Stycze� Anno Domini 1560. Po dramatycznej ucieczce z Bergen Marek i Hela docieraj� do Polski. Rozbitkowie z innych epok osi�gn�li oto brzeg. Niestety, na swoim szlaku pozostawili kolejne trupy, a nad ich g�owami zawis�o jeszcze jedno �miertelne zagro�enie. Czym powita ich Ojczyzna? Co czeka ich w jednym z najwa�niejszych miast Hanzy? Jak� paj�czyn� snuj� wok� sprytni kupcy? Tak�e w Szwecji nie dzieje si� dobrze. Pustkowia kraju Dalarana skrywaj� z�owrog� tajemnic�. Przewrotny los stawia na szachownicy zar�wno nowe, jak i dawno niewidziane pionki. R�wnie� nie�wiadom niebezpiecze�stwa prostoduszny kozak Maksym, z wiern� szabl� u pasa, pod��a ku swemu przeznaczeniu...
Andrzej Pilipiuk
OKO
JELENIA
PAN
WILK�W
Fabryka s��w
Lublin 2008
Hans bieg� po dachach. W�skie k�adki wzd�u� kalenic ugina�y si� pod stopami. Pokryte �niegiem gonty by�y przera�aj�co �liskie. Szczyty dom�w przypomina�y skalne granie.
Zau�ki otwiera�y si� niczym przepa�ci. Patrzy� wko�o i widzia� czyhaj�c� �mier�...
Lodowaty wiatr przyby�y z g�r przenika� na wskro�. Pr�sz�cy delikatnie �nieg ogranicza�
widoczno��. Najgorsze za� by�o to, �e ch�opak nie wiedzia�, dok�d i��. Wraz ze �mierci� pryncypa�a poczu� si� niczym psiak wyrzucony za drzwi. B�dzie musia� wr�ci� do rodziny. Tylko jak tego dokona�? Jego miasto le�y za morzem. Peter Hansavritson udzieli�by pomocy, lecz teraz jest w Visby. Hans zna� jeszcze dwa adresy. Dw�ch ludzi: jeden w kantorze, drugi w mie�cie. Oni mu pomog�. Ale na razie trzeba prze�y� do rana.
Ceklarze i du�scy �o�nierze buszowali po dzielnicy hanzeatyckiej. St�d, z g�ry, widzia� ich pochodnie. Musieli ju� wcze�niej dosta� rozkazy, bo aresztowali ludzi najwyra�niej wed�ug jakiego� planu. Gdzie� w dali hukn�� samopa�, niekt�rzy kupcy pr�bowali stawia� op�r.
Dobieg� do ko�ca i zeskoczy� ci�ko na podest le��cy du�o ni�ej. Kr�tsza, s�absza noga bola�a coraz bardziej. Galeryjka, schodki w d� i po chwili zatrzyma� si� w ciemnym pasa�u. Z trudem �apa� oddech. Zawin�� si� dok�adniej w cienki sukienny p�aszcz.
I w tym momencie poczu� na ramieniu ci�k� r�k�.
- I co my tu mamy? - burkn�� kto� po du�sku. - Popatrz, Alv, to chyba ten smarkacz, co u Edwarda s�u�y�.
Drugi siepacz wyj�� latark�, do tej pory ukryt� pod po�� peleryny, i po�wieci�
dzieciakowi w oczy.
- Ani chybi ten - mrukn��. - Namiestnik si� ucieszy.
Hans szarpa� si� rozpaczliwie, co poskutkowa�o tylko dodatkowymi razami.
Obficie brocz�c krwi� z rozbitych ust i nosa, czu�, jak m�czy�ni p�taj� mu d�onie rzemieniem. Zgubi� gdzie� czapk�. Wy�szy ceklarz bole�nie chwyci� go za w�osy.
- Idziemy - warkn��.
Nie chcia�. Zapar� si�. Znowu bili. Czu� uderzenia coraz s�abiej, jakby przez poduszk�. Zdo�a� z trudem capn�� z�bami przedrami� jednego.
- Dosy�! - us�ysza� g�os kogo� trzeciego. - Bo jeszcze zdechnie przed czasem!
Zmusi� si�, �eby otworzy� oczy. Co� zimnego spocz�o na jego d�oni. �nie�ynka...
Znowu zacz�o pr�szy�. I naraz zrozumia�, �e musi zapami�ta� jak najwi�cej. Poczu� ch��d �niegu, wci�gn�� w nozdrza pachn�cy mrozem wiatr. To ostatnia okazja.
Niebawem przyjdzie Bo�e Narodzenie, a on sp�dzi je pod ziemi�, zamkni�ty w lochach zamku... O ile w og�le do�yje �wi�t.
- Nie macie prawa - powiedzia� g�o�no po niemiecku. - B�g was pokarze...
Kopniak w podbr�dek by� tak silny, �e ch�opak zobaczy� wszystkie gwiazdy.
Potrz�sn�� g�ow�, by doj�� do siebie. Le�a� w b�ocie. W pierwszej chwili s�dzi�, �e �ni. Z
bramy wychyn�a ciemna sylwetka. W �wietle �wiecy zal�ni�a stalowa g�ownia. Zamar�a na chwil�, po czym za�piewa�a w powietrzu i uderzy�a jak �mija. Siepacze jeszcze przez moment stali. Z pozoru nic si� nie dzia�o. Tylko latarka wysun�a si� z bezw�adnych palc�w. Czyje� gard�o ze zduszonym gulgotem wype�ni�o si� krwi�. Uci�ta r�ka z mla�ni�ciem upad�a w �nieg. A potem wszyscy trzej jak na komend� zwalili si� z n�g.
Powietrze ju� nie pachnia�o mrozem. Dusz�ca metaliczna wo� posoki i smr�d tre�ci jelitowej przys�oni�y wszystko niczym opona.
Hans poruszy� d�o�mi. Rzemie� przeci�to. Kto� delikatnie poklepa� go po policzku.
- No, dzieciaku, wstawaj wreszcie - us�ysza� s�owa wypowiadane po niemiecku z dziwnym, �piewnym akcentem. - Masz gdzie si� skry�, by rana doczeka�?
- Tak. Dzi�kuj�...
- Uciekaj. To dobra noc dla m�czyzny, ale z�a dla m�odzika.
Hans, korzystaj�c z pomocnej d�oni, podni�s� si�. Zagadkowy wybawca sta� przed nim z zakrwawion� szabl� w r�ce. Ch�opak obejrza� si� i poczu� nieprzyjemne mrowienie na plecach. Trzej ceklarze spoczywali w b�ocie, �nieg powoli taja� na ich policzkach, ale nad ustami nie by�o wida� mgie�ki oddechu. Twarz dow�dcy patrolu zastyg�a w wyrazie zdumienia. Obcy tr�ci� nieboszczyka butem, odetchn�� pe�n� piersi� i ws�ucha� si� w odleg�e odg�osy walki.
- Noc jeszcze m�oda - oceni�. - A dobr� kling� trzeba cz�sto krwi� poi�, by nie rdzewia�a... Tak u nas na Siczy powiadaj�. - Odwr�ci� si� do Hansa.
Ale ch�opak ju� znikn��.
Tkni�ty jakim� przeczuciem spojrza�em w stron� miasta. Co� ma�ego zbli�a�o si� do ��ani�. Skaka�o po nieruchomych falach. Odbi�o si� od stwardnia�ej nagle powierzchni wody. Wbieg�o po burcie i jednym susem wyl�dowa�o na moim ramieniu.
Ina!
Nie tylko ja j� spostrzeg�em. Wszystkie oczy zwr�ci�y si� w moj� stron�. Borys si�gn�� do boku po tasak, ale zwierz� tylko spojrza�o i r�koje�� broni rozsypa�a si� w py�, ods�aniaj�c b�yskawicznie koroduj�cy trzon klingi. Z kilku garde� wyrwa�y si� okrzyki zgrozy. Zrozumieli. Karmieni po knajpach opowie�ciami o straszliwym stworze, teraz ujrzeli demona na w�asne oczy.
- S�uga �asicy! - wykrztusi� Artur, cofaj�c si� o kilka krok�w. - A wi�c to prawda! -
Prze�egna� si�.
Poblad�, ale bardziej uderzy� mnie ch��d w jego oczach. W jednej chwili utraci�em przyjaciela. Sta�em, boj�c si� poruszy�, a zwierz� na moim ramieniu najwyra�niej co� knu�o. A mo�e delektowa�o si� sytuacj�?
- Mieszka�cy Bergen - odezwa�o si� po niemiecku - czeka was zag�ada!
Milczeli przera�eni.
- Mog� was uratowa� - przem�wi�a ponownie Ina.
- Nie oddamy czci demonowi! - krzykn�� starzec siedz�cy na skrzyni. - Wolimy �mier� ni� zatracenie dusz w piekle!
Przechyli�a g�ow�, jakby nad czym� my�la�a.
- Wasze pok�ony nie s� mi potrzebne - o�wiadczy�a. - Nie jestem demonem, ale je�li wygodniej wam s�dzi�, �e jestem, nie b�d� si� o to obra�a�.
Ma�o nie parskn��em �miechem. Kretynka. Idiotka... Kosmiczna wiewi�ra, tfu, �asica, bezskutecznie pr�buj�ca zrozumie�, czym w�a�ciwie jest cz�owiek...
- Moja propozycja, je�li rozpatrzymy j� z punktu widzenia katolickiej lub protestanckiej teologii, nie nara�a na zag�ad� waszych nie�miertelnych dusz. Mnie w ka�dym razie nie s� one potrzebne. Nie b�d� ich od was kupowa� za cen� �ycia.
Uratowa� was mog� i po prostu mi to odpracujecie.
- Czego zatem ��dasz w zamian? - zapyta� Sadko. Nerwowo rozgl�da� si� woko�o.
Czas nadal sta� w miejscu. Statek tkwi� nieruchomo, jak wmarzni�ty w pole lodowe, zatrzymany w po�owie ruchu wraz z zamar�� fal�.
- ��dam przewiezienia moich s�ug na wysp� Bornholm. A co do was, je�li kiedy� b�d� potrzebowa� pomocy, b�dziecie mieli obowi�zek mi jej udzieli�.
Zg�upieli. Wszyscy patrzyli na In� w kompletnym zdumieniu. Borys ockn�� si�
pierwszy.
- Wykonamy tw�j rozkaz, eee... pani.
- Padnijcie na pok�ad - poleci�a. - Znajd�cie co�, czego mogliby�cie si� trzyma�. Ty te� - zwr�ci�a si� do mnie.
Wykonali�my polecenie. Nast�pi� straszliwy wstrz�s, plusk i zapad�a ciemno��.
Ksi�yc diabli wzi�li? Nie, to tylko chmury.
Zrozumia�em p�niej. To by� drugi punkt zwrotny. Wcze�niej, ratuj�c �ycie Petera i Mariusa, ocali�em Bractwo �wi�tego Olafa oraz lwi� cz�� intryg dyplomatycznych Hanzy. Teraz, ratuj�c skazan� na zag�ad� ��ani�, Ina ocali�a fortun� mieszka�c�w Bergen, dokumenty zapewniaj�ce trwa�o�� istnienia kantoru oraz ludzi, kt�rzy upokorzeni przez Rosenkrantza poprzysi�gli wieczn� nienawi�� wobec Danii.
By�o mi dziwnie dobrze... To idiotyczne, ale le��c i patrz�c w niebo, czu�em si� naprawd� szcz�liwy.
- Jeste�cie w �miertelnym niebezpiecze�stwie. Stawaj za sterem - us�ysza�em g�os Iny. - Zwrot dwa rumby w lewo, natychmiast.
M�wi�a po rosyjsku. My�la�em, �e chodzi o mnie, wi�c poderwa�em si� na r�wne nogi, lecz wtedy spostrzeg�em, �e wydaje te rozkazy Sadce. Drobny Rosjanin bez mrugni�cia okiem spe�ni� jej polecenie.
�Srebrna �ania� w ostatniej chwili min�a paskudn� raf� stercz�c� z wody.
Us�ysza�em zgrzyt desek poszycia tr�cych o ska��, ale dwusetletni kad�ub wytrzyma�.
- Cztery rumby w lewo!
Ludzie dochodzili do siebie i dobieg�o mnie kilka okrzyk�w przestrachu. Nie dziwi�em im si�. Jeszcze przed chwil� byli�my po�rodku zatoki Vågen, teraz znajdowali�my si� przy brzegu w�skiego, g��bokiego fiordu. Ksi�yc przeskoczy� na niebosk�onie, wcze�niej by� po lewej, teraz mieli�my go za plecami.
- A niech mnie, teleportacja - szepn��em.
- Teleportacja - potwierdzi�o zwierz�. - Dwadzie�cia siedem kilometr�w w linii prostej. Wezwij Hel� na pok�ad - rozkaza�a.
Nie by�o potrzeby. Agata w towarzystwie mojej przyjaci�ki wychodzi�a w�a�nie z kasztelu. Wd�wka przera�ona rozgl�da�a si� woko�o.
- Znami� - wykrztusi�a, wyci�gaj�c r�ce przed siebie. - Panie Marku, nie wiem, co si� sta�o, mam znami� nie na tej d�oni... I pier�cie� jako� przeskoczy�...
Zrobi�a jeszcze krok i zatrzyma�a si�, widz�c t�um w milczeniu patrz�cy na mnie.
A potem ujrza�a �asic� znowu siedz�c� na mym ramieniu. Zrozumia�a w jednej chwili.
Prze�egna�a si� odruchowo i zamar�a.
- Anomalie poprzemieszczeniowe - powiedzia�o zwierz�. - To si� zdarza. Aby dokona� teleportacji, upakowa�am statek i ludzi w pakiet mniejszy o rz�d wielko�ci od pojedynczego protonu. Materia nie zawsze wraca do stanu pierwotnego.
- To znaczy? - zapyta�em.
- Odbi�o ci� niczym w lustrze - �asica zwr�ci�a si� do zmartwia�ej dziewczyny. -
Zdrowiu to nie zagra�a, tylko serce masz teraz po prawej stronie, natomiast �lep� kiszk� po lewej.
Agata zblad�a, a potem zemdlona osun�a si� w ty�. Na szcz�cie Artur zd��y�
doskoczy� i podtrzyma� siostr�. Chcia�em mu pom�c, lecz mnie odepchn��.
- Nie dotykaj jej, ty upiorze! - warkn��.
Wiedzia�em, �e cho� si� boi, got�w jest ze mn� walczy�. Przera�ony, ale jednocze�nie zdeterminowany, by� zdecydowany chroni� siostr�, nawet stawiaj�c czo�a koszmarom z najbardziej ponurych hanzeatyckich legend. Cofn��em si�. Zreszt� wd�wka dochodzi�a ju� do siebie. Nadal dygota�a ze strachu.
- Co b�dzie z nami, pani? - zapyta� Borys �asic�. Widzia�em, �e panicznie boi si� przemawia� do zwierz�cia, jednak wysi�kiem woli prze�amuje op�r.
- Nie obawiajcie si� - powiedzia�a. - Wasza pomoc jest mi przydatna. Nie mam potrzeby was unicestwia�. Zapewnijcie bezpiecze�stwo moim s�ugom. Je�li kto� ich tknie, zrobi� z nim rzeczy tak okropne, �e przez kolejne dwie�cie lat ludzie b�d� tym straszy� ma�e dzieci. Gdy wype�nicie zadanie, daruj� wam wolno��.
- B�dziemy pos�uszni - mrukn�� Borys.
- W�os im z g�owy nie spadnie - doda� Sadko. Agata wsta�a. Odzyskiwa�a ju� swoj� naturaln� energi�. Skin�a d�oni� na Hel�.
- Chod�, moja droga - poleci�a. - Poszukamy jakiego� miejsca na spoczynek.
- Pani... - Moja towarzyszka zaczerwieni�a si�. - Ja te�... - Wykona�a gest w moj� stron�.
Wd�wka zrozumia�a w u�amku sekundy. Wymierzy�a dziewczynie siarczysty policzek, a potem odwr�ci�a si� od nas i zesz�a pod pok�ad.
- Ty...! - zacz��em.
- Dajcie spok�j, panie Marku - powiedzia�a Hela przygaszonym g�osem. - Mia�a prawo...
- Co ty pleciesz?
- Zatai�am przed ni� ten sekret. S�u��cej nie wolno mie� takich tajemnic.
Obj��em j� delikatnie i pog�adzi�em po plecach.
- Przy�o�ymy co� zimnego, zaraz przestanie bole� -zaproponowa�em. - Co za g�upi �wiat...
- L�d b�dzie najlepszy - odezwa�a si� Ina. Unios�a przednie �apki. Co� mi�dzy nimi zamigota�o b��kitem i poda�a poszkodowanej spor� kulk� �niegu.
- Pani, nie znam tych w�d - odezwa� si� Sadko. - Nie potrafi� po nich nawigowa�.
Czy mam spu�ci� szalup� i wyznaczy� ludzi do sondowania dna?
- To zbyteczne. Widz� dno przez wod� i deski poszycia. P�yn�c �rodkiem fiordu, ominiesz podwodne g�azy - wyja�ni�a. - W odleg�o�ci trzech mil b�dzie rozga��zienie.
Kieruj�c si� w lewo, niebawem wyprowadzisz okr�t na pe�ne morze.
- Dzi�kuj�, pani. Czy zechcesz poprowadzi� mnie dalej?
- Pojawi� si�, gdy zajdzie potrzeba - uci�a.
Stan�� za sterem, my za� we tr�jk� weszli�my do kajuty zajmowanej kiedy� przez Kowalika. Szuka�em w kieszeni krzesiwa, ale powietrze tylko kl�skn�o i �wiece w obu latarkach zap�on�y. Zamkn��em drzwi. Ina wskoczy�a na p�k�, zapewne by g�rowa� nad nami wzrokiem.
- Dlaczego zawr�ci�a� z drogi? - zwr�ci�a si� do Heli.
- Zabili Staszka... Chi�czycy.
- Wiem. Co z tego?
- No, ja...
- �mier� towarzysza to �aden pow�d. Zachowa�a� si� nieracjonalnie.
- Chyba ci odbi�o! - parskn��em roze�lony. - Pi�tnastolatka, samotna, zim� w g�rach, bez ekwipunku! W takich warunkach nie mia�a �adnych szans prze�ycia!
- On ma racj� - szepn�a Hela. - Samodzielnie nie przeby�abym tych dzikich ost�p�w...
Twarz dziewczyny nagle skrzywi�a si� w grymasie b�lu. Oczy zastyg�y, ale powieki drga�y. Ina patrzy�a na ni� nieruchomym wzrokiem. Sczytywa�a dane ze scalaka?
- Rozumiem - powiedzia�a wreszcie. - Mylisz si�, oczywi�cie, b��dnie oceni�a� wytrzyma�o�� swojego organizmu, zdo�a�aby� dotrze� do Uppsali o w�asnych si�ach. Nie b�d� ci� jednak kara� za ograniczenia wynikaj�ce z twojej g�upoty i niewiedzy.
Przenios�a spojrzenie na mnie.
- Nie mam zastrze�e� do twojej pracy. Wype�ni�e� w Bergen wyznaczone ci zadanie.
- Co z tymi cholernymi Chi�czykami? - zapyta�em. - I co z nasz� misj�? Oni te�
szukaj� Oka Jelenia.
- Chi�czycy musz� zosta� wyeliminowani. Spr�buj� wam w tym pom�c.
- Musimy ich namierzy�. Czy wiesz, gdzie jest ich baza?
Zawaha�a si�.
- Stamt�d uciek�am - powiedzia�a niech�tnie.
Wymienili�my z Hel� zdumione spojrzenia. A wi�c to dlatego nie by�o jej tak d�ugo.
- Nie potrafi� dok�adnie ustali� koordynat - ci�gn�a. - To na p�noc od Sztokholmu. Wydosta�am si�, przyczepiwszy do podwozia helikoptera.
- Maj� jeszcze jeden?
- Nie wiem. To by� �mig�owiec, kt�ry zniszczyli�cie. Nie przewidzia�am mrozu.
M�j mechanizm nie wytrzyma� takiego spadku temperatury. Zamarz�am i spad�am w g�rach. Le�a�am wiele dni, zachowuj�c �wiadomo��, ale nie potrafi�am pokona� bezw�adu cia�a. Wreszcie szcz�liwym trafem napatoczy� si� nied�wied�, g�odny, przebudzony ze snu zimowego. S�dz�c, �e ma przed sob� padlin�, po�ar� mnie. Ciep�o w jego �o��dku pozwoli�o mi odzyska� zdolno�� ruchu.
Wyobrazi�em sobie �asic� wyrywaj�c� si� z mi�ka jak jaki� alien... Makabra.
- Chi�czyk, kt�rego uda�o nam si� przes�ucha�... Z lud�mi kapitana Petera zdo�ali�my wzi�� jednego �ywcem.
- Wiem. Sczyta�am z twojego scalaka. To dziwne, ale na ile znam Skrata, brzmi ca�kiem prawdopodobnie.
- Co nale�y robi� w tej sytuacji?
- Odzyskam zapis z Oka. Wr�c� do przysz�o�ci i tam b�d� sprawy wyja�nia�.
- Czyli mo�na wr�ci�? - Spojrza�em na In� dziko.
- Wy nie - uci�a.
- A nasze scalaki? Da�aby� rad� nas tam odtworzy�?
- Nie.
- Mamy pozabija� Chi�czyk�w - powiedzia�a Hela. - Zadanie to trudnym mi si� wydaje. Pomo�esz nam ich u�mierci�?
- Nie. Tylko wskaz�wki.
- Dlaczego nie? - prychn��em.
- Moje wpojone zasady... wzorce... oprogramowanie... - szuka�a analogii. -
Zabraniaj� mi zabijania ludzi.
- To wiesz, co teraz zrobi�? - sykn��em, pokazuj�c Inie gest Kozakiewicza.
- Wy stanowicie wyj�tek. Mam prawo unicestwia� tych, kt�rych powo�uj� do �ycia.
Spokornia�em w jednej chwili.
- Pos�uchajcie uwa�nie. Moje rezerwy s� na wyko�czeniu. Mechanizm tego cia�a znajduje si� w stanie kompletnego rozregulowania i jego kompleksowa regeneracja jest ju� niewykonalna. Ogniwa paliwowe zdo�a�am odtworzy�.
- Co zatem... - zacz��em.
- Jestem zmuszona si� zrestartowa�. Odbudowa� ca�� struktur�. Dlatego te� p�yniemy na wysp� Bornholm.
- Rosn� tam mchy kumuluj�ce ci�k� wod� - domy�li�em si�.
- Tak. Na Bornholmie rosn� odpowiednie mchy. Musicie wyekstrahowa� z nich ciecz, nast�pnie odzyska� tlenek deuteru. Znajdziecie naczynie o pojemno�ci czterech litr�w, umie�cicie w nim moje cia�o i zalejecie ci�k� wod�. Zapewnicie mi ochron� i nie podejmiecie �adnych akcji mog�cych zak��ci� proces. Odrodz� si� w ci�gu oko�o siedemdziesi�ciu godzin.
- A je�li tego nie zrobimy?
- Za dwa miesi�ce umrzecie. Przewiduj�c tak� sytuacj�, umie�ci�am zawczasu niewielkie �adunki wybuchowe w pobli�u pni waszych m�zg�w.
- Blefujesz.
- Czemu tak my�lisz?
- Bo gdyby tak by�o naprawd�, nie musia�aby� szuka� Alchemika, tylko spokojnie czeka�aby�, a� mu �eb rozsadzi.
- Te �adunki normalnie s� nieaktywne. Uruchomi� zegary bezpo�rednio przed operacj�.
Zagryz�em wargi. Przewidzia�a wszystko. Nawet je�li k�amie, nie mam jak tego zweryfikowa�. Rozleg�o si� ostro�ne pukanie: w drzwiach stan�� Sadko.
- Pani...
- O co chodzi? - Przechyli�a pytaj�co �ebek.
- Wyszli�my na morze. Problem w tym, �e mg�a bardzo widoczno�� utrudnia. Nie znam tych w�d. Nie rozpoznaj�, w kt�rym miejscu wybrze�a si� znajdujemy. Czy pozwolisz, abym rzuci� kotwic�? Moim zdaniem, nale�y poczeka� do rana.
- Nie. Spieszy mi si�. Pokieruj� tob�.
- Widzisz, pani, poprzez mg�� jak przez deski? - zdumia� si�, a mo�e tylko udawa�.
- Tak.
Wskoczy�a jednym susem na rami� Rosjanina. Poblad� i lekko si� przygarbi�. Nie dziwi�em mu si�. Dla niego to jak nosi� wcielonego diab�a na plecach. Kaza�em Heli si� po�o�y�.
Sam usiad�em na krze�le i opar�szy g�ow� o �cian�, zsun��em czapk� na oczy.
Gdy si� ockn��em, dziewczyna spa�a jak zabita, a przez okno s�czy� si� do kajuty s�aby poblask �witu. Przeci�gn��em si�. Bola�y mnie plecy i stawy. Nie nawyk�em do snu w takich warunkach. Pobyt w Bergen mnie rozmi�kczy�.
Wyszed�em na pok�ad. Nad morzem nadal wisia�a mg�a g�sta jak kasza. Sadko sterowa� z �asic� na ramieniu. Borys patrzy� na to ponurym wzrokiem i milcza�. Na m�j widok u�miechn�� si� lekko, jakby drapie�nie. Woko�o wida� by�o tylko mleczny tuman.
Domy�la�em si� jedynie, gdzie znajduje si� s�o�ce. Ciekawe, jak �asica sobie radzi�a.
Podczerwie�? Radar? A mo�e jeszcze co� innego?
- G�odny�? - zapyta� olbrzym. - �niadanie poda�bym, gdy si� panna Helena obudzi.
- Poczekam.
By�o zimno. Deski pok�adu pokry�y krople rosy. Jednak konusowaty Rosjanin i jego brat zdawali si� nie odczuwa� ch�odu. Wida� od ma�ego przywykli...
- Okr�t przed nami - powiedzia�a Ina.
- Nie mylisz si�, pani? - Sadko spr�bowa� przebi� wzrokiem bia�y opar. - Jakim cudem go spostrzeg�a�?
- Poprzez mg��. Moje oczy widz� nawet to, co niewidzialne - wyja�ni�a.
- Nie tylko ska�y? - Chyba uwierzy� momentalnie. - Jaki to statek? - zwr�ci� si� do �asicy.
Poczu�em dziwne mrowienie sk�ry i cofn��em si� o krok. Musia�a u�y� jakiego� rodzaju energii, by przyjrze� si� dok�adniej ukrytej za mg�� jednostce.
- Niewielki �aglowiec - zidentyfikowa�a. - Minie nas w odleg�o�ci czterystu krok�w. To �Jask�ka� z Bremy.
- Sudermann - ucieszy� si� Sadko. - Ale...
- P�ynie do Bergen - powiedzia� Borys. - Je�li Rosenkrantz go dorwie, zamorduje na miejscu. A kantoru ju� nie ma. Nikt nie udzieli mu schronienia. Nawet je�li stan� w jego obronie, nie opu�ci �ywy zatoki. Trzeba go ostrzec!
- Jak sterowa�, pani? - drobny Rosjanin zwr�ci� si� do Iny. - Musimy ratowa� przyjaciela.
Przez u�amek sekundy ba�em si�, �e to bydl� po prostu odm�wi...
- Siedem rumb�w w lewo - rzuci�a.
- Zgubi� wiatr - mrukn��, przesuwaj�c ster.
- Zatem oni wykonaj� manewr.
- Nie... Nie widz� nas - zaprotestowa�.
W u�amku sekundy lun�� deszcz. I to jaki. Oberwanie chmury to ma�o powiedziane! Zaraz potem sypn�� grad. I r�wnie nagle usta�. Mg�a znik�a. Po lewej rzeczywi�cie by�o wida� niewielki stateczek.
- Hej! - rykn�� Borys. - Markusie, skocz po pochodnie, trzeba da� sygna�...
Ale oni ju� chyba nas zobaczyli. �aglowiec prawie si� po�o�y�, wykonuj�c ostry skr�t. Nie min�� kwadrans, gdy obie jednostki stukn�y si� burtami.
Syndyk Hanzy by� niewysokim m�czyzn� w �rednim wieku. Obfita broda si�ga�a mu piersi. Mia� strasznego zeza w prawym oku, krzaczaste brwi uk�ada�y si� p�ukami, jakby stale by� zdziwiony. Sta� na pok�adzie ��ani�, taksuj�c nas wzrokiem.
- Diabelska �asica - mrukn��, patrz�c na zwierz�. - A zatem legendy i stare ksi�gi m�wi�y prawd�. Ty istniejesz.
- Mam na imi� Ina - przedstawi�a si�.
Wzdrygn�� si�, s�ysz�c, jak zwierz� m�wi.
- Pomog�a Du�czykom zniszczy� kantor? - zwr�ci� si� do Sadki.
- Wr�cz przeciwnie, uratowa�a nam �ycie, gdy du�skie statki opad�y nas na zatoce Vågen - odpowiedzia�. - Twierdzi, �e b��dnie odczytujemy jej intencje i cho� pojawia si� w chwilach zniszczenia, wojny i chaosu, nie jest ich przyczyn�. Pozwalam sobie w to nie wierzy� - doda� z u�miechem.
- Zwierz� zdolne spopieli� ca�e miasto, w jednej chwili rozganiaj�ce mg�� na morzu... - Syndyk patrzy� na In� pozornie bez l�ku, cho� czu�em, �e trwa w napi�ciu. - I c� ci� tu sprowadza?
- Podr�uj� - wyja�ni�a. - Nie twoja rzecz.
- Nie my�l, �e si� ciebie zl�kn�.
Zmierzyli si� wzrokiem. Zacisn��em z�by. Wiedzia�em, do czego zdolne jest to futrzane bydl�. Pobudzi mu receptory b�lu? Z�amie go i upokorzy na oczach tych wszystkich ludzi?
I nagle poczu�em echo obcej �wiadomo�ci. Przygl�da�a si� moim my�lom, analizowa�a je?
- Nie ma potrzeby, aby� ba� si� akurat mnie, panie - odpar�a, spu�ciwszy z tonu. -
Natomiast by�abym �ywo zainteresowana przesiadk� na tw�j statek.
- A to niby dlaczego?
- Musz� dosta� si� na Ba�tyk. Przebycie cie�nin du�skich na ��ani� b�dzie k�opotliwe, gdy� Du�czycy pragn� pochwyci� ten okr�t, a wygl�d jego trudno zmieni�.
- Mam ci ot tak odda� �Jask�k�? Czy mo�e jeszcze pragniesz, bym za sterem stan��?
- Towarzystwo pa�skie jest mi zb�dne. Sadko i Borys te� chc� powr�ci� do domu.
Nam po drodze. Wiosn� zamienicie si� ponownie. Poza tym ci ludzie - ludzkim gestem wskaza�a zgromadzonych przy tylnym kasztelu berge�czyk�w - nie powinni wpa�� w r�ce wroga. Odwie� ich, panie, do Bremy.
- A je�li odm�wi�, zabijesz mnie? - prychn��.
- Nie. Ale rozwi�zanie, kt�re proponuj�, jest proste i logiczne.
Zaduma� si�. Wida� by�o, �e jest zafascynowany mo�liwo�ci� rozmowy z istot� jakby zrodzon� z hanzeatyckich mit�w. Pocz�tkowe napi�cie ust�pi�o. Albo wiedzia� ju�, �e Ina nie zrobi mu krzywdy, albo po prostu lekcewa�y� niewielkie zwierz�tko. Ba, nawet ja, �wietnie znaj�c jej mo�liwo�ci, nie mog�em jako� nabra� respektu przed tym czym�.
- Nie chcesz zabra� �Jask�ki� na zawsze? - upewni� si�.
- Nie jest mi potrzebna na d�ugo. Tw�j statek i ludzie Petera Hansavritsona b�d� wolni, gdy tylko dotr� do Visby.
- Jakie mam gwarancje zwrotu mojej w�asno�ci i wolno�ci dla marynarzy b�d�cych cz�onkami Hanzy?
- Moje s�owo honoru. S�owo najpot�niejszej istoty na �wiecie. - Spojrza�a mu w oczy.
Wytrzyma� ten wzrok.
- Jestem g��wnym reprezentantem braterskiego sojuszu kilkuset miast -
powiedzia�. - Niewielu kr�l�w odwa�a si� rzuci� wyzwanie zwi�zkowi, kt�remu przewodz�.
- Nie obchodzi mnie to. Mog� w�asnor�cznie zabi� wi�cej ludzi ni� ty swoimi rozkazami, panie. Mog� zburzy� ka�de miasto, kt�re uznaje twe przyw�dztwo.
Znowu poczu�em �lad obecno�ci Iny w g�owie. Czy�by analizowa�a w�asn� przemow�, patrz�c na ni� z mojego punktu widzenia?
- W�adza nie polega tylko na mo�liwo�ci zabijania wedle swego widzimisi�. -
Sudermann u�miechn�� si�, lecz zobaczy�em w jego oczach pogard�. - W�adza to tak�e szacunek, jaki osoba w�adcy budzi mimowolnie w innych ludziach. W�adza to wreszcie
przede wszystkim mo�liwo�� powstrzymywania z�a, a czynienia dobra.
Znieruchomia�a. Przez d�u�sz� chwil� w milczeniu trawi�a jego wypowied�.
- Masz racj�, panie. - Albo spokornia�a, albo zrozumia�a, �e zmuszenie tego cz�owieka do czegokolwiek b�dzie bardzo trudne. - Twa w�adza istotnie wi�ksza ni� moja.
Stan�a na tylnych �apkach i odda�a mu pok�on. Zbarania�em, a Sadko i Borys mieli miny takie, �e gorzko �a�owa�em, i� nie mam aparatu fotograficznego.
- Odda�a�, pani, przys�ug� Hanzie, ratuj�c naszych ludzi z Bergen oraz zabezpieczaj�c przed zniszczeniem bezcenne dokumenty kantoru - odezwa� si� wreszcie syndyk. - Dlatego my�l�, �e mog� przychyli� si� do twojej propozycji... W imi� wdzi�czno�ci za pomoc i uczynienia sobie wzajemnie przys�ugi.
- Potraktujcie, panie, moje s�owa jako pro�b�.
- Szczwana z ciebie istota. - Skrzywi� si�. - Talent posiadasz niew�tpliwie taki, �e w trupie kuglarzy karier� by� zrobi�a. Chcesz zabra� swoje s�ugi... - Przeni�s� spojrzenie na mnie.
Sz�stym zmys�em poczu�em, �e zapami�ta� moj� twarz na zawsze, �e ile razy przymknie oczy, b�dzie w stanie wydoby� j� ze wspomnie�. Min� ca�e lata, a on nadal rozpozna mnie bez trudu.
- Tak, panie.
- Potrzebuj� nie wi�cej ni� �wier� wachty, by spakowa� rzeczy i przenie�� za�og� na ��ani�.
- Tak, panie. Dla zachowania twarzy sugeruj�, by� przedstawi� ludziom t� operacj� jako wyrwanie ich spod w�adzy demona.
- Nie omieszkam tak w�a�nie uczyni�.
- Czy zdo�asz razem z bratem poprowadzi� �Jask�k�? - Ina zwr�ci�a si� do Sadki.
- Tak, pani. �Jask�ka� jest ma�a i zwrotna. Dwaj ludzie z powodzeniem mog� ni� �eglowa�.
- Zatem w drog�.
Mniej wi�cej p� godziny p�niej Sudermann przeszed� na pok�ad ��ani�, objuczony dwoma obitymi sk�r� pakunkami. Razem z nim przeszli czterej marynarze.
Udali�my si� na mniejsz� jednostk�. Ludzie w milczeniu patrzyli, jak Ina jednym susem przeskakuje z rufy na ruf�. Rzucili�my haki i oba statki zacz�y si� oddala�. Agata wy�oni�a si� z kasztelu.
- Helu! - krzykn�a. - Panie Marku!
- Tak, pani? - Moja towarzyszka spu�ci�a g�ow�.
- Wybaczam wam! To nie wasza wina, �e demon zmusi� was do pos�ug!
Odnajd�cie mnie wiosn� w Gda�sku! Pozosta�my w przyja�ni serdecznej! Do zobaczenia!
- Dzi�kuj�!
Wida� by�o, �e bardzo jej ul�y�o. Powia� wiatr. Postawi�em wraz z Borysem �agle
�Jask�ki�. Sadko stan�� za sterem.
- Znajd� kambuz i zorientuj si�, ile mamy zapas�w - poleci� dziewczynie. - Potem zarzu� w�dki. Z pewno�ci� �wie�a ryba sma�ona w ma�le dobrze nam zrobi...
Sen by� dziwny. Szed�em sobie weso�o brukowan� uliczk�. Kroczy�o mi si� lekko, droga wiod�a z g�ry od zamku na Hradczanach przez zau�ki Malej Strany. Wiosna tego roku rozkwit�a pi�knie. Ciep�y wiatr znad Pragi owiewa� mi twarz, nios�c delikatn� wo� dymu z komin�w. Wygodne, nowiutkie buty firmy Bata l�ni�y i poskrzypywa�y. Min��
mnie kabriolet, zapach spalin przyprawia� o zawr�t g�owy. Szyld szynku kiwa� si� leniwie. Zawaha�em si�. Wizja kufla ciemnego piwa kusi�a, �al jednak by�o traci� tak urocze niedzielne przedpo�udnie na siedzenie w murach. Z okna na pi�trze wychyli�a si� dziewczyna, eksponuj�c piersi wylewaj�ce si� z g��bokiego dekoltu. Pu�ci�a do mnie oko, uk�oni�em si� kapeluszem i ruszy�em dalej.
I nagle wszystko zacz�o si� rozpada�. Stan��em oszo�omiony, zaskoczony. Co ja tu robi�? Przecie� to nie s� moje czasy. Jestem w Pradze? S�dz�c po ubiorach i wygl�dzie pojazd�w, to czasy jeszcze C. K. Austrii. Ja... Sen? Jaki, u diab�a, sen, skoro czuj� wyra�nie zapachy?!
Skoro widz� wszystkie szczeg�y ostro jak w telewizji? Co to za sen, je�li id�c, czuj� ka�dy kamie� pod stopami? Szarpni�cie przywr�ci�o mnie do rzeczywisto�ci.
- Panie Marku! - us�ysza�em g�os Heli. - Prosz� si� obudzi�, krzycza� pan przez sen!
- Co...? Ja... Dzi�kuj�... - wyb�ka�em.
Kajuta �Jask�ki�, wo� butwiej�cego drewna, szmer fal li��cych burty.
Potrz�sn��em g�ow�. Co to, do cholery, by�o? Przecie� nie zwyk�y sen. Mia�em wra�enie, �e ci�gle jeszcze czuj� w nosie tamten zapach. A mo�e...? A je�li ta cholerna �asica wskrzesi�a mnie ju� kiedy� w dziewi�tnastowiecznej Pradze? Czy te� wgrano mi co� na scalak i teraz sobie to przypomnia�em?
Hela ju� zasn�a z powrotem. Wci�gn��em lodowate spodnie i zawin��em si� w
p�aszcz. Wyjrza�em na pok�ad. Mr�z dos�ownie k�sa� mi twarz. Sadko, zakutany w ko�uch, w nat�uszczonej p��ciennej masce na twarzy, sta� za sterem. Milcza� i m�g�bym przysi�c, �e �pi, ale gdy podszed�em bli�ej, us�ysza�em, �e mruczy pod nosem. S�ysz�c moje kroki, urwa� w p� s�owa.
- �piewa�e�? - zapyta�em.
- To
- Pie�� o tym, co by�o. O przygodach kupca Sadki, po kt�rym dosta�em imi�. O
pojedynkach toczonych na mo�cie przerzuconym przez rzek� Wo�chow. O tym, jak Aleksander Newski straszn� kl�sk� teuto�skim rycerzom zada� na tafli zamarzni�tego jeziora Pejpus... Ca�a historia jest w tym zawarta. Nasz nar�d niepi�mienny, uczy si� swoich dziej�w na pami��.
- Potrzebuj� Iny - zmieni�em temat.
- Demon nas opu�ci�.
- Prosz�?
- Gdy tylko wzeszed� ksi�yc, pobieg�a po wodzie na po�udniowy zach�d. M�wi�a, �e b�dzie czeka� na Bornholmie lub odnajdzie nas na morzu.
- Diabli nadali!
Pod�wiadomie czu�em, �e gdzie� tam jest jeszcze jedna grupa szukaj�ca Oka Jelenia. Ludzie tacy jak my. Przybysze z innych epok, kt�rych nale�y co jaki� czas kontrolowa�. Kim s�? Gdzie przebywaj�? Po�udniowy zach�d? Ksi�stwa Niemieckie? A mo�e Niderlandy? Jak szybko porusza si� to bydl�? Przypomnia�em sobie, jak p�dzi�a przez rzek� Nidelw�. Jak rozmazuje si� w smug�... Wzrok nie nad��a� rejestrowa� jej ruchu. Trzysta kilometr�w na godzin�? Szybko dobiegnie nawet do Hiszpanii.
- Na c� ci ona? - Sadko wyrwa� mnie z zadumy.
- Sen mia�em osobliwy wielce i chcia�em j� o to zapyta� - mrukn��em.
- Moja babka sny t�umaczy�a - westchn��. - Ale mi si� w to wierzy� nie chce.
Majaki to tylko okruchy tego, co cz�owiek widzia� lub s�ysza�, chyba �e zmora jakowa� przyjdzie m�czy�.
- Czu�e� kiedy� we �nie zapachy albo na przyk�ad dotyka�e� przedmiot�w?
Spojrza� na mnie z zaskoczeniem.
- Markusie - powiedzia� - dr�czy� ci� sen, w kt�rym widzia�e� rzeczy, jakich nie
mog�e� zobaczy� w swoim �yciu? W kt�rym czu�e� si� kim� innym, a nawet my�la�e� o sobie inaczej? Sen, w kt�rym zapachy czu�e�, �wiat�o ci� razi�o, a cia�o nie chcia�o s�ucha�?
- Co� takiego.
- To kryszta�. Kryszta� z g�owy mydlarza Iva.
- Co?
- Masz go przy sobie. To on zes�a� ten sen. Ujrza�e� jego czasy. Jego �wiat.
Spojrza�em na Sadk� zaskoczony. To by si� zgadza�o! Praga pocz�tk�w dwudziestego wieku!
- Co masz na my�li? - zapyta�em ostro�nie.
- W tych kamieniach zakl�to wasze wspomnienia. Mo�e nawet dusze, o ile to mo�liwe. Je�li jest blisko, mo�e by� i tak, �e ujrzysz co�, co widzia� kiedy� on. We �nie umys� nie panuje nad sob�. Otwiera si� na inne �wiaty. Dlatego to zobaczy�e�.
- Jeste� pewien?
- Tak. Ja kiedy�... - Wzdrygn�� si�.
Milcza�em, czekaj�c, a� sam zacznie m�wi�.
- Pi�� lat temu - powiedzia� wreszcie - zdarzy�o si�, �e musia�em przewie�� Oko Jelenia. Kilka dni to trwa�o. Wtedy co noc dr�czy�y mnie wizje, kt�re... Niedobrze o tym gada� po nocy. Ale... Ja w tych snach, w tych majakach, nie by�em nawet cz�owiekiem.
Patrzy�em na miejsca, kt�re nie istniej�. Na �wiaty ca�e, gdzie ro�liny i zwierz�ta nie przypominaj� niczego. Gdzie po oceanach czerwonej wody p�ywaj� potwory wielko�ci lewiatana. Gdzie z nieba spadaj� ogromne rozpalone g�azy. Widzia�em ziemi�, nad kt�r� �wieci�y dwa wielkie czerwone s�o�ca. Ujrza�em kolory, kt�rych nie umia�em nazwa�.
Ujrza�em, jak powietrze wygina si� pod wp�ywem g�osu... To by�a m�ka. Ale jako� te cztery noce wytrzyma�em.
- Ty...
No tak. To ca�e Oko to przecie� scalak kosmicznego nomada. Za�adowany obrazami innych �wiat�w, innych cywilizacji. Za�adowany osobowo�ci� kompletnie obc�.
Kiedy� Ina wy�wietli�a mi kawa�ek swoich wspomnie�. Efekt by� podobny. Informacje o otoczeniu zebrane za pomoc� innych zmys��w, wra�enia nieprzek�adalne... W dodatku pad�o na cz�owieka, kt�ry nie by� w stanie tego w �aden spos�b sobie wyt�umaczy�, zracjonalizowa�...
- Rozumiem - powiedzia�em. - A jednak kapitan Peter...
- To nie do ko�ca tak, cudzoziemcze - przerwa� mi. - S� ludzie odporni na ten
czar. Nim komu� powierzy si� Oko, najpierw jest sprawdzany.
- W jaki spos�b?
- Powiedzia�em ju� i tak za du�o. - Zachmurzy� si�. - A kamie� lepiej trzymaj z dala od siebie, bo popa�� w ob��d nieprzyjemnym mi si� zdaje. Szkoda by ci� by�o.
- Ob��d?
- Ujrza�e� inne czasy. Zobaczy�e� je oczyma innego cz�owieka. Nie da si� �y� w dwu miejscach naraz.
- W dwu miejscach?
- Ja i m�j brat uciekli�my z Nowogrodu. Z�amali�my najsurowszy carski zakaz, by wyruszy� tam, gdzie panuje jeszcze wolno��. I my �yjemy ci�gle troch� tu, a troch� jakby tam. My�li nasze wracaj� do zau�k�w, w�r�d kt�rych przyszli�my na �wiat, do �cian soboru �wi�tej Sofii, do mur�w nowogrodzkiego
- Owszem.
- Czy kiedy� tam wr�cisz?
- Nie mam do czego. To niemo�liwe.
- Powiniene� zatem przesta�. Op�acz swoich bliskich i te rzeczy, kt�re straci�e�, a potem �yj tu w�r�d nas, dziel�c smutki i rado�ci. To jest teraz twoje miejsce. Tw�j czas.
Tw�j �wiat.
- A wy?
- My �yjemy nadziej�, �e Hanza kiedy� upomni si� o tych, kt�rych kiedy� nazwa�a bra�mi... A je�li nie mo�e, przyjdzie czas, �e wr�cimy tam sami. Bez kupieckiej armii, zbrojni jedynie w miecze i wol� walki o swoje. My mo�emy cho� przed �mierci� ujrze� znajome k�ty. Ty ju� nie. Wi�c taka moja rada. Op�acz i zachowaj w pami�ci. Ale �yj tu i teraz.
Maksym zeskoczy� z konia i uwa�nie zbada� �lady odci�ni�te na �niegu. Dwie pary znoszonych but�w, kostur podr�ny... Trop by� �wie�y, zostawiono go niedawno. Wsiad�
na wierzchowca i ruszy� po �ladach. Istotnie, ujecha� mo�e trzy pacierze, gdy nos pochwyci� s�ab� wo� dymu. Sza�as sta� w za�omie ska�, przed nim pali�o si� niewielkie ognisko. Okopcony mosi�ny kocio�ek wisia� na tr�jnogu wykonanym ze �wie�ych ga��zi brzozy.
Co� w nim bulgota�o. Siedz�cy przy ogniu m�czyzna na widok obcego je�d�ca
zaniepokoi� si� wyra�nie. D�o� zacisn�� na r�koje�ci kordu.
Kozak rzuci� cugle, a nast�pnie p�ynnym ruchem wyj�� szabl� z pochwy i oboj�tnie wbi� j� w �nieg. Pokaza� puste r�ce. Uk�oni� si�, zamiataj�c ose�edcem ziemi�, dotkn��
d�oni� serca. M�czyzna wyra�nie odetchn�� z ulg�.
- Szukasz mnie, cz�owiecze? Czym mog� s�u�y�? -zagadn��.
- Jeste�cie Ulv, a zw� was Skotnikiem? - zapyta� Maksym, kalecz�c nieco szwedzki.
- Ja jestem.
- Zostali�cie uleczonym z tr�du. Niedawno w Bergen stan�li�cie przed
- Uznano mnie za zdrowego. Tym samym dope�ni�em obowi�zku. - Uni�s� dumnie g�ow�. - Trzech medyk�w z trzech miast uzna�o mnie za oczyszczonego. Ju� nie musz� nosi� na p�aszczu kunich ogon�w.
- Najserdeczniej wam winszuj�.
To m�wi�c, Maksym wyj�� z torby kamionkow� flach� czerwonego wina i dwa cynowe kubki.
- I gonili�cie mnie taki szmat drogi, by �yczy� mi szcz�cia? - Uleczony wykrzywi�
wargi w u�miechu, pokazuj�c pie�ki z�b�w.
Widok butli z miejsca nastroi� go �yczliwie.
- Niezupe�nie - przyzna� Kozak. - Spraw� mam... Lek, kt�ry rany wasze zamkn��, wielce mnie interesuje.
- Zu�y�em ca�y. Ale wiem, gdzie mo�na by zdoby� jeszcze troch�.
- Tak i my�la�em. Powiedzcie, prosz�, to by�y bia�e kr��ki, jakby ma�e a grube monety? A wt�oczone w co� cienkiego jak blaszka, ale przejrzystego niczym szk�o?
- Znasz zatem ten medykament?
- Widzia�em takie u siebie w Siczy. W Bergen p� roku zaledwie temu tak�e je mieli.
Pola� wino do kubk�w. Wychylili, pola� raz jeszcze. Tym razem ustawili je blisko ognia, by nap�j si� troch� ogrza�.
- Chcesz zapewne wiedzie�, kto je sprzedaje? Gdzie naby� takowe mo�na i ile kosztuj�?
- Tak - sk�ama�.
Ulv zas�pi� si�.
- Mog� powiedzie� to, co wiem ja. Pochodz� z miasta Mora w kraju zwanym
Dalarna, gdzie g�ry rodz� mied� i cyn�, a ka�dy m�czyzna do wyboru ma albo ziemi� dr��y�, albo metal na ogniu wytapia�... Dziad m�j sprytniejszy by� i doszed�, �e ka�dy, kto metal topi lub kamienie �upie, jednako potrzebuje mi�siwa. Tedy owce zacz��
hodowa�. Ziem uprawnych u nas ma�o, a jeziora, cho� pi�kne, niewiele ryb rodz�, jednak ��ki trawiaste hodowli sprzyja�y. Kiedy� tereny te nale�a�y do Lapo�czyk�w - zawiesi�
g�os.
- Wiem, kim s�. M�wi� o sobie Saami. Dziki to lud albo i dzikich udaj�, bo s�ysza�em, �e niejeden czyta� i pisa� si� wyuczy�.
- To mo�liwe, wszak niekt�rzy i wiar� nasz� przyj�li.
Poci�gn�li grzanego wina. Kozak wyczu�, �e nieznajomy od dawna nie mia� do kogo otworzy� ust. S�owa la�y si� jak wezbrana rzeka. Wiedzia�, �e wystarczy cierpliwie czeka� i us�yszy si� wszystko, co potrzeba, a przy okazji i inne rzeczy, kt�re z pozoru niewa�ne jak�� wiedz� tak�e nios�... A w obcym kraju ka�dy okruch mo�e si� wszak przyda�.
- Na p�noc od naszych osad zaczyna si� ju� kraina las�w, po kt�rej Saami w�druj� ze swymi stadami. �y�o si� spokojnie, bo nie s� to s�siedzi uci��liwi, a i dobrze ich mie� pod bokiem, gdy� za szpulk� drutu ci�gni�tego z cyny po�cie w�dzonego mi�sa i pi�kne sk�ry oferuj�. Szkody w interesach mi przy tym nie robi�, bo z ren�w we�ny pozyska� si� nie da, a jagni�cina smaczniejsza ni� w�dzone �ebra zwierz�t le�nych. Pod opiek� kr�la pozostaj�c, podatki w sk�rach i wosku pszcz� le�nych p�ac�. Dwa lata temu zmiana zasz�a.
Maksym dola� Ulvowi dla rozwi�zania j�zyka. Znowu postawili kubki przy ogniu.
Wino przyjemnie rozgrzewa�o, mr�z ju� nie k�sa� tak silnie palc�w i policzk�w.
- �le si� dzia� zacz�o w p�nocnych krainach. - Szwed zni�y� g�os. - Wielu Saam�w porzuci�o swe dawne szlaki, uchodz�c w g��b naszej krainy. Inni ruszyli na wsch�d, ku brzegom Ba�tyku, inni przez g�ry ku Norwegii. Widziano ich nawet w lasach opodal Uppsali, gdzie od czas�w naszych pradziad�w si� ju� nie pokazywali.
- Zatem i na p�noc udawa� si� mogli?
- Tak. Wie�ci, kt�re przynie�li, s� niepokoj�ce wielce. Zamieszka� gdzie� w�r�d nich przybysz z daleka. Gro�ny i w�adny. W g�rach kaza� ku� nowe sztolnie, plemiona za� mia�y dostarczy� mu krzepkich m�odzie�c�w na g�rnik�w. Nie zna lito�ci. Ci, kt�rzy odm�wili, zgin�li zamordowani wraz z ca�ymi rodzinami.
- Mo�ecie powiedzie� o tym co� bli�ej? - Maksym wydoby� kawa� chleba i po�e� w�dzonki.
- Zw� go Panem Wilk�w, gdy� stada tych zwierz�t wszelkim jego �ajdactwom towarzysz�. Czasem wy�le sw� dru�yn�, zakapior�w z piek�a chyba rodem, bo i w ciemno�ci widz� niczym koty, i bro� ich miota w jednej chwili wiele kul, i mieszka�c�w wsi ca�ej szybko unicestwi� mog�. Docieraj� za� wsz�dzie, gdzie zechc�, gdy� pow�z maj�, kt�ry w powietrzu lata... Wiem, �e trudno w to uwierzy� - zastrzeg�. - Ale poprzysi�c mog�, i� szczer� prawd� m�wi�.
Maksym wydoby� z
- Wierz� wam, bo widzia�em to wszystko. I machin�, i wielopa�y, i konia, kt�ry by�
martwy, a mimo to nadal si� porusza�... Z wilkami uczonymi jeszcze styczno�ci nie mia�em, lecz i to mnie pewnie czeka. - Zafrasowa� si� na moment.
- Ta sama machina! - Ulvowi wystarczy� jeden rzut oka na rysunek. - Tedy wiesz, �e prawd� powiedzia�em.
- Co mo�esz rzec o tych wilkach?
- Gdy dru�yny nie chce wysy�a�, tam wilki na rozkaz dokonuj� krwawego dzie�a.
Znajoma wasza spotka� je musia�a w dzie�, dlatego �ycie zachowa�a. Cz�ciej przychodz� noc�. Bez l�ku dzikim zwierz�tom przyrodzonego w�lizguj� si� do domostw i �mier� zadaj�.
- Gdzie le�y jego siedziba?
- Saami powiadaj�, �e gdzie� na p�noc od miasta Mora. Kto �yje na ziemi, kt�r� tamten uzna� za swoj�, trybut musi p�aci�. A kto si� zbli�y do jego w�o�ci, umiera.
Nieliczni z broni� przeciw niemu powstali. Dzi� �nieg pokrywa popio�y ich osad.
- Ka�demu �mier� pisana, a czy wcze�niej, czy p�niej, furda. Byle pa�� w walce o s�uszn� spraw�. Zatem rzek�e�, �e po leki je�dzi� do niego nie trzeba? Jak do ludzi trafiaj�?
- Jego dru�yna kontakty nawi�za�a z aptekarzami. Leki silne sprzedaj�, py�, kt�ry w ma�ych dawkach spo�yty niezwyk�� daje rozkosz, inne jeszcze medykamenty. Tak i ja kupi�em pigu�y, kt�re w miesi�cy kilka z lepry mnie uleczy�y, a kosztowa�y krocie takie, �e dom m�j, pole i stada owiec sprzeda� musia�em, a i to ledwie wystarczy�o. Ale teraz, gdym ju� zdr�w i pracowa� zdolny, w lat dziesi�� dawnej fortuny zamierzam si� dobi�.
Ale ty uwa�aj. Pan Wilk�w zabije ci�, je�li mu zagrozisz. Leki sobie kup i do dom uchod�, a zwady z nim nie szukaj.
- Niejeden ju� pr�bowa�, ale jam ci�gle �yw. Mo�e i tym razem dopisze mi szcz�cie, wszak zamiaru nie mam, by takiemu panu na drodze stawa� - Maksym
sk�ama� g�adko. - Jest zatem, jak m�wicie, chciwy pieni�dzy. Co z nimi robi?
- Pono� g�ry kupuje, by� mo�e, aby nowe sztolnie dr��y�. Kupuje te� lasy, nawet te, kt�re kr�lewsk� s� w�asno�ci�.
- Co kr�l na to? Tak pieni�dzy potrzebuje, �e udaje g�uchego i niewidomego?
Wszak skargi jakie� powinny do� dotrze�.
- Kr�l daleko, zarz�dcy blisko... - M�czyzna wzruszy� ramionami. - Wiesz, jak to bywa.
- Zatem wsz�dzie jest tak samo - zasmuci� si� Kozak.
Ulv zamiesza� w kocio�ku.
- Polewka ju� dochodzi, tedy na kolacj� prosz�. Nie samym winem �yje cz�owiek...
Maksym za�apa� aluzj� i pola� jeszcze. We flaszy zosta�a mo�e po�owa, lecz nie martwi� si� tym. Po to B�g stworzy� wino, by mo�na je spo�ywa�. Na co chowa�, je�li kompania dopisuje?
- Polewki nie odm�wi�. - U�miechn�� si�.
Wyci�gn�� z juk�w misk� rzezan� z drewna gruszy i d�ug� cynow� �y�k�. Zupa by�a wodnista, jednak spo�ywana z ciemnym chlebem rozgrza�a i nasyci�a. Siedzieli jeszcze d�ugo przy ogniu. Kozak dolewa� hojnie wina, wypytuj�c o drog� i miejsca, do kt�rych pod��a�. Ko� drepta� w ciemno�ci, wygrzebuj�c sobie resztki suchej trawy spod �niegu. Wiatr wy� po�r�d szczyt�w, tu, w dolinie, by�o zacisznie.
Daleka droga przede mn�, duma� Maksym, ogl�daj�c map� kupion� jeszcze w Sztokholmie. Ale brzeg ju� wida�. Niebawem g�ow� do snu z�o�� we w�asnej chacie lub do snu wiecznego we w�asnej mogile. W obu tych przypadkach trud b�dzie ju� za mn�...
Odpoczn�.
Czu� znu�enie. Ile� to ju� miesi�cy w�drowa� przez pludrackie krainy? Jak dawno nie by�o mu dane pomodli� si� w cerkwi.
Nie mog�em zasn��. Za deskami szemra�y fale. Skrzypia�o olinowanie, skrzypia�y maszty. Hela mamrota�a co� pod nosem przez sen. Pr�bowa�em przez chwil� s�ucha�, ale oderwane wyrazy nie sk�ada�y si� w �adn� sensown� ca�o��. Od przesiadki na �Jask�k�
min�y trzy doby. �asica to znika�a, to zn�w pojawia�a si� na pok�adzie. Nie by�o jej z nami, gdy przez niemal dwie doby dryfowali�my znoszeni pot�nym sztormem. Sund przebyli�my we mgle. Sadko przeprowadzi� stateczek wedle wskaz�wek Iny, przemykaj�c tu� obok du�skich okr�t�w wojennych blokuj�cych cie�nin�. Teraz �eglowali�my przez Ba�tyk, znowu sami.
Wsta�em, narzuci�em na ramiona p�aszcz i wyszed�em na pok�ad. Borys trwa�
nieporuszony za sterem. Nie wiedzia�em, czy �pi, czy rozmy�la. Jego brat tak�e by� na nogach.
Ze sk�rzanego woreczka wydoby� astrolabium. Uni�s� je w d�oni i co� ustawia�.
Mierzy� wysoko�� kt�rej� z gwiazd? Odwr�ci� urz�dzenie na drug� stron�, poruszy�
�rodkowym pier�cieniem. Potem w md�ym �wietle zawieszonej na maszcie latarki liczy�
co�, wodz�c rysikiem po �upkowej tabliczce. Wreszcie zadowolony star� obliczenia.
- P�tora w lewo - zadysponowa�.
Borys pchn�� dr�g i znowu zamar�.
- O �wicie zobaczymy Bornholm - powiedzia� komis. - Id� spa�, Markusie.
Milcza�em. Analizowa�em to, co zrobi�. W �rodku nocy bez kompasu czy GPS-u dokona� korekty kursu. Nawigowa�, pos�uguj�c si� maszynk� z�o�on� z dwu metalowych tarcz pokrytych grawerowanymi liniami. Wyznaczy� kierunek, okre�li� odleg�o�� od l�du i szybko��, z jak� si� poruszali�my...
Zrozumia�em, �e nigdy nie b�d� kupcem. Zszed�em pod pok�ad. I nagle poczu�em, �e �asica wr�ci�a. Siedzia�a gdzie� tu, w ciemno�ci.
- Ina? - rzuci�em niepewnie.
Zwierz� sta�o si� widoczne, ko�ce jej w�osk�w rozjarzy�y si� minimalnie.
- Pytaj - poleci�a.
- Zastanawia�em si� nad tym, co mi m�wi�a�. Pami�tasz nasz� rozmow� o teologii?
- Pami�tam wszystko.
- Zastanawia mnie taka kwestia... Je�li dobrze rozumiem, biegali�cie sobie po drzewach, uk�adali�cie pie�ni, po�ywienia nie brakowa�o, praw w�asno�ci nie znali�cie.
- To niezwykle uproszczona wizja, ale mniej wi�cej si� zgadza - mrukn�o zwierz�.
- Wydaje mi si�, �e dla istnienia religii niezb�dne jest poj�cie grzechu. Z�amania praw danych od Boga lub prorok�w m�wi�cych w imieniu...
- Masz racj�. Religia wzywa wszystkich, by d��yli do absolutu. Jednak ka�da rasa ska�ona jest niedoskona�o�ci�. Wydedukowali�cie istnienie grzechu pierworodnego. My uj�li�my to inaczej. Nie zrozumiesz, to poj�cia nieprzek�adalne.
- Nie znali�cie wojen, nie znali�cie w�asno�ci, nie mieli�cie tego, co nazwa�bym pop�dem p�ciowym, zatem odpada�y walki o samice... Wi�c jak tu grzeszy�?
- Nie doceniasz si�y zazdro�ci.
- Mordowali�cie si� z zazdro�ci? Czy mo�e kradli�cie sobie nawzajem pie�ni, by...
- Byli i tacy, kt�rzy wys�uchawszy czyich� pie�ni, op�tani zawi�ci� zabijali ich tw�rc�w, by potem przypisywa� je sobie. Inni toczyli spory o to, kto jest autorem -
powiedzia�a. - Dobro, z�o, honor, zemsta... Istniej� poj�cia wsp�lne wszystkim cywilizacjom. Pami�� absolutna utrudnia k�amstwa, ale nie czyni ich niemo�liwymi.
Nawet Skrat... - urwa�a. - Nie my�l o tym.
Wstawa� dzie�. �Jask�ka� mkn�a pchana silnym, r�wnym wiatrem. Jednak na naszej drodze pojawia�o si� coraz wi�cej kry. Cie�sze i grubsze p�yty ta�czy�y na falach.
Dzi�b statku �ama� je na kawa�ki. Zi�b przenika� przez m�j sukienny p�aszcz. �asica siedzia�a na dziobie. Sadko, stoj�c za sterem, rzuca� jej mordercze spojrzenia. Widzia�em wyra�nie. Ba� si�. Niepokoi�o mnie to. Nie b�dzie si� l�ka� w niesko�czono��. Co� wymy�li, co� spr�buje zrobi�. To mo�e by� co� gro�nego, nieobliczalnego...
- Dobrze p�yniemy? - zapyta�em zwierz�cia.
- Tak.
- Powiedz, tak znika�a�... Szybko biegasz. Nasza grupa nie jest jedyn�? Kto� jeszcze szuka Oka Jelenia w tych czasach? Koordynowa�a� poszukiwania?
- Nie twoja rzecz - uchyli�a si� od odpowiedzi. - Ty masz robi� swoje.
No, no, chyba zgad�em...
- Co jeszcze powinienem wiedzie�?
- Wiesz wszystko, co jest niezb�dne do wype�nienia zadania.
- Poka�esz mi co�? - zapyta�em.
- Co takiego? - Chyba by�a zniecierpliwiona.
- Gdy spotkali�my si� po raz pierwszy, m�wi�a�, �e na swojej planecie by�a� poetk� i tancerk�. Potem wspomnia�a� o waszych ta�cach i pie�niach. Ciekawi mnie...
- Ziemianinie, nie zata�cz� dla ciebie.
- Przepraszam, nie chcia�em ci� urazi�...
- Nie urazi�e�. Po prostu brak tu warunk�w. Nie b�d� jak wiewi�rka �miga� po linach. To cia�o jest niekompletne. Okaleczone. Mia�am siedem n�g. To miejsce nie nadaje si� do popis�w. Brak tu naszych drzew, panuje inna grawitacja. Planeta Elly odesz�a w niebyt. Wraz z ni� umar�a moja sztuka. Zosta�o tylko to, co �yje w mojej pami�ci.
W��czy�a mi to bez ostrze�enia. Wizja, podobna jak w Trondheim. Osza�amiaj�ca, niezrozumia�a. Siedem n�g? Nie tylko... Muzyka wykorzystuj�ca fale d�wi�kowe zgrane z rytmem fal elektromagnetycznych wyemitowanych przez gwiazd� Epsilon Eridani i
zaburzeniami lokalnego pola grawitacyjnego. Pie�� wykorzystuj�ca nie tylko d�wi�k wydobywany przez �ywe stworzenie, ale i echo odbite od dziwnych pni. Urzek�o mnie bogactwo dozna�...
I nagle znowu sta�em na pok�adzie okr�tu.
Dobili�my do brzeg�w wyspy przed �witem nast�pnego dnia. Wilgo� w powietrzu sprawia�a, �e zi�b by� wyj�tkowo przenikliwy. Sadko rzuci� kotwic� w niewielkiej zatoczce wskazanej przez In�. �lizgaj�c si� na oblodzonych kamieniach, przebyli�my pla��. Dalej ci�gn�� si� zagajnik rachitycznych brz�zek.
�nieg na wyspie musia� spa�� kilka dni wcze�niej, teraz lodowa kaszka le�a�a jedynie pod drzewami. �asica skoczy�a mi�dzy pnie i w p�mroku momentalnie znik�a nam z oczu.
- Ej! - zawo�a�em. - Gdzie jeste�? Mamy i�� za tob�?
Zwierz� rozjarzy�o si� jak choinka. Ko�ce w�osk�w zab�ys�y niczym robaczki �wi�toja�skie.
- Tak - odpar�a i ruszy�a naprz�d.
- Niby ze �wiat�a utkana! - Sadko westchn�� z podziwem.
Przeszli�my mo�e dwadzie�cia metr�w, zatrzymali�my si� na ponurym uroczysku.
Drzewka ros�y tu ma�e i pokr�cone. Spod p�at�w zlodowacia�ego �niegu wida� by�o zbr�zowia�y mech.
- Tutaj? - zapyta�em.
�asica kiwn�a �ebkiem.
- Te drzewa. - Spojrza�em wok�. - To efekt radiacji?
- Nie obawiaj si�. Ich deformacje spowodowane s� tym, �e ci�ka woda w zwi�zkach chemicznych zachowuje si� nieco inaczej ni� zwyk�a.
- Ile tego zebra�? - zapyta� Sadko.
- Metr sze�cienny mniej wi�cej - powiedzia�a.
Zrobi� g�upi� min�.
- On nie zna tych miar - warkn��em. Przymkn�a na sekund� oczy.
- Tak z osiem beczek. Borys?
- Tak, pani?
- Przygotuj pras�. Trzeba b�dzie wycisn�� z tych mch�w wilgo�.
Olbrzym popatrzy� na ni� nieco zaskoczony.
- Na �Jask�ce� s� jakie� deski - mrukn�� i zawr�ci� na statek.
Wyrywali�my mech, potem sk�adali�my w jednym miejscu. By�o zimno, ale wiatr od morza na szcz�cie usta�. Stos zielska r�s� bardzo wolno. Olbrzym wr�ci�, nios�c dwie szerokie dechy i cebrzyk. Na jednym ko�cu nawierci� je, a nast�pnie po��czy� grubym rzemieniem. Wrzuci� porcj� mchu do starego worka, umieszczaj�c go mi�dzy deskami.
Nast�pnie drugi koniec opl�t� sznurem i kr�c�c kawa�kiem polana, zacisn��.
Co� jak prasa do wyciskania sera, pomy�la�em.
Gruba warstwa mch�w pod naciskiem prasy powoli ulega�a zmia�d�eniu.
Pierwsza stru�ka zielonego soku zacz�a kapa� do szaflika.
- I co, to niby ma by� ta ci�ka woda?! - prychn��em.
- Nie do ko�ca - powiedzia�a Ina. - Tlenek deuteru stanowi oko�o dziesi�ciu procent tej cieczy.
- I jak niby mamy j� wyizolowa�?
- Tu s� membrany. - Zwierz� wyci�gn�o z brzucha dwa pakiety tkaniny. -
Pierwsza pos�u�y do oczyszczenia wody, druga rozdzieli zwyk�� i ci�k�.
- Chyba oszala�a�. Mam przepu�ci� to zielone g�wno przez zwyk�e szmaty? Ile razy musia�bym to zrobi�? I czy cokolwiek to da?
- Ech, Ziemianinie. Wy, ludzie, robili�cie jakie� tam elektrolizy. Technologie Skrata s� lepsze, to oczywiste. To nie jest zwyczajna tkanina. Wystarczy raz.
Roz�o�y�em materia� na cebrzyku, okr�ci�em sznurem, aby brzegi �ci�le przylega�y. Nast�pnie powoli wylewa�em na to sos wyci�ni�ty z mch�w. Gdy po kilkunastu minutach podnios�em pokryt� zielon� mazi� szmatk�, nie mog�em uwierzy� w�asnym oczom. Wiaderko wype�nia�a idealnie czysta woda. Nie mia�a �adnego zapachu, ale pi� oczywi�cie si� nie odwa�y�em...
Borys poda� mi kolejny cebrzyk. Zabezpieczy�em go drugim kawa�kiem jakby firanki. Wyla�em na� wod�. Tym razem nie przesz�a ca�a, w zag��bieniu zosta�o oko�o dwu litr�w.
- To ci�ka woda - powiedzia�o zwierz�.
- Tak po prostu?
- Zdziwiony? - chyba zakpi�a.
Przela�em ostro�nie zawarto�� do mosi�nego kocio�ka.
- Co mamy czyni� dalej, pani? - zapyta�a Hela.
- Ju� nic - powiedzia�o zwierz�. - Zanurz� si� w cieczy. Moje cia�o ulegnie dezintegracji. Nast�pnie to, co nazwali�cie nanotechem, z�o�y je na nowo. Przez ten czas zapewnicie mi ochron�.
- Jak d�ugo b�dzie to trwa�o? - zapyta�em, patrz�c na zegarek.
- Ju� m�wi�am. Prawdopodobnie oko�o siedemdziesi�ciu godzin, lecz mo�e si� okaza�, �e zajmie to wi�cej czasu. Musicie uzbroi� si� w cierpliwo��.
- Tak, pani. - Hela dygn�a.
- Wszystko zajdzie samoczynnie. �adne wasze dzia�ania nie przyspiesz� ani nie spowolni� tego procesu.
Wsun�a si� do naczynia i znieruchomia�a, zwini�ta w k��bek na jego dnie.
Widzia�em, jak rozpada si�, jakby kto� w niewyobra�alny wr�cz spos�b przyspieszy�
proces korozji, a mo�e rozpuszczania w kwasie. Wreszcie na dnie le�a�o tylko troch� srebrzystego py�u i kilka zielonych kr��k�w.
- Scalaki? - zapyta�a Hela.
- Nie wiem. Chyba tak...
- Tu jest przykrywka - odezwa� si� olbrzym. - Co robicie dalej?
- Pora rusza� w drog� - westchn��em.
- Zabieracie ten kocio�ek? - zagadn�� Sadko.
- Nie ma wyj�cia - powiedzia�em. - Z dwu powod�w. Po pierwsze, poprzysi�gli�my j� chroni�, zanim nie odzyska cia�a. Po drugie, gdyby�my zostawili �asic� tu, na wyspie, wpadnie w sza� po przebudzeniu. A sami widzieli�cie, �e potrafi biec po wodzie. Jak my�licie: ile czasu by potrwa�o, zanim by nas dopad�a? A umie nas znale��...
- I co zrobi�aby z nami potem - doda�a ponuro moja towarzyszka. - To bydl� jest bardzo pomys�owe w wymy�laniu kar.
- Ta specjalna woda jest niezb�dna, by odtworzy�a swoje cia�o? - zainteresowa� si� Sadko.
- Tak.
- Borys?
Olbrzym musia� ju� d�u�sz� chwil� sta� za moimi plecami, bo unieruchomi� mnie jednym chwytem r�k.
Szarpn��em si�, lecz r�wnie dobrze m�g�bym si� mocowa� z nied�wiedziem.
Sadko b�yskawicznym ruchem zarzuci� zaskoczonej Heli worek na g�ow�. Zacz�a si� szamota�, ale sprawnie �ci�gn�� materi� w d�. By�a za kr�tka, wi�c kawa�em rzemienia obwi�za� doln� kraw�d� tkaniny tu� pod kolanami.
- Co ty wyrabiasz?! - wykrztusi�em bardziej zdumiony ni� przestraszony.
Ostro�nie po�o�y� t�umok z dziewczyn� na mchu. Hela pr�bowa�a si� turla�, ale du�o jej to nie da�o, bo umie�ci� j� akurat mi�dzy dwiema brz�zkami. Wywrzaskiwa�a
przy tym wyrazy, jakich z pewno�ci� nie powinna u�ywa� panienka z dworu.
- Zwracam wam wolno�� - warkn�� Sadko. - A przy okazji zg�adz� najwi�kszego wroga, jakiego mia�a Hanza przez ostatnie trzy stulecia. Sk�adali�cie przysi�g� na wierno�� �asicy, wi�c dla spokoju waszych sumie� to ja j� unicestwi�, zanim odtworzy swe cia�o.
- Przesta�!
Zdj�� pokryw� z kocio�ka i spokojnie przechyli� naczynie, by wyla� zawarto�� na ziemi�. Nic si� nie sta�o. Spojrza� zdumiony na powierzchni� cieczy. Mimo przechylania pozostawa�a nieruchoma jak tafla lodu. Spr�bowa� przebi� j� no�em. Potem przy�adowa�
w kocio�ek naprawd� sporym g�azem.
- To beznadziejne - powiedzia�em. - Z pewno�ci� zabezpieczy�a si�, by nic nie zak��ca�o jej spokoju.
Sadko uni�s� muszkiet, skrzesa� ognia na lont i cofn�wszy si� kilka krok�w, wypali� w kocio�ek. Naczynie fikn�o kozio�ka, ale pozosta�o ca�e. Kula zrykoszetowa�a, gwizdn�a gdzie� w krzaki. Teraz dla odmiany przy�adowa� w bok garnka pot�nym toporem. Rozci�� blach� na d�ugo�� oko�o pi�ciu centymetr�w, lecz ze szczeliny nie pociek�a ani kropla.
- Pole si�owe albo co� podobnego - rzuci�em ponuro. - Nic si� nie da zrobi�.
Uwolnij Hel�.
Rosjanin kopn�� kocio�ek, a potem rozplata� rzemie� i �ci�gn�� worek z dziewczyny. Borys zwolni� ucisk.
- Pr�bowali�my,
- Nie mam wam za z�e.
Za to moja towarzyszka �miertelnie si� obrazi�a. Pr�bowa�a uderzy� pi�ci� Sadk�, kt�ry na swoje szcz�cie mia� niez�y refleks i zd��y� uskoczy�.
- Dranie!
- Przepraszam. - Olbrzym potrafi� wygl�da� naprawd� rozbrajaj�co.
Ale Hela tylko prychn�a i po zaimprowizowanym trapie przesz�a na pok�ad
�Jask�ki�.
Borys wyp�uka� pras� w morzu. Sadko w zadumie ogl�da� pierwsz� membran�.
- Powiedz mi - odezwa�em si� - planowa�e� to ju� wcze�niej?
- Taki rozkaz dosta�em od samego syndyka. Zg�adzi� za wszelk� cen�. W �adnym wypadku nie dopu�ci�, by �asica dotar�a do Visby. Je�li nie da si� temu zapobiec, ostrzec Petera Hansavritsona.
- Hmm... Za wszelk� cen�?
- Moje �ycie nale�y do Hanzy. Je�li trzeba, mam obowi�zek je po�wi�ci�.
- A my?
- Je�li taka by�aby cena. Markusie, dla Heinricha Sudermanna istnieje tylko jedno prawo moralne, dobro Hanzy. Gdyby mia� mo�liwo�� zg�adzenia �asicy, nie waha�by si� po�wi�ci� �ycia nie tylko nas wszystkich, ale i w�asnego.
Zapad�a chwila niezr�cznego milczenia.
- A swoj� drog�, tak co� sprawdz�... - zmieni� temat.
Sp�uka� pierwszy filtr, potem nakry� cebrzyk i chlusn�� na� kilka gar�ci morskiej wody. Zdj�� materia� i przyssawszy usta do kraw�dzi, poci�gn�� ostro�nie �yk.
- Co robisz? - zapyta�em.
- Sprawdzam... Ta tkanina to doskona�y cedzak. Zatrzyma�a s�l. Jak my�lisz, czy m�g�bym to wzi��?
- Nie mam poj�cia. Mo�e? W razie potrzeby �asica chyba mo�e zrobi� nowy kawa�ek. Gdy ju� si� obudzi, musisz poprosi� o pozwolenie.
- A ten drugi? - Wskaza� ruchem g�owy. - Zaciekawi�a mnie ta ci�ka woda, mo�e przyda si� panu Kowalikowi?
Chyba do budowy bomby wodorowej...
- Ci�ka woda jest bardzo toksyczna - odpar�em. - Tego lepiej nie tyka�.
- Rozumiem - odpowiedzia�, cho� czu�em, �e nie ma poj�cia, o czym m�wi�.
Siedzia�em na g�azie na brzegu morza, lodowate fale prawie liza�y mi stopy.
Feralny kocio�ek sta� obok. Wiatr p�dzi� po niebie ci�kie chmury. By�o zimno i chyba zbiera�o si� na �nieg. Milcza�em zadumany. W Trondheim Ina przepali�a kamienny fundament, by si� wyrwa� z pu�apki. Silne wy�adowanie elektryczne zdo�a�o j� unieruchomi�. Podobnie ci�ki mr�z w g�rach nad Szwecj�. Unieruchomi�, ale nie zabi�.
Chi�czykom uda�o si� j� jako� schwyta� i uwi�zi�. Ale nawet oni nie byli w stanie u�mierci� s�ugi Skrata. Zdawa�em sobie spraw� z tego, �e nie znam sposobu, aby si� uwolni�. Bo co niby m�g�bym zrobi�? Wyrzuci� kocio�ek wraz z zawarto�ci� za burt�?
Ina zregeneruje si�, wyp�ynie, a potem mnie odnajdzie.
Kto� dotkn�� mojego ramienia.
- Pora na nas,
- Tak... - Wsta�em ci�ko. - Hela jest na pok�adzie?
- Czekamy tylko na ciebie.
Przeszed�em po trapie z kocio�kiem w r�ce. Borys odepchn�� statek dr�gami od
nabrze�a. Sadko postawi� �agiel.
- Kiedy dop�yniemy do Visby? - zapyta�em.
- Nie dop�yniecie. - Borys pokr�ci� g�ow�. - Tylko ja i m�j brat tam p�yniemy. Nie miej urazy,
Przypomnia�em sobie, co m�wi� o rozkazach od Sudermanna. Zacisn��em pi�ci.
- Zabijecie mnie?
- Tak by by�o najlepiej dla bezpiecze�stwa Zwi�zku - westchn��. - Obawiam si� jednakowo�, �e demon pr�bowa�by ci� pom�ci�... A kto wie czy �asica poprzesta�aby na spaleniu jednego miasta? Cena jest wi�c zbyt wysoka. Mam was, Markusie, za przyjaci�.
Przyjaci� nie zabija si� bez konkretnego powodu. A strach nie jest powodem.
Uratowali�cie nas kiedy�. Petera i Mariusa w bitwie, a nas dw�ch na zatoce Vågen.
Cztery �ycia za dwa to bardzo uczciwa cena i d�u�nikami twoimi pozostajemy, ale przysi�gi, kt�re Peterowi z�o�yli�my, wa�niejsze...
- Co zatem z nami b�dzie?
- Wysadzimy was na polskim lub szwedzkim brzegu. Jeszcze nie zadecydowali�my. W ka�dym razie musimy zrobi� to szybko, skoro mamy tylko trzy dni i trzy noce do jej zmartwychpowstania...
- Rozumiem... Pozwolicie, �e udam si� na spoczynek?
Wszed�em do kajuty i starannie zamkn��em drzwi na zasuwk�.
- Co z nami b�dzie? - zapyta�a Hela. - Boj� si�.
- Nie zabij� nas, boj� si� ewentualnego odwetu Iny. Chc� nas wysadzi� gdzie� na brzegu, sami pop�yn� do Visby...
- Czy poszukamy Chi�czyk�w? Spr�bujemy odzyska� scalak i gdy Ina dojdzie do siebie, o�ywimy Staszka?
- Taki w�a�nie jest m�j zamiar - westchn��em.
Us�ysza�em skrzypienie dr��ka sterowego. �Jask�ka� przechyli�a si� lekko na lew� burt�, a potem wyprostowa�a. Zatrzeszcza�o olinowanie, gdy wiatr wype�nia� �agle.
Czu�em, jak stateczek przyspiesza, dzi�b pru� fale. Kurs na po�udnie. Ku Polsce.
Pustka i ciemno��...
Gdzie jestem? No tak. Przecie� nie �yj�. Pami�tam, jak mnie zastrzelili.
Pami�tam, jak umar�em, pad�em w �nieg. A mo�e tylko umiera�em? Mo�e nanotech zdo�a� mnie z tego wyci�gn��? Albo pr�buje... W ka�dym razie my�l�.
Nie czuj� cia�a. Nie oddycham. Nie mog� si� poruszy�, bo nie wiem, czy mam r�ce i nogi.
Czy tak wygl�da �ycie po �mierci, czy te� mam �wiadomo�� istnienia, bo moja ja�� jest zapisana w scalaku? Scalak. Co wiem o tym no�niku? To kryszta�. Oboj�tny chemicznie. Sam z siebie martwy. My�l� m�zgiem, scalak to tylko pami�� sta�a. A mo�e nie? Nie powinienem wyprowadza� analogii do ziemskich komputer�w. Ich, kosmit�w, technika jest inna, bo powstawa�a wedle zupe�nie innych pomys��w... Tamte kryszta�y mog� mie� inne w�a�ciwo�ci ni� ziemskie.
Pr�buj� si� rozejrze�. Nic z tego. Ciemno��. �adnego poczucia, jaka jest temperatura. �adnych dozna� zmys�owych, do kt�rych przywyk�em, posiadaj�c cia�o.
Pr�buj� co� powiedzie�, ale nie wiem, czy mam gard�o i usta. Fiasko.
Jestem tylko niematerialn� my�l�... Je�li nawet gdzie� tam istnieje cia�o, wszystkie po��czenia uleg�y zerwaniu. A je�li my�l� scalakiem, nie anga�uj�c do tego cho�by resztek m�zgu? Je�li organizm dostarcza jedynie energii? W takim razie le�� na tamtej g�rskiej ��ce martwy, a my�l�, bo scalak o�ywiany jest przez zanikaj�cy potencja�
elektryczny m�zgu lub jak�� szcz�tkow� energi� p�yn�c� z przemian chemicznych. Nie ma ju� zmys��w, jest tylko rozum. A mo�e obudzi�em si� dlatego, �e jest wiosna, m�j trup odtaja� i zacz�� si� rozk�ada�? Energia pochodz�ca z proces�w chemicznych? Kto wie? Niewykluczone, �e b�d� si� tak m�czy� nawet przez kilka lat, chyba �e wilki i mr�wki ogryz� ko�ci. Mo�e i to nie b�dzie koniec, bo czaszka le��ca na g�rskiej ��ce b�dzie si� nagrzewa�a od s�o�ca... Ciekawe, ile czasu up�ynie, zanim zwariuj�?
Znowu pr�buj� si� poruszy�. Bez skutku.
Gdzie� w ciemno�ci pojawi� si� na chwil� zielonkawy rozb�ysk. Nie potrafi� powiedzie�, jak ani czym go zobaczy�em... Dziwne zjawisko przypomina�o odrobin� zorz� polarn�. Trwa�o kr�tko, a potem zgas�o bez �ladu.
A je�li to za�wiaty? Powinienem spotka� Boga, anio�y lub diab�y, powinny tu by� kot�y z wrz�c� smo�� albo rajskie zielone pastwiska... Chyba �e to obce za�wiaty. Je�li moja religia okaza�a si� fa�szywa i trafi�em nie tam, gdzie planowa�em, ale tam, gdzie trzeba... W staro�ytnej Grecji zmarli trafiali do Hadesu. W Egipcie by�by s�d Ozyrysa...
Nie, odpada, nie jestem zmumifikowany. U muzu�man�w powinienem dosta� hurysy, a nie wida� ani jednej. U wiking�w Walhalla. Wprawdzie trafiali tam tylko polegli z broni� w r�ce, ale zosta�em zastrzelony, a przy pasku mia�em kozik, to powinni mi zaliczy�...
Czyli to te� odpada. U �yd�w szeol, otch�a� �mierci. To by si� nawet zgadza�o. A mo�e to pr�ba? Mo�e test, czy moja wiara by�a wystarczaj�co mocna? No to chyba obla�em ten
egzamin z kretesem... Ciekawe, przecie� zawsze...
Kolejny rozb�ysk, silniejszy. Znowu �wiadomo�� istnienia, cho� tym razem towarzyszy jej osza�amiaj�cy b�l. I nagle wszystko wr�ci�o. Znowu mam cia�o, czuj� je wszystkimi zmys�ami...
Staszek j�kn��. Us�ysza� sam siebie. Uszy atakowa�y mu d�wi�ki. Jaki� chlupot, pikanie urz�dze�, szum wody w rurach, bulgotanie kanalizacji. Wreszcie poj��, co tak l�ni - to w prawe oko za�wiecono mu latark�.
Co si� dzieje? - pomy�la�. Zabili mnie, a �asica odnalaz�a scalak i odtworzy�a mnie tak, jak kiedy� Hel�? �yj�!
- Wygl�da na to, �e ju� dochodzi do siebie - powiedzia� kto� po chi�sku.
Staszek nie otwiera� oczu. Powieki by�y zbyt ci�kie. Pr�bowa� wyczu�, w jakim stanie znajduje si� jego organizm. Nic nie bola�o, tylko w �o��dku ssa�o z g�odu. Poruszy�
r�kami i nogami. Le�a� w czym� w rodzaju wanny. By� ubrany, cho� ca�kowicie przemoczony. Woda? Nie! Le�a� w jakiej� brei. Kisiel? Cholera. A wi�c z tym matriksem to prawda?! Teraz dopiero wr�ci� w�ch i ch�opak poczu� wo� krwi. Kto� pod�o�y� mu d�o� pod kark, kto� inny z�apa� za r�k� i pom�g� usi���.
- Generale Wei, melduj�, �e proces przywracania zako�czony sukcesem - kto� wyszczeka� najwyra�niej wyuczon� formu�k�.
- Dobrze. Op�uczcie go z tego �ajna, przesuszcie i wsad�cie do g�rnej celi. Dajcie co� ze�re�. Kiedy dojdzie do siebie, przes�uchamy.
- Puls ju� w normie, podstawowe funkcje cia�a chyba te�. Na ile mo�emy si� zorientowa�, narz�dy wewn�trzne podj�y prac�. Za godzin� lub dwie wr�ci do formy.
- Doskonale. Gratuluj�, doktorze Czeng.
Wreszcie zdo�a� uchyli� powieki. Breja w wannie mia�a kolor krwi. Obok sta�
sko�nooki typek w poplamionym fartuchu. Wzrok wyostrzy� si�. �ar�wki, dygestoria, przeszklone szafki z medykamentami i aparatur�. Zdo�a� zidentyfikowa� tylko ultrasonograf. Kilka monitor�w, w��czony laptop na stoliku, krzes�o obrotowe.
Laboratorium? Na piersi mia� przylepione elektrody.
Chi�czyk w fartuchu by� drobny. Obok drzwi sta� jeszcze jeden, dla odmiany du�o wy�szy, ubrany w mundur. U jego st�p niczym psiaki warowa�y dwa wilki.
Staszek usi�owa� wykrztusi� jakie� s�owa powitania, ale zawr�t g�owy by� tak silny, �e �wiadomo�� zgas�a.
P�yn�li�my ca�� noc. Wida� by�o, �e Rosjanom bardzo si� spieszy. Specjalnie mnie
to nie dziwi�o, warunki si� pogarsza�y. Na wodzie unosi�a si� kra. By�o jej niewiele i p�ka�a pod dziobem �Jask�ki�, ale domy�la�em si�, i� niebawem mo�e zmieni� si� w pole lodowe. Tak�e burty statku i pok�ad pokry�y si� szklist� pow�ok�. Na linach osiad�
szron. Panowa� przenikliwy zi�b.
- Nie podoba mi si� to - powiedzia� Sadko. - Z�y czas, by p�yn��...
Pogoda zmieni�a si� ko�o p�nocy. Ciemno by�o cho� oko wykol, ale zobaczyli�my wreszcie brzeg. Majaczy� gdzie� na styku nieba i wody, widzia�em jasn� smug� piasku oraz troch� ciemniejsze klify wybrze�a. Morze wydawa�o mi si� spokojne, jedynie nad falami zaczyna�y si� gromadzi� k�aczki bia�ego oparu.
- Nienawidz� mg�y - prychn�� konus.
W jego g�osie s�ysza�em l�k.
- Przecie� jest jej niewiele, tylko nad powierzchni� wody? - zdziwi�em si�.
- P�jdzie do g�ry - mrukn�� Borys. - Przed �witem...
- Wtedy rzeczywi�cie mo�e utrudni� �eglug�.
- Po prostu obawiam si� spotka� tych, kt�rzy wp�yn�li w ni� i ju� tam pozostali... -
wyzna� jego brat.
Albo tych, kt�rych sam tam pozostawi�, pomy�la�em z�o�liwie.
Z drugiej strony czy mia�em prawo ocenia� Sadk�? Obaj splamili�my r�ce ludzk� krwi�.
- A tu jeszcze tacy pasa�erowie - westchn��, patrz�c na mnie spode �ba. - I ta cholerna �asi...
- C����! - ostrzeg� brata olbrzym. - Nie wymawiaj jej imienia, bo jeszcze us�yszy i wylezie z garnka. Demon i jego s�udzy na pok�adzie, ci, kt�rzy zostali, snuj� si� woko�o...
Poczu�em dreszcz na karku.
- Zostali... - powt�rzy�em, nie wiedzie� po co.
- Czasem widzi si� w�r�d opar�w cienie okr�t�w lub s�yszy g�osy tych, kt�rzy od wiek�w b��kaj� si� w tumanie. Na l�dzie d�wi�k ko�cielnych dzwon�w ich uwolni� mo�e, ale tu, na morzu... Niedobrze o tym m�wi� - mrukn�� Borys.
- Te wody? - zmieni�em temat. - To polski brzeg?
- Tamte klify. - Machn�� d�oni�. - Jeste�my opodal przyl�dka Resehoupt -
wyja�ni�. - P�ytko, wi�c fala ostra nawet przy s�abym wietrze. Morze usiane jest mieliznami. Wiem, jak nawigowa�, znam przej�cia, ale teraz...? Je�li nie dostrze�emy szybko ogni sygna�owych wyznaczaj�cych punkty orientacji, b�dzie nieweso�o.
- Resehoupt? Przyl�dek?
- To na ziemi, gdzie �yje lud, co go Polacy Kaszebami nazywaj�.
Kaszubi? To pewnie przyl�dek Rozewie! Czy�by�my byli tak blisko?
- Przeczekamy do rana... - zacz��em.
- Nie, cudzoziemcze. - Sadko poci�gn�� nosem. - Idzie nielichy sztorm. Tu jeste�my jak w pu�apce. Musimy wej�� do portu lub schroni� si� w jakiej� zatoce.
Najlepiej by�oby przeczeka� nawa�nic� na otwartym morzu, ale nie zdo�am wyprowadzi�
�Jask�ki� w bezpieczne miejsce. Wiatr znosi nas za bardzo, zbyt wiele wysi�ku kosztuje utrzymanie si� z dala od brzegu.
Jakby na potwierdzenie jego s��w w twarz uderzy� nas podmuch. Zadr�a�em. Nie podoba�o mi si� to. P�yniemy na o�lep. Wok� mielizny. Szalony Rosjanin nawiguje w niemal kompletnych ciemno�ciach. Z drugiej strony kotwicy rzuci� nie mo�emy.
Najgorsze, �e w jego g�osie s�ysza�em niepewno��.
Borys przeszed� na dzi�b. Mg�a, tak jak przewidzieli, podnosi�a si�. Klify znika�y.
Zatem b�dziemy musieli p�yn�� na �lepo...
- Nie da rady - westchn�� konus. - Trzeba przygotowa� si� na naprawd� ci�k� noc...
- Ognie! - zawo�a� Borys. - Dwa rumby w lewo!
Sadko przesun�� dr�g. Statek drgn��, �agle, na ile mog�em je dostrzec, wype�nia�y si�. Przyspieszyli�my.
No prosz�. Niby taka dzicz, a kto� pomy�la�, �eby u�atwi� �ycie �eglarzom.
- Zaraz... - zacz�� konus, ale nie zdo�a� doko�czy�, bo zaryli�my w co� dziobem.
Si�a uderzenia by�a tak wielka, �e zbity z n�g potoczy�em si� po deskach. Z trudem z�apa�em si� masztu. Trzask p�kaj�cego drewna zabrzmia� przera�aj�co. Poczu�em b�l st�uczonego �okcia i barku. Kto� przemkn�� obok mnie, stopy ci�ko zadudni�y na deskach pok�adu. Czu�em, jak �Jask�ka� dygocze. Znowu co� chrupn�o. Olbrzym pobieg� na ty�. Pozbiera�em si� szybko. Statek zamar�, przechylony nieco do przodu i w prawo.
Nie mia�em poj�cia o �egludze. Ca�e moje do�wiadczenie to kr�tka podr� na pok�adzie �Srebrnej �ani�, ucieczka z Bergen i te kilka dni na pok�adzie �Jask�ki�.
Oberwali�my, to pewne. Konus zamiast na tor wodny wpakowa� nas na mielizn�. Nie wiedzia�em, czy uszkodzenie by�o powa�ne. Czy wystarczy zepchn�� statek na wod�, czy mo�e wr�cz przeciwnie, trzymamy si� na powierzchni tylko dzi�ki temu, �e nadziali�my si� na co�? I co dalej? W ciemno�ci majaczy� brzeg. Widzia�em te� jasny punkt, dopalaj�cy si� p�omie�. Ale woda... Z pewno�ci� jest lodowata.
- Bierzcie. - Sadko poda� mi kusz�. Zd��y� j� ju� naci�gn��.
- Co si�...
- Pu�apka - powiedzia� zimno, ale spokojnie. - Fa�szywe ognie sygna�owe. To kaszubscy grabie�cy wrak�w, piraci l�dowi... Sprowadzili �Jask�k� prosto na mielizn�.
Teraz czaj� si� na brzegu, by nas dor�n�� i zaw�adn�� �adunkiem, kt�ry w ich mniemaniu przewozimy.
- Ale nie mamy przecie�...
- Nic - doko�czy�. - Rozczaruj� si�, i dobrze im tak. Problem w tym, �e nie uciesz� nas ich smutne miny, gdy� do tego czasu b�dziemy ju� martwi.
Zala�a mnie fala bezsilnej w�ciek�o�ci.
A czego si� spodziewa�e�? - za�mia� si� m�j diabe�. Parszywa epoka i parszywi ludzie...
Troch� racji mia�. Pobyt w Bergen rozmi�kczy� mnie. Przez kilka tygodni �y�em w kantorze b�d�cym oaz� spokoju i zapomnia�em, �e wok� jest wielki, okrutny �wiat...
Hela, podtrzymywana przez Borysa, znalaz�a si� obok. Dr�a�a rozespana, dopina�a p�aszcz. W drugiej r�ce trzyma�a szabl� i czekanik. Borys przyni�s� nasze worki podr�ne. Przerzuci�em sobie sznury przez rami�.
- Panie Marku? - szepn�a.
- Jestem... - odpowiedzia�em g�upio, ale nic nie przychodzi�o mi do g�owy.
Kolejny podmuch wiatru popchn�� nas jeszcze dalej. Znowu us�yszeli�my trzask dartego poszycia.
- Mo�e zrzuci� �agle? - zaproponowa�em.
- To ju� bez znaczenia. �Jask�ka� niebawem zatonie. Diab�a tam! - mrukn��
konus. - Schowajcie si� za burt�. Zapewne wyczekaj� jeszcze chwil� i zabior� si� za nas na powa�nie.
Usi�owa� wypatrzy� co� na brzegu. Woda szarpn�a okr�t do ty�u, maszt przechyli�
si� na bok. Us�ysza�em, jak dno szoruje o piach, a potem zaklinowa�o si� ostatecznie.
- Jak b�dziemy si� broni�? - zapyta�em.
- Podp�yn� do �Jask�ki� i wedr� si� na pok�ad. Zar�n� nas, a potem podziel� si� �upem. Oczywi�cie je�li im na to pozwolimy - burkn�� Borys. - Znaj� si� na tej krwawej robocie. Na Pomorzu ca�e wsie z tego �yj�.
- Kupa ich tam czeka - doda� Sadko po cichu. - Na pewno nie mniej ni� tuzin.
B�dzie bardzo trudno. Mo�e gorzej ni� w starciu z lud�mi Magnusa St�rtebekera.
Spojrza� na dziewczyn� i zagryz� wargi. Widzia�em, �e chcia� co� powiedzie�, ale
powstrzyma� si� w ostatniej chwili.
- Wezm� mnie w niewol� - szepn�a. - A potem sprzedadz� komu� jak...
W g�osie Heli us�ysza�em znu�enie, rezygnacj�. I dopiero to naprawd� mnie przerazi�o.
- Nie, pani, zabij� wszystkich, by �adni �wiadkowie ich czyn�w nie pozostali -
powiedzia� olbrzym. - Rzecz jasna, chroni� ci� b�dziemy, p�ki �ycia wystarczy.
- Dobrze t� noc zapami�taj� - mrukn�� Sadko. - Rankiem w wielu chatach p�acz si� rozlegnie.
Poczu�em dreszcze. Wpadli�my. Tamci z pewno�ci� maj� wpraw� w mordowaniu podr�nych. Jakie mamy szanse?
- Ja z wami - wyszepta�a Hela, dobywaj�c szabli.
Zagryz�em wargi, widz�c, jak to dziecko szykuje si� na �mier�. Borys usiad� i szybkimi, wprawnymi ruchami zacz�� nabija� sw�j samopa�. I nagle sp�yn�� na mnie spok�j. Omal nie parskn��em �miechem. Pod pach� namaca�em kabur� z pistoletem.
Przypomnia�em sobie o chi�skich okularach. Wygrzeba�em je z baga�u i za�o�y�em na nos. Teraz widzia�em wszystko.
Zatoka by�a niewielka. Widzia�em niski klif i �cian� lasu. Na wzg�rzu dopala�a si� beczka. Widzia�em te� grabie�c�w. Okaza�o si�, �e by�o ich kilkunastu. Stali w dwu grupkach, najwyra�niej naradzaj�c si�. Mo�e czekali �witu? Mo�e liczyli na to, �e g�azy, mielizny i lodowata woda wyr�cz� ich w trudzie mordowania?
Odpi��em kabur� i wyci�gn��em pistolet. Prze�adowa�em. Dokr�ci�em t�umik ukryty w bocznej kieszonce. Sprawdzi�em, czy zapasowy magazynek jest na swoim miejscu. W��czy�em celownik laserowy. Przesta�em my�le�. Pyk. Pierwszy bandyta pad�
na wznak. Pyk. Drugi uni�s� r�ce, jakby chcia� z�apa� si� za g�ow�, i wykr�ciwszy piruet, run�� w piach.
Upadek trzeciego wzbudzi� ich konsternacj�. Pochylili si� nad trupem. Pyk. Tym razem trafi�em w plecy. Magazynek mie�ci� dwana�cie naboj�w. Strzela�em raz za razem, a� iglica uderzy�a w pustk�. W nocnej ciszy rozleg�y si� wrzaski. Dwaj czy trzej, kt�rzy unikn�li kul, wywijali mieczami, usi�uj�c co� dojrze� w ciemno�ciach.
Borys nie chcia� by� gorszy, wygarn�� ze swojej flinty, ale oczywi�cie, strzelaj�c kompletnie na �lepo, nikogo nie trafi�. Zmieni�em magazynek. Jeden z grabie�c�w uni�s�
w�a�nie kusz�. My�l�, �e widzia� zarys statku, pewnie dostrzeg� rozb�yski z mojej broni.
Trafi�em go w czo�o.
- Poka�,
powiedzie�, skoczy� w wod�.
Plusn�o. Sta�em oszo�omiony, o�lepiony, ci�gle z pistoletem w d�oni. Nagle wszystko prys�o, jakby kto� wy��czy� film. Jakby aktorzy zeszli ze sceny.
- Schowaj si�! - poleci� Borys.
Co? A tak, sta�em w zbyt widocznym miejscu. Klapn��em ci�ko za burt�.
Schowa�em spluw� i zapi��em kabur�. Hela milcza�a, nadal zaciska�a d�o� na szabli.
- Ilu trafi�e�? - zapyta� Borys.
- Kilku. Mo�e kilkunastu... - wykrztusi�em.
Mrukn�� s�owo, kt�rego scalak nie zdo�a� rozszyfrowa�, s�dz�c po intonacji, wyra�a� swoje uznanie. Z brzegu dobieg� mnie skowyt, po chwili drugi. A potem wszystko ucich�o. Tylko morze szumia�o, a deski poszycia, tr�c o kamie�, trzeszcza�y upiornie. Stali�my, usi�uj�c przebi� wzrokiem mrok. Hela zadr�a�a i przylgn�a do mnie.
Obj��em dziewczyn� ramieniem, tak by znalaz�a si� pod po�� mego p�aszcza.
Naszych uszu dobieg� jeszcze jeden wrzask. Wreszcie dostrzeg�em konusa, kt�ry przewraca� p�on�c� beczk�. Nas�czone dziegciem paku�y wysypa�y si� i potoczy�y po stoku pag�rka a� na pla��, o�wietlaj�c nieco pobojowisko. �Jask�ka� przechyli�a si�, deski pok�adu zatrzeszcza�y mocniej i zacz�y p�ka�. �uski, do tej pory porozrzucane na pok�adzie, przetoczy�y si� i zaleg�y wzd�u� burty. Zebra�em je po omacku.
- Ju� czas. Zabierz wasze baga�e. - Borys zeskoczy� w wod�.
Si�gn�a mu po pachy. Pomog�em Heli spu�ci� si� z burty, ni�ej on j� z�apa�.
Posadzi� sobie dziewczyn� na ramieniu i przeni�s� na brzeg. Tylko stopy zamoczy�a.
Zeskoczy�em. Fala lizn�a mi pier�. Ch��d a� zatchn��.
Spokojnie, rozkaza�em sam sobie. Ta woda jest mo�e dziesi�� stopni zimniejsza ni� w lecie.
Diabe� tym razem milcza�. Pewnie si� przestraszy�. Straci�em czucie w palcach u n�g. Piach na dnie by� mi�kki, stopy zapada�y si� we�. Czu�em, jak ch��d przenika mnie na wskro�, pozbawia si�, odbiera wol� walki. Wreszcie jako� wybrn��em na pla��. To, co bra�em za jasny piasek, okaza�o si� cieniutk� warstewk� �niegu.
W p�mroku prawie potkn��em si� o trupa. Opodal le�a� kolejny. Wiedzia�em, �e to moja robota, lecz nie czu�em nic. Przez u�amek sekundy wydawa�o mi si�, �e jeden oddycha, ale to tylko roztrzaskana czaszka oddawa�a ciep�o, m�zg parowa�... Zwalisty cie� wyr�s� tu� obok. Si�gn��em odruchowo po bro�.
- Daj te worki, ja dziewczyny popilnuj�, jakby co, a ty id� do Sadki. Mo�e mu si� przydasz, on zna polski, ale tak nieszczeg�lnie dobrze - pozna�em po g�osie olbrzyma.
- Tak...
Gdy dotar�em na pag�rek, konus sta� i pogr��ony w zadumie d�uba� s�omk� mi�dzy z�bami. Obok niego le�a� rozkrzy�owany pirat. Ko�czyny przywi�zane mia� do pni sosenek. Jak ten kurdupel zdo�a� w tak kr�tkim czasie powali� i zwi�za� ros�ego kaszubskiego ch�opa?!
Wpraw� ma, za�mia� si� m�j diabe�. Widocznie ju� si� nie ba�.
Sadko odda� mi okulary.
- Daruj,
- Aha - nie wiedzia�em, co odpowiedzie�.
- Ogie� szybko j�zyk rozwi�za� mo�e, alem nie spostrzeg�, �e ranny. Sko�czy� si�, zanim na dobre z nim pota�cowa�em - wyja�ni�.
Z nieba spada�y pojedyncze p�atki �niegu. Wo� spalonego mi�sa kr�ci�a w nosie.
Wyobrazi�em sobie, jak Sadko przypala pochodni� co wra�liwsze cz�ci cia�a je�ca.
Grabie�ca mia� szcz�cie, �e w por� wyzion�� ducha. I ja mia�em szcz�cie, bo na samo wspomnienie przes�uchania Chi�czyka robi�o mi si� niedobrze.
- Kim... - zacz��em, a Sadko natychmiast odgad�, o co chc� zapyta�.
- Z pobliskiej wioski przybyli. Tyle zdo�a�em si� dowiedzie�. We�miemy konie i w�z i w po�udnie w Gda�sku staniemy.
- Konie i w�z?
- Liczyli na �upy. Zaprz�g stoi w lesie - wyja�ni�. - Dla nas to wygoda.
Za�o�y�em okulary noktowizyjne i rozejrza�em si�. Bia�y tuman ci�gn�� znad morza w stron� l�du. Jego j�zyki powoli poch�ania�y trupy le��ce na pla�y. Zrozumia�em, �e od tej pory ja te� b�d� si� ba� ludzi, kt�rzy na zawsze pozostali we mgle...
- Pora na nas - ponagli� mnie Sadko.
Kompletnie sko�owany ruszy�em za nim. Hela, jak si� okaza�o, siedzia�a ju� na furce. Narzuci�a na siebie grub� derk�. Teraz dopiero poczu�em, jak zi�bi przemoczone ubranie. �ci�gn��em spodnie, z worka wydoby�em suche. Szcz�ka�em z�bami. Konie niespokojnie przest�powa�y z nogi na nog�. Usiad�em obok dziewczyny i okuta�em si� w derk�. Le�a�o ich tu kilka. Grabie�cy nakrywali konie, czy mo�e w zimn� noc sami chronili si� przed ch�odem?
Podniecenie spowodowane walk� i katastrof� okr�tu mija�o. By�o mi zimno i chcia�em spa�. Sadko zapali� �wiec� w latarce, teraz w milczeniu poprawia� uprz��.
Przy�wiecaj�c sobie, ogl�da� kopyta koni.
- Gdzie Borys? - Zrozumia�em, �e czekamy tylko na niego.
Nikt nie odpowiedzia�, ale w p�mroku wida� ju� by�o zbli�aj�cy si� cie� olbrzyma. Rzuci� dwa worki na ty� fury.
- Nie zabieramy nic wi�cej z �Jask�ki�? - zapyta�em.
- Ju� na dno posz�a - rzek� ze smutkiem. - Tyle co naszych rzeczy troch� uratowa�em... Do rana czeka� niedobrze, gdy zb�je do chat nie wr�c�, kto� zechce sprawdzi� dlaczego. Z ca�� osad� nie wygramy, nawet maj�c magiczn� bro�. W drog�!
- A trupy?
- To ju� nie nasze zmartwienie. Niech si� nimi zajm� ci, kt�rzy ich tu pos�ali. A jak ziemi ich odda� nie zechc�, wilki si� zaopiekuj� i ko�ysank� do wiecznego snu za�piewaj�
- doda� ponuro.
Jego brat zaci�� konie, fura, skrzypi�c straszliwie, ruszy�a przez las. Na derce osiad�o kilka p�atk�w �niegu. Usiad�em wygodniej na dnie wymoszczonym s�om�.
Nakry�em si� z g�ow�, by nachucha� troch� i odrobin� si� rozgrza�. Nawet nie wiedzia�em, kiedy zasn��em.
Cela. Wi�zka s�omy i przetarty koc, blaszane wiaderko maj�ce zapewne s�u�y� jako toaleta, wysoko na �cianie zakratowane okienko. Ubranie by�o ci�gle wilgotne...
Sk�ra w miejscach, sk�d oderwano elektrody, troch� piek�a. Staszek przeci�gn�� si�.
Stawy zareagowa�y b�lem. Jak przez mg�� pami�ta�, �e zosta� zamkni�ty w czym� w rodzaju kabiny prysznicowej, a nast�pnie obficie zlany pian� i wod� ze szlauch�w...
Chyba wyprano te� jego �aszki. A potem zamkni�to go tutaj. Przymkn�� oczy. Usi�owa�
przypomnie� sobie dok�adny przebieg ca�ej rozmowy.
Znam t� bajk�, czyta�em te ksi��ki, pomy�la�. Najpierw przes�ucha mnie starszy �ledczy, potem dopiero przyjdzie jego zmiennik, kt�ry b�dzie kl�� i zastosuje wymy�lne tortury. Zaraz, a mo�e najpierw jest m�odszy �ledczy?
Westchn�� i przespacerowa� si� po celi. Kamienne �ciany, okute �elazem drzwi.
Kamera w rogu. Posadzka z ceglanych p�yt. Wsz�dzie ten sam odg�os pod stopami.
�adnego ukrytego przej�cia. �adnych �lad�w zamurowanego wyj�cia... Zreszt� by podwa�y� p�yt� albo wyskroba� zapraw�, trzeba mie� szpachelk�, �om, n� albo jakiekolwiek narz�dzie.
Sufit? Deski z pewno�ci� przybite do belek, zreszt� jak tam doskoczy�?
Najwa�niejsze to ustali�, jaka to epoka, pomy�la�. Mury przypominaj� te z Trondheim. Okucia na drzwiach jak u introligatora... Wygl�da na to, �e tkwi� nadal w
szesnastym wieku i jestem w r�kach Chi�czyk�w, kt�rzy przywie�li tu sobie helikopter, ka�achy, komputery oraz wann� umo�liwiaj�c� odtworzenie cz�owieka ze scalaka.
To zapewne kumple tych, kt�rych spotka�em w g�rach. Zatem czeka mnie ci�ka przeprawa. Ewentualnie jeszcze na etapie ob�askawiania powinni mi podsun�� �liczn� nastoletni� Chink�, rozmarzy� si�. A potem wstrzykn� trucizn� i zaproponuj� odtrutk� w zamian za informacje. Powinni mnie te� oprowadzi� po swojej bazie, abym pozna� jej sekrety, kt�re umo�liwi� ucieczk�. Oczywi�cie powinien pracowa� tu jaki� zdrajca, kt�ry przeszmuglowa�by mi pilnik, �yletk� i drabink� sznurow� w chlebusiu... I ca�o�� powinno si� na odchodnym wysadzi�, przekr�caj�c jeden prze��cznik. Zamiast tego pewnie b�d� tortury, a je�li nie wymy�l�, jak zwia�, kiepsko si� to wszystko sko�czy.
Poza tym jako wi�zie� powinienem ulepi� szachy z chleba, porobi� karty do gry z margines�w ksi��ek, a po nocy stuka� do s�siednich cel za pomoc� wi�ziennego alfabetu... - ironizowa�. I koniecznie nale�y zaiwani� w sto��wce �y�eczk� od herbaty, kt�r� wykopie si� podkop. A na zako�czenie musi nast�pi� trz�sienie ziemi, od kt�rego pop�kaj� �ciany, albo na przyk�ad m�g�bym uciec helikopterem... Koniecznie uwo��c ich sekrety.
Usiad� na wi�zce s�omy. Przymkn�� oczy. Pi�tro wy�ej kto� by�. Pod sufitem wisia�a kamera. Staszek s�ysza� kroki nad g�ow�, czasem dolatywa� go strz�p rozmowy.
Spr�bowa� ws�ucha� si� w te d�wi�ki. Kiedy� s�ysza� o podobnych praktykach, a nawet robi� pewne eksperymenty. Ograniczy� dzia�anie wszystkich zmys��w, skupi� ca�� uwag� wy��cznie na s�uchu... Niestety. Nic z tego nie wysz�o. Pr�bowa� uzyska� jasny obraz sytuacji. Zastrzelili go w g�rach. Czy na pewno zastrzelili? Mo�e tylko ranili? Nie. Seria z ka�acha przez pier�. Widzia� te dziury. Nie m�g� prze�y�. Nie ma nawet blizn. A zatem?
Pewnie wyrwali z g�owy scalak, przewie�li tutaj i... wskrzesili. Odtworzyli cia�o. Co dalej?
Przes�uchanie. Tortury? Niewykluczone. Hela? Czy znale�li Hel�? Mia� nadziej�, �e nie...
Gdyby j� zacz�li m�czy�, sypn��by wszystko, i to natychmiast. Z drugiej strony nie wiadomo, co gorsze. Zosta�a przecie� sama w namiocie wysoko w g�rach, pogryziona przez wilki, nie bardzo zdolna do jakiegokolwiek wysi�ku. Mo�e nanotech pomo�e jej jako� doj�� do siebie? A je�li nie? Sama nie przedrze si� do Uppsali. A mo�e zawr�ci? Nie prze�yje drogi... Nie ma szans. Donie��, �e tam zosta�a, i poprosi�, �eby jej szukali? Nie.
Zabijaj� albo przywlok� tutaj... Tam ma jakie� szanse. Tu czeka j� nie wiadomo jaki los.
Szcz�kn�y zasuwy, w drzwiach stan�a drobna dziewczyna. W jej ciemnych oczach malowa� si� l�k oraz dziwne znu�enie. W r�ce trzyma�a drewnian� misk�.
Postawi�a j� na pod�odze i cofn�a si�. Hukn�y rygle.
- Dzi�kuj� - mrukn��.
Przymkn�� oczy, by lepiej przypomnie� sobie wygl�d dziewczyny. Smag�a cera, ciemne w�osy, lekko sko�ne oczy, mocno zarysowane ko�ci policzkowe. Ale str�j... Jakie� giez�o, gruba tkanina, sk�rzana kurtka z jakimi� naszytymi paciorkami. Indianka? E, chyba raczej Laponka... Chi�czycy sobie s�u�b� zatrudnili albo niewolnik�w na�apali.
Wi�c mo�e zi�ci si� marzenie - sojusznik w�r�d mieszka�c�w tego miejsca. Usiad� na s�omie. Kasza by�a okraszona podejrzanym t�uszczem, trafia�y si� w niej �upiny ziarna, �lady warzyw i nieliczne w��kna rozgotowanego mi�sa.
- A mo�na dosta� troch� soli? - Popatrzy� w stron� kamery. - Albo past� wasabi?
Na zewn�trz zapada� mrok.
Kiedy� wszystko by�o prostsze, pomy�la�. Mo�na by�o pilnikiem do paznokci ry� w �cianie, wygrzebywa� podkopy pod siennikiem, pi�owa� kraty przemycon� ose�k�, szlifowa� kawa�ek miski, aby uzyska� bro�. A teraz? Jedna zafajdana kamerka i wy�ej zada nie podskoczysz. �ebym chocia� wiedzia�, czy jest prawdziwa, czy to tylko atrapa...
Pewnie prawdziwa. Jak si� skacze w przesz�o��, nie ma sensu zabiera� szmelcu.
Znowu szcz�kn�y rygle. W drzwiach stal Chi�czyk w mundurze. Staszek nie wiedzia�, czy to ten, kt�ry go tu przyprowadzi�, czy mo�e inny. Nie rozr�nia� ich twarzy.
- Na przes�uchanie! - rozkaza� �o�nierz po szwedzku.
Ch�opak pos�usznie ruszy� za nim. Znajdowali si� chyba na parterze rozleg�ego budynku. W�skie korytarze, kamienne �ciany, posadzka z ceglanych p�yt, poczernia�e belki i dranice na suficie. Ca�kiem jak w celi. �ar�wki. Ka�dy centymetr powierzchni by�
starannie o�wietlony. Drzwi naliczy� niewiele, okute zardzewia�ym �elazem...
Budynek najwyra�niej d�u�szy czas niszcza� i dopiero teraz zosta� ponownie zagospodarowany.
To nadal ta sama epoka, rozmy�la� Staszek. Zaj�li sobie jaki� zamek albo inn� budowl�. Tylko co, u diab�a, tu robi�? No nic, mo�e si� zaraz dowiem.
Weszli do sporego pomieszczenia.
Kaplica, pomy�la�.
W ostro�ukowych oknach zachowa�y si� witra�e, teraz kiepsko widoczne na tle nocnego nieba, jednak reszt� wyposa�enia usuni�to. Na podwy�szeniu po dawnym o�tarzu sta� wielki drewniany fotel. Siedzia� w nim ten wysoki Chi�czyk. Obok niego warowa�o tym razem dziesi�� wilk�w. Wo� dzikich zwierz�t by�a silna i nieprzyjemna.
Na mniejszych krzes�ach zaj�li miejsca ni�si rang� go�cie z przysz�o�ci. W sumie by�o ich pi�ciu. Staszek rozpozna� lekarza. Dwaj stra�nicy, lub mo�e �o�nierze, stan�li pod
drzwiami za plecami ch�opaka.
Ciekawe po co, pomy�la�. Przecie� i tak nie zwiej�...
- Nazywam si� Wei - powiedzia� po szwedzku ten najwa�niejszy. - Nosz� stopie� wojskowy odpowiadaj�cy polskiej randze genera�a. Tubylcy nazywaj� mnie Panem Wilk�w. - Pieszczotliwie poczochra� �eb ogromnego basiora.
Szlag by was jasny trafi�! - zakl�� w my�lach Staszek. A sk�d wiecie, �e jestem Polakiem?!
- Jak ju� ustalili�my, znasz chi�ski - genera� p�ynnie przeszed� na swoj� mow�. -
Min�� miesi�c od czasu, gdy zosta�e� zastrzelony. Znajdujesz si� w naszej, nazwijmy to, g��wnej bazie. Odtworzyli�my ci� na podstawie zapis�w zawartych w scalaku.
- A dok�adniej, odtworzy� ci� sam scalak - doda� lekarz. - My tylko zainicjowali�my proces przywr�cenia.
Staszek nie mia� poj�cia, co odpowiedzie�, wi�c milcza�. Rozejrza� si�, wzrok b��dzi� po kamiennych �cianach, belkowaniu sufitu. I wreszcie spocz�� znowu na rozm�wcy. Kurde. Genera�, baza, helikopter... Jaka� misja wojskowa? Czy mo�e raczej grupa dywersyjna? Ale sk�d tu w, eee... Mo�e to ju� pocz�tek roku tysi�c pi��set sze��dziesi�tego?
- Jeste� jeszcze nieco oszo�omiony? To normalna reakcja po wybudzeniu -
powiedzia� spokojnie wojskowy.
- Nie rozumiem... - b�kn��. - Panie generale - doda� na wszelki wypadek.
Cholera wie na ile ten dupek jest przywi�zany do swojego stanowiska, lepiej nie dra�ni�...
- Czego nie rozumiesz?
Genera� u�miechn�� si� k�cikami ust, lecz jego oczy nadal patrzy�y zimno i spokojnie.
- Dlaczego mnie zastrzelili�cie? - wykrztusi� ch�opak.
- Bo wilki ci� nie zagryz�y.
Staszek przymkn�� oczy. No tak. Na bezsensowne pytanie bezsensowna odpowied�... A mo�e nie? Mo�e ta odpowied� ma sens? Chc� go zastraszy� czy tylko informuj�? W ka�dym razie chyba nie k�ami�, bo przecie� mogli mu powiedzie� cho�by, �e zabili go jacy� inni �li Chi�czycy, a oni s� tymi dobrymi...
- Co ze mn� b�dzie? - spyta� bezradnie.
Genera� wzruszy� ramionami.
- Rozwa�amy kilka wariant�w, cho� zasadniczo tortury, �ledztwo i �mier�, tym
razem ju� ostateczna. Zakopiemy ci� tu albo poszatkujemy i zwierzakom rzucimy. -
Poklepa� pieszczotliwie wilka. - To przecie� bez znaczenia.
- Teraz powinienem chyba powiedzie�, �e nic nie powiem, �e nic nie podpisz�... -
b�kn��.
- Jak sobie �yczysz, nie musisz nic podpisywa�. Wystarcz� nam nagrania rozm�w.
Ale i tak wy�piewasz wszystko. Nie ma ju� innej mo�liwo�ci.
- A nie da�oby si�...
Zaci�� si�. Setki my�li jednocze�nie przelatywa�y mu przez g�ow�. �adna nie nios�a rozwi�zania problemu. Nie mia� poj�cia, jak wybrn�� z tej kaba�y.
- Zostawi� ci� przy �yciu? Da�oby si�. To jednak zale�y od ciebie.
Szanta�. Wszystko jasne... Dobrze, teraz wystarczy �ga� ile wlezie, i wilk b�dzie syty, i owca ca�a. Ale �eby wymy�li� dobre k�amstwa, trzeba troch� czasu. No to gramy na czas.
- Odtworzyli�cie mnie... - zmieni� temat.
- Zapis budowy cia�a jest wgrany na scalak - odezwa� si� doktor Czeng. -
Potrzebne jest odpowiednio du�e naczynie, kilkadziesi�t kilogram�w materii organicznej, najlepiej zbli�onej sk�adem chemicznym do ludzkiego cia�a, oraz dowolna energia. Mo�e by� ciep�o, mo�e by� �wiat�o, mo�e by� elektryczno��, promieniowanie czy mikrofale. I oczywi�cie sygna� wzbudzaj�cy, uruchamiaj�cy proces rekonstrukcji.
Ubili�my troch� kr�lik�w, przepu�cili�my przez maszynk� do mielenia mi�sa, wrzucili�my w to scalak, a na koniec podpi�li�my wann� do pr�du z generatora.
- Rozumiem...
- Scalak oczywi�cie mogli�my te� wszczepi� jako implant w m�zg kt�rej� z dziewcz�t lub na przyk�ad wilka.
- To znaczy?
- Ten kryszta� jest w stanie podporz�dkowa� sobie bardzo r�ne struktury biologiczne, pod warunkiem, �e b�d� odpowiednio zaawansowane. Problem w tym, �e efekty cz�sto s� dalekie od poprawnych. Scalak wszczepiony w m�zg �ywego cz�owieka wywo�uje silne rozdwojenie ja�ni, walk� dwu osobowo�ci. Oczywi�cie tak skomplikowana operacja neurochirurgiczna powoduje te� nieodwracalne uszkodzenia tego organu i prowadzi szybko do �mierci nosiciela. Nie umiemy jeszcze zrobi� tego wystarczaj�co nieinwazyjnie. Z podczepieniem samego scalaka do komputera te� jest problem.
Staszek milcza� oszo�omiony.
Oni ju� takie rzeczy robili, my�la� przera�ony. Eksperymentowali na ludziach.
Musieli te� mie� dost�p do innych scalak�w. Nie jestem pierwszym, kt�rego dopadli.
- Ale... - zacz�� i umilk�.
Odpowiednie s�owa nie chcia�y mu si� rodzi� w g�owie. Wszystko, co zamierza�
powiedzie�, sta�o si� nagle kompletnie nieistotne. Czu�, jak narastaj�ca panika wypiera z niego wszystkie uczucia poza dojmuj�cym l�kiem. Najgorsza by�a oboj�tno�� Chi�czyka.
On nie straszy�, a jedynie informowa�.
- Odtworzenie z brei by�o najprostsze - wyja�ni� genera� Wei. - Jak ju� wspomnia�em, wszczepienie scalaka w m�zg to skomplikowana operacja, a nie mamy tu neurochirurga. Za to dysponujemy podr�cznym arsena�em �rodk�w chemicznych.
Substancji, kt�re znosz� niepotrzebne bariery w umy�le przes�uchiwanych i u�atwiaj� naprawd� szczer� rozmow�.
Genera� musia� da� jaki� znak, bo dwaj �o�nierze niespodziewanie wykr�cili Staszkowi r�ce i przyparli go do pod�ogi. Kto� podszed� ze strzykawk�. Staszek rozpozna�
bia�y fartuch.
- No i na co si� wyrywa�? - mrukn�� lekarz. - To tylko ma�e uk�ucie. Nawet nie poczujesz.
Ch�opak jednak poczu� bolesne jak diabli d�gni�cie w szyj�. Ciecz by�a ch�odna, lodowat� stru�k� pope�z�a wewn�trz czaszki, rozdzieli�a si�, oplataj�c paj�czyn� szronu m�zg.
Serum prawdy? Nic ze mnie nie wycisn�, obieca� sobie. B�d� im m�wi� tabliczk� mno�enia... A je�li to ten �rodek, kt�rego u�ywaj� w przypadku wilk�w? Czy m�zg obro�nie pl�tanin� metalowych nitek i wykonam wszelkie rozkazy, bezwolnie niczym robot?
U�cisk zel�a�. Pu�cili go. Ch��d mija�, znika�. Genera� Wei u�miechn�� si� lekko.
- W tej epoce musimy strzec si� chor�b, dlatego ta szczepionka. Zaraz poczujesz si� lepiej.
Co on bredzi? - zdziwi� si� ch�opak. Jaka szczepionka, mieli mi wstrzykn�� narkotyki.
- Interesujesz si� sztuk�? - dow�dca zmieni� temat. - Mamy tu niez�� kolekcj�.
Ch�opak pod��y� wzrokiem w kierunku, kt�ry wskaza�a d�o� oficera. Dlaczego wcze�niej nie dostrzeg�, �e na �cianie kwatery wisz� obrazy wykonane z czarnej laki i macicy per�owej? Podziwia� misternie wypi�owane ornamenty, uk�adaj�ce si� w scenki rodzajowe jednocze�nie proste i pe�ne wdzi�ku.
Cokolwiek by o nich m�wi�, Chi�czycy to zdumiewaj�cy nar�d, pomy�la�.
Pracowity, m�dry i cierpliwy.
- Siadaj, prosz� - odezwa� si� Wei. - Porozmawiamy sobie przy kolacji. Jak przyjaciele.
Staszek ruszy� bezwiednie i zasiad� na krze�le. Przed nim ustawiono stolik.
Laponka wnios�a czarki z herbat� i jak�� potraw� w porcelanowych miseczkach.
- Porzu�my dawne niesnaski - ci�gn�� genera�. - Po co nam to wszystko: pogonie, walki, strzelaniny w g�rach. Przecie� lepiej po��czy� si�y i wsp�lnie poszuka� Oka Jelenia. Bo przecie� musimy je odnale��.
Ch�opak spojrza� na niego i teraz dopiero u�wiadomi� sobie, �e przecie� ten facet jest cholernie sympatyczny. Ba, r�wnie� dwa wilki waruj�ce u jego st�p u�miecha�y si�, szczerz�c z�by. Zwierz�ta by�y pi�kne. Nawet wo�, kt�r� wydziela�y, cho� ostra, kojarzy�a si� Staszkowi z wolno�ci�, z wielkimi obszarami pi�knej krainy, gdzie mo�na prze�y� niejedn� przygod�.
- Pope�nili�my troch� b��d�w - podj�� w�tek genera�. - To si� zmieni, a winni zostan� surowo ukarani.
- To mnie przykro, �e z Hel� zamordowali�my ca�e stado wilk�w - wykrztusi�. -
Zazwyczaj bardzo szanuj� dzik� przyrod�, nawet zaimplantowan�. - Roze�mia� si�, zachwycony swoim poczuciem humoru i elokwencj�.
- Po prostu w ich oprogramowanie wkrad� si� b��d - wyja�ni� dygnitarz. - To ci�gle jeszcze pionierska technologia. Dopiero j� testujemy.
- Wyniki zaiste zdumiewaj�ce. Ale... - Mia� wra�enie, jakby o czym� zapomnia�.
D�u�sz� chwil� szuka� w pami�ci tego, co chcia� powiedzie�. - Pa�scy ludzie mnie zastrzelili...
- Helikopter jest trzyosobowy. Nie by�o mo�liwo�ci zabra� ci� do bazy, co innego przewie�� scalak. Zadecydowa�a ekonomia.
Wyja�nienie okaza�o si� bardzo logiczne i przekona�o ch�opaka ca�kowicie.
Zawstydzi� si� swoich podejrze�.
- Powiedz nam, co w�a�ciwie sta�o si� z twoj� dziewczyn�? - zagadn�� ten w fartuchu lekarza.
- Oszuka�em was. - Staszek poczu�, jak ze wstydu piek� go policzki. - Spa�a w namiocie pod �niegiem mo�e kilometr dalej... Przepraszam!
- Oj, pu�cimy to w niepami��. - General przyjacielsko poklepa� go po ramieniu. -
A tak zapytam przy okazji, czy �asica wyznaczy�a wam jakie� zadania?
- Tak. Marek pojecha� do Bergen �ladem Alchemika Sebastiana, a ja z Hel� mieli�my i�� przez g�ry do Uppsali...
- Bergen - mrukn�� inny oficer. - Ivo, wsp�pracuj�c z tym Markiem, m�g�...
- P�niej! - uci�� Wei.
Staszek pa�aszowa� ry� zmieszany z jakim� mi�sem, opowiada�, opowiada�, opowiada�... Genera� co jaki� czas przerywa� mu, zadaj�c pytania. Laponka donosi�a kolejne smako�yki... Przyjemnie by�o siedzie� w�r�d przyjaci�. Przyjemnie by�o m�wi� biegle po chi�sku, wykorzystuj�c ca�e bogactwo gramatyki i intonacji tego wspania�ego j�zyka. Przyjemnie by�o opowiada� swoje przygody... I tylko powieki ci��y�y Staszkowi coraz bardziej, a� nie wiedzie� kiedy zapad� w sen.
Obudzi�em si� nagle, gdy ko�o podskoczy�o na jakiej� dziurze. Le�a�em przykryty ca�ym stosem cuchn�cych tkanin. By�o mi nawet ciep�o, tylko buty mia�em ci�gle mokre.
Oblaz�y mnie wszy. Hela drzema�a tu� obok. Gdy si� poruszy�em, otworzy�a oczy, a nast�pnie zmarszczy�a brwi. Widocznie le�enie obok m�czyzny stanowi�o powa�ny cios dla jej moralno�ci.
Wygrzeba�em si� z pos�ania, str�caj�c warstw� �niegu. Sadko siedzia� na ko�le, olbrzym zakutany w baranice drzema�, nakrywszy twarz kosmat� czap�. Dnia�o.
- Spa�em? - zdziwi�em si�.
- A czemu nie? - teraz on si� zdziwi�. - Zm�czony� przecie. Dziewczyn� trza nakarmi�.
Wskaza� mi w�ze�ek. Le�a�a w nim po��wka chleba i kilka cebul. Znaczy si� kolesie, kt�rzy chcieli nas zabi�, zabrali sobie wa��wk�. Obok bochenka spoczywa�a nawet cynowa flaszka, zapewne z jakim� p�ynem rozgrzewaj�cym.
Ukroi�em dwie pajdy. Hela wgryz�a si� w swoj�. Ja skubn��em niewielki k�s i zaraz zacz�� rosn�� mi w ustach. Prze�kn��em z trudem. Chleb umar�ych... Jestem morderc�. Niewa�ne, �e zabija�em nie dla przyjemno�ci, tylko broni�c siebie i przyjaci�.
U�mierci�em kilkunastu ludzi, a teraz z�eram ich zapasy.
Wstawa� dzie�. Rozejrza�em si�. Jechali�my przez zasypany �niegiem las. Grube �wierki i sosny tworzy�y g�szcz. Po obu stronach traktu wznosi�y si� strome pag�rki.
Powietrze by�o ostre, pachnia�o mrozem, �ywic�. Pachnia�o zim�. Na ga��ziach le�a�y grube czapy bia�ego puchu. Krzak cisu czerwieni� si� jagodami, z kt�rych ka�da by�a nakryta ma�ym lodowym kapturkiem, gdzie� dalej mign�y mi grube ki�cie jarz�biny.
Przez drog� przebieg�o stadko saren. Patrzy�em, jak z gracj� wspinaj� si� na stok wzg�rza. Widoczek �liczny niczym z karty kalendarza. A na pla�y zosta�y trupy...
- Znasz t� okolic�? - zapyta�em Sadk�, aby odgoni� nieprzyjemne my�li.
- A po co? - Drobny Rosjanin wzruszy� ramionami. - Tam jest p�noc. - Machn��
d�oni� w stron� ko�skich zad�w. - Jedziemy po drodze, to i do traktu na Gda�sk dojedziemy.
Spojrza�em odruchowo w d�. Konie drepta�y w kopnym �niegu.
- Drodze?
- Na drzewa sp�jrz. - U�miechn�� si�. - To� wida�, �e przecinka przez las uczyniona, to i droga pod �niegiem by� musi. Morze jest za wzg�rzami. Znaczy wcze�niej czy p�niej dojedziemy nad zatok�. A tam ju� pob��dzi� nie spos�b.
- Aha.
�wiat bez asfaltowych szos, bez drogowskaz�w, koniec j�zyka za przewodnika. Ale skoro Maksym, nie maj�c nawet najg�upszej mapy, trafi� z Kijowa do Bergen...
Olbrzym te� si� obudzi�. Grzeba� w swoich baga�ach, mrucz�c pod nosem rosyjskie wyrazy, kt�rych scalak ponownie nie by� w stanie rozszyfrowa�.
- I gotowe! - powiedzia� wreszcie, wr�czaj�c mi parciany woreczek z czym� ci�kim.
- Co to jest, u licha?
- Twoja dola. Dwana�cie cz�ci z szesnastu nocnego �upu.
- Jakiego �upu? - Wytrzeszczy�em oczy.
- Trupy obszuka�em. Na dwunastu rany od twego wielopa�u, trzech z nich Sadko dobi�, a czterech sam zabi�. Tedy tak policzy�em, �e z tuzina trup�w znale�ne dla ciebie.
Wzdrygn��em si�.
- Nie chc�. - Pokr�ci�em g�ow�.
- Pieni�dze si� przydadz� - pouczy� mnie. - D�uga zima przed wami, a tu drogo.
Jak nie dla siebie, to dla dziewczyny we�. Ona nie powinna chodzi� g�odna, i tak cia�a na niej ma�o...
Zajrza�em do sakwy. Rosjanin zabra� wszystko, co w jego mniemaniu by�o cenne.
Dwa cienkie srebrne pier�cionki, cztery krzesiwa, jakie� druciki na k�ku, chyba �zestaw kosmetyczny� do d�ubania w uchu albo i w z�bach, wytarty medalion ze srebrzonej miedzi, no�yk w okutej pochewce. I troch� grosiwa. Srebrne monety t�oczone w blaszce grubo�ci brystolu. Kilka grubszych. Marki, korony? Cholera wie jak si� tu nazywaj�. By�y te� dwa dukaty lub floreny.
Przesypa�em je do kieszeni, pozosta�e drobiazgi odda�em olbrzymowi. Wybra�
sobie krzesiwo, a reszt� cisn�� w �nieg. Milcza�em. Teraz dopiero zaczyna�o do mnie dociera�, co wydarzy�o si� w nocy. Zastrzeli�em dwunastu ludzi. Jak w grze komputerowej. Wprawdzie byli to bandyci, ale...
J�kn��em. Zastrzeli�em. Ot tak. Nie daj�c im �adnej mo�liwo�ci obrony. �adnej mo�liwo�ci ucieczki. A potem z morza wynurzy� si� kurdupel z kordem i dor�n��
rannych.
Wielokrotne zab�jstwo i do tego z�amanie konwencji genewskiej, za�mia� si� m�j diabe�. Rannych bierze si� do niewoli, a nie zarzyna.
Otrz�sn��em si�. Sami sobie byli winni. Przyszli na t� pla�� mordowa� podr�nych. Rozpalili fa�szywy ogie�, by �ci�ga� statki na ska�y. Kto wie ile ofiar maj�...
mieli na sumieniu? Zabili�my ich zgodnie z prawem Hanzy, a zapewne te� w zgodzie z prawami wsp�czesnej Polski. Mogli�my teoretycznie opatrzy� l�ej rannych, powi�za� i zawie�� do najbli�szego miasta. Tam czeka�by ich proces i tak�e �mier�, prawdopodobnie poprzedzona torturami. Mo�e wi�c post�pili�my w gruncie rzeczy humanitarnie? Logiczny os�d sytuacji wskazywa� na to, �e mia�em racj�. Wybra�em dla nich mniejsze z�o, ale dusza buntowa�a si� nadal.
Wyjechali�my na szerszy szlak, poznaczony tu i �wdzie odciskami ko�skich kopyt oraz �ladami p��z sa�.
- Zbli�amy si� do miasta - oznajmi� konus.
- Poznajesz okolic�?
- Nie. Ale to �lady ch�op�w.
- Co?
- Wyjechali z domu grubo przed �witem, by by� na targu, gdy tylko wstanie dzie� i otworz� bramy - powiedzia�a Hela. - Chyba �e niedziela dzi�, to do ko�cio�a pojechali.
- Pomy�la�em tak sobie,
- To co?
- �e�my do dziewczyny przywykli i polubili. M�drzy ludzie gadaj�, �e jak komu� �ycie uratujesz, to ju� na zawsze jeste� za niego odpowiedzialny, jakby� go sam sp�odzi�.
Milcza�em, nie wiedz�c, do czego zmierza.
- D�uga zima przed wami, a potem i lat wiele zapewne tu�aczki. R�nie mo�e by� -
powiedzia� Sadko. - A ona ju� ma staraj�cego si�... Tak powiedzia�a.
- Nie zamierzam jej uwodzi�. - Zrozumia�em, co chce powiedzie�. - Wedle praw i obyczaj�w mojej epoki jest o wiele za m�oda.
- Rzeczywi�cie, �adna to przyjemno�� je�� zielone jab�ka, gdy w Bremie by� mo�e obiad czeka - rzuci� olbrzym.
- Wyrwa� by ci ten plugawy j�zor! - sykn�a Hela w�ciekle, a� si� przestraszy�em.
Zaskoczy� mnie jej nag�y wybuch, tyle czasu milcza�a...
- Wybaczcie, pani, nieokrzesany prostak ze mnie - skonfundowa� si� olbrzym.
Potrafi� wygl�da� rozbrajaj�co. Prychn�a, ale z�o�� ju� jej mija�a. O czym on, do diab�a, gada�? Co powiedzia�, �e dziewczyna tak na niego naskoczy�a?
- Zielone? - Spojrza�em na nich bezradnie.
- Nie ma tu niczego zielonego, jab�uszka z pewno�ci� ju� kr�g�e, rumiane i sokiem nalane - powiedzia� Sadko i zarobi� cios pi�ci� w papach�.
- Moja to rzecz, wa�panowie! - warkn�a Hela, ale by�o wida�, �e tylko udaje gniew.
- To jedynie przypuszczenia - broni� si�. Roze�mieli si� we tr�jk�, najwyra�niej ju� pogodzeni. Tylko ja siedzia�em jak idiota.
Te zielone jab�ka to nieletnia Hela, a obiad w Bremie to zapewne Agata... -
za�apa�em wreszcie. Aluzja do wieku albo i wygl�du biustu?
- Tak czy inaczej, spraw� t� warto by jako� zabezpieczy� - powiedzia� Sadko, powa�niej�c.
Wykastruj� informatyka, �eby si� do nieletniej panienki nie dobra�, ucieszy� si� m�j diabe�.
- Je�li trzeba, mog� poprzysi�c... - zacz��em, ale Sadko mi przerwa�:
- Twoi rodzice nie �yj� - zwr�ci� si� do dziewczyny. - Nie masz te� �adnych krewnych p�ci m�skiej?
- Zapewne mam - powiedzia�a.
Spojrza�em na ni� zaskoczony.
- Moja rodzina �y�a w naszej wsi od wiek�w - wyja�ni�a. - Zatem i dzi�
zamieszkuj� tam jacy� moi przodkowie. Cho� nasze czasy rozdziela ponad trzysta lat...
Obaj Rosjanie d�ugo dumali nad tym, co powiedzia�a.
- Ale nie znaj� ci� ani ty nie znasz ich? - upewni� si� Borys.
- M�j przodek, Jan Korzecki, walczy� ze Szwedami w wojnie tysi�c sze��set pi�tego roku. Pod Kircholmem si� ws�awi�. Mo�e ju� si� urodzi�? - Zamy�li�a si�.
Ujrza�em, jak Sadko mru�y oczy. Zrozumia�em, �e natychmiast zapami�ta� t� informacj�, przetworzy� i wyci�gn�� wnioski. B�dzie wojna o uj�cie Wis�y mi�dzy Szwecj� a Rzeczpospolit�. Za kilkadziesi�t lat. Teraz wypapla to Hansavritsonowi...
- Tak czy inaczej, jeste� sama.
- Tak.
- Marku - powiedzia� powa�nie - skoro nie my�lisz o o�enku z Hel�, powiniene� j� wzi�� za c�rk�. Gdy dziewczyna w jej wieku nie ma jeszcze m�a, a straci ojca, powinna znale�� nowego.
- Co?! - wykrztusi�em. - Przecie� ja... Spojrzeli na mnie pytaj�co we tr�jk�.
- Jestem starszy tylko o dwana�cie lat! - zg�osi�em obiekcj�.
- Czasem i tak bywa. - Konus wzruszy� ramionami. - Krew, wiadomo, rzecz o znaczeniu pierwszorz�dnym, ale i niema�o ludzi, kt�rzy dzieci mie� nie mog�, otacza opiek� i wychowuje sobie sieroty po krewnych lub obce zgo�a.
- Ale ja... Hela jest szlachciank� - powiedzia�em. - A ja nawet... Z tego, co wiem, z ch�op�w pochodz�, i to tych niemaj�tnych. Przodkowie moi pewnie pa�szczyzn� odrabiali.
- Tak mi si� widzi, �e si� chyba, panie Marku, obowi�zk�w rodzicielskich boicie -
odpar�a Hela z u�miechem. - Bo krn�brn� c�rk� nale�y czasem i przez kolano prze�o�y�.
Paradoksalnie, dopiero gdy za�artowa�a, zrozumia�em, �e m�wi� serio. I �e oczekuj� mojej decyzji teraz, zanim dotrzemy do miasta, zanim si� rozdzielimy, zanim odejd� z dziewczyn� w swoj� drog�.
- Jak... Jak si� to robi? - zapyta�em.
- Nie ma tu cerkwi, tedy przy o�tarzu zaprzysi�c si� nie da. Ale dobry chrze�cijanin Boga ma w sercu. - Olbrzym wyj�� ze swoich juk�w ma��, odlan� w metalu ikonk�. - My za� �wiadkami b�dziemy.
- A nazwisko?
- Nie rozumiem? - Spojrza� na mnie.
- No chyba ma przyj�� moje?
- Je�li pozwolicie, b�d� u�ywa� obu - wtr�ci�a.
Zatrzymali�my si� na drodze i zeskoczyli�my w �nieg. Borys wskaza� odpowiednie miejsce do odprawienia tej zadziwiaj�cej ceremonii.
Stali�my pod brzoz� z obna�onymi g�owami. Odlany w metalu �wi�ty obrazek l�ni� w blasku wstaj�cego s�o�ca. Wiatr pachnia� mrozem. Powtarza�em za Sadk� zawi�e prawos�awne modlitwy, potem s�ucha�em, jak Hela poprzysi�ga mi mi�o�� i pos�usze�stwo. Nowogrodzki rytua� adopcyjny. Element obcej kultury. Cz�� tradycji, o kt�rej istnieniu wcze�niej nawet nie wiedzia�em. Przysi�ga wobec Boga, nieb�d�ca sakramentem, ale i tak najwa�niejsza ze z�o�onych dotychczas... Czu�em, �e wi��e nas jak ma��e�stwo, raz na zawsze, na dobre i na z�e. I jednocze�nie jako� porz�dkuje, ustala stosunki mi�dzy nami. Cho� po prawdzie chyba Helena bardziej tego potrzebowa�a.
- Ja i Sadko jeste�my waszej przysi�gi �wiadkami - powiedzia� uroczy�cie Borys. -
My wi�c baczy� b�dziemy, czy obowi�zki swe wzajem wype�niacie. Ojciec o c�rk� dba� musi, byt jej zapewnia�, strzec jej czci, a potem m�a dobrego znale��. C�rce te� obowi�zkiem ojcem si� opiekowa�, szanowa� jego wol� i wype�nia� wszelkie polecenia. A gdy staro�� czy choroba ci�ka do� przyjdzie, pod dach sw�j wzi�� i piel�gnowa� a� do �mierci. P�niej pogrzeb zacny sprawi� i na msze za dusz� da�. Pami�tajcie o tym, bo�cie przed Bogiem tu, na waszej ojczystej ziemi, przysi�gli. Kto s��w swoich nie dotrzyma -
zni�y� g�os - temu kara na ziemi i po �mierci. Za �ycia w pokarmie �adnym ju� nie zasmakuje, wszystko jak �ajno b�dzie mu obrzydliwe, a robaki toczy� b�d� jego cia�o. Po �mierci za� m�ki wieczne piekielne go czekaj�. Zrozumieli�cie?! - hukn�� nagle.
Wzdrygn��em si�, ale pos�usznie kiwn��em g�ow�. Ba�em si� spojrze� na dziewczyn�.
Dochodzi�o po�udnie, gdy dotarli�my na przedmie�cia. Od dawna wida� by�o, �e si� zbli�amy, szlak rozje�d�ono p�ozami i ko�ami, wsz�dzie w �niegu i b�ocie widzieli�my odciski kopyt koni i racic kr�w, parokrotnie mija�y nas sanie lub wozy. Okolica by�a nieco pag�rkowata i wreszcie ze szczytu jednego ze wzg�rz zobaczy�em le��cy przed nami Gda�sk.
Na przedpolu miasta sta�o kilkadziesi�t drewnianych cha�up krytych chyba gontem. Otacza�y je chru�ciane p�oty, wypatrzy�em te� zabudowania gospodarskie. Dalej czerwienia�y mury miasta. Ze wzg�rza wida� by�o co najmniej kilka bram. Kamienice i kamieniczki o stromych dachach krytych to dach�wk�, to p�ytkami �upku kry�y si� jakby we mgle. Dopiero po chwili u�wiadomi�em sobie, �e chmura nad domami to dymy z komin�w. Nad tym wszystkim g�rowa�o par� baszt i ko�cio��w. Wypatrzy�em te� znajome elementy: pot�n�, przysadzist� wie�� katedry oraz nieco smuklejsz�
ratuszow�. Ta ostatnia opleciona by�a rusztowaniami.
Po raz pierwszy od pocz�tku tej szale�czej misji znalaz�em si� w miejscu, kt�re cho� troch� zna�em...
- Tam, gdzie zawsze? - zapyta� Borys.
- Tak, ale musimy odwiedzi� katowni� - powiedzia� Sadko. - S��w kilka zamieni�...
Borys potrz�sn�� lejcami. W�z przyspieszy�. Trakt by� g�adki i dobrze ubity kopytami zwierz�t. Co chwila mija�y nas wozy, sanie lub je�d�cy na koniach. Pojawili si� te� piesi w�drowcy. Przypomnia�y mi si� pierwsze dni w Trondheim, nabrze�e w Bergen.
Ci ludzie, podobnie jak w tamtych miastach, nie snuli si� bez celu. Prawie ka�dy co� d�wiga�. Min�li�my ca�� kolumn� dziad�w w sabotach, nios�cych na plecach grube wi�zki chrustu. Przemkn�li�my wzd�u� mur�w i fos miejskich, a� wyjechali�my na rozleg�� przestrze� obok bramy. Zobaczy�em wozy i kramiki.
- Targ w�glowy - powiedzia� Sadko. - Tu mo�na w�giel i drewno na opa� kupi�. A to baszta wi�zienna i katownia. - Wskaza� r�k�.
Rozpoznawa�em te budynki. Tylko �e za moich czas�w wewn�trz mie�ci�o si� muzeum oraz wystawa bursztynu... Konus zeskoczy� z wozu i przez furtk� wszed� do wn�trza budowli, my za� ustawili�my si� w kolejce do bramy. Sznur pojazd�w posuwa�
si� powoli. Nim dotarli�my do wr�t, drobny Rosjanin ju� wr�ci�. Stra�nicy zlustrowali nas wzrokiem i widz�c, �e nie mamy na wozie �adnych towar�w, machn�li r�k�, by przeje�d�a�. Przebyli�my ciasn� przestrze� mi�dzy murami i dotarli�my do kolejnej bramy, tym razem przez nikogo niepilnowanej.
- Co to? - Hela podziwia�a mijany budynek.
- Bractwo �wi�tego Jerzego ma tu swoj� siedzib� -wyja�ni�. - A to Brama D�ugouliczna.
Ko�a zadudni�y na bruku.
Zmarszczy�em czo�o. Inaczej j� pami�ta�em. Przebudowali widocznie. Spojrza�em nad ko�skimi grzbietami.
- Ups... - wyrwa�o mi si�.
- Co si� sta�o? - zainteresowa� si� Borys.
- Czy to ulica D�uga? - zapyta�em troch� bez sensu.
- Tak j� nazywaj�... Wida� pomieszanie jakowe� ten widok...
- W moich czasach wygl�da�a inaczej.
By�a nieco w�sza. Domy ni�sze ni� w moich czasach, fasady straszy�y czerwon� ceg��, tu i �wdzie wida� by�o pruski mur. Gotyk... Ciekawe, kiedy to wszystko
przebuduj�.
Olbrzym zakr�ci� w w�ski zau�ek.
- Zatkajcie nosy - poradzi�.
Uuuu... Zapaszek by� faktycznie z gatunku tych, kt�re nie�atwo zapomnie�.
- Garbarze i kaletnicy tu siedz�, warsztaty maj� - wyja�ni�, poganiaj�c konie.
Skr�cili�my jeszcze raz. Ta ulica dla odmiany pokryta by�a krowimi plackami.
- Czwartek dzisiaj czy co? - zastanawia� si� Sadko. - �mierdzi jak w chlewie...
- Co ma do tego dzie� tygodnia? - zapyta�em.
- W czwartki p�dzi si� t�dy krowy do rze�ni na wyspie - wyja�ni�.
Przez d�u�sz� chwil� jechali�my otoczeni zapachem, kt�ry mo�na by dos�ownie pokroi�. Jeszcze jeden zakr�t.
- Zamknij oczy, wa�panna - zwr�ci� si� do Heli. - Widok tej uliczki moralno�ci mo�e zaszkodzi�.
Trzasn�o kilka otwieranych okien na parterach i pi�terkach dom�w.
- Hej, hej, marynarze! - Jaka� �dama� pomacha�a nam piersiami.
Z innego okna wystawiono dwa go�e zadki.
- Zapraszamy w nasze skromne progi na nieskromne uciechy! - Blondynka przerzuci�a przez parapet n�k�.
- Ech - westchn�� konus i zrobi� rozmarzon� min�. - I m�odzi jeste�my, i ochoty, i si� w l�d�wiach nie brakuje, tylko gdyby nie ten
przypomnia� sobie o obecno�ci Heli.
Przejechali�my przez furt� i znale�li�my si� na przedmie�ciu. Domy by�y tu jeszcze ni�sze, przewa�nie dwupi�trowe. Pomi�dzy murowanymi kamieniczkami sta�y te� drewniane.
- Tu, w pobli�u Lastadii, spokojnie b�dzie i przyjemnie - powiedzia� Borys.
- Lastadii? - nie zrozumia�em.
- To nabrze�e, gdzie �odzie i okr�ty majstrowie buduj�.
- Zatrzymamy si� w ober�y - powiedzia� Sadko. - Wy sobie odpoczniecie, a ja z bratem do ratusza p�jdziemy.
- Po co? - zainteresowa�em si�.
- Cz�onkowie Hanzy nie s� tu ostatnio mile widziani, lecz prawo jest prawem.
Poddani kr�la napadli nas w granicach jurysdykcji miasta. I w�z zatrzyma� mamy prawo, i �ledztwo b�dzie, a mo�e i za tych pirat�w nagrod� wyznaczono. Urz�dnik stosowny trupy obejrzy, warto�� statku oszacuje i je�li ustali, z kt�rej wioski �upie�cy
pochodzili, to rodziny ich za �Jask�k� cho� odszkodowanie w brz�cz�cej monecie zap�ac�...
- Aha...
Zaskoczy� mnie. My�la�em, �e trzeba po cichu opyli� fur� i konie, a potem szybko umkn��, aby nas miejscowa policja, czy co tam mieli, nie nakry�a. A tu prosz�, cywilizacja.
Karczma znajdowa�a si� tu� za murami. Budynek by� parterowy. �ciany zbudowane z grubych, pociemnia�ych belek musia�y mie� ze sto lat. Z uliczki na dziedziniec prowadzi�a szeroka brama. Sadko �zaparkowa�� na podw�rzu, zaraz te� pojawi� si� pacholik, wyprz�g� konie i poprowadzi� do stajni. Zauwa�y�em, �e obaj Rosjanie czuj� si� tu jak u siebie w domu.
Przez niskie drzwi weszli�my do sporej sali. Strop podparto zapewne dla bezpiecze�stwa kilkoma nowymi s�upami. Ceglan� posadzk� wysypano piaskiem oraz trocinami. Wn�trze by�o niemal puste, pod �cian� jaki� szlachetka w �upanie pa�aszowa�
kasz� z drewnianej miski. Czterej m�odzi oberwa�cy skubali gotowan� kur� le��c� na p�misku. Przypomnieli mi si� norwescy wyrobnicy, z kt�rymi pracowa�em w Trondheim. Tam te� by�a kura na czworo...
Poci�gn��em nosem. C�, w dwudziestym pierwszym wieku, trafiwszy na lokal, w kt�rym tak by capi�o, natychmiast uciek�bym za drzwi, ale pobyt w tej epoce ju� mnie zahartowa�. Wo� dymu, skwa�nia�ego piwa i nie�wie�ych but�w nie robi�a ju� na mnie wra�enia.
Usiedli�my przy stole, zaraz przysz�a dziewczyna, osadzi�a w �wieczniku dwie woskowe �wiece i niezwykle zr�cznie odpali�a krzesiwem. Zjawi� si� r�wnie� w�a�ciciel lokalu, starszy, oty�y m�czyzna, smag�� cer� przypominaj�cy Cygana. Przywita� si� wylewnie z naszymi towarzyszami i wyda� dziewczynie dyspozycje co do obiadu.
Po posi�ku ja oraz Hela grzali�my si� przy palenisku, a Sadko i Borys poszli za�atwi� jakie� interesy. Pewnie udali si� do magistratu, aby zg�osi� atak pirat�w. D�ugo czekali�my, nudz�c si�, ale by�a to przyjemna nuda. Wreszcie czuli�my si� bezpiecznie.
Na kolacj� podano potrawk� z kurczaka, czyli dwie kamionkowe michy kaszy, z kt�rych malowniczo stercza�y ugotowane �apki kury. Jad�em troch� apatycznie, wypadki tego dnia wyko�czy�y mnie i wytr�ci�y z r�wnowagi.
Wr�cili Rosjanie. Zam�wili butl� wina.
- Ojcze?
Drgn��em. Jeszcze to, nie mog�em si� przyzwyczai�. Nie do��, �e zabi�em dwunastu ludzi, to na dodatek adoptowa�em dziewczyn�.
- Co si� sta�o? - zapyta�em p�przytomnie, ci�gle b��dz�c my�lami gdzie� daleko.
- Mog�? - Zrobi�a przymiln� min� i gestem wskaza�a kamionkow� flach�.
- Troch� mo�esz. - Kiwn��em g�ow�.
Dobrze wychowane dziewcz�tko, ojca prosi o zgod�... Wypi�em p� kubka, ale wcale nie zrobi�o mi si� lepiej. Hela te� sobie nie �a�owa�a, wychyli�a ca�y. Troch� nabra�a rumie�c�w.
Pomieszczenie wype�ni�o si� lud�mi. Kto� zagra� na dudach. Sadko z u�miechem zaprosi� dziewczyn� do ta�ca. Spojrza�a na mnie pytaj�co, wi�c machn��em d�oni�, wyra�aj�c gestem akceptacj�.
By�a o jakie� trzy centymetry wy�sza od swojego partnera. �wietnie si� bawi�a.
Nie musia�a nawet zna� figur - ot tyle, �eby si� zakr�ci� i st�p przy tym nie podepta�.
Wr�ci�a zadyszana i usiad�a na �awie.
- Tego mi by�o trzeba! - Roze�mia�a si�. - Wina, ta�ca, odrobiny wiejskiej muzyki, przyjaznych ludzi wok�.
- Zata�cz jeszcze - zach�ci�em.
- Nie wypada - uci�a. - Przecie� jest adwent. Zapomnia�am si� na chwil�. -
Spu�ci�a oczy. - Pora, by spocz�� wreszcie, daleka droga za nami.
- Ma racj� - popar� j� olbrzym. - Oboje�cie um�czeni. My musimy z bratem jeszcze wiele rzeczy obgada�, ale wy id�cie spa�...
Pok�j na poddaszu karczmy, pomijaj�c jego kiszkowato��, brudn� pod�og� i niski, sko�ny sufit, mia� pewien mankament. Wstawiono do� tylko jedno ��ko.
- K�ad� si� - poleci�em dziewczynie.
Wzi��em poduszk� i umo�ci�em si� na krze�le. By�em wyko�czony, liczy�em, �e nawet w tak niewygodnej pozycji szybko zasn�.
- Panie Marku? - odezwa�a si� Hela niepewnie.
- Tak?
- B�dzie panu niewygodnie... �o�e jest szerokie. Prosz� po�o�y� si� ze mn�.
- S�ucham?! - By�em pewien, �e si� przes�ysza�em.
- Jestem pana c�rk�, tak przecie� mo�na...
Nie mia�em poj�cia, co odpowiedzie�.
Panowie przysi�gli, zachichota� diabe�, na zaprezentowanym materiale dowodowym widzimy, jak pan, ch�e, ch�e, by�y nauczyciel, niecnie wykorzystuj�c
naiwno�� nastoletniej gimnazjalistki, najpierw spoi� j� winem, a teraz...
- Helu - odezwa�em si� wreszcie - to nie jest dobry pomys�.
Przestraszona zas�oni�a usta d�oni�.
- K�ad� si� - przerwa�em k�opotliwe milczenie. - Dzieci w twoim wieku powinny si� wysypia�.
Nawet si� nie obrazi�a za to �dziecko�. Kiwn�a g�ow�, a nast�pnie znik�a za parawanem. Us�ysza�em, jak chlapie wod� w miednicy. Po chwili wynurzy�a si� odziana tylko w giez�o. Wsun�a si� pod ko�dr� i zasn�a niemal natychmiast.
�ci�gn��em bluz� i rozparty wygodnie nakry�em si� p�aszczem. W pomieszczeniu czu�o si� ch��d. Ha�asy z g��wnej sali by�y ledwo s�yszalne. Bardziej dokucza�y mi myszy biegaj�ce po nogach...
Staszek ockn�� si�, czuj�c lodowate zimno. Uchyli� powieki. Rozejrza� si�.
Pomieszczenie podobne do celi, w kt�rej trzymali go poprzednio, ale inne. Le�a� na kamiennej posadzce, a jaka� dziewczyna szarpa�a go za rami�.
- Co si� sta�o? - wymamrota�. - Zostaw mnie, u licha!
Ach tak, to Laponka. Przynios�a mu kasz�, potem donosi�a potrawy. Pogrzeba�
przez chwil� w pami�ci, szukaj�c j�zyka ludu Saami, i oczywi�cie znalaz� - a� dwa.
- Gdzie jestem? Czemu tu le��?
Musia�a m�wi� jeszcze innym dialektem, najwyra�niej zrozumia�a Staszka, ale nie do ko�ca.
- To mowa plemion �yj�cych na dalekiej p�nocy. M�w po szwedzku - za��da�a.
- Kim jeste�?
- Mam na imi� Taavi - wyja�ni�a. - Jestem niewolnic� Pana Wilk�w. Pami�tasz, co si� sta�o?
Niewolnica? - zdziwi� si�. Tak sympatyczny cz�owiek nie mo�e mie� przecie� niewolnik�w. Chyba �le zrozumia�a, nie zna chi�skiego i to pewnie dlatego co� jej si� ubzdura�o.
- Jad�em obiad i...
- I wy�piewa�e� im wszystkie swoje sekrety - uzupe�ni�a. - A tak�e sekrety wszystkich twoich przyjaci�.
- Ale przecie�... Mamy wsp�pracowa� i... My�my si� nie zrozumieli, Chi�czycy chc� przyja�ni...
- To zgraja bandyt�w i morderc�w! A genera� Wei jest z nich wszystkich
najgorszy! - prychn�a.
- Jak mo�esz tak o nim m�wi� - oburzy� si�. - To czaruj�cy intelektualista, �ywo przej�ty problemem... W dodatku m�j przyjaciel i sojusznik.
Rozbawi�a j� ta wypowied�.
- To czemu le�ysz w tym lochu zamkni�ty na klucz?
- Co?!
Ca�a konstrukcja zbudowana w my�li rozprys�a si� na kawa�ki. Usiad� i patrzy� na dziewczyn� zdumiony.
- Jak to: zamkni�ty? Mo�e to jaka� pomy�ka - chlipn�� �a�o�nie. - Mo�e kto� z jego ludzi nie dos�ysza� i...
- Jak poprzednio? - U�miechn�a si� z�o�liwie. - Bo, zdaje si�, strzelali do ciebie w g�rach.
- Ale... To by� przypadek. Tylko �eby przetransportowa�...
- Podali ci mi�d prawdy. Ka�dy, komu to zrobi�, kocha ich i wyjawia wszystkie tajemnice, p�ki jad ten nie przestanie dzia�a�. Ty ju� wracasz. Cz�� twego umys�u pogr��ona jest jeszcze w transie, ale reszta si� budzi. Budzi si� zdrowa my�l.
- Ja...
- Pan Wilk�w by� bardzo zadowolony z twoich odpowiedzi. By� tak zadowolony, �e postanowi� na razie darowa� ci �ycie. Zostaniesz u�miercony p�niej, razem z nami.
Patrzy� na dziewczyn� przera�ony.
- To nie mo�e by� prawda... - szepn��.
- Kamyki przeciw orzechom.
Nie zrozumia� tego zdania, scalak te� milcza�. Jaki� idiom. Propozycja zak�adu?
Oszo�omienie mija�o. Najwyra�niej narkotyk, czy co to by�o, przestawa� dzia�a�.
- Co im wyjawi�em? - zapyta�.
- Nie wiem, m�wi�e� w ich j�zyku. Pewnie wszystko, co wiesz. Sam sobie przypomnij...
Poszed� za jej rad�. A potem zacz�� j�cze�.
- Zabij� ich... Zdradzi�em wszystkich...
Taavi obj�a Staszka ramieniem i d�ugo g�aska�a po w�osach. Wreszcie powoli si� uspokoi�.
- Nie ma w tym twojej winy - powiedzia�a. - Ten jad dzia�a tak na ka�dego. Nikt nie jest w stanie mu si� oprze�. Wszyscy pr�bowali i nikomu, kogo zna�am, si� nie uda�o.
Gdzie s� twoi przyjaciele?
- W Norwegii. - Cho� nie mia�o to ju� �adnego znaczenia, nie chcia� podawa� konkretnego miejsca.
- To za g�rami - szepn�a. - Wiele dni drogi przez �nieg. Na razie s� bezpieczni.
Tak mi si� wydaje.
Spojrza� na ni� zaskoczony. Mia�a �adne oczy...
- Kilka dni temu trzej z nich polecieli do Bergen stalowym ptakiem - ci�gn�a. -
Zabrali bro� i puszki z dusz�cym powietrzem, pewnie chcieli kogo� zabi�. I ju� nie wr�cili. Pan Wilk�w bardzo si� rozz�o�ci�. Mo�e spadli z nieba, mo�e kto� ich z�apa�? A mo�e nawet mieli do�� jego rozkaz�w i zbiegli? Tak czy inaczej, twoi towarzysze s� bezpieczni, przynajmniej na razie...
- A ja...
- �mier� cz�sto go�ci w tych murach - powiedzia�a ze smutkiem. - Mo�e �y� b�dziesz do jutra, mo�e nawet do nast�pnej pe�ni. Je�li ode�l� ci� do kopalni, zdechniesz przykuty do taczek. Staraj si� wykonywa� ich polecenia szybko i starannie. B�d� bili, ale mo�e troch� po�yjesz.
Siad� i w ponurym milczeniu patrzy� w �cian�. Dziewczyna kucn�a, te� pogr��aj�c si� w zadumie. Wi�zie�... Nigdy wcze�niej nie zdarzy�o mu si� straci� wolno�ci. Czu�, jak mury napieraj� na niego.
Rozejrza� si�. Komora by�a mniejsza ni� cela, w kt�rej ockn�� si� poprzedniego dnia. Pusta, �adnych sprz�t�w, tylko na pod�odze poniewiera�y si� ma�e wi�zki s�omy.
Niewielkie okno zas�oni�to blach� z wywierconymi dziurkami. Pod sufitem wisia�a pojedyncza s�aba �ar�wka i kamera. W powietrzu widzia� par� ze swojego oddechu.
Plus dziesi�� albo ch�odniej, pomy�la�.
Skrzypn�y zawiasy i do �rodka wesz�y jeszcze dwie dziewczyny oraz ch�opak.
Drzwi natychmiast zamkni�to. Us�ysza� huk rygli, a potem suchy trzask. Chyba k��dka.
Staszek stan�� bezradnie, nie wiedz�c, co robi�. Lapo�czyk zawiesi� w oknie kawa�ek szmaty.
- Co si�...
- Na dzi� koniec pracy. Spa� pora - wyja�ni�a Taavi. - Po�� si� przy mnie -
poprosi�a, gromadz�c s�om� na kupk�.
Wi�zki uk�ada�a na przemian, tworz�c co� w rodzaju prowizorycznego materaca.
Pom�g� jej bez s�owa. Dwie pozosta�e dziewczyny robi�y to samo. Ich towarzysz zwin��
powr�s�o i upchn�� w szparze pod drzwiami. Staszek przygl�da� si� towarzyszom niewoli. Taavi wydawa�a si� najstarsza. Oceni� jej wiek na jakie� pi�tna�cie lat. Pozosta�a
tr�jka by�a nieco m�odsza. Zaraz jednak u�wiadomi� sobie, �e to zupe�nie inna rasa.
�ci�gn�� polar. Po�o�y� si� na paskudnie wilgotnej, zimnej s�omie. Laponka przywar�a do� plecami. Nakryli si� jej serdakiem, na to po�o�yli jeszcze polar. N�g nie mieli jak os�oni�. Reszta wi�ni�w te� jako� si� umo�ci�a. Przedstawicielki p�ci pi�knej w �rodek, ich towarzysz od drugiej �ciany.
- Os�o� twarz - doradzi�a Taavi. - Nawet je�li w nocy zrobi si� bardzo zimno, nie odmrozisz nosa ani nie o�lepniesz.
- Spa� w takim zimnie... - mrukn�� w jej j�zyku.
- Nie mo�emy zrobi� nic innego - odpar�a smutno.
Pos�usznie nakry� si� po�� polaru. Spa�... Zebra� si�y, prze�y� kolejny dzie�. Czu�
ch��d, jakim promieniowa�a kamienna �ciana. Co to za miejsce? Chyba kamienna szopa.
W ka�dym razie budyneczek wolno stoj�cy.
- Dlaczego to robi�? - szepn��. - Przecie� mogli nas ulokowa� cho�by w piwnicy.
- Po prostu lubi� si� pozn�ca�. S� �li - wyja�ni�a.
�li... Tak po prostu �li. Nie potrafi� tego zrozumie� ani zaakceptowa�. Przecie� musi by� jaka� przyczyna! Jaki mieliby cel, zn�caj�c si� nad wi�niami? Bici i g�odzeni niewolnicy gorzej pracuj�. A mo�e jest sens? Po co karmi�, skoro i tak id� na �mier�?
Biciem mo�na zmusi� do pracy, kt�ra wyniszczy. Jak w gu�agu, op�aca si� zam�czy�, bo taniej jest zast�pi�, ni� dawa� jedzenie...
Ba� si�. W�druj�c z Hel�, mieli krzesiwo, ciep�e �piwory ze sk�r i namiot. Te� marzli, ale gdyby zrobi�o si� naprawd� �le, zawsze mogli rozpali� ogie�. Tu nie by�o nic, tylko ciep�o w�asnych cia� i mizerny przyodziewek, maj�cy uchroni� przed nocnym mrozem. Dziewczyna dr�a�a. Wszy, niezra�one ch�odem, wype�z�y ze s�omy i ci�y bez lito�ci.
Jestem zwierz�ciem, pomy�la�. Zwierz�ciem zamkni�tym w ciasnej kom�rce i skazanym na zamarzni�cie... Lapo�czycy prze�yj�. Od dziecka przywykli do mrozu, zahartowali si�. Ja obudz� si� z katarem, jutro zejdzie mi w oskrzela, za cztery, pi�� dni b�d� mia� regularne zapalenie p�uc. A potem wykituj� albo mnie dobij�. Nanotech nie radzi sobie ze wszystkimi chorobami.
Wreszcie przysn��. Obudzi� si�, czuj�c, �e kostniej� mu palce u st�p. Taavi spa�a.
Poprawi� troch� polar, by lepiej j� os�ania�. D�onie wsun�� pod pachy, ruszy� stopami.
By�o mu nadal straszliwie zimno, ale jako� da�o si� wytrzyma�.
Przysn��, ponownie si� zbudzi�, zdr�twia�y na skutek bezruchu. Ostro�nie przekr�ci� si� i przylgn�� teraz przodem do plec�w dziewczyny. Jego w�asne plecy, do tej
pory ogrzewane, teraz wystawione na ch��d, protestowa�y dreszczami. Wypi�te po�ladki Laponki nie robi�y na nim �adnego wra�enia. Taavi poruszy�a si�.
- Odwr�� si� - poleci�a.
- Przepraszam, ja... - Czu�, �e si� czerwieni.
- Plecy musz� by� ogrzane. Inaczej ch��d zaraz wejdzie ci pod �opatki i umrzesz w kilka dni.
Pos�usznie wykona� jej polecenie.
Jestem za s�aby, pomy�la�. Mo�e oni po�yj� d�u�ej, ale dla mnie to koniec...
Ciep�o. By� w Chorwacji na wakacjach. Wypluska� si� w lazurowym morzu, teraz le�a� na ska�ach, jedz�c pomara�cz� zerwan� prosto z drzewa. Ciep�y wiatr muska�
delikatnie sk�r�...
Obudzi� go bolesny cios w twarz. Po chwili drugi. Otworzy� oczy. Bi� tamten ch�opak.
- Co?! - Odruchowo zas�oni� si� d�oni�. Trzecie uderzenie zawis�o w powietrzu.
- Sen �mierci - powiedzia�a Taavi. - Jeszcze troch�, a nie obudzi�by� si�. Wstawaj.
Machaj r�kami.
Nie mia� si�y. Poderwali Staszka z ziemi i zmusili, by usta� na nogach. Ogarn�a go dziwna maligna. I nagle, zupe�nie niespodziewanie, ujrza� wn�trze o�wietlone p�omykiem �wiecy. Na szerokim �o�u spa�a jaka� dziewczyna. Loki rozsypa�y si� na poduszce.
Hela! Widz� Hel� oczyma Marka, pomy�la�. Uda�o im si�, s� razem!
Szalona ulga i nagle kolejne bolesne ciosy. Znowu pr�bowali go docuci�.
- Machaj r�kami - powt�rzy� ch�opak.
Zacz�� pos�usznie wykonywa� polecenia. Co si� w�a�ciwie sta�o? Hipotermia?
Niewa�ne. Musi ich s�ucha�. To fachowcy. Stykaj� si� z tymi problemami na co dzie�...
Powoli si� rozrusza�. Ponaglany zrobi� kilka przysiad�w. Krew zacz�a �ywiej kr��y� w �y�ach, odr�twienie mija�o. Przesta� czu� fa�szywe, z�udne ciep�o, teraz dla odmiany trz�s�o nim jak w febrze.
- Nie wolno ci teraz spa� - rozkaza�a Taavi - bo nie obudzisz si� ju� nigdy.
- Dobrze. - Potulnie kiwn�� g�ow�.
Musi im zaufa�. Znaj� si� na tym. Odetchn�� g��biej. Usi�owa� sobie przypomnie�, co zobaczy� w przeb�ysku. Hela. Sen? By� prawie stuprocentowo pewien, �e nie.
Widocznie w chwili oszo�omienia zdo�a� jakim� cudem nawi�za� ��czno�� telepatyczn� z Markiem. Jaki� impuls przeskoczy� pomi�dzy scalakami? Niewykluczone. Spr�bowa�
przypomnie� sobie szczeg�y. Jedna rzecz go uderzy�a. Jego przyjaci�ka mia�a na sobie polar.
Obudzi�a si�, znalaz�a moje cia�o, �ci�gn�a bluz� i zdo�a�a jeszcze dotrze� do Marka do Bergen, wydedukowa�. Wie, co si� ze mn� sta�o. Najwa�niejsze, �e �yje i jest pod dobr� opiek�...
Powoli wstawa� mro�ny zimowy dzie�. Drzwi otworzy�y si� z upiornym zgrzytem.
Ockn��em si� zmaltretowany fizycznie i psychicznie. Dnia�o. Hela mamrota�a co� przez sen. Zastanawia�em si� przez chwil�, czy jej nie zbudzi�, ale wyraz twarzy mia�a na tyle pogodny, �e uzna�em, i� nie trzeba. Znowu przymkn��em oczy i nagle zdarzy�o si� co� dziwnego. Zdr�twia�em, straci�em �wiadomo�� w�asnego cia�a. Poczu�em echo cudzej my�li, jakby kto� spojrza� na dziewczyn� moimi oczyma. Mia�em inne cia�o, drobniejsze, inaczej zbudowane. By�o mi zimno. Niewyobra�alnie zimno i... Nagle wszystko prys�o jak ba�ka mydlana. Co to by�o, do cholery? I naraz si� domy�li�em. Staszek?! Przecie� on nie �yje. A je�li... No w�a�nie. Co? Nawi�zali�my kontakt telepatyczny? A mo�e ten ch��d to... �mier�?
Zajrza�em do worka. �asica wci�� siedzia�a w garnku, co r�wnie� budzi�o m�j g��boki niepok�j. Najwyra�niej co� posz�o nie tak.
Dziewczyna wsta�a mo�e godzin� p�niej. Opowiedzia�em jej, co mi si� przytrafi�o.
- Sen mara - B�g wiara. - Pokr�ci�a g�ow�. Pomodli�a si�, a potem znik�a za parawanem. Zmieni�a giez�o na czyste.
Wreszcie byli�my gotowi, by zej�� na �niadanie. Karczmarz na nasz widok pospiesznie postawi� na st� drewniany talerz z ciep�ym jeszcze chlebem oraz jakie� sery.
Hela prze�egna�a bochenek i nakroi�a grubych, pachn�cych pajd.
- Gdzie s� panowie Sadko i Borys? - zapyta�a.
- Odjechali noc� - wyja�ni� ober�ysta.
Domy�la�em si� ju� wcze�niej, �e tak w�a�nie post�pi�. Nie wygl�dali na ludzi, kt�rzy lubi� po�egnania.
- Czy zostawili dla nas jakie� polecenia, dyspozycje? - zapyta�em pro forma.
M�czyzna pokr�ci� g�ow�.
- Tylko dla mnie. Mam pa�stwu pom�c urz�dzi� si� wygodnie w Gda�sku. Bo chyba zostaniecie tu na zim�?
Dobre pytanie...
- Powinni�my rusza� dalej. Nasze sprawy wzywaj� do Szwecji. Czy istnieje mo�liwo�� przedostania si� na Gotlandi�? Do Visby? - zapyta�a Hela.
Zafrasowa� si�.
- Kuso to wygl�da. Sezon �eglugowy oficjalnie zosta� zamkni�ty. S� wprawdzie ludzie, kt�rzy nie maj�c innego wyj�cia, puszczaj� si� w drog�, ale szczerze odradzam.
Morze o tej porze roku jest bardzo gro�ne i zdradliwe, a trasa daleka.
- Zatem istotnie trzeba chyba czeka� wiosny - mrukn��em do siebie.
- Jest jeszcze jedna mo�liwo�� - powiedzia� ober�ysta. - Gdy z�api� lute mrozy, l�d wody skuje, �mia�kowie konno ruszaj� przez Ba�tyk. Ale to hazard jeszcze wi�kszy, ni� p�yn�� teraz. L�d r�ny bywa. Czasem twardy jak ubita ziemia, czasem wod� podejdzie i pod nogami sp�ka, konia i je�d�ca jednako gubi�c w odm�tach. Tedy nie ka�dy z przygody takiej ca�o powr�ci.
- Skoro tak radzicie, chcieliby�my wynaj�� jak�� izdebk�. Mieszkanie, mo�e domek pod miastem? To zale�y od ceny. Nie mamy wiele pieni�dzy - zastrzeg�em. - Kilka dukat�w ledwie na nas dwoje. A i tego, co mamy, nie chcieliby�my roztrwoni�, bo przecie� wiosn� gotowizny potrzebowali b�dziemy...
Karczmarz zamy�li� si�.
- Je�eli du�o wyda� nie chcecie - odezwa� si� wreszcie - jest pok�j opodal ko�cio�a Dominikan�w. - Rzuci� cen�.
Skrzywi�em si�.
- Zdzierstwo... - zaprotestowa�a Hela.
- Albo na przyk�ad jest w podobnej cenie przy Bramie Zielonej. Za to dwa pokoje.
- A co� ta�szego?
- Problem z tym... O tej porze roku wszystko zaj�te. Chyba �e... - zaduma� si�. -
M�g�bym was umie�ci� u mojej krewnej. Pazerna troch� staruszka i kamieniczka zapuszczona, ale na g�ow� pada� wam nie b�dzie. Pok�j malutki dostaniecie, piec w nim stoi, wi�c i zim� tam przetrzymacie.
- Warto by obejrze�. Jak tam trafi�?
- Miko�aj! - krzykn�� w stron� kuchni. Jasnow�osy pos�ugacz pojawi� si� po chwili.
- Zaprowadzisz pa�stwa do starej Marty - poleci�. - Jeste�cie, jak s�ysza�em, papistami? - Spojrza� na mnie badawczo.
Cholera, przyznawa� si�? Do diab�a, przecie� w polskim mie�cie jestem! Tu chyba za to nie ucinaj� g��w.
- Tak - potwierdzi�em.
- Ona te�. Mi�o wam b�dzie u swoich.
- Dzi�kuj� za pomoc. Ile jeste�my winni za nocleg i �niadanie? - zapyta�em.
- Panowie Sadko i Borys ju� wszystko zap�acili. Gdyby zasz�a potrzeba skontaktowa� si� z nimi lub z kapitanem Hansavritsonem, prosz� przyj�� do mnie. Je�li kto� b�dzie rusza� do Visby, przeka�� listy. Je�li listy do was przyjd�, u mnie odebra� je mo�ecie.
Podzi�kowa�em i pow�drowali�my. Miasto wygl�da�o jakby ciut mniej dziadowsko ni� Trondheim lub Bergen. Domy by�y murowane, cz�� stawiano w technice pruskiego muru, inne wzniesiono z ceg�y. Usi�owa�em sobie przypomnie�, jak wygl�da�a ta cz�� Gda�ska w mojej epoce. Nic si� nie zgadza�o. Pl�tanina w�skich, brudnych uliczek i zau�k�w, parcele wytyczone chyba przez pijanego geodet�. Domy najcz�ciej by�y parterowe, tylko nieliczne wznosi�y si� a� na wysoko�� trzech pi�ter.
Uliczki wy�o�ono drewnianymi dylami. Wida� go�ym okiem, �e to biedniejsza cz�� miasta. W oknach zamiast szybek lub p�ytek miki gom�ki lub zgo�a nawoskowane p�cherze. Wszystkie dachy pokryto tanim gontem, jedynie na dwu lub trzech b�ysn�y czerwono dach�wki. Mijali nas ludzie przewa�nie ubogo odziani, w samodzia�owych kurtkach i futrzanych czapach, czasem tylko pojawia� si� kupiec w obszernym niemieckim p�aszczu i z filcowym kapeluszem na g�owie.
Mr�z szczypa� w policzki, pr�szy� �nieg, pachnia�o dymem oraz sma�on� cebul�.
Rynsztoki zamarz�y na szcz�cie... Zapewne to przedmie�cie, kt�re w pewnym momencie zosta�o wch�oni�te przez rozwijaj�ce si� miasto. Mo�e za kilkana�cie lub kilkadziesi�t lat ta dzielnica sp�onie. W�adze rozbior� gruzy i naka�� wyznaczy� ju� normaln� siatk� ulic oraz dzia�ek. Wtedy powstan� domy, kt�re pami�tam z czas�w, gdy przyje�d�a�em tu na wakacje.
Szli�my r�wnolegle do Mot�awy. Z daleka s�ycha� by�o stukot m�otk�w i siekier.
Stocznia?
Na zamarzni�tej ka�u�y dzieciaki gra�y w co� w rodzaju hokeja - wali�y zagi�tymi kijami w p�kul� zrobion� z drewna.
Niebawem stan�li�my przed domem ciotki ober�ysty.
Wy�ywienie kaloryczne jak w obozie koncentracyjnym, pomy�la� Staszek ponuro.
Na �niadanie dostali po misce lurowatej zupy z niewielk� ilo�ci� makaronu. Na powierzchni cieczy p�ywa�y pojedyncze oczka jakiego� t�uszczu. Smaku nie zdo�a�
zidentyfikowa�. Nie przypomina�o to nawet wiecznotrwa�ych chi�skich zupek, kt�re robi� sobie czasem po powrocie ze szko�y.
Jedli szybko i w milczeniu. Lapo�czycy poch�aniali brej� wr�cz �apczywie, jak ludzie bardzo wyg�odzeni. Dopiero patrz�c na ich zachowanie, poczu� prawdziw� groz� po�o�enia.
Karmi�, to mo�e nie zabij� tak od razu, duma�.
Zgrzytn�y zawiasy. W drzwiach stan�� kr�tkonogi Chi�czyk w mundurze i wysokich butach. Pod pach� mia� kabur� z pistoletem, za pas zatkn�� nahajk�.
- Poszli! - warkn�� po szwedzku.
Gdy wyszli na dziedziniec, Staszek zobaczy�, �e noc sp�dzili faktycznie w niewielkiej kamiennej szopie. Kilka wilk�w siedzia�o w �niegu, na widok wi�ni�w obna�y�y z�by, ale nie wyda�y �adnego d�wi�ku. �cie�k� prowadz�c� pomi�dzy zabudowania posypano popio�em. Odruchowo spojrzawszy pod nogi, poczu�, jak �o��dek podchodzi mu do gard�a. W�r�d niedopalonych w�gli spostrzeg� kilka poczernia�ych ludzkich z�b�w. By�y te� drobne u�amki ko�ci.
- Wiecie, co macie robi� - warkn�� stra�nik. - Normy jak zwykle. Przyuczcie nowego do pracy.
Kawa�ek dalej sta�y ogromne wojskowe brezentowe namioty. Weszli do najbli�szego i z miejsca otoczy� ich i�cie tropikalny zaduch. Ch�opak rozejrza� si�, mru��c oczy pora�one blaskiem. Wewn�trz urz�dzono prowizoryczn� cieplarni�. Na stela�ach pod dachem wisia�y silne lampy. Ros�o tu jakie� wysokie po pas zielsko, kt�rego nie potrafi� zidentyfikowa�.
- Co to? - zapyta� Taavi.
Dziewczyna pokr�ci�a g�ow�.
- Nie wiem. Nie znamy tego. U nas nie ro�nie. Powiedzieli tylko, co mamy z tym robi�...
- Aha.
- Nie pr�buj nic je��. Parch�w w ustach dostaniesz, a tamci obserwuj�.
- Obserwuj�?
Potoczy� wzrokiem wok� i bez trudu wypatrzy� kilka kamer przemys�owych.
Ciekawe, jaki maj� k�t widzenia, pomy�la�, licz�c je wzrokiem. Ale pod �cian� jest chyba martwa strefa, chyba �e i tam co� umie�cili.
- Poka�� ci, co masz robi� - powiedzia�a. - B�dziesz musia� pracowa� bardzo szybko. Bij�, jak si� kto oci�ga, a czasem nawet jeszcze gorzej.
Za niewyrobienie normy kulka, pomy�la� i skin�� g�ow�.
Wyrywali dziwne ro�liny z gleby, otrz�sali ziemi�, odcinali korzenie i wyrzucali do metalowych beczek, reszt� k�adli do drucianych koszy. Staszek stara� si� pracowa� r�wno z dziewczyn�, na�ladowa� jej ruchy.
Ciekawe, czy b�dzie przerwa na obiad, przemkn�o mu przez my�l.
W namiocie by�o duszno, od reflektor�w bi�o niezno�ne gor�co. Na szcz�cie z kranu p�yn�a woda. Dziewczyny szybko �ci�gn�y z siebie niemal wszystko, zostaj�c tylko w giez�ach z szarego p��tna. Staszek i ich towarzysz poszli za tym przyk�adem.
Pot la� si� strumieniami, plecy bola�y coraz bardziej. Dziewczyny s�ab�y w oczach.
Lapo�czyk, na kt�rego wo�a�y Sap, uwija� si� jak w ukropie, ale i jemu tempo pracy dawa�o si� we znaki. Chi�czyk, kt�ry ich przyprowadzi�, zajrza� tylko raz. Przeszed� si�, mamrocz�c co� pod nosem, machn�� nahajk� i znik�.
To jest brezent albo podobna tkanina, pomy�la� Staszek, patrz�c na otaczaj�ce go �ciany. Mamy koziki i inne narz�dzia ogrodnicze. Gdyby tak zrobi� dziur� i...
Przypomnia� sobie wilki waruj�ce na dziedzi�cu. B�l w plecach stawa� si� niezno�ny. �ydki te� si� odezwa�y. Pot zalewa� oczy. Dziewczynom kompletnie przepocone giez�a przykleja�y si� do cia�a.
Tu przynajmniej nie ma czterdziestostopniowych mroz�w, dodawa� sobie otuchy.
Mo�e da si� wytrzyma�?
Chi�czyk z batem wr�ci� i zabra� gdzie� jedn� Laponk�. Wr�ci�a po dwudziestu minutach, tocz�c w�zek, na kt�rym sta�y znajome miski z brejowat� zup�.
Przerwali prac�. Staszek umy� upaprane ziemi�, poobcierane do krwi r�ce, Lapo�czycy najwyra�niej nie odczuwali takiej potrzeby. Wych�epta� posi�ek, ale poczu�
si� po tym jeszcze bardziej g�odny. Ciecz wype�ni�a wn�trzno�ci, lecz nie zdo�a�a go nasyci�. Taavi zjad�a r�wno z nim. Odstawili miski.
- Chod�, pomo�esz - poleci�a.
Zarzucili sobie kosze z �odygami na plecy i przeszli ��cznikiem do drugiego namiotu, a potem do trzeciego. Sta�a tam dziwna machina. Wrzucili �adunek do g�rnego otworu. Dziewczyna przesun�a wajch� i do podstawionej blaszanej miednicy posypa�a si� sieczka.
- Do czego to? - zapyta�, patrz�c na zawarto�� kosza.
- Zobaczysz...
W kolejnym namiocie by�o ch�odniej, panowa� p�mrok. W powietrzu unosi� si� ci�ki fetor. Sta�y tu setki klatek z kr�likami, szczurami i myszami. Staszek i Taavi
nabierali siekanin� gar�ci� i sypali w podajniki. Zwierz�ta by�y chyba g�odne, bo od razu rzuci�y si� najedzenie. Reszta wi�ni�w pojawi�a si� po chwili.
- Przed wieczorem trzeba nakarmi� je jeszcze raz - t�umaczy�a dziewczyna.
- Mamy zebra� drugie tyle ro�lin? - wola� si� upewni�.
- Troch� mniej. G��wny posi�ek kr�liki jedz� przed po�udniem. Ten wieczorny mo�e by� mniejszy. Ale roboty zawsze jest du�o, czeka nas jeszcze wysiewanie i podlewanie, teraz tutaj posprz�tamy.
Zacz�� od wywiezienia kr�liczych bobk�w spod klatek. Taavi wygarnia�a mierzw� grabiami, a on nape�nia� taczki i po pochylni zrzuca� �adunek do wn�trza kolejnej maszyny. Trafi�y tam tak�e korzenie odci�te rano.
Zamkni�ty ekosystem, domy�li� si�. Kr�liki �r� zielsko, ich odchodami u�y�nia si� zagoniki. Tylko �e to nie zadzia�a d�ugo, b�d� straty. Musz� dowie�� nawozu z zewn�trz... Albo sypa� ca�e tony sztucznego. Ciekawe, po co im tyle tych zwierzak�w? Na futra?
Potem siali. Robili w glebie otwory i umieszczali w nich ziarna. Pozostali wyrywali ro�liny na s�siednich zagonikach.
- Taavi? - zagadn�� Staszek.
- No co?
- Tu s� cztery namioty, prawda?
- Tak.
- Ale tylko w trzech s� uprawy? Tak si� zastanawiam. Tych ro�lin jest za ma�o.
Zbierzemy wszystkie i zanim nowe wykie�kuj�...
- One szybko rosn� - przerwa�a mu. - Za tydzie� zbierzemy to, co tu wysiali�my.
Manipulacje genetyczne czy co�... - pomy�la�. Przecie� to ro�nie nienormalnie szybko. A w dodatku przy sztucznym o�wietleniu! Jak to w og�le mo�liwe?! Nic dziwnego, �e Chi�czycy przetrwali apokalips�, maj�c takie technologie. Je�li istniej� r�wnie� podobne ro�linki nadaj�ce si� do jedzenia dla ludzi, mogli uprawia� je w schronach.
- Podlewamy! - g�os Taavi wyrwa� go z zadumy.
Przyci�gn�li dwa szlauchy, podczepili do deszczownie. Po chwili �wie�o obsiany zagonik znikn�� w chmurze drobnych kropelek. Dziewczyna �ci�gn�a giez�o przez g�ow� i ca�kiem naga wskoczy�a pod zaimprowizowany prysznic.
Staszek zamkn�� oczy, ale i tak omal nie zawy�... Wszystko w nim zwin�o si� w bolesny w�ze�. Mimo kompletnie dzikich warunk�w, w jakich si� znajdowali, poczu�
gwa�towny przyp�yw podniecenia. W stroju Ewy by�a pi�kna, cho� widzia� wyra�nie, �e nale�y do obcej rasy. Inna budowa, inne proporcje cia�a... I nawet to wzbudzi�o w nim szale�cze po��danie.
Dziecko natury, pomy�la�. Nie wstydzi si�, dla niej to naturalne. Nieraz pewnie chodzi�a z przyjaci�mi, by p�ywa� w jeziorach. A mnie a� skr�ca.
Uchyli� powieki. Przebieg�a tam i z powrotem. Zdawa�o mu si�, �e p�ynie w powietrzu, tylko muskaj�c stopami ziemi�. Drobne piersi falowa�y. Omal si� nie rozp�aka�.
- Sp�ucz si� - poradzi�a, wci�gaj�c koszul� na mokre cia�o. - To ci� troch� orze�wi, pomo�e si�y zachowa�... Du�o jeszcze dzi� pracy przed nami.
Pokr�ci� g�ow�. Czu�, �e pal� go policzki. Wr�cili do roboty. Kilka razy �a�owa�, �e nie skorzysta� jednak z rady dziewczyny. Zmy� z siebie pot, zwalczy� zm�czenie. A mo�e prysznic z zimnej wody pom�g�by te� wymaza� sprzed oczu to, co zobaczy�?
Przyszed� nadzorca, skontrolowa� post�p prac, a potem nieoczekiwanie waln��
Staszka na odlew batogiem przez plecy. Si�a uderzenia rzuci�a ch�opaka twarz� w bruzd�.
D�u�sz� chwil� nie m�g� z�apa� oddechu. Chi�czyk odszed�, rechocz�c zadowolony.
Staszek z trudem d�wign�� si� na czworakach. Co� by�o nie tak. Przecie� zwyk�e uderzenie nie mog�o go a� tak oszo�omi�. W plecionce widocznie ukryto kilka drut�w i w chwili ciosu dodatkowo porazi� go pr�d...
Dzie� wl�k� si� jak guma. Wszyscy dos�ownie padali ze zm�czenia. Wreszcie przyszed� nadzorca. Sprawdzi�, ile pracy wykonali, i krzywi�c si�, wskaza� drzwi.
Ch��d uderzy� ich jak maczuga. Ubrania przesycone wilgoci� momentalnie zesztywnia�y. W�osy pokry�y si� drobinkami lodu. Prawie biegiem pokonali tras� dziel�c� ich od kom�rki. Jej wn�trze, cho� te� wyzi�bione, dawa�o przynajmniej ochron� przed wiatrem. Na kolacj� rzucono im troch� piero�sko twardych suchar�w.
- Dobry dzie� - podsumowa�a Taavi.
- Dobry? - mrukn�� Staszek, czuj�c, jak przy ka�dym ruchu rwie go kr�gos�up.
- Nikogo nie zabili - powiedzia� Sap. - Nie dobierali si� do dziewczyn. Ja tylko raz oberwa�em. - Teraz dopiero Staszek spostrzeg� podesz�� krwi� pr�g� na przedramieniu Lapo�czyka. - I ty te� tylko raz. I dali je��, bo czasem sobie zapomn�...
Sukces? - rozmy�la� Staszek, k�ad�c si� na swoim miejscu. Prze�yli�my kolejny dzie�. Dla mnie to dopiero pierwszy, oni siedz� tu mo�e od miesi�cy.
Przypomnia� sobie z�by le��ce w popiele na �cie�ce. Mieli racj�... Liczy si� ka�dy dzie�. �ar�wka przygas�a. Taavi zasn�a natychmiast. Staszek le�a�, mimo nieludzkiego
zm�czenia nie mog�c usn��.
Uciec, rozmy�la�. Trzeba st�d uciec. Dzi� si� uda�o. Jutro mog� nas zabi�.
Wcze�niej czy p�niej zag�odzimy si�, os�abniemy i zdecyduj� si� zast�pi� nas nowymi niewolnikami...
Musz� przypomnie� sobie wszystko, co pami�tam o ucieczkach z wi�zie�. Przecie� czyta�o si� to i owo, ogl�da�o filmy...
�Skazani na Shawshank� na przyk�ad.
Zrobi� podkop. Po co? Przecie� wystarczy ciachn�� no�em brezent namiotu i wydosta� si� na zewn�trz... W dzie�. Teraz jest noc. Czy ma to jakie� znaczenie? - duma�.
W dzie� �atwiej odkry� ucieczk�, a zbiega wida� na �niegu. Noc� Chi�czycy �pi�. By� mo�e kt�ry� stoi na warcie, ale wi�kszo�� kima. W dzie� pilnuj� nas kamery i wilki. A noc�? Noc� jeste�my starannie zamkni�ci. Dlaczego? Nie, przecie� nawet je�li wilki noc� �pi�, to grupka wi�ni�w nie zdo�a�aby si� przemkn�� tak, by ich nie zbudzi�.
Taavi mrukn�a co� przez sen. Przypomnia� sobie, jak naga biegnie przez chmur� kropel. Zaraz potem nap�yn�o kolejne wspomnienie, cudowne i niechciane zarazem, namiot w g�rach... R�ce czuj� ruch �opatek pod g�adk�, ciep�� sk�r� dziewczyny...
Musi prze�y�. Musi uciec. Dla niej.
Kamienic� zbudowano z pruskiego muru, ale mi�dzy belki zamiast cegie� wlano glin� ubit� z sieczk�. �ciany p�ka�y, szpary kto� zaszpachlowa�. Szkielet budynku �le wytrzyma� pr�b� czasu. Ca�a konstrukcja lekko przechyla�a si� w prawo.
Na parterze znajdowa�o si� co� w rodzaju sklepiku, obok brama wiod�ca na podw�rze.
- Okno pokoju jest od podw�rza. - Pomocnik ober�ysty wskaza� bram�.
- Zobaczmy...
Weszli�my na dziedziniec. By� malutki, ot tyle, �eby w�z obr�ci�. Na ko�cu sta�y jakie� szopy, po lewej i po prawej murki z ceg�y spajanej glin� oddziela�y posesj� od s�siednich dzia�ek. Na �rodku podw�rza kr�lowa�a studnia z �urawiem. Wykorzystano wszystkie trzy kondygnacje, bo i w dachu zrobiono okienka. Do �rodka prowadzi�y drzwiczki obite zardzewia�ymi okuciami. Ch�opak zastuka� ko�atk�. Rozleg�o si� cz�apanie.
W�a�cicielka rudery przypomina�a jako �ywo Bab�-Jag�. By�a stara jak �wiat, to znaczy mia�a pewnie oko�o sze��dziesi�tki. Haczykowaty nos prawie styka� si� z brod�.
Niewielkie oczko spogl�da�o na nas ciekawie, drugie zasnu�o bielmo. Wyja�ni�em, po co przyszli�my. Kiwn�a g�ow� i poprowadzi�a nas na g�r�.
Pok�j przyjemnie mnie rozczarowa�. S�dz�c po wygl�dzie domu i gospodyni, spodziewa�em si� jakiej� nory, tymczasem lokum okaza�o si� ca�kiem przyzwoite. W
ka�dym razie by�o tu wi�cej miejsca, ni� mia�em do swojej dyspozycji w Bergen.
Na umeblowanie sk�ada�y si� dwa �o�a nakryte pierzynami i poduchami oraz trzy zydle. Okno oszklono prostok�tnymi szybkami, wn�trze by�o zaskakuj�co jasne. W k�cie wypatrzy�em konew na wod�. Obok drzwi gospodyni ustawi�a kl�cznik. Dwie �ciany wzniesiono z grubych belek przetkanych warkoczami s�omy, dwie wymurowano z ceg�y i niedbale pobielono. Drzwi te� mi si� spodoba�y. Solidne, a do tego mia�y zamek. Hm...
raczej do szybkiej wymiany, rdza prze�ar�a go na wylot. No i najwa�niejsze: piecyk w k�cie. Deski pod�ogi, zapewne dla podniesienia standardu, gospodyni wyszorowa�a na wysoki po�ysk. Wn�trze pachnia�o lawend� i leciutko st�chlizn�. Luksus. Cho� odmalowa� te� nie zawadzi. Po miesi�cach spania byle gdzie wreszcie w�asny, no -
prawie w�asny k�t...
- Podoba si�? - Baba wyszczerzy�a resztki z�b�w. - Myszy ani robactwa nie ma, czy�ciutko.
- Bior� - powiedzia�em kr�tko.
Zacz�li�my si� targowa�. Za��da�a dw�ch dukat�w czynszu za okres do Wielkanocy. Zdzierstwo, ale c� pocz��. Hela rozgo�ci�a si� szybko. Wypakowa�a swoje rzeczy.
- Zawiesimy ci baldachim - zaproponowa�em. - Zas�oni ��ko i b�dziesz mia�a troch� prywatno�ci.
- Dzi�kuj�.
Zapada�a wczesna zimowa noc. Maksym zakl�� w duchu. Trzeci ju� dzie� b��ka�
si� po g�rach, szukaj�c jakiego� znaku obecno�ci cz�owieka. Nie martwi� si� o siebie, lecz niepokoi� go stan konia. Zwierz�ciu przyda�by si� nocleg w ciep�ej, suchej stajni. Po prawdzie jemu te� dobrze by�oby si� wygrza� w bani. Sp�dzanie nocy w sza�asach przy ogniu da�o mu si� we znaki. Przy takim mrozie nie jest zdrowo w��czy� si� po �wiecie.
�nieg zasypa� wszystko, ale Kozak wiedzia�, �e znajduje si� na jakim� trakcie. Przecinka wiod�a przez las, nad rzeczk� przerzucono mostek. Droga powinna dok�d� przecie� prowadzi�. Nie wiedzia�, czy i t� cz�� Szwecji spustoszy�a wojna katolik�w z luteranami.
Mo�e u celu znajdzie tylko zgliszcza wsi?
Nieoczekiwanie jego ucho wy�owi�o nios�cy si� z daleka glos b�bna. Uderzy� konia pi�tami w boki. Zmrok utrudnia� orientacj�. D�wi�k zapl�ta� si� mi�dzy drzewami, trudno by�o odgadn��, sk�d dobiega. Maksym zjecha� ze szlaku. Zeskoczy� w �nieg i zacz�� szuka�.
Dudnienie to s�ab�o, to si� nasila�o. Wreszcie Kozak wyszed� na niewielk� polan� usian� g�azami. Na jej skraju sta�a szopa nakryta darni�. Przy wej�ciu kto� wetkn��
dopalaj�ce si� �uczywo. Zaproszenie? Tak to wygl�da�o.
Wprowadzi� konia do wn�trza wymoszczonego mchem i przywi�za� obok ��obu.
Nast�pnie ruszy� na dalsze poszukiwania. Rozpadlina pomi�dzy g�azami nakryta zosta�a dachem z brzozowych pni. W jej g��bi p�on�o ognisko. Kozak sprawdzi�, czy sztylet jest na swoim miejscu, po czym �mia�o ruszy� na spotkanie nowej przygody. Ska�y rozchodzi�y si� na boki, tworz�c spor� grot�, w niej przy ognisku siedzia�a m�oda kobieta. Wzrok Maksyma szybko przyzwyczai� si� do p�mroku. Na �cianach dostrzeg�
wyrze�bione i pomalowane na czerwono znaki. Na pod�odze le�a�y setki nied�wiedzich pazur�w.
Dziewczyna na skrzy�owanych kolanach po�o�y�a du�y p�aski b�ben. Uderza�a w niego wide�kami zrobionymi z rog�w m�odego renifera. Na jasnej sk�rze br�zow� farb� wymalowano jakie� symbole. Miedziany pier�cie�, wprawiony w ruch wibracj�, przesuwa� si�, dotykaj�c kolejno znak�w. Oczy szamanki by�y p�przytomne.
Kozak usiad� po drugiej stronie ognia i znowu zacz�� si� rozgl�da�. Na �cianie naprzeciw wej�cia wykuto topornie kszta�t jakiego� zwierz�cia. Poni�ej wbito kilka hak�w. Na najd�u�szym wisia� �wie�y och�ap. Te obok zasuszy�y si� i powykr�ca�y ze staro�ci.
Cz�onki nied�wiedzi, rozpozna� przybysz.
Przypatrzy� si� dziewczynie. Mia�a lekko sko�ne oczy i nieco przyp�aszczony nos.
Czarne w�osy, zaplecione w warkocze i oplatane rzemieniami, opada�y jej prawie do pasa. Mia�a na sobie prost� sukni� z mi�kko wyprawionej sk�ry. Dekolt sznurowa�a kolorow� tasiemk�. Cera wygl�da�a niezdrowo, sk�ra pokry�a si� przedwczesnymi zmarszczkami, a liczne plamy �wiadczy�y o problemach z w�trob�. Wywary, kt�re pi�a, by wprawi� si� w trans, niszczy�y jej zdrowie.
Kap�anka uderza�a coraz wolniej, wreszcie dr�cz�cy d�wi�k ucich�. Teraz dopiero spojrza�a na go�cia. Jej oczy zal�ni�y.
- Witaj, pani - powiedzia� po szwedzku i uk�oni� si�.
- Witaj, przybyszu z dalekich stron - m�wi�a z dziwnym nosowym akcentem, ale ca�kiem zrozumiale.
- Duchy m�wi�, �e zd��asz do ziem, nad kt�rymi zapad� mrok niewoli - odezwa�a si� po chwili.
- Jeszcze nie dotar�em do ich granicy?
- Ju� blisko jeste�. Przejdziesz pas wzg�rz dzie� drogi na wsch�d. Za nimi jest kraj, kt�ry Szwedzi nazywaj� Dalarna. Skierujesz si� na p�noc. Tam odnajdziesz obozowisko Suongila. To ostatni w�dz, kt�ry sprzeciwi� si� w�adzy Pana Wilk�w. Zbiera ludzi. Ci�gn� do niego kobiety i dzieci, ci�gn� do niego ludzie ze spalonych osad i koczowisk. Gromadzi wojownik�w, by poprowadzi� ich do ostatniej walki. Do triumfu lub �mierci. Wie, �e przyb�dziesz, bo ja to przewidzia�am. Przekazuj� ci jego zaproszenie.
- Jestem got�w wesprze� go swoj� szabl�.
- Targa tob� pot�na nami�tno��. Pragnienie wymierzenia kary p�onie jasno jak woskowa �wieca. Nie ma w tobie z�o�ci, jest tylko ch�� wykonania wyroku. Zabity by�
twoim przyjacielem?
- Nauczycielem, mistrzem, wychowawc�. On nauczy� mnie wszystkiego, co umiem. By� mi przewodnikiem na stepie, by� mi ojcem, bratem, towarzyszem...
Wygubi� wszystkich, kt�rzy go zwiedli, oszukali i zg�adzili. Wyt�uk� jak robactwo nie tylko dla zemsty, ale te� dlatego, �e zbrodnia nieukarana rodzi ch��, by pope�ni� kolejn�.
- S� niczym szerszenie. Zabijaj� pracowite pszczo�y, by kra�� ich mi�d. On nie by�
ich jedyn� ofiar�. Zabijaj� ka�dego, kto pr�buje robi� z nimi interesy - powiedzia�a. -
Mili i g�adcy w mowie od pocz�tku �yj� chwil�, w kt�rej zadadz� zdradziecki cios...
- Wymordowali nawet chorych w leprozorium, uprzednio zapewne obiecawszy im leki. Dlatego musz� zosta� ukarani �mierci� - mrukn��.
- Chwalebny zamys�. Zwa� jedno. Tw�j nauczyciel by� od ciebie lepszy. Mia�
wi�ksze do�wiadczenie w walce i w dyplomacji. Szybciej robi� broni�. A mimo to uleg� w starciu. Nie jest wa�ne, czy pokonali go si��, czy podst�pem. By� od ciebie silniejszy i sprytniejszy, lecz umiej�tno�ci nie wystarczy�o, by zachowa� �ycie. Pan Wilk�w to przeciwnik, kt�remu mo�esz nie sprosta�.
- Nas
dwudziestu Kozak�w, ale b�d� przybywa� tu do Szwecji tak d�ugo, a� kt�ry� utnie mu g�ow�. Chcia�bym tego dokona� osobi�cie, lecz je�li zgin�, to zadanie i tak zostanie wykonane. Gdy cz�owiek raz swoje �lady z naszymi skrzy�uje, mo�e by� jedynie przyjacielem lub wrogiem. A� do ko�ca �ywota.
- Podobasz mi si�. - U�miechn�a si�. - Nale�ysz do tych, kt�rzy patrz� w dal i id� do celu. Do tych, kt�rzy nie poddaj� si� losowi. Kt�rych powstrzyma� mo�e tylko �mier�.
Ich w�asna lub cudza...
Zapatrzy�a si� w ogie�, a potem odwiesi�a b�ben na �cian�. Maksym odetchn�� w duchu. Magiczny przedmiot mu si� nie podoba�.
- Jako szamanka nie mog� dzieli� z tob� �o�a, ale mo�e zostaniesz na noc? Mam g�siorek je�ynowego wina, ucieszymy nasze serca chwil� zapomnienia. Znajdzie si� mi�so z m�odego rena, by �o��dek nape�ni�. A i cieplej tu, w grocie, ni� na zewn�trz. O
konia si� nie martw. Lepiej mu b�dzie w szopie ni� pod go�ym niebem.
- Zostan�.
Obudzi�em si� i d�u�sz� chwil� usi�owa�em sobie przypomnie�, gdzie jestem. Ach tak... Gda�sk.
Rozgniot�em uciekaj�c� po �cianie pluskw�. Na szarej polepie zosta� krwawy zaciek. A mia�o nie by� robali... Buty panny Heli, cho� stoj�ce przy drzwiach, wydziela�y wo�, kt�ra skutecznie uniemo�liwia�a mi ponowne za�ni�cie. Lodowate podmuchy ci�gn�ce od okna troch� j� rozprasza�y. Odszuka�em sakiewk� i po raz nie wiedzie� kt�ry przeliczy�em znajduj�ce si� w niej groszaki. Drugiej, z dukatami od Petera Hansavritsona, wola�em chwilowo nie rusza�. By�a i trzecia, moja cz�� �upu zdobytego na trupach grabie�c�w. Nie mia�em ochoty do niej zagl�da�. Potem wyci�gn��em zza pieca kawa�ek deski i zrobi�em list� zakup�w. Ciekawe, czy maj� tu myd�o. No nic, w razie czego co� tam jeszcze zosta�o w naszych workach. Zatem po pierwsze, balia do umycia dziewczyny.
Najlepiej od razu dwuosobowa, podpowiedzia� diabe�. I koniecznie z jacuzzi.
Po drugie, zestaw sk�adaj�cy si� z miski i czajnika, czy jak zwa� to, co robi�o w Bergen za umywalk�. Myd�o mam. Garnek do gotowania. Trzeba si�gn�� do kieszeni ciut
g��biej i szarpn�� si� na mosi�ny. Nowy zamek do drzwi. Parawan. Co� na zas�onk� do okna. Wapno do pobielenia �ciany i p�dzel, je�li w tej epoce ju� je wynaleziono. Nie, bredz�, przecie� maluj� obrazy, to i p�dzle do �cian musz� zna�. �ug do prania. Szczeliny w deskach, gdzie siedz� pluskwy, trzeba zala� wrz�tkiem i zalepi� glin�. Kupa roboty, kupa wydatk�w. Zapas �ywno�ci. Przyda�aby si� solidna skrzynia na ubrania i inne drobiazgi.
Niez�e zakupy jak na bezrobotnego w��cz�g�, podsumowa� diabe�.
Grzebie� dla Heli i mo�e jeszcze co� do ubrania? A pod drzwi wycieraczka.
Ciekawe, czy znaj� tu co� takiego? Nie widzia�em nigdzie, mo�e to nie ta epoka? Diabli nadali...
Zawsze do us�ug, roze�mia� si� kusiciel.
Hela zbudzi�a si� mo�e godzink� p�niej.
- Planuj�, co trzeba kupi� - wyja�ni�em. - Trzeba troch� tu urz�dzi�, �eby mo�na by�o �y� po ludzku.
- Tak. - Poci�gn�a nosem. - Chyba mi w butach zagotowa�o - mrukn�a zawstydzona.
- Wyrzucimy?
- Mo�e jeszcze doczyszcz�...
W pobli�u rozleg� si� ko�cielny dzwon. Poranna msza? Spojrza�em na zegarek.
Sz�sta trzydzie�ci. I nagle zamar�em zdumiony. Data.
- Dzi� dwudziesty trzeci grudnia - powiedzia�em. - Jutro Wigilia.
- Ale� ten czas szybko leci. - Pokr�ci�a g�ow�. - Zatem trzeba b�dzie wieczerz� przygotowa�.
- I prezenty kupi�...
- Prezenty? - zdziwi�a si�. - Z jakiej to okazji, panie Marku?
No tak. Znowu dysonans. Prezenty pod choink� to wynalazek si�gaj�cy mo�e czas�w przedwojennych, a i to zapo�yczony od protestant�w. W czasach Heli �wi�ty Miko�aj przychodzi� sz�stego grudnia. A w tej epoce? Zjedli�my na �niadanie po pajdzie chleba z serem, a potem ubrali�my si� i pow�drowali�my na miasto.
W nocy popr�szy� �nieg. Nikt nie pomy�la�, by go uprz�tn��. By�o zimno jak diabli. Wiatr d�� od strony l�du.
Wyszli�my na nabrze�e. Mot�aw� �ci�� l�d. Na po�udnie od nas znajdowa�a si� stocznia. Trzeba b�dzie kiedy� popatrze�, jak robi� statki. Tym razem udali�my si� jednak na p�noc - w stron� g��wnego miasta. Min�li�my niewielk� bram�. Drewniany
most prowadzi� na Wysp� Spichrz�w.
- To chyba ta ulica, co do rze�ni idzie - powiedzia�a Hela, kontempluj�c zamarzni�te krowie placki znacz�ce gleb�.
- Tak mi si� wydaje.
Mijali nas tragarze. Na okr�tach stoj�cych na kanale uwijali si� marynarze.
Poprawiali takielunek, zdejmowali liny, odbijali l�d z burt. Tu i �wdzie nad kominami okr�towych kuchni unosi�y si� dymy. Grzali si�, mo�e robili sobie co� do zjedzenia...
Dotarli�my do Bramy Kogi. Daleko przed nami widzia�em znajom� sylwetk� gda�skiego �urawia. Wyszli�my na D�ugi Targ. Przypomnia�em sobie, jak to miejsce wygl�da�o latem w moich czasach. Kramiki, badziewie dla turyst�w, wsz�dzie jarmarczne kolorki chi�skich wyrob�w, r�wny bruk i �adnych rynsztok�w nakrytych k�adkami z desek...
Okaza�o si�, �e mieli�my szcz�cie. Tego dnia odbywa� si� jarmark. Znale�li�my kram kotlarza, kupili�my misk�, czajnik, dwa garnki. Hela wypatrzy�a �apcie z �yka do chodzenia po domu, a przy okazji dosta�a te� worek, do kt�rego pakowali�my jak leci kolejne zakupy.
Patrzy�em na ni� uwa�nie. Czu�a si� na targu niczym ryba w wodzie. Rozmawia�a z przekupkami. S�ysz�c ceny, teatralnym gestem �apa�a si� za g�ow�, targowa�a.
Wyobrazi�em sobie, jak odwiedza�a jarmarki w wioskach le��cych opodal swojego maj�tku.
P�dzli nie mieli. Nie by�o te� bia�ej farby. Nie mia�em poj�cia, gdzie m�g�bym j� kupi�... Za�atwiwszy problem brak�w w sprz�cie AGD, przeszli�my bli�ej bramy, gdzie handlowano �ywno�ci�. Hela kupi�a dwa p�g�ski, czyli w�dzone po��wki ptak�w, solidny woreczek kaszy, m�k�, s�l, susz owocowy, orzechy. Wkr�tce by�em ob�adowany jak wielb��d. A ona dopiero si� rozkr�ca�a. Odwiedzili�my kram kowalski. Nowe zawiasy, skobel, zamiast zamka dziwaczna k��dka otwierana kluczem, kt�ry posiada� gwint.
Skrzynie te� mieli, zakupi�a dwie, do tego bali�, cebrzyk oraz st� i zam�wi�a dostaw� na popo�udnie. Wreszcie w sklepie b�awatnym naby�a trzy postawy p��tna, dywanik. Dali nam te� kawa� sznura. Zwi�za�em worek, drugi koniec przymota�em do rogu i przerzuci�em tak zaimprowizowany plecak przez rami�.
Mo�na by�o wraca�. Obejrza�em sobie dentyst� pracuj�cego na wolnym powietrzu. Siedzia� na sto�eczku, obok na s�omiance mia� roz�o�one kleszcze i szczypce.
Klienci podchodzili, rozdziawiali paszcze, a on rwa� im z�by w�r�d wrzask�w b�lu oraz radosnego rechotu gawiedzi.
Skr�cili�my, wychodz�c na zau�ek zamieszkany przez weso�e panienki.
Odruchowo przyspieszyli�my kroku. Par� dziewcz�t otwar�o okienka i na r�ne sposoby usi�owa�o przyku� moj� uwag�. Zdarza�y si� i �adne, i brzydkie, o buziach g�adkich lub pokrytych niepokoj�c� wysypk�. Syfilis musia� zbiera� tu �miertelne �niwo. Wi�kszo�� by�a chyba w wieku moich uczennic, ale widzia�em te� starsze, a i kilka, kt�re zainteresowa� mog�y wy��cznie zdeklarowanych pedofil�w. Ignorowa�em je, lecz jednocze�nie poczu�em smutek. W ich wulgarnych gestach i weso�ych z pozoru okrzykach dostrzega�em rozpaczliw� determinacj�.
- Oburzaj�ce - powiedzia�a Hela. - Ladacznice z Lublina mia�y wi�cej przyzwoito�ci.
- Zima. Brak marynarzy. Martwy sezon... Ka�dy m�czyzna, kt�rego uda si� usidli�, to dla nich kilka dni jedzenia cieplej strawy - odpar�em. - Poza tym nie nam os�dza�. R�ne przyczyny doprowadzi�y je do tego stanu.
- Mo�liwe. - Skrzywi�a si�.
Westchn��em. Zd��y�a ju� zapomnie�, �e jeszcze niedawno i j� m�g� spotka� podobny los.
Min�li�my furt� i znale�li�my si� w naszej dzielnicy. Przechodzili�my obok karczmy.
- Mo�e zajdziemy? - zaproponowa�a Hela.
- My�lisz, �e mog� ju� co� wiedzie�? - zdziwi�em si�. - Za wcze�nie chyba...
- Przypomnimy si�.
Pchn��em skrzypi�ce drzwi. Karczmarz na nasz widok z�o�y� g��boki uk�on i u�miechn�� si�.
- Czy przys�ano dla nas jakie� listy lub nowe dyspozycje? - zapyta�a Hela.
- Wybacz, wa�panna, na drugi dzie� listu oczekiwa�? - Pokr�ci� g�ow�. - Ale pami�tam. Je�li tylko b�d� co� wiedzia�, puszcz� pos�a�ca. Spraw� mam jeszcze.
- M�wcie, panie.
- Dama pani kondycji potrzebuje nie tylko opieki - sk�oni� si� przede mn� - ale te� i kogo�, kto w pracach domowych wyr�czy. Tak si� z�o�y�o, �e sierotka miejsca szuka...
Gestem przywo�a� z zaplecza drobn� blondyneczk�.
- Czysta, zdrowa, robotna, uczciwa - zachwala� niczym handlarz na targu niewolnik�w. - Pos�uszna, katoliczka jak wy, pani, a i je niewiele... Sobie bym zostawi� do pomocy w kuchni, ale ludzi mam nadto. Greta jej na imi�. Niemka, lecz po polsku m�wi jak ka�dy tu, w Gda�sku.
- Ile to dziecko ma lat? - Wytrzeszczy�em oczy.
- No, ze dwana�cie sko�czone. Do pracy w sam raz. A i kosztowa� was przecie� nie b�dzie, tyle co wy�ywi�, ubra� troch�, jak pannie Helenie co� zbywa� b�dzie, i k�t do spania da�.
- Same zalety - mrukn��em.
- Warto - zapewni�.
Otaksowa�em dziewczynk� wzrokiem. By�a drobna, ciemnooka, jej warkocz mia�
barw� zle�a�ej s�omy. Nawet �adna, tylko jakby zahukana i wystraszona. Do pracy?
Drewna nie nar�bie, wody nosi� nie pozwol�, za to zamiecie, obiad ugotuje, pozmywa.
Poczu�em z�o��. To wszystko przecie� mo�e robi� Hela, mog� robi� ja...
- Szy� umiesz? - zapyta�a moja towarzyszka.
- Tak, pani.
- Bierzemy? - Spojrza�a na mnie dziwnie roziskrzonym wzrokiem, z trudem maskuj�c podniecenie.
Przypomnia�em sobie jej rojenia na temat w�asnej s�u�by. Dziewcz� z dworu, psiama�. Przywyk�a? Kto wie. B��kitna krew, nie to co ja. Kandydatka na s�u��c� sta�a ze spuszczonym wzrokiem. Dr�a�a leciutko. Czu�em, �e jej zale�y. Bardzo zale�y. �wi�ta, czas spe�niania �ycze�...
Mia�em ochot� zaprotestowa�, ale przypomnia�em sobie widok sprzed zaledwie kilkunastu minut. Praca u nas to dla niej szansa. Bo jedn� z alternatyw mo�e by� szukanie zaj�cia na �weso�ej uliczce�...
- Je�li uwa�asz, �e si� przyda - b�kn��em.
- My�l�, �e jest nam nieodzowna.
Wyzysk nieletniej, ucieszy� si� m�j diabe�. Jak w dziewi�tnastowiecznej fabryce. I nikt si� nie przyczepi, bo w tej epoce nie ma jeszcze odpowiednich przepis�w. Szkoda, �e bez molestowania seksualnego, za m�oda. Za to przynajmniej nie wyt�ucze rodowej porcelany ani nie wyniesie sreber, bo co tu od was wynosi�...
- Do ciebie nale�y decyzja - mrukn��em do Heli.
- Bierzemy. - U�miechn�a si� do ober�ysty i wr�czy�a mu srebrnego grosza.
- To dobrze, bo na zmarnowanie szkoda by Grety by�o. - Moneta zab�ys�a i znik�a w spracowanej d�oni.
Zupe�nie jakby kupowa�a sobie niewolnic� na targu, przemkn�o mi przez g�ow�.
Dziewczynka b�dzie pracowa� w�a�ciwie za darmo. Jak niewolnica. Teoretycznie mog�aby rzuci� s�u�b� u nas, ale �eby odej��, trzeba mie� dok�d.
Jednak nie rozumia�em, dlaczego da�a te pieni�dze. Zwyczaj taki? A mo�e prowizja dla po�rednika?
- Dzi�kuj�, panie. - Greta uk�oni�a si� g��boko.
- Nie ma za co - westchn��em.
W g��bi duszy czu�em niesmak i obrzydzenie do samego siebie. To nie by� m�j pomys�. To nie ja j� kupi�em. Przypomnia�em sobie torturowanie Chi�czyka. O nie, ja nie pope�niam �ajdactw, ja tylko wyra�am na nie zgod�...
Dziewczynka znik�a na chwil� na zapleczu. Wr�ci�a ubrana w przykusy, znoszony p�aszczyk. Worek z jakim� dobytkiem zarzuci�a na plecy, a w r�ku nios�a spor� klatk� z wiklinowych pr�t�w.
- A c� to jest takiego? - zdumia�em si�.
- Wiewi�rka uczona - b�kn�o dziewcz�tko, spuszczaj�c wzrok. - Wieczory nam umili, a je ledwo co.
- Pche� nie ma? - zainteresowa�a si� Hela.
- Ale� nie.
Za to pewnie sama dziewczynka zawszona, pod�miewa� si� m�j diabe� str�.
Wyszli�my z karczmy. Da�em Grecie do poniesienia jeden postaw p��tna, sam d�wiga�em reszt� sprawunk�w. Sz�a lekko, ka�dy ruch by� przejawem rado�ci. Cieszy�a si�, �e wzi�li�my j� na s�u�b�? A co by si� sta�o, gdyby�my podj�li inn� decyzj�? Nie wiedzia�em i mo�e lepiej by�o nie wiedzie�. Mo�e rzeczywi�cie kto� by j� sprzeda�? Mo�e musia�aby przy��czy� si� do gildii �ebrak�w? Albo i�� do burdelu?
Dziwny �wiat, rozmy�la�em. Tak blisko na dno. Tak blisko do piachu. Czy mog�em jednak z czystym sumieniem twierdzi�, �e moje czasy by�y du�o lepsze? Ci ludzie raz wdeptani w b�oto wstawali. Ludzie z mojej epoki szukali b�ota, by si� w nim z lubo�ci� tarza�...
Wr�cili�my na kwater�. Z�o�y�em worek z zakupami na ��ko. Helena zatar�a r�ce i zacz�a dyrygowa�.
- W�ze�ek i ubranie mo�esz powiesi� tutaj. - Wskaza�a dziewczynie ko�ek stercz�cy ze �ciany. - Klatka zmie�ci si� obok, trzeba j� tylko na zydlu postawi�. Spa� b�dziesz oczywi�cie ze mn�.
Omiot�y paj�czyny spod powa�y, potem zwil�onym ga�gankiem przetar�y �ciany i d�ugo szorowa�y pod�og�, u�ywaj�c popio�u oraz piasku, kt�ry przynios�a Greta.
Dziewczynka momentalnie podchwyci�a rytm pracy i kolejno�� zada�, rozumia�y si� niemal bez s��w.
- Jak mog� wam pom�c? - zapyta�em.
- P�niej - uci�a Hela. - Albo mo�e prosz� sienniki wytrzepa�? Mr�z taki, niech si� s�oma przewietrzy.
Poszed�em na podw�rze i przerzuciwszy materace przez murek, wy�oi�em je solidnie kawa�kiem kija. Potem Hela rozwin�a p��tno, kaza�a mi przybi� jeden koniec do belki stropowej, a drugi do desek pod�ogi. Po�yczy�em od gospodyni m�otek. Po rozwieszeniu tkanin wygrodzi�y sobie w�asny pokoik. Gdy na pod�odze pojawi� si� dywanik, zrobi�o si� nawet przytulnie. Ustawi�em misk� na zydlu, nad ni� powiesi�em czajnik. Obok znalaz�o si� miejsce na bali�.
Potem zainstalowa�em w drzwiach solidniejszy skobel i wymieni�em zawiasy.
Gwo�dzie nowych solidnie zagi��em i zaklepa�em od �rodka. Przynajmniej nikt nie otworzy jednym kopniakiem. Przyniesiono nasze skrzynie oraz reszt� zakup�w.
Z trzeciej beli tym razem troch� delikatniejszego materia�u Hela wyci�a prze�cierad�a, a potem razem z Gret� usiad�y, by uszy� poszewki na poduszki.
Poczu�em si� jak w domu. Gdy ko�czy�y, by�o ju� prawie ciemno. S�dzi�em, �e odpoczn�, jednak okaza�o si�, �e po zmroku zabra�y si� do szykowania jedzenia na jutro.
Wstyd si� przyzna�, ale zasn��em, nie poczekawszy nawet, a� sko�cz�.
Wigilia... Dzie� wolny od pracy. Gdyby nie katastrofa, kt�ra unicestwi�a planet�, pole�a�bym martwym bykiem do dziewi�tej, a nast�pnie sprz�tn��, zapakowa� ostatnie prezenty i pojecha� pod Otwock do rodziny. Potem czeka�yby mnie dwa dni ob�arstwa, odpoczynek, a od Nowego Roku znowu szkolny kierat. A tak za kilka dni zacznie si� rok Pa�ski tysi�c pi��set sze��dziesi�ty. Sprz�ta� nie musz�, mam od tego s�u�b�. Prezent�w pakowa� nie b�d�, bo panuj� tu inne zwyczaje, zreszt� gdybym nawet co� kupi�, to i tak nie mam papieru pakowego... A jedyny cz�onek rodziny, czyli adoptowana c�rka, �pi trzy metry ode mnie.
Zwlok�em si� z ��ka i otworzywszy piec, wsun��em w resztki �aru polano. Po wczorajszych zabiegach pog�owie pluskiew spad�o niemal do zera. Wyko�czy�em kilka ostatnich sztuk. Zas�a�em ��ko. Od okna prawie ju� nie wia�o. Co� mi si� kojarzy�o, �e Greta uszczelni�a je wczoraj paku�ami natartymi woskiem.
Zajrza�em za przepierzenie. Dziewczyny spa�y jak zabite w ��ku Heli. Wzi��em sobie pa�eczk� o�owiu i usiad�em ko�o skrzyni. Naszkicowa�em na jej wieku ornament z kwiat�w, a potem ostrym kozikiem zacz��em d�uba�. Musia�em jako� zabi� czas...
Mamy troch� pieni�dzy, lecz przed nami d�uga zima, rozwa�a�em. Przyda�oby si�
poszuka� jakiej� roboty. Co�, do czego nie przyczepi� si� ani cechy, ani w�adze. Co�, co nie wymaga kapita�u pocz�tkowego, bo nie posiadamy takowego... Usiad�em przy stoliku, roz�o�y�em pistolet i wyczy�ci�em. Przeliczy�em amunicj�. Zosta�o osiem naboj�w. Mia�em te� w kieszeni dziewi�� �usek zabranych z pok�adu �Jask�ki�. Je�li zdo�am wyprodukowa� sp�onki, mo�e uda si� ich ponownie u�y�.
Dziewczyny obudzi�y si�. Poszed�em na d� do gospodyni i przynios�em trzy konwie ciep�ej wody. Hela wygrzeba�a z worka myd�o, a nast�pnie znik�a za parawanem.
S�ysza�em, jak pluszcze si� w balii, jak rozkazuje s�u��cej, by wyszorowa�a jej plecy.
Potem z tej samej wody skorzysta�a Greta. Wyci�gn��em z mojego tobo�ka feralny kocio�ek. Zajrza�em do �rodka, lecz, niestety, nic si� nie zmieni�o. Nadal widzia�em na dnie gar�� py�u i tkwi�ce w nim kryszta�y... �asica rozsypa�a si� na proszek. Czy zatem b�dzie trzeba umrze�? Mo�e tylko blefowa�a, m�wi�c o tych �adunkach w g�owach? A je�li nie? Zosta� nam ponad miesi�c... Porozk�ada�em rzeczy w skrzyni, staraj�c si� stworzy� cho� pozory jakiego� �adu.
Hela wy�lizgn�a si� zza kotary odziana w giez�o. Siad�a na zydlu, a Greta w czystej lnianej sukience, zar�owiona od ciep�ej k�pieli, zacz�a rozczesywa� jej w�osy.
Zla�em wod� do cebrzyka i wynios�em, aby opr�ni� go do rynsztoka. Wyj��em z worka r�aniec. Nasz�a mnie dziwna ochota, by pomodli� si� na dobry pocz�tek dnia.
Zasiedli�my do wieczerzy o zmroku. Kluski z makiem, sma�ona ryba, chleb...
Nowy obrus, nowiutkie talerze i miski z kamionki, cynowe �y�ki. Luksus na miar� tej parszywej epoki. Hela mia�a na sobie br�zow� sukienk�, wydawa�o mi si�, �e to przerobiona suknia, w kt�rej kiedy� widzia�em Agat�. Potem dziewczyny za�piewa�y kilka kol�d, kt�re s�ysza�em pierwszy raz w �yciu, i wreszcie przysz�a pora i�� na pasterk�. Wstawi�em �wieczk� do latarki i poszli�my. Ko�ci� wybrali�my najbli�szy, Piotra i Paw�a. Hela chcia�a do katedry, lecz pouczy�em j�, �e b��kanie si� noc� w ciemno�ciach po zamarzni�tych rynsztokach nie jest dobrym pomys�em. Poza tym przypuszcza�em, �e furta prowadz�ca do g��wnego miasta jest nocami zamykana. No i co najwa�niejsze, wola�em omija� weso�� uliczk� o tej porze.
Msza... Powtarza�em �aci�skie sentencje... Z mojej pami�ci wynurza�y si� obrazy.
Ksi�dz Jon odprawiaj�cy nabo�e�stwo w podziemnej grocie, ko�ci� w Bergen... A potem nadszed� czas kazania.
- Dzi� wieczerz� uroczyst� spo�yli�cie, tedy my�li wasze, jak mniemam, nadal wok� ob�arstwa kr���, zatem by�cie nauk� dzisiejsz� lepiej zapami�tali, i ja o
po�ywieniu m�wi� b�d�. Owo� obraz takowy z Ksi�stw Niemieckich mi nades�ano. -
Ksi�dz wydoby� z wn�trza ambony spore malowid�o wykonane na deskach. - Patrzcie, ludzie, czym lutera�ska herezja grozi.
Spojrza�em na obraz. Przedstawia� pole zbo�a i dw�ch m�czyzn maszeruj�cych z kosami na ramieniu. Nie widzia�em w nim nic zdro�nego, nic, co mog�oby spowodowa� wzburzenie duchownego. Nie�le nawet namalowane, cho� Breughel to to nie by�...
- Jak widzicie, przekl�te lutry obyczaj taki wprowadzi� pr�buj�, by zbo�e, miast sierpem r�n��, kos� potraktowa�.
Nadal nie rozumia�em, o co chodzi.
- Pami�tajcie, dobrzy ludzie, ojc�w naszych nauk�. To sierp do �cinania k�os�w przeznaczony. Sierp, narz�dzie �wi�te i czcigodne. Gdy sierpem tniesz, z szacunkiem od�o�y� z��te na ziemi� mo�esz, podczas gdy kosa j�czmie� powali i na ziemi� si�� sw� rzuca. A kto chleba nie szanuje...
Za�apa�em. Zbo�e jest dla nich prawie tym samym, co chleb. Ciekawe, co ksi�ulo zrobi�by, widz�c snopowi�za�k�.
Tymczasem kazanie wcale si� nie sko�czy�o.
- Oto, bracia, grzech jeszcze jeden, z zachodnich krain, gdzie heretyki siedz�, ku nam przyci�gn��! - zagrzmia� duchowny. - Zw� �wi�stwo to
Widelec jak widelec. No, odrobin� inny ni� nasze, zamiast czterech z�b�w mia�
trzy. By�y te� o wiele d�u�sze.
- Sp�jrzcie na owo narz�dzie grzechu i rozpusty! - Ksi�dz jeszcze bardziej obni�y�
g�os, a jego oczy miota�y gromy. - S�udzy Lutra to na pohybel rodowi ludzkiemu wymy�lili, baczcie tedy, by do d�oni tego nie bra� nawet! - Teraz dopiero zauwa�y�em, �e trzyma r�czk� przez szmatk�. Nadal nie mog�em poj��, co go tak zbulwersowa�o.
- Ksi�e mi�y - odezwa� si� jeden z zakonnik�w - raczcie, prosz�, zastosowanie tego artefaktum przybli�y�, bo widno ludzie nie wyrozumieli, do czego s�u�y.
- Tym szpikulcem ludzie w krajach o�ciennych po�ywienie przy stole bod�! -
Proboszcz poczerwienia� z oburzenia. - Wyrozumcie sami i zapami�tajcie: nie godzi si� podobizn�
Omal nie udusi�em si�, t�umi�c �miech i udaj�c, �e to tylko kaszel mnie chwyci�.
Nigdy dot�d nie przypuszcza�em, �e msza �wi�ta mo�e dostarczy� cz�owiekowi tyle pozareligijnej rado�ci.
Ludzie wychodzili z ko�cio�a. Jedni od drugich odpalali �wiece i umieszczali w
latarenkach. Biedniejsi mieli pochodnie i �uczywa. Kilka os�b mo�ci�o si� w sankach.
Dwa osi�ki transportowa�y za�ywn� matron� w lektyce.
Wracali�my we tr�jk�, trz�s�c si� z zimna. T�um rozdziela� si�, kolejne latarki znika�y w bramach i zau�kach. W oknach tu i �wdzie wida� by�o �wiat�o, jednak za s�abe, by o�wietli� ulic�.
Wreszcie zostali�my prawie sami, tylko przed nami sz�a grupka wyrobnik�w zajmuj�cych poddasze nad naszym mieszkaniem. Na czterech mieli jedno �uczywo.
- Daj im - poleci�a Hela Grecie, wyjmuj�c z koszyczka grub� woskow� �wiec�.
Podzi�kowali z uk�onami.
Nowy Rok min�� niepostrze�enie. Przyzwyczai�em si� jako� do nowego mieszkania, przywyk�em do obecno�ci s�u��cej. Dziewczyny szybko znalaz�y sobie zaj�cie, Hela wytrzasn�a sk�d� kolorowe nitki i ig�y, wi�c siedzia�y ca�ymi dniami, haftuj�c z zapa�em. Ja po�wi�ci�em wiele godzin na spisanie relacji o m�cze�skiej �mierci ksi�dza Jona. Cyzelowa�em szczeg�y, staraj�c si� mo�liwie wiernie odda� przebieg wypadk�w, jak i wygl�d wiochy Horg. Wykona�em te� przek�ad na �acin� i norweski. Zastanawia�em si�, co z tym dzie�em zrobi�. Nie mia�em �adnego kontaktu z nikim, kto nale�a�by do Bractwa �wi�tego Olafa. Nie wiedzia�em, w kt�rym seminarium uczy� si� ten nieszcz�nik, o ile mieli tu seminaria, ani jaki biskup wys�a� go na misj�.
Hela �le sypia�a. Greta budzi�a j� czasem po kilka razy w nocy, by wyrwa� z koszmar�w. Martwi�o mnie to. Dopiero trzeciego stycznia, gdy s�u��ca uda�a si� na wieczorn� msz�, znale�li�my chwil� na poufn� rozmow�.
- Co ci� tak dr�czy? - zapyta�em. - Nie mo�esz spa�...
- Jeste�my inni - powiedzia�a zamy�lona. - Inni ni� zwykli ludzie.
- Co masz na my�li?
- Jest w nas co�, co dostrzeg� lub zmierzy� Skrat, co zauwa�yli te� Sadko i Borys.
- Co takiego? - Unios�em g�ow�.
- Z�o. Niepohamowanie, w�cieklizna duszy. Odebrali�my wychowanie, kt�re zrobi�o z nas porz�dnych ludzi. Ale gdzie� tam w g��bi jest mrok.
Teraz kupi sobie tenis�wki w trupie czaszki i powie, �e jest emo, ucieszy� si� diabe�.
- Widzia�am pa�sk� twarz wtedy, gdy pan strzela�.
- I jak wygl�da�em? Rozumiem, nienawi��, ��dza mordu... Ale naprawd� si� w�ciek�em i przestraszy�em.
- Nie, panie Marku. Pan to zrobi� z zupe�nie oboj�tn� min�. Ot tak.
- Warunki... sytuacja, w jakiej si� znale�li�my, obudzi�a w nas wol� walki -
t�umaczy�em spokojnie. - Instynkt. Ch�� przetrwania. Na brzegu czekali na nas wrogowie, wi�c zabi�em ich z zimn� krwi�, nawet nie my�l�c o tym, �e dzi�ki technice mog� strzela� im w nogi. Ale z drugiej strony ci mordercy dostali dok�adnie to, co im si� nale�a�o.
- Tak. - Kiwn�a g�ow�. - Ja by�am gorsza nawet, bo i zabijaj�c Rosjan, a potem kata, jego czeladnika i c�rk�, pokpiwa�am sobie... Mo�e ma pan racj�, dostali to, na co zas�u�yli, ale przecie� odbieranie �ycia powinno odbywa� si� godnie. W dumnym milczeniu. Bez pastwienia si�. Bez odbierania ofierze honoru, czasem nawet z okazaniem przeciwnikowi szacunku.
Przypomnia�em sobie torturowanie Chi�czyka i zagryz�em wargi. Zrobili�my to wszystko, o czym m�wi�a. Pastwili�my si�. Poni�yli�my przeciwnika. Mia�em �al do samego siebie.
- To by�o jak szkolne zadanie przekazane przez nauczyciela do wykonania na stancji. Wsta�am, sprawdzi�am, �e kolano ju� mnie s�ucha, wzi�am obuszek i posz�am zabi� obmierz�ego wieprza. I nawet nie mog� tego zarzuci� wp�ywowi Estery, ona wtedy milcza�a... - Hela mia�a �zy w oczach.
- Nie mo�emy te� zwali� winy na �asic� - mrukn��em.
Przypomnia�em sobie tamten dzie� w krzakach za Bibliotek� Narodow�.
Strzelam. Widz� trzech oprych�w w dresikach i �aduj� do nich z pistoletu, bez wahania, jak na strzelnicy.
A mo�e po prostu tak trzeba? Wali� �ajdaka mi�dzy oczy, splun�� na trupa i i�� dalej? Mo�e ka�dy tak ma? Mo�e to tylko brak konieczno�ci lub okazji zrobi� z ludzi moich czas�w pacyfist�w? A mo�e l�k przed odpowiedzialno�ci� karn�? Bo religi� przecie� ludzie olewali i to ca�e �nie zabijaj� wynika�o raczej ze zwyczaju ni� ze �wiadomego przyj�cia prawa danego jeszcze Moj�eszowi... Dziadek. Pami�ta�em jego grzebie�. Dziwny, szklany, wypi�owany r�cznie w czasie wojny z szyby zestrzelonego samolotu. Cz�� z�b�w by�a wy�amana. Zapyta�em o to. Pami�ta�em, co mi odpowiedzia�: �Ka�dy z�b to jeden zabity nazista�. Nigdy ich nie policzy�em. Ale brakowa�o chyba jednej trzeciej.
- Nie wiem, co o tym my�le� - westchn��em.
- A ja si� boj� jeszcze czego� - szepn�a.
Spojrza�em na ni� pytaj�co.
- Rozwi�z�o��. Estera jest rozwi�z�a...
Pod archaicznym s�owem kry�a si� tre�� budz�ca m�j niepok�j.
- Nic ci z mojej strony nie grozi - zapewni�em.
Sadko i Borys mo�e byli prostymi lud�mi, cho� pewnie w tej w�a�nie prostocie kry�a si� i m�dro��, i dog��bna znajomo�� ludzkiej duszy. Mo�e nie tylko wyczuli we mnie g��bokie pierwotne z�o, zwi�zane z umiej�tno�ci� zabijania, ale przejrzeli i inne ciemne strony mojej natury. Widzieli to wszystko, co zepchn��em w pod�wiadomo��, na co dzie� t�umione wychowaniem i zasadami moralnymi. Ca�y ten wewn�trzny cynizm, skaz� wrodzon� charakteru, zepsucie, nad kt�rym tak bardzo stara�em si� zapanowa�.
D�uga zima... Ufna, weso�a, �adna dziewczyna, a przy tym ca�kowicie ode mnie zale�na. Adoptowa�em Hel� i to stworzy�o w moim umy�le barier�. Ich obawy okaza�y si� s�uszne. Jak daleko m�g�bym si� posun��? Podejrzewam, �e gdyby nie ta przysi�ga, uwi�d�bym j� z nud�w lub dla zabawy.
- Siebie te� si� boj� - b�kn�a. - Estera skala�a mnie... Zatru�y mnie jej brudne my�li. Poczu�am inaczej... Jakby si� co� we mnie budzi�o. Zmys�y wydaj� si� czasem napi�te niczym struny.
- Po prostu dojrzewasz - zbagatelizowa�em. - Dziewcz�ta w pewnym wieku zaczynaj� wi�cej my�le� o pewnych sprawach. A i cia�o inaczej reaguje nawet na dotyk tkaniny.
- Mo�liwe, ale... sny.
- Co� ci si� �ni z�ego?
- To jej sny. Jest z m�czyzn�... - Zaczerwieni�a si�. - I czuj� nie b�l, lecz rozkosz.
Nie chc� o tym �ni�... - Spojrza�a na mnie bezradnie.
Wzi�a r�aniec i ukl�k�a w k�ciku. Patrzy�em na profil, rysy w blasku �wiecy wydawa�y si� ostrzejsze. Pozazdro�ci�em jej wiary. Umiej�tno�ci ucieczki w modlitw�.
Tego bezrefleksyjnego zawierzenia Bogu. Wyznawali�my t� sam� religi�, a przecie�... To, co w mojej epoce by�o dewocj�, skrajnym zmoherzeniem, dla niej by�o normalne.
Bo Hela jest naturalna i aseksualna, za�piewa� m�j diabe� na melodi� jakiej� szanty.
Cholera. Gdyby tu by� Staszek... Wzi�liby �lub i mo�e wszystko wr�ci�oby do normy. A je�li nie? Po tym, co przesz�a, mo�e ju� nigdy nie b�dzie normalna? Nie wiedzia�em, co robi�. Kompletnie nie wiedzia�em, co robi�.
Dni wlok�y si� podobne do siebie. Praca w namiotach by�a monotonna jak diabli i
m�cz�ca. Staszek z niepokojem obserwowa�, �e chudnie. Proces nie przebiega� szybko, ale dawa� si� zauwa�y�. Ch�opak stopniowo nabiera� wprawy, za to opada� z si�. Przesta�
my�le� o ucieczce. Na ile m�g� si� zorientowa�, system obronny by� szczelny. Wilki w��cz�ce si� stadami wok� twierdzy uniemo�liwia�y jak�kolwiek ucieczk�. Staszek pr�bowa� zorientowa� si�, czemu s�u�� te wszystkie dzia�ania. Kr�liki rozmna�ano, regularnie pojawia�y si� nowe mioty. Doros�e zwierz�ta znika�y nocami. Co z nimi robiono? Przecie� nie hodowano ich chyba na karm� dla wilk�w? Kt�rego� kolejnego dnia nast�pi�o wydarzenie cho� troch� pozwalaj�ce uchyli� r�bka tajemnicy.
Po �niadaniu stra�nik zagoni� Lapo�czyk�w do pracy w szklarniach, a Staszka powi�d� do g��wnego budynku posiad�o�ci. Przeszli przez stalowe drzwi, kilka schodk�w prowadzi�o w d�. Na nast�pnych drzwiach wida� by�o chi�ski ideogram.
Nowe miejsce pracy znajdowa�o si� w wysoko sklepionej piwnicy. Stalowe rega�y, na p�kach setki kolb. W powietrzu wisia�a silna wo� jakby pieczarek. Cuchn�o te� odczynnikami chemicznymi.
Niez�y kontrast, pomy�la� ch�opak, kontempluj�c chropawy, liszajowaty kamienny mur i stoj�ce na jego tle rega�y zastawione l�ni�cymi czysto�ci� kolbami. Ceglan� pod�og� zmyto lizolem albo podobnym �wi�stwem.
Staszek patrzy� zdumiony. Hodowla bakterii? I nagle zrozumia�. Nie bakterii.
Grzyb�w! Z nast�pnego pomieszczenia przyszed� Chi�czyk w kitlu. Ch�opak pozna�
lekarza, kt�ry by� obecny przy jego wskrzeszaniu, a potem wstrzykn�� mu narkotyk.
- Tu jest czujnik - wyja�ni�, podaj�c niewielki elektroniczny przyrz�d. - Zanurzasz w roztworze. Je�li zapali si� zielona dioda, przek�adasz kolby na w�zek. Po ka�dym odczycie przecierasz czujnik bibu��. Mo�e jeszcze za�� to. - Poda� mu mask� ochronn�. -
Tylko nie leni� si�! Tempo!
Staszek ruszy� do pracy. Chi�czyk znikn�� w s�siednim pomieszczeniu, ale co jaki� czas pojawia� si�, by kl�� i wywrzaskiwa� gro�by. Wi�zie� zdejmowa� nakrywki z pi�ciu kolb po kolei i sprawdza� jedn� po drugiej. Wi�kszo�� roztwor�w nie by�a jeszcze gotowa.
Czu� podniecenie. Szalone, upajaj�ce, osza�amiaj�ce podniecenie. A� mu si� r�ce trz�s�y.
To z pewno�ci� to, czego szuka�em w Nidaros,
Chi�skie znaczki namalowane markerem na kolbach nic mu nie m�wi�y. Scalak
tym razem milcza� jak gr�b. Daty? Numery partii? Niekt�re si� powtarza�y, inne nie. Nie by� w stanie ich rozgry��. Potrzebowa� jakiego� klucza.
Gdyby tak uda�o si� uciec z odrobin� tych ple�ni... - rozmarzy� si�. A jeszcze lepiej, gdybym zdo�a� podejrze�, co robi ten doktorek w s�siednim pomieszczeniu. Bo pewnie tam jest aparatura.
Okazja trafi�a si� niemal jak na zawo�anie. Chi�czyk wparowa� do lochu. Na widok prawie pe�nego w�zka z�o�� troch� mu przesz�a.
- Za mn�! - poleci�.
Staszek pos�usznie przetoczy� k�ka przez pr�g. Przez nast�pn� godzin� my�
starannie szk�o i wstawia� do sterylizatora. Tymczasem Chi�czyk robi� co� z ciecz� pod os�on� sporych rozmiar�w ch�odzonego dygestorium.
Jak to podpatrzy�? - zastanawia� si� gor�czkowo Staszek. Ozi�bia to jako�? Po co?
Po plecach wia�o mu ch�odem, szumia� wentylator. Co jaki� czas co� sycza�o.
- Sko�czy�em! - zameldowa�, odwracaj�c si� w stron� prze�ladowcy.
Nad ramieniem wroga spostrzeg� jeden element, kt�ry chyba by� wir�wk�. Obok sta�y s�oiczki per�owej barwy py�u. A wi�c ju� gotowe? A mo�e to poprzednia partia? Ale jak po kolei przebiega� proces? Tego, niestety, nie uda�o si� podejrze�.
- Kontroluj kolejny rega� - rzuci� polecenie doktor. - Nie obijaj si�, bo marnie sko�czysz.
Staszek wr�ci� do lochu. Sprawdza� automatycznymi ruchami kolejne dziesi�tki kolb. Dziesi�� znaczk�w powtarza�o si� najcz�ciej. Czy�by cyfry?
Musz� zabra� pr�bk� ple�ni, rozmy�la�. I jako� przemyci� na zewn�trz... I samemu uciec. Gdyby tak zdoby� prob�wk� z gumowym albo szklanym koreczkiem...
Wa�ne, �eby zdoby� kultur� grzyb�w. Reszt� jako� uda si� przeskoczy�.
Marius Kowalik s�ucha� raportu Sadki i Borysa z coraz powa�niejsz� min�.
- Masz babo kaftan - j�kn�� wreszcie.
- S� przera�aj�co blisko - rzek� Peter, przerywaj�c nerwowe dreptanie po pokoju.
- Z Gda�ska tu, do Visby, nie przedostan� si� tak �atwo - uspokoi� go olbrzym. -
Kra ju� si� wi��e.
- Z drugiej strony, je�li �asica w garnku utkn�a... Bez jej wsparcia to tylko zwykli ludzie. Mog� by� dobrzy lub �li, ale nie posiadaj� a� takiej si�y destrukcji, by zagrozi� Hanzie i jej sprawom... - kapitan rozmy�la� na g�os.
- S� m�drzy t� ogromn� wiedz�, kt�r� daje przysz�o�� - zaoponowa� doradca. -
Nie mo�emy tego zlekcewa�y�. Potrafi� zrobi� rzeczy przera�aj�ce.
Pokr�ci� korb� maszyny elektrostatycznej. Po chwili mi�dzy biegunami strzeli�a iskra wy�adowania. Wszyscy obecni wzdrygn�li si�.
- To kopia urz�dzenia, kt�re Alchemik Sebastian zbudowa� w Nidaros -
zidentyfikowa� Sadko. - Czy znale�li�cie ju�, panie, praktyczne zastosowanie tego aparatu?
- Niestety. - Marius pokr�ci� g�ow�. - Wystawienie si� na tak� iskr� jest wprawdzie ogromnie nieprzyjemne, ale wierz�, �e potrzebowa� jej do czego� wa�niejszego ni� torturowanie bli�nich.
- Torturowanie? - zaciekawi� si� Borys.
Peter Hansavritson zmarszczy� brwi. Popatrzy� na przybysz�w z Nowogrodu.
Zdj�� z p�ki odpis �Ksi�gi �asicy� i przekartkowa� machinalnie.
- Przyjaciele - powiedzia� wreszcie - wedle waszych s��w Markus zdoby� kryszta�
pochodz�cy z g�owy Alchemika, czyli mydlarza Iva... Czy kamie� ten zes�a� na niego wizje?
- Skar�y� si� na m�cz�ce sny - odpar� konus. - Cho� nie tak straszne jak te, kt�re dosi�g�y mnie kilka lat temu. My�licie, panie, �e to wp�yw kryszta�u? Markus by� o tym przekonany.
- Tak mi si� wydaje. W �Ksi�dze �asicy� zawarto ostrze�enie przed kamieniami pochodz�cymi z g��w jej s�ug. Kr��ki zielonego szk�a, czy te� mo�e kryszta�u, zsy�aj� na cz�owieka wizje, jakoby czas�w, kt�re dopiero nadejd�...
- Do czego d��ycie, panie? - zapyta� olbrzym.
- Wiecie bardzo niewiele o Oku Jelenia - raczej stwierdzi�, ni� zapyta�.
- Wiemy tyle, ile musimy, by wype�ni� nasze zadanie - uspokoi� go Sadko. - Gdy wyznaczono nas na twoich r�kodajnych, panie...
- R�kodajnych... - westchn�� Hansavritson. - Albo i stra�nik�w.
- To bez znaczenia. - Borys wzruszy� ramionami. - Wype�niamy twoje rozkazy, panie, w pami�ci jednakowo� zachowuj�c fakt, �e istniej� tak�e rozkazy wa�niejsze.
Powiedziano nam, czym jest Oko. Nigdy jednak nie mieli�my okazji, by je ujrze�. Nawet m�j brat przewozi� je w zalutowanym i opiecz�towanym pude�eczku.
- Ja widzia�em. I zastanawiam si�... Oko wyrze�biono w kr��ku zielonego kamienia. Czy przypadkiem tak�e ono nie jest kryszta�em z g�owy jednego ze s�ug �asicy?
Szkoda, �e nie mo�emy ich por�wna� - powiedzia� Marius.
- Tak si� domy�la�em - b�kn�� Sadko. - Dlatego o tym opowiadam...
Peter znowu zacz�� spacerowa� po pokoju.
- Nie wiecie, jak wygl�da procedura, w wyniku kt�rej cz�owiek zostaje wybrany dyktatorem Hanzy - rzek� w zadumie. - Chyba czas, by�cie poznali niekt�re fakty.
Pami�tajcie jednak o przysi�dze, kt�r��cie mi niegdy� z�o�yli. Przysi�gli�cie na �ycie wasze i dusz waszych krewnych zbawienie.
- Pami�tamy - odparli razem.
- Wiem tyle, �e cz�owiek musi zachowa� trze�wo�� umys�u i nie przyjmowa� tych obraz�w... - powiedzia� Marius.
- To prawda. To nie ludzie wybieraj�. To Oko samo decyduje o wyborze.
Borys spojrza� na niego z zainteresowaniem.
- Hanza wybiera grup� ludzi na tyle pewnych, �e mo�na powierzy� im to zadanie.
Nast�pnie s� sprawdzani. Zaprasza si� ka�dego z nich osobno pod jakim� pozorem na biesiad� i sadza na krze�le, w kt�rego oparciu ukryta jest piecz��. Kandydat dostaje do picia du�o wina. Zazwyczaj gdy kto� wypije, �wiat zaczyna mu si� chwia�. Je�li pije du�o i d�ugo, mo�e dostrzec rzeczy, kt�re nie istniej�, skrzaty czy diabliki.
- Oko wzmacnia takie wizje?
- Ten, kto wypije du�o, maj�c je za plecami na wysoko�ci krzy�a, nagle zaczyna widzie� dziwaczne miasta, domy zbudowane z tafli szk�a, istoty bez r�k i n�g, krainy, kt�rych pr�no by szuka� w naszym �wiecie. Demony i potwory... Widzi kolory, kt�re nie istniej�, czuje zapachy, kt�rych nie umie rozpozna�. Doznaje uczu� zmys�owych, kt�rych nie da si� nazwa� s�owami, bo w j�zyku naszym brak odpowiednich okre�le�.
Przepraszam - powiedzia�, widz�c zbola�� min� drobnego Rosjanina. - Nie chcia�em ci o tym przypomina�.
- Wszyscy tak maj�? - zaciekawi� si� Marius.
- Prawie. Z rzadka trafia si� cz�owiek, kt�ry nie widzi nic. Odporny na czar kamienia. Jak ja. Robi si� trzy lub cztery pr�by. Je�li istotnie jest odporny, zostaje stopniowo wtajemniczony w szczeg�y misji, by po kilku latach swego rodzaju nowicjatu z�o�y� przysi�g� Hanzie. Dlatego m�wimy, �e to Oko wybiera... A mo�e to z�e okre�lenie?
- Rozumiem - rzek� Sadko.
Zamilkli.
- Magia? - zapyta� ostro�nie Borys.
- By�o poddawane egzorcyzmom.
- Markus ma zatem kamie� z g�owy Alchemika - Marius wr�ci� do tematu. -
Wydaje mi si�, �e rozumiem twe intencje, kuzynie. Chcesz, abym wykorzysta� moc
kamienia i zajrza� w przysz�o��, w czasy, gdy �y� cz�owiek, kt�rego dusz� zapisano w kr��ku, aby zdoby� przydatn� nam wiedz�. Bym dla przyk�adu, pos�uguj�c si� tym kamieniem, spr�bowa� rozgry��, do czego s�u�y krzesz�ca skry machina.
- Ty powiedzia�e�.
- Zatem uczyni� to. Wykradn� kryszta� i zbadawszy jego w�a�ciwo�ci, podrzuc� z powrotem Markusowi.
- Musia�by� znale�� si� szybko po drugiej stronie Ba�tyku... Teraz to bardzo trudne. Pora roku, kt�ra nas chroni przed nimi, i ich chroni przed nami.
- Mog� wyruszy� cho�by jutro, o ile kto� zdecyduje si� wyj�� w morze. Ba�tyk zamarza� zaczyna. Nasi przyjaciele - sk�oni� si� ku Sadce i Borysowi - to wytrawni �eglarze, a przedarli si� z trudem.
- Bo�my musieli na gwa�t w Gda�sku po�yczy� byle jak� kryp� - mrukn�� olbrzym.
- �Srebrna �ania� czy �Jask�ka� z Bremy poradzi�yby sobie z tak� kr�, nawet biegu nie zwalniaj�c.
- L�d jeszcze s�aby - popar� olbrzyma Peter. - Lekcewa�y� go nie mo�na, ale da si� jeszcze pokona�. Pojutrze odchodzi kr�lewski okr�t kurierski do Rygi. Id�c na pe�nych �aglach, powinien strzaska� kry. Zw�aszcza �e dzi�b ma opancerzony, a za�oga p�ywa�a zim� z Rygi do uj�cia Newy, znaj� zatem l�d i wiedz�, jak sobie z nim radzi�. Gdy na kurlandzkiej ziemi staniesz, w dni kilka rozstawnymi ko�mi dotrzesz do Gda�ska.
- Je�li statek utknie w drodze, odczekam niedziel� lub dwie i p�jd� po lodzie -
uci�� Marius.
Korzystaj�c z ocean�w wolnego czasu, zabra�em si� do porz�dkowania ca�ego naszego dobytku. Greta poprzedniego dnia �licznie wszystko wypra�a i wysuszy�a, mog�em posk�ada� ubrania do skrzyni. Moje jeansy m�nie znios�y te miesi�ce.
Koszula... Gar�� �up�w zdobytych na kitajcach, myd�o z zapas�w nieszcz�snego Iva, inne drobiazgi. Nagle drgn��em i zacz��em gor�czkowo przegl�da� wszystkie zakamarki oraz kieszenie.
- Co si� sta�o? - zaniepokoi�a si� Hela.
- Nie mog� znale�� scalaka Alchemika! - sykn��em. - Mia�em go w sk�rzanym mieszku... Tobie przecie� nie odda�em.
S�u��cej nie by�o, posz�a po sprawunki. Mogli�my rozmawia� zupe�nie otwarcie.
- Jest pan pewien, panie Marku, �e pan tego po prostu nie zgubi�? - zapyta�a.
- Absolutnie.
Milcza�a przez d�u�sz� chwil�.
- Kto� ukrad�, pytanie teraz kto, kiedy i jak.
- W�a�ciwie nie obchodzi mnie kiedy i jak - prychn��em. - Wa�niejsze jest: kto.
Musimy to odzyska�...
- Kiedy widzia� pan kr��ek po raz ostatni?
- Na pok�adzie �Jask�ki�. Nie. Zaraz. Na wozie w lesie. Mia�em wtedy mieszek w kieszeni spodni. Potem ju� chyba nie.
- Albo kto� go wyci�gn��, albo i sam wylecia� - zawyrokowa�a. - Bo Greta okazji raczej nie mia�a. �asica pomo�e namierzy� scalak, gdy ju� wyjdzie z garnka. - Spojrza�a na feralny kocio�ek, ci�gle stoj�cy pod ��kiem.
- O ile wyjdzie... Poza tym nie wiem, czy mo�na namierzy� scalak, je�li nie jest pod��czony do cia�a. Zwr�� uwag�, �e nie umia�a sama znale�� Oka Jelenia.
- Oko Jelenia mo�e by� innego rodzaju. Nale�a�o do cz�owieka... do istoty, kt�ra by�a wolna. A my tymczasem jeste�my niewolnikami.
- S�dzisz, �e...
- We wszystkich epokach niewolnik�w si� znakowa�o. W Rzymie nosili kajdany, na Rusi zak�adano im �elazne obr�cze na szyje, Turcy wypalali pi�tna, by rab nie m�g�
tak �atwo zbiec. Zatem i my jeste�my jako� naznaczeni. Mam racj�?
- Wydaje mi si� to prawdopodobne - przyzna�em. - W ka�dym razie bardzo �atwe do zrobienia. Scalak mo�e na przyk�ad emitowa� co jaki� czas sygna� radiowy. I wystarczy. Teraz trzeba si� zastanowi�, co zrobimy, je�li �asica jednak nie wyjdzie z garnka.
- Sam pan m�wi�, �e ten kr��ek zsy�a� wizje...
- Trudno je nazwa� wizjami - westchn��em. - To raczej tak jak z Ester�... Tylko du�o s�abiej.
- Ciekawe, czy to scalak noszony w sakiewce ��czy� si� my�l� z tym w pa�skiej g�owie, czy mo�e dzia�a tak na ka�dego - rozwa�a�a. - W pierwszym przypadku nie daje nam to chyba nic. W drugim, je�li cz�owiek, kt�ry go we�mie do r�ki, zobaczy oczyma duszy kawa�ek przysz�o�ci...
- Tak jak ty detale z pami�ci Estery...
- Wiele rzeczy, kt�rych nie rozumia�am. Samochody... Dobrze zapami�ta�am nazw�?
- Tak.
- �ar�wki, wreszcie ta wojna tak dziwna i tak inna ni� moja... Do meritum
wracaj�c, cz�owiek z tej epoki ujrzy wizje, kt�re b�d� mu ca�kowicie obce. I przestraszy si�. Ba, niewykluczone, i� pomy�li, �e jest op�tany. Wtedy, je�li powi��e wizje z faktem noszenia kamienia, b�dzie chcia� si� go pozby�...
Zauwa�y�em, jak przez twarz przelatuj� jej nerwowe tiki. Domy�la�em si�, co to oznacza.
- Helu...
Za p�no. Rysy �ci�gn�y si� lekko. Spojrzenie te� by�o inne.
- Nie s�uchaj jej. - Drgn��em, s�ysz�c zmieniony g�os. - To mi�e dziewcz�tko, ale do�� g�upiutkie. Ma oczywi�cie racj�. - Unios�a r�k�, jakby chcia�a gestem podkre�li� zastrze�enie. - Je�li scalak wizje ze�le, miejscowi uznaj� go za przedmiot magiczny i pewnie niebezpieczny, bo czarn� magi� przesi�kni�ty.
Czu�em op�r przed rozmow� z tym wcieleniem, ale przemog�em si�.
- Co radzisz? - zapyta�em w jidysz.
- Gdy Greta powr�ci, o ile oczywi�cie powr�ci, pi�ty jej �wieczk� przypalimy i sprawdzimy, czy ze spraw� t� mia�a co� wsp�lnego, cho� bardziej podejrzani s� ci dwaj ruscy zakapiorzy.
Milcza�em przez chwil�. Estera pochodzi�a z innej epoki. I ona, i Hela �y�y w czasach, gdy ludzie mieli s�u�b� i czasem bywali przez ni� okradani. Mimo to czu�em, �e s�u��ca tego nie zrobi�a...
Przypal jej, przypal! - podjudza� mnie diabe�. �aden s�d ci� za to nie ska�e. Praw dziecka te� jeszcze nie wymy�lili.
- Nikogo nie b�dziemy torturowa� - ofukn��em Ester�. - Powa�nie j� podejrzewasz?
- Nie - przyzna�a. - To nie ten typ dziewczynki. Jest cwana i sprytna, mo�e z g�odu skrad�aby kawa�ek chleba, ale my�l, by swoich pa�stwa oszwabi�, nie powstanie nawet w jej g�owie.
- Znasz si� na tym? Mieli�cie s�u�b�?
- Oczywi�cie, wszak ojciec by� lekarzem. - Wzruszy�a ramionami. - Mieli�my nawet szabesgojk�.
- Kogo?!
Spojrza�a na mnie zaskoczona.
- Ty sobie... - zacz�a i urwa�a.
Twarz jej zmieni�a si�, spochmurnia�a.
- A wi�c jednak im si� uda�o - wycedzi�a.
- Co si� uda�o?
- Nazistom. Wyt�ukli nas do nogi. �y�e� w epoce, w kt�rej nie by�o ju� w Polsce �yd�w?
- Mo�e ze dwa tysi�ce zosta�o - wyja�ni�em.
Zrobi�a si� blada jak �ciana. Wcze�niej to by�o tylko przypuszczenie, teraz potwierdzi�em jej najgorsze obawy.
- Dwa tysi�ce z ponad trzech milion�w? - wyszepta�a.
- Wojn� prze�y�o troch� wi�cej, ale potem nie mieli ochoty poznawa� socjalizmu z bliska i je�li tylko mogli, to powyje�d�ali. Zna�em jednego �yda, i to zasymilowanego.
Nie znam waszych obyczaj�w. Wiem, �e �wi�towali�cie w pi�tek wiecz�r i w sobot�, kolacja przy �wiecach, koszerne jedzenie, jakie� specjalne szabasowe potrawy, zakaz wykonywania pewnych czynno�ci...
- No w�a�nie - wesz�a mi w s�owo. - Byli�my �ydami i s�u��c� te� mieli�my �yd�wk�. My nie przywi�zywali�my du�ej wagi do religii, do synagogi chodzili�my tylko w �wi�ta, lecz ona by�a bardzo religijna, nie godzi�o si� zmusza� jej do pos�ug i do �amania szabasu, wi�c w sobot� mieli�my na przychodne gojk�, kt�rej religia nie zabrania�a w piecu nam napali�, posprz�ta�, wypra� i obiad ugotowa�.
Omal nie parskn��em �miechem... A to spryciarze! Nie na darmo m�wi si�, �e to nar�d m�dry i przebieg�y...
- Co� jak w Libanie - mrukn��em.
- Co masz na my�li?
- �yli tam w miar� zgodnie przedstawiciele trzech religii. Muzu�manie mieli sklepy zamkni�te w pi�tki, �ydzi w soboty, a chrze�cijanie w niedziele.
- Pojmuj�. - Skin�a g�ow�. - Teraz wr��my do spraw istotnych. Skoro nie wiemy nawet, kto skrad� kamie�, jak go odzyska�? Scalak to rzecz niezwyk�a i mo�e dlatego kogo� skusi�? Ci ludzie znaj� si� wszak na klejnotach. Znale�li kamie�, kt�ry przejrzysty jest niczym szk�o, ale twardy jak szmaragd.
- Pomy�l�, �e to szmaragd?
- Tak by� mo�e. Z�odzieje, kimkolwiek s�, sprzeda� go zechc� z�otnikom.
- Czyli musz� obej�� z�otnik�w i poinformowa� ich, �e jest moj� w�asno�ci�. Je�li
kto� zechce go spieni�y�...
- Morowy pomys�, boj� si� jedynie, i� sp�niony troch�. Do tego nie przypuszczam, by z�odziej zechcia� sprzedawa� rzecz tak� pod nosem niejako jej prawowitego w�a�ciciela. Raczej artefakt ten jest ju� w drodze do Poznania, P�ocka lub Krakowa.
- My�l�, �e masz racj�. Ale...
- Ale oczywi�cie nie nale�y tego zaniedba� - ponownie wesz�a mi w s�owo. - Kto wie? Z�odzieje cz�sto g�upi bywaj�. U nas troch� ich by�o. Rewirowy co rusz �apa�.
Policji tu nie ma, prywatnych detektyw�w te� chyba jeszcze nie wymy�lono.
Przypomnia�a mi si� ksi��ka �Kacper Ryx�, ale na ile by�a osadzona w realiach? Poj�cia nie mia�em.
- My�l�, �e trzeba wykorzysta� w�a�ciwo�ci kamienia. - Drgn��em, znowu s�ysz�c jidysz. - Zsy�a wizje? I �wietnie. Rozpu�� pog�osk�, �e to kamie� przekl�ty. Magiczny. Ze ten, kto go w r�k� we�mie, zostanie op�tany. Plotka �y� b�dzie, a� kr�g zatoczy.
Wcze�niej czy p�niej dotrze, gdzie trzeba.
- I przestraszony z�odziej kamie� roztrzaska. Albo wyrzuci. Bo niby dlaczego mia�by ryzykowa� i podrzuca� go mnie?
- Wymy�l opowie�� - tym razem m�wi�a Hela. - Jak w ukrai�skiej legendzie o inkluzie.
Przeskok pomi�dzy osobowo�ciami by� tak nag�y, �e a� si� przestraszy�em.
- O czym?
Spojrza�a na mnie. Rysy twarzy ju� wraca�y do normy, dziewczyna odzyskiwa�a naturaln� mimik�.
- Panie Marku - odezwa�a si� - nigdy o to nie pyta�am, jest mi to oboj�tne, ale pa�skie nazwisko...
- Oberech?
- Przecie� to ukrai�skie nazwisko. My�la�am, �e pan...
- No sk�d? Moja rodzina od stu lat mieszka w Otwocku! Pami�tam jeszcze z dzieci�stwa nasz� dawn� will�, postawiona zosta�a pod koniec XIX wieku, potem nas wysiedlono, bo budowano ulic�...
- Oberech to ukrai�skie s�owo oznaczaj�ce talizman, amulet, przedmiot magiczny.
My�la�am, �e mo�e babka opowiada�a panu legendy z kres�w... - Przechyli�a pytaj�co g�ow�.
Tak, przypomina�em sobie, �e babcia opowiada�a mi jakie� makabryczne bajki, ale
czy by�y ukrai�skie? Hm...
W kilku wyst�powali Kozacy. Zaraz, zaraz. Sk�d pochodzi� pradziadek? Z Wilna, nie z Ukrainy! A drugi? Cholera... Nie pami�ta�em. A przecie� pradziadk�w ma si� a� czterech. Kt�ry� s�u�y� w carskiej armii, nad kominkiem wisia� nawet jego kord oficerski.
Mam kozackich przodk�w? Nie da si� wykluczy�! A mo�e moje nazwisko to zniekszta�cone polskie s�owo? Oberek? Kto� sobie zmieni� albo w ksi�gi ko�cielne �le wpisano... Przecie� dawniej bardzo r�nie z tym bywa�o.
- Pomy�l� nad tym p�niej - westchn��em. - A wi�c co to jest inkluz?
- Moneta - wyja�ni�a. - Moneta magiczna, srebrny talar albo rubel. Raz w obieg puszczony zawsze do w�a�ciciela powraca, zazwyczaj i inne ze sob� prowadz�c. Gdy by�am ma�a, s�ysza�am, �e nawet w Lublinie przed kasami pancernymi w bankach marmurowe sto�y stawiali, bo jedynie marmur powstrzyma� j� mo�e, gdy z sejfu ucieka.
Inkluz do kamienia si� przylepia. No, przybi� gwo�dziem jeszcze da si� - doda�a z namys�em.
�cisn��em g�ow� d�o�mi. Oba wcielenia mojej towarzyszki zasypa�y mnie jak do tej pory informacjami, z kt�rych wynika�o bardzo niewiele. Albo z kt�rych ja niewiele zrozumia�em...
- Jeszcze raz, wolniej - poleci�em.
- Inkluz to moneta, kt�ra zawsze wraca do w�a�ciciela. Nie mo�na si� jej pozby� w �aden spos�b, chyba �e si� co� na targu s�ono przep�aci, wtedy pieni�dz moc utraci� mo�e. Je�li tak� dostaniesz, pugilares ci w mig wyczy�ci do ostatniej kopiejki. Jak rozpoznasz, wyrzu� natychmiast...
- Dobrze. Rozumiem. Magiczna moneta opr�niaj�ca innym kieszenie i wracaj�ca niczym bumerang do tego, co j� pu�ci w obieg... I jak ta legenda ma nam pom�c w odzyskaniu scalaka?
- Inkluza nie mo�na wyda�, wraca zawsze. Ale p�aci si� za to wysok� cen�. Gdy cz�owiek umiera, zanim si� inkluza pozby�, w chwili jego �mierci diabe� zabiera dusz� do piek�a. Tedy pomy�la�am, �e to spos�b. Rozpu�ci� informacj�, �e kr��ek jest inkluzem.
Ze nie tylko dziwne wizje zsy�a, ale i dusz� nara�a. Je�li plotka si� rozejdzie i strach wzbudzi, nikt tego zatrzyma� przy sobie nie zechce. A gdy kamie� w obieg p�jdzie, w r�ce z�otnik�w wpadnie i jest szansa, by go odzyska�...
- Lepszy taki plan ni� �aden.
Idiotyzmy... Z drugiej strony mo�e w tej zabobonnej epoce trzeba dzia�a� wedle idiotycznej logiki?
Greta wr�ci�a mo�e p� godziny p�niej. Wezwa�em j� do siebie.
- Zapodzia�em gdzie� sk�rzany mieszek, w kt�rym trzyma�em okr�g�y zielony kamie�.
- Sprz�taj�c, przyjrza�am si� wszystkim szparom w pod�odze. - Pokr�ci�a g�ow�. -
Wygarn�am te� wszystkie �mieci zza pieca. Nigdzie jednak czego� takiego nie widzia�am. Mo�e kto� skrad� go, zanim pan zamek zmieni�?
- Mo�liwe - westchn��em. - Ale pomys� mam taki. Znasz zapewne wszystkich z�otnik�w w mie�cie... To znaczy wiesz, gdzie s� ich warsztaty. Czy mo�esz powiedzie� mi, jak ich zw�, a potem roznie�� im listy ode mnie?
- Bez trudu, panie. Jednak co napisa� chcecie?
Stre�ci�em pokr�tce. Zrobi�a si� zielona na twarzy.
- Panie... - b�kn�a.
- No, co ci si� nie podoba? - Hela, udaj�c gro�n� matron�, uj�a si� pod boki.
- Ja, panie, takie listy oczywi�cie roznie�� mog�, ale si� boj�. Gdy przeczytaj�, i� utracili�cie przedmiot magiczny, zaraz zawiadomi� biskupa albo, co gorsza, lutr�w. W
pierwszym przypadku czeka was, panie, s�d ko�cielny za uprawianie czarnej magii. W
drugim bez s�du nawet na stosie was spali� mog�, bo inkwizycja dowod�w wymaga, a im wystarczy podejrzenie - m�wi�a przej�ta, z dr�eniem w g�osie. - A ja z wami na �mier� p�jd� albo na bruku zostan�.
Spojrza�em na Hel�. Skin�a g�ow�. Dziewczynka mia�a racj�. Trzeba wymy�li� co� innego. Greta posprz�ta�a, a potem pobawi�a si� chwil� z wiewi�rk� i wypu�ci�a zwierz�tko na zewn�trz.
Siedzia�em, milcz�c ponuro. Greta pra�a co� w misce. Hela umila�a jej robot�, czytaj�c po niemiecku umoralniaj�c� opowie�� o �wi�tej Urszuli i jej towarzyszkach.
- Ojcze - spojrza�a na mnie, odk�adaj�c ksi�g� - siedzicie tak w melancholii...
Drgn��em. Gdy tytu�owa�a mnie ojcem, czu�em si� potwornie stary.
- Rozmy�lam - wyja�ni�em.
- Id�cie mo�e do szynku, �yknijcie syconego miodu dla rozweselenia? -
zasugerowa�a. - Albo Greta do kupc�w pobiegnie i anta�ek wina wam przyniesie?
- Dzi�kuj� za trosk�, nie mam ochoty.
- To mo�e do ko�cio�a p�jdziemy na wieczorne nabo�e�stwo?
- Te� nie mam jako� ch�ci...
- Mi�o�ci wam, panie, trzeba - wtr�ci�a s�u��ca. - Porywu ducha ogarniaj�cego
gor�czk� wszystkie zmys�y, p�on�cego w g�owie jak jasny p�omie�.
Spojrza�em na ni� zaciekawiony. Na targu si� pie�ni nas�ucha�a? A mo�e w tej epoce dzieci wcze�niej dojrzewaj�?
- Jedyna kobieta, przy kt�rej �ywiej zabi�o moje serce, przebywa zapewne w Bremie. Troch� daleko, by siada� na ko� i p�dzi� w zimow� noc.
- A mo�e sztuki kuglarskie winni�cie, panie, obejrze�? To serce rozweseli, a i zajmuj�ce bardzo. - Na buzi dziewczyny pojawi� si� wyraz t�sknoty.
A potem wr�ci�a do prania. Pod�piewywa�a sobie co� pod nosem po niemiecku.
- Panie Marku - Hela siad�a naprzeciw mnie - co pana martwi?
- Staszek - powiedzia�em kr�tko, zni�aj�c g�os. - Nie mog� doj�� do siebie po tamtym przeb�ysku. To nie by�a maligna ani z�udzenie. �asica pokazywa�a mi kiedy�, jak to jest patrze� przez cudze oczy. Jestem absolutnie pewien, �e on �yje.
Greta wysz�a, chyba do wyg�dki, bo nie zak�ada�a nic na siebie.
- Czy to mo�liwe? Wszak jedynie Ina o�ywi� go mo�e, a ona ci�gle w garnku siedzi. A mo�e ju� jej tam nie ma? Mo�e wyskoczy�a jako�, a iluzj� utrzymuje z sobie wiadomych powod�w?
O tym nie pomy�la�em.
- Nie wiem - westchn��em. - Martwi� si�. Czuj�, �e ci Chi�czycy stanowi� zagro�enie nie tylko dla nas i �asicy. Co� knuj�. Je�li czego� szukaj�, powinni robi� to mo�liwie dyskretnie, jak my.
- My�li pan, �e oni go o�ywili?
Zaskoczy�a mnie.
- Chyba nie, bo gdyby chcieli mie� �ywego, toby go przecie� nie zabijali...
- My�l ta wydaje mi si� logiczn�. - Zas�pi�a si�. - A mo�e oni maj� w�asn� �asic�, kt�ra ich pilnuje, i to ona go o�ywi�a?
- Je�li �yje, musimy go odnale�� - powiedzia�em. - Je�li nie �yje, tak czy inaczej musimy zdoby� jego scalak.
- Nie traci pan nadziei.
- Nie potrafi�.
- Jak si� do tego zabierzemy? - zapyta�a powa�nie.
Zagryz�em wargi.
- Nad tym w�a�nie my�la�em - wyja�ni�em. - Przede wszystkim nie wiemy, czy �asica m�wi�a prawd�. By� mo�e za kilkana�cie dni przyjdzie nam umrze�. Poniewa� nic na to nie poradzimy, umy�li�em sobie, �e trzeba chocia� co� zaplanowa�. Je�li zginiemy,
trudno. Je�li prze�yjemy, b�dziemy gotowi, by dzia�a�.
- Podoba mi si� ta idea.
- Wiemy bardzo niewiele. Chi�czycy mieli co najmniej jeden helikopter. Ten, kt�ry zniszczy� im Maksym. �asica wspomina�a, �e przebywaj� gdzie� na p�noc od Sztokholmu. Nie wiem, co mia�a na my�li. Mo�e to sto kilometr�w, mo�e pi��set...
- Mamy do przeszukania ogromny obszar...
Wyj��em ze skrzyni zdobyczn� map� i roz�o�y�em na stole. Od razu nam ul�y�o, mogli�my wreszcie porozmawia� zupe�nie otwarcie.
- Szkoda, �e nie zaznaczyli na niej swoich szlak�w -westchn�a Hela. - Posz�oby si� jak po nitce do k��bka.
- Szkoda - przyzna�em. - Ale nic na to nie poradzimy. Mam pewn� my�l.
- Tr�dowaty z Bergen? Ten, kt�ry zosta� uznany za oczyszczonego? Ulv go wo�ali, czy jako� tak. Przyby� z krainy Dalarna. To tutaj.
- Na p�nocny zach�d od Sztokholmu. Trop wydaje si� obiecuj�cy. Potwierdza to, co powiedzia�a Ina. Ona uciek�a z ich twierdzy.
- Co dalej? Gdy ju� wy�ledzimy, gdzie siedz�?
- B�dzie ci�ko - westchn��em. - Ci ludzie nie maj� �adnych skrupu��w. Zabijaj� ka�dego, kogo chc�. Maj� urz�dzenia lepsze ni� te, kt�re zna�em. Ot, cho�by to. -
Wyj��em gogle.
- Binokle, kt�re pozwalaj� widzie� w ciemno�ci...
- My te� takie mieli�my - wyja�ni�em. - By�y wi�ksze i dawa�y gorszy obraz.
Wymaga�y zasilania. Tu jest tylko szk�o... Do tego bro�. Zapewne ich siedziby strzeg� czujniki ruchu i fotokom�rki. Urz�dzenia, kt�re wszczynaj� alarm, gdy kto� si� zbli�a -
wyja�ni�em.
- Ale spr�bujemy?
- Nie mam na to najmniejszej ochoty, ale obawiam si�, �e musimy. Tak mi nakazuje honor. Obowi�zek wobec przyjaciela.
Zamilk�em. Ku�wa, co za paranoja. Dlaczego nie mog�em by� zwyk�ym cynicznym �cierwem jak masa innych ludzi? Czemu lecia�em bez przerwy niczym �ma prosto w ogie�?
- Jest pan dobrym cz�owiekiem - szepn�a. - Staszek zrobi�by dla pana to samo. Z
t� r�nic�, �e jemu zapewne by si� nie uda�o, my za� mamy szans�, bo jest pan od niego starszy i...
- Na razie i tak musimy czeka� do otwarcia sezonu �eglugowego. - W bezsilnej
z�o�ci uderzy�em d�oni� w blat. - Dlaczego Sadko i Borys po�eglowali z Bornholmu na po�udnie?!
- W�a�nie po to, �eby�my utkn�li w Polsce. Boj� si� �asicy, �e z garnka wyskoczy, boj� si� nas... Bardziej interesuje mnie, jak wydostali si� z Gda�ska - zmieni�a temat.
- Konno wok� Ba�tyku, do Danii i przez Szwecj� na wybrze�e. Tam, gdzie cie�nina jest w�ska, przy dobrej pogodzie mo�na chyba zaryzykowa� rejs do Visby? -
zasugerowa�em. - Cho� przypuszczam, �e to wyprawa na wiele tygodni.
- S�dz� raczej, �e Hanza dysponuje ma�ymi jednostkami, takimi jak �Jask�ka�.
P�askodennymi, kt�re nie potrzebuj� portu, bo mog� niepostrze�enie wyl�dowa� na byle pla�y. Kt�re w razie potrzeby mog� przeby� morze w sekrecie. Kt�re p�ywaj�, nawet gdy sezon si� sko�czy. Je�li tylko morze nie zamarznie...
- Zapewne masz racj�. Hanza ustala prawa, Hanza tworzy dla nich wyj�tki... Ale to i tak ryzyko. Zim� morze bywa bardzo gro�ne. Kra mo�e zniszczy� statki, zima na Ba�tyku to tak�e czas sztorm�w.
- Pojawia si� pytanie wa�kie, a od odpowiedzi zale�e� mo�e bardzo wiele -
powiedzia�a Hela w zadumie. - Czy warto skorzysta� z pomocy Hanzy, by uwolni� naszego przyjaciela?
- Sprzymierzy�bym si� z samym diab�em, by...
Uderzy�a mnie po r�ce.
- No dobrze, z diab�em jako takim to raczej nie - poprawi�em si�.
- Pieni�dze - powiedzia�a Hela. - Potrzebujemy pieni�dzy, by przeby� wiosn� Ba�tyk. Potrzebujemy te� pieni�dzy, by porusza� si� nast�pnie po Szwecji.
Wyci�gn��em mieszek otrzymany w Bergen. Do tej pory zagl�da�em do niego tylko raz, jeszcze nad zatok� Vågen. By�y w nim dukaty. Wygarn��em zawarto�� na st�.
Dwadzie�cia pi�� z�otych kr��k�w. Fortuna, na jak� Greta musia�aby pracowa� pewnie �wier� wieku...
- Kwota zacna, ale kto wie na jak d�ugo wystarczy - westchn�a Hela. - Zw�aszcza �e teren do przeszukania jest ogromny...
- Mam pewien pomys�.
Przechyli�a pytaj�co g�ow�.
- Zegarek. - Pokaza�em przegub. - Mamy dwa. Zastanawiam si�, gdybym poszed�
do z�otnika i zaproponowa� mu odkupienie... Tak precyzyjnego mechanizmu nie widzieli nigdy na oczy. Mo�e daliby z pi��set dukat�w? Albo i wi�cej?
Otworzy�em kopert�, pokazuj�c trybiki poruszaj�ce si� pod szkie�kiem. Ogl�da�a
je przez chwil� w skupieniu.
- To unikat. Nawet w moich czasach wzbudzi�by zachwyt. Za��daj tysi�ca -
powiedzia�a powa�nie. - A mo�e i tysi�c pi��set dadz�? Ciekawe, ile wie� kosztuje...
- Wie�?
Trzasn�y drzwi. Greta wr�ci�a z wyg�dki. Ci�gle nuc�c, rozwiesi�a pranie na sznurze. Potem do�o�y�a do pieca i siad�a w k�ciku nad ksi��k�.
- Maj�teczek ma�y bym kupi�a - rozmarzy�a si� Hela. - Albo lasu kawa�, to mo�na ch�opom da� wolnizny z pi�tna�cie lat, wykarczuj� puszcz�, wie� postawi�. A potem b�d� pa�szczyzn� odrabia�.
- Ch�op�w te� kupisz? - prychn��em.
- Da si�? - zapyta�a Gret�.
- Tak, pani? - S�u��ca oderwa�a sp�oszony wzrok od ksi��ki.
- Gdybym wie� naby�a, czy da si� ch�op�w kupi�?
- Po co pieni�dze traci�, pani? Tu, w Gda�sku, biedoty du�o mieszka, oni za chlebem p�jd� ch�tnie, byle ludzkie warunki da�. Nieraz szlachta na rynku og�asza�a, �e wie� zak�ada. Zawsze kto� na pa�szczyzn� poszed�. A i czeladnika z cechu wyrzuconego ugada� mo�na. Niejeden tak robi. Ma potem we wsi garncarza, kowala czy kogo tam potrzebuje.
- Aha...
Dziwne, dzikie, chore czasy. Dla mnie sama idea feudalna by�a obrzydliwa... Greta od�o�y�a tomik i zabra�a si� za szatkowanie mi�sa.
- Dwa zegarki, trzy tysi�ce dukat�w - gdy tylko s�u��ca posz�a wyrzuci� ko�ci, Hela podj�a w�tek. - Jeden trzeba sprzeda� tu, drugi w Krakowie na przyk�ad... -
rozmy�la�a na g�os. - A gdzie wie� lokowa�? Kuzyni nasi od siedemnastego wieku na Ukrainie gospodarowali. Tylko �e tam niebezpiecznie. Mo�e wi�c lepiej tu, pod Gda�skiem? W delcie takiej rzeki ziemia z pewno�ci� �yzna.
- Na razie trzeba odszuka� Staszka - uci��em marzenia. - Potem pomy�limy. Poza tym nie wiemy, co wymy�li �asica. Ci�gle jeszcze nawet nie ugry�li�my zadania.
- Masz racj�, ojcze. - Spu�ci�a wzrok. - Za wcze�nie my�le� o tym...
Stara droga bieg�a przez las. Trakt musia� by� nieu�ywany od lat, przecinka pozarasta�a tu i �wdzie. Zbli�a�o si� po�udnie, jednak mr�z nie zel�a�. Ko� apatycznie stawia� kopyta, sztylpy chroni�ce p�ciny pokry�y si� szronem. Maksym rozgl�da� si� po okolicy. Jak na razie wszystko si� zgadza�o. Teraz trzeba tylko odnale�� ludzi. Nie
u�miecha�a mu si� kolejna noc pod go�ym niebem. Zw�aszcza �e sz�sty zmys�
podpowiada�, i� wkracza ju� na terytorium wroga.
Na szlaku czeka�y trzy wilki. Zna� te zwierz�ta od dziecka i wiedzia�, �e nie wolno ich lekcewa�y�. Spojrza� na nie spokojnie, bez zmru�enia oka. By�y troch� wi�ksze ni� te z ukrai�skich step�w. Mia�y te� d�u�sze futro. Pami�ta� opowie�� Heli. Je�li to te wilki, czeka go ci�ka przeprawa. U�miechn�� si� drapie�nie. Wreszcie jaka� walka.
Tu siedz� trzy, pomy�la�. Je�li rusz� na mnie, spr�buj� oskrzydli� tak, bym ucieka� �cie�k�, obok kt�rej czaj� si� nast�pne. Zatem s� jeszcze co najmniej dwa. A mo�e i p� tuzina.
Od czasu gdy opu�ci� Bergen, ani razu nie by�o okazji, by wyci�gn�� bro� z pochwy. Zd��y� ju� zapomnie�, jakiego koloru jest krew. A mo�e zacz�� od wielopa�u?
Zdj�� z plec�w karabinek i uni�s� do ramienia. Popatrzy� przez lunetk�. Co m�wi�
Markus? Tam, gdzie przecinaj� si� dwie kreseczki, ugodzi kula. Fantastyczny pomys�, nie spos�b chybi�. Poci�gn�� za spust, ale strza� nie pad�. Zaraz, Markus m�wi� co� o jakim� bezpieczniku. Wymaca� go kciukiem i wycelowa� raz jeszcze. Trach. Wielki p�owy basior fikn�� w powietrzu kozio�ka. Sekund� p�niej Maksym run�� w �nieg. Sp�oszony ko�, pozbywszy si� je�d�ca, pomkn�� dr�k� przez las.
Uczony do huku zwyk�ych wystrza��w, pomy�la� Kozak, gramol�c si� z zaspy. Ten d�wi�k jest inny, to i go nie pozna�...
Poderwa� si� akurat na czas, by doby� szabli. Dwa pozosta�e zwierzaki ju� go dochodzi�y. Ci�� straszliwie z ramienia. Spud�owa�. By�y szybkie, bezlito�nie szybkie. W
ostatniej chwili z�apa� sztychem drugiego. Pierwszy ju� skaka�. Maksym znowu run�� w �nieg, tym razem umy�lnie, puszczaj�c szabl�. Kozik w jego lewej d�oni zakre�li� p�tl� na podobie�stwo greckiej litery alfa. Paruj�ce jelita posypa�y si� kaskad� z otwartego brzucha. Paszcza zacisn�a si� na przedramieniu, ale stalowy karwasz wytrzyma�. N� w�lizgn�� si� mi�dzy �ebra, odnajduj�c serce zwierz�cia. Krew bryzn�a w �nieg. Bydl� by�o martwe, lecz nadal rusza�o �apami. Drugie zwierz�, wlok�c za sob� bezw�adne nogi, czo�ga�o si� ku niemu. Kozak podni�s� szaszk� i zdekapitowa� wilka jednym ci�ciem.
Rozpaczliwy kwik ranionego konika rozdar� cisz�.
- Psi flak! - zakl�� i rzuci� si� p�dem przez las.
Gna� jak nigdy w �yciu. Krew zamarza�a na g�owni szabli, stopy bi�y w �nieg r�wnym rytmem. Wzrok strzela� uwa�nie na boki w poszukiwaniu kolejnych zwierz�t mog�cych czai� si� przy �cie�ce. Przeja�ni�o si�. Polana?
Przyby� za p�no. Nieszcz�sna klacz w�a�nie dogorywa�a na �niegu z rozdartym
gard�em. Nad ni� sta�y cztery pot�ne basiory. Pi�ty, najwi�kszy, uni�s� �eb. Maksym nigdy nie widzia� wilka tych rozmiar�w.
Sk�r� si� zedrze, pomy�la�. Bo jak w domu opowiem, nikt mi bez tego nie uwierzy...
Zakrwawione pyski, cofni�te wargi ukazuj�ce ostre bia�e z�by, pazury... Spojrza�
bestiom prosto w �lepia. Dawno ju� nie czu� tak straszliwej nienawi�ci, zdo�a� jednak zdusi� j� w sobie i z bezrozumnego porywu duszy przemieni� w si�� pomocn� w walce.
Wiedza, rozmy�la� Staszek, le��c na wilgotnej s�omie. Je�li mam prze�y�, ka�dy okruch wiedzy mo�e by� bezcenny. Co zatem wiem o naszych oprawcach?
S� Chi�czykami. Chyba. Przybyli z mojej przysz�o�ci. No w�a�nie. Z jakiej przysz�o�ci? Z jakiej epoki? Maj� ka�asznikowy i �mig�owiec. To przedmioty zupe�nie normalne. Powiedzia�bym nawet, typowe dla moich czas�w. Przyjmijmy, �e deszcz meteoryt�w cofn��by ich do �redniowiecza, a potem przez kilka stuleci wracali do poziomu pocz�tk�w XXI wieku. Nie odtworzyliby dok�adnie tego, co by�o, inne pomys�y techniczne, inne wzornictwo... Ubrania te� maj� zupe�nie normalne, �adnego plastiku ani bajer�w rodem z film�w science fiction.
Zatem prawdopodobnie przesiedzieli hekatomb� w schronach, a potem z nich wyle�li. Gdzie� w magazynach musieli mie� helikoptery w cz�ciach i skrzynie z karabinami. Do tego paczuszki zmodyfikowanych genetycznie nasionek i inne takie.
Przerzucili w przesz�o�� ekip� i tony, je�li nie dziesi�tki ton sprz�tu. Wybrali pewnie to, co mieli najlepszego... A rzecz, kt�ra jest naprawd� warta zainteresowania, to te systemy kierowania zwierz�tami. Maj� co�, co chyba raz wpuszczone w g�ow� wilka narasta samo niczym paso�yt lub jaka� metalowa ple��, a� w ko�cu s� w stanie podporz�dkowa� sobie zwierz� du�o lepiej ni� tresur�.
Ile czasu musieli po�wi�ci�, by to osi�gn��? Kilkadziesi�t lat zapewne. Ale ta technologia mog�a by� testowana w tajnych laboratoriach jeszcze w dwudziestym wieku.
�wiadomo��, �e to potrafi�, nie pomo�e mi w okre�leniu, kiedy wystartowali w przesz�o��. Poza tym czy data jest a� tak wa�na? Przecie� to bez znaczenia...
Pr�szy� delikatny �nieg. Pi�� wilk�w poci�tych szabl� spoczywa�o na stratowanej polance. Tu i �wdzie rusza�a si� jaka� �apa, gdzie indziej uci�ty �eb k�apa� bezsilnie szcz�k�. Jeden zew�ok przebiera� w powietrzu nogami. Cia�a, cho� martwe, nadal
pr�bowa�y wykona� polecenia wydawane przez nies�yszalny g�os z daleka. Pozbawione �ycia zwierz�ta chcia�y zagry�� i rozszarpa� wroga. Pazury bezsilnie drapa�y �nieg, z pysk�w ciek�a �lina, nawet jeden z ogon�w wi� si� jak gad po ziemi. Kozak czu� g��bokie obrzydzenie, widz�c ich trupie ruchy.
Usiad� na boku martwego konia. Podni�s� ostro�nie g�ow� wilka - przewodnika stada. Szcz�ka porusza�a si� mechanicznym rytmem, uszy strzyg�y. Maksym uni�s�
opad�e powieki zwierz�cia. Oczy ju� zm�tnia�y, zasnu�o je bielmo �mierci, lecz Kozak czu�, �e mimo to kto� z daleka na niego patrzy.
- Psi synu, Panie Wilk�w, czy jak ci� tam, obezjajcu, zw�, wiem, �e mnie i s�yszysz, i widzisz... Imi� moje Maksym. Przekazuj� ci s�owa atamana Bajdy: �Nadchodzi dzie� zap�aty. Nikt nie skrzywdzi Kozaka i nie b�dzie �y�, by m�c si� tym chwali�. Zniszczy�em stalowego komara. Zabi�em trzech twoich ludzi, reszta umrze niebawem. Jak B�g da, b�dziesz umiera� ostatni, ze �wiadomo�ci�, �e to twoje rozkazy sprowadzi�y na was zag�ad�.
Druga r�ka zatoczy�a �uk. Lufa kozackiego samopa�u plun�a ogniem. G�owa uderzona kul� przekozio�kowa�a w powietrzu.
- Widz� was - powiedzia�. - Mo�ecie wyj��.
Trzech lapo�skich my�liwych z dzidami w r�ku wychyn�o ostro�nie zza pnia powalonego �wierka. Maksym wetkn�� luf� za pas i odwr�ciwszy si� w ich stron�, pokaza� puste d�onie, a potem dotkn�� krzy�yka widocznego przez rozche�stan� koszul�.
Drepta�em przez miasto z�y na siebie, rozczarowany, zm�czony. Scalak Iva...
Przepad�. Gdzie i kiedy? Zgubi�em? To prawdopodobne, dupa wo�owa ze mnie. A je�li zosta� skradziony? To te� moja wina. Takich rzeczy si� pilnuje. Pilnuje staranniej ni� paszportu w obcym kraju... Co robi� dalej? W tym s�k, �e nie wiedzia�em. Napisa� og�oszenia i nalepi� na murach?
W epoce, gdy czyta� umie mo�e pi�� procent populacji... - zachichota� m�j diabe�
str�.
- Jak jeste� taki m�dry, to sam wymy�l - warkn��em.
Ogoniasty umilk�, ale czu�em, �e wci�� czai si� gdzie� w cieniu, w mrocznych zakamarkach mojej duszy. No dobrze. Przyjmijmy, �e kto� ukrad� albo znalaz� scalak. Co z nim zrobi? Je�li sprzeda z�otnikowi, ten ukryje kamie� i poszuka bogatego klienta... Na pewno nie mam szans wypatrzy� tego na wystawie, bo tu nie ma wystaw...
Zachcia�o mi si� wy�. I�� do knajpy i pos�ucha� plotek? A mo�e do fryzjera, tfu, do
balwierza? O nie. �adnego strzy�enia ani golenia. Oni nie myj� nawet swoich narz�dzi.
S�usznie, przyzna� mi racj� diabe�. S� przyjemniejsze sposoby z�apania syfilisu.
Zap�dzi�em si� daleko na p�noc, a� w okolice klasztoru Dominikan�w.
Przemarz�em na wylot, wi�c postanowi�em pokrzepi� si� miark� grzanego wina przed powrotem na kwater�.
Wn�trze by�o zat�oczone, kilkunastu pan�w braci co� oblewa�o. By�o te� sporo kupc�w i marynarzy. Wszystkie miejsca oczywi�cie zaj�te... Odebra�em kubek z przyjemnie ciep�� zawarto�ci� i stan�wszy pod �cian�, d�ugo grza�em d�onie, nim upi�em pierwszy �yk.
Obserwowa�em klient�w. Czy kt�ry� z nich m�g� co� wiedzie�? Gdzie tam...
- Wybaczcie, panie - us�ysza�em nagle z prawej strony. - Czy waszmo�� mo�e jeste�cie Marek zwany Markusem, co z krain p�nocnych przyby�?
- To ja. - Odwr�ci�em si�.
Sta� przede mn� drobny szlachetka w biednym, szarym �upanie z szabl� u boku.
By� chyba kilka lat m�odszy ode mnie. Mia� szarob��kitne oczy oraz jasne w�osy ogolone pod garnek. Zapewne aby doda� sobie powagi, zapu�ci� liche w�siki.
- Jam jest Nikodem Grabowski herbu Jastrz�biec - przedstawi� si� z dum�.
- Mi�o mi waszmo�ci pozna�. Czym s�u�y� mog�? - Poczu�em uk�ucie niepokoju.
- Z Norwegii pono� waszmo�� przybywacie - odezwa� si�. - A m�j przyjaciel tam si� udawa�, mo�e go w krajach pludrackich lub w drodze gdzie spotkali�cie...
- Jak si� nazywa�?
- Brat Jon. Misjonarz... Jam mu wraz z krewnymi nauk� op�aca�. Ca�y nasz za�cianek si� z�o�y�. I w drog� go wyprawia�em. Wie�ci mia� jesieni� przez kupc�w przys�a�, ale do dzi� znaku �ycia nie da�... Tedy niepok�j dusz� moj� jak robak toczy...
- Ksi�dz Jon nie �yje - powiedzia�em. - Heretycy zam�czyli go w Horg, opodal miasta Trondheim.
- By�e� wa�� przy tym?
- �ycie mi ratowa� pr�bowa�. Jedna tylko pami�tka po nim zosta�a... - Wyj��em z kieszeni r�aniec.
Bez s�owa wydoby� identyczny.
- �al cz�owieka - westchn��. - Czy cho� celu swego dopi��? M�wi�, �e odprawi� msz� �wi�t� cho�by jedn� dla braci naszej na norweskiej ziemi do��, by �ycie narazi� lub utraci� nawet.
- Uda�o mu si� przy mnie jedn� msz� odprawi� - odpar�em. - Wydaje mi si�, �e
du�scy siepacze czekali na niego.
- S�dzisz wa��, �e zdradzony zosta�? - zaniepokoi� si�. - Mo�e nie nale�a�o brata Jona w Gda�sku tak uroczy�cie �egna�. Sam biskup go pob�ogos�awi� na t� misj�...
Z�apa�em si� za g�ow�. Konspiratorzy za dych�.
- Zatem nie do��, �e w paszcz� lwa poszed�, to jeszcze i lew wiedzia�, gdzie si� na� zasadzi� - burkn��em.
- Grzech ci�ki pych� nasz� pope�nili�my... I zem�ci�o si�. - Posmutnia�.
Zamy�li�em si�. Peter Hansavritson i jego kuzyn. Tacy wielcy spryciarze i nie przewidzieli tego? A je�li... przewidzieli? Je�li zaplanowali to na zimno, �eby dostarczy� religii m�czennika i w ten spos�b wzmocni� op�r przeciw naje�d�cy?
- Wypijmy po kubku dw�jniaka - zaproponowa�. - Za spok�j duszy Jona.
- Wypijmy - zgodzi�em si�.
Mi�d by� dobry, przechodzi� przez gard�o lekko jak woda, przyjemnie grza�
�o��dek.
- Na drug� nog�? - zaproponowa�.
Pokr�ci�em g�ow�.
- Co waszmo�ci tak martwi? - zapyta�.
Zastanowi�em si�, czy powiedzie� prawd�. A zreszt�, co mi szkodzi? A nu� si� czego� dowiem?
- Sakiewk� z zielonym kamieniem uroni�em - wyja�ni�em. - Albo zagubi�em, albo mi j� skradziono.
- To by� mo�e - zgodzi� si�. - Miasto z plag� z�odziejaszk�w walczy od lat, ale nawet d�oni obcinanie nie pomaga jej wypleni�...
- Poj�cia nie mam, jak j� odzyska� - westchn��em. - Z daleka przyby�em i zwyczaj�w tutejszych �wiadom nie jestem.
- Gdy przedmiot cenny, a do spieni�enia trudny, bywa tak, �e z�odziej przez umy�lnego wie�� przekazuje, i� fant wykupi� mo�na. Czasem, gdy znaczn� band� z�odziejsk� pacho�kowie pochwyc�, dopytywa� w ratuszu mo�na o swoje rzeczy, bo przy uj�ciu niejedno znajd�... Jeno pieni�dzy tak odzyska� si� nie da, bo dukat do dukata zbyt podobny. - Roze�mia� si�, widocznie w jego mniemaniu to por�wnanie by�o zabawne.
- Czyli nic z tego... - westchn��em.
- Je�li to klejnot znaczny, wypatrywa� go trzeba na piersiach matron i u czapek bogaczy... Jak wygl�da�?
- Jak kr��ek z zielonego szk�a. Ot, niewielki. - Pokaza�em, rozstawiaj�c palce. - Do
szmaragdu podobny.
- My�l� zatem, �e odnale�� go waszmo�� nie zdo�acie inaczej jak trafem szcz�liwym. Tedy do �wi�tego Tadeusza Judy modlitwy zanie�cie, wszak on od rzeczy zagubionych a spraw beznadziejnych.
No, to� mi pom�g�, bratku, pomy�la�em z�o�liwie.
- Czas na mnie, bardzo waszmo�ci za go�cin� i pocz�stunek dzi�kuj�. - Wsta�em od sto�u.
- Je�li droga wa�ci obok katedry wiedzie, z przyjemno�ci� kompaniji dotrzymam.
Poszli�my razem. Z tego, co m�wi� po drodze, dowiedzia�em si�, �e pochodzi z Mazowsza. Przyby� tu, jak co roku, jesieni�. Sprzeda� zbo�e, sk�rki i inne produkty, a nie maj�c na wsi nic do roboty, postanowi� sp�dzi� troch� czasu w mie�cie. Pochwali� si� te�, �e ma czterech braci, a w spadku po ojcu dziedzicz� do sp�ki trzech ch�op�w pa�szczy�nianych. Ubrany by� n�dznie, na szary �upan zarzuci� cienk�, wylenia�a deli�, chyba ze sk�r wiewi�rek. Jego szabla wygl�da�a na wyr�b wiejskiego kowala. A jednak sk�ada� grosz do grosza, by op�aci� wys�anie misjonarza.
Rozstali�my si� w przyja�ni. Ruszy�em w stron� przedmie�cia. Zapada� ju� zmrok.
Znowu przeci��em weso�� uliczk�. W oknach wida� by�o s�aby poblask �wiecy, z pokoik�w dobiega�y �miechy i brz�k strun. Zabawiali si� ludziska. Dzi� by�o tam weselej ni� w dniu, gdy przyby�em do Gda�ska. Odruchowo przyspieszy�em. Nie mia�em ochoty na spotkanie z �panienkami� ani ich klientel�.
Dawno nie by�o ry�kanka, powiedzia� diabe�. Mo�e warto sobie troch� pofolgowa�? Pu�ci�em jego podszepty mimo uszu. Ale trafi� w sedno. Za d�ugo ju� �y�em niczym pustelnik. Czu�em, �e wystarczy chwila s�abo�ci, a instynkty mog� wzi�� g�r� nad obrzydzeniem i strachem przed chorobami wenerycznymi.
Nadzorca przyszed� mo�e kwadrans po obiedzie. Bez s�owa uj�� za rami� jedn� z dziewcz�t i wyprowadzi� z namiotu. Sz�a pos�usznie, blada, z pochylon� g�ow�. Sap spochmurnia�, jego d�o� zacisn�a si� na trzonku �opaty, ale zaraz odrzuci� narz�dzie i odwr�ci� si� do �ciany. Taavi prze�egna�a si�.
- Co si�... - zapyta� Staszek.
- Ju� po niej - westchn�a Taavi. - Tak by�o i poprzednio. Co jaki� czas wybieraj� dziewczyn�. Genera� Wei lubi, no wiesz... Jak si� nacieszy, odda swoim ludziom. A na koniec odbierze �ycie.
- Co? - Popatrzy� na dziewczyn� przera�ony. - Tak po prostu?
Przywyk� do tego, �e bij�, przywyk� do my�li, �e mog� go zabi�, je�li nie b�d� zadowoleni z wynik�w pracy, ale to...?
- Wracajmy do roboty. - W oczach jego towarzyszki odmalowa�o si� znu�enie.
- Mo�e jeszcze...
- Nigdy �adna nie wr�ci�a. Tak widocznie musi by�.
Wyrywa� zielsko z gleby, nosi� do szatkownicy, sypa� kr�likom... I czeka�. Ca�y czas czeka�. Min�y mo�e dwie godziny. Nagle gdzie� z daleka rozleg� si� kr�tki rozpaczliwy krzyk.
- Koniec - powiedzia�a Taavi.
- Co?
- Wilki. Zaraz us�yszysz, jak �piewaj� nad jej cia�em...
Jak na zawo�anie, z daleka dobieg�o ponure wycie zwierz�t. Sercem Staszka targn�� b�l, ch�opak osun�� si� na kolana. Przez u�amek sekundy widzia� potr�jnie, jakby nak�ada�a mu si� inna rzeczywisto��, a potem straci� przytomno��.
Ockn�� si�, gdy Sap uderzy� go po policzkach.
- Do pracy! - sykn��. - Bo sko�czymy jak ona!
Potulnie wr�ci� do przerwanych zaj��.
Zbuntowa� si�? - my�la� gor�czkowo. Jak, do diab�a? Nie mamy broni, nie mamy szans... Wyko�cz� nas po kolei.
Staszek le�a� na s�omie, patrz�c w ciemno�� kom�rki. Dusi�o go z �alu, a jednocze�nie prawie nie czu� strachu.
Z�o, rozmy�la�. Telewizja wypaczy�a nasze rozumienie z�a. Stworzy�a bohater�w, kt�rzy byli fascynuj�cy, wyrafinowani, nieomal tw�rczy w swoim dziele zniszczenia.
Tymczasem realne z�o to nie Hannibal Lecter konsumuj�cy ludzin� serwowan� na porcelanie przy d�wi�kach muzyki klasycznej. Prawdziwe z�o jest banalne i prymitywne.
Tak jak genera� Wei, tak jak lensmann Trondheim czy jego braciszek kat. Gro�ni, ale jednocze�nie szarzy, bezbarwni. Nie czyni� z�a z potrzeby ducha. W og�le pewnie o tym nie my�l�. Mo�e lubi� robi� ludziom krzywd�, mo�e sprawia im to perwersyjn� przyjemno��? A mo�e nie? Mo�e po prostu robi� to, czego ich nauczono? Spal� na stosie ksi�dza, zgwa�c� dziewczyn�, okulawi�, sprzedadz� do burdelu... Ale w trakcie tortur i zabijania b�d� my�le� o tym, �e po robocie czeka na nich dzban re�skiego wina.
Mimo zm�czenia Staszek nie m�g� zasn��. Po prostu nie m�g�. Ci�gle wraca�y obrazy tego dnia: Laponka id�ca potulnie ze stra�nikiem, daleki krzyk... Nie mia�
poj�cia, jak wygl�da�a sama egzekucja, i wola� si� nawet nie domy�la�. Czy poszczuli dziewczyn� wilkami, czy mo�e zostawili przywi�zan� do pala, by u�atwi� im zadanie?
To bez sensu, my�la�. Po co j� zabili? Rozumiem, zachcia�o im si� gwa�ci�, zrobili to, ale po co p�niej...?
Nie by� w stanie ule�e� nieruchomo. Usiad� na pos�aniu. Gdzie, do diab�a, podziewa si� ta cholerna �asica? Wcze�niej nie m�g� kroku zrobi�, by nie potkn�� si� o to futrzane bydl�, a teraz, kiedy mog�aby si� przyda�... Zacisn�� z�by. A przyjaciele? Marek, Hela...
Jak niby mieliby mnie odnale��? - westchn�� w duchu. No jak? Tysi�ce kilometr�w kwadratowych, o ile w og�le domy�laj� si�, �e �yj�...
Po�o�y� si� obok Taavi. Dziewczyna te� nie spa�a, oddycha�a nier�wno. Chcia� j� zagadn��, ale nie mia� poj�cia, co powiedzie�... Wszystkie pytania, wszystkie s�owa wyda�y mu si� nagle mia�kie, niewa�ne i niepotrzebne.
Trzy wyj�cia, pomy�la�. Mog� po prostu trwa� z dnia na dzie�, czekaj�c na rozw�j wypadk�w, a� mnie zabij�. Mog� pope�ni� samob�jstwo. Mog� spr�bowa� uciec.
Sap j�kn�� przez sen.
Nawet na tym twardym Lapo�czyku wypadki tego dnia wycisn�y pi�tno. Co m�wi�a Taavi? Genera� Wei wymordowa� ca�� ich osad�? �mier� jest dla nich czym� bardziej naturalnym ni� dla mnie. �yj� w spo�eczno�ci egzystuj�cej na bardzo niskim poziomie. Wypadki przy polowaniach, mo�e walki z innymi plemionami, choroby, na kt�re nie maj� lekarstw. Przywykli. Ale tak do ko�ca nikt przecie� nie zoboj�tnieje.
Zaraz jednak wr�ci� do przerwanych rozwa�a�.
Czekanie na �mier� jest najprostsze, nie trzeba nic robi�, wcze�niej czy p�niej wszystko si� sko�czy. Samob�jstwo? Jak? �y�y sobie podci��? A mo�e lepiej p�tla?
Powiesi� si� trudno - kamery. Je�li zacznie sobie kombinowa� stryczek, Chi�czycy przybiegn� i powstrzymaj� go. A gdyby tak no�ykiem albo sekatorem po �y�ach? Mo�e to zrobi� dyskretnie, o ile wytrzyma taki b�l. Zanim zauwa��, co si� �wi�ci, wykrwawi si�...
Co gorsza, nawet jak kipnie, wyci�gn� scalak i zrobi� restart. Co za g�upota, przekle�stwo wiecznego �ycia... A gdyby tak skok na g��wk� do szatkownicy? Przy odrobinie szcz�cia no�e poradz� sobie z czaszk�, wystarczy, �e kt�ry� uderzy w scalak, i b�dzie po wszystkim. Znajdzie si� po tamtej stronie... Tam go ju� nie dosi�gn�. Gorzej, je�li maszyna nie da sobie rady. B�dzie tkwi� poraniony, ton�c w zielsku. A mo�e...?
Modli� si�? Ju� pr�bowa�. B�g pomaga, gdy uzna za stosowne. Nie na rozkaz...
Gdy umiera� papie�, o jego wyzdrowienie b�aga�y miliony ludzi i to nie zadzia�a�o.
Pomodli si�, oczywi�cie, przecie� czasem pro�by zostaj� wys�uchane, lecz niezale�nie od tego trzeba r�wnie� kombinowa�, jak si� samemu wykaraska� z tej kaba�y.
Przypomnia� sobie dziadka. Zdrowie starca zniszczy�y komunistyczne wi�zienia.
Zas�ania� obfit� brod� g��bokie blizny po lampie lutowniczej. Trzy palce prawej r�ki, po�amane w �ledztwie, pozosta�y gruz�owate i prawie bezw�adne. Mimo to by� twardy niczym oheblowana deska, a g��boko osadzone oczy, nawet gdy ju� dogorywa� pod kropl�wk�, ani na moment nie straci�y wyrazu optymizmu.
Co on zrobi�by na moim miejscu? - zamy�li� si� Staszek.
Ju� wiedzia�. Dziadek zrobi�by dok�adnie to, co kiedy�. Jak wtedy, gdy skr�ci� kark �ledczemu i skoczy� z drugiego pi�tra siedziby UB w �odzi. M�czyzna umiera w walce.
Nie podcinaj�c sobie �y�y, ale stawiaj�c op�r lub ewentualnie podczas pr�by ucieczki.
M�czyzna ma obowi�zek umrze�, przegryzaj�c wrogom gard�a.
A potem wszystkie my�li prys�y przyt�oczone straszliw� rzeczywisto�ci�.
Nie jestem nim, u�wiadomi� sobie. Jestem kawa�kiem g�wna. Trz�s�c� si� galaret�... Bez Marka stoj�cego za plecami nie spr�bowa�bym nawet uwalnia� Heli.
Taavi dotkn�a jego ramienia.
- Co? - mrukn�� zaskoczony.
- Nie b�j si� - odpowiedzia�a.
- Jak tu si� nie ba�? - szepn�� z rozpacz�. - Widzia�a�, co dzi� si� sta�o?
Poci�gn�a go za r�kaw. Po�o�y� si�.
- Tak. By�o tak jak poprzednio i jeszcze wcze�niej. Wiem, �e trudno si� z tym pogodzi�, ale nie o tym chcia�am m�wi�. Rozumiesz mow� mego ludu? Pr�bowa�e� m�wi�, ale s�owa twe to dialekt tych, kt�rzy �yj� dalej na p�nocy, na wy�ynach. Niekt�re wyrazy s� inne.
- Nie wiem. Po prostu m�w, zobacz�, czy rozumiem. Boisz si�, �eby nie pods�uchali? O czym chcesz mi powiedzie�?
Popatrzy� na ni� pytaj�co. Le�eli twarz� w twarz, bardzo blisko siebie. Dziewczyna milcza�a, wreszcie zacz�a szepta� w swoim j�zyku, czasem tylko dorzucaj�c jedno lub dwa szwedzkie s�owa tam, gdzie jej zabrak�o w�asnych.
- W�r�d nas, Saami, s� ludzie, kt�rzy czuj� wi�cej ni� inni. M�wicie o nich czarownicy, szamani, wiedz�cy... I boicie si� ich jak ognia. Szwedzi niejednego nawet na
stosie spali� chcieli. I niejednego spalili. M�j dziadek by� szamanem. Mia� b�ben, potrafi�
opuszcza� cia�o, by w�drowa� do krainy duch�w. Do z�ej krainy, gdzie zmarli �yj� g�odni w mrocznych lasach wiecznie przepe�nionych mg��. W naszym �wiecie uda� si� do miast, gdzie rozmawia� z kap�anami. Potem gdy by� jeszcze w pe�ni si�, ruszy� wielk� drog� na p�noc, a p�niej na wsch�d. Tam ujrza� w wizjach chat� w lesie. Tak odnalaz� ludzi drugiego krzy�a.
- Drugiego krzy�a? - nie zrozumia� Staszek.
- Jeden jest ten, kt�ry Szwedzi stawiaj� na ko�cio�ach. Tamten ma jeszcze jedn� belk� przybit� ukosem. Ci, kt�rzy go nosz�, przyszli ze wschodu, z ziem, gdzie le�y wielkie miasto Nowogr�d.
Prawos�awna misja gdzie� na P�wyspie Kolskim lub w p�nocnej Finlandii -
poj��.
- Pozna�, jak �yj� ci, kt�rzy pos�uchali ich nauk. Rozmawia� z wodzami, kt�rzy przyj�li tamt� wiar�, i z tymi, kt�rzy chrzest przyj�li tu, a tak�e za g�rami, w Norwegii.
Gdy wr�ci�, spali� sw�j b�ben oraz stroje i nakaza�, by�my wszyscy przyj�li now� religi�.
Od tamtej pory zosta�a nam dawna szama�ska wiedza o zio�ach i o zwierz�tach, ale zapomnieli�my strasznych obrz�d�w, zaprzestali�my krwawych ofiar, a starcy, kt�rych wcze�niej porzucali�my na szlaku, by umarli z zimna lub rozszarpani przez wilki, do�ywaj� teraz swoich dni w zimowych osadach.
No tak, jak si� wymy�li�o za�wiaty, w kt�rych zmarli siedz� g�odni w sza�asach, a woko�o widz� tylko zimny las spowity wieczn� mg��, to ka�da inna religia b�dzie szalenie atrakcyjna. Po co ona to wszystko opowiada? - zdziwi� si�.
- Jednak co� pozosta�o z dawnych mocy. Ja, pochodz�c z rodu, kt�ry wyda� wielu szaman�w, czuj� pe�niej, wi�cej... Budz� si� we mnie moce pochodz�ce z czas�w przed tym, jak przyj�li�my chrzest. Gdy ci� zobaczy�am po raz pierwszy, na moment unios�y si� zas�ony zazwyczaj broni�ce przed nami wiedzy o przeznaczeniu. W tobie jest t�sknota, wezwanie i oczekiwanie. Przypominasz ptaka, kt�ry podmuchem wiatru str�cony wpad�
w bagno i trzepocze si� w sitowiu, by po chwili uwolni� skrzyd�a, poderwa� si� do lotu.
Dlatego nie umrzesz tutaj. Tobie pisana jest wielko�� i chwa�a. Jeste� jak b�ysk kryszta�u w szarej skale. Niczym grudka z�ota w mule na dnie strumyka.
- Wyja�nij mi to - poprosi�.
- Co� zosta�o rozdzielone. Jaka� cz�stka ciebie po��czy�a si� ju� z sercem dziewczyny. Ona jest daleko, za wod�. Jej pragnienie jest czyste i twoje jest czyste. Los naka�e wam spotka� si� ponownie.
- Poderwie si� z b�ota - powt�rzy�.
- Oczekiwanie doda ci si�y. Pragniesz, po��dasz rzeczy wielkich, bo do rzeczy wielkich zosta�e� zrodzony. Tacy jak ty mog� umrze� m�odo, wtedy nadchodzi zam�t.
B�g tak�e nie lubi pomieszania, wi�c zapewne co innego ci przeznaczy�.
- Umiesz zobaczy� nasz� przysz�o��?
- Tak s�dz�. Nigdy nie pr�bowa�am, ale w�r�d naszego ludu �y�y te� szamanki.
Widzia�am niejeden �wi�ty b�ben.
Zapad�o milczenie.
- Przygotujemy ci jako� b�ben, wprawisz si� w trans - rozwa�a�. - Zobaczymy, co nas czeka. Trzeba tylko wymy�li�, jak to ukry� przed tymi �ajdakami.
- Nasza nowa wiara m�wi, by nie po��da� tej wiedzy. - Oczy Taavi zab�ys�y w ciemno�ci. - To grzech. B�bny to narz�dzie. Dzi�ki nim mo�na odszuka� zagubione stada, w obcym kraju znale�� przyjaci� i drog� do ich domostw. B�ben opowie ci o przysz�o�ci, podpowie, jak wyleczy� z chor�b. Czasem jeszcze tu, w Dalarnie, nocami s�ycha�, jak kto� uderza w b�bny na turniach i po lasach. Nie wszyscy odrzucili ich pomoc.
- Nie rozumiem.
- B�ben to narz�dzie - powt�rzy�a. - Sam w sobie nie znaczy nic. Ale pozwala zaczerpn�� mocy uroczysk. Jednak mocy tej nie bierze si� ot tak. Da� j� mog� bogowie mego ludu. Bogowie, kt�rych wy nazwali�cie demonami, a kt�rych my odrzucili�my, by zas�u�y� na przyj�cie do domu Chrystusa. Dlatego nie przyjm� ich pomocy... Zwracaj�c si� do nich, z�ami� pierwsze z przykaza�, kt�re Jahwe da� Moj�eszowi na d�ugo przed moim urodzeniem.
Staszek milcza� zadumany. Rozumia� powody decyzji dziadka Taavi. Rozumia�
te�, �e odrzucenie dawnych obrz�d�w musia�o napotka� op�r. Trudno przekre�li� wiar� dziesi�tk�w pokole� przodk�w. Ciekawe, czy dziewczyna istotnie posiada jak�� moc, czy to tylko u�uda? Tak czy siak, nie chce z niej skorzysta�. Jej konwersja na chrze�cija�stwo jest konsekwentna. Przypomnia� sobie wycieczk� na Jasn� G�r� i nocleg w domu pielgrzymim. Na �cianie wisia�y ulotki ostrzegaj�ce przed r�nymi amuletami i jakby w ramach konkurencji inna, opiewaj�ca zalety medalika �wi�tego Benedykta.
Te moce istniej�, pomy�la�. Moja religia nakazuje ostro�no��, gdy� otwarcie si� na nie doprowadzi� mo�e do zguby duszy. Jestem katolikiem. Powinienem w to po prostu wierzy�... A jednak w�tpi�. Dla mnie to folklor. Dziewczyna nas�ucha�a si� bajek od dziadka, teraz przytruta pestycydami czuje, jak m�zg jej odkotwicza, i s�dzi, �e to
otwieraj� si� przed ni� szama�skie �cie�ki...
I nagle zamar�. Co powiedzia�a? �e ma dziewczyn�, kt�ra czeka gdzie� daleko?
Przecie� nie wspomina� Taavi o Heli! Trafi�a? Zgad�a? A mo�e zatrucie chemi� po prostu u�atwi�o jej wej�cie w te rejony bytu, do kt�rych cz�owiek zazwyczaj nie ma dost�pu?
Przecie� szamani te� odurzaj� si� dymem i narkotykami.
- Wiedz jedno - szepn�a Laponka. - Dope�nienie naszych los�w jest bliskie, a tw�j duch niebawem zap�onie niczym pochodnia. Cokolwiek przedsi�we�miesz, b�dzie s�uszne, nawet je�li poci�gnie za sob� �mier� nas wszystkich.
- Ale ja... A ty?
- W tobie jest wezwanie. Fragment pustki, kt�ry wype�ni� mo�na, tylko gdy znowu b�dziesz razem z tamt� rud� dziewczyn�. Wam pisane jest by� razem.
Drgn��. Serce zabi�o mu mocniej. Sk�d wiedzia�a, �e Hela jest ruda? Nie mog�a tego wiedzie�. Musia�a to zobaczy� dzi�ki jakim� mocom. Magia? A mo�e dar?
Przypomnia� sobie czytany kiedy� artyku� o Jakubie Icchaku Horowicu, Widz�cym z Lublina. Ten �ydowski m�drzec, je�li wierzy� legendom, posiada�
informacje o wszystkim, co dzia�o si� w promieniu wielu kilometr�w dooko�a miasta.
Bajki? A mo�e...
- Na mnie nie czeka nikt - podj�a dziewczyna. - M�j los te� zosta� zapisany, ale to jedynie kilka linijek na marginesach ksi�g �ycia innych. Karty s� czyste. Twoja r�ka zanotuje tam pierwsze lub ostatnie s�owa. Zaufaj Bogu. Spe�nij to, co jest ci przeznaczone. Krew przodk�w tylko ci dopomo�e.
Potar�a swoim nosem o jego. By�a w tym pierwotnym ge�cie jaka� g��boka intymno��. Staszek czu� jednak, �e nie by�o to zaproszenie. Le�eli ciasno przytuleni.
Prawie si� dotykali ustami, ale oboje wiedzieli, �e nigdy ich nie zetkn�.
Brukowan� uliczk� przemkn�y sanie. Weso�e dzwonki uprz�y by�o s�ycha� jeszcze d�u�sz� chwil�.
- Mamy na g�owie kilka naprawd� pilnych spraw - poinformowa� Peter. - Wiosn� w Inflantach trzeba spodziewa� si� kolejnej wojny z Rosj�. Nie zdo�amy jej zapobiec.
Hansatag nie planuje zbiera� si� w tym roku, nie chc� te� s�ysze� o nowej sk�adce.
Deliberuje si�, co zrobi� w sprawie odbicia kantoru w Bergen, ale na razie, gdy za��da�em konkret�w, wszyscy nabrali wody w usta. Wojna z Dani�...
- Wydaje mi si� niezb�dna - powiedzia� cicho Sadko. - A je�li na wojn� nas nie sta�, mo�e ta�szy by�by przewr�t pa�acowy...
- Wedle naszych informacji Chrystian II rzeczywi�cie zmar� zesz�ej zimy w wi�zieniu. Co gorsza, bezdzietnie...
- A mo�e znale�� jednak jakiego� dziedzica tronu - zasugerowa� Borys, chytrze mru��c oczy. - Przecie� prawdziwy by� nie musi. Trza go tylko ciut podszkoli�, ot tak, �eby zam�tu narobi�.
- My�l to przednia - pochwali� Hansavritson. - Rozwa�ymy j�. Wywo�anie powstania w Norwegii w tej chwili jest niewykonalne.
- Kwestia inflancka?
- Car Iwan mo�e wiosn� zagrozi� Rydze i Rewlowi, a to oznacza przeniesienie wojny na teren kontrolowany przez Hanz�.
- U�yjcie Oka Jelenia, by wymusi� pos�uch - podpowiedzia� olbrzym. - Odk�adanie decyzji w niesko�czono�� spowoduje tylko, �e trudniej b�dzie mocno i skutecznie uderzy�. Co do Inflant, bunt w Nowogrodzie odpowiednio wsparty pozwoli�by odci�gn�� si�y cara...
Peter zamy�li� si�.
- Bunt w Nowogrodzie? Miasto le�y zbyt daleko, by�my zdo�ali zapewni� mu pomoc, zw�aszcza �e si� naszych ma�o, a Rosja jest dzi� silniejsza ni� jeszcze kilka lat temu.
- Car opiera si� na swojej gwardii - wyja�ni� Sadko. - Trzyma kraj i wojsko za gard�o. Gdyby da�o si� uderzy� w cara albo jego s�ugus�w, Rosja rozsypie si� niczym domek z kart.
- Ba, ale jak... - westchn�� Hansavritson. - Sami wiecie, jak teraz wygl�da wasz kraj. Wjecha� bez zezwolenia nie wolno. Obcych dopuszczaj� tylko kilka wiorst w g��b terytorium. Do Moskwy id� jedynie poselstwa. Zwyk�y Rosjanin, by pojecha� z miasta do miasta, musi mie� papier... Przenikn�� tam trudno. Informacje zdoby� jeszcze gorzej.
Pozostaje rozbi� armi� w polu i cara pochwyci�.
- To tch�rz! - prychn�� Sadko. - Na pierwszej linii nie pojawia si� nigdy. No i wraca ci�gle ten sam problem. Do tej wojny nie jest gotowa ani Hanza, ani kraje, kt�re maj� j� toczy�. Najpierw trzeba by zebra� bro� i pieni�dze i przerzuci� tam.
- Tak w�a�nie nale�y zrobi� - powiedzia� Peter. - Sudermann zwo�a hansatag, ja u�yj� Oka, by przekona� kilku burmistrz�w do si�gni�cia na dno szkatu�y. Gdy tylko lody puszcz�, ruszamy w drog�. Spisz� list� drzwi, do kt�rych trzeba b�dzie zako�ata�. Teraz sprawy mniej istotne... Markus.
- Pan Kowalik obieca� wszystkiego dopilnowa� - przypomnia� Sadko. - Za najdalej
dni kilka powinien by� na miejscu. A mo�e ju� dotar�? W szczeg�lno�ci ostrze�e nas, gdyby �asica w ko�cu wylaz�a z garnka. Naczynia nie uda�o si� zniszczy�... Zamurowanie go, jak wiemy, niewiele da. Je�li powiedzia�a prawd� i rzeczywi�cie nie nale�y do rodu demon�w, to mo�na darowa� sobie srebrne puszki czy po�wi�cone sznury.
Kupiec przeszed� si� znowu po pokoju.
- Je�li jest jaki� spos�b, m�j kuzyn go znajdzie - powiedzia� po chwili. - To najt�sza g�owa po po�udniowej stronie Ba�tyku. Wreszcie problem ostatni.
- Czy uda�o si� co� ustali� odno�nie ludzi, kt�rych szuka� Maksym? - zaciekawi�
si� Sadko.
- Niejedno... - westchn�� Hansavritson. - I wygl�da na to, �e pod naszym bokiem wyrasta przeciwnik, kt�rego mo�liwo�ci s� tak zdumiewaj�ce, i� nale�y powa�nie rozwa�y� natychmiastowy atak. W dodatku bro�, kt�r� dysponuj�, podobna do tej, kt�r� ma teraz Markus...
Podni�s� szmatk�, ods�aniaj�c chi�ski pistolet.
- Wielopa�... - mrukn�� Borys.
- Mo�e miotn�� kilkana�cie pocisk�w raz za razem - rzuci� ponuro Sadko. - Gdy opadli nas grabie�cy wrak�w, Markus wyratowa� nas z biedy, zabijaj�c lub ci�ko rani�c tuzin z nich. Niemal w jednej chwili, w ciemno�ciach, na ogromn� odleg�o��...
Peter zagryz� wargi.
- To nie jest �o�nierz - uzupe�ni� Borys. - To zwyk�y cz�owiek. Wojownik z tamtej epoki zrobi�by to jeszcze szybciej.
- W Bergen zabili�cie trzech sko�nookich - powiedzia� wreszcie kapitan. - Uda�o si� te� zniszczy� ich lataj�c� machin�. Starli�cie si� w walce. Jak oceniacie ich mo�liwo�ci?
- Zdo�ali�my ich zabi� tylko dzi�ki temu, �e Markus ostrzeg� nas przed zagro�eniem, a Maksym wygra� cudem i jedynie dlatego, i� u�y� podst�pu. Dobrze sw� akcj� zaplanowa�. Gdyby�my jednak wyst�pili twarz� w twarz, zdmuchn�liby nas jak �wiec� - rzek� Sadko. - Kuso mi to wygl�da, ot co. Czy jest ich wi�cej?
- Na p�noc od miasta Mora w kraju Dalarna kupili posiad�o�� - wyja�ni� Peter. -
To dw�r po�o�ony na r�wninie. Z tego, co ustali�em, kto� naby� te� w tamtych stronach rozleg�y szmat ziemi.
- Jak du�y? - zagadn�� olbrzym.
- Kilka pasm g�rskich i okoliczne lasy. Kupowano przez podstawione osoby, p�ac�c srebrem w sztabach. Co dziwne, akta w�asno�ci wystawiono na okaziciela.
- Sprzedawa�a korona?
- Tak. Jak wiecie, Szwecja dotkliwie odczuwa brak kruszcu. A tu zaoferowano czyste srebro bardzo wysokiej pr�by.
- Czy kupowali wioski i pola? - dopytywa� si� komis.
- Nie, tylko g�ry i lasy, gdzie siedz� Saami. Rok temu osiedli w tych w�o�ciach i zaraz si� zacz�o. Mam tu list od jednego z ich wodz�w, Suongila. - Hansavritson zacz��
przerzuca� papiery le��ce na sekretarzyku. - Napisa� do kr�la, ale nie doczekawszy si� odpowiedzi, zako�ata� po ratunek do nas. Jego ojciec robi� z Hanz� interesy jakie� trzydzie�ci lat temu. Odda� wtedy us�ugi Zwi�zkowi...
- Co tam si� dzieje, �e Saami a� Hanz� prosz� o wsparcie?
- Przyw�dca sko�nookich zacz�� ich mordowa�. Wymusza pos�usze�stwo na kolejnych klanach. Kto si� nie podporz�dkuje, umiera. Gdy pr�buj� si� buntowa�, pali ich obozowiska, wybijaj�c wszystkich. Nie oszcz�dza kobiet ani dzieci, a zdrowych i silnych m�czyzn obraca w niewolnik�w.
- Du�o ju� ludzi wygubi�? - zapyta� Borys.
- B�dzie kilka tysi�cy. Wielu pr�buje ucieczki na p�noc, tam gdzie jego w�adza nie si�ga. Tylko �e nie s� w stanie uj��, gdy� ich tropem posy�a wielkie stada tresowanych wilk�w. St�d nazwali go Panem Wilk�w.
- Na ile te informacje s�... prawdziwe?
- Obawiam si�, �e ca�kowicie prawdziwe. Uzyska�em ich cz�ciowe potwierdzenie przez naszych ludzi z Uppsali. Suongil napisa�, jak jest. Sam cofn�� si� na po�udnie.
Zbiera ludzi z rozbitych klan�w. Stoczy� jedn� bitw� ze sko�nookimi i zniszczy� im jak�� machin�, kt�ra bez koni po drodze je�dzi�a. Zaleg� w g�rach, ob�z tam wzni�s�
umocniony, stra�e jego lasy okoliczne przepatruj�, by w razie ataku alarm podnie��.
Wiele wilk�w uczonych ludzie Suongila ubili lub w pa�ci po�apali. Ale i on ci�kie straty w starciach poni�s�. Pozycji nie utrzyma, Szwedzi mu nie pomog�. Prosi o ratunek.
- Co na to Korona? - zapyta� Sadko.
- Los ludu Saami nie obchodzi ich specjalnie. Zw�aszcza �e naje�d�cy maj� du�o pieni�dzy.
- Ci sko�noocy szukaj� te� Oka Jelenia - podsun�� konus.
- Wiem. Dlatego widz� tu powa�n� zbie�no�� interes�w. Udasz si� z bratem do Dalarny. Nale�y dzia�a�, p�ki wrogowie nie okrzepli w si��. P�ki s� ludzie gotowi stan�� przeciw nim z broni�.
- Wykonamy twe rozkazy, panie.
- Oko... Jak si� o nim mogli dowiedzie�? - Borys poskroba� si� po g�owie. - I oni, i Markus przybyli, by je zdoby�. Wszak to najlepiej strze�ony sekret...
- Tak samo jak uczeni m�owie poznaj� tajemnice spisk�w rzymskich senator�w -
wyja�ni� mu brat. - S� sekrety, kt�re powierzone papierom przetrwa�y p�tora milenium.
Widzi mi si�, �e tak i sko�noocy, wertuj�c stare ksi�gi, poznali sekret nasz i z jakiego� powodu przybyli, by wydrze� nam piecz��. To zapewne tylko cz�� planu. Wszak na Ukrainie ju� byli i ludzi tam zabijali. Knuli co� w Bergen. To a� trzy kraje odleg�e od siebie o tysi�ce mil.
- Wysoko mierz� - przyzna� olbrzym.
- Odnios�em to samo wra�enie - westchn�� Hansavritson. - Szykuje si� co� niedobrego, dlatego chc� was tam pos�a�. Z�o trzeba zdusi� w zarodku. A je�li zdusi� si� jednym ruchem nie da, mus wiedzie�, jak� si�� wr�g dysponuje.
- Markus...
- Najwyra�niej o Oko walcz� dwa zwa�nione stronnictwa. Sko�noocy i ludzie �asicy.
- Alchemik zgin�� w Bergen - zauwa�y� Sadko. - Jest szansa, �e wzajemnie si� wybij�.
- Gdyby�my mieli wi�cej informacji, proces wzajemnego wyrzynania si� naszych wrog�w da�oby si� kontrolowa� - rzek� Peter. - Podpuszczaliby�my ich umiej�tnie, by �adna strona nie uzyska�a przewagi tak d�ugo, a� zosta�by tylko jeden... Marius mia�
racj�, informacja to bro�, kt�rej znaczenia jeszcze w pe�ni nie doceniamy.
- Kiedy mieliby�my wyruszy�? - zapyta� Borys.
- Jak najszybciej. Gdy tylko stan morza pozwoli przeprawi� si� na szwedzki brzeg.
- Odleg�o�� to do�� znaczna... Teraz przeby� j� niemo�ebne. Wieczorem sztorm b�dzie - oceni� konus. - Je�li morze si� rozko�ysze, kr� strzaska i rozproszy. Wtedy spr�bowa� mo�na. Je�li nie, ze dwie niedziele przyjdzie czeka�, a� dobrze zamarznie.
- We�miecie ze sob� kilka cetnar�w �adunku. Lapo�czykom straszliwie doskwiera niedostatek broni. Wesprzemy ich.
- Chcecie im, panie, dostarczy� wynalazek Mariusa Kowalika?
- Tak.
Staszek szatkowa� zielsko, s�uchaj�c dziewczyny.
- M�czyzn zabrali do pracy w kopalni. M�odszych rozdzielili. Po�ow� zabrali do piwnic pod dworem. Nie wiemy, co si� z nimi sta�o... Ale niekt�rzy chyba jeszcze �yj�, bo jedzenie jest dzielone na dwa kot�y.
Spojrza� na dziesi�tki klatek z kr�likami i nagle elementy uk�adanki wskoczy�y na swoje miejsca.
- Co� wiesz. - Taavi spojrza�a mu prosto w oczy. - Jeste� m�dry, powiedz, czego si�
domy�lasz.
- Testy... - u�y� s�owa, kt�rego nie mog�a zna�. - To jest tak: przybyli, przywo��c swoje lekarstwa i wiedz�, jak zrobi� nowe. Ale chyba nie przewidzieli, �e szczepy bakterii... eeee... �e choroby panuj�ce w tych czasach s� zupe�nie inne. Dlatego hoduj� nieprawdopodobne ilo�ci kr�lik�w i sprawdzaj� na nich, jak co dzia�a. Widocznie nie wszystkie ludzkie choroby da si� wywo�a� u zwierz�tek. Dlatego oddzielili cz�� z was i zakazili... Wywo�ali u nich rozmaite zarazy, a teraz testuj�... A teraz podaj� im r�ne medykamenty, �eby sprawdzi�, jak dzia�aj� na ludzi.
- A my?
- Grupa kontrolna - rzuci� w zadumie. - Musz� pomy�le�. U�o�y� sobie w g�owie.
Mo�e wtedy b�d� wiedzia�.
- Dobrze. - Kiwn�a g�ow� i wr�ci�a do siekania trawy.
Zaszczepili ich? I patrz�, czy kt�re� nie zachoruje? A mo�e testuj� antybiotyk?
Mo�na go przecie� domiesza� do po�ywienia. G�odz�, trzymaj� w zimnym lochu, zapalenie p�uc murowane. Chyba �e poda si� uderzeniowe dawki jakiego� leku. Czy to mo�liwe? Zakl�� w duchu. Trzeba by�o wi�cej czyta�...
Ale i tak ma chyba farta. Bo tam, w podziemiach... Wyobrazi� sobie lochy, cele, dogorywaj�ce dzieciaki, zapewne tak�e sto�y sekcyjne i piece krematoryjne do palenia cia�. Piek�o znajduj�ce si� na wyci�gni�cie r�ki, tu� pod jego nogami. Strach... Czu�, �e zaczyna dr�e�, �e narastaj�ca panika z wolna, nieub�aganie opanowuje umys�. Nagle zapragn�� biec przed siebie na o�lep, byle dalej.
- Uspok�j si�. - Dziewczyna zauwa�y�a, co si� dzieje, i mocno �cisn�a go za r�k�.
Opanowa� si� jako�. Po kwadransie by� ju� w stanie wr�ci� do siekania zielska.
Nic na �apu-capu, rozkaza� sobie. Tylko planowanie na zimno mo�e mnie uratowa�.
Przypomnia� sobie starcie z watah� na prze��czy. Gdyby nie Hela i jej niewyobra�alna wprawa w pos�ugiwaniu si� czekanikiem, nie wyszliby �ywi. Tu wilk�w by�o wi�cej.
Po kolei, zdusi� panik�. Po pierwsze, uszkodzi� ratrak. Po drugie, pozby� si� zwierz�t. Po trzecie, oddali� si� na jakie� dwa, trzy kilometry, �eby nie odstrzelili z karabinu. Po czwarte, musz� mie� cho�by najg�upsze narty. Wilki pilnuj�. Obserwuj�, gotowe rozszarpa� na rozkaz albo i bez rozkazu. Ignoruj� natomiast Chi�czyk�w.
Dlaczego? Mo�e znaj� ich, a mo�e to co� prostszego, na przyk�ad ubrania personelu nas�czone s� jakim� zapachem. Czy maj�c na przyk�ad kurtk� kt�rego� z tych
wachman�w, by�bym w stanie przej�� bezpiecznie przez kordon?
Pani Agata wesz�a do pokoju i dygn�a przed siedz�cymi za sto�em cz�onkami rady.
- Droga pani - przywita� j� Heinrich Sudermann - prosz� siada�. - Wskaza�
rze�biony fotel. - O�mielili�my si� niepokoi� pani�, gdy� doniesiono nam, i� po spotkaniu demona pod postaci� �asicy powa�n� zmian� w swoim ciele zaobserwowali�cie.
- Tak, panie. - Wd�wka skin�a g�ow�. - Gdym wysz�a z kasztelu, ci�k� konfuzj� poczu�am, widz�c, i� statek w innym miejscu si� znajduje, a chwil� potem dostrzeg�am, �e pier�cie�, stanowi�cy drog� memu sercu pami�tk� po m�u, mam nie na tej d�oni co wcze�niej. Tako� cho� do wielu rzeczy przyuczona jestem, by praw� r�k� robi�, teraz lew� je wykonuj�. R�wnie� znami� na nadgarstku na drug� r�k� przeskoczy�o.
- Medyk os�uchiwa� pani�... - Kt�ry� z cz�onk�w komisji spojrza� w papiery.
- I orzek�, i� �asica rzek�a prawd�. Cia�o me niczym w zwierciadle odbite zosta�o.
Serce me po prawej stronie dzi� bije.
Kto� prze�egna� si� przera�ony, jednak wi�kszo�� zebranych zachowa�a kamienny spok�j.
- Jak w lustrze - mrukn�� Sudermann.
- Tak, panie. Czy mog� wiedzie�, w jakim celu wezwana zosta�am?
- Zebrali�my komisj� dla zbadania wypadk�w, kt�re ucieczce waszej z Bergen towarzyszy�y. Z okazji korzystaj�c, chcemy mo�liwie dobrze pozna� �asic� i jej mo�liwo�ci. Nie zdarzy�o si� bowiem do tej pory, by moc zwierz�cia manifestowa�a si� w obecno�ci tak wielu �wiadk�w. Pr�bujemy te� rozstrzygn�� problem, czy dokumenty kantoru, weksle i ksi�gi z Bergen wywiezione nadal za wa�ne uznawa� mamy.
- Nie rozumiem, panie. - Wd�wka zmarszczy�a czo�o.
- Zechciej, pani, spojrze�. - Wskaza� jej stolik.
Przez chwil� patrzy�a na le��ce tam dokumenty, a potem poj�a. Wszystkie pergaminy zapisano od prawej ku lewej.
- To...
- Tak, pani. Nie tylko wy na zwierciadlan� chorob� zapadli�cie. Magia �asicy i na pergaminie, i na srebrze nawet �lad sw�j odcisn�a.
- Ale moje papiery... Nic si� z nimi nie sta�o. Przegl�da�am je ju� po przybyciu do miasta.
- Odbiciu uleg�a mo�e czwarta cz��. St�d nasze w�tpliwo�ci - wyja�ni�. - Bo monety obr�cone ju� postanowili�my ludziom powymienia�, jeno dyskusja jeszcze trwa, czy zaczarowane w morze wrzuci�, czy tylko w ogniu stopi� i tak kruszce oczy�ci�.
Wr�czy� Agacie talara. Moneta by�a odwr�cona. Wdowa spojrza�a tylko raz i odrzuci�a j� ze wstr�tem na blat.
- Dokumenty, kt�re przemianie uleg�y, zapewne przepiszemy i spalimy. K�opot w tym, czy niszczy� tak�e te �lad�w przemiany nienosz�ce.
- A co z lud�mi? - przestraszy�a si�. - Wszak nie tylko ja...
- Przyby�y z Niderland�w inkwizytor orzek�, i� zabija� was nie ma potrzeby, ale na wszelki wypadek wszyscy, kt�rzy kontakt ze zwierz�ciem mieli, egzorcyzmom zostan� poddani. Powinni�cie jednak, pani, opu�ci� jak najszybciej Brem�, gdy� protestanci ju� si� przeciw tej decyzji burz�. S� i tacy, kt�rzy chcieliby ocale�c�w na stos pos�a�.
- My�la�am, �e tu, w Bremie, przezimuj� z bratem... Ale w tej sytuacji do domu wraca� lepiej.
Sadko i Borys �ci�gn�li lekko cugle. Obozowisko le�a�o na wzniesieniu. Po�rodku rozleg�ego pustkowia ros�y cztery wysokie �wierki. Kilkana�cie st�p nad ziemi� pomi�dzy ich pniami skonstruowano platform� obserwacyjn�. Wok� drzew zbudowano palisad�. Od wierzcho�k�w ku ziemi ci�gn�y si� liny.
- Fiu, a to si� obwarowali - mrukn�� konus.
- Dziwisz im si�? Ciekawe, po co te sznury.
- Mo�e na helikoptery? - zaduma� si�. - Jakby pr�bowa� usi��� w pobli�u, to mu si� kr�cio� zap�acze i k�opot gotowy. Zobacz, �e i na platformie maj� kilka katapult.
- Przygotowani na atak.
Wok� wewn�trznego pier�cienia obrony roz�o�ono obozowisko. Otacza�a je kolejna palisada, nieco ni�sza. Na przedpolu z�o�ono wi�zki chrustu.
- Je�yn pewnie naci�li - zauwa�y� olbrzym. - Nabili w ziemi� s�upk�w, powi�zali rzemieniami. Armia by mia�a problem taki zasiek sforsowa�, co dopiero wilki...
Ruszyli traktem. Z bliska umocnienia okaza�y si� jeszcze gro�niejsze. W�r�d ciernistego chrustu obaj przybysze wypatrzyli zaostrzone pale, rzemienne p�tlice i roz�o�one potrzaski. Zapewne pokopano tam tak�e zamaskowane wilcze do�y.
Zauwa�ono ich z daleka. Gdy podje�d�ali do bramy, z pomostu bojowego celowa�o w nich kilku Saam�w. Inni nieoczekiwanie pojawili si� w�r�d zasiek�w, prawdopodobnie wype�zli z podziemnych tuneli.
- Kim jeste�cie?! - zakrzykn�� kto� ukryty.
- Sadko i Borys, wys�annicy kapitana Hansavritsona do wodza Suongila! - zawo�a�
konus.
Brama uchyli�a si� go�cinnie. Przejechali. Wewn�trz sta�o kilkadziesi�t sza�as�w krytych grub� warstw� darni. Wsz�dzie kr�cili si� m�czy�ni pod broni�. By�y i kobiety, ka�da z no�em u boku. Dzidy le�a�y na podor�dziu, gotowe do u�ycia, opodal zauwa�yli kilkana�cie katapult. Obok znajdowa�y si� te� stosy kamieni oraz sieci z dowi�zanymi ci�arkami. Dzieci ukryto w sercu obozowiska. Tu te� wznosi� si� ogromny namiot.
- Nasz przyw�dca oczekuje. - Lapo�czyk, kt�ry ich wpu�ci� do obozu, z uk�onem wskaza� wej�cie.
Suongil siedzia� w g��bi namiotu na rze�bionym fotelu gda�skiej roboty. Wok�
na pie�kach zasiedli wodzowie innych klan�w.
- Z czym przybywacie? - zapyta� Suongil.
Sadko i Borys zgi�li si� w g��bokich uk�onach.
- Raport wasz, panie, wzbudzi� w Visby zrozumia�e zainteresowanie - powiedzia�
konus. - Hanza zdecydowa�a si� wys�a� nas, by�my rzecz na miejscu zbadali i w imi� odwiecznej przyja�ni udzielili wszelkiej niezb�dnej pomocy dla pozbycia si� k�opot�w sp�dzaj�cych wam sen z powiek i utrat� �ycia gro��cych.
Stary w�dz popatrzy� na nich i u�miechn�� si� gorzko.
- Zatem Hanza jest dzi� a� tak s�aba? Sojusznikowi pomocy udzieli�a, a� dw�ch ludzi przysy�aj�c?
Kto� wszed� do chaty z kubkiem naparu w d�oniach. Nie widzieli jego twarzy.
Wys�annicy Hanzy patrzyli na niego zdumieni. Maksym. Sk�d on tutaj?
- Co nie zmienia faktu, �e dw�ch ich tylko - mrukn�� Suongil.
- Jak ludzi liczy�, pomnij, panie, krotochwil� tak�. Roku Pa�skiego tysi�c pi��set dwudziestego i �smego, gdy najazd poga�ski dosi�g� ziemi� kr�la Jana Abisyni�, cesarz pad� w bitwie, a wdowa po nim wys�a�a wiernego s�ug�, by pomoc sprowadzi� z Portugalii. S�uga ten przez Egipt ruszy�, gdzie �owcy niewolnik�w go porwali i do twierdzy Tunisem zwanej sprzedali. Tam trzy lata cierpia� w niewoli kajdanami do taczek przykuty. Roku czwartego zbiec zdo�a�, a skrad�szy ��dk�, morze zwane �r�dziemnym przeby�. Rok jeszcze po go�ci�cach Europy w�drowa�, zanim Portugali�
odszuka�. Wreszcie na dworze spraw� przedstawi� i w�adca okr�t pos�a�, a na nim �o�nierzy czterystu najlepszych. D�ugo p�yn�li wok� Afryki, gdy brzeg Abisynii ujrzeli i port, kt�ry mia� by� bezpieczny. Jednakowo� w ci�gu lat tylu to si� zmieni�o, i� port ten nie by� ju� spokojn� przystani�, bo w r�ce pogan wpad�. Wybiwszy ich setki, a� trup g�sto zas�a� ulice, �o�nierze portugalscy �ydowin� jakowego znale�li, kt�ry w g�ry ich poprowadzi�, gdzie cesarzowa z dzieckiem op�r rozpaczliwy jeszcze stawia�a... Nim kraj ca�y przez pogan zaw�aszczony przebyli, p� roku jeszcze zesz�o, a z czterystu, kt�rzy na statek wsiedli, siedmiu jedynie do celu dotar�o. Jednak i siedmiu wystarczy�o, by na czele wojsk chrze�cija�skich stan�� i kraj ca�y z r�k bisurman�w odbi�. Tedy nie w ilo�ci si�a, ale w duchu, kt�ry cia�a o�ywia.
W�dz milcza�, rozwa�aj�c to, co us�ysza�.
- Je�li zajdzie konieczno��, si�y wi�ksze przyb�d� - powiedzia� Sadko. - My zwiad jeno stanowimy.
- Ech, a tak si� stara�em - burkn�� po rosyjsku Maksym.
- Co ty tu w og�le robisz? - zaciekawi� si� Borys.
- Szukam tych samych ludzi co i wy.
Do laboratorium wbieg�y trzy wilki. Jeden zaraz przywarowa� naprzeciw Staszka.
Ch�opak zamar� w bezruchu, patrz�c w �lepia zwierz�cia. Za nimi wkroczy� genera� Wei.
Doktor wsta� od dygestorium i zasalutowawszy, przekaza� meldunek.
Genera� Wei u�miechn�� si� i przez chwil� wertowa� wydruki z danymi. Obejrza�
pod �wiat�o prob�wki z pozyskanym antybiotykiem. Wreszcie odwr�ci� si� w stron� Staszka. Nadal si� u�miecha�, ale ch�opak poczu�, jak trz�s� mu si� kolana.
- Przes�uchiwa�em ta�my - odezwa� si� genera�. - Zaskakuj�ca trafno�� przypuszcze�. Owszem, stanowicie swego rodzaju grup� kontroln�. Skoki temperatury, przech�adzanie organizm�w, wszystko to os�abia uk�ad immunologiczny. Ale niewielkie dawki antybiotyk�w dodawane w po�ywieniu pozwalaj� unikn�� zapalenia p�uc. To bardzo ciekawe dane.
��e jak pies, pomy�la� Staszek.
- Pracuj dalej, pozwolimy ci jeszcze troch� po�y�. - D�o� oficera spocz�a na �bie wilka. - Mo�e nawet ca�y miesi�c? Zw�aszcza �e wiesz, jak ko�cz� ci, kt�rzy si� leni�.
Kiwn�� kr�tko g�ow�, a Staszek bezwiednie odda� uk�on.
To idiotyzm, my�la�, myj�c kolby. Kilka g�adkich, naiwnych k�amstw.
Eksperyment? �e niby sprawdzaj�, czy zimno nas nie zabije? A jak� warto�� mia�by
eksperyment robiony na tak ma�ej pr�bce, tak nielicznej grupie badawczej? Z drugiej strony...
Przypomnia� sobie, co czyta� o doktorze Mengele i jego do�wiadczeniach pseudomedycznych. Tam, w O�wi�cimiu, by�o podobnie. Bandyta w fartuchu, �wie�o po uzyskaniu dyplomu, ow�adni�ty idee fixe, mordowa� dzieci w imi� swoich idiotycznych teorii.
A mo�e zarazili nas jakim� syfem i sprawdzaj� teraz, czy poodmra�ani zachorujemy szybciej ni� inni? - b�ysn�a my�l.
K�amstwa, k�amstwa...
Przecie� dziewczynka, kt�r� zam�czyli, pracowa�a jak inni. Chyba nawet ci�ej, bo by�a z nich najm�odsza. Czemu j� zabili? Sekcj� chcieli zrobi�? Niby jak? Po rozszarpaniu przez wilki du�o z niej nie zosta�o. Czy chodzi�o o zwierz�ta? Mo�e s� bardziej pos�uszne, je�eli okresowo pozwala im si� wy�adowa� naturalne instynkty i �zapolowa�?
Element tresury? - rozwa�a�. Od czasu do czasu dostaj� kogo� na po�arcie, �eby nie zapomnia�y, co jest ich zadaniem w razie ucieczki wi�ni�w.
Obawia� si�, �e obietnica prze�ycia miesi�ca to kolejny blef. Mo�e wyko�cz� go ju� jutro? Dlaczego Wei to powiedzia�? Chcia� u�pi� czujno��? Po co?
Kolejny rega�, kolejne kolby z kulturami grzyb�w.
Nie mogli tego zautomatyzowa�? Przywie�� urz�dzenia wielko�ci lod�wki, kt�re raz na tydzie� wypluje pude�ko z fiolkami leku? Rachunek ekonomiczny? W ko�cu w chi�skich fabrykach te� woleli zamiast automat�w zatrudnia� ludzi, kt�rzy r�cznie posk�adaj� z element�w gotowe wyroby...
Czy niepotrzebnie racjonalizuj� ich dzia�ania? - zaduma� si�. Re�imy totalitarne cz�sto przecie� w imi� ideologii walcz� z elementarn� logik� czy wr�cz prawami natury.
A je�li jedynym sensem ich funkcjonowania jest ch�� upodlenia drugiego cz�owieka?
- Przygotuj nast�pne kultury - poleci� technik z s�siedniego pomieszczenia. -
Po�ywka jest w wiadrze, tu masz zarodniki ple�ni...
Poda� mu tekturowe pud�o pe�ne plastikowych fiolek z szarym proszkiem. Nim zd��y� odej��, jedna spoczywa�a ju� bezpiecznie w kieszeni Staszka.
Szybko pozna�em s�siad�w. Na parterze mie�ci� si� sklepik ze starzyzn�, b�d�cy jednocze�nie chyba czym� w rodzaju lombardu. Obok, w najlepszym lokum, mieszka�a w�a�cicielka. Na pi�trze ja z dziewczynami, a drzwi w drzwi z nami stary, gburowaty marynarz bez jednej nogi. Wy�ej by�o jeszcze poddasze, gdzie we wsp�lnej izbie
gnie�dzi�o si� czterech lub pi�ciu �ebk�w zapisanych do terminu u rzemie�lnik�w.
Przychodzili p�no i zazwyczaj tak zmordowani, �e od razu szli spa�. Byli cisi, mo�na powiedzie�, zahukani. K�aniali mi si� grzecznie, gdy mijali�my si� na schodach.
Biedowali i marzli na swoim strychu. Za namow� Grety kupi�em pi�� solidnych pniak�w i odda�em im jeden w zamian za por�banie reszty na polana. W�a�cicielk� widywa�em raczej rzadko, siedzia�a w domu jak sowa w swej dziupli.
W ci�gu kilku dni pozna�em te� nie�le pl�tanin� uliczek wok� naszego mieszkania. Zajrza�em z ciekawo�ci do kilku ko�cio��w, prosty, surowy, �redniowieczny jeszcze wystr�j, �adnych barokowych z�oce�. Brakowa�o mi muze�w, pizzerii, pracowni bursztyniarskich, tego wszystkiego, co zapami�ta�em. Razi�y mnie kupy brudnego �niegu, cuchn�ce rynsztoki, brudne elewacje. Ludzie, n�dznie odziani, w zdeptanych butach, brodz�cy w patynkach przez b�oto... W Bryggen, gdzie wi�kszo�� mieszka�c�w stanowili kupcy, m�odzi lub w sile wieku, odwyk�em troch� od codzienno�ci. Teraz mija�em umorusane dzieciaki, starc�w o palcach powykr�canych reumatyzmem, p�atne panienki z krostami na twarzach. Po kilku tygodniach mia�em ju� szczerze do�� Gda�ska.
Nadchodzi� zmrok.
Jeszcze kilka godzin i koniec na dzisiaj, pomy�la� Staszek. Ile to ju� za mn�, a ile jeszcze przede mn�? Mo�e jutro b�d� martwy, mo�e dopiero pojutrze. Mo�e uda mi si� prze�y� nawet tydzie�. Ju� w tej chwili maj� za ma�o ludzi do pracy. Prawdopodobnie b�dziemy �yli, przynajmniej p�ki nie z�api� sobie nowych niewolnik�w.
- Na przes�uchanie! - warkn�� stra�nik.
Ch�opak poczu�, jak mi�kn� mu kolana. Zauwa�yli, �e schowa� fiolk� z zarodnikami? A mo�e widzieli, jak zakopuje j� w zagoniku? Opanowa� si� z najwy�szym trudem i powl�k� niczym na �ci�cie.
Przes�uchanie? Przecie� wypytali mnie chyba o wszystko, rozmy�la� gor�czkowo.
Wstrzykn� mi znowu to g�wno, wy�piewam, �e planowa�em zwia�... Ale tego to si� chyba domy�laj�.
Genera� Wei siedzia� przy biurku w swoim gabinecie i stuka� w klawisze laptopa.
Cztery wilki warowa�y u jego n�g niczym zwyk�e psy. Na widok wi�nia obna�y�y z�by.
- Siadaj! - Wskaza� ch�opakowi krzes�o przy�rubowane do pod�ogi i wr�ci� do pracy.
Zacznie si� gra, pomy�la� Staszek. Co� zaproponuje, a mo�e co� chce wiedzie�. Bez
powodu mnie nie wezwa�. Czy mog� co� utargowa�? Gucio... Jeden zastrzyk i b�d� �piewa� jak skowronek.
- A wi�c tak. - Genera� odwr�ci� si� do Staszka. - Przybyli�cie tu w celu odszukania Oka Jelenia. Poprzednio wspomnia�e�, �e nie trafili�cie na �aden trop.
- Nie - potwierdzi�.
- Zezna�e� te� - rzuci� okiem do notatek - i� �asica kaza�a wam odszuka� kogo� w Uppsali. Czy mo�esz dok�adnie przytoczy� jej s�owa?
- Nie pami�tam. - Pokr�ci� g�ow�.
- Lepiej sobie przypomnij, masz minut�. - Spojrza� na zegarek. - Oczywi�cie mo�esz te� nic nie m�wi�. - Stukn�� jakby w zadumie w klawisz laptopa. - To mo�e by� nader interesuj�ce sprawdzi�, jak bardzo w�asne przypuszczenia pasuj� do rzeczywisto�ci...
- Przypuszczenia?
- Do�� trafnie odgad�e�, co tu w�a�ciwie robimy. To znaczy co robimy w piwnicach.
Staszka zmrozi�o. Wei przekr�ci� ekran, pokazuj�c obraz z kamery przemys�owej.
Ch�opak rzuci� tylko okiem i zacisn�� z ca�ej si�y powieki. Szok by� taki, �e omal nie zemdla�.
- C�, nauka wymaga ofiar. - Wojskowy wzruszy� ramionami. - A wi�c czas min��.
Gadaj.
- Mieli�my uda� si� przez g�ry do Uppsali i tam czeka� na dalsze instrukcje.
- Nie prowokuj mnie, gnoju. - Chi�czyk nawet nie podni�s� g�osu.
- Na uniwersytecie mieli�my odszuka� cz�owieka o nazwisku... - Staszek z przera�eniem u�wiadomi� sobie, �e nie pami�ta. - Berk? Nie, chyba raczej Bark.
- Bark. Hieronymus Bark. Specjalista od historii naturalnej. Tyle to i my wiemy.
- Sporz�dzi� szkic Oka... Kilka lat temu.
- Tak. To oznacza, �e mia� je w r�ce. I by� mo�e wie, kto je posiada� albo kto maje nadal - burkn��. - Co� jeszcze?
- Czyli wiecie tyle, co i ja - odpar� Staszek. - A nawet wi�cej, nam �asica nie powiedzia�a, jak mu na imi�. Jeste�my w Szwecji, wi�c Uppsala jest niedaleko. Mo�ecie sami go sprawdzi�...
- On ju� tam nie wyk�ada - warkn�� genera�. - Uda� si� do Polski, do Krakowa.
Spojrza� na wi�nia ze z�o�ci�.
- Wiesz, dlaczego jeszcze �yjesz?
Ch�opak pokr�ci� bezradnie g�ow�.
- Bo jest szansa, �e �asica po ciebie wr�ci. A wtedy... - Genera� obna�y� w krzywym u�miechu z�by. - Tym razem b�dziemy lepiej przygotowani na t� wizyt�.
Lepiej? Czy to znaczy, �e ju� j� kiedy� spotkali? - rozmy�la� Staszek gor�czkowo.
- �eby mog�a mnie namierzy�, scalak musi dzia�a�? To znaczy znajdowa� si� w organizmie �ywym, kt�ry dostarcza mu energii? - domy�li� si�.
Dopiero teraz zrozumia�, dlaczego zosta� wskrzeszony.
- Tak. Jeste� ca�kiem sprytny - Wei mrukn�� bardziej do siebie. - Szkoda, �e grasz po niew�a�ciwej stronie. Ale nie martw si�, niebawem gra si� sko�czy. Wyprowadzi�!
Ile to wszystko trwa�o? Dwie minuty?
Pomaszerowa� do celi. Zaraz te� przygoniono jego towarzyszy. Le��c na s�omie, raz jeszcze przeanalizowa� ca�� rozmow�. Chi�czycy prawdopodobnie z�apali In�, ale si� im wyrwa�a. Licz�, �e po niego wr�ci, i tym razem nie pozwol� jej uciec.
Ja te� chcia�bym uciec... ale wiem, �e to niemo�liwe.
Kamery, pods�uchy, by� mo�e fotokom�rki czy czujniki ruchu. Wreszcie wilki. Tu nie da si� ukra�� munduru stra�nika i wymaszerowa� przez g��wn� bram�.
R�ka kompletnie mu zdr�twia�a, wi�c ignoruj�c rady Taavi, przekr�ci� si� ostro�nie na drugi bok.
Pozna�em, jak do tej pory, kilka u�ytecznych informacji, pomy�la�. Po pierwsze, wiem, �e produkuj� tu leki i testuj� na zwierz�tach ich skuteczno�� w starciu z miejscowymi bakcylami. Po drugie, Bark, cz�owiek, kt�ry widzia� Oko Jelenia, jest w Polsce, a oni, straciwszy helikopter, chwilowo nie s� w stanie go �ciga�. Dop�ki nie zbuduj� nowego...
Dziewczyna poruszy�a si� przez sen. Przytuli�a si�, mrukn�a co� jakby zach�caj�co. Poczu� jej po�ladki, dwie magiczne p�kule pod cienk� warstw� materia�u.
Przekr�ci� si� plecami i d�ugo le�a�, czuj�c, �e policzki pal� go ze wstydu i podniecenia.
Umr�, nawet nie wiedz�c, jak to jest z tym seksem, pomy�la� tak oboj�tnie, �e a� sam si� przestraszy�. Wola �ycia najwyra�niej gas�a... Wreszcie zn�kany my�lami zasn��.
W namiocie zrobi�o si� ch�odno. Ustawione po�rodku kosze z �arem niewiele dawa�y. Zebrani wodzowie przerwali narady, by wys�ucha�, co maj� do powiedzenia wys�annicy Hanzy. Kozak te� uwa�nie s�ucha�.
- �eby zaatakowa� Pana Wilk�w, trzeba dysponowa� nie byle jak� si�� - zauwa�y�
Suongil.
- S� trzy si�y podstawowe, kt�rych u�ywaj� przeciwnicy mocni, by na wroga posy�a� armie - powiedzia� powa�nie Sadko. - Pierwsz� jest si�a militarna, czyli wojsko, kt�re mo�na w dni kilka pod bro� powo�a�. Do was, panie, �ci�gn�o wielu wojownik�w i my�liwych. Si�a druga p�ynie z bogactwa, ten, kto mo�e wojska swe wy�ywi� oraz uzbroi�, mocniejszy od tego, kt�ry band� go�odupc�w w pole po�le. Trzecia si�a to pot�ga moralna, kt�ra rodzi si� w sercach ludzi ruszaj�cych walczy� o spraw� szlachetn� i �wi�t�. Tej tak�e wam, panie, nie zbywa. K�opot jeden mo�e by� w braku got�wki na zakup or�a nowoczesnego a niezawodnego.
- To pot�ny przeciwnik. Wystawi� przeciw nam zwierz�ta, kt�re umiej� dzia�a� jak ludzie. Ma tak�e bro� straszliw� i dosi�gn�� mo�e nas z daleka. Dawniej posiada�
r�wnie� machin� unosz�c� si� na niebie, lecz szcz�liwie...
- ...j� str�ci�em - pochwali� si� Maksym. - Opodal miasta Bergen w Norwegii koniec sw�j znalaz�a. Ludzie, kt�rzy jej dosiadali, te� w ziemi spoczywaj�.
- Bro� - podj�� poprzedni w�tek Sadko. - Mo�na j� kupi�, ale nie zawsze jest to konieczne. My�leli�my, �e b�dzie w tej przygodzie potrzebna, tedy mamy na saniach skrzyni� z czym� odpowiednim.
Wyszed� z namiotu. S�ycha� by�o, jak podnosi wieko, i po chwili wr�ci�, nios�c kusz�.
- A c� to za dziwad�o? - zdumia� si� w�dz. - Jeszczem takiej zabawki nie widzia�.
- Dzie�o wymy�lone przez przyjaciela naszego Mariusa Kowalika, a wykonane d�o�mi najlepszych rzemie�lnik�w z miasta Visby. W zwyczajnej kuszy, jak wiecie, korb� naci�gn�� mo�na jedno �uczysko. Tu a� trzy umieszczono, tedy za windy naci�gni�ciem trzy do strza�u przygotowane zostaj�.
- I niejeden, a trzy be�ty jednocze�nie do celu lec�? - zdziwi� si� w�dz. - To� zaczepi� si� w locie i str�ci� wzajemnie mog�, �e o celno�ci nik�ej nie wspomn�.
- Bynajmniej. Nie trzy jednocze�nie, ale po kolei. Wedle potrzeby strzeli� trzy razy szybko mo�na lub nacisn�� spust raz, a potem i przez p� wachty sposobno�ci kolejnej czeka�. I nie be�tami z nich si� szyje.
- S�ysza�em, �e Niemcy do kuszy pocisk�w okr�g�ych z kamienia u�ywaj�. - Teraz Maksym ogl�da� or�.
- Mistrz Marius umy�li� sobie, by szklanych u�y�. Raz, �e szk�o w ranie rozpry�ni�te znaczne szkody czyni, dwa, �e kulki mo�na uczyni� wewn�trz puste i trucizn� nape�ni�. Tego jeszcze zrobi� nie umiemy - uni�s� d�o� - ale przygotowania trwaj�. Na razie rt�� do nich wlali�my. Ciecz to ciekawa, bo ci�ka, a w ranie jej truj�ce
w�a�ciwo�ci si� objawiaj�...
- Bro� to zacna i straszliwa zarazem... - szepn�� Lapo�czyk. - Czy sprawdzi� jej si�� mog�?
- Prosz�. - Sadko wr�czy� Suongilowi woreczek pocisk�w.
W�dz ogl�da� je d�ugo i uwa�nie. Potem wyszed� z namiotu. Jeden z jego podw�adnych znik�, a po chwili wr�ci� z po�ciem reniferowego mi�sa. Zawiesi� je na drzewie kilkadziesi�t krok�w dalej i cofn�� si�.
Stary, kr�c�c korb�, naci�gn�� wszystkie �uczyska, a potem, z�o�ywszy si� do strza�u, pos�a� po kolei trzy kule. Wr�cili do kryj�wki. Gdy s�uga przyni�s� mi�so, Lapo�czycy d�ugo i w skupieniu badali zniszczenia. Wyd�ubywali z mi�sa szklane od�amki, kr�cili g�owami...
- Bro� to celna, szybka, a spustoszenia straszliwe czyni. Gdy zwierz�ta wytresowane przez Pana Wilk�w rusz� na nas, wystrzelamy je jak kaczki - oceni�
wreszcie w�dz. - Wiele tego macie?
- Sto sztuk. I dwa tysi�ce czterysta kul w woreczkach po dwa tuziny. Starczy a� nadto.
- Uzbrojenie to z pewno�ci� wiele kosztowa�o?
- Przyjmijcie je jako podarunek od Hanzy. Coby�cie nie my�leli, �e potrzeby przyjaci� lekcewa�ymy.
Przez sal� przebieg� szmer zdumienia. Tylko Suongil nie zmieni� wyrazu twarzy.
- Pan Wilk�w musia� wam tak�e dokuczy� - zauwa�y� pogodnie - skoro par� tysi�cy dukat�w lekk� r�k� wyrzucacie, by przekona� nas do tej ma�ej wojny.
- Hanza s�ynie z tego, �e wi�kszo�ci niebezpiecze�stw unika, t�umi�c je w zarodku.
Powszechnie te� wiadomo, �e kto dobrze �yje z Hanz�, mo�e liczy� na pomoc w trudnej chwili - powiedzia� Borys.
Fa�sz w�asnych s��w dotar� do niego dopiero po chwili. Nowogr�d... Od tylu dekad jego mieszka�cy czekali na pomoc Hanzy. I jak na razie nie zanosi�o si�, by Zwi�zek wyci�gn�� do nich d�o�. Car Iwan r�s� w si��. Niebawem zagrozi wszystkim nad Ba�tykiem...
Roz�o�yli map�.
- Te koczowiska Pan Wilk�w spali� jesieni�. - Stary uj�� w d�o� pa�eczk� o�owiu i postawi� pi�� krzy�yk�w. W tych ludzi zagryz�y jego wilki. Z tych nasi bracia uciekli, mimo z�ej pory uchodz�c daleko na p�noc i zach�d. Niekt�rzy przybyli tutaj, prosz�c o schronienie.
- Dlaczego was zabija?
- Trudno to odgadn��, jednak je�li zaznaczymy na mapie, kt�re ziemie naby�, rzecz staje si� jasna... Korona sprzeda�a mu za srebro liczne grunta, g�ry i lasy. Tedy zabija wszystkich, kt�rzy je od wiek�w zamieszkuj�, jakby myszy polnych chcia� si� pozby� ze swego �anu...
- To� to aberracja - mrukn�� Maksym. - Wszak wiadomo, �e lepiej tych, kt�rych si� kupi�o, w ch�op�w lub niewolnik�w obr�ci� i do pracy przymusi�.
- Tak te� i zrobi�. Zdrowych m�czyzn i kobiety przymusi�, by dr��yli szyb w g��b jednej z g�r. Zabija tych, kt�rzy zdaj� mu si� zb�dni.
- Szyb, powiadasz? - zaciekawi� si� Borys.
Gra� zasypana �niegiem prowadzi�a na szczyt skalnego osta�ca.
Suongil prowadzi� ich �cie�k� ledwo widoczn� w�r�d topniej�cej brei. Maksym szed� pewnym krokiem, tylko raki na butach chrobota�y o kamienie. Borys i Sadko, przyzwyczajeni do �liskiego i chybotliwego pok�adu okr�tu, te� jako� sobie radzili.
Wreszcie zatrzymali si� na szczycie g�ry g�sto poro�ni�tej rachitycznymi sosenkami.
- Teraz ostro�nie - powiedzia� przewodnik. Roz�o�yli derki i legli w �niegu. Sadko wydoby� lunet�. Zlustrowa� okolic� i poda� w obieg.
- Ta czarna dziura to wylot sztolni - szepn�� przewodnik. - Obok, jak widzicie, warsztat, gdzie metal z rudy pozyskuj�...
- Wedrze� si� za palisad� trudno b�dzie - powiedzia� Maksym.
Z ziej�cej w zboczu dziury nieustannie wynurzali si� ludzie pchaj�cy taczki.
Podchodzili do solidnej kraty zabezpieczaj�cej wylot. Wysypywali urobek na dwa ta�moci�gi. Jeden skr�ca� w stron� budynk�w, drugi odprowadza� kamie� na ha�d� poza palisad�.
- Ruda do przer�bki, ska�a precz - mrukn�� Borys. - A urz�dzenia takie, �e i bez cz�owieka pracowa� mog�.
- Przykuci do taczek - warkn�� Sadko. - Jak nasi bracia z Nowogrodu, kt�rych car Iwan pos�a� do kopalni... Nie widz� stra�nik�w.
- Nikogo zza kraty nie wypuszczaj�. A jakby kto spr�bowa� wraz z rud� na wolno�� wyjecha�, tego wilki wyczuj� i rozszarpi�.
Istotnie, teraz dopiero ujrzeli bestie. Zwierz�ta siedzia�y pojedynczo, przygl�daj�c si� pracy wi�ni�w.
- Czym je �ywi? - zapyta� Sadko.
- Raz na kilka dni nadzorca wychodzi z budynku, zza kraty ich wypuszcza i spo�r�d wi�ni�w wybiera dw�ch lub trzech, kt�rzy najgorzej pracowali albo pope�nili jakie� uchybienia. I oni s�u�� za karm�...
- Sk�d wie, jak kto pracuje?
- Tego nie wiem. Mo�e liczy, jak z urobkiem do krat podchodz�?
Maksym uj�� lunet�.
- Pami�tacie przygody nasze w mie�cie Bergen? - zapyta�. - A i wcze�niejsze, gdy martwego konia spotkali�my?
- Pami�tamy - potwierdzi� konus.
- Panna Helena i mistrz Markus wiedz� o tych pludrackich wymys�ach znaczn� posiadaj�... Ale i my troch� przecie� ze s��w ich si� dowiedzieli�my. Tedy pierwsza my�l moja jest taka, �e wilkom rozkazy wydano przez druty w ich g�owach. A �eby s�ucha�y, wytresowa� je to ma�o. Zatem s�ucha� musz� polece� wypowiadanych g�osem, kt�rego nie s�yszymy.
- A s�owa te wychodz� z drut�w na dachu. - Sadko wskaza� anten�. - S�dzisz, �e wystarczy wyrwa� je z korzeniem, by wszystkie wilki odczarowa�?
- Pewno�ci nie mam... Ale to chyba dobry koncept. Nadzorca jest jeden? - zwr�ci�
si� do przewodnika.
- Tak.
- Jest prawdopodobne, �e i on przez druty te ze swymi rozmawia, i rozkaz�w s�ucha. Je�li zdo�amy je zniszczy�, nikt mu z pomoc� nie przyjdzie. Gdy i wilki zg�upiej� przy tym, �atwiej przyjdzie je wybi�...
- Je�eli go zabijemy, to i rozkaz�w zwierz�tom nie wyda. - Borys zatar� pi�ci.
- Ale wcze�niej wydanych nie odwo�a - zripostowa� Sadko. - Masz muszkiet z lunetk� - zwr�ci� si� do Maksyma. - Da�by� rad� ustrzeli� nadzorc� st�d?
- Sprawa to trudna. - Kozak pog�adzi� kolb� karabinu. - Bo odleg�o�� wi�ksza ni� wtedy, gdy to do nas strzelali... Trza by podej�� bli�ej. - Popatrzy� z frasunkiem na wilcze tropy g�sto znacz�ce ��k� u podn�a ska�y. - Tam miejsca dobrego, by trwa� w zasadzce, nie znajdziemy...
- Mam pewien pomys� - mrukn�� Sadko.
Staszek podci�gn�� si� do kraty w oknie celi i d�u�sz� chwil� patrzy�, ch�on�c wzrokiem widok. Dw�r sta� na wzg�rzu. Ksi�yc o�wietla� wszystko srebrnym,
nierzeczywistym blaskiem, by�o widno niemal jak w dzie�. Woko�o rozci�ga�y si� pola lub ��ki pokryte �niegiem. Dalej widzia� pas g�r poro�ni�tych lasem.
Cztery, mo�e pi�� kilometr�w otwartej przestrzeni, pomy�la�. Z pi�tna�cie stopni mrozu, �nieg po pachy. �eby st�d wywia�, potrzebuj� po pierwsze grubego p�aszcza, po drugie nart, po trzecie krzesiwa, po czwarte czasu. Je�li uciekn�, to r�wnin�, kt�r� wida�, przejd� w godzin�. Potem ukryj� si� w lesie. Nie, b��d. Potem b�d� maszerowa�
przez las jak najszybciej. Gdybym uciek� wieczorem, a moj� ucieczk� spostrzegliby rano, mia�bym, powiedzmy, osiem godzin. Zrobi� pi�tna�cie, no, mo�e dwadzie�cia kilometr�w. Nie wi�cej. W tej odleg�o�ci mo�e le�e� jakie� miasto. Problem w tym, jak na nie trafi�. I co dalej?
Wzdrygn�� si�. Zima... �adnej roboty, ceny �arcia z kosmosu. Z drugiej strony ma na sobie polar. Je�li znajdzie kupca, mo�e dosta� naprawd� �adn� sumk�. Potem...
Potem trzeba dotrze� do Bergen i odnale�� Marka. Pieszo, by� mo�e przez p�
kontynentu w �rodku zimy.
Brak perspektyw ucieczki trzyma go tu lepiej ni� mury i kajdany. Chi�czycy pewnie na to w�a�nie licz�. A gdyby tak...
Taavi. To Laponka. Pochodzi z tych stron? A gdyby nam�wi� j� do wsp�lnej ucieczki? Dziewczyna zapewne zna drog�, zna kraj. Dotr� do jakiego� koczowiska, a wiosn�...
Okazja, by porozmawia�, trafi�a si� ko�o po�udnia. Stali razem przy szatkownicy, ch�opak by� pewien, �e huk maszyny zag�uszy wszelkie pr�by pods�uchu.
- Taavi? - zagadn��.
Dziewczyna rzuci�a nar�cze chwast�w do otworu.
- Tak? - Wdzi�cznie przechyli�a g�ow�.
- Ucieknijmy st�d.
Milcza�a, patrz�c na niego w zdumieniu.
- Dok�d? - zapyta�a bezradnie.
- Do twoich. Do Saam�w. Jeste� st�d. Znasz ten kraj. Masz tam gdzie� krewnych, kt�rzy si� nami zaopiekuj�.
- Tak si� nie da. - Pokr�ci�a g�ow�. - M�j klan wyr�ni�to do nogi. �yjemy ju� tylko my. Ja, moja kuzynka i Sap. Poza tym nie da si� st�d uciec. Genera� Wei to Pan Wilk�w.
- Nie rozumiem.
- Jego zwierz�ta nas rozszarpi�. Rozka�e im i�� naszym tropem, dopadn� nas i po�r�. Gdyby�my znale�li koczowisko innych klan�w naszego ludu, nikt nie udzieli nam schronienia. Boj� si� go wszyscy Saami od Dalarny po brzeg morza.
- Wilki...
Przypomnia� sobie ci�k� walk�, kt�r� stoczyli wtedy na prze��czy. W�wczas mia�
bro�, a obok siebie dziewczyn� wprawion� w walce czekanikiem.
O Taavi nie wiedzia� nic. Ale to, do licha, dzikuska, dziewczyna wychowana w lesie. Lizn�a troch� cywilizacji, jednak to nada� kto� jak Indianka z ksi��ek przygodowych. Z pewno�ci� umie polowa�, walczy�, roznieci� ogie�, zbudowa� sza�as.
Umie to wszystko, co b�dzie potrzebne, by prze�y� tam na zewn�trz.
- Wilki s� gro�ne, m�j lud zna je od pokole� - ci�gn�a. - Ale te, na kt�rych r�k� po�o�y� genera� Wei, s� straszniejsze ni� wszystkie, kt�re znali�my do tej pory. Nie boj� si� ognia ani huku wystrza�u. Przychodz�, by zabi�, i zabijaj� bez l�ku. Je�li jeden zginie, reszta si� nie cofa. A� do �mierci. Robi� te� rzeczy, kt�rych zwyk�y wilk nie robi. -
Wzdrygn�a si�. - Potrafi� wej�� do namiotu i zagry�� po cichu �pi�cego cz�owieka.
Uderzy� i noc�, i za dnia. I w �rodku lasu, i w �rodku miasta. Nikt nie udzieli nam schronienia. Za drogo przysz�oby za to zap�aci�. Genera� Wei zabi�by wszystkich. Ca�� wiosk�. Nawet teraz, gdy �elazny ptak przepad� gdzie� daleko, jego w�adza jest wielka...
- Jak daleko jest najbli�sze miasto? - zapyta�.
- Nie dojdziesz. Zginiesz po drodze, nawet je�li wilki nie rusz� twoim tropem.
- Gdyby zdoby� narty i troch� zapas�w...
- I co dalej? Czy masz pieni�dze, by prze�y� w�r�d Szwed�w? Kto dzi� da kromk� chleba w��cz�dze? Gdzie z�o�ysz g�ow� na noc?
- Ale...
Spojrza�a na niego i smutno pokr�ci�a g�ow�.
To Laponka, pomy�la�. Dziewczyna, kt�ra urodzi�a si� i wychowa�a w tych stronach. Dwadzie�cia stopni mrozu i �nieg po pachy nie budz� jej strachu. Od dziecka przywyk�a do takich warunk�w. Je�li ona s�dzi, �e ucieczka jest niemo�liwa, to... Zagryz�
wargi.
- Co zatem robi�? - szepn��. - Przecie� te �cierwa wymorduj� nas wszystkich.
- Zabi� genera�a Wei i jego ludzi - powiedzia�a spokojnie. - Potem zniszczy� urz�dzenia, za pomoc� kt�rych wydaje rozkazy zwierz�tom. Wtedy jest szansa. Sap tego nie zrobi. Widzia�, jak umieraj� jego dwaj bracia. To sprawi�o, �e sta� si� s�aby. Ja jestem
dziewczyn�. Tylko ty.
Staszek w milczeniu przygl�da� si� wilkom waruj�cym na dziedzi�cu. W g�owie ko�ata�y mu si� urywki przeczytanej kiedy� powie�ci Brama Stokera.
Hrabia Dracula te� mia� na swoje rozkazy stada wilk�w, rozmy�la�. Ale bohaterowi uda�o si� zwia�. Z zamku uciek�, z�a��c po murze. Tu nie ma nawet muru...
Co wiemy o g�osie, kt�rego nie s�ycha�? - zapyta� Maksym. - Zbierzmy razem wszystko, co powiedzieli panna Helena i Markus oraz do czego wy doszli�cie, i co pan Kowalik m�wi�. - Uk�oni� si� na znak szacunku dla nieobecnego Polaka.
- Wiemy, �e istnieje. Wiemy, �e zwierz�, kt�re go us�yszy poprzez druty wbite w czaszk�, wykona ka�dy rozkaz, nawet je�li jest martwe... - Sadko wylicza�, zaginaj�c kolejne palce. - Wiemy te�, �e z drut�w ten g�os miotn�� nale�y, a sekretem jego si�y jest to, co oni zw� elektryczno�ci�. Si�a, kt�ra rodzi si� w�r�d wiruj�cych tarcz z bursztynu, a kt�r� mo�na jako� przechowa� w garnku z kwa�n� wod�.
- Podej�� za� nie da si�, p�ki wilcy strzeg�... A gdyby tak...?
- O czym my�lisz? - Nag�y b�ysk w oku Kozaka zainteresowa� Sadk�.
- Bez wilk�w nadzorca jest bezbronnym. Musimy si� ich pozby� i po k�opocie. Gdy zwierz�ta zdechn�, wi�niowie od stra�y bestii uwolnieni bunt nawet wznieci� mog� i nas wesprze�.
- Powiadasz, pozby� si�... Ale jak? - zaciekawi� si� Borys. - Bo zdaje mi si�, �e masz jaki� koncept?
- Mo�na zebra� z dziesi�� suk, kt�re w rui s�. Ustawi� je w miejscu takim, by wiatr zani�s� ich zapach wilkom. W mych stronach bywa i tak, �e kiedy suk� ochota najdzie, to wilki ze stepu przyjd� j� wych�do�y�. Czasem za�, gdy z�y pies domu pilnuje, z�odziej suk� mu podstawia i idzie kra��...
- Idea to nieg�upia - przyzna� stary Lapo�czyk. - A gdy wilki ju� zwabione, ubi� z kuszy je mo�na. Trzeba tylko po obozowiskach poje�dzi�, by suk takich cho� kilka znale��, gdy� pora roku niedobra, psy nasze przewa�nie dopiero wiosn� si� goni�...
- My�l druga jest za� taka, by je otru� - zako�czy� Kozak.
- Wilka otru� nie�atwo - mrukn�� stary. - Zwierz� to m�dre i ostro�ne. Jest jednak trucizna �miertelna, kt�rej skutki po wielu godzinach dopiero... Tylko �e umie j� uwarzy� jedynie szaman �yj�cy na g�rze Kebnekaise.
- Znajd�cie konia, pojad� tam - rzek� Kozak, zrywaj�c si� na r�wne nogi.
- Tam i z powrotem to dwa miesi�ce drogi najmarniej, je�li podr� t� prze�yjesz.
Maksym zgrzytn�� z�bami, usiad� i zacz�� intensywnie rozmy�la�.
- M�wi si�, �e Hanza prawie nigdy nie walczy sama. �e jej si�� s� z�oto, srebro, papiery, weksle i kwity. �e g��wna bro� to opanowana do perfekcji sztuka szczucia wrog�w, tak by zagryzali si� wzajemnie... - Stary wpatrzy� si� w bulgocz�c� powierzchni� polewki.
- Istotnie - przyzna� Sadko. - Tak najcz�ciej robimy. Spos�b to pewny, a efekta ciekawe daje. K�opot jeno wrog�w tak poszczu�, aby przyjaciele i sojusznicy szkody nie ponie�li.
- Co masz na my�li? - zirytowa� si� w�dz.
- Jeste�cie poddanymi kr�la Szwecji, tedy wi�zi� was i zmusza� do pracy bez jego zgody nie wolno. Tak jak nie wolno bez zezwolenia kr�lewskiego i podatku op�acenia ry� w ziemi. Wr�g nasz prawa tego kraju ma za nic. Mo�na by zatem wyszuka� odpowiednio wysoko postawionego urz�dnika, kt�remu honor kr�lestwa jest drogi, a kt�ry jest w konflikcie z tutejszymi urz�dnikami.
- Pr�bowali�my. Listy do Sztokholmu pozosta�y bez odpowiedzi. Albo kr�l ich nie otrzyma�, albo gardzi nami, a los nasz jest mu oboj�tny. Nim kogo� takiego znajdziemy, wybij� nas do nogi. Tu trzeba dzia�a� szybko.
- Zatem ruszymy do walki jutro. Musimy jedynie...
- Mam plan nowy - o�wiadczy� dumnie Maksym. - Pos�uchajcie.
Z wie�y widok by� po prostu wspania�y. �a�owa�em, �e nie mam lornetki... Na p�noc od miasta ci�gn�y si� wydmy, dalej widzia�em rozleg�y przestw�r Zatoki Gda�skiej. Morze pokryte by�o kr�. Mr�z chwyci� na dobre, l�d zacz�� przykuwa� okr�ty do nabrze�a. Nie wyrusz� w podr�, dop�ki nie pu�ci. A� do wiosennych roztop�w.
Mierzeja Helska widnia�a na horyzoncie. Na wschodzie, tam gdzie w przysz�o�ci mia�a wyrosn�� Petrochemia, teraz rozci�ga�y si� wydmy i zagajniki sosenek. Dymy wskazywa�y po�o�enie jakiej� rybackiej wioski.
Miasto... Patrzy�em na cale hektary dach�w krytych gontem, p�ytkami �upku lub
�nowoczesn�� dach�wk�. Najwyra�niej tylko nielicznych sta� by�o na blach�.
Dalej, za spichrzami na O�owiance, ci�gn�a si� dzielnica biedoty.
Raz jeszcze rozejrza�em si�, zanim ruszyli�my po skrzypi�cych schodach w d�.
Niebawem znale�li�my si� na ulicy i przez bram� wyszli�my na nabrze�e. Okr�ty drzema�y w wodzie, czekaj�c wiosny. Mija�em kad�uby zaro�ni�te �ywym lodem, liny pokry� szron, wsz�dzie wisia�y sople.
- Co pana turbuje? - zapyta�a Hela.
Wystawi�em twarz na podmuch lodowatego wiatru. �owi�em nosem wo� mrozu, a� oczy zacz�y mi �zawi�.
- Czas. Wydaje mi si�, �e straszliwie marnujemy czas... - westchn��em. - Przecieka nam przez palce. Utkn�li�my i nie robimy nic.
- A co mieliby�my robi�? - zainteresowa�a si�.
- Przede wszystkim powinni�my szuka� Oka Jelenia. Od kiedy wiemy, �e ma je Peter Hansavritson, zadanie to sta�o si� w miar� proste. Powinni�my zatem planowa�, jak dosta� si� do Visby.
- W zimie to niemo�liwe. Poza tym to zadanie... Ono nie jest proste. To samob�jstwo. Tak wa�ny przedmiot jest z pewno�ci� pilnowany dzie� i noc.
Mia�a racj�. Znalaz�em trop. I co z tego wynika? Nic... Mo�e Sadko i Borys mnie lubi�. Mo�e kapitan Peter czuje wdzi�czno�� za domniemane uratowanie mu �ycia. Ale tak naprawd� ich �ycie nale�y do Hanzy, a honor podporz�dkowany jest sprawom Zwi�zku. Je�li zaczn� kombinowa�, jak dobra� si� do tego ca�ego Oka, po prostu mnie zabij�. I co z tego, je�eli nawet p�niej pochlej� si� z rozpaczy i b�d� zamawia� msze za spok�j mojej duszy. Mia�em pewno��, �e kiedy przyjdzie co do czego, r�ka im nie drgnie...
- Uwa�am, �e teraz wa�niejszy jest Staszek - zmieni�em temat. - Je�li to, co widzia�em w przeb�yskach, jest prawdziwe, znalaz� si� w nielichych opa�ach. Pom�c mu to nasz obowi�zek. Spraw� komplikuje fakt, i� w tym celu zapewne musieliby�my uda� si� do Szwecji.
- To te� niemo�liwe.
- Nie jestem pewien.
- Jak pan sobie to wyobra�a?
- Wynaj�� albo kupi� konie i sanie. Objecha� Ba�tyk. Dotrze� do Danii. Z
pewno�ci� kto� p�ywa przez cie�niny. Wzd�u� wybrze�a powinien by� szlak handlowy.
- Musi pan popyta� ludzi. Na szlaku z Nidaros do Bergen by�y tylko dwie karczmy, obie nad fiordami, w miejscu, gdzie ludzie niekiedy musz� zosta� kilka dni, czekaj�c na mo�liwo�� przeprawy. Nie wiem, jak jest tutaj. Za moich czas�w karczma sta�a w ka�dej wsi, ale tylko w niekt�rych by�y pokoje go�cinne.
- Ale na szlaku...
- Najpierw nale�a�oby sprawdzi�, czy szlak wzd�u� brzegu rzeczywi�cie powsta� i kt�r�dy przebiega.
- S�ucham? - Spojrza�em na ni� dziko.
- By� mo�e istnieje on tylko w pa�skiej wyobra�ni. Z pewno�ci� z Gda�ska mo�na jako� dojecha� konno do S�upska czy Koszalina, ale to nie jest szlak handlowy, tylko lokalne drogi. Miasta nadmorskie ��czy samo morze. Podr�uje si� po nim szybciej i wygodniej. �atwo i tanio przewozi towary.
Poczu�em, jak m�j umys� si� zawiesza. Najgorszy by� fakt, �e to dziecko prawdopodobnie mia�o racj�.
- Zajd�my do karczmy - zaproponowa�a. - Tam naj�acniej informacje uzyskamy.
Do Szwecji chcecie si� uda�, panie? - zafrasowa� si� karczmarz. - No nie da si�.
- Nikt tam nie p�ywa poza sezonem? - dr��y�em temat. - Wszak panowie Sadko i Borys...
- Albo na rozumie s� s�abi, albo polecenia otrzymali tak wa�kie, �e �ycie narazi� musieli, by je wype�ni�. - Wzruszy� ramionami. - Poza tym to �eglarze najlepsi, im podobnych tu, na po�udniowym brzegu, mo�e dziesi�ciu by znalaz�.
- Czyli nikt...
- P�ywa� p�ywaj� - cmokn��. - Rybacy p�yn� czasem na mielizny ko�o wyspy Bornholm, gdzie na p�ytkiej wodzie siedz� �ososie. Tam spotykaj� rybak�w z Danii i Szwecji. Czasem walka o �owiska si� zdarzy, lecz gdy spok�j panuje, drog� t� list mo�na przes�a�. Albo i cz�owiek mo�e z �odzi na ��d� przeskoczy� i z rybakami brzeg tamten osi�gn��.
- P�yn�. Cho�by dzi�. Czy mo�ecie mi, panie karczmarzu, zorganizowa� tak� przepraw�?
- P�ywaj�, ale nie teraz. - Pokr�ci� g�ow�. - Zimy s� r�ne. Ta jest luta jak niewiele.
Ju� w listopadzie morze �cina� si� zacz�o, a w grudniu kra sta�a. Je�li ci dwaj si� przedarli, to cud, a kto wie, mo�e �ycie swe na Ba�tyku zako�czyli. Trza by do marca poczeka� i wtedy p�yn��, jak lody na dobre rusz�...
Impas... Lodo�amaczy jeszcze nie wymy�lili. Samolotu ani cho�by balonu nie zbuduj�. Le�� i kwicz�.
- Poprosz� kubek miodu. - Po�o�y�em na stole monet� i ci�ko usiad�em na �awie.
Pi�em nap�j niewielkimi �yczkami. Hela siad�a naprzeciw, te� z glinianym kubkiem. Czu�em wstr�t do samego siebie i ot�piaj�c� bezsilno��. Nasz przyjaciel cierpi.
A ja nie mog� rzuci� wszystkiego, by p�j�� mu z pomoc�... Alkohol nie pom�g�, a wr�cz przeciwnie. Czu�em si� po nim jeszcze bardziej rozbity i rozdra�niony.
- Czeka� do wiosny? - westchn��em. - A je�eli wiosna nadejdzie zbyt p�no?
- Je�li nawet Staszek zginie, odzyskamy jego scalak. Kiedy �asica wyjdzie z garnka...
Sk�d bra�a te niezmierzone pok�ady optymizmu? Popatrzy�em na Hel� zm�czonym wzrokiem.
- A pan si� znowu martwi. - Dotkn�a mojej d�oni... - Mo�e wi�cej miodu trzeba -
zasugerowa�a.
- Nie. I ty te� nie pij wi�cej. Za m�oda jeste�. W tym wieku uzale�nienie od trunku mo�e pojawi� si� bardzo szybko.
- Dobrze, ojcze.
Westchn��em ci�ko.
- Gdy wiosna nadejdzie, pani Agata przyjedzie z Bremy, a mi�o�� zaraz smutki przegoni. - Mrugn�a filuternie. - Lody rusz�, Oko Jelenia zdob�dziemy, sprawdzimy, co ze Staszkiem, i wr�cimy tu, do Gda�ska. Burzliwy romans sprawi, �e od razu zachce si� panu �y�.
A to ma�a szelma... Mimo woli u�miechn��em si�.
W�z za�adowany workami toczy� si� drog�, ci�gni�ty przez dwie dychawiczne szkapy. Ko�a ton�y w �niegu prawie po osie. Na ko�le drzema� pot�nie zbudowany m�czyzna w szwedzkim przyodziewku. Wilki obskoczy�y go ze wszystkich stron.
Wo�nica zignorowa� bestie, �ci�gn�� tylko lejce, by uspokoi� sp�oszone konie. Klacze, otoczone przez watah�, nerwowo strzyg�y uszami i przest�powa�y z nogi na nog�, lecz ponaglone celnym razem bata pos�usznie podj�y marsz. Zza palisady wyskoczy�o kolejne stado. Zwierz�ta, pos�uszne nies�yszalnym rozkazom, ustawi�y si� w tyralier�.
Cz�owiek na ko�le, udaj�c, �e dopiero teraz si� obudzi�, spojrza� woko�o. Kopalni� ulokowano niemal idealnie. Wlot sztolni i budynki znajdowa�y si� w niewielkiej kotlince.
Prowadz�cy do niej kr�tki w�w�z zablokowano wysok� palisad�. Droga ko�czy�a si� bram�. Nawet st�d wida� by�o, �e wrota g�sto nabito �elaznymi �wiekami. Obok zia�y otwory strzelnic. U do�u pozostawiono niewielk� dziur� z klap�, w sam raz dla pojedynczego zwierz�cia...
- Istna twierdza - mrukn�� Borys. - Hej! - krzykn�� dono�nie po szwedzku. -
Pohandlowa� chcia�em. Mam przepi�kne sk�ry, a tak�e mi�so i ziarno do wymiany na mied�.
Nie zaszczycono go odpowiedzi�. Przeliczy� wzrokiem wilki broni�ce mu dost�pu.
Trzydzie�ci sztuk. Troch� du�o. Spodziewali si� mo�e pi�tnastu. Niespodziewanie
zwierz�ta drgn�y, jakby us�ysza�y rozkaz, i przegrupowa�y si�. Borys omal nie parskn��
�miechem. Ukryty za palisad� cz�owiek najwyra�niej zainteresowa� si� jego towarami.
Nie by� tylko skory, by za nie zap�aci�. Stado rozdzieli�o si� i otoczy�o w�z ciasnym pier�cieniem. Nie widzia� sensu d�u�ej czeka�.
- Teraz - warkn��.
Spod p��ciennej budy wysypali si� uzbrojeni w kusze Lapo�czycy. �wisn�y ci�ciwy. Wilki skoczy�y do przodu. Z lasu wysypali si� kolejni my�liwi. Sadko ci�ciem miecza utorowa� sobie drog�, dopad� palisady. Zrobi� to w ostatniej chwili. Bestie do tej pory pilnuj�ce dziedzi�ca najwyra�niej pos�ano do walki. Klapa popychana od spodu przez p�owy �eb w�a�nie si� uchyla�a. Kopn�� sabotem, a potem zablokowa� j�, wbijaj�c kling� no�a g��boko mi�dzy deski. Instynkt ostrzeg� go w por�. Nie ogl�daj�c si� nawet, ci�� mieczem, dekapituj�c zwierz�, kt�re skaka�o mu na plecy.
Tymczasem starcie z watah� trwa�o w najlepsze. Bestie, nawet podziurawione strza�ami i kulami, nadal usi�owa�y si� odgryza�. Dopiero topory i czekany nadbiegaj�cej z lasu odsieczy pozwoli�y rozwi�za� problem ostatecznie. Suongil dobieg� do wozu przez zroszony krwi� �nieg. Rozgl�da� si� wok�, usi�uj�c oszacowa� straty.
- Czterech zagryz�y, pi�ciu nie�le poszarpa�y - zameldowa� Borys, pospiesznie opatruj�cy rannych.
- Zaraz b�dzie nasz szaman.
Wszyscy zdolni do noszenia broni ruszyli do ataku. Sadko podskoczy� do bramy i wetkn�� pod ni� kiszk� z prochem. Przypali� lont. Drugi �adunek cisn�� w stron� kratownicy anteny. Dwie eksplozje zla�y si� w jedno. Z kuszami w d�oniach wdarli si� na dziedziniec. Ostatnie dziesi�� wilk�w k��bi�cych si� przy klapie posiekano na dzwona, �eby ju� nie wsta�y.
Maksym dopad� drewnianego budynku, wzniesionego z okr�glak�w. Nast�pny �adunek pozwoli� wysadzi� drzwi. Korytarzyk, kilka pomieszcze�... Kozak z szabl� w r�ce bada� kolejne pokoje. ��ka, po�ciel, ksi��ki po chi�sku, kartony z puszkami...
- Ani �ladu! - krzykn��, wyskakuj�c na dziedziniec. I w tym w�a�nie momencie spostrzeg� Chi�czyka.
Najwidoczniej zarz�dca kopalni w chwili ataku rzuci� si� wypuszcza� wilki g��wn� bram�. Eksplozja przygniot�a go wyrwanym skrzyd�em, nast�pnie przebieg�o po nim jeszcze kilkunastu Saam�w. Ale wygl�da�o na to, �e b�dzie �y�.
- Zbada� sztolni� - poleci� Suongil. - Tam siedz� nasi.
Kozak podszed� do kraty. Lapo�czycy uwi�zieni we wn�trzu g�ry us�yszeli
zamieszanie, ju� bowiem p�dzili w stron� wyj�cia. Stan�li bladzi, wychudli, z oczyma trawionymi gor�czk�. Wszyscy zakuci byli w ci�kie kajdany. Na widok swych pobratymc�w k��bi�cych si� na dziedzi�cu wydali okrzyk rado�ci.
Maksym zbada� pr�ty. Krata dawa�a si� otworzy�, lecz zabezpieczono j� zamkiem.
Nie by�o czasu szuka� kluczy.
- Cofn�� si�! - krzykn��. - Rozsadzimy to!
Huk odbi� si� echem od g�r. W k�cie dziedzi�ca znalaz�o si� kowad�o. Kozak, uzbroiwszy si� w m�ot i przecinak, zabra� si� do rozkuwania wi�ni�w.
Sadko i Borys te� przyst�pili do roboty. Wykorzystali drewniany podest.
Rozci�gn�li Chi�czyka niczym wieprza do patroszenia. Na nadgarstki i kostki n�g za�o�yli mu rzemienne p�tle, kt�re przybili dok�adnie gwo�dziami do drewna. Jeniec patrzy� ponuro, ale nic nie m�wi�. W jego wzroku malowa�o si� zaskoczenie, oburzenie, pogarda i bardzo niewiele strachu. W kuchni chaty znalaz� si� koszyczek z �arem.
Narz�dzia zawsze wozili ze sob�...
- A zatem - Borys zwr�ci� si� do wi�nia - potrzebujemy pewnych informacji. Jak rozumiem, przybyli�cie tu, aby zakupi� ziemi� i za�o�y� kopalni�.
Skr�powany spojrza� na niego z pogard�.
- Na pytania odpowiadasz natychmiast. - Sadko �cisn�� ma�y palec tamtego rozpalonymi kleszczami.
Wi�zie� zawy� dono�nie. Ca�y spok�j w jednej chwili wyparowa� z jego twarzy.
- Wy �cierwa! - rykn�� po szwedzku. - Jak �miecie? Za kogo si� uwa�acie? Jestem s�ug� Pana Wilk�w. Je�li cho�by jeden w�osek z g�owy mi spadnie, spalimy w odwecie...
Borys skrzywi� si� pogardliwie i jednym mocnym szarpni�ciem wyrwa� mu ca�y p�k kud��w.
- To pewnie kilku miast warte. - Oboj�tnie strzepn�� palce. - Zgroza prawdziwa mnie ogarnia - zakpi�. - Ale b�dzie trzeba, to i ca�y kraj na zniszczenie narazimy! -
Wyszarpn�� nast�pn� k�pk�.
- A teraz pos�uchaj, ty kupo �ajna - odezwa� si� Sadko. - B�dziesz odpowiada� na nasze pytania, to zas�u�ysz na lekk� �mier�. Ot, kark ci skr�c� i po sprawie. Kwesti� ewentualnej zemsty twego pryncypa�a odk�adamy chwilowo na bok, bo jak zapewne widzisz, my tu jeste�my, a on jako� si� nie pojawi�.
Chi�czyk �ypn�� nerwowo. Ko�c�wki kleszczy pod wp�ywem �aru powoli nabiera�y ciemnowi�niowej barwy.
- Nawet najpot�niejszy pan nie obroni ci� z takiej odleg�o�ci, a je�li odsiecz po
ciebie przy�le, tym weselej si� zrobi... - Maksym pog�adzi� kolb� ka�asznikowa.
- Przylecieli�cie tu, dysponuj�c - Borys zajrza� do notatek - helikopterem i rozmaitymi innymi machinami... Zacz�li�cie od produkcji cudownego leku.
Sprzedawali�cie go za z�oto tutaj, na Ukrainie, by� mo�e te� gdzie indziej.
- By leczy�
Chi�czyk milcza�.
- Ta kopalnia... Co tu jest w ziemi? - zapyta� konus. - Bo �e mied�, ju� wiemy.
- Nie b�d� odpowiada� na �adne...
Tym razem Borys z�apa� kleszczami dwa palce. Wi�zie� zawy�, a� uszy zabola�y.
Wo� spalonego mi�sa unios�a si� w powietrze.
- Tylko mied� - wycharcza� wreszcie torturowany. - Ta niebieska ska�a to jej rudy.
Nic innego tu nie znajdziecie.
- A po co wam ta dziwaczna machina? - Maksym wskaza� pot�n� wir�wk�.
- Do oczyszczenia metalu...
Sadko skin�� na brata. Wrzaski ponownie wype�ni�y dziedziniec. Sko�czywszy z praw� stop�, olbrzym zabra� si� do lewej.
- On k�amie? - zapyta� Maksym.
- Tak mi si� wydaje - mrukn�� konus. - A raczej nie m�wi ca�ej prawdy. Mied� nie zawsze jest czysta. Cz�sto zawiera domieszk� srebra, czasem i innych kruszc�w. S�dz�, �e sypali do tej gruchy kawa�ki metalu i topili, a potem puszczali j� w ruch, by ciek�y wirowa�, a� srebro i mied� rozdziel� si� cho� cz�ciowo... Tak z�otnicy czyni�, by z�oto marnej pr�by oczy�ci�, tylko �e oni malutkich tygielk�w w piecu wygrzewanych po temu u�ywaj�. Mam racj�?
- To prawda - wycharcza� Chi�czyk.
Na widok nowej pary kleszczy w r�ku olbrzyma na jego spodniach wykwit�a mokra plama.
- Gdzie zatem jest to srebro? - Borys od�o�y� c�gi, a z p�omienia wydoby� hak.
- I ile go by�o? - zapyta� s�odkim g�osem Sadko. - I co�cie za nie kupili?
Jeniec za�ama� si� kompletnie.
- Srebra uzyskali�my kilkadziesi�t cetnar�w - wyszepta�. - Zabra� je genera� Wei.
Kupi� za nie te g�ry. Mnie poleci� pilnowa� kopalni. Robota nietrudna... Uciec nie mogli, a jedzenia dostawali w zale�no�ci od dostarczonego urobku...
- Ca�e srebro ma u siebie? - Borys prze�o�y� hak do drugiej d�oni.
- Nie. Dogada� si� z mo�now�adcami, za wi�kszo�� kruszcu kupowa� ziemi�.
- Powiedz, ilu ludzi ma Pan Wilk�w, a daruj� ci �ycie - powiedzia� Borys.
- Jeszcze o�miu!
Sadko podszed� i szybkim ruchem skr�ci� je�cowi kark. Chrupn�y ko�ci, przez cia�o przebieg�y ostatnie dreszcze.
- Brat mu �ycie darowa�, ale wszyscy rozumiemy, �e miejsce takiego gada jest w piachu, wi�c znowu ja musia�em r�ce brudzi� - marudzi� konus.
Maksym westchn�� i dobywszy buteleczki, chlapn�� na dogorywaj�cego wod� �wi�con�.
- S�usznie. Takiemu �ajdakowi �y� nie dopu�cisz -powiedzia�. - W ka�dym razie nikogo ju� nie zamorduje.
W tym momencie na dziedziniec wbieg� Suongil.
- Jad�! - krzykn��, wskazuj�c skalny ostaniec. Ukryty tam obserwator puszcza�
zaj�czki zwierciade�kiem.
- Po�� swoich ludzi w �nieg wok� wozu przed bram� - poleci� konus. - Niech si� ubabraj� zdrowo krwi�.
- Rozumiem. Ja z nimi! - krzykn�� w�dz, wybiegaj�c.
- Maksym! Wielopa�. Jakby co� posz�o nie tak, nie mog� si� wymkn��.
Dopilnujesz tego.
- Jasne! - Kozak wyszczerzy� z�biska w u�miechu. - Ani jeden �ywy st�d nie ujdzie.
- Wstaw bram� na miejsce - poleci� bratu. - Niech chocia� z daleka wygl�da, jakby nic si� nie sta�o.
Olbrzym z wysi�kiem d�wign�� obalone skrzyd�o. Chwil� p�nej nadjecha� pojazd na g�sienicach. Siedz�cy w nim trzej Chi�czycy przez d�u�sz� chwil� kontemplowali pobojowisko.
Wygl�da�o wyj�tkowo malowniczo. Stratowany �nieg, rozleg�e rozbryzgi krwi, zabite wilki, ponad dwadzie�cia trup�w tubylc�w poleg�ych w starciu. Ostro�nie wymin�li w�z i podjechali do bramy. �Nieboszczycy�, dot�d le��cy w �niegu obok drogi, poderwali si� jak na komend�. Jeden z Chi�czyk�w w ostatniej chwili spostrzeg�
zagro�enie. Zdo�a� otworzy� drzwi kabiny i wypru� seri� z pistoletu maszynowego.
Sekund� p�niej zacharcza� i run�� na ziemi� trafiony kilkunastoma kulkami z kuszy.
Drzwi z drugiej strony kabiny pad�y pod ciosami topor�w. Nim Sadko dobieg� na miejsce, trupy sko�nookich przypomina�y wielkie je�e. W ka�dym tkwi�o po kilkana�cie dzid.
- Co dalej? - zapyta� Suongil.
Spojrza� chmurnie na cia�a pi�ciu swoich ludzi, kt�rzy zgin�li od kul. Jeden ranny w d�o� w�a�nie usi�owa� zatamowa� krwawienie.
- Idziemy na reszt� od razu? - zaproponowa� Maksym.
- Tak - potwierdzi� Borys. Zajrza� do szoferki. Silnik ju� zgas�.
- Szkoda, �e tej machiny u�y� nie zdo�amy, mo�na by podst�p kolejny przygotowa�. Cho� i tak nikt z nas nie umie jej poprowadzi�... - westchn��.
- Siedziba Pana Wilk�w daleko - rzuci� jego brat. - Je�li zamierzamy zaatakowa� j� przed zapadni�ciem zmroku, musimy wyrusza� natychmiast.
Nadzorca szed�, wal�c szpicrut� po cholewie buta. Uderzy czy nie? Staszek pochyli� si� nad bruzd�. Jednak stra�nik go min��. Przez chwil� patrzy� na drug� dziewczyn�, a potem zrobi� dwa kroki i stan�� obok Taavi.
- Idziemy! - rozkaza�.
Scena sprzed kilkunastu dni stan�a ch�opakowi przed oczyma. Wtedy wygl�da�o podobnie. A zatem...
Dziewczyna te� to zrozumia�a. Jej twarz pokry�a si� trupi� blado�ci�. Oficer pchn�� ofiar� w stron� wyj�cia. - Idziemy! - powt�rzy�.
Staszek patrzy� na szerokie plecy Chi�czyka, na rewolwer w rozpi�tej kaburze kiwaj�cy si� pod jego pach�. I nagle co� w nim p�k�o. Przypomnia� sobie prze��cz, wilki i Hel� unosz�c� czekanik w �artobliwym pozdrowieniu. Strach odp�yn��. Znowu jest dziewczyna. I wilk. Tym razem dwuno�ny.
Doskoczy� jednym susem, zacisn�� d�o� na polerowanym drewnie. Bro� g�adko wysun�a si� z kabury. Chi�czyk poczu�, pu�ci� Taavi, Staszek pr�bowa� odskoczy�, potkn�� si� w b�ocie, pad� na wznak, ale nie upu�ci� broni. Wycelowa� i poci�gn�� za spust. Cyngiel cofn�� si�, ale strza� nie pad�.
Zabezpieczony! - zawy�o co� w g�owie ch�opaka. Nie wiem, jak si� odbezpiecza!
Kopniak zadany celnie mi�dzy nogi sprawi�, �e pociemnia�o mu przed oczyma.
Dziki skowyt narodzi� si� gdzie� poza �wiadomo�ci�. Wr�g kopn�� ponownie, tym razem chc�c mu wybi� bro� z r�ki, ale chybi� o w�os. Staszek pod kciukiem wymaca� jaki� prze��cznik. Pchn��, czuj�c, jak ust�puje pod palcem, i poci�gn�� za spust. Rewolwer wypali�. Ujrza�, jak Chi�czyk zatacza si� ci�ko w stron� deszczowni, a w jego mundurze zieje ma�a czarna dziurka. Sap doskoczy� z motyk� i zada� rannemu cios w g�ow�.
Czaszka podda�a si� z trzaskiem. Staszkowi zrobi�o si� s�abo, ale nie straci�
przytomno�ci.
Wsta�. J�dra rwa�y potwornie, lecz b�l ju� si� cofa�. U jego st�p le�a� chi�ski oficer. Przez cia�o przebiega�y ostatnie drgawki. Taavi z trudem �apa�a oddech, jednak jej twarz odzyskiwa�a ju� naturalne kolory.
- Zabi�em go - szepn�� przera�ony. - Zabi�em cz�owieka...
Dziewczyna splun�a na trupa. Lapo�czyk pochyli� si� i z kieszeni nieboszczyka wydoby� klucze.
- Do wie�y! - rzuci�, �api�c za rami� drug� dziewczyn�.
Staszek przez u�amek sekundy patrzy� na niego og�upia�y. I zaraz zrozumia�.
Wystrza� z pewno�ci� zaalarmowa� genera�a Wei i jego ludzi. Za moment tu b�d�. Rzucili si� p�dem przez cieplarnie, wypadli na otwart� przestrze�. Wilki! Wielka p�owa wadera poderwa�a si� z ziemi. Staszek stan��, z�o�y� si� do strza�u i wypali�. Kula min�a j� o dobre p� metra, ale ugodzi�a kolejne zwierz�. Wilczyca obejrza�a si� zdezorientowana.
Ta chwila wystarczy�a, by motyka Sapa przetr�ci�a jej kark.
Wie�a mia�a stalowe drzwi. Staszek wzi�� od Lapo�czyka klucze. By�o ich osiem, wszystkie przypomina�y mu te u�ywane do zamk�w kodowych. Nie by�y opisane. Gdzie� z dworu kto� krzykn�� po chi�sku, ale scalak nie przet�umaczy� tych s��w.
Pr�bowa� po kolei wszystkich. Pi�ty przekr�ci� si� w dziurce. Wbiegli do �rodka.
�wiat�o rozb�ys�o samo. Fotokom�rka? Zapewne. Staszek zatrzasn�� drzwi i w�o�y� klucz w dziurk� od �rodka. Mo�e to poskutkuje? Mo�e nie sforsuj� ich tak �atwo?
Taavi obj�a go i stan�a na palcach. Spodziewa� si� poca�unku, lecz tylko jak kiedy� potar�a nosem o jego nos.
- Dzi�kuj� - szepn�a.
Sap podpar� klamk� kijem i gestem wskaza� drabin�. Wspi�li si� i nie bez trudu wci�gn�li dziewcz�ta za sob�. Kondygnacja powy�ej by�a czym� w rodzaju magazynu.
Ujrzeli stela�e oraz kilkana�cie tekturowych pudel opisanych po chi�sku. Staszek otworzy� pierwsze z nich. Suszone grzybki mun w foliowych torebkach. W drugim by�
ry�, w kolejnym owoce w puszkach. Jedzenie. �adnej broni, �adnej amunicji.
Nast�pne pi�tro mia�o cztery spore okna. Klapa w suficie prowadzi�a ju� na dach.
Po�rodku pokoiku sta�y biurko i pi�� foteli, w k�cie flaga. Gabinet genera�a Wei czy co?
Staszek podszed� do okna. Szyba rozprys�a si�, kula niemal musn�a mu skro� i utkn�a w suficie. Zatoczy� si� przera�ony. Taavi odci�gn�a go za r�k�.
- Zostali�my ju� tylko my - powiedzia� Sap.
Nie zrozumia�, o co chodzi Lapo�czykowi. Druga dziewczyna �ka�a cichutko.
Staszek poci�gn�� sztyft i wysun�� b�benek rewolweru. Pi�� naboj�w. Nie! W komorach tkwi�y wystrzelone �uski. Zosta� tylko jeden pocisk. Ch�opak dr��cymi d�o�mi z�o�y� bro� z powrotem.
- Nie utrzymamy si� - powiedzia�. - Rozwal� zamek w drzwiach na dole albo wysadz� w powietrze...
Podszed� do biurka. Otworzy� szuflad�. Jakie sekrety mog�y skrywa� papiery zadrukowane g�szczem chi�skich literek? Staszek ry� w kolejnych szufladach, szukaj�c broni. Bezskutecznie. Znalaz� z��cze podobne nieco do USB, zapewne mo�na by�o tu podpi�� laptop. Natrafi� na potwornie t�py no�yk, chyba do papieru. Poda� go Lapo�czykowi, a ten, zbadawszy ostrze opuszk� kciuka, zaraz zacz�� szlifowa� je o kamienne obramowanie dziury prowadz�cej w d�. Na zewn�trz s�ycha� by�o krzyki.
To koniec, pomy�la� Staszek. Umr� tu zastrzelony, wysadzony w powietrze lub spalony �ywcem. Nigdy ju� nie spotkam Heli...
Zszed� pi�tro ni�ej, do magazynu. Znalaz� sztu�ce i miski. Wybra� kilka puszek. W
jednym z karton�w by�y flaszki z chi�skim winem. Na etykietce widnia�a kwitn�ca ga���
jakiego� drzewa. �liwkowe? Wr�ci� na g�r�. Rozstawi� �upy na blacie i zerwa� wieczka.
Wrzuci� produkty do miseczek, wla� wino do kubk�w.
- Bar �Przypalona Sajgonka� zaprasza - oznajmi� po polsku. - Dzi� serwujemy najlepsze specja�y szefa kuchni: ry� z czym� tam, morskie okropno�ci i owoce liczi w syropie. Ceny promocyjne, bo z braku piecyka wszystko na zimno. W razie braku got�wki firma genera�a Wei udziela kredytu.
Znowu chcia� podej�� ostro�nie do okna. Brz�kn�a kolejna przestrzelona szyba.
Nie by�o nawet szansy wyjrze�.
Troje Saam�w nie zrozumia�o jego przemowy, ale usiedli pos�usznie i zacz�li pa�aszowa�. Przy��czy� si�. Jedzenie nie by�o z�e, a mo�e to g��d doda� im apetytu?
- To jak ostatnia wieczerza, o kt�rej misjonarz m�wi� na wielkanocnym kazaniu -
powiedzia�a Taavi. - W ka�dym razie niebawem wszyscy umrzemy. Odejdziemy, by �y� w sza�asach w�r�d mglistych las�w, a mo�e i trafimy do krainy Chrystusa, kt�r� nam obiecywano?
A kto wie czy ja nie zmartwychwstan�, bo jak si� bydlaki wkurz�, gotowi mnie jeszcze kilka razy o�ywi� i wyko�czy�... - pomy�la� ponuro ch�opak. Dwa razy ju� czeka�em na �mier�. To za du�o jak na jednego cz�owieka. Ale przynajmniej podjem sobie, a kiedy�... Spotkamy si� wszyscy w niebie... albo i gdzie indziej. Przecie� w�a�nie zabi�em cz�owieka.
Co� zachrobota�o przy klapie w suficie. Staszek uj�� rewolwer, odbezpieczy� i bez mrugni�cia okiem wypali� w deski. Ostatnia kula posz�a. Us�yszeli �omot, jakby tam, na dachu, miota�a si� wielka ryba. Potem wszystko ucich�o, tylko z przestrzeliny zacz�y kapa� grube czerwone krople. Rozbija�y si� na kraw�dzi biurka, pryskaj�c na boki drobinkami, wi�c przesun�li miski na drugi koniec.
W zasadzie mo�na by wyle�� na dach i obszuka� trupa, pomy�la� Staszek. Bo mo�e mie� przy sobie spluw�, zapasow� amunicj� czy nawet granaty. To by�by jednak daremny trud. Za chwil� kolejny s�uga genera�a wlezie po piorunochronie i niebawem b�dzie po wszystkim...
Ledwie to pomy�la�, a przypuszczenie si� sprawdzi�o. Rozbite okno pad�o z trzaskiem. Sta� w nim Chi�czyk z pistoletem maszynowym w r�ce. Ch�opak bez zastanowienia wycelowa� mu rewolwer w pier�.
- A masz jeszcze czym strzela�? - rzuci� drwi�co wr�g po szwedzku. - Zamknij oczy, tak b�dzie �atwiej.
- Dla mnie czy dla ciebie?
Strach odp�yn��, pozosta�y �al i ogromny wewn�trzny spok�j. �wiadomo��, �e zrobi� wszystko, co si� da�o. �e odchodzi w walce, jak jego przodkowie.
- Pozw�l nam chocia� w spokoju ze�re� do ko�ca - wybuchn�� Sap. - Tylko tyle!
Lufa pistoletu unios�a si�, a potem... Czo�o oficera eksplodowa�o. Cia�o bezw�adnie osun�o si� na kolana i run�o do przodu, do wn�trza wie�y. Staszek podszed� ostro�nie i wyszarpn�� spomi�dzy palc�w nieboszczyka bro�. Wyjrza� przez okno. Trzej �o�nierze uzbrojeni w karabiny kryli si� za murkiem. Nie celowali w jego stron�. Na ��kach wok� twierdzy co� si� dzia�o.
Poczu�em bolesne uk�ucie w piersi, silny jak cholera skurcz serca. Zalany dziennym �wiat�em pokoik znik�. Zamiast tego spostrzeg�em brezentow� �cian� czego� jakby namiotu, zabezpieczaj�cego kort tenisowy. Poczu�em inne cia�o, tak jak wtedy, gdy �asica wy�wietli�a mi wspomnienia Heli. Przez u�amek sekundy by�em Staszkiem, zla�em si� z nim w jedno... I nagle wszystko prys�o. Znalaz�em si� znowu w naszym mieszkanku.
Kl�cza�em na deskach, naprzeciw mnie kl�cza�a Hela. By�a blada i trzyma�a si� za pier�, jakby usi�uj�c z�agodzi� b�l serca.
- Co to by�o? - j�kn��em.
- Staszek. Prze�y� co� okropnego - odpar�a. - Czu�am go... Jakby my�l przeskoczy�a nam mi�dzy g�owami.
Milczeli�my, patrz�c sobie w oczy.
- Ma k�opoty - powiedzia�em.
- Tak...
- Id� kupi� konia. Objad� Ba�tyk dooko�a i spr�buj� go odnale��. Musimy mu pom�c.
- �aden ko� nie zniesie takiej temperatury przez wiele dni - zaprotestowa�a.
- P�jd� po lodzie!
Spojrza�a na mnie bezradnie. D�wign��em si� na nogi i pomog�em jej wsta�.
- Dobrze, �e Greta wysz�a - szepn�a. - Mamy jednak zbyt wiele tajemnic, a przecie� teraz jej nie odprawimy...
Podszed�em do okna i uchyli�em je. Pi�em chciwie zmro�one powietrze.
Uspokaja�em si�. Co zobaczy�em? �ciany z tkaniny, rozpi�te na stela�u z rurek. Rz�d �ar�wek, a na dole jakie� zielsko. Co to mog�o by�? Szklarniowa uprawa? Tak czy inaczej, nasz przyjaciel �yje. Do tego znajduje si� w miejscu wygl�daj�cym podejrzanie nowocze�nie.
Na podw�rzu ch�opcy z poddasza bawili si� w bitw� na �nie�ki. Pokrzykiwali przy tym weso�o. Zazdro�ci�em im. Urodzili si� w tych czasach. Nie znaj� udogodnie�, do kt�rych przywyk�em. Nie maj� �wiadomo�ci, jak diametralnie inaczej mo�e wygl�da� codzienna egzystencja. I co najwa�niejsze, nie musz� si� ba�, �e wpadn� w r�ce przybysz�w z przysz�o�ci.
Staszek zmru�y� oczy. Plamy na �niegu... Jacy� ludzie ubrani w ko�uchy, pochyleni nisko, parli ze wszystkich stron, otaczaj�c posiad�o�� kr�giem. Chyba mieli rakiety �nie�ne. Zauwa�y�, �e wszyscy byli uzbrojeni. Wi�kszo�� nios�a �uki, cz�� dzidy, nieliczni trzymali arbalety lub topornie wygl�daj�ce samopa�y.
- Odsiecz! - szepn��.
Uszczypn�� si� w r�k�. Nie by� w stanie w to uwierzy�. Ratunek w takiej chwili?
To niemo�liwe, my�la�. Takie rzeczy zdarzaj� si� tylko w ksi��kach, i to raczej tych dla dzieci.
Ale obraz nie znika�. Z lasu wy�ania�y si� kolejne zast�py siermi�nie odzianych wojownik�w. Sprawnie tworzyli drugi pier�cie� okr��enia. Niewielkie, zwarte grupki konnych wysun�y si� nieco do przodu, najwyra�niej gotowe pospieszy� z pomoc� w razie ataku z terenu posiad�o�ci.
Taktyka ta wyda�a mu si� idiotyczna, ale zaraz zbeszta� si� w duchu. Nie jemu
ocenia�... Okna dworu milcza�y. Czy�by genera� Wei nie widzia�, co si� dzieje?
Widzia�. Staszek ujrza� pi�� wilk�w gnaj�cych przez kopny �nieg prosto w stron� Lapo�czyk�w. Za chwil� zwierz�ta ich dosi�gn�. By� mo�e kto� wyda� rozkaz, ale z tej odleg�o�ci nie by�o nic s�ycha�. Maszeruj�cy jak na komend� stan�li, wycelowali i przywitali bestie salw� z kusz. Cztery wilki pad�y na miejscu, jakby zderzy�y si� ze �cian�.
Ka�dy musia� dosta� co najmniej kilkoma pociskami. �nieg pod nimi szybko zmienia�
kolor na czerwony. Do ka�dej rannej bestii natychmiast doskoczy�o po kilku wojownik�w. Unie�li topory.
Wiedz�, zrozumia� natychmiast. Zetkn�li si� ju� z tak �poprawionymi�
zwierz�tami.
Na �niegu pozosta�y tylko nierozpoznawalne och�apy. Jeden basior unikn�� kul, nadal gna� susami. Nagle zwin�� si� w p� skoku i potoczy� w zasp�. Z daleka wiatr przyni�s� suchy odg�os wystrza�u karabinowego. Staszek rozejrza� si�. Na g�azie sta�
m�czyzna w szarawarach i z szabl� u pasa. Obserwowa� pole bitwy. W r�ce trzyma� co�, co ch�opakowi wyda�o si� automatem Ka�asznikowa.
Dow�dca? Strzelec wyborowy maj�cy os�ania� natarcie? Mo�e jedno i drugie?
Ponownie da� ognia, celuj�c w co�, czego Staszek z okna nie m�g� dojrze�. A chwil� potem ch�opak zobaczy�, jak nieznajomy po raz kolejny unosi bro� do ramienia i bierze na cel... Zrozumiawszy, co si� �wi�ci, natychmiast pad� na pod�og�. Zrobi� to w ostatniej chwili. Kula uderzy�a o �cian� w g��bi pomieszczenia. Przetoczy� si� na bok bardziej przestraszony ni� zaskoczony.
Gdyby�my mieli jak�� lapo�sk� flag�, my�la� gor�czkowo. Nie, przecie� oni nie maj� swoich flag. Jakie� co�. Gdyby pokaza� jako�, �e ta pozycja jest nasza... �eby do nas nie strzelali.
Poczu� pod r�k� co� lepkiego i gumowatego zarazem. Rozbry�ni�ty m�zg... Z
obrzydzeniem wytar� d�o� w koszul� zabitego.
- Odsiecz - powiedzia� na g�os.
- Tak, to nasi - odezwa� si� Sap, ostro�nie patrz�c przez drugie okno. - Saami.
Trzeba im pom�c. - U�miechn�� si� drapie�nie.
Staszek prze�kn�� nerwowo �lin�. Strach... Przed chwil� go nie by�o, a teraz wr�ci�.
Ohydny, mdl�cy l�k podszed� mu do gard�a. Pom�c. Zej�� tam na d� i walczy�.
Przem�g� si�. Trzeba. Po prostu trzeba.
- Genera� Wei...
- Pos�a� wilki. I tyle jego szcz�cia.
Jakby na potwierdzenie tych s��w, z daleka dobieg� dziki skowyt. Sap cofn�� si� od okna.
- Wybijaj� ca�e stado - powiedzia� z zadowoleniem w g�osie. - Byle tylko do zmroku zd��yli wzi�� posiad�o��. - Spojrza� z niepokojem na niebo. - Pan Wilk�w ch�tniej u�ywa ich w ciemno�ci.
- Idziemy? - rzuci� nerwowo Staszek.
- Zosta�cie tutaj! - rozkaza� Lapo�czyk dziewczynom.
Pochyli� si� nad trupem zastrzelonego i wyci�gn�� bagnet z pochwy, kt�r� tamten mia� przy pasku. W jego oczach b�ysn�o co� niedobrego.
Zbiegli po drabinach. Staszek z pewnym wahaniem przekr�ci� klucz w zamku. Na dziedzi�cu nie by�o nikogo. No, prawie... Dwa wilki siedzia�y na wprost drzwi. Spokojnie uni�s� luf� pistoletu maszynowego. Odbezpieczony? Chyba tak. Wycelowa�. Muszka, szczerbinka, poci�gn�� za spust. Bro� szarpn�a mu si� w r�kach. Skowyt i huk wystrza��w zla�y si� w jedno. Ustawiony na strzelanie seriami? Zwierz�ta le�a�y martwe.
Dlaczego nie pr�bowa�y ucieka�? Staszek spojrza� na bro� w swoich d�oniach. Poczu�
obrzydzenie, ale te� smak w�adzy nad �yciem i �mierci� ka�dego, kto nawinie si� pod luf�.
Wyjrza� zza rogu wie�y i zaraz musia� si� cofn��. Trzej Chi�czycy, kt�rych wcze�niej widzia� cz�ciowo ukrytych za murkiem, najwyra�niej zaniepokoili si� wystrza�ami. Dw�ch p�dzi�o w jego stron� z broni� w r�ce. Uskoczy� w ostatniej chwili za w�gie� wie�y, przewracaj�c stoj�cego za nim Sapa. �nieg wystrzeli� ma�ymi gejzerami w miejscu, gdzie seria uderzy�a w ziemi�.
Gdybym tak... - pomy�la� rozpaczliwie, podnosz�c si� na nogi. Zaraz wybiegn� zza rogu, wtedy ich kropn�.
- Do wie�y, za drzwi! - sykn�� Lapo�czyk, ci�gn�c go w ty�.
- Dam rad� ich zabi�... - Staszek szarpn�� si�, uwalniaj�c ze s�abego chwytu towarzysza.
Zza w�g�a nadlecia� niewielki ob�y przedmiot. Metalowy, podobny do skorupy ��wia... Staszek zamar�. Granat. Leci, za chwil� zetknie si� z ziemi�. To by� odruch.
Kopn��, trafiaj�c zapewne cudem. Pad� ponownie w �nieg. Sap szcz�liwie poszed� za jego przyk�adem. Powietrzem targn�� wybuch.
Dmuchn�o im w twarze �niegiem, od�amki gwizdn�y nad g�owami, trzasn�o kilka szyb. Mogli mie� tylko nadziej�, �e �adna z dziewcz�t nie sta�a przy oknie. Staszek wolno d�wign�� si� na czworakach. Czu� si� jak wigilijny karp, kt�rego za s�abo stukni�to
w g�ow�. Rany? Na szcz�cie chyba nie. Lapo�czyk mia� rozci�t� �ydk�. Cho� wida� by�o, �e odczuwa b�l, nie pr�bowa� opatrzy� nogi. Z no�em w r�ce skoczy� za r�g budynku.
Staszek by� ci�gle oszo�omiony. Przed oczyma skaka�y mu kolorowe plamki. W
uszach dzwoni�o, a zawroty g�owy sprawia�y, �e z trudem utrzymywa� si� w pozycji stoj�cej. Co teraz? Ach tak. Sap pobieg�.
- Chod�my i my... - powiedzia� do siebie.
Ruszy� za towarzyszem. Za rogiem ujrza� lej wyrwany w zamarzni�tej ziemi i dwa zmasakrowane cia�a. Trzeci �o�nierz, cho� poraniony, sta� w k�cie podw�rza. Te� wygl�da� na og�uszonego, nie patrzy� w ich stron�. Kilkudziesi�ciu Lapo�czyk�w w�a�nie przeskakiwa�o przez mur. Na ich czele p�dzi� Kozak w szarawarach, z szabl� w r�ce.
Chi�czyk uni�s� automatycznym ruchem karabin i wtedy w�a�nie Staszek poci�gn�� za spust. Nie celowa�, nie mia� czasu. �cisn�� tylko kolb� z ca�ej si�y. Pistolet maszynowy pr�bowa� wyrwa� si� z d�oni, kilka pocisk�w polecia�o w niebo, inne roztrzaska�y si� o murek, ale co najmniej dwa trafi�y wroga.
Ranny Chi�czyk sta� jeszcze oparty plecami o �cian�, gdy Kozak doskoczy� i jednym ci�ciem pozbawi� go g�owy. Saami zasypywali akurat okna dworu gradem kulek wystrzeliwanych z kusz.
Staszek odrzuci� bro� i usiad� w �niegu, obejmuj�c g�ow� r�kami. Przed oczyma ta�czy�y mu zielone plamy. �o��dek podchodzi� do gard�a. Sap co� krzycza�. Zabrz�cza�y wybite szyby - Lapo�czycy najwyra�niej dostrzegli jaki� ruch w oknach, bo nadal z zapa�em walili z kusz. Kto� odegra� dono�ny sygna� na rogu. Wdarli si� do wn�trza budynku. Odg�osy walki ucich�y po chwili. Nikt ju� nie strzela�.
Cz�owiek w szarawarach wyszed� na dziedziniec i kucn�� naprzeciw ch�opaka.
D�ugo patrzy� mu w oczy, wreszcie z u�miechem opu�ci� luf� ka�acha.
- Masz na imi� Staszek - powiedzia� po rosyjsku albo w zbli�onym dialekcie.
- Sk�d wiesz? - wykrztusi�.
- Pozdrowienia przekazuj� od Markusa i panienki Heli. - M�czyzna sk�oni�
g�ow�. - Bo cho� nic takiego mi nie m�wili, gdyby przewidzieli, �e si� spotkamy, z pewno�ci� o przekazanie by poprosili.
- Co?! A... - Ch�opakowi zabrak�o tchu. - Hela... �yje?
- �yj� i maj� si� dobrze. Imi� moje Maksym Omelajnowicz. Jestem wys�annikiem atamana Bajdy Wyszniewickiego do krain pludrackich. To za� panowie Sadko i Borys.
Miecz w r�ku kapitana Petera Hansavritsona, specjali�ci od poszukiwania prawdy i skruchy. - Wskaza� dw�ch m�czyzn w niemieckich surdutach i p�aszczach, kt�rzy
akurat przeskoczyli przez mur.
Prawda i skrucha? Gdzie� ju� Staszek s�ysza� to okre�lenie. A mo�e raczej czyta�?
- Kaci?
- Raczej wykonawcy wyrok�w. - Sadko u�miechn�� si� ol�niewaj�co, a� ch�opakowi ciarki przesz�y po plecach. - Kat to porz�dny rzemie�lnik, kt�ry ma sw�j warsztat, a my jak najgorsi w��cz�dzy tu�amy si� po �wiecie i likwidujemy, kogo potrzeba. Na przyk�ad tych sko�nookich popapra�c�w i ich burki podw�rzowe, czy co tam sobie wytresowali. Przy okazji za� z ramienia Hanzy mamy zabezpieczy� wszystko, co nie powinno dosta� si� w r�ce Szwed�w.
- Ale...
- Mo�esz pom�c nam z w�asnej woli albo mo�emy ci� do tego zmusi�. By�oby to o tyle niezr�czne, �e w zasadzie stoimy po tej samej stronie - powiedzia� Borys.
- Jest og�uszony - wyja�ni� im Maksym. - Kiedy to diabelstwo wybuch�o, musia�
sta� za blisko. Ale potem jednego zastrzeli�, �ycie ratuj�c chyba ze dwudziestu naszym i mnie zapewne...
- Jeste� ranny? - Sadko kucn�� obok.
- Nie, tylko mi troch� s�abo i na nogach nie mog� usta�. - Staszek poczu�, jak �zy zacz�y p�yn�� z oczu.
- Trzeba go st�d zabra� - powiedzia� kto� po szwedzku.
Pozna� po g�osie Taavi.
- Zabierzemy, pani - odpar� olbrzym. - Zw�aszcza �e jeszcze tu nie sko�czyli�my.
- Zesz�a�? - zapyta� Staszek ni w pi��, ni w dziewi��.
- Wie�a zapali�a si� nagle w �rodku. Uciek�y�my po murze, tam gdzie lina z �elaza.
Zlaz�y po piorunochronie. A to zwinne ma�pki...
- Zapali�a? - zainteresowa� si� Sadko.
- Poczu�y�my dym i z do�u buchn�� s�up przera�aj�co gor�cego powietrza -
wyja�ni�a. - Nie by�o czym oddycha� i zaraz te� pod�oga wok� klapy zacz�a dymi�.
Staszek pr�bowa� jej s�ucha�. Ka�dy ruch g�ow� sprawia� mu niezno�ny b�l.
Wstrz�s m�zgu? A mo�e scalak si� obluzowa�?
- Pod�o�yli ogie� te� w pozosta�ych budynkach! - zauwa�y� Borys. - �cierwa!
Z wybitych okien bucha�y k��by dymu. Saami w po�piechu wybiegali na dziedziniec. Niekt�rzy skakali wprost przez okna. Maksym podszed� do najbli�szego namiotu i szabl� wyci�� kawa� brezentu. Po�o�yli na nim Staszka.
Lodowaty wiatr pozwoli� mu troch� doj�� do siebie. Byli ju� poza posiad�o�ci�.
Poprosi� gestem, �eby si� zatrzymali.
G��wny kompleks budynk�w sta� w p�omieniach. Namioty zwija�y si� od wype�niaj�cego je �aru. Wola� nie my�le� o kr�likach uwi�zionych w tym piekle...
Kolejne eksplozje gdzie� w piwnicach zag�usza�y na szcz�cie wszystko.
- B�dzie troch� roboty - powiedzia� Sadko - ale z twoj� pomoc� powinni�my sobie poradzi�.
- Ja mam wam pom�c? - wykrztusi� Staszek. - W czym?
- Potrzebujemy twojej wiedzy. Opowiesz nam, do czego s�u�� urz�dzenia, kt�re tam znajdziemy.
- Ale tam nie ma ju� nic, co mo�na by uratowa�... Spali si� wszystko. Zostan� jakie� wy�arzone szcz�tki...
- Zapewne tak - westchn�� Rosjanin. - Cho� z niedopa�k�w te� to i owo mo�na wydedukowa�. No i wreszcie posiadasz m�dro��, kt�ra pozwoli zada� naprawd� dobre pytania, je�li tylko znajdziemy kogo� �ywego i w stanie takim, �e da si� go przes�ucha�.
- Pomog� wam...
Traci� przytomno��, odp�ywa�. Lapo�czycy uzbrojeni w kusze nadal stali kr�giem, celuj�c w twierdz�. J�zory ognia przedar�y si� przez dach, bucha�y z okien i drzwi. Dw�r p�on�� jak pochodnia, wie�a upodobni�a si� do �wiecy.
- Ten ogie�... - odezwa� si� Sadko. - Czemu blask p�omieni a� tak o�lepia? Wiesz co� o tym?
- Zapewne u�yli termitu... - wymamrota�.
- Postaraj si� m�wi� troch� prostszymi s�owami. Wiemy, �e przybywasz z czas�w, kt�re dopiero nadejd�, a to, co dla ciebie normalne, dla nas bywa niezrozumia�ym -
poprosi� Maksym.
Staszek zebra� si� w sobie, pr�buj�c powstrzyma� senno�� i zawroty g�owy.
- Termit to bojowy... Hmmm... Umiemy sporz�dzi� substancje, kt�re p�on�c, wytwarzaj� temperatur�... Gor�co, w kt�rym stal gotuje si� jak zupa - powiedzia�. -
S�dz�, �e mieli przygotowane �adunki i widz�c, �e sprawa przegrana, zapalili je w�a�nie po to, aby�cie nie zdo�ali wydrze� �adnych ich sekret�w.
Spomi�dzy zabudowa� wyskoczy�o jeszcze kilka wilk�w. Gwizdn�y ci�ciwy kusz.
Zwierz�ta potoczy�y si� po �niegu. Kto� dobieg� i roztrzaska� im g�owy maczug�. Maksym uni�s� ka�acha, got�w do interwencji. Czekali, ale nikt wi�cej nie wydosta� si� z pu�apki.
Stary Lapo�czyk pojawi� si� obok nich.
- Jakie rozkazy? - zwr�ci� si� do Sadki.
- �adne tam rozkazy - odburkn��. - Wojna sko�czona. Pro�b� mam. Otocz opiek� tych troje - poleci�, wskazuj�c Taavi, jej towarzyszk� i Sapa, kt�ry w�a�nie ich dogoni�. -
Prze�yli zbyt wiele, potrzebuj� spokoju i odpoczynku. Zadbaj, by nikt ich o nic nie pyta�, p�ki sami nie b�d� gotowi o tym opowiedzie�.
- Twoje �yczenia zostan� spe�nione - odpar� stary, pochylaj�c g�ow�. - A ten m�ody wojownik? - Wskaza� Staszka le��cego na brezencie.
- To nasz przyjaciel - wyja�ni� Maksym. - Troch� po g�owie dosta�.
- Rozumiem. Tak�e zostanie otoczony najlepsz� opiek�, dop�ki si� nie odzyska.
Czy trzyma� stra� do czasu, a� po�ar zga�nie?
- Jak my�lisz? - Sadko zwr�ci� si� do ch�opaka.
- Trzeba. Nasza technika... Tam mog� by� ognioodporne kryj�wki w podziemiach.
Mog� ci�gle tam siedzie�.
- Pilnujcie, cho�by kilka dni mia�o to potrwa�. Potem przeszukamy jeszcze ruiny.
A ty powiniene� si� zdrzemn�� - powiedzia� do Staszka. - Tu chwilowo nie jeste� potrzebny.
- Zdrzemn��...
- Nasi przyjaciele rozstawili za lasem ob�z. To niedaleko. Zaraz tam b�dziemy, wypoczniesz, zupy podjesz i do rana lepiej si� poczujesz.
Borys i Maksym ponownie z�apali za brezent.
Namiot uszyto z lichego, burego p��tna, kt�re nast�pnie nawoskowano. W
najwy�szym miejscu, pomi�dzy tyczkami podtrzymuj�cymi sufit, mo�na by�o nawet sta�.
Wn�trze pachnia�o miodem, �ywic�, st�chlizn� i dymem. Staszek z rozkosz� zanurzy� si� w cieple. Po�rodku w koszu wykonanym z drut�w �arzy�y si� w�gle. Pod�og� pokryto �wie�o �amanymi ga��zkami �wierka.
Taavi siedzia�a w kucki, patrz�c w ogie�. Mia�a na sobie nowe ubranie: wyszywan� paciorkami sukienk� z mi�kko wyprawionej sk�ry. W�osy, dot�d ciasno zwini�te, zaplot�a w warkocze. Wygl�da�a troch� jak Indianka. Stara Laponka w czepku haftowanym srebrnymi drucikami miesza�a co� w miedzianym kocio�ku.
- Siadaj. - Wskaza�a mu pos�anie.
Usiad� pos�usznie. Czu� si� ju� o niebo lepiej. Zawroty g�owy mija�y.
Taavi zaj�a miejsce naprzeciw. Spojrza� na towarzyszk� i zarumieniony spu�ci�
wzrok. Nawet w tak kiepskim �wietle zauwa�y�, �e pod kus� sk�rzan� sukienk� nie mia�a bielizny...
Po chwili dosta� misk� czego� po�redniego mi�dzy roso�em a krupnikiem. Zapach zawiesistej zupy unosi� si� w powietrzu. Jad�, czuj�c, jak coraz bardziej klej� mu si� powieki.
- Szkoda, �e masz ju� swoj� ukochan� - odezwa�a si� Taavi. - Czuj�, �e to dobra noc na pocz�cie dziecka. Ale skoro musisz odej�� za morze, lepiej nam b�dzie nie k�a�� si� ju� w jedno pos�anie. Chyba �e chcesz zosta� w�r�d nas i dzieli� z nami rado�ci oraz trudy �ycia w lasach. Wiosn� ruszymy pewnie na p�noc wypasa� stada tam, gdzie drzewa rosn� niskie, a s�o�ce nie zachodzi noc� wcale.
- Musz� jecha� - uci��. - I rzeczywi�cie lepiej, aby�my wi�cej nie k�adli si� razem.
- Zatem dobrej nocy. - U�miechn�a si�.
Obie kobiety opu�ci�y namiot. Westchn�� cicho. Mog�a go chocia� poca�owa� w policzek na po�egnanie. Nie, co za bzdury, zobacz� si� przecie� jutro.
- Frajer - mrukn�� do siebie.
G�owa nadal go strasznie �upa�a. Wszystkie wypadki tego dnia wraca�y. Chi�czyk prowadzi Taavi, szamotanina. Pierwszy trup. Szmer przy klapie, a potem krople krwi rozbijaj�ce si� na stole... Drugi trup. Trzeci pada na pod�og� z roztrzaskan� czaszk�. I jeszcze tamten zastrzelony na dziedzi�cu, i znowu ten pierwszy w namiocie... Czu�, �e musi odespa�, mo�e wtedy wszystko minie. Podwin�� nogawki spodni, wyszed� na chwil� przed sza�as, by przetrze� nogi �niegiem, i szcz�kaj�c z�bami, wczo�ga� si� mi�dzy sk�ry.
Sen jednak nie nadchodzi�.
Zabi�em dzi� trzech ludzi, my�la� ponuro. A nawet wi�cej, bo jeszcze ten granat...
Sk�ra u wej�cia odchyli�a si�, do wn�trza wszed� Kozak. Jak si�, u licha, nazywa?
A tak, Maksym. Odwiesi� karabin, szabl� oraz torb� na ko�ek u jednego ze s�upk�w podtrzymuj�cych namiot. Nala� sobie zupy do w�asnej miski, a potem siad� na drugim pos�aniu.
- Co� taki ponury? - zapyta�. - Ogie� dw�r trawi�cy ju� przygasa, do rana pilnowa� b�d�. Tu nic ci nie zagrozi. Wilki wybite do ostatniego chyba. Jakby co, stra�e stoj�, psy spuszczone, a ja sen mam czujny.
- Zabi�em dzi� trzech ludzi - Staszek wypowiedzia� na g�os dr�cz�c� my�l. - I jeszcze dw�ch niejako przypadkiem.
- To� chwat. Czemu g�ow� zwieszasz? A... rozumiem ju�. Wcze�niej nikogo nie pozbawi�e� �ycia i dlatego czarna melancholia ci� ogarnia?
- Tak...
Kozak sko�czy� je�� polewk�, wygrzeba� z torby anta�ek oraz dwa kubki z miedzianej blachy. Nala� pachn�cej zio�ami w�dki i wr�czy� Staszkowi jeden.
Ch�opak prze�kn�� zawarto�� jednym haustem. Alkohol pali� w prze�yku jak ogie�, ale rozgrzewa� i pozostawi� na j�zyku miodowy posmak malin moroszek.
- No, jeszcze na drug� nog�! - Maksym nala� znowu. - I dla spokoju duszy!
- I to pomo�e? - zakpi�.
- Zabi�e� to zabi�e�. Dzieweczk� ratowa�e�, jak powiedzieli. Zatem gdzie tu twoja wina? Tylko nie przywyk�e� do tej krwawej roboty, to i serce zasmucone. Jam dw�ch sko�nookich dzi� ut�uk�. To ju� pi�ciu razem b�dzie, bom trzech w Norwegii ko�o Bergenu dopad�. I wi�cej chyba ich ju� nie ma, tedy przyjaciel m�j pomszczony godnie. A ty� honoru ustrzeg� i cze�� kobiety obroni�e�, i �ycie wam uratowa�e�. U nas ju� by ci� starszyzna postrzyg�a, ose�edec na znak m�stwa pozostawiaj�c. Zreszt� po co nam ataman, w wyprawie jeste�my. Chcesz, sam ci� ostrzyg�.
- Ale...
Maksym westchn�� ci�ko.
- Pos�uchaj - rzek�. - Ludzie s� jak zwierz�ta. Popatrz na ��k� i co ujrzysz? Owce, �winie, g�si... Traw� jedz�, nie w g�owie im ni ucieczka, ni bunt przeciw pasterzowi. A wko�o las nieprzebyty, gdzie wilcy siedz�. Tedy Najwi�kszy Pasterz w m�dro�ci Swej powo�a� rycerzy, szlacht� i Kozak�w, by jak psy pasterskie strzegli tych, kt�rzy sami si� nie obroni�. Za owczarka dzi� by�e�, wilka zagryz�e�, by owieczk� obroni�. Jaka tu wina?
To zrobi�e�, co jest twym powo�aniem. B�g chcia�, by dziewczyna prze�y�a, to jej obro�c� m�nego i chwackiego w por� zes�a�. Twoja zas�uga, �e� zadanie m�nie wype�ni�.
Dola� mu jeszcze. Ch�opak wypi� pos�usznie. Czu�, jak alkohol przyt�pia zmys�y.
Wilk, pomy�la�. Zanim zastrzeli�em tego drania, my�la�em o nim jak o wilku...
Teraz ten Kozak u�y� identycznego argumentu.
- �pij, a o nic si� nie k�opocz. - Jego towarzysz zacz�� �ci�ga� buty. - W�r�d przyjaci� jeste�. I Saami, i ja, i ci dwaj rze�nicy Hanzy wdzi�czno�� ci winni jeste�my.
Los tw�j teraz pod nasz� opiek�.
Gdzie� opodal sza�asu rozleg�o si� ponure dudnienie. Kto� do taktu zacz��
�piewa�. Po chwili do��czy�o do� jeszcze kilka g�os�w. Scalak nie przet�umaczy� �adnego ze s��w.
- Saami op�akuj� swoich zmar�ych - powiedzia� Kozak. - Wielu dzielnych ludzi
odda�o dzi� �ycie.
- Za to, �ebym by� wolny...
- Za to, �eby oni byli wolni. Ty korzy�� z tego odnios�e� przypadkiem niejako.
Po raz pierwszy od wielu dni Staszek zasypia� w cieple. Po raz pierwszy od wielu dni m�g� si� wygodnie u�o�y�. Wreszcie zamkn�� oczy, nie l�kaj�c si�, czy do�yje ranka.
Spa� mocnym, zdrowym snem, cho� troch� brakowa�o mu ko�cistych plec�w Taavi...
Siedzia�em z Hel� na moim ��ku. Greta spa�a ju� g��bokim snem. Zegarek pokazywa� dziesi�t�. Zostawili�my sobie tylko jedn� cienk� �wieczk�, rozmawiali�my szeptem, boj�c si� obudzi� s�u��c�.
- Mo�e Kozak Maksym nam pomo�e? - rozwa�a�a Hela. - Ma z Chi�czykami swoje porachunki. Dobrze walczy i jest sprytny.
- Teraz pytanie, czy mamy go szuka�, czy nie? - westchn��em. - I w jaki spos�b? W
Bergen przecie� zosta�. Kto wie czy �ywy z tego piek�a uszed�. Sama si� domy�lasz, co si� tam teraz dzieje. A on, cho� zna niemiecki, nie ukryje si� w�r�d mieszka�c�w kantoru.
- Mniemam... - zacz�a i urwa�a.
- To mi�y cz�owiek, ale... jak by to powiedzie�... - Pstrykn��em palcami. - Troch� zbyt dziki. Nieobliczalny. Przyjemnie mie� kogo� takiego za plecami, lecz...
- Jak Sadko i Borys. Si�a. �ywio�. P�omie�. Nieokie�znany i niszczycielski, je�eli stanie si� na jego drodze. �ywio� mo�na spr�bowa� opanowa�, ale je�li si� to nie uda, kar� przewa�nie jest �mier�. - Jej rozwa�ania wyda�y mi si� szokuj�co dojrza�e.
- Nasze cele by�y zbie�ne. Dzi�ki temu mogli�my skorzysta� z tego ognia.
- To szlachetni ludzie, cho� oczywi�cie mordercy. A mo�e raczej powinnam powiedzie�: zab�jcy?
Subtelna r�nica, a jednak tak wa�na. Zab�jca zabija, morderca morduje, kat wykonuje tylko wyrok.
- Pod r�k� ich nie mamy. �asica ci�gle siedzi w garnku i pewnie ju� nie wyjdzie.
Zostali�my tu sami, zdani na w�asne si�y - westchn��em.
- Owszem. Z jednej strony czuj� ulg�, z drugiej l�k i bezradno��. Ona te� by�a jak �ywio�. A ogie� czasem si� przydaje...
- Jako� sobie poradzimy. - Obj��em Hel� ramieniem i przytuli�em, by doda� otuchy. - Na razie i tak do wiosny nic nie zdzia�amy.
- Mo�emy spr�bowa�, jak w Bergen - rozwa�a�a.
- Co masz na my�li?
- Chi�czycy zapewne maj� tu ludzi, kt�rzy dla nich pracuj�. Gdyby�my ich odnale�li...
- Ciekawa hipoteza. Jeste� bardzo m�dr� dziewczyn�.
Zamy�li�em si�. Czy to mo�liwe? Czy kto� w Gda�sku sprzedaje chi�skie towary?
Spojrza�em na zegarek.
- Pora spa� - zadecydowa�em. - Jutro pomy�limy, co dalej.
Ogie� przygas� przed p�noc�. Czekali do rana, �eby wreszcie mo�na by�o ostro�nie wkroczy� do twierdzy.
Staszek czu� si� ju� prawie dobrze, uleg� wi�c namowom i ruszy� z innymi. Od jednej z kobiet dosta� ko�uszek si�gaj�cy do p� uda, wykonany z mi�kko wyprawionych psich sk�r.
Z bliska chi�ska baza wygl�da�a jak obraz n�dzy i rozpaczy. Namioty-cieplarnie sp�on�y doszcz�tnie. Dziwne uprawy strawi� �ar. Z maszyn do szatkowania, pomp i deszczowni pozosta�y odkszta�cone korpusy. Sadko starannie odrysowywa� resztki.
Staszek wyja�nia�. Rozgrzebali gleb�, lecz nie zdo�ali znale�� ziaren. Z klatek pozosta�a jedna wielka pl�tanina drut�w i kupki nadpalonych ko�ci. Spenetrowali wie��. G�rne kondygnacje run�y, wype�niaj�c j� rumoszem niedopalonych belek i gruzu. Przekopali pogorzelisko, znajduj�c nawet kilka ca�ych puszek kompotu. Reszt� rozerwa�o ci�nienie, gdy ciecze zagotowa�y si� wewn�trz.
Trup Chi�czyka w pokoju na pi�trze zapewne uleg� zw�gleniu. Mo�liwe, �e w pogorzelisku da�oby si� odszuka� czaszk�, ale nie mieli na to ochoty. Staszek po ocala�ym piorunochronie wlaz� na dach. Murowany strop by� nadw�tlony �arem, lecz jako� si� trzyma�. Cia�o przysma�y�o si� od spodu, potem zamarz�o. Nie znalaz� przy nim broni, wida� Chi�czyk raniony upu�ci� spluw�. W kieszeni by�a zasmarkana chustka do nosa i klucze. Staszek odpi�� z przegubu zastrzelonego elektroniczny zegarek. Pasek cz�ciowo si� zw�gli�, lecz czasomierz nadal dzia�a�. Ch�opak zabra� tak�e przytroczon� przy pasie kabur�. Pieni�dzy, niestety, ani na lekarstwo.
Jestem hien�, j�cza� w duchu. Zwyk�� hien�, obdzieram trupa...
Potem obszed� stratowany �nieg u podstawy budowli i znalaz� rewolwer.
Zapasowej amunicji, niestety, nie by�o. Jedynie niewystrzelone naboje tkwi�y w b�benku.
Mam dwa colty jak szeryf z westernu, rozmy�la�, przypinaj�c bro� do pasa. I sze�� kul na oba... Ale co spluwa, to spluwa. Naboje jako� si� dorobi. Je�li Marek odnalaz�
Alchemika... Albo mo�e damy rad� i bez jego pomocy?
Stropy g��wnego kompleksu zawali�y si�, wsz�dzie zalega�y zwa�y popio�u. �ciany nadal promieniowa�y niezno�nym gor�cem. Nie ocala�o zgo�a nic. W jednym z pomieszcze� by�a zapewne pracownia komputerowa, mo�e centrum dowodzenia?
Metalowe nogi stolik�w odkszta�ci�y si�, z laptop�w pozosta�y stalowe obudowy i ka�u�e plastiku. Znale�li resztki kilku karabin�w, naboje eksplodowa�y w magazynkach, lufy i zamki przepali�y si�. Sadko starannie pozbiera� wszystko do worka. Ch�opak czu�, �e niebawem trafi� w fachowe r�ce, kto� spr�buje wydedukowa� z nich jak najwi�cej...
- Trzeba sprawdzi� piwnice - powiedzia�.
Najpierw natrafili na pozosta�o�ci kuchni. Nadtopione aluminiowe garnki, szcz�tki kuchenek elektrycznych, wszystko przemieszane z polep� i w�glami spalonego stropu. Maksym znalaz� dwie ma�e soczewki, prawdopodobnie pochodz�ce z kamer.
Staszek podszed� do dziury w �cianie.
- Winda - zidentyfikowa� szcz�tki mechanizmu. - Co� tu przygotowywali, a potem spuszczali w d�.
Zajrza� do osmalonego szybu i cofn�� si�.
- Ty dobrze wiesz, co tam jest. - Sadko popatrzy� Staszkowi prosto w oczy. -
Widzia�e� albo si� domy�lasz. Dlatego nie chcesz tam zej��. Dlatego w og�le nie chcia�e� tu przychodzi�.
- Tam jest piek�o. Najgorsze piek�o, jakie zdo�a� stworzy� cz�owiek na ziemi.
Konus wzruszy� ramionami.
- C�, je�li diab�a tam nie spotkamy, to p� biedy. Bo nie mamy wyj�cia... Musimy sprawdzi� wszystko.
- Wiem...
- Je�li nie chcesz tam wchodzi�, mo�esz poczeka� tutaj. Powiedz tylko, czego musimy si� strzec.
- Id� z wami - mrukn��, nienawidz�c si� za to.
Zeszli po metalowej drabince, kt�r� znalaz� gdzie� Kozak. Stan�li w szerokim sklepionym korytarzu. Rosjanie zapalili �wiece. Kusze naci�gn�li i trzymali w r�kach.
Staszek odbezpieczy� rewolwer. Sadko spojrza� pytaj�co.
- To nie jest miejsce, kt�re widzia�em... - b�kn�� ch�opak. - Musi by� jeszcze jedna piwnica.
Tu te� szala� ogie�. By�o duszno, �ciany pokrywa�a gruba warstwa sadzy, lecz wentylacja najwyra�niej dzia�a�a, bo mogli oddycha�. Przeszli kilkana�cie metr�w. W
tym miejscu korytarze przecina�y si�. Po lewej i po prawej stronie wyloty bocznych
zabezpieczono szklanymi taflami osadzonymi w stalowych ramach. Szk�o jakim� cudem wytrzyma�o po�ar, by�o tylko zdrowo okopcone.
Maksym star� sadz� d�oni�. W kiepskim �wietle �wiec niewiele widzieli, ale i to wystarczy�o, by �o��dek podszed� Staszkowi do gard�a. Tak. To by�o to miejsce.
Po prawej martwe dzieci w klatkach i akwariach. Wanny z roztworami. Po lewej terraria z kr�likami. Cisza. Blask �wiecy wzbudzi� tylko taniec cieni.
- Rozbi� t� tafl�? - zapyta� Kozak niepewnie.
- Lepiej nie - ostrzeg� Staszek. - Chi�czycy badali tu leki. Te dzieci i zwierz�ta mog�y by� chore!
Odpowiedzia�y mu pytaj�ce spojrzenia trzech par oczu. Nie rozumieli.
- W naszych czasach umiano sztucznie wywo�ywa� zaraz� - wyja�ni�. -
Przypuszczam, �e zarazili te dzieci, by sprawdzi�, jak dzia�aj� medykamenty.
- Je�li tam wejdziemy, zachorujemy - domy�li� si� Sadko. - To jasne, wszak od trupa zad�umionego czy nawet tr�dowatego z�apa� to mo�na. Przez szk�o zaraza nie przechodzi?
- Wydaje mi si�, �e nie. Ale mo�e na wszelki wypadek chod�my st�d czym pr�dzej.
Tam wszyscy s� martwi. Gdyby kto� jeszcze dycha�, to widz�c blask �wiecy, da�by cho� r�k� znak...
- Masz racj� - potwierdzi� Kozak.
- Jak my�lisz, dlaczego nie �yj�? Podusili si� od dymu czy co? - zagadn�� Borys.
Staszek spojrza� raz jeszcze. Kilku nieboszczyk�w trzyma�o r�ce kurczowo zaci�ni�te na gard�ach. Inni zamarli w konwulsjach. Widzia� ciemne plamy przy nosach i w k�cikach oczu. Zastyg�a krew? Kr�liki przypomina�y �a�osne kupki futra, ale i obok ich pyszczk�w wypatrzy� czerwonobr�zowe wybroczyny.
- Wydaje mi si�, �e zostali uduszeni. Zapewne gazem - odpar�. - Ale szyby od tamtej strony nie s� okopcone, wi�c ognia tam raczej nie by�o. A mo�e to po�ar wypali�
tlen tak�e tam?
- Gazem, powiadasz? Truj�ce powietrze, jak w lochach, kt�re Markus odkry� pod leprozorium w Bergen - mrukn�� cicho Maksym. - Tak, szk�a tego lepiej nie rusza�, cho� tafla tej wielko�ci to bogactwo. - A� sapn��, wyobra�aj�c sobie jej warto��.
Na ko�cu korytarza natrafili na stalowe drzwi zamkni�te na g�ucho. Blacha nosi�a �lady dzia�ania wysokiej temperatury, guma uszczelek spali�a si�, lakier pokry� b�blami i cz�ciowo zw�gli�.
- Oho - powiedzia� cicho Sadko. - Mia�e� racj�. Ci�gle tu siedz�... Albo i le��
martwi. Tak czy siak, trzeba b�dzie te drzwiczki wy�ama� lub kiszk� prochu wysadzi�, bo tak mnie �ycie nauczy�o, �e gdzie stal wej�cia broni, tam i ciekawe lub cenne rzeczy znale�� mo�na. Jak my�lisz, je�li dychaj� jeszcze, czy mog� nas widzie�?
- Chyba nie.
Pod sufitem wisia�a kamera, lecz jej obudowa by�a opalona i pokryta grudkami stopionego tworzywa, za� obiektyw rozsypa� si�. Kabel te� zwisa� przepalony.
- Ci�ko b�dzie - skrzywi� si� Kozak. - Zawiasy ukryte pod kamieniem. Nijak d�wigni o pr�g zaczepi�...
- A mo�e tym? - Ch�opak potrz�sn�� p�czkiem kluczy znalezionym przy zastrzelonym Chi�czyku.
Najd�u�szy wydawa� si� pasowa� do zamka. Konus przymierzy�. Wygl�da�o na to, �e trafnie odgadli.
- Maksym, szykuj wielopa�. Borys, siekiera. Ty si� odsu�. Tu trza do�wiadczonych zab�jc�w. - U�miechn�� si� lisio, wyjmuj�c z pochwy kr�tki, ale szeroki n�.
Staszek przylgn�� do �ciany. Drobny Rosjanin wsun�� klucz w zamek i ostro�nie zacz�� obraca�. Nieoczekiwanie szcz�kn�y rygle, drzwi si� uchyli�y. W szparze b�ysn�o ostre elektryczne �wiat�o. Borys szarpn�� pot�nie za klamk�, urywaj�c �a�cuch. Sadko wskoczy� przez szpar� do wn�trza. Dwukrotnie hukn�� strza�, kula gwizdn�a gdzie� w ciemno��, krzesz�c d�ug� iskr� na granicie �ciany. Borys pobieg� za bratem. Z wn�trza dobieg�o jakie� charczenie i �omoty.
Staszek ostro�nie zajrza� do �rodka. Rosjanie ko�czyli kr�powa� Chi�czyka le��cego na pod�odze. Wi� si� jak piskorz, ale wida� by�o, �e sprawa ju� przegrana...
- Drzema� - powiedzia� Sadko. - To�my go zaskoczyli, nim swego wielopa�u dobrze u�y� zdo�a�.
Trzyma� pistolet za luf� dwoma palcami, niczym zdech�ego szczura za ogon.
- Genera� Wei - zidentyfikowa� powalonego ch�opak.
- Jeste� pewien? - zapyta� Sadko?
- Naturalnie.
- Pan Wilk�w we w�asnej osobie - mrukn�� Maksym, staj�c za plecami Staszka. -
Ciekawe, jakiego koloru jest jego krew? - U�miechn�� si� drapie�nie.
- Sprawdzimy - obieca� konus. - �eby to dziwad�o wystrzeli�o, nale�y wpierw jak w kuszy czy w kr�cicy za spust poci�gn��? - zwr�ci� si� do ch�opaka.
- Tak. Ale je�li chcesz go zabra� ze sob�, lepiej zabezpieczy�... - Wskaza�
prze��cznik.
Sadko zabezpieczy� bro� z trzaskiem, Staszek sprawdzi�, czy spust jest zablokowany, po czym Rosjanin troskliwie ukry� sw� zdobycz w sakwie.
- Troch� �apki pobol� i posinie� mog�, ale nie martw si� - gdera� dobrodusznie Borys, zaciskaj�c p�ta na nadgarstkach dow�dcy. - Za godzink� albo dwie b�dziesz ju� wisia�...
Ch�opak rozgl�da� si� po kryj�wce. Agregat musia� ulec zniszczeniu, bo genera�
siedzia� przy lampie zasilanej z akumulatora. Kilka monitor�w stoj�cych pod �cianami by�o ciemnych. W k�cie drzema� wielki sejf.
- Wydaje mi si�, �e po�ar go zaskoczy� - powiedzia� do towarzyszy. - Zamkn�� si� tu, bo to jakby zapasowa centrala dowodzenia... Mo�na st�d wydawa� rozkazy g�osem, kt�rego nie s�ycha�. - Wskaza� mikrofon pod��czony kablem do sporej skrzynki.
- Albo rozkazy po�ogi. Nie dba� wida�, �e po�wi�ca swoich ludzi. - Sadko splun��
na je�ca.
Borys opuka� sejf.
- Co to takiego? - zapyta�. - Widzi mi si�, �e jakby skrzynia... A �e z �elaza, to znaczy, i� zawarto�� jej przed takimi jak my zosta�a zabezpieczona.
- To kasa pancerna... Eeee... Taka szafka na szczeg�lnie cenne przedmioty.
- Szczeg�lnie cenne - powt�rzy� konus i zacz�� przeszukiwa� kieszenie genera�a.
Wyj�� p�k kluczy kodowych i poda� Staszkowi.
- Ty wiesz lepiej, jak takie zamki dzia�aj�.
- To mo�e by� jako� zabezpieczone - duma� ch�opak. - W razie czego uciekajmy natychmiast.
Wsun�� klucz w dziurk� i przekr�ci�. Rygle si� przesun�y. Ch�opak obwi�za�
pokr�t�o link�.
- Cofnijmy si� a� na korytarz - poleci�. - Boj� si�, �e mo�e wybuchn�� albo stanie si� co� nieprzewidywalnego.
Wykonali pos�usznie jego rozkaz. Skr�powanego genera�a zabrali ze sob� i rzucili na pod�og�. Staszek poci�gn�� sznur. Poczu� niewielki op�r, akurat taki, jaki powinny stawia� zawiasy. Nic nie wybuch�o. Nie zawy� alarm. Nie sykn�� gaz. Ch�opak zajrza�
ostro�nie, a potem niepewnie przekroczy� pr�g bunkra. Sejf sta� otworem.
Patrzy�, nie mog�c uwierzy� w to, co widzi. Kiedy�, dawno temu, by� na wycieczce w Narodowym Banku Polskim. Pokazano im wtedy �myd�o� - kilogramow� sztabk�
z�ota. Tu takich sztabek by�y dziesi�tki. Wy�ej le�a�y ceg�y odlane ze srebra. Na najwy�szej za� p�ce zgromadzono jakie� papiery.
- Ooo - szepn�� Borys. - Tyle tu tego... Wezwij Suongila - poleci� Kozakowi.
Staszek jak zahipnotyzowany podszed� do kasy pancernej i wyj�� jedn� kostk� ��tego metalu. Z�oto. Kilogram kruszcu. Fortuna... Pot�ga. Ile wszelakiego dobra mo�na za to kupi�? Podrzuci� w d�oni. Podrzuci� raz jeszcze, ale nim upad�a, schwyci� j� Sadko.
Zwa�y� w r�ce i od�o�y� na miejsce.
- Poczekaj na podzia� �upu - powiedzia� surowo. - Wtedy dostaniesz swoj� cz��.
Wr�cili Maksym z Lapo�czykiem. Przynie�li sk�rzane worki. Przysz�o te� kilku wojownik�w, by zabra� je�ca.
- Co z tym lochem? - zapyta� Borys. - Lepiej zapewne, aby nikt tu nie wchodzi�...
Bo jeszcze jaki� m�r rozwlecze.
- Zasypcie wej�cie i zawalcie na nie mury - doradzi� Staszek. - Ale najpierw we�cie kilku silnych m�czyzn z oskardami i wykopcie pomi�dzy ruinami par� szyb�w w g��b ziemi.
- My�lisz, �e mog� by� jeszcze jakie� kryj�wki? - spochmurnia� olbrzym.
- Nie wiem. Nigdy nie mia�em okazji, ani �eby rozejrze� si� po wn�trzu, ani �eby policzy�, ilu ich tu jest.
- W zgliszczach odnale�li�my jak do tej pory resztki dwunastu ludzi - zameldowa�
jeden z Lapo�czyk�w.
- Czyli ten, kt�rego dorwali�my w kopalni, k�ama� - zaduma� si� Sadko. - Bo�my s�dzili, �e tylko o�miu zosta�o.
- Sprawdzimy, czy masz racj�. Lepiej niczego nie zaniedba� - powiedzia� w�dz do Staszka. - Je�li s� tu inne lochy, odnajdziemy je. A to miejsce b�dzie strze�one pewnie a� do wiosny. Mo�e nie wszyscy byli w twierdzy? Mo�e jeszcze kt�ry� z nich wr�ci?
Reszta przedpo�udnia up�yn�a Staszkowi jak w sennej malignie. Przyw�dcy lapo�skich klan�w siedzieli przy stole w najwi�kszym namiocie. Jego i Kozaka Maksyma te� zaproszono, cho� nie mieli tam kompletnie nic do roboty. Na blacie roz�o�ono mapy.
Zagadkowe papiery znalezione w sejfie okaza�y si� szwedzkimi aktami w�asno�ci. Co dziwne, wystawiono je na okaziciela. Suongil zdecydowa� rozdzieli� je pomi�dzy plemiona.
- To cenniejsze ni� kruszec, kt�ry znale�li�my - wyt�umaczy� ch�opakowi. - Do tej pory byli�my jak obcy we w�asnym kraju. Dzi� mamy czarno na bia�ym, �e to nasza
ziemia. Nikt nas ju� st�d nie przegoni...
- Nigdy by�my takich pieni�dzy nie zdo�ali zgromadzi� - doda� w�dz innego klanu.
Potem nadesz�a pora, by podzieli� sztabki. Po d�ugich naradach ustalono, �e ka�de plemi� dostanie cz�� z�ota uzale�nion� od liczby rodzin, a tak�e srebro za ludzi zabitych przez Pana Wilk�w. Hanza za udzielon� pomoc dosta�a dwunast� cz�� z�ota.
Staszka narada zm�czy�a. Wyszed� przej�� si� po obozie. Genera� Wei, nadal zwi�zany i zakneblowany, siedzia� w klatce pilnowanej bez przerwy przez sze�ciu stra�nik�w. Trz�s�
si� z zimna, bo ubrany by� tak jak w chwili, gdy go z�apali, jedynie w cienki mundur.
Skr�powane d�onie posinia�y. Na widok Staszka wyra�nie si� o�ywi�.
- Dogadajmy si� - powiedzia� po chi�sku.
- Co?
- Masz rewolwer. W kieszonce kabury jest t�umik. Zastrzelisz tych sze�ciu.
Drzwiczki klatki zwi�zali tylko rzemieniami. Przetniesz i uwolnisz mnie. Moi ludzie pojechali do kopalni �niego�azem. Te dzikusy nie umiej� go prowadzi�, ale przyci�gn�li maszyn� do obozowiska. Kabina jest kuloodporna. Wskoczymy i wywiejemy.
- I co dalej? - prychn�� Staszek.
- Pewien kupiec w Gda�sku ma sporo naszych pieni�dzy. Z g�odu nie zdechniemy.
- A twoi?
- Co: moi?
- Ci, kt�rzy ci� wys�ali. Przylec� na inspekcj� i zobacz�, �e wszystko przesrane.
- Nie przylec�. Stacja odbiorcza wehiku�u czasu by�a tu, sp�on�a. Zbudowanie nowej instalacji zajmie im wiele lat.
- Naprawd� s�dzisz, �e mam na to ochot�? Po tym wszystkim, co zrobi�e� mnie i tym lapo�skim dzieciakom?
Na twarzy genera�a Wei odmalowa�a si� z�o��.
- Ja i tak si� wywin� - warkn��. - Nie z takich opresji wychodzi�em ca�o. Mo�esz i�� ze mn� jako przyjaciel albo zgin�� jako m�j wr�g.
- Ty ju� nigdzie nie p�jdziesz.
Staszek stan�� przed nim i milcz�c d�u�sz� chwil�, patrzy� w ciemne sko�ne oczy, a� zmieszany Chi�czyk spu�ci� wzrok.
-
- Co: dlaczego? - prychn�� jeniec.
- Tych nieszcz�nik�w zamkni�tych w piwnicach zara�ali�cie i testowali�cie na nich leki. Ale my, na powierzchni, do czego byli�my potrzebni?
- Do karmienia kr�lik�w. - Genera� wzruszy� ramionami. - Moi ludzie mieli wa�niejsze zadania.
- Ale dlaczego trzymali�cie nas nocami w tak potwornym zimnie?
- Lapo�czycy to prawie zwierz�ta, wytrzymuj� to. Jakby nie wytrzymali, �adna strata. By�a wolna kom�rka, a gdyby�cie chcieli zwiewa�, wilki trzyma�y stra�.
- Nie wierz� ci. W tym by� jaki� sens.
- No dobra, by� - warkn�� Wei. - Dodawali�my wam do �arcia antybiotyki i patrzyli�my, jaka ich ilo�� jest potrzebna, �eby�cie nie zdechli na zapalenie p�uc.
- Gadasz dok�adnie to, co wtedy, gdy wezwa�e� mnie na przes�uchanie. A ja s�dz�, �e ��esz.
- I co z tego? - Wei znowu prychn��.
- A te wszystkie akty w�asno�ci? Planowali�cie tu za�o�y� koloni�? Pocz�tkowo wszystko musia�oby by� w miar� legalne i dopiero gdyby�cie sprowadzili kilkadziesi�t tysi�cy swoich osadnik�w z przysz�o�ci, rozwin�li przemys� i okrzepli... To mia� by� wasz przycz�ek do podboju Europy?
- Naszej rasie pisane jest panowanie nad �wiatem - odpar� butnie genera�.
- Jeszcze jeden nar�d wybrany? �ydzi, Polacy i Chi�czycy - parskn�� Staszek.
Jeniec nie odpowiedzia�.
- A tak w�a�ciwie z jakich czas�w przybyli�cie?
Wei nadal milcza�. Staszek westchn��. Ech, gdyby tak mie� troch� tego narkotyku, kt�ry mu zaserwowali na pocz�tku.
- Wieczorem boczk�w mu przypieczem - odezwa� si� weso�o Kozak. - Wtedy si� wszystkiego dowiemy.
Odeszli, zostawiaj�c wi�nia w klatce.
- Gada�e� i gada�e�, co� ciekawego powiedzia�? - zapyta� Maksym.
- Przekupi� mnie chcia�. Umy�li� sobie, �e stra�nik�w wystrzelam i uciekn� razem z nim.
- Oni tak zawsze. Jak Turka czy Tatara w �yka Kozacy wezm�, to istny mi�d z jego ust rzek� p�ynie. S� ludzie, kt�rzy nie rozumiej�, �e krew przelana cenniejsza dla m�cicieli ni� z�oto. Czemu to tak? - Pokiwa� g�ow�. - Wedle w�asnej miary nas oceniaj� czy co?
- M�wi�e�, �e Hela i Markus maj� si� dobrze?
- W Gda�sku siedz� - wyja�ni�. - Panienka Helena, gdym j� na szlaku do Bergen spotka�, z t�sknoty usycha�a. Bardzo liczy�a wida�, �e wiosn� si� spotkacie.
- Ach tak... - Staszek poczu� ciep�o na sercu. Wiosn�? Czyli co, liczy�a, �e uda si� odzyska� jego scalak i �asica zrobi co trzeba? Cholerna Ina... Dlaczego go nie odnalaz�a?
- W Bergen przyja�� nasza okrzep�a. Potem gdy Rosenkrantz kantor zlikwidowa� i noc ci�ka nasta�a, my�la�em, �e Du�czycy ich ubili, ale zbiec zdo�ali �Srebrn� �ani��, a panowie Sadko i Borys szcz�liwie przez Ba�tyk ich przeprawili.
- A... - zacz�� i urwa�.
Do diaska, przecie� nie zapyta o �asic�...
- Co si� za� tyczy pewnego irytuj�cego zwierz�cia - Kozak by� domy�lny jak diabli
- na statku si� objawi�o, a potem pop�yn�o z nimi na Bornholm, gdzie do blaszanego kocio�ka wliz�o i tam utkn�o mo�e na wieki. Alem przy tym nie by�, o to trzeba ich zapyta�.
Jak na zawo�anie mi�dzy namiotami pojawi� si� Sadko.
- Tu si� ukrywacie? Wasz udzia�! - Wy�owi� zza pazuchy dwa sk�rzane mieszki. -
W dukatach wam wyliczyli�my, zechcecie w Sztokholmie przezimowa�, pieni�dz por�czniejszy ni� kruszec w sztabach.
Staszek podzi�kowa�. Zwa�y� w d�oni woreczek. Ile tego mo�e by�? Co za to mo�na kupi�?
- Po czterysta dukat�w dla ka�dego - wyja�ni� Rosjanin.
-
Cho� czy tu, czy na stepie, jednako karm� dla wilk�w wcze�niej albo p�niej sta�aby si� -
rozwa�a�. - Mo�e i dobrze, kozackiemu konikowi nie godzi si� w stajni ducha ze staro�ci odda�. Podobnie i dla Kozaka ha�b� w �o�u �ycie ko�czy�.
- B�dziemy torturowa� genera�a Wei? - zapyta� Staszek. - Trzeba ustali�, czego chcemy si� dowiedzie�, przygotowa� list� pyta�...
- Nie. Lapo�czycy chc� go tylko zabi�. To ich jeniec. Niedobrze, nie dowiemy si�, czego ci poganie tu szukali. A mam bardzo z�e przeczucia - westchn�� konus.
- Podzielisz si� domniemaniami? - zagadn�� Kozak.
- Znale�li w tych g�rach mied� zawieraj�c� wiele srebra oraz nawet domieszk� z�ota. Umieli kruszce od miedzi oddzieli�, co dla nas trudnym wielce, a cz�sto i niemo�liwym. Warzyli bardzo silne leki i sprzedawali je za z�oto w wielu miejscach.
Zarobili wielkie pieni�dze, kupili szmat ziemi. By� mo�e przygotowywali j�, na wypadek gdyby zapragn�o ich tu przyby� wi�cej... A lud Saami mordowali, by ziemia ta by�a
pusta. By nikt si� nie upomnia� o prawo do swych g�r, jezior i las�w.
Staszek spojrza� na niego zaskoczony. Cz�owiek Hanzy, �yj�cy cztery stulecia wcze�niej ni� on, wyci�gn�� identyczne wnioski.
- Kolonizacja... Testowanie lek�w, aby zabezpieczy� ich ludzi przed chorobami -
rozwa�a� na g�os.
- Tak, przyjacielu. Pokrzy�owali�my im wiele plan�w. Ale sprawy b�dzie trzeba dopilnowa�. Co� mi si� wydaje, �e kolejni jeszcze przyby� tu mog�. Tym razem uda�o si�, bo atak z zaskoczenia zawsze jest silniejszy i ci�ki do odparcia. Ale nie zawsze tak b�dzie. Bo za nimi stoi si�a straszna. Sp�jrz, dwunastu ich raptem by�o. Przy kopalni jeszcze czterech ubili�my, Maksym trzech do ziemi z�o�y�. Genera� Wei dwudziestym si� jawi. Aby dwudziestu sko�nookich obezjajc�w �ycia pozbawi�, ludzi mrowie przywiedli�my... I cho� ostro�no�ci nie zaniedbali�my, po naszej stronie tak�e trup�w nie brak. Gdy za� sko�noocy napadali lapo�skie zimowe le�a, bro� mieli ze sob� i wilki.
Pi�ciu ich wystarcza�o, by wie� z ziemi� zr�wna�, a ludzi wygubi�. Przeciwnik to straszny.
- Mo�e gdy ci zgin�li, nast�pni ju� nie przyb�d�...
- Oby� mia� racj�!
- Rozmawia�em z nim...
- Widzia�em. Przekupi� ci� pr�bowa�?
- Tak. Ale i ciekawe rzeczy gada�. Ucieka� chcia�. Twierdzi�, �e w Gda�sku jaki� kupiec ma wi�cej pieni�dzy nale��cych do niego. I odgra�a� si�.
- Kupca warto by odszuka� - mrukn�� konus. - A pogr�kami si� nie przejmuj.
Dzi� jeszcze wisia� b�dzie.
Zbli�a� si� wiecz�r. Staszek i Maksym siedli w sza�asie. Przysz�a Taavi, wystrojona w dziwny d�ugi kubrak z mi�kkiej sk�ry, przystrojony fr�dzelkami i ozd�bkami kutymi z cyny, a mo�e i srebra? Przynios�a im w koszyku kolacj� - podp�omyki i w�dzony ser.
- Jeste� teraz wolna - powiedzia� Staszek.
- I bogata - doda�a z u�miechem. - Ka�dy klan ch�tnie mnie przyjmie. Ka�dy my�liwy z rado�ci� we�mie za �on�. Wiosn� ruszam na w��cz�g�, na p�noc za reniferami. Od �mierci do �ycia. Uratowa�e� mnie i nie chcesz nawet poca�unku w nagrod�... My�la�am, �e ci dobr� kurtk� uszyj�, bo to dziwne wdzianko to nie na nasze mrozy, ale widz�, �e ju� masz. Mo�e cho� to przyjmiesz? - Odpi�a od paska pochw� kryj�c� szeroki n�. - M�czyzna powinien chodzi� z broni�.
- Dzi�kuj�.
Wzi�� podarunek z r�k dziewczyny. Taavi u�miechn�a si�, spu�ci�a wzrok, a nast�pnie wsta�a i wysz�a z namiotu. Maksym odprowadzi� j� spojrzeniem.
- Mi�a dziewczyna - stwierdzi�.
Ch�opak w zadumie obraca� kozik w d�oniach, wreszcie przysznurowa� sobie pochw� do pasa.
- Dziwne to jakie� - powiedzia�.
- No, co takie dziwne? N� jak n�, do krojenia przeznaczony, a nie dla dziwno�ci...
- Nie, ja o czym innym my�la�em. Ten cz�owiek, Sadko, czy jak go wo�aj�, nie jest zwyczajny. Chodzi, ogl�da. Jakby go wszystko interesowa�o i nie interesowa�o zarazem.
Czasem prosi, �eby co� wyt�umaczy�, i znowu milczy. Niczego nie notuje...
- Zastanawia�e� si� kiedy�, ch�opcze, czym w�a�ciwie jest pami�� i jak si� jej u�ywa? - zapyta� Maksym.
- No, pami�ta si� r�ne rzeczy... - Zmiana tematu zaskoczy�a Staszka. - Nasz m�zg zapisuje r�ne rzeczy, zdaje si�, bia�kami pami�ciowymi, tworz� si� po��czenia mi�dzy neuronami... - urwa�.
Kozak nie m�g� przecie� zrozumie�. Ten cz�owiek zapewne nie wie nawet, �e to m�zg odpowiada za procesy uczenia si�.
- Spr�buj� zapyta� o rzecz inn�, ale tak samo wa�n�. - Jego towarzysz nie przej��
si� skomplikowanym wywodem. - Jak s�dzisz, czy pami�� jest darem, czy sztuk�?
Staszek zaduma� si�.
- Chyba jak z r�nymi talentami. Czyli jest darem, kt�ry nale�y rozwija�. Ka�dy ma jak�� tam pami��, lepsz� lub gorsz�, lecz je�eli musi du�o zapami�tywa�, to j� �wiczy, przez co staje si� coraz lepsza. S�ysza�em te�, �e s� specjalne treningi, kt�re pozwalaj� j� poprawi�. Sztuka... raczej nie.
- Treningi - Kozak podchwyci� nieznane s�owo.
- No, �wiczenia.
- Opowiem ci, co mnie prawi� o tym pewien Wenecjanin we Lwowie. W italskiej ziemi umy�lili sobie, by uczyni� z pami�ci niedo�cigniony kunszt. Dlatego te� tworz� w g�owie wyobra�enia pa�ac�w. Potem w my�lach w�druj� przez ich sale i korytarze.
Sprz�ty oraz obrazy, kt�rych obecno�� w g�owie sobie u�o�yli, poci�gaj� nici pami�ci, co pozwala cho�by tre�� ksi�g przytoczy�. My co� pami�tamy, bo pami�tamy. Oni w my�li wchodz� do biblioteki i patrz� na wyimaginowan� map�. Wszystko w duszy w�asnej.
Rozumiesz? Dzi�ki temu potrafi� na przyk�ad trzysta ksi�g uczonych co do s�owa zachowa� w g�owie...
Ch�opak gwizdn�� w duchu. Kolejny zapomniany sekret dawnych epok. Kozak poda� niewiele szczeg��w, ale nawet to, co powiedzia�, brzmia�o niezwykle intryguj�co.
- Inni pami�ci pomagaj� w ten spos�b, �e supe�ki r�ne na sznurze wi���, kt�re dla nich tylko znaczenie posiadaj� - ci�gn�� Maksym. - We�mie taki cz�owiek sznurek z w�ze�kami albo naszyjnik z kawa�kami drewna nanizanymi, popatrzy i ju� pami�� mu si� odtyka. Jeszcze i tak bywa, �e kto nawet niepi�mienny symbole sobie na desce w�glem zrobi, a po latach desk� tak� ze skrzyni wyci�gnie i ze szczeg�ami zdarzenia opowie.
- �rodek mnemotechniczny... - zamy�li� si� Staszek.
Towarzysz znowu nic z tego nie zrozumia�.
- Niewiele s�ysza�em o podobnych technikach - wyzna� ch�opak - ale wydaje mi si�, �e to mo�e by� ciekawe i skuteczne zarazem. Cho� ja bym to, co wa�ne, po prostu zapisa� na papierze.
- Ksi��k� w przygodzie straci� mo�na, a
Maksym roze�mia� si� z w�asnego por�wnania.
Hm, co� z racji w tym by�o.
- W Rzeczypospolitej pachol�ta uczy si� wierszy, by pa�stwu deklamowali, dzieci szlacheckie poznaj� koligacje swych rod�w i o�miu pokole� wstecz si�gaj�ce... - podj��
Kozak. - Uczy� tego trzeba, nim umiej�tno�� pisania i czytania posi�d�, gdy� papier zapisany od my�lenia i wysilania g�owy odwodzi. Pami�� niezwyk�� miewaj� te� niekiedy �lepcy. Nasz bandurzysta potrafi nawet dwie setki dumek i
Tyle, je�li chodzi o sztuk�. Czasem rodzi si� cz�owiek, kt�ry jednakowo� pami�� dobr� ma wrodzon�. Takiego warto uczy� dalej. Bywa, �e jak szlachcic jest dobry, zawezwie dzieci ch�opskie do swego dworu, tam portrety przodk�w swych oka�e i o nich opowie. A potem z lekcji tej przepyta, by zbada�, kto zapami�ta� najwi�cej. I taki pacholik nie zginie, bo pan mu nauk� op�aci lub na ksi�dza nawet wykieruje.
- To bardzo szlachetne z ich strony.
- I korzy�ci opr�cz chwa�y te� przynosi. Ch�opak taki z dobroczy�cz� swoim w przyja�ni dozgonnej pozostaje, a przyja�� cz�eka uczonego i w chorobie przydatna, i gdy maj�tek nieszcz�cia trapi�, jest gdzie rady zasi�gn��. A i jam wszak podobnie los w r�ce pochwyci�... - Zaduma� si�.
- Te� ci� wybrano?
- No, niezupe�nie. Ja mam �atwo�� przyrodzon� w robieniu szabl�, a i obce mowy szybko poznaj�. To wa�ne niezwykle, gdy si� w dalekie kraje pojedzie. Ale wybrali mnie na s�u�b� przy atamanie, bo rymy dobrze klec�.
- Jak?
- Ot, ataman kaza�, bym opowiedzia� wierszem dzieje jednej wyprawy, tom usiad�, pomy�la� tyle, ile trza na wypicie kubka miodu, i ju� snu�em opowie�ci z rymem i rytmem.
- Sztuka improwizacji - zdumia� si� Staszek.
- To wielu u nas umie. Inni to zapami�tuj� i czasem te najlepsze na papier przenosz�. Tak si� nasze pie�ni rodz� - rzek� Maksym z dum�. - Potem si� tego ludzi wyuczy i ju� chwa�� dzielnych woj�w po wszystkich karczmach g�osz�, na Podolu i w Wo�oskiej Ziemi, od Morza Czarnego po Krak�w, na wsch�d, gdzie Moskale �yj�, na p�noc, gdzie ch�opi w lasach siedz�, a �apcie z kory wyplataj�...
Jeszcze jedna umiej�tno��, o kt�rej zapomnieli�my, pomy�la� Staszek z gorycz�.
Oni to potrafi�. Wymy�li� na poczekaniu wiersz...
- Ale bywa te�, cho� niezwykle rzadko, cz�owiek, kt�rego pami�� jest niczym skalna opoka - Maksym wr�ci� do tematu. - Takowy rzuci tylko okiem na map�, by lata ca�e potem ze szczeg�ami j� z pami�ci narysowa�, nigdzie nie pomijaj�c ni jednej kreseczki. Bywa, �e do komnaty wejdzie, skrzyni� sztuk� z�odziejsk� otworzy, tajne dokumenty przejrzy i chy�kiem si� wymknie. Kra�� ich nawet nie musi, bo tre�ci ich w g�owie uni�s�. A bywaj� i tacy, kt�rzy nawet j�zyka obcego zna� nie musz�, gdy� z pami�ci narysuj� ka�d� literk� i ka�d� kresk� na mapie, by m�drzy ludzie to odczytali komu� na zgub�, a sobie na pociech�. Takich si� jak ze �wiec� szuka, bo warto�� ich nieoceniona.
Staszek a� gwizdn�� w duchu. A to spryciarze. Nie maj� aparat�w fotograficznych, ale robota szpiegowska trwa w najlepsze. Zamiast mikrofilmu - cz�owiek z pami�ci� absolutn�.
- S�dzisz, �e Sadko to jeden z nich? - zrozumia�, do czego przez ca�y czas d��y�
jego towarzysz.
- Tak. On z tob� rozmawia, a trzeba b�dzie, to za rok nawet s�owo po s�owie powt�rzy, dajmy na to, syndykowi Hanzy Sudermannowi.
Patrzy�em na zmy�lne zwierz�tko. Wiewi�rka siedzia�a w klatce, obskubuj�c sobie szyszk�. Czy zim� nie powinny zapada� w sen? Cholera, po prostu tego nie wiedzia�em.
Ale wida� nie, ta w ka�dym razie by�a pe�na wigoru. �yli�my w tym zakichanym dwudziestym pierwszym wieku zbyt daleko od przyrody, pomy�la�em. Nie znam zwierz�t... Nie wiem, jakie maj� obyczaje. Nie rozpoznam trop�w, kt�re zostawiaj� na �niegu. Nie rozr�niam zi� i nie mam poj�cia o ich w�a�ciwo�ciach. Ba, nawet drzew zidentyfikuj� tylko kilka podstawowych gatunk�w. Trzeba si� uczy�. Od Heli, od Grety...
Wiewi�rka zwin�a si� w k��bek w k�ciku, wsuwaj�c pyszczek pod ogon. Najad�a si� i posz�a spa�.
Po co jej ta obr�ka? - zaduma�em si�. Znak, �e oswojona, �eby kto� nie upolowa�
i nie przerobi� na futerko? A mo�e na wypadek gdyby si� zgubi�a?
P�omie� �wiecy zape�ga�. Hela i Greta spa�y g��boko, ciasno w siebie wtulone.
Wygl�da�y tak niewinnie i naturalnie, �e nawet m�j diabe� powstrzyma� si� od z�o�liwych komentarzy. S�ucha�em ich r�wnych oddech�w, apotem nala�em sobie jeszcze odrobin� wina. Westchn��em na wspomnienie pon�tnej wd�wki. Ciekawe, co porabia teraz?
Milcz, serce, za wysokie progi.
Czu�em si� nieludzko wr�cz zm�czony, a jednak nie chcia�o mi si� spa�. Sam nie wiedzia�em, na co mam ochot�. Spojrza�em na worek kryj�cy w swoim wn�trzu przekl�ty kocio�ek. Jeszcze troch�, pomy�la�em. Je�li �asica nie zmartwychwstanie, nadejdzie koniec. Implanty detonuj�. Umr�. Tym razem na amen, na zawsze, na �mier�. Odejd�.
Wszystko si� sko�czy. A po tamtej stronie czy�ciec czy piek�o? Nie by�em w stanie nawet zliczy�, ilu ludzi zabi�em. I po co? I tak umrzemy...
Spojrza�em na �pi�c� Hel�. Dla niej. Dla niezbyt �adnej, rudej nastolatki. Dla dziewczyny, kt�ra nie jest moj� krewn�, wobec kt�rej nie mia�bym �adnych zobowi�za�, gdybym sam ich na siebie nie przyj��. Z kt�r� nie mo�na si� nawet przespa�... Co kaza�o mi stan�� w jej obronie? Dlaczego dwaj siepacze i mordercy Sadko oraz Borys nie tylko odbili j� lensmannowi, ale i przywiedli ca�� i zdrow� do Bergen? Czemu Staszek odda�
�ycie, by j� chroni�? Z jakiego powodu Maksym w jej obronie zaatakowa� przera�aj�cego zdech�ego konia? Ba, nawet ten wypierdek mamuta, kosmiczny nomada Skrat, uratowa�
j� dogorywaj�c� na poddaszu p�on�cego dworu. Co nami wszystkimi powodowa�o?
Honor? Poczucie przyzwoito�ci? Wewn�trzna niezgoda na z�o i niesprawiedliwo��? W
tym �wiecie, gdzie kobietami si� handluje jak byd�em? Gdzie mo�na nieletni� s�u��c� gna� do roboty przez ca�� zim� za marny wikt i k�t do spania? A mo�e...?
Uj��em �wiec� i podszed�em do ��ka dziewcz�t. Powieki Grety drgn�y, nie spa�a, ale nie poruszy�a si�. Patrzy�em w milczeniu na przybran� c�rk� i wr�ci�em do swego k�ta izby. B�g? Opatrzno��? Przeznaczenie? Mo�e stoi za tym jaka� si�a? Mo�e z jakiego� powodu to dziewcz� ma �y� niezale�nie od ceny, jak� przyjdzie nam wszystkim za to zap�aci�?
Zmrok zapad� wcze�nie. Ca�e obozowisko t�tni�o jednak �yciem. Wyprawa wojenna zako�czona... Lapo�czycy �ci�gali ze wszech stron, by �wi�towa� zwyci�stwo.
Do tej pory w obozie przebywali niemal wy��cznie m�czy�ni, teraz do��czy�y kobiety i ca�e stada dzieci. Na ��kach obok spalonego dworu rozstawiono dziesi�tki namiot�w oraz sza�as�w. Wsz�dzie wida� by�o gromady podrostk�w, objuczone konie i renifery.
P�on�y ogniska, nad kt�rymi piek�y si� mi�siwa.
Staszek czu� si� ju� zupe�nie dobrze. Chodzi�, podziwiaj�c rze�bione siod�a, ozdobne dr��ki namiot�w i hafty na strojach. Panny na jego widok zas�ania�y twarze chustami, chichota�y zalotnie. Pomi�dzy wozami �wiartowano nied�wiedzia. Ciekawe, gdzie go upolowali. W gawrze dopadli czy co? Rozgl�da� si� za Taavi, ale nigdzie nie m�g� jej wypatrzy�. Po obozie wa��sa�y si� ca�e watahy ps�w. Ch�opak ju� wcze�niej zauwa�y�, �e zwierz�ta maj� na szyjach dziwne obro�e naje�one kolcami wyklepanymi z gwo�dzi. Zawr�ci� ku centralnemu placykowi obozu, gdzie spotka� Rosjan. Raczyli si� jakim� napojem, grzej�cym si� w glinianym garnku ko�o ognia. Staszkowi te� zaraz kto� wcisn�� kubek do r�ki. Siorbn��. Grzaniec z jakiej� nalewki? Dobry.
- Po co te dziwne obro�e? - zapyta�.
- To przeciw wilkom - wyja�ni� Sadko. - W twoich czasach ju� ich nie stosowano?
Gdy psy broni� stad owiec, potrzebuj� takiej ochrony, gdy� w walce wilk za gard�o zawsze wpierw chwyci� pr�buje.
- Nie mieli�my ju� prawie wilk�w. Przetrzebiono je na dziesi�ciolecia przed moim narodzeniem. Ojciec m�j w lasach opodal wsi, sk�d dziadek pochodzi�, ostatniego widzia� wiele lat temu. A i stad owiec w zasadzie nie wypasali�my. Tylko w g�rach troch�...
Pokr�cili zdumieni g�owami.
Z wolna wszyscy zebrali si� obok placu obwiedzionego cz�stoko�em. Zap�on�y dziesi�tki pochodni. Po�rodku sta�a ju� przygotowana szubienica. Najpierw powieszono dwa basiory. Wida� ranne w starciu wzi�to �ywcem.
- Dlaczego tak uczynili�cie? - spyta� ch�opak przybysz�w z Nowogrodu.
- To stary obyczaj, w tych stronach z�odzieja lub rozb�jnika zawsze wiesza si� wraz z jego psem. Ten ps�w nie ma, to wieszaj�, co jest pod r�k�... - wyja�ni� Borys. -
Jakby martwe wszystkie by�y, toby martwe zawis�y.
Genera�a Wei przyci�gni�to po chwili. Wl�k� si� na miejsce egzekucji pop�dzany razami nahajki. Staszek spodziewa� si�, �e Chi�czyk b�dzie kompletnie przera�ony, ale w oczach genera�a nadal po�yskiwa�a buta. Wreszcie stan�� pod szubienic�. Tu dopiero straci� pewno�� siebie. Toczy� wok� b��dnym wzrokiem, nogi zacz�y mu si� trz���.
- Boi si� - b�kn�� Staszek. - A wygl�da� na wyj�tkowo twardego �ajdaka.
- To tch�rz. - Kozak wzruszy� ramionami. - Powiniene� go przejrze� od razu, w chwili pierwszego spotkania.
- Nie rozumiem?
- Opowiada� mi ch�opak, kt�ry by� z tob� uwi�ziony. Ten sko�nooki lubi� zadawa� b�l. Wysy�a� nadzorc�, by was bi�. Czasem zabiera� sobie dziewczyn� do zgwa�cenia, a potem patrzy�, jak wilki j� rozszarpuj�. Wiesz, po co to wszystko?
- By� z�y.
- To te�. Ale ba� si� waszego buntu. Je�li pojawia� si� przy wi�niach, zawsze z wilkami albo kilkoma lud�mi ochrony. Ba� si� i dlatego robi� wszystko, aby�cie bali si� jeszcze bardziej. Zna to uczucie. Wie, jak gorzko smakuje w�asny strach, i uwierzy�, �e l�k jest najlepsz� drog� do zapanowania nad drugim cz�owiekiem. A teraz sam widzisz.
Wilki ubite, ludzie wystrzelani lub upieczeni w ogniu. Jest sam, zupe�nie sam, tylko z nami. I nic ju� go nie chroni przed w�asnym l�kiem... O, popatrz, w gacie si� poszcza�
nawet.
- R�ce mia� zwi�zane na plecach, to mo�e nie ze strachu, tylko potrzeba go nasz�a
- mrukn�� ch�opak.
Kilku wodz�w wyst�pi�o na �rodek.
- Panie Wilk�w, za swoje zbrodnie pope�nione przeciw ludowi Saami zosta�e� skazany na �mier�! - oznajmi� gromkim g�osem Suongil. - Twoi s�ugusi zabijali te� ludzi w Norwegii i na dalekich stepach, sk�d przyby� towarzysz nasz Maksym. Za te mordy tak�e skazujemy ci� na �mier� jeszcze dwa razy! Wedle obyczaj�w tego kraju masz prawo do ostatniego s�owa.
- Wiem, gdzie w tych g�rach jest srebro! - krzykn�� Chi�czyk po szwedzku. - Z�o�a rudy srebra. Tyle kruszcu, �e staniecie si� najbogatszym ludem Europy! Wypu��cie mnie, a wska�� wam miejsca, gdzie ku� sztolnie.
- Dlaczego maj�c stryczek na szyi, zawsze m�wi� o pieni�dzach? - zaduma� si�
Borys.
- Bo nie maj�c honoru, uwa�aj�, �e i inni go nie posiadaj� - zawyrokowa� Sadko. -
Pewnie troch� racji maj�, wszak s� ludzie, kt�rzy za �mier� rodzonego brata okup wezm� i jeszcze na jego mogi�� z rado�ci naszczaj�. A co do tych z�� srebra, o kt�rych gada, to...
Pami�tasz map�, kt�ra w sejfie by�a?
- Pami�tam. - Jego brat skin�� g�ow�.
- S�dz�, �e warto by te sztolnie wyku� na miejscach, kt�re na niebiesko zaznaczyli.
Bo tam, gdzie kopalnia, kt�r� zdobyli�my, znaczek taki w�a�nie fiku�ny by� narysowany.
Genera� Wei sta� ju� na pniaku.
- Wiem, jak zrobi� lekarstwa na wszystkie wasze choroby! - krzycza�. - Wiem, jak... - s�owa przesz�y w charkot.
Rzemienna p�tla zdusi�a gard�o. Staszek patrzy�, jak oczy dawnego Pana Wilk�w wy�a�� z orbit, jak twarz staje si� czerwona, a z ust wysuwa si� posinia�y j�zyk. Przez cia�o przebiega�y konwulsje, zrazu silne, potem stopniowo coraz s�absze. Wei wierzgn��
jeszcze kilka razy i z wolna znieruchomia�. �ycie opu�ci�o go definitywnie.
- Jest wasz. - Suongil sk�oni� si� przed Rosjanami.
- Wasz? - nie zrozumia� Staszek.
- �mier� dopiero jedn� mu zadano, a wszak powiedziane by�o, �e na trzy go skazuj�. - Borys doby� kordu.
Podszed� do nieboszczyka i z rozmachem pchn�� go prosto w brzuch. Pociek�o troch� krwi. Sadko spojrza� na Kozaka.
- A ja mu wybaczam - rzek� Maksym z u�miechem. - �adna przyjemno�� pastwi� si� nad trupem.
Nad �ywym co innego. Cho� tak dumam, mo�e g�ow� trza odci�� i atamanowi zawie��?
- Po co? - zdumia� si� Staszek.
- Kielich by zrobi� czy co... Rzecz taka by by�a Kozakom dla nauki, a wrogom naszym ku przestrodze. Ale �eby czaszk� wyczy�ci�, mr�wek trzeba albo m�odych w�gorzy, a tu jak na z�o�� zima. Tedy niech w lesie ten czerep zostanie.
Kobiety i dzieci rzuca�y w wisielca kamieniami. Staszek ruszy� do swego namiotu.
Mia� do�� tej ohydy.
Wstawa� p�ny zimowy poranek. Ogie� hucza� w piecu, za oknem panowa� mr�z.
Podw�rze pokrywa�y zaspy, mi�dzy nimi szuflami kto� odgarn�� �cie�ki do wyg�dki,
ob�rki, kurnika i drewutni. �urawia przy studni oblepi�y sople, wiadro i drewniana cembrowina r�wnie� by�y oblodzone. Zamarzni�te ka�u�e dooko�a kto� posypa�
popio�em z pieca. Z kurnika dobiega�o gdakanie, dalej, z ulicy, przyt�umione parskanie koni oraz gwar rozm�w.
Greta wypu�ci�a oknem wiewi�rk�, by ta pobiega�a sobie po �niegu. A sama usiad�a w k�ciku przy oknie, otworzy�a ksi��k� i zacz�a czyta�. Le��c jeszcze w ��ku, obserwowa�em j� k�tem oka. Kartki szele�ci�y, gdy je przek�ada�a. Czyta�a do�� szybko, mo�na si� by�o zorientowa�, �e lubi to zaj�cie. Chwila lektury, p� godzinki tylko dla siebie, zanim pani wstanie i trzeba b�dzie jej us�ugiwa�. Poch�ania�a ksi��k� z wypiekami na twarzy, z emocji przygryza�a nawet ko�c�wk� warkocza.
Ca�kiem gruby tomik z �ywotami rozmaitych �wi�tych przestudiowa�a ju� co najmniej do po�owy. Ile czasu jej to zaj�o? Tydzie�? Co� ko�o tego. Hela mia�a racj�.
Greta si� przydawa�a. Ca�e mieszkanie by�o zawsze zamiecione, drewno na rozpa�k� le�a�o w r�wniutkim stosiku. Gotowa�a naprawd� nie�le, zmywa�a... Do tego czyta�a ca�kiem p�ynnie.
Nie pyta�em, sk�d si� wzi�a. Nie pyta�em nigdy, gdzie si� tego nauczy�a.
Wyobra�nia podsun�a mi kilka rozwi�za�. Szlachcianka albo c�rka kupca, kt�ra nieszcz�liwie zakochana zwia�a z domu? Nie, co za bzdura... Za m�oda. No i d�onie mia�a du�e, zniszczone. Wszystko, do czego si� zabra�a, robi�a szybko i wprawnie.
Robota dos�ownie pali�a jej si� w r�kach. �adnego wahania, �adnego zb�dnego ruchu.
Kto� kiedy� przyuczy� j� do prac domowych. Ch�opskie dziecko, przywyk�e do roboty od ma�ego. Przypomnia�em sobie Hansa poznanego w Bergen. By�a do niego w pewien nieuchwytny spos�b podobna.
Wygrzeba�em si� spod ciep�ej narzuty. Greta z widocznym �alem oderwa�a wzrok od ksi��ki, ale gestem nakaza�em jej czyta� dalej.
Wci�gn��em portki i przeszed�em do �kuchni�. Ukroi�em sobie chleba, pajd� posmarowa�em odrobin� smalcu. Ech. P� �ycia za kubek gor�cej herbaty... Albo chocia� kaw�... Gdzie to dra�stwo ro�nie? U Arab�w chyba. Zbo�owej nie lubi�, dziadek wspomina�, �e w czasie okupacji palili �o��dzie i z nich parzyli nap�j. Mo�e warto spr�bowa�?
S�u��ca narzuci�a na plecy peleryn�, uj�a cebrzyk i wysz�a. Stukn�y zamykane drzwi. Hela otworzy�a oczy.
- Staszek - mrukn�a p�g�osem.
- �ni� ci si�?
- To chyba tylko... Jak my�l biegn�ca przez morze. Ale czuj� spok�j. Albo jest wolny, albo nie �yje... - westchn�a. - Ca�e napi�cie jakby nagle ze mnie usz�o.
Telepatia? ��czno�� radiowa? Cholera wie... Spojrza�em na worek kryj�cy w sobie miedziany kocio�ek. Ina. Co posz�o nie tak? Czy te przebicia to jaki� efekt uboczny? Czy w pyle na dnie garnka zachodz� jakie� procesy wzmacniaj�ce sygna� scalaka?
- Pani? - Greta, wr�ciwszy z wod�, stan�a obok swojej chlebodawczyni, najwyra�niej oczekuj�c rozkaz�w.
Moja towarzyszka siad�a na zydlu, pozwalaj�c, by ma�a Niemka rozczesa�a jej w�osy ko�cianym grzebieniem i zaplot�a w warkocz. Zachcia�o mi si� �mia�. Wygl�da�y jak dwie aktorki amatorskiego teatru, graj�ce pani� i jej pokoj�wk�. Wiedzia�em, �e to rzeczywisto��, a nie przedstawienie, jednak mimo wszystko m�j umys� nie by� w stanie tego zaakceptowa�.
- Czy wiesz, gdzie tu mo�na naby� k�dzio�k�? - zapyta�a Hela. - I ze dwa worki surowej we�ny?
- Wiem. Mam i��, pani?
- P�jdziemy razem. Po �niadaniu.
Jaki� czas p�niej przytarga�y co� w rodzaju ko�owrotka i wielki w�r owczego runa. Nie wtr�ca�em si� do ich roboty, cho� z podziwem popatrywa�em, jak zr�cznie przerabiaj� zwa�y kud��w na cienk� we�nian� prz�dz�.
Epoka prafeministyczna, �mia� si� m�j diabe�. Kobiety do roboty, a ty sobie odpocznij... Je�eli sprzedadz� te motki, to i na �arcie b�dzie.
Powlok�em si� do karczmy. Mia�em nadziej�, �e mo�e dotar�y jakie� nowiny od moich przyjaci�, lecz szynkarz zagadni�ty o nie tylko roz�o�y� bezradnie r�ce. Zupe�nie nieoczekiwanie dla siebie poczu�em, �e po prostu musz� goln�� jednego g��bszego. P�
butelki lekkiego wina powinno by� w sam raz.
Nala�em sobie do kubka i popatrzy�em na nieruchom� powierzchni� cieczy. W
ciemnym wn�trzu o�wietlonym jedynie kilkoma �wiecami wydawa�a si� niemal czarna. Z
zamy�lenia wyrwa� mnie d�wi�k jakiego� instrumentu podobnego do lutni. Rozejrza�em si�. M�czyzna w br�zowym p�aszczu skupi� wok� siebie grono s�uchaczy.
- Roku Pa�skiego tysi�c pi��set dwudziestego i czwartego heretycki pomiot nadci�gn�� kup� ku �wi�tej Lipce. Bro� i kije nie�li, a i prawo nieludzkie przez ksi�cia odst�pc� dane po ich stronie by�o. - Szarpn�� za struny, wydobywaj�c �a�obny akord. -
Tedy do kaplicy si� wdarli, wiernych srodze poturbowali, a drzewo lipy �wi�te zr�bali toporami. Pos�g za� Pani naszej, �askami i cudami na kraj krzy�acki, Warmi� i
Mazowsze s�yn�cy, w odm�ty jeziora cisn�li, gdzie po dzi� dzie� spoczywa. Wreszcie kaplic� z�upiwszy, ogie� pod�o�yli. Tak i dzi� gdy kto szlakiem z Reszla na po�udniowy wsch�d bie�y, ujrzy na przesmyku zwaliska budowli ongi r�kami naszych dziad�w wzniesionej, a w miejscu, gdzie cudowna lipa ros�a, szubienica stoi na przypomnienie, co katolikowi grozi, gdy si� w ruinach pomodli� zechce.
Ile� jeszcze podobnych historii us�ysz�? Co za obrzydliwa, chora epoka. Zn�w przypomnia� mi si� ksi�dz Jon. Co ludziom przeszkadza, �e kto� modli si� po swojemu?
Dlaczego jedni i drudzy wyrzynaj� si� wzajemnie? Dopi�em, cho� wino nag�e przesta�o mi smakowa�, i wyszed�em.
Maksym i Staszek szli ulic�, spogl�daj�c na mijane kramy. Do Sztokholmu przywlekli si� poprzedniego dnia wieczorem. Wynaj�li pok�j na obrze�ach miasta. A dzi� z rana ruszyli po drewnianym mo�cie na Gamla Stan rozejrze� si�, gdzie tak w�a�ciwie rzuci� ich los. Kamienice stolicy Szwecji t�oczy�y si� ciasno, jakby napiera�y na siebie.
Zau�ki cuchn�y, rynsztoki dawno ju� zablokowa� l�d, wszelkie nieczysto�ci wyrzucone lub wylane oknem zamarza�y tam, gdzie upad�y. Wiosn� dopiero sp�yn� do kana�u portowego.
- Jaki �wiat jest pi�kny, gdy cz�owiek ma pe�n� kiesze� - stwierdzi� z zadowoleniem Kozak. - Nawet w dzie� ponury s�o�ce nie jest potrzebne, bo ka�dy dukat niczym ma�e s�oneczko ci si� w sakiewce u�miecha. Ledwie go w karczmie wyjmiesz, od razu widzisz, jak twarz szynkarza rozja�nia si� rado�ci�. A gdy jeszcze krzykniesz:
�Miodu dla wszystkich!�, ca�y �wiat na moment ci przyjacielem, a stu ch�opa za tob� w ogie� skoczy, przynajmniej p�ki kubk�w nie opr�ni�.
Staszek u�miechn�� si�, s�ysz�c ten wyw�d. Ale Kozak racj� mia�. Z pe�n� kieszeni� �wiat wydawa� si� lepszy, a i miasto nie przypomina�o Trondheim. W�skie uliczki by�y brukowane, kamienice wznosi�y si� czasem nawet na cztery pi�tra.
Wi�kszo�� okien oszklono p�ytkami w kszta�cie rombu, ��czonymi na o��w, gom�ki nale�a�y do rzadko�ci. Ba, nawet kilka witra�y wypatrzy�.
Szli, mijaj�c grupki bogato odzianych mieszczan. Jaka� dziewczyna na ich widok zachichota�a zalotnie i umkn�a za r�g. Przeszli z portu pod mury zamku kr�lewskiego, potem zawr�cili w stron� most�w.
- Tak sobie i my�l�, ty, zdaje si�, szlachcicem polskim jeste�? - zagadn�� Kozak.
- Przodkowie nale�eli do szlachty. Kiedy� - wyja�ni� Staszek. - Dziadek mi o tym opowiada�. Jednak w moich czasach nie mia�o to ju� �adnego znaczenia. Prawa i
obowi�zki wynikaj�ce z urodzenia wygas�y.
- No to i jeste�, nawet je�li krew nie do ko�ca czysta. - Pu�ci� do niego oko. - W
walce dowiod�e� m�stwa i odwagi. To tak my�l�, �e powiniene� sobie str�j godny sprawi�, a i szabl� kupi�.
- Godny str�j?
- �upanik zacny z karmazynowego sukna, kontusz z wy�ogami, pas z takich, kt�re Ormiany we Lwowie tkaj�, deli� na ch�odne dni, buty wysokie... Coby panienka Hela �yczliwszym okiem spojrza�a. Zreszt� i tak �yczliwie spojrzy.
- Ale gdzie ubi�r taki naby�? - zafrasowa� si� Staszek. - To Szwecja przecie�.
- A bo to ma�o kram�w? Powiesz, o co chodzi, miar� zdejm�, w dwie niedziele uszyj�. Polacy tu bywaj�, wi�c krawiec z pewno�ci� sobie poradzi. Jeno nie wiem, czy tkaniny tu odpowiednie maj�... Ale k�opotu by� nie powinno.
Zatrzymali si� akurat przed warsztatem p�atnerza. Nad wej�ciem wisia� okaza�y miecz, nieco ju� stoczony przez rdz�.
- M�g�bym sobie kupi� na przyk�ad szabelk� - zaduma� si� Staszek.
- M�czyzna powinien z broni� u boku chodzi�! - Maksym uderzy� po r�koje�ci swojej szaszki.
- Problem w tym, �e nie umiem walczy�. Raz tylko mia�em szabl� w r�ce, gdy wilki nas w g�rach opad�y...
- Wchodzimy! - Maksym stanowczo uj�� go za rami�.
Skrzypn�y zawiasy i weszli do kantorku. Staszek zadziwi� si�, widz�c tak� ilo�� narz�dzi s�u��cych do siekania bli�nich. Nawet arsenalik pana Nilsa w Trondheim nie m�g� si� r�wna� z tym sklepikiem. Miecze, kordy, halabardy... By�o tu wszystko.
Niekt�rych egzemplarzy nie potrafi� nawet nazwa�.
P�atnerz na widok klient�w uk�oni� si� i gestem wskaza� porozk�adany na p�kach towar.
- Czym mog� panom cudzoziemcom s�u�y�? - zapyta�.
- Towarzysz m�j szabli potrzebuje, takiej jak w Polsce i po�udniowych krainach nosz� - wyja�ni� Maksym po szwedzku.
- Ale� oczywi�cie! - Sprzedawca si�gn�� bezb��dnie do odpowiedniej skrzyni i poda� im bro�.
Kozak obejrza� j� krytycznie, a potem z�apa� kling� w d�onie i wygi��. Gdy pu�ci�, g�ownia pozosta�a zgi�ta. U�miechn�� si� sarkastycznie.
- Licha - orzek� i wygi�wszy j� ponownie o kolano, naprostowa�. - I zahartowa�
lepiej trzeba, bo od wiatru si� z�amie.
P�atnerz wyda� z siebie sapni�cie.
- Wybaczcie, panowie, marny str�j mnie zmyli� i pomy�la�em, �e bro� najta�sz� kupi� chcecie.
Pocz�apa� na zaplecze i wr�ci� z kolejnym egzemplarzem. Kozak wyci�gn�� or� ze sk�rzanej pochwy.
- Widz�, �e spod r�ki ormia�skich p�atnerzy ze Lwowa wysz�a. - Popatrzy� na cechy wybite przy r�koje�ci. - Pr�b� chc� zrobi� - zwr�ci� si� do sprzedawcy.
- Prosz�. - M�czyzna przytoczy� z zaplecza pieniek, a nast�pnie przyni�s� p�k drut�w r�nej grubo�ci.
Maksym po�o�y� na pniaku najgrubszy, na oko pi�ciomilimetrowy, a potem, z�o�ywszy si� do ciosu, przer�ba� go na p�.
Obejrza� oba kawa�ki, po�o�y� je obok i uderzy� ponownie. Teraz dopiero, opar�szy szabl� o przedrami�, uwa�nie przyjrza� si� ostrzu.
- Nic si� nie wygi�o ani nie wyszczerbi�o. To dobra bro�, na ca�e �ycie wystarczy i synowi b�dzie co przekaza� - zapewni� rzemie�lnik. - W niejednej przygodzie pos�u�y godnie.
- Srebrem poci�gn�� jeszcze mo�na - mrukn�� Kozak. - To i rdzewie� nie powinna.
S�dz�c z obra�onej miny sprzedawcy, celnie trafi�.
- Oliw� wystarczy raz na p� roku przetrze�, nawet plamki nie b�dzie - burkn��
m�czyzna.
- We� do r�ki. - Maksym poda� bro� Staszkowi.
Ch�opak niepewnie uj�� r�koje��. U�o�y�a si� w d�oni jak zrobiona na obstalunek.
Drewno by�o g�adkie i ciep�e w dotyku. Poczu�, �e przyjemnie si� j� trzyma.
- No, machnij - zniecierpliwi� si� jego towarzysz.
Zada� ci�cie w powietrzu.
- Teraz �semk� wytnij - poleci� sprzedawca.
Klinga ci�a powietrze z cichym �wistem. Okaza�a si� l�ejsza, ni� s�dzi�, sama chodzi�a w r�ce.
- Dobra - mrukn�� Kozak. - Wywa�ona nie�le, a i przyjacielowi memu podpasowa�a. Bro� powinna s�ucha� r�ki, a r�ka broni.
- Ty powiedzia�e�. - P�atnerz uk�oni� si�.
- Ile, dlaczego tak drogo, co mo�na utargowa�? - Kozak przeszed� do konkret�w.
- Osiemdziesi�t dukat�w.
- Drogo - warkn�� Maksym. - We Lwowie za p� tej ceny kupi�.
- Do Leopolisu daleko. Ale je�li wa�� wolisz taniej kupi�, to trzeba do wiosny poczeka�, Ba�tyk przeby�, a potem ju� tylko trzy, mo�e cztery tygodnie na ko�skim grzbiecie i b�dziecie.
- Czterdziestu niewarta.
Jego rozm�wca poczerwienia� z oburzenia.
- Twoja chyba! - parskn��.
Kozak oboj�tnie wyci�gn�� sw�j or� i po�o�y� przed nim. Mistrz uj�� ostro�nie kozack� bro� i d�ugo, w skupieniu podziwia� g�owni�. Dziesi�tki drobniutkich wyszczerbie� nie usz�y jego uwadze.
- Dziwer... Pi�kny rysunek, jak s�oje drewna. Raz tylko tak� widzia�em - mrukn��.
- Lat ze dwadzie�cia b�dzie. - Z szacunkiem wsun�� j� do pochwy i zwr�ci� w�a�cicielowi.
- Naprawd� znasz si�, panie, na ostrym �elazie - pochwali�. - Cena mojej wynosi osiemdziesi�t dukat�w, ale dla tak znamienitych rycerzy troch� opu�ci� mog�.
Zacz�li si� targowa�, w ko�cu stan�o na sze��dziesi�ciu trzech. Staszek si�ga� ju� po sakiewk�, ale Maksym powstrzyma� go gestem i odliczy� nale�no�� ze swoich.
Po chwili szli ulic�.
- Taki zwyczaj u nas na Ukrainie - wyja�ni�. - Broni dla siebie kupowa� nie wolno.
Kozak do pierwszego boju rusza z dzid� i w walce or� zdobywa. Wyj�tek jest jeden, gdy kto� si� bohaterstwem wyka�e, od przyjaciela lub starszyzny szabl� w podarku otrzyma� mo�e. Podobnie w Polsce miecz od dziada lub ojca odziedziczysz, a je�li brat starszy u ciebie, on w obowi�zku m�odszego zaopatrzy�.
- Dzi�kuj�.
Zawiesi� sobie bro� u pasa, usi�uj�c mo�liwie jak najlepiej na�ladowa� towarzysza. Kozak poprawi� paski pendentu.
- Lepiej, �eby si� mi�dzy nogi nie zapl�ta�a, bo jajca mo�na straci�, a i z�b�w wybitych w upadku szkoda - za�artowa�. - Dzi� p�no ju�, jutro z rana sobie pomachamy.
Portowy z�odziejaszek Konrad wszed� do zadymionej tawerny. Mijaj�cy tydzie� okaza� si� wyj�tkowo kiepski. W poniedzia�ek zdo�a� zwin�� w t�umie przed bram� sakiewk� jakiej� ch�opki. Niestety, okaza�o si�, �e zawiera�a tylko kilka cienkich monet.
Na targu ukrad� dwie gom�ki sera i kawa� w�dzonego boczku.
Trza przepi� reszt� pieni�dzy, a od jutra lepiej si� przy�o�y�, pomy�la�.
Pomocnik karczmarza ju� go zauwa�y� i znacz�cym ruchem po�o�y� d�o� na trzonku no�a wbitego w blat. Z�odziejaszek skuli� si� w sobie. No tak, w karczmie lepiej nie ryzykowa� kradzie�y, bo za to mog� go wrzuci� do piwnicy, �eby zdech� jak pies...
Usiad� z kubkiem najpodlejszej gorza�ki. Przy s�siednim stoliku odpoczywa�
pot�nej budowy nosiwoda. Pi� ju� drugi kufel piwa. Nieoczekiwanie do wn�trza weszli dwaj tragarze i widz�c znajomka, dosiedli si�.
- No, co�cie tam dzi� zarobili? - zagadn�� olbrzym.
- A �ajno takie - mrukn�� ten w wystrz�pionych portkach. - Z Elbl�ga transport przyszed�, to�my roz�adowywali, osiemna�cie beczek soli na trzecie pi�tro magazynu.
Zarobek marny, a robota sami wiecie. W dodatku jedna beczka nam p�k�a. Soli cz�� uratowalim, ale i tak nam dziad potr�ci�. Sk�pe bydl�.
- S�l - mrukn�� nosiwoda. - Te� mi interes. I beczk� rozwalili�cie, to czego�cie si� spodziewali?
- Kupiec bogaty i interes zrobi�, m�g� nam cho� na w�dk� kilka groszy da�.
- Interes na takim �ajnie? Dworujecie sobie chyba ze mnie! - prychn��.
- Nie na soli, nawozie by�y jeszcze dwa worki sk�rek. I na ka�dym ruska litera napisana. Widno z Nowogrodu albo Pskowa fracht.
Konrad nadstawi� uszu.
- Na dwu workach wiewi�rek te� fortuny nie zrobi - powiedzia� wielkolud. - A w ka�dym razie nie tak, by ponad um�wion� stawk� co� dorzuci�. Jaka praca, taka zap�ata.
M�wi�em, �eby�cie ze mn� wod� nosili.
- A ty wiesz, co w tych workach by�o? - zapyta� tragarz. - Prawdziwe gronostaje.
- Chyba� si� szaleju najad� albo wina opi�.
- Prawd� gada - powiedzia� drugi. - Jak nikt nie patrzy�, zajrzeli�my do �rodka.
- Krucafuks... To faktycznie m�g� wam co� dorzuci�.
- Sk�py, jak m�wi�em. W magazynie nawet stra�nika nie ma, m�wi, �e starczy ten, co ca�ej Wyspy Spichrz�w pilnuje.
Oj, �eby si� nie przeliczy�, z�odziejaszek u�miechn�� si� w duchu.
Dopi� swoj� gorza�k� i ruszy� na nabrze�e. Po drugiej stronie zamarzni�tego kana�u w zapadaj�cym ju� p�mroku widzia� wyra�nie �ciany spichlerzy, a przed jednym z nich �lad katastrofy, rozleg�� plam� �niegu rozpuszczonego przez s�l oraz par� klepek ze zniszczonej beczki.
Zmru�y� chytrze oczy. Trzeba zapami�ta�, kt�ry to budynek. Wr�ci tu po p�nocy
z odpowiednimi narz�dziami.
Zimowa noc przysz�a wcze�nie. Wraz z ni� przysz�a zadymka. Bia�y �nie�ny ca�un opad� na Gda�sk. Cel le�a� po drugiej stronie Mot�awy. Z�odziejaszek Konrad, wios�uj�c cicho, przemkn�� ��dk� mi�dzy zacumowanymi na kanale statkami. Okr�ty sta�y ciche, jak wymar�e, ale dobrze wiedzia�, �e nie warto za d�ugo si� tu kr�ci�. Przez niekt�re okienka migota�o ��te �wiat�o. Cz�onkowie za��g lub wynaj�ci stra�nicy pilnowali kryp.
Nierzadko trzymali te� psy tresowane do obrony przeciw takim jak on.
Raz jeszcze przepowiedzia� sobie w pami�ci tre�� rozmowy us�yszanej w karczmie.
Poprawi� kord tkwi�cy za pasem i ostro�nie ruszy� nabrze�em. Musi odszuka� budynek nale��cy do pazernego kupca. Potem wystarczy pokona� zamki w drzwiach i... b�dzie bogaty.
Gronostaje, t�uk�o mu si� po g�owie. Drogocenne sk�rki, pewnikiem na wag� srebra sprzedawane. W takie nawet kr�l si� odziewa.
Ukradnie oba worki, dobrze schowa, a potem poszuka ch�tnego albo wiosn� po cichutku sprzeda marynarzom z jakiego� dalekiego portu. Czu� si� troch� niepewnie, taki skok powinien zg�osi� starszy�nie z�odziejskiego cechu i odprowadzi� stosowny procent.
Winien te� dobra� sobie na wsp�lnika bardziej do�wiadczonego z�odzieja i odda� mu dwie trzecie �upu... Lecz ile� mo�na �ywi� te nienasycone pijawki? �e niby nauczyli go fachu i ma to odpracowa�? Wyd�� pogardliwie wargi. Zasady s� dla ho�oty niezdolnej do samodzielnego planowania swej przysz�o�ci. On w�a�nie uczyni� pierwszy krok na drodze fortuny. Jeszcze troch� wysi�ku i stanie si� bogaczem.
Dotar� do nabrze�a Wyspy Spichrz�w. Wspi�� si� niczym wiewi�rka po oblodzonych belkach. Gmerk w kszta�cie podwojonej litery W? Jest. Gdzie� w ciemno�ci rozleg�y si� kroki stra�nika. Konrad przyczai� si� w bramie. Na wszelki wypadek doby�
kordu, ale dozorca, kln�c pod nosem na zadymk�, nawet nie spojrza� w tym kierunku.
Ciemno�ci nocy i �nieg ukry�y wszystko.
Portowy z�odziejaszek splun�� na szcz�cie, a potem, wyj�wszy zza pasa drucik, przesun�� go ostro�nie przez szpar� w drzwiach. Namaca� zasuw�. Ci�� skobel, rozpi�owa� drzwi czy spr�bowa� otworzy� po ciemku zamek? Zdecydowa� si� na skobel.
Z worka wyj�� pi��. Zazgrzyta� metal.
�wieczka z trupiego sad�a by si� przyda�a, westchn�� w duchu. Bo kto� tego jednak mo�e pilnowa�. A tak by si� nie zbudzi�, p�ki p�onie...
Drzwi by�y tak ci�kie, �e dopiero za trzecim szarpni�ciem uda�o si� je uchyli�.
Cwaniaczek w�lizn�� si� do �rodka i przymkn�� je za sob�. Skrzesa� ognia i zapaliwszy �wiec�, ukry� j� cz�ciowo za po�� p�aszcza. Teraz nale�y tylko spenetrowa� magazyn, odszuka� pak� z gronostajowymi sk�rkami i czmychn�� z �upem...
Nagle co� mi�kkiego, ale ci�kiego uderzy�o go w g�ow�. Zrobi�o si� ciemno.
Straci� przytomno��.
Doszed� do siebie przywi�zany rzemieniami do czego�, co wygl�da�o jak katowska �awa.
- Jeszcze wody! - rozkaza� kto�.
Chlu�ni�to dobre p� wiadra. B�l ciemienia troch� os�ab�. Konrad rozejrza� si�.
Umieszczono go w jakim� magazynie, nad g�ow� mia� przesklepiony strop. Piwnice na wyspie? Pomieszczenie przedzielono kotar�. Przy nim sta�o dw�ch m�czyzn w weneckich maskach karnawa�owych na twarzach. Z�odziejaszek na ten widok omal nie poszcza� si� ze strachu.
Najstraszliwsze z�odziejskie opowie�ci stan�y mu przed oczyma... Hanza posiada tajn� struktur� do likwidowania najgorszych swoich wrog�w. Jej cz�onkowie �yj� na co dzie� jak zwykli kupcy, ale gdy hansatag wyda na kogo� wyrok, zak�adaj� na twarze porcelanowe lub papierowe maski i id� sami wymierzy� sprawiedliwo��. Robi� to tylko w naprawd� wyj�tkowych przypadkach, nie cz�ciej ni� raz na kilka lat. Ale kto w ich �apy wpadnie, �ywy nie ujdzie. Czasem kt�rego� wypuszcz�, aby innym ostrze�enie przekaza�, lecz i on cia�o ma tak okrutnie w czasie tortur popsowane, �e d�ugo ju� nie po�yje...
- No i co my tu mamy - zacz�� wy�szy z oprawc�w. Oto i m�odzieniec ��dny przyg�d i mamony. Niestety, matka nie nauczy�a go w por�, czym grozi podbieranie d�br nale��cych do bli�niego, tedy na nas obowi�zek udzielenia tej nauki spada - zakpi�.
- Przypadkiem dostrzeg�em uchylone drzwi... - zakwili� Konrad. - Nie mia�em z�ych zamiar�w, jeno sprawdzi� chcia�em, czemu otwarte. - Sam si� zdziwi�, s�ysz�c, jak nieszczerze to zabrzmia�o.
- Gronostaj�w si� zachcia�o? Na co ci futro, skoro jutro na rynku wyrok ci odczytaj�? - zapyta� drugi z m�czyzn, dot�d milcz�cy.
Ch�opak szarpn�� si� w wi�zach, ale nic to nie da�o.
- Jednakowo� - ro�lejszy splun�� - s�dy teraz w niezrozumia�� �agodno�� popadaj� i bywa, �e jak z�odziej m�ody, a wcze�niej s�dziom nieznany, to miast g�ow� �cina�, d�o� odr�ba� nakazuj� lub pozbawiwszy stopy, sprzedaj� takiego, by r�kami pracowa�... Mo�e lepiej zatem samemu w piwniczce sprawiedliwo�� wymierzy� wedle odwiecznych praw
Hanzy?
Konrad nerwowo prze�kn�� �lin�. Maski... Gdyby tylko oddali go normalnym s�dom. R�k� straci, pi�tno mu na policzku wypal�, ale przynajmniej b�dzie �y�.
- G�ow� odcina� to banalne i prostackie poniek�d, tera�niejszo�� nasza epok� post�pu si� jawi, tedy s�dz�, �e z duchem czas�w i�� nale�y... - Oprawca skin�� na swego pomocnika.
Ten odsun�� kotar� zas�aniaj�c� pozosta�� cz�� pomieszczenia. Sta�o tu jeszcze kilku zamaskowanych m�czyzn. Pomi�dzy nimi z�odziejaszek ujrza� drug� katowsk� �aw�. Przywi�zano do niej, zadkiem do g�ry, jakiego� nagiego cz�owieka. Spomi�dzy po�ladk�w skr�powanego stercza� kawa� grubego sznura lontowego. Konrad ku swojemu zdumieniu rozpozna� Freda, starszego z�odzieja, specjalist� od otwierania okutych kufr�w.
- Wyimaginuj sobie, m�odzie�cze, �e nocy dzisiejszej zadymka w po��czeniu z plotk� o sk�rkach gronostajowych istn� puszk� Pandory otworzy�a... - ci�gn�� przyw�dca zamaskowanych. - Ten tu p� wachty zaledwie przed tob� zamek w drzwiach z�odziejsk� sztuk� otworzy�, by mienia naszego uszczkn��. Gdy�my jednak w obronie magazynu stan�li, walczy� z nami chcia� i towarzysza naszego rani� pr�bowa�... Tedy pomy�leli�my, �e bezczelno�� tak� w szczeg�lny spos�b ukara� nale�y, miastu na po�ytek, a tobie na nauk�.
Fred szarpn�� si� w wi�zach i spr�bowa� co� powiedzie�, ale d�awi�cy go knebel spe�ni� zadanie, z gard�a doby� si� jedynie niewyra�ny be�kot.
- Jak ju� m�wi�em, z duchem post�pu id�c, egzekucj� tak� umy�li�em. W odbyt wsun�li�my mu kiszk� prochem nape�nion� i teraz pozosta�o tylko zak�ad obstawi�, czy si�a wybuchu p�jdzie w prz�d, wyrywaj�c jelita z brzucha, czy mo�e w kierunku naturalnych otwor�w wewn�trz cia�a i w�troba gard�em mu wyskoczy... Mo�liwo�� te� i taka, �e flaki twarde si� oka�� i nogi mu jedynie urwie lub si�a w ty� rzuci, odbyt rozdzieraj�c. Nikt tego wcze�niej chyba nie pr�bowa�, tedy ci�ko oceni�, jak by� mo�e.
Szkoda, �e pieni�dzy przy sobie nie masz, te� m�g�by� obstawi�. Patrz zatem, jak w dymie prochowym post�p w nauce i sprawiedliwo�ci wymierzaniu si� rodzi.
Wyj�� z kieszeni krzesiwo i oboj�tnie przypali� d�ugi lont nikn�cy pomi�dzy po�ladkami skr�powanego.
Fred wy� jak zwierz�, szarpa� si�, kr�ci� zadem, zaciska� uda, ale solidna d�bowa �awa tylko lekko zadr�a�a.
- Z drugiej jednakowo� strony - oprawca chwyci� lont palcami i zr�cznie zdusi�
ogie� - eksperyment ten ciekawo�� jeno nasz� zaspokoi, a warto�ci szczeg�lnej nie przedstawia. Ponadto uczeni jury�ci twierdz�, i� kara, nawet okrutna, powinna dawa� szanse poprawy.
- Panie! - wychrypia� Konrad. - Lito�ci! Poniechaj nas, przecie� my cenne us�ugi odda� mo�emy.
Fred nie m�g� m�wi�, ale energicznie pokiwa� g�ow�.
- A po co nam wasze us�ugi? - M�czyzna w masce wzruszy� ramionami. - No chyba �e... - Uda�, �e si� namy�la.
- Panie! - Fred zdo�a� wyplu� knebel. - Ka�dy ma swoje problemy, wrog�w, magazyny, z kt�rych towar w sekrecie przed wsp�lnikami trzeba wynie�� i z dymem je pu�ci�, konkurent�w, kt�rym statki zatopi� si� op�aca. Powiedz tylko, kogo sprz�tn��, a my si� tym natychmiast...
- Milcz, psie, nie wiesz, do kogo m�wisz. On, je�li zechce kogo� sprz�tn��, to armi� sobie wynajmie, a po wroga swego cho�by do Hiszpanii po�le - warkn�� kto�.
Serce Konrada uderzy�o tak mocno, �e poczu� nag�y b�l w piersi. Nie wiedzia�, jak� rol� pe�ni taki cz�owiek, ale i tak tre�� jelit rozpaczliwie usi�owa�a wyrwa� si� na zewn�trz. Maski na twarzach, wynaj�cie armii... Hanza. A je�li to jeden z tajnych plenipotent�w Zwi�zku?
- My�l�, �e jest pewna robota, do kt�rej cz�ek dobrze znaj�cy miasto i jego rynsztoki mo�e by� pomocnym. Ale tu chyba ten ch�opak wystarczy. - W�dz oprawc�w ponownie zapali� lont.
Nieludzkie wycie wstrz�sn�o lochem. Zamaskowany sta� oboj�tnie, czekaj�c, a� p�omie� zacznie dobrze przypieka� po�ladki z�odzieja, i dopiero wtedy go zgasi�.
- Tak sobie my�l�, przyjaciel m�j i podopieczny, mistrz Markus, przyby�y do nas ostatnio z Bergen, straci� pewien przedmiot. Nie mam jeno pewno�ci, czy uroni� rzecz wraz z sakiewk�, id�c przez miasto, czy mo�e kto� j� w �cisku z kieszeni wyci�gn�� lub z mieszkania porwa�.
- Jaki to przedmiot? - zapyta� Konrad dr��cym g�osem.
- Nic szczeg�lnego ani cennego. Kr��ek z zielonego kamienia, przypominaj�cy szmaragd lub ciemnozielone szk�o. Wielko�ci p�talarowej monety, jednak znacznie od niej grubszy.
- Kamie�, jeden z tych, o kt�rych s�u��ce plotkuj�, �e magi� jest przesycony i �mier� w�a�cicielowi oraz zatracenie duszy przynosi? - wyszepta� Fred.
- O, widz�, �e wiecie nawet, o co mi chodzi. Dobrze, �e�my si� tak od razu i w p�
s�owa zrozumieli. To wsp�prac� znacznie u�atwi.
- Dlaczego nas, panie, podejrzewacie? - j�kn�� Konrad.
- Was? - M�czyzna wzruszy� ramionami. - Ale� ja nikogo nie podejrzewam ani nie obwiniam. Nie obchodzi mnie, czy kr��ek ten zgubiono, czy skradziono. Ja go po prostu chc� mie�. Je�li dostarczycie mi zgub� najp�niej za dwa dni w po�udnie, to pomy�limy, co dalej. Mo�e tym razem ob�dziemy si� jeszcze bez kiszek prochu i innych nowomodnych wynalazk�w. - Obr�ci� w palcach krzesiwo.
- Przyjmujemy, panie, tw� wspania�omy�ln� propozycj� - powiedzia� Fred. -
Miasto przekopiemy i je�li tylko przedmiot ten wpad� w r�ce kogo� z gildii z�odziei...
- Nie zrozumieli�my si�. - Krzesiwo znieruchomia�o w palcach. - Mo�e nieprecyzyjnie si� wyra�am, ale �rodek nocy min��, a senno�� i zm�czenie wymowno�ci nie sprzyja. Mnie nie interesuje, czy kamie� ten jest w waszych r�kach, czy nie. Bo i nie zak�adam nawet, �e go skradziono. Mo�e w b�oto upad� i jaki� �ebrak podni�s�? Mo�e sroka do gniazda porwa�a? Wszystko to niewa�nym mi si� zdaje. Ja tylko chc� go otrzyma�. Wypuszcz� ch�opaka, niech wiadomo�� waszej starszy�nie przeka�e. Je�li list chcesz napisa�, nawet jedn� r�k� ci uwolnimy.
- A je�li... - wykrztusi� Fred.
- Po twej �mierci nowych zak�adnik�w we�miemy i czyni� tak b�dziemy poty, p�ki artefakt ten odnaleziony nie zostanie. Przeka� waszej starszy�nie, �e tym razem to nie przelewki - zwr�ci� si� do Konrada. - Je�li trzeba, i pi��dziesi�ciu z was w tej piwnicy ducha odda. My czas mamy. To wam wypada si� spieszy�.
Dwa pacierze p�niej z�odziejaszek wios�owa� rozpaczliwie na drugi brzeg Mot�awy. Za pazuch� mia� kartk� od Freda do starszych cechu z�odziejskiego. Trzeba natychmiast zawiadomi� mistrza gildii. Niech zaalarmuje wszystkich swoich ludzi.
Odnajd� przekl�ty kamie�, cho�by mieli wszystkie rynsztoki i kloaki przekopa�. Hanza nigdy nie �amie danego s�owa. Je�li obiecali, �e ich wymorduj�, zrobi� to. Ale je�li obiecali, �e wypuszcz� Freda, te� mo�na im zaufa�.
Ma�e podw�rko by�o zasypane �niegiem. Z ulicy dobiega� turkot k� na bruku.
Staszek sprawdzi� kling� opuszkiem palca. Uuuu... Jak brzytwa. Prze�kn�� �lin�. Maksym doby� swojej szabli i czeka� spokojnie. Naga stal hipnotyzowa�a...
To tylko �wiczenie, pomy�la� ch�opak. Przecie� tym razem nie ma si� czego ba�.
Uni�s� bro�.
- Sta� bokiem - poleci� Kozak. - Jedna noga z ty�u, druga lekko wysuni�ta do
przodu. Tak si� zastawiasz przed ciosami. - Pokaza� trzy podstawowe bloki.
- No to spr�bujmy... - westchn�� Staszek.
Maksym zasypa� go gradem cios�w. Pr�bowa� je blokowa�, ale sz�o mu to wyj�tkowo kulawo.
- Na pocz�tek ca�kiem nie�le. A teraz tak samo, z tym �e trzy razy szybciej.
Kozacka szabla za�piewa�a w powietrzu... Staszek odbi� tylko kilka uderze�, ca�a reszta bez trudu omija�a niezdarne pr�by parowania.
- Uuu... - westchn�� Maksym. - Du�o si� musisz nauczy�.
- Widz�...
- W twoich czasach nie �wiczono m�odzie�c�w w robieniu broni�? Panienka Hela lepiej do tego przyuczona... A tak po prawdzie - Maksym mimochodem wybi� ch�opakowi or� - szermierka takowa w zwadach karczemnych przyda� si� mo�e i w bitwie, jednak sztuka, kt�r� bezwzgl�dnie opanowa� musisz, to umiej�tno�� zadania ciosu nag�ego, mia�d��cego, kt�rego sparowa� ni unikn�� nie mo�na. Bo gdy dw�ch naprzeciw siebie stanie, ten zwyci�y, kto szybciej broni dob�dzie... Podnie�.
Staszek stan�� ponownie naprzeciw Kozaka. Pr�bowa� zada� kilka cios�w, broni� si�, nawet dwa sparowa�.
- Tu miesi�cy potrzeba - westchn�� Staszek.
- Rzecz najwa�niejsza to si�a i wytrzyma�o��. Brak ci i jednego, i drugiego -
powiedzia� Maksym. - S�aby� by�, gdy� w r�ce sko�nookich wpad�, a praca w g�odzie tylko si�y ci odebra�a, miast do okrzepni�cia cia�a prowadzi�.
- Po�wicz� i dojd� do jakiej� formy.
- To drew nar�b do pieca - poleci� Maksym. - Tam k�oda i siekiera le��...
Stan�� obok i patrz�c, jak przybysz z przysz�o�ci nieporadnie wali siekier�, u�miechn�� si� pod nosem.
- Szabla to przed�u�enie twego cia�a. Musisz nauczy� si� jej ufa�. Musisz poczu� ducha, kt�ry drzemie w metalu. Musicie stanowi� jedno. Tak, aby� w�ada� ni� jak ka�dym innym narz�dziem. Swobodnie, nie my�l�c o tym nawet - klarowa�. - Musisz patrze� na ni� jak na r�k� w�asn�, pos�uszn� wszelkim rozkazom rodz�cym si� w g�owie.
Tak jak dziecko uczy si� palcami przebiera�, tak ty musisz krok po kroku w�adz� nad ni� przej��. A� z czasem wiernie s�u�y� ci w ka�dej przygodzie b�dzie.
- S�u�y do zabijania...
- Tak. Ale nie tylko. I ziemi� ni� zruszasz, by przyjaciela pogrzeba�, i �ozy tniesz, by sza�as wznie��, i dzika ni� zaszlachtujesz, i zwierza ubitego oprawisz, i zio�a na
posiekasz. Tak wi�c nakarmi ci�, dach nad g�ow� zapewni, w powrocie do zdrowia pomo�e i w ostatniej przys�udze przydatna bywa. Pami�tasz, co ci kiedy� m�wi�em? O
stadach, wilkach i psach?
- Jeste� owczarkiem... A ja...
- Tedy rozumiesz, �e w potrzebie szabla i k�y zast�pi.
By�o p�ne popo�udnie. Siedzieli przy ciep�ym piecu, racz�c si� grzanym winem.
Staszek rozciera� przedrami�. Nawet nie wiedzia�, �e ma tam mi�nie, a teraz prosz� -
zakwasy... Kozak milcza�, jakby nad czym� intensywnie duma�.
- Co ci� trapi? - zapyta� wreszcie ch�opak.
- Rozwa�am s�owa, kt�re
Hanza jest jak p�omie� - powiedzia� Maksym. - Kto stanie na jej drodze, ten zgorzeje.
Kto podejdzie zbyt blisko, opali sobie brwi. Gdy znajdziesz si� w odleg�o�ci odpowiedniej, ciep�o i przyjemnie si� robi, jednak gdy za�niesz, �ar szparko ku twoim nogom podbiegnie. Hanza za� mo�e za��da� od swoich ludzi wype�nienia ka�dego zadania z wyj�tkiem takiego, kt�re jest sprzeczne z ich poczuciem honoru.
- To p� biedy...
- Oczywi�cie pozosta�e zadania te� zostan� wykonane, tylko powierzy je innym ludziom. Tym, dla kt�rych honor jest to�samy z interesem Hanzy.
- Rozumiem - powiedzia� Staszek.
- To, co ataman umy�li� i co z porywu serca wybieg�o, wykona�em. Przyjaciel m�j pomszczony. Wolny tedy jestem, lecz duszno mi. - Kozak wykona� gest, jakby rozpycha�
r�koma niewidzialne mury.
- Duszno? To poddasze jest dos�ownie wiatrem podszyte.
- Ciasno mo�e... - Poskroba� si� komicznie po g�owie. - Braknie mi swobody.
Podw�rze, ulica, plac, inne ulice. Wsz�dzie ludzi pe�no. Wsz�dzie mury, �ciany, bruki.
Duszno. Ciasno... Nie umiem tego nazwa�. Czuj� niewidzialne wi�zy. Jakbym w beczce smo�y utkwi�. Po��dam przestrzeni. Traktu zdeptanego przez ko�skie kopyta, �anu traw lub zmro�onej ziemi a� po horyzont. W �y�ach trawi mnie gor�czka w�dr�wki. Ruszy� w drog�. Tak, by wi�cej nie sk�ada� g�owy po raz drugi w tym samym miejscu. I jeszcze Hanza. Jest jak szubieniczny stryczek o trzynastu splotach. Niczym wnyk w lesie zastawiony, nawoskowana p�tla z konopnego sznura. Zaciska si� wok� nas.
- Sadko i Borys zostali w Dalarnie.
- Naprawd� s�dzisz, �e s� niezb�dni, by kontrol� nad nami sprawowa�? Za bardzo
w ich sprawy si� zag��bi�em. To jak w trz�sawisko wdepn��. Pora si� od czadu pludrackiego uwolni� i p�uca powietrzem Dzikich P�l nape�ni�. Jedziesz ze mn�? - W
oczach Kozaka b�ysn�y iskierki.
- Dok�d?
- Ja do Kijowa. A ciebie po drodze w Polsce ostawim. W Gda�sku, gdzie druhowie twoi siedz�.
- Jak niby mamy si� wybra� do Polski? Kupimy sobie konie i objedziemy Ba�tyk dooko�a? To miesi�ce drogi. No i oczywi�cie trzeba si� jeszcze przeprawi� przez cie�niny du�skie.
- A po co tak? Stycze� mamy. L�d na morzu mocny. Prosto na po�udnie ruszy� mo�na. Pora jeszcze wczesna, zaraz po kupcach pobiegn� produkta r�ne kupi�.
Przygotowa� si� zd��ymy. Tylko �upana ju� nie zam�wisz. Ale to w Gda�sku �acno si� nadrobi.
- Pora... Jutro chcesz rusza�? - Staszek zbarania�.
- A w czym jutrzejszy dzie� od innych gorszy? - zdziwi� si� Maksym. - �witem w drog� i�� mo�na, a kto wie, chyba niedziela nie minie, jak ukochan� w ramiona we�miesz.
- Oszala�e�!
-
Ch�opak wola� nie pyta� o te, kt�re nie wysz�y. Liczne blizny zdobi�ce ramiona, tors i czaszk� jego towarzysza �wiadczy�y, �e niejeden raz znalaz� si� w prawdziwych opa�ach.
- Jesieni� pr�bowa�em przez g�ry przej��. Ju� tamto by�o straszne... - powiedzia�
Staszek. - Jako cz�owiek ze step�w powiniene� wiedzie�, jak trudno jest w�drowa� zim�.
- Wiem, ale na morzu zmro�onym �atwiej, bo ni prze��czy wysokich, ni ska�, a i �niegu mniej b�dzie. Bywa od lat kilku, �e ludzie i konno je�dzi� po Ba�tyku pr�buj�. Tak w Gda�sku m�wili.
- Ale...
- Nie my�l sobie, �e dla mnie pierwszyzna. - Kozak wzruszy� ramionami. - Zim� na Ukrainie rzeka drog� najlepsz�. Od wsi do wsi biegnie, r�wna jak st�, wiatr �nieg z niej precz przegoni. �atwiej w�drowa� ni� po stepie poro�ni�tym traw� lub pogorzeliskiem po jesiennych po�arach.
- Ale rzeka ma brzegi, na kt�rych mo�na ob�z rozbi� - zg�osi� obiekcje Staszek. -
Tam mo�na znale�� chrust i ognisko rozpali�. W ostateczno�ci w razie jakiego� nieszcz�cia ludzi odszuka� i poprosi� o pomoc. Na morzu jest si� samotnym.
- Prawda. Tedy umy�li�em rzecz tak�. Sanki lekkie a roz�o�yste we�miemy, na to sk�r� ko�sk� rzucimy i s�omiane maty g�sto plecione. Do tego rzemie� gruby a d�ugi, by ci�gn�� by�o wygodnie, bo konia nie mamy, a kupi� nie warto, bo w tych pludrackich krainach za byle chabet� maj�tku ��daj�. Ko� zreszt� ci�ki, po lodzie cienkim cz�owiek przejdzie jeszcze, a zwierz� mo�e uton��. Gdy przyjdzie nam noc sp�dzi�, na sanie wleziemy i w workach ze sk�r s�om� nakryci od mrozu si� schronimy. By za� wiatr lub �nieg nie dokuczy�, namiot si� jeszcze rozepnie.
- Ale jak drog� znajdziemy?
- Busol� mam - pochwali� si� jego towarzysz. - Najlepsz�, niczym norymberska, a kijowskiej roboty.
- P�astun�w? - Staszek nie zrozumia�.
- To kozaccy zwiadowcy, co w stepie na wsch�d od Zaporo�a, daleko na Kubaniu, siedz�. Dziksi od nas i �ycie ca�e sp�dzaj�, to g�rali z Kaukazu rabuj�c, to Tatar�w n�kaj�c. Wiele o stepie wiedz�, wi�cej ni� my...
Staszek zerwa� si� i przespacerowa� po izbie. Je�li tu zostanie, przyjdzie mu czeka� do kwietnia albo i maja na otwarcie sezonu �eglugowego. Czyli zobaczy Hel� gdzie� za sto dni. A kto wie, mo�e ona i Marek rusz� gdzie�?
- W g�rach szybko przemoczy�em buty...
- Sztylpy ze sk�r namoczonych w oliwie przed �niegiem nas ochroni�. Buty w patynki wsadzimy, by �nieg ich nie moczy� ani mr�z od spodu podeszwy nie k�sa�.
Patynki? Ach tak, ch�opak przypomnia� sobie to s�owo. Chodzi�o o co� podobnego do japo�skich sanda�k�w na drewnianej podeszwie, noszono je jako zabezpieczenie obuwia przed b�otem.
- Stalowymi hakami je podbijemy, by na lodzie g�adkim si� nie �lizga�y.
Sprawdzony to spos�b u tych, kt�rzy zim� po bagnach ptactwa szukaj�... - kontynuowa�
Maksym.
- Raki...
- Tak wynalazek ten w Polsce nazywaj�. Twarze os�onimy maskami ze sk�ry. Trza je dobrze smalcem natrze� i twarze tako�, coby nosa w tej przygodzie ni uszu nie straci�.
- Czyste wariactwo...
Zamy�li� si�. Czyta� kiedy�, �e w srogie zimy je�d�ono do Szwecji saniami. Czyta�
te� niejedno o wyprawach polarnych. O tym, jak Nansen i Johansen miesi�cami w�drowali w stron� bieguna, a potem jak szukali Ziemi Franciszka J�zefa. Przebyli tysi�ce kilometr�w. On ma przed sob� zaledwie kilkaset. A tam, w Gda�sku, czekaj� na niego przyjaciele: Marek i Hela...
- Id� z tob�.
Kozak poszed� po zakupy. Wr�ci� dopiero o zmroku. Przyd�wiga� worek r�no�ci.
- Ruszamy jutro z rana - potwierdzi�. - Zrobi�em zapasy. Mamy w�dzon� s�onin�, nie jest tak dobra jak ukrai�ska, ale c� pocz��...
- S�onin�?
- Kozak, kt�ry ma zapas
g�rnolotnie. - Trzeba te� inne rzeczy przyszykowa�. Sanki kupi�em lekkie, zaraz je opatrz�. Map� te� mam.
Maksym przygotowa� rakiety �nie�ne i patynki podbite metalowymi rakami.
Potem wyci�� z grubej sk�ry klinowate p�aty i poleci� Staszkowi wyd�uba� w nich dwa rz�dy dziurek. Zrobili z nich sztylpy. Dobrze namaszczone �ojem mia�y chroni� przed �niegiem oraz lodem, mog�cym rani� nogi przy pokonywaniu zasp.
Ch�opak przypomnia� sobie przygotowania przed opuszczeniem Trondheim.
Wszystko wraca, my�la�, k�ad�c si� na spoczynek. Tylko �e tym razem id� w towarzystwie cz�owieka, kt�ry wie, jak zje�� t� �ab�...
Za oknem wsta� ju� zimowy poranek. Le�a�em, podrzemuj�c jeszcze. Hela siedzia�a w balii, a Greta, przewi�zana w talii zgrzebnym r�cznikiem, polewa�a jej plecy wod� z dzbanka.
Jak si� nie ma kabiny prysznicowej, trzeba sobie radzi� �redniowiecznymi sposobami, pomy�la�em leniwie.
Kotara by�a lekko rozchylona, wszystkie pon�tne szczeg�y dziewcz�cej anatomii mia�em jak na d�oni. Zamkn��em oczy i czeka�em, a� sko�cz�.
Otwieraj �lipia, telewizji nie masz, a tu taaaki pornos leci, kusi� diabe�. Dwie go�e nastolatki dokazuj� przy k�pieli, zakonnika by skusi�o...
I w�a�nie dlatego mam zamkni�te, �eby mnie nie skusi�o, wyja�ni�em diab�u cierpliwie.
Wreszcie sko�czy�y. Podpatrywa�em, jak Hela si� ubiera. Giez�o, na to gorset, trzy sp�dnice, bluzka... Mnie ten str�j wydawa� si� kompletnie idiotyczny, za to z pewno�ci�
by� ciep�y. Dziewczyny zacz�y szykowa� �niadanie. Zwlok�em si� z ��ka i wynios�em cebrzykiem wod�. Dzie� wstawa� �adny, lecz mro�ny. Lekko pr�szy� �nieg. Odetchn��em pe�n� piersi�. Przyzwyczai�em si� chyba. Gdzie� daleko na wie�y uderzy� dzwon.
Niedziela...
Po powrocie do pokoju wygrzeba�em z worka moj� koszul�, pami�tk� jeszcze z XXI wieku. Trzeba si� godnie odzia�. Poszli�my do ko�cio�a. Miasto skute mrozem i przysypane �niegiem wygl�da�o nawet po ludzku. Wiatr przegoni� nieco smr�d rynsztok�w.
Ksi�dz tym razem nawi�za� do postaci patronki tego dnia, �wi�tej Agaty. Nie s�ysza�em nigdy wcze�niej jej dziej�w. Kazanie roi�o si� od drastyczno�ci. Ochrzci�a si� w tajemnicy przed rodzin�, postanowi�a �y� w cnocie, odm�wi�a wi�c r�ki konsula Sycylii.
Za to najpierw oddano j� do burdelu, potem wsadzono do wi�zienia, a jakby tego �cierwom by�o ma�o, odci�to piersi. Duchowny zr�cznie dopiek� przy okazji protestantom, wspominaj�c o ka�ni, kt�r� luteranie i zwolennicy Kalwina zgotowali siostrom zakonnym na zaj�tych przez siebie terenach. Potem wspomnia� o cudzie, gdy rozpostarta zas�ona z grobu m�czennicy powstrzyma�a law� p�yn�c� z Etny.
S�ucha�em zadumany, popatrywa�em te� woko�o. Ko�ci� bowiem dos�ownie roi�
si� od dzieci. Nikt o tym nie my�la�. Maluchy s�ucha�y koszmarnej opowie�ci, jedne znudzone, inne z zainteresowaniem.
Na zako�czenie po�wi�cono s�l zebran� w wielkiej miedzianej misie. Lud, nie bacz�c na �wi�to�� miejsca, run�� po ni�, niemal tratuj�c s�abszych.
- Nie dopchamy si� - westchn�a z �alem Hela.
- Po�wi�cimy sobie s�l, kiedy na Wielkanoc przyjdziemy ze �wi�conk� -
zauwa�y�em.
- To nie to samo. - Pokr�ci�a g�ow�.
- Nie znam tego zwyczaju - westchn��em.
- S�l �wi�tej Agaty do morza rzucona fale uspokaja, ci�ni�ta w ogie� sprawia, �e po�ar ga�nie... Cho� m�dre babki na wsi m�wi�y, �e aby naprawd� po�ar zd�awi�, potrzebna jest s�l, kt�r� po�wi�cono siedem razy, przez siedem lat z rz�du.
Zdziwi�em si�. Chodzi�em ze �wi�conk�, chodzi�em na procesje w Bo�e Cia�o, w Niedziel� Palmow� �wi�ci�em palmy. Ale nawet nie kojarzy�em dnia �wi�tego Marcina czy dzisiejszych obchod�w. Tak daleko odeszli�my od tradycji?
Greta znalaz�a si� obok nas.
- Pani - rozchyli�a d�o�, pokazuj�c odrobin� soli - pochwyci� kusoczek zdo�a�am -
pochwali�a si�.
- Dobrze� si� spisa�a. - Chlebodawczyni poca�owa�a j� w czo�o. - Trzymaj uwa�nie, w domu przesypiemy do czego�.
Dreptali�my w kierunku naszego mieszkania, buty skrzypia�y nam od mrozu.
Popatrywa�em na plecy Grety.
C� za niezwykle sprytna ma�a lisiczka, duma�em. Wsz�dzie si� wkr�ci. Wszystko potrafi. Szkoda jej na s�u��c�.
Wyruszyli z miasta jeszcze przed �witem. Szli d�ugo traktem. Ruch na szlaku by�
spory, ci�gle trafiali na �wie�e �lady ludzi i zwierz�t, odciski p��z i k� woz�w. Potem sun�li po lodzie zamarzni�tej rzeki. Wreszcie p�nym popo�udniem min�li ostatni� wiosk� ryback�, osi�gaj�c brzeg morza. Przy l�dzie tafla by�a strzaskana, musieli um�wi� si� ze starym rybakiem, kt�ry za niewielk� op�at� przewi�z� ich przez kilkudziesi�ciometrowy pas wody.
- Do Visby pod��acie? - zagadn��. - Oj, chodz� ludzie, tak raz na trzy dni kto� na Gotlandi� rusza... Nie mog� na zadach w cha�upie usiedzie�, co ich pcha w tak� pogod� za horyzont?
- Tak, do Visby - ze�ga� Staszek.
Im wi�cej fa�szywych trop�w, tym lepiej. Tym bezpieczniej...
Spodziewa� si� wielkiej, g�adkiej tafli. Wyobrazi� sobie co� na kszta�t nieko�cz�cego si� lodowiska, tymczasem zamarzni�te morze okaza�o si� zupe�nie inne.
Szli po grubym, nier�wnym lodzie, od czasu do czasu mijaj�c ca�e pag�rki spi�trzonych bry�. Czasem pojawia�y si� p�kni�cia, kt�re trzeba by�o przeskakiwa� lub obchodzi�.
Kozak szed� przodem. Ni�s� d�ug� �erd� i co jaki� czas uderza� ni� w l�d.
- Musia�o zamarzn��, potem kra pop�ka�a i zamarz�a raz jeszcze co najmniej kilka razy - zgad� Staszek.
- Taka� i moja wiedza - przyzna� Maksym. - L�d to m�ody, niezdatny do topienia...
- Topienia?
Ach, tak. Teraz dopiero u�wiadomi� sobie, �e nie zabrali ze sob� najlichszego nawet buk�aczka z wod�.
- Ale �nieg na nim soli ni goryczy nie ma, bo z nieba opad� - wyja�ni� jego towarzysz. - Tedy spo�ywa� go mo�em.
Raz jeden z nich ci�gn�� sanie, potem drugi... Nie by�y ci�kie, lecz i tak spowalnia�y marsz. Na szcz�cie wiatr ucich�. Szwedzki brzeg zamieni� si� w w�sk�,
ciemn� kresk� na horyzoncie, a potem w og�le znik�. Jeszcze przez d�ugi czas mijali niewielkie skaliste wysepki.
Zwariowa�em, my�la� Staszek. Id� ot tak po zamarzni�tym Ba�tyku w towarzystwie jakiego� ukrai�skiego �wira, kt�rego znam od niespe�na dwu tygodni. Tak jak wtedy w g�rach, bez GPS-u, Z busol� i map� odbit� z drzeworytu, na kt�rej morze jest zupe�nie innego kszta�tu, ni� pami�tam. Nie mamy nawet g�upiej kom�rki, by w razie czego wezwa� pomoc... Zreszt� tak daleko od brzegu nie z�apa�aby zasi�gu. Je�li co� p�jdzie �le, nikt nie b�dzie nas szuka�, nikt nawet nie dowie si�, jak przepadli�my.
- Szkoda, �e Morze Czarne nie zamarza - odezwa� si� Maksym. - Posz�oby si� ku Carogrodowi, zrabowa�o, co si� da, zapakowa�o na konne sanie, a gdyby po�cig za nami ruszy�, wystarczy l�d prochem skruszy�...
- Carogrodowi?
- Mie�cie, kt�re dawno temu �wi�tego Ko�cio�a sercem by�o, p�ki go bisurma�cy nie zabrali i po swojemu Istanbulem nazwali.
- M�wicie o Konstantynopolu?
- A jak�e!
Na szcz�cie nie by�o wiatru, lecz zi�b i tak przenika� do ko�ci. Na g�adkich powierzchniach raki sprawowa�y si� wcale nie�le. Szli r�wnym, miarowym krokiem, wpatrzeni w szar� kresk� horyzontu. Sanie co jaki� czas utyka�y, jednak kilka szarpni�� najcz�ciej pozwala�o je uwolni�. Marsz rozgrzewa�, krew �ywiej kr��y�a w �ydkach i udach, chroni�a przed zimnem. D�onie, gdy nie by�y potrzebne, wtykali pod pachy.
Jeszcze mog� zawr�ci�, duma� Staszek. Dzi�, mo�e jeszcze jutro. Szmat drogi b�dzie trzeba przeby�, ale mog� si� wycofa�. I nie b�dzie to tch�rzostwo, tylko zdrowy rozs�dek.
Obserwowa� towarzysza w�dr�wki. Maksym szed� po lodzie zupe�nie spokojny, z tyczk� w d�oni. Jego nogi porusza�y si� rytmicznie, wida� by�o, �e przywyk� do d�ugich pieszych marsz�w. Na butach osiad� �nieg, wiatr szarpa� nogawki szarawar�w, �opota�
p�aszczem. Sk�rzany kubrak przewi�zany pasem dobrze chroni� przed mrozem, ale koszul� pod szyj� Kozak mia� rozche�stan�. Co jaki� czas zdejmowa� papach� i ociera�
pot z czo�a.
Oczy przybysza z Ukrainy wpatrywa�y si� w dal. Co kilkaset krok�w ogl�da� si� to przez lewe, to przez prawe rami�.
- S�dzisz, �e ludzie Hanzy rusz� za nami w po�cig? - zapyta� wreszcie Staszek.
- Powiedzieli nam, �e jeste�my wolni. - Wyszczerzy� z�by. - Poza tym czemu
mieliby nas �ciga�, skoro i tak wiedz�, dok�d idziemy? Boj� si� raczej wilk�w.
- My�lisz, �e kto� m�g� ocale� i wyda im rozkazy?
- Raczej, �e same z siebie rusz� naszym, a w�a�ciwie twoim tropem. Nawet je�li b�d� martwe - wyja�ni�. - Widzia�em martwego konia, kt�ry szed� chyba �ladem Markusa, a kt�ry poczu� najwyra�niej blisko�� Heli. R�nie mo�e by�, trzeba nam zachowa� ostro�no��.
- Ludzie... - mrukn�� Staszek pod nosem. - Ci, kt�rych zabili Chi�czycy, mieszka�cy P�nocy...
- No co z nimi? S�dzisz, �e ta magia mog�a ich o�ywi�? - zafrasowa� si� Kozak. -
Nawet je�li, to dobrze ich trupy w podziemiach przywalili�my, nie wylez�. A gdyby wyle�li, to zaciukamy ich przecie�. - Ze zdumiewaj�c� szybko�ci� odzyska� poprzedni� beztrosk�.
- Zaciukamy - powt�rzy� Staszek w zadumie.
Mimowolnie wsun�� d�o� za pazuch� i dotkn�� kolby rewolweru. Sze�� kul.
Spluwa dawa�a niezwyk�e poczucie spokoju i bezpiecze�stwa.
Maszerowali. Mr�z szczypa� w policzki, ale buty ukryte w sabotach i spodnie chronione sztylpami by�y suche.
Musz� wymy�li� sobie wiarygodn� legend�, rozwa�a� Staszek. Na przyk�ad mog� poda� si� za kupca. Tylko �e to w sumie �atwo sprawdzi�. Zapytaj�, z jakiego miasta przybywam, wezw� kogo�, kto tam bywa�... Kupiec z Trondheim? Tam nikt nie p�ywa.
Jest szansa. A je�li za��daj� jakich� dokument�w? Nie, zaraz. Jakich dokument�w?
Przecie� ci ludzie nie znaj� paszport�w. Licencja kupiecka? Zezwolenie na handel?
�wiadectwo, �e zako�czy�em nauk� i mog� rusza� w morze?
Nie mia� poj�cia, jak to jest w tej epoce zorganizowane.
To mo�e lepiej poda� si� za szlachcica? �Lepiej nie �y�, ni� szlachcicem nie by�.
Lepiej szlachectwo utraci�, ni� wolno�ci odst�pi�. Str�j si� w Gda�sku kupi, szabelk� mam. Tylko co b�dzie, gdy mnie zapytaj�, sk�d wywodzi si� m�j r�d? I jaki mam herb?
Albo z kim jestem spokrewniony? Herb to nie problem, w sumie niech b�dzie �lepowron, przynajmniej wiem, jak wygl�da: ptaszyd�o na podkowie z k�kiem w dziobie.
Ale reszt� mog� szybko sprawdzi�. Poza tym m�wi� inaczej ni� oni. Nie ten akcent, nie te s�owa... Mo�e cudzoziemca udawa�? Albo na przyk�ad sk�ama�, �e ojciec zmar� w pludrackich krajach, gdy jeszcze by�em dzieckiem, i teraz dopiero do ojczyzny wracam? Tylko znowu zapytaj�, gdziem si� tyle lat chowa�. No i czego w tej Polsce szukam. Bo je�li krewnych, to musz� wiedzie� gdzie. Tak �le i tak niedobrze. Mo�e powiem, �e jestem z Mazowsza? Tam by�o du�o biednej szlachty. Nikt nie dojdzie.
Dojd�. Nie mam poj�cia cho�by o zwyczajach przy stole...
Zreszt� Marka trzeba spyta�, on na pewno co� poradzi. Przecie� i Hela ma podobny problem. Nazwisko i herb, tylko rodzina nie wie o jej istnieniu, bo si� biedaczka urodzi dopiero za kilka stuleci...
Na ich drodze wyros�a kolejna wysepka. Latem odwiedzali j� rybacy, teraz jedynym �ladem ich pobytu by�y przekrzywione �erdzie, s�u��ce zapewne do suszenia sieci.
- Szkoda, �e szopy �adnej, zanocowaliby�my - mrukn�� Kozak. - I krzewy do ostatniego wy�amali, ogniska nie rozpalimy. Zatem w dalsz� drog� nam trza, p�ki s�o�ce na niebie.
- Zm�czony jestem - mrukn�� ch�opak. - Kiedy zrobimy popas?
- Gdy si� �ciemni. Na razie chc� jak najdalej od l�du odej��. Zm�czeniem si� nie przejmuj. Walcz z nim. Spo�r�d zwierza wszelakiego cz�owiek najmocniejszym.
- Chyba nigdy ci� ko� nie kopn��. - Staszek wzruszy� ramionami. - A na przyk�ad w polu orz�c, sam p�ug ci�gniesz czy zaprz�gasz konia lub wo�u? - zakpi�.
- Nie powiedzia�em najsilniejszym, tylko najmocniejszym.
- Nie rozumiem.
- Cz�ek zbudzi si� o �wicie, s�o�ce pozdrowi i traktem ku Kijowowi ruszy. Szed�
b�dzie dzie� ca�y, potem noc zapadnie i znowu s�o�ce wstanie, a on ustanie dopiero i sen go zmorzy.
I�� r�wn� drog� dwadzie�cia cztery godziny? Chyba wykonalne, pomy�la� Staszek.
Zam�czy si�, ale chyba jako� wlok�c nog� za nog�...
- No, od �witu do zmierzchu raczej, bo noc� i�� nie�atwo - rzuci�. - Co z tego?
- Ko� raptem p� dnia i�� b�dzie i zm�czony stanie. Gdy bata nie po�a�ujesz, jeszcze czwart� cz�� przebytej drogi przej�� mo�e, po czym padnie, przewr�ci si� na bok i ducha odda. A gdy galopowa� zechcesz, szybciej jeszcze padnie. Tedy bywa i tak, �e je�li sposobno�� jest, czasem konia porzuci� warto, by uj�� po�cigowi.
- Chcesz powiedzie�, �e jestem w stanie przej�� pieszo wi�ksz� odleg�o�� ni� ko�?!
- Ni� jakikolwiek zwierz. Gdy ujrzysz dzik� koz� lub sarn� w stepie, id� za ni�.
Ucieka� b�dzie, ale si�y j� z czasem opuszcz� tak dalece, �e nim s�o�ce niebosk�on przeb�dzie, go�ymi r�kami j� pochwycisz. Gdy uciec chcesz, a wr�g konia dosiada, wysforowa� si� musisz, gdy� ko� chy�ej od cz�owieka biegnie. Gdy jednak odleg�o�� znaczn� przeb�dziesz, nie do�cign� ci� nigdy.
Staszek milcza�, wa��c w g�owie kozackie m�dro�ci. Wszystko to wydawa�o mu si� zupe�nie niewiarygodne.
- I s�dzisz, �e w kilka dni dojdziemy po lodzie do Gda�ska?
- Je�li tylko otwarte morze nie zagrodzi nam drogi. A jak nie w pi��, to w osiem, w dziesi�� cho�by...
Zmierzch nadszed� powoli. S�o�ce opada�o, w twarz dmuchn�� im ostry, nieprzyjemny wiatr. Ch�opak czu� narastaj�ce znu�enie i ssanie w �o��dku. Warto by co� przek�si�. Pogoda psu�a si�, chwilami nawet pr�szy� �nieg.
- Pora miejsce na spoczynek znale�� - powiedzia� wreszcie Maksym. - Tak, by od wiatru nas os�oni�o.
Zaklinowane bry�y kry wznosi�y si� na jakie� dwa metry, tworz�c p�uk d�ugo�ci kilkudziesi�ciu metr�w. Za nim by�o nawet zacisznie. Kozak uj�� �erd� i ostuka� l�d, s�uchaj�c d�wi�ku. Wreszcie uspokojony kiwn�� g�ow�.
- Gruby i zdrowy, nie sprawi nam niespodzianki - powiedzia�. - Tu zalegniemy do rana.
Unieruchomili sanie. Wetkn�li kije w rogi i rozpi�li na nich p��tno namiotu.
Opad�o a� do ziemi. Kraw�dzi nie by�o jak przybi� do lodu, wi�c przygnietli je kawa�kami kry.
Zrobi�o si� ju� zupe�nie ciemno.
Czyta�em wspomnienia Nansena i jeszcze ze dwie ksi��ki o jego wyprawach, rozmy�la� Staszek. Jedn� napisa� nawet Centkiewicz, te� przecie� wieloletni, do�wiadczony badacz Arktyki. A jednak nie oddaj� one rzeczywisto�ci. Tego ohydnego mrozu, kataru, pieczenia sk�ry na nogach. Nigdzie nie napisano, �e od d�ugiego marszu skurcze �api� nie tylko �ydki, ale nawet uda.
-
- Lisiczka?
- Tak pomy�la�em, bo ruda.
- Mnie si� kojarzy�a z wiewi�rk�. - Parskn�� �miechem. - Nawet nie wie, �e �yj� -
westchn��.
- Tym lepiej. Ucieszy si� bardziej, ni� gdyby wiedzia�a. Nu, k�a�� si� pora. Du�o dzi� przeszli�my, ale jutro kto wie co nas czeka...
Kozak zapali� dwa kaganki, by cho� troch� nagrza� wn�trze schronienia. Namiot o�wietlony od �rodka przypomina� w p�mroku dziwny lampion. Staszek wszed� do wewn�trz i starannie opu�ci� za sob� klap�. Wyda�o mu si�, �e pod p��tnem jest ciep�o jak w chacie. Z ulg� �ci�gn�� chroni�c� twarz sk�rzan� mask�. Zrobi�a si� sztywna, lecz spe�ni�a swoje zadanie. Nie odmrozi� nosa ani policzk�w. Rozsup�a� sznurki, aby uwolni� nogi z nagolennik�w. Odczepi� patynki i zzu� buty. Wzorem towarzysza przetar� stopy �niegiem, a nast�pