aŭ su-

pereco 8

admoni ( tr ) kuraĝigi per parolo al

ago aŭ al plenumo de devo 8

adopti (tr) laŭleĝe alpreni iun kiel

sian propran filon aŭ filinon 8

adori (tr) amegi; respektegi kiel

dion 9

adreso* precizaj indikoj por atingi

iun aŭ ion 5

adverbo nevariebla vorto espri-

manta lokon, tempon aŭ mani-

eron 9 (v) -e

advokato jura reprezentanto kaj

defendanto ĉe juĝdiskutoj 8

aero* spirebla nesimpla gaso, kiu

ĉirkaŭas la teron 4

afabla* plaĉa per ĝentileco, agra-

blaj vortoj kaj komplezoj 3

afero* io ajn en la mondo, konkreta

aŭ abstrakta 2

afiŝo sciigo al la publiko sur papero

kaj ordinare gluita sur muro 8

aflikti (tr) morale suferigi 9

afranki (tr) pagi sendkoston 8

Afriko

Afriko mondoparto sude de Eŭro-

po 9 (b) pĝ 98

agento peranto, ĝenerale dungita

por peri difinitan aferon 9

agi* ( ntr ) fari ion 5

agiti (tr) moveti rapide kaj ripete 9

aglo rabobirdo ( Aquila) 7

agordo ĝustigo de apara-

to, muzikilo ... 7

agrabla* plaĉa, kiu donas plezu-

ron (agrabla vetero) 4

aĝo* kiomo de la tempo, ekde la

naskiĝo 4

ajlo bulba kreskaĵo

kun akra odoro (Al-

lium sativum) 9

ajn* vorteto, kiu almetiĝas apud

vortoj demandaj aŭ sendifinaj por

insisti pri la nedifiniteco 1

-aĵ-* vortparto esprimanta ion,

kion oni povas tuŝi (estaĵo, ma-

nĝaĵo) 0

aĵo konkreta afero, io tuŝebla x

akademio societo pri iu temo 9

akceli (tr) plirapidigi 8

akcento plilaŭtigo de voĉo sur difi-

nita parto de vorto 9

akcepti* (tr) konsenti ricevi ion,

kion iu donas aŭ proponas 4

akcidento malfeliĉa okazaĵo 7

akcio atesto pri partopreno en la

kapitalo de financa societo 9

akiri* (tr) havigi al si 6

akno eta kaj ruĝa ŝvelaĵo sur la

haŭto 9

akompani* (tr) esti aŭ iri kun iu

aŭ io 6

akordo sameco de sentoj aŭ opinioj

inter personoj 9

akra* tranĉa aŭ pika 6

akrido saltinsekto,

kiu muzikas kaj

manĝas kreskaĵon ( Acrida ) 9

akso rekta linio, ĉirkaŭ

kiu turniĝas korpo 9 ViTvi/

aktiva agema, laborema 9

akto parto de teatraĵo; oficiala

atesto 9

aktoro teatra aŭ kina ludisto 9

aktuala nuntempa 9

akurata okazanta je ĝusta tempo 8

akuzativo -n x (b) pĝ 08 (v) -n

akuzi (tr) kulpigi 9

akvo* fluaĵo el riveroj kaj maroj

(H 2 oy

al* prep. esprimanta direkton (ri-

gardi al la strato) 1

alarmo signalo por ano-

nci danĝeron 9

alaŭdo birdo (Alauda) 9

albumo bindaĵo en formo

de libro, por konservi no-

tojn, fotografaĵojn ktp 8

aleo vojo en ĝardeno aŭ parko 9

alfabeto listo da ĉiuj literoj de iu

lingvo (a, b, c, ĉ, d .. . ) 9

algo kreskaĵo vivanta en

aŭ sur akvo 9 �*■

alia* alia aĵo = ne tiu aĵo 2

alkoholo esenca parto de brando,

vino kaj aliaj ebriigaj likvaĵoj

(C 2 H 5 OH kaj aliaj OH ) 8

almenaŭ* vorto por diri �ne malpli

ol� 1

anuso

almozo mondonaco, monhelpo al

malriĉulo 8

alta* vertikale granda 2 (b) pĝ 07

alterni ( ntr ) sekvi lauvice unu la

alian (la sezonoj alternas) 9

aludi (x) nerekte paroli pri iu aŭ io 9

alumeto ligna peceto,

kiu ekbrulas per frota- ^

do 7

aluminio arĝentkolora malpeza me-

talo ( Al ) 9

amara maldolĉa por la gusto 9

amaso* multnombra, ĝenerale sen-

orda aro 4

amatoro neprofesiulo 9

ambasado ambasadora aro de dele-

gitoj 9

ambasadoro plej alta reprezen-

tanto de iu ŝtato ĉe alia ŝtato 9

ambaŭ* unu kaj alia kune 1

Ameriko mondoparto okcidente de

Afriko kaj Eŭropo 9 (b) pĝ 98

ami* ( tr ) havi koran inklinon por

iu 2

amiko* persono, kiu estas korligita

kun alia pro inklino sed ne pro

seksamo, nek pro familianeco 2

amori ( ntr ) seks-kuniĝi x

amplekso grado de grandeco 8

ampolo eta botelo por kelkaj celoj 9

amuzi* (tr) agrable distri kaj gaj-

igi 5

-an-* vortparto esprimanta mem-

brecon (afrikano, estrarano) 0

anaso naĝbirdo �♦

( Anas ) 8

anekdoto mallonga,

sprita rakonto 9

angilo serpentosimila manĝebla fi-

ŝo ( Anguilla ) 9

angulo* grado de malfermo /

inter du linioj aŭ muroj, /

kiuj tuŝas unu la alian 4 A_

anĝelo loĝanto en

ĉielo, ĝi povas helpi

teranojn 8

animalo vivulo, kiu ne estas kres-

kaĵo, ĝi kapablas senti kaj sin

movi 8

animo* nekorpa parto de la homo,

iuj taksas ĝin senmorta 5

ankaŭ* vorto por diri �kaj plie�,

�same�, �egale kiel aliaj� (ankaŭ

mi ploris) 1

ankoraŭ* ĝis la nuna momento; de-

nove, ree, plue 1

ankro pezaĵo por fiksi ŝi-

pon x �*

anonci* (tr) publike sciigi 6

ansero naĝbirdo simila ta-

men pli granda ol anaso

(Anser) 9

anso iu ajn tenilo kun formo de tas-

tenilo y (b) taso

anstataŭ* prep. pordiri: en la loko

de, en la rolo de, en la funkcio de 1

-ant-* vortparto por diri, ke la ago

plu daŭras, rilate al kiu agas:

manĝanto estas tiu, kiu manĝas 0

(b) pĝ 09

antaŭ* prep. por diri �en tempo

pli frua�, "en loko fronte al� 1

antikva tre malnova x

anuso truo, per kiu la bestoj fe-

kas x

aparato

aparato kunaĵo de objektoj aŭ in-

strumentoj servanta por plenumi

ion (telefono, televidilo ...) 7

aparta* malkuna 4

apartamento komforta loĝejo 8

aparteni* ( ntr) esti ies posedaĵo;

esti parto de io 6

apenaŭ* vorto por diri �ne pli mul-

te ol�, �preskaŭ ne� (ŝi apenaŭ

aŭdis vin) 1

aperi* ( ntr ) sin vidigi 4

aperturo malfermaĵo 9 �

apetito deziro manĝi 8

aplaŭdi (x) montri apro-

bon per batado de unu

mano kontraŭ alia 9

apliki ( tr ) uzi por praktiko teoriajn

sciojn 9

apogi* ( tr ) subteni por ke io ne

falu 6

apostolo unu el 12 vokitoj de

Kristo 9

apoteko ejo por kuraciloj, kie oni

vendas aŭ disdonas ilin 8

aprilo* la kvara monato de la jaro 5

apro sovaĝa porko

(Sus scrofa) 9 �*■

aprobi* ( tr) opinii

ion bona 6

apud* prep. esprimanta proksime-

con 1

-ar-* vortparto esprimanta kolek-

ton da samspecaj aĵoj, kiu for-

mas unu apartan tuton (stelaro,

homaro) 0

araneo eta besto,

kiu teksas reton

(. Aranea ) 8

aranĝi* ( tr ) meti laŭ ĝusta ordo;

pretigi (aranĝi kongreson) 5

arbitra libervola, senkontrola 9

arbo* ligna daŭra kres-

kaĵo kun alta trunko 3

�♦

arda varmega 8

areo mezuro de surfaco (m 2 , km 2 ,

cm 2 ...) x

arĝento* valora metalo (Ag) 5

arko parto de kurbo, precipe de

cirklo 8

armeo organizita aro de militistoj

de iu ŝtato 7

armi* (tr) provizi per armiloj, tio

estas, per diversaj iloj por atake

vundi, mortigi ktp 6

armo* la tuto de armiloj 6

arterio tubeto, kiu kondukas la

sangon el la koro ĝis ĉiuj partoj

de la korpo 9

artiko loko, kie kunligiĝas du os-

toj aŭ membroj, tiel ke ili povas

moviĝi unu rilate al alia 9

artikolo teksto en gazeto; gra-

matika difinilo (la vorteto la, en

Esperanto) 7

arto* tuto de scioj kaj reguloj

akirita per studo, uzebla por iuj

rezultoj 3

-as* finaĵo por verboj, kiam temas

pri la nuna tempo (vi legas) 0 (b)

pĝ 09

asekuri (tr) garantii per kontrakto

kontraŭ monata pagado, ke se

okazos akcidento, tiam venos

mono por pagi la perdon 8

Azio

asembleo kunsido por oficialaj de-

cidoj 9

aserti (tr) firme certigi 9

asfalto nigra planko por stratoj 9

asisti (tr) pro ofica devo ĉeesti

por helpi profesoron, pastron,

kuraciston 9

asocio grava societo 8

aspekti (ntr) ŝajni 7

-at-* vortparto por diri, ke la ago

plu dauras, rilate al kiu ricevas la

agon: vidato estas tiu, kiun oni

vidas 0 (b) pĝ 09

ataki* (tr) komenci batalon kon-

traŭ malamiko 6

atendi* (tr) resti ĝis iu alvenos au

io okazos 3

atenta* turnanta kaj fiksanta siajn

mensajn kapablojn al io 4

atesti (tr) certigi ion, ĉar oni vidis,

aŭdis aŭ spertis tion 8

atingi* (x) veni ĝis iu loko aŭ re-

zulto 5

Atlantiko parto de la oceano 9 (b)

pĝ 98

atmosfero la aero ĉirkaŭ nia plane-

do x

atomo tre eta ero de la

aĵoj 9 �*

aŭ* vorteto uzata por elekto: ĉu vi

trinkos teon aŭ kafon? 1

aŭdaca ege kuraĝa, maltima 9

aŭdi* (tr) uzi la orelojn 3

aŭgusto* la oka monato de la jaro 5

aŭskulti* (tr) atenti

por aŭdi 4

Aŭstralio lando oriente de Afriko 9

(b) pĝ 98

aŭto = aŭtomobilo 8

aŭtobuso granda aŭ-

tomobilo; pluraj per-

sonoj povas uzi ĝin samtempe 7

aŭtomato maŝino kapabla mem

regi ĉiujn, aŭ almenaŭ iujn, siajn

funkciojn 7

aŭtomobilo motora ve-

turilo, kutime kun kvar

radoj, por stratoj 8

aŭtoritato influo bazita je respek-

to 8

aŭtoro verkinto; kreinto 9

aŭtuno* sezono post somero kaj

antaŭ vintro 4 (b) pĝ 13

avantaĝo tio, kio donas ian supere-

con; tio, kio enhavas pli grandan

utilon 9

avara* tro ŝparema 6

aveno greno (Avena) 9

aventuro neatendita kaj riska neor-

dinara okazaĵo 7

avenuo larĝa strato 8

averti* ( tr ) antaŭsciigi kaj atentigi

iun pri io 6

aviadilo veturilo

por la ĉielo �"►

(aviad/il/o) 8

avida fortege deziranta ion 8

avo* patro de patro aŭ patro de

patrino 4

azeno* besto simila al

ĉevalo (Equus asi-

nus) 5

Azio mondoparto oriente de Eŭ-

ropo 9 (b) pĝ 98

babili

babili (x) paroli intime 7

bacilo speco de bakterio kun formo

de bastono 9

bagatelo afero ne grava 9

baki (tr) kuiri per varmo, ne per

flamo 8

bakterio ege eta vivaĵo kiu

kauzas putradon, puson kaj

diversajn malsanojn 9

balai* (tr) purigi per speciala

ilo 6 (balailo �* ) M

balanci (tr) movi ion tiel, ke ĝi al-

terne leviĝas kaj malleviĝas 8

balbuti (tr) malklare paroli pro

nevolaj haltoj kaj ripetoj 9

baldaŭ* post mallonga tempo 1

baleno la plej granda besto de la

Tero, ĝi estas mamulo, kiu vivas

en maro (balaena) x

balo festo por danci 9

balono malrapida flugi- .

lo, kiu flugas pro mal-

libera malpeza gaso 7

baloti ( ntr ) voĉdoni; (tr)

elekti iun por posteno 9

bambuo altegaj kreskaĵoj, ili estas

uzataj por fari meblojn, domojn

kaj aliajn aferojn ( Bambusa ) 9

banano frukto el bananujo,

kun flava ŝelo kaj ete dolĉa I

blanka karno (Musa) 9

bandaĝo tuko por pro-

tekti vundon 9

bani* (tr) meti iun

aŭ ion en akvon porr^fĵl

lavado 5 a J3r

banko entrepreno por

financo kaj mono 7 �♦

banto ornama nodo 9 EN

bapti (tr) oficialigi al-

venon de iu al reli-

gio; doni nomon 9

barakti (ntr) forte movi siajn

brakojn kaj krurojn por sin libe-

rigi 8

barbiro ulo, kiu samtempe estas

razisto, kombisto kaj har-ton-

disto 9

barbo* haroj de vango

kaj mentono 6 �♦

barelo ligna ujo por lik-

vaĵo 8

barko eta veturilo por

akvo, kiu ne havas <

ĉambron 9

baro* io, kio malhelpas trairon aŭ

agadon 6

basko pendanta parto de vesto 9

bastono* eta stango, ĝenerale el

ligno, por helpi piediron 6

batali* (ntr) peni venki iun 4

.. �G

bati* (tr) forte

frapi 3 �♦ T

bazaro vendejo kun pluraj diversaj

sendependaj vendobudoj 8

bazo malsupra parto de aĵo; ĉefa

parto de ideo 8

i2 ^

boato

bebo infaneto 8 �+

bedaŭri* ( tr ) esti malfeliĉa pro

okazaĵo aŭ perdo 6

beko* malmola parto

de buŝo de birdo 6

bela* havanta kvalitojn, kiuj plaĉas

al vidado aŭ aŭdado 2

bendo aĵo kaj longa kaj mallarĝa 9

beni (tr) peti dion gardi ion aŭ iun 8

benko* meblo por (

sidi 5

benzino likvaĵo (el \<=

petrolo) kiu movi- ^

gas motoron 8

bero ia ajn eta karneca

frukto 7

besto* animalo, kiu ne

estas homo 4 b

beto manĝebla kreskaĵo,

uzata ankaŭ por pro-

dukti sukeron ( Beta ) 9

betulo arbo kun hela

ŝelo, kun tre flekseblaj

branĉoj ( Betula ) 8

bezoni* ( tr ) esti en situacio, kiu

postulas ion 3

biblioteko librejo, kie eblas legado

aŭ prunto de libroj 8

biciklo veturilo kun

du radoj, movata ,

per la kruroj 8

bieno kampara ter-posedaĵo 7

biero alkohola trinkaĵo el greno

(ĝenerale kun 5% de alkoholo) 7

bifsteko maldika ros-

tita tranĉaĵo de bo-

va viando 9

bildo* videbla aspekto de aĵoj, vera

aŭ fotografita, pentrita ktp (ĉe

biciklo estas bildo de biciklo) 3

bileto (plej ofte pagi-

ta) papero por uzi

ion (eniri kinejon,

vojaĝi per aviadilo) 7

bindi ( tr ) kudri foliojn de libro, kaj

surmeti al ĝi rigidan kovrilon 9

birdo* besto kun du piedoj, flugiloj

kaj plumoj (>4ves) 3 (b) anaso,

hirundo, korvo

blanka* kun koloro de neĝo aŭ lak-

to 3 (b) pĝ 100

blasfemi ( tr ) diri ofendajn vortojn

al dio aŭ pri dio 9

bleki ( ntr ) krii (valida por bestoj,

por pluraj bestoj estas speciala

vorto: boji, muĝi ...) 9

blinda sen vid-kapablo 7

bloko granda kaj peza maso de

materialo 9

blonda kun haroj kies koloro estas

inter ora kaj flava 7 (b) pĝ 100

blovi* ( ntr ) ekmovi

la aeron per buŝo;

(tr) per buŝo puŝi

la aeron sur aŭ en ion 6

blua* kun koloro de la ĉielo kiam

ne estas nuboj 4 (b) pĝ 100

bluzo vestaĵo por la supra parto de

la korpo 8

bo-* vortparto kiu indikas parence-

con pro edziĝo (bofilo: edzo de

filino; bopatro: patro de edzo aŭ

edzino) 0

boato barketo 8 �*

boji

boji ( ntr ) hunde bleki 8

boli* ( ntr ) esti iĝanta fv

de likvaĵo al gaso (ak-

vo bolas je 100 �C) 6

bombo eksploda armi- ic

lo x �* (^)

bombono frandaĵo 8

bona* kun ĝustaj ecoj 2

(b) pĝ 07

bonvoli afable konsenti

(bon/vol/ i) 9

bordo* strio de tero ĉe akvo 4

bori ( tr ) fari mal-

larĝan truon per

speciala ilo 8

borso kunveno de komercistoj, ka-

sistoj kaj aliaj personoj, kiuj

komercas valorpaperojn aŭ diver-

sajn varojn. 9

botelo* vazo ĝenerale vitra kun

mallarĝa kolo por teni likvaĵon 6

(b) vino

boto alta ŝuo 7 �♦

bovlo vazo sen kolo 9

bovo* granda mambes-

to bredata por vian-

do kaj lakto (Bos) 5

braceleto ornamaĵo por ^

la brako (brak-ringo) 9

brako* supera membro de

homo, kie estas la mano 4

brakumi ( tr ) ĉirkaŭigi ion

per ambaŭ brakoj (brak/

um/i) 8

branĉo* neĉefa su-

pera parto de arbo;

parto de la tuto 6

(arbo kun kvar branĉoj )

brando alkohola trinkaĵo kun pli ol

35% de alkoholo 9

brasiko diversforma kre-

skaĵo ( Brassica ) 7 ir

brava ege lerta kaj sen-tima ĉe iu

ajn situacio 8

bredi (tr) vivigi malliberajn bestojn

por homa uzo 9

bremso ilo por haltigi aŭ malra-

pidigi maŝinon 8

breto horizontala ta-

bulo por lasi aĵojn

surĝi 7

brido rimeno por la kapo de bestoj,

per kiu oni kondukas ilin 9

briko ŝtono aŭ kvazaŭ- ~ fefel +

ŝtono per kiu oni fa-

ras murojn 7 ^

brili* ( ntr ) hele lumi 4 �*

brokanti (x) vendi uzitajn ,

aĵojn por plua uzado 9

bronzo metalo, miksaĵo de kupro

( Cu ) kaj stano ( Sn ) 9

broso* ilo por pur-_

igi meblojn

kombi harojn

broŝuro maldika presaĵo ne bindita

(ilustrita OREL estas broŝuro) 8

brovo arkoforma haroj

super la okulo 8

brui* ( ntr ) fari sonojn, kiuj estas

nek muzikaĵo nek parolo (maro

bruas, infano plore bruas) 4

bruli* ( ntr ) finiĝi (esti konsumata)

per fajro 3

bruna* kun koloro de ĉokolado 5

(b) pĝ 100

�or pur- -p-j

Djn aŭ 'V-VjrrrjtĵP

rojn 6

brusto* parto de la korpo, ekde la

kolo ĝis la ventro 5

bruto kvarpieda paŝtobesto (bovo,

ĉevalo, porko ktp) 9

bubo petola knabeto 8

buĉi ( tr ) mortigi bruton por man-

ĝado 9

budĝeto antaŭkalkulo pri en- kaj

el-spezoj 9

budo simpla ĉambro ne por loĝi

(telefonbudo, butika budo) 8

bufo besto simila tamen pli ,

granda ol rano (Bufo)*

bukedo fasko de floroj 9 0*

buklo volviĝanta fas-

keto da haroj 9

buko ilo por fiksi zo-

non 9 EK ^

bulbo dika subtera parto de iuj kre-

skaĵoj (beto, cepo ...) 9

bulko eta pano 9

bulo io ajn kun formo de globo

(bulo el viando, neĝo, papero) 7

bulteno regule aperanta informilo 9

bulvardo larĝa strato por promeni 8

burĝo urbano nek riĉa nek malriĉa 7

burĝono ŝvelaĵo en kreskaĵo, kiu

fariĝos folio aŭ floro 9

buso = aŭtobuso^

buŝo* truo en kapo

de homo aŭ besto,

per kiu ĝi manĝas 3

butero* graso el lakto 5

butiko vendejo 8

butono* ornamaĵo

por fermi veston;

malgranda klavo 6

bv. bonvolu x

ajo au

cedi ( ntr ) ne kontraŭstari; trans-

doni posedaĵon aŭ rajton al alia

persono 8

celi havi volon realigi, atingi x

celo* tio, kion oni celas 4

cemento ĉefa substanco por ku-

nigi brikojn kaj do fari murojn kaj

domojn 8

cent* 100 1 ; ducent 200; tricent

kvar 304

centimetro mezur-unuo de longo,

kiu estas centono de metro (0,01

metro) 9

centralo ĉefa nodo en iu ajn reto

(telefon-centralo ktp) 9

centro la mezo de cirklo,

loko 7

cepo kreskaĵo, kies bul-

bo estas uzata kiel le- |

gomo (Allium cepa) 9

cerbo organo en la kapo,

per kiu vi pensas 8 *-\ (

ceremonio formo de agado dum

oficiala solena festo x

certa* eco de io, pri kio tute ne

estas dubo 3

cervo besto kies viro ha- '

vas grandajn kornojn

( Cervus ) 9

cetera* ĉiu restanta, ĉiu alia; ĉiu,

kiun oni ankoraŭ ne menciis 5

ci ununombra vi (malofte uzata)

(kiel ci fartas?) x

cifero

cifero* aro da signo por nombroj

(1 2 3 4 5 6 7 8 9 0) 6

cigaredo tabako v

volvita en papero /J

por fumado 7 ^ ) )

cigaro tabako volvita

en tabak-folio por

fumado 9

cigno granda, ĝenerale

blanka naĝbirdo kun

longa kolo ( Cygnus ) 9

cikado insekto kiu

muzikas (Cicada

kaj aliaj) 9

cikatro signo de vundo

saniĝo 9

ciklo vico de fenomenoj,

tiĝas en sama ordo 7

cikonio granda birdo

kun longaj kruroj

( Ciconia ) 9

cinamo ŝelo de cinamujo, uzata

kiel spico ( Cinnamomum ) 9

post re-

kiu ripe-

cindro griza restaĵo de brulado 9

cirkelo ilo por desegni cirkloj 9

cirklo ebena ronda kurbo 9 EK

cirkonstanco situacio de

afero kunligita al alia

afero, kiu okazas 8

cirkulero sciiga letero sendita al

pluraj personoj 9

cirkuli ( ntr ) rond-ire moviĝi 9

cirkvito aro de vojoj, tra kiu tra-

fluas elektro 9

ciro pasto por briligi kaj protekti

ŝuojn el ledo 9

citi (tr) ripeti vortojn aŭ tekston

de iu alia; mencii 8

citrono frukto de citro- j

nujo, ov-forma kun '�

hele flava ŝelo (Citrus limon) 7

civila ulo, kiu estas nemilitista,

nereligiista kaj nepolitikista 9

civilizi ( tr ) morale, intelekte kaj so-

cie mildigi 8

civito aro de ŝtatanoj kun politikaj

rajtoj el la tuta ŝtato 9

ĉ. ĉirkaŭ (proksimume) x

ĉagreni (tr) kaŭzi malplezuron al

iu 8

ĉambro* aparta ejo de domo, dis-

igita per muro, kun pordo al eks-

tero aŭ/kaj al alia ĉambro 2

ĉapelo* kap-vesto kun

ĉirkaŭrando; la signo t

sur literoj kiel ĉ 4

ĉapitro* ĉiu parto de libro, kun

aparta titolo aŭ/kaj numero 6

ĉapo senranda

ka p-vesto 7

ĉar* vorteto por klarigi ion: "pro

tio, ke� (mi ridas, ĉar vi grima-

cas) 1

ĉarma plaĉa kaj loga 7

ĉaro malnova

veturilo ti-

rata de be-

sto por batalo; ŝarĝ-veturilo 9

danci

ĉarumo eta ĉaro kun unu rado, kiu

estas puŝata de homo (ĉar/um/

o) 9

ĉasi* (tr) postkuri beston por ĝin

kapti 6

ĉe* prep. esprimanta proksimecon

(sidi ĉe la fenestro) 1

ĉeesti (x) esti en iu loko, kiam io

okazas (ĉe/est/i) 9

ĉef-* vortparto por diri ke io es-

tas la plej grava aŭ alt-ranga

(ĉefurbo, ĉefministro ktp)�

ĉefa la plej grava x

ĉeko papero, kiu raj-

tigas iun ricevi mo-

non el la banko 8

ĉelo ĉambreto por unu persono;

ero de vivanta korpo 9

ĉemizo* maldika ves-

to por la supra par-

to de la korpo 6

ĉeno ligilo el kunligitaj ringoj 8

ĉerizo bongusta ruĝa

frukto el ĉerizujo ( Pru -

nus avium, Prunus ce-

rasus) 8

ĉerko kesto, en kiu oni (\S ? > s

metas mortinton 9

ĉerpi (tr) preni likvaĵon el iu loko;

elpreni, eltiri 8

ĉesi* ( ntr) ne esti plu, ne agi plu,

interrompiĝi 5

ĉevalo* besto kvar-

pieda uzata kiel

tir- kaj rajd-besto

(Equus caballus) 3

ĉi* vorteto esprimanta proksime-

con 1

ĉia* de ĉiu speco, de ĉiu kvalito 1

ĉial pro ĉia kaŭzo 9

ĉiam* en ĉiu tempo 1

ĉie* en ĉiu loko 1

ĉiel* laŭ ĉia maniero 6

ĉielo* spaco super ni, kie estas la

steloj 3

ĉies de ĉiu; kiu apartenas al ĉiu 9

ĉifi ( tr ) malorde kunpremi aŭ faldi 9

ĉifono eluzita ŝtofo aŭ vestaĵo 7

ĉio* ĉiuj aferoj; la tuto 1

ĉiom la tuta kvanto 9

ĉirkaŭ* prep. signifanta �en ĉiuj

flankoj de�; proksimume 1

ĉiu* sen escepto 1

-ĉj- vortparto esprimanta karecon

(por viro) (patro = paĉjo; Petro

= Peĉjo) 9

ĉokolado dolĉa

manĝaĵo el ka-

kao kaj sukero 7

ĉu* vorteto por enkonduki deman-

don: ĉu vi komprenas? ĉu li ve-

nos? 1

d-ro doktoro x

D.V.D. lum-disko r

da* prep. uzata por mezuro (glaso

da vino, 60 paĝoj da teksto) 1

danci* ( ntr ) movi sin, siajn brakojn

kaj gambojn laŭ muzikaĵo 6

dando

dando viro, kies ĉefa zorgo estas

vesti laŭ modo 9

danĝero* ebleco de malbono, de

malfeliĉo 5

danki* (x) (iun aŭ al iu) montri sin

feliĉa pri io 3

dato preciza tempo: 2007/09/23 7

datumo informo en formo trakte-

bla per komputilo v

daŭri ( ntr ) ade esti, ne ĉesi 7

daŭro* tempo dum kiu io okazas 4

de* prep. esprimanta posedon,

devenon, kaŭzon kaj komencan

punkton en la tempo aŭ spaco

(dentoj de leono; de la patro mi

ricevis libron; li paliĝis de timo;

de hodiaŭ ĝis morgaŭ ) 1

debeto ŝuldo de kliento ĉe komer-

cisto 9

decembro* la lasta monato de la

jaro 5

deci ( ntr) agi laŭ la ĝeneralaj kuti-

moj, moroj 9

decidi* (tr) difini kion fari; fiksi

sian opinion aŭ volon 5

dediĉi (tr) tute fordoni al; diri, ke

oni kreis ion por iu 8

defendi* (tr) protekti kontraŭ ata-

ko 6

deficito sumo, kiu mankas por ke

la enspezoj egalu la elspezojn 8

degeli ( ntr) malglaciiĝi, malfros-

tiĝi, fluidiĝi 8

deĵori ( ntr ) plenumi sian servon laŭ

difinita tempo 9

dek* 10 1

deklami bele legi poeziaĵon x

deklaracio publika esprimo de opi-

nio, precipe de iu organizaĵo x

deklari (tr) oficiale, publike aŭ for-

male sciigi 8

deklivo surfaco ne horizontala, ta-

men ne vertikala 7

dekoracio ornamaĵo de ĉambro aŭ

loko 8

dekstra* flanko (en Esperanto vi

legas de la maldekstra al la dek-

stra flanko ) 3

delegi ( tr ) sendi iun kiel reprezen-

tanton 8

delikata* facile rompebla; milde

impresanta niajn sentumojn 6

deliri ( ntr) esti malsana, tiel ke oni

diras, vidas aŭ aŭdas malrealajn

aferojn 9

demandi* peti informon 2 (&▼

densa* tia, ke ĝiaj eroj \

tre proksimas unu al V t )

a!ia 6

dento* malmolaĵo

en nia buŝo 4

denunci (tr) sciigi

policon pri krimo 9

dependi ( ntr) esti subigita sub ies

volo aŭ povo (de/pend/i ) 8

deponi ( tr) lasi ion ĉe iu por dum-

tempa gardado; meti monon en

bankon laŭ kondiĉoj 9

deputi (tr) elekti kaj sendi iun kiel

reprezentanton al parlamento 9

des vorteto uzata antaŭ pli aŭ

malpli responde al ju por montri

rilaton (ju pli oni posedas, des pli

oni avidas ) 7

doktoro

desegni* (tr) fari bildon per kraj-

ono 6

deserto postmanĝaĵo, ofte dolĉa 8

destini (tr) decidi celon 8

detalo malgranda parto de io 8

deteni (tr) teni malproksima; mal-

helpi, malpermesi (de/ten/i) 9

determini (tr) precize difini ion

antaue ne difinita aŭ ne konata 9

detrui (tr) nuligi, malkonstrui 7

devi* (tr) ne povi ne fari 2

devontigi (tr) ligi iun per promeso,

ke tiu nepre faros (dev/ont/ig/i) 9

dezerto regiono,

kie preskaŭ ne es-

tas akvo, kreskaĵo

aŭ loĝanto 7

deziri* (tr) voli havi aŭ fari ion 2

diablo supernatura esta-

ĵo, estro de la malbo-

naj spiritoj 8

dialogo interparolado 9

dianto herbo kun belaj flo- ^

roj ( Dianthus ) 9 11

dieto manĝomaniero difinita de ku-

racisto 9

difekti (tr) malbonigi 7

diferenci* ( ntr ) esti malsama 6

difini (tr) precize klarigi, priskribi

la signifon de vorto, ideo ktp 7

digesti (tr) prilabori manĝaĵon en

stomako, por ke ĝi iru al la sango 9

dika* granda laŭ la dimensio diko,

granda laŭ volumeno 4 (b) pĝ 07

dikti (tr) diri ion, por ke iu alia

skribu ĝin 9

diligenta laborema, efika kaj rapida

en sia laboro 7

dimanĉo* la unua tago de la sema-

jno, inter sabato kaj lundo 5

dimensio jen konataj dimensioj:

longo, larĝo, alto ... 9

dio* supernatura estaĵo, estro de la

bonaj spiritoj 4

direkto* vojo laŭ rekta linio 4

direktoro estro de laborejo 7

diri* konigi sian penson per vortoj 2

dis-* vortparto esprimanta malku-

niĝon al pluraj direktoj (disdoni,

distranĉi) 0

disko plata, ronda aĵo 8

diskreta konservanta

sekreton x

diskuti ( ntr ) interŝanĝi malsamajn

ideojn 7

disponi (x) havi ion por laŭvola

uzado 9

disputi ( ntr ) malamike diskuti 8

distanco longo inter du punktoj 7

distingi (tr) rimarki diferencon in-

ter aferoj 8

distri ( tr ) amuzi; deturni la aten-

ton 7

distribui (tr) disdoni, disporti 8

diveni (tr) malkovri hazarde 7

diversa* malsamspeca (mal/sam/

spec/a) 4

dividi (tr) disigi, partigi; (8/2 =

4) 7

do* vorteto esprimanta konkludon

(mi bone manĝis, do mi satas) 1

dogano imposto kiam varo eniras

ŝtaton 9

doktoro* la plej alta titolo en uni-

versitato 6

dokumento

dokumento atesto, kiun regista-

ro postulas (stir-atesto, identig-

atesto ktp) 9

dolĉa* kun gusto kiel sukero 3

doloro* tre malagrabla

korpa sento 4

domaĝi ( tr ) deziri ŝpari, ne elspezi,

ne difekti ion 7

domaĝo perdo aŭ difekto, kiun oni

ne volus suferi 7

domo* loĝejo 3 �♦

donaco* io senpage

donita por plezuro 5

doni* (tr) havigi al iu 2

dorloti ( tr ) (iun) fari ĉion, kion tiu

petas au volas 9

dormi* ( ntr ) kuŝi senage 3

(v) sonĝi, lito

dorno pikilo de kreskaĵo (

ad alia aĵo 9 �♦

dorso* malantaua par-

to de la homa korpo,

au supra parto de la

besta korpo 5

doto havaĵo por geedziĝo 9

dramo teatraĵo; tre emociiga oka-

zaĵo 8

drapo teksaĵo el lano 8 ^

drato metala fadeno 7 �K

dresi (tr) instrui beston 9

drinki tro multe trinki alkohola-

ĵon x

drogo dependiga stimula au mal-

stimula substanco (alkoholo estas

drogo) x

droni ( ntr ) nevole subakviĝi 7

du* 2 1

dubi* (x) ne esti certa pri io; ne

scii, ĉu io estas vera au ne 4

dum* prep. por diri ��en la sama

tempo� (dum la parolado li dor-

mis); por indiki dauron (ŝi dormis

dum ok horoj) 1

dungi (tr) kontrakti O-

kun laboristo 8 ^^

duŝo ŝprucigo de ak-

vo sur korpon 8 �-► *****

-e* finaĵo por adverboj (amike,

rapide, varme) 0

ebena* kun ĉiuj punktoj en sama

nivelo, sen altaĵoj aŭ malaltaĵoj 6

-ebl-* vortparto esprimanta, ke io

povas esti farata (manĝebla =

oni povas manĝi tiun; videbla =

oni povas vidi tiun) 0

ebria konfuzita de alkoholo 8

-ec-* vortparto esprimanta kvali-

ton aŭ staton (soleco, moleco) 0

eĉ* vorteto por diri: ��ne nur io,

sed krom tio� (mi konkuris kaj eĉ

venkis), ��surprize ankaŭ� (eĉ sur

la suno troviĝas makuloj) 1

eduki* (tr) instrui por la vivo 6

edzo* viro laŭleĝe ligita al virino 3

efektiva* kiu reale ekzistas, ne nur

ŝajna 5

efekto forta impreso 9

efiki* ( ntr ) havi realan rezulton 5

-eg-* vortparto esprimanta tre al-

tan gradon de grandeco aŭ for-

teco (granda domo = domego;

forte pluvi = pluvegi) 0

egala* tute sama 5

elasta

egoisto persono kiu ame zorgas nur

pri si mem (ego/ist/o) 9

eho ripetiĝo de

sono pro reflek-

to 9

-ej-* vortparto esprimanta lokon

(loko por dormi = dormejo; loko

por loĝi = loĝejo) 0

ek-* vortparto esprimanta subitan

komencon (ekridi, ekvidi ...)�

ekipi (tr) havigi al iu/io ĉiujn nece-

sajn ilojn 9

eklezio religia organizaĵo 9

ekonomio scienco pri produktado

kaj disdividado de la riĉaĵoj 8

ekrano ebena surfaco

uzata por vidigi bil-

dojn 9

eks- vortparto esprimanta, ke oni

forlasis profesion, staton (eks-

prezidanto, eksoficisto) 9

eksciti ( tr ) kauzi agon jen laŭ

morala jen laŭ fizika vidpunkto 7

ekskursi ( ntr ) fari longan plezu-

ran aŭ esploran promenadon aŭ

vojaĝon 7

ekspedi ( tr ) sendi al difinita adre-

so 9

eksperimento metoda provo por

kontroli aŭ pruvi ion 8

eksplodi ( ntr ) subite, forte dis-

krevi 8

ekspluati ( tr ) uzadi ion, kaj valo-

rigi ĝin por sia profito; tro profiti

el ies laboro, kun maljusta pago 9

eksporti (tr) vendi varojn al alia

lando por revendado 9

ekspozicio publika prezentado de

diversaj produktoj de industrio aŭ

de arto 9

ekster* prep. esprimanta malinter-

non (mi staras ekster la domo) 1

ekstermi (tr) neniigi, plene perei-

g \x

ekstrema en la fino, en la plej mal-

proksima; ĉe la plej alta grado 8

ekvatoro imagita linio, kiu disdivi-

das la teron en nordo kaj sudo 9

(b) pĝ 97

ekvilibro stato, kiam io estas sen-

mova malgraŭ fortoj, ĉar la fortoj

nuligas unu la alian 8

ekz. ekzemple; ekzemplero(j) x

ekzakta science ĝusta 9

ekzameni (tr) detale esplori; pro-

vi per demandoj la sciojn de kan-

didato 7

ekzekuti (tr) leĝe mortigi krimu-

lon 9

ekzemplero unu el pluraj aŭ multaj

samaj (ekzemplero de libro, re-

vuo, disko ...) x

ekzemplo* io, kion oni imitu;

praktiko 4

ekzerci (tr) lertigi per praktiko 7

ekzisti* (ntr) esti en nuntempo kaj

realo 5

el* prep. esprimanta: movon eks-

teren (veni el nordo); antaŭan

staton (veki el dormo); kaŭzon de

sento aŭ ideo; devenon (doni al

iu el sia pano); materialon (plekti

kronon el floroj) 1

elasta kun kapablo ŝanĝi sian for-

mon per prema aŭ tira forto,

eldoni

tamen reveni al sia normala formo

kiam la forto ĉesas 9

eldoni (tr) publikigi kaj vendigi ian

ajn verkon (el/don/i) 9

elefanto la plej granda

surtera mamulo vi- 1)

vanta en Afriko (Lo- cJT\y

xodonta ) kaj Azio ( Elephas ) 8

eleganta bonguste vestita 8

elekti* ( tr ) preni unu el du au el

multaj 4

elektro formo de energio, kies vojoj

estas dratoj 7

elektroniko branĉo de fiziko, kiu

studas cirkviton; tehniko pri kre-

ado de cirkvito 9

elemento baza parto aŭ substanco

de tutaĵo 9

elturniĝi ( ntr ) eliri el malfacila

situacio per sia lerto (el/turn/

if/i ) 8

-em-* vortparto esprimanta inkli-

non (laborema, manĝema) 0

emajlo malmola vitrosimila kovraĵo

(natura kovraĵo de dento, ornama

kovraĵo de ungo, protekta kovraĵo

de poto ktp) 9

embaraso malfacila situacio; ĝeno

al la movoj 7

emerito (ofte maljuna) laboristo,

kiu ne plu laboras kaj ricevas

pension 9

eminenta supera pro sia rango,

merito aŭ scio 8

emocio kortuŝo 8

en* prep. por diri �interne de� pri

loko, tempo kaj situacio (ŝi estas

en la lernejo) 1

-end-* vortparto esprimanta, ke

tion oni devas fari (legenda, dis-

kutenda) 0

energio fonto de forto 7

enigmo malklara afero; malfacila

proponata demando por diveno 8

enketi (x) esplori opinion, oka-

zaĵon per demando al iu 9

entrepreni (tr) komenci gravan

taskon; gvidi komercejon aŭ in-

dustrion 8

entuziasmo arda deziro kaj emo

ion fari x

enui ( ntr ) malplezuri pro senin-

tereso aŭ manko de okupo 7

envii (x) deziri havi tion, kion alia

posedas 8

epidemio malsano samtempe ata-

kanta multajn personojn en unu

loko 9

epoko grava momento en la his-

torio 7

-er-* vortparto por indiki "peco

de� (sablero, neĝero) 0

erari* ( ntr ) malbone fari, malĝuste

fari; malĝuste opinii (vi eraris,

+2-7 estas -5) 4

escepti ( tr ) intence preterlasi;

apartigi kaj ne konsideri 8

esenco tio, kio konsistigas la pro-

pran naturon de io 8

eskapi (x) sukcese eviti per for-

kuro 9

Esperantisto tiu, kiu parolas Espe-

ranton 8

Esperanto lingvo proponata kiel in-

ternacia, per kiu ĉi libro estas

skribita 8

fako

esperi* (x) kredi, ke tio, kion oni

deziras, realiĝos 4

esplori (tr) atente rigardi por ek-

koni ion nekonatan au kaŝitan 7

esprimi ( tr ) montri ion de si mem

per vortoj, gestoj au iu ajn ri-

medo 7

establi ( tr ) fondi kaj aranĝi orga-

nizaĵon 9

esti* ( ntr ) ekzisti, troviĝi, stati 2

estigi (tr) fari, ke io estu, kauzi,

formi, produkti (est/ig/i) 9

estimi* (tr) alte taksi ies moralan

au spiritan valoron 5

estingi* (tr) ĉesigi bruladon; ĉesigi

lumadon 6

estro* homo kiu gvidas, regas (ur-

bestro, ŝipestro) 0

-et-* vortparto esprimanta tre

malaltan gradon de grandeco au

forteco (dometo, urbeto) 0

etaĝo samnivela parto de domo 7

etapo vojo inter du haltoj 9

etato tabelo de la nomoj kaj sala-

jroj de oficistoj 9

etendi (tr) malvolvi, plilongigi al iu

direkto 7

eterna havanta nek komenciĝon

nek finiĝon; havanta neniun fi-

non 7

etikedo karteto x (b) prezo

etiketo regularo de bona konduto x

etoso komuna sento, pro estado en

iu grupo aŭ pro la ĉirkaŭaĵo x

Eŭropo mondoparto norde de Afri-

ko 9 (b) pĝ 98

evento sufiĉe grava okazaĵo 9

evidenta tiel klara kaj senduba ke

ĝi ne bezonas pruvon 7

eviti* (tr) peni ne renkonti iun;

peni ne esti trafita de io 6

evolui ( ntr ) iom post iom dis-

volviĝi, kreski 7

ezoko manĝebla riverfiŝo ( Esox ) 8

fabelo fantazia rakonto

ofte kun herooj 9

fabo semo manĝata kiel

legomo (Vicia faba) 9

fabriko ejo, kie oni po-

grande produktas ko-

mercaĵon 8

facila* senpene, simple farebla 2

faco ebena flanko de

aĵo (kubo havas ses

facojn) 9

fadeno* longa kaj maldika aĵo,

ĝenerale uzata por fari teksaĵojn 6

fago arbo kun triangulaj jBfc

n u ksoj ( Fagus ) 9

fajenco tero, per kiu oni faras po-

tojn; tiaj potoj 9

fajfi (x) blovi tra lipoj, beko aŭ spe-

ciala ilo por fari akrajn sonojn 7

fajro* fenomeno, kiu ^

produktas lumon kaj

varmon 4

fako* aparta branĉo de scienco,

arto, komerco ktp 6

fakto

fakto* tio, kio efektive okazis aŭ

okazas 6

falĉi ( tr ) detranĉi herbon kaj gre-

non per kurba tranĉilo kun longa

tenilo (falĉilo) 9

faldi (tr) duoble aŭ pluroble fleksi

tukon, paperon kaj ĝenerale ion

ajn maldikan 7

fali* ( ntr ) malleviĝi, iri de supre

malsupren pro la propra pezo 3

falsa* malvera, falsita 6

falsi* (tr) trompe ŝanĝi; trompe

imiti la ŝajnon de io 6

fama* tre konata 6

familiara kvazaŭ el la familio mem;

intima 9

familio* aro formata

de la patro, pa-

trino kaj infanoj 3

fandi (tr) likvigi per varmo 7

fanfaroni (x) fieri pri io, kion oni

ne mem faris; tro laŭdi sin 8

fantazio krea imag-

povo 9

farbo likvaĵo por ko-

lorigi 8 �-►

fari* (tr) estigi; okazigi; doni ian

econ; agi 2

farmi (tr) lue preni teron aŭ bienon

por ĝin kulturi 7

farti ( ntr ) esti en bona aŭ malbona

stato, rilate al la sano 7

faruno muelita greno aŭ radiko 7

fasado fronto de konstruaĵo, kie es-

tas la ĉefa enirejo 9

fasko aro de

longaj kaj

maldikaj

aĵoj, kiam kunligitaj 7

fasono maniero fari veston 9

fasti (ntr) dum longa tempo vole

ne manĝi 9

faŭko buŝkavo de sovaĝa besto; iu

ajn timiga malfermaĵo 8

favora helpanta; prezentanta bo-

najn kondiĉojn 7

fazeolo semo man-

ĝata kiel legomo J "N

( Phaseolus ) 9

febro altiĝo de la [1 39�C

korpa tempera- R5jbJll02�F

turo de homo 8 �

februaro* dua monato de la jaro 5

feĉo iu ajn substanco, kiu foje

aperas en fundo de botelo kun

likvaĵo; la plej malbona parto de

federacio unuiĝo de ŝtatoj aŭ so-

cietoj 9

fekaĵo restaĵo de digestitaj nutra-

ĵoj, eligita tra la anuso x

feki ( ntr ) eligi fekaĵon x

feliĉa* ĝoje kontenta 2

felo kruda besta haŭto kun haroj 8

felto ŝtofo ne teksita 9

femuro parto de gambo, de genuo

ĝis kokso x

fendi (tr) fari fendon 8

fendo mallarĝa kaj longa truo (tio

aperas en muroj de malnovaj

domoj) 8

fenestro* aperturo en ..

muro de domo por en- ||-|

iro de lumo kaj aero 3

fenomeno natura okazaĵo; ekster-

ordinara afero 9

floso

feo fabela estaĵo havanta supernat-

urajn povojn 9

ferio libera tago, kiam laboro ne

estas devigata 7

fermi* (tr) malebligi eniron au el-

iron; ĉesigi 3

fero* malmola metalo (Fe) 4

fervora pasie diligenta 8

festeni ( ntr ) feste manĝi 8

festi* (x) fari agrablajn aferojn pro

io 4

fi- vortparto esprimanta malesti-

mon kaj abomenon 9

fi ekkrio esprimanta malestimon

(fi, kiel abomene!) 9

fianĉo viro, kiu edziĝos baldaŭ 7

fibro fadenforma parto de besta

karno aŭ de kreskaĵo x

fidela* kiu ne perfidas; ĉiam agas

kiel amiko 6

fidi (x) plenkredi je la kapablo, ser-

vo aŭ helpo de iu; plenkredi je la

efiko de io 7

fiera* tre kontenta pri

si kaj pri siaj faroj 6

figo dolĉa mola frukto

de figujo ( Ficus ) 9

figuro videbla ekstera formo de

estaĵo aŭ objekto 7

fikcio kreaĵo de la fantazio 9

fiksa* nemovebla, senŝanĝa 5

fiksi* (tr) firme senmovigi per ligo,

gluo, najlo aŭ io simila 5

filmo rakonto rakon- ff>\

tita per bildoj, ki-

ujn oni vidas en Bsf

ekrano, kies serio ŝajnigas movon

de la personoj kaj aĵoj en la ra-

konto 7

filo* virseksa ido 3

filozofo sciencisto pri la estado x

financo monaj rimedoj 8

fingro* movebla

elstara parto de

mano aŭ piedo 3

fini* (tr) ĉesi fari; komplete fari 2

firma* sekure fiksita; malfacile ŝan-

ĝebla 6

fiŝo* besto, kiu vivas

en akvo 4 �*

fiziko scienco pri movo, forto, elek-

tro, varmo, lumo ktp 8

flago* kolorita tuko

(ĉiu lando havas

sian flagon) 6

flagri ( ntr ) nekonstante treme bri-

li 9

flamo hela brilo de gaso en brulo 7

flanko* dekstra aŭ maldekstra par-

to de iu 2

flari (tr) senti odorojn per la nazo 8

flati (x) provi plaĉi al iu per troaj

laŭdoj 9

flava* kun koloro simila al tiu de

oro 5 (b) pĝ 100

flegi* (tr) prizorgi malsanulon; pri-

zorgi ion 6

fleksi (tr) kurbigi 8

fliki (tr) ripari truon per speciala

surmeto de io (fliki veston: kudri

pecon de tuko sur truo) 9

flirti ( ntr ) flugeti; moviĝi tien kaj

reen en la aero; amindumi 8

floro* kolora parto de

kreskaĵo 4 (v) prin-

tempo

floso kunligitaj arbaj trunkoj sur

rivero, uzata kiel veturilo 7

flugi

flugi* ( ntr ) sin movi en la aero

(birdo flugas, aviadilo flugas) 3

flui* ( ntr ) moviĝi (verbo por lik-

vaĵoj kaj gasoj) 5

fluido fluaĵo (likvaĵoj aŭ gasoj) 9

flustri ( tr ) mallaŭte paroli (por ke

ne ĉiuj aŭdu) 9

foiro granda komerca kunveno 8

fojno sekigita herbo 7

fojo* ĉiu el la okazoj, kiam io fa-

riĝas 2

foko mara mambesto

( Phoca) x

folio* verda parto de kre-

skaĵo, per kiu ĝi kaptas

sunan lumon 5

fondi ( tr ) krei, starigi organizaĵon 8

fonografo malnova apara-

to por registri kaj aŭdigi

sonojn 8

fontano ornamaĵo, el kie

akvo ŝprucas 9 (&*

fonto* origino, deveno; loko, kie

akvo eliras el la tero 5

for* vorteto esprimanta malape-

ron, malproksimecon, neniiĝon

(forpasi, iru for!) 1

foresti ( ntr ) esti malproksima, ne

ĉeesti (for/est/i) 9

forgesi* (x) ne plu memori pri; ne

atenti pri 4

forĝi ( tr ) prilabori metalon per M

fajro kaj martelo; pene formi 7 ||

forko* manĝilo kun pikiloj 6 �"* U

formiko insekto, kiu vivas

sub la tero ( Formica ) 9

formo* ekstera aspekto 2

formulo speciala skribformo en sci-

enco (O 2 , e = m c 2 ) 9

forno* fajrujo en

domo, per kiu oni

kuiras, bakas aŭ

hejtas 6

forta* kapabla produkti grandajn

efikojn materiajn aŭ moralajn 2

(b) pĝ 07

fortika malfacile rompebla, difekte-

bla, venkebla 7

fosi* (tr) fari kavaĵon en la grundo

per demeto de tero 6

foso* kavaĵo en la

grundo 6

fosto alta, granda peco

de ligno aŭ alia ma-

terialo, vertikale sta-

rigita por subteni ion 8

fotelo komforta seĝo (\~^V

kun apogilo por la fVi"

brakoj (brakseĝo) 9 ^55�

foti fotografi x

foto fotografaĵo x

fotografi ( tr ) fari bildon per

mo 7

frago ruĝa, bongusta fru-

kto de fragujo, ofte uzata

en deserto ( Fragaria ) 8

frakasi ( tr ) perforte

disrompi 8

frako vira vesto kun

du mallarĝaj postaj

baskoj 9 �*■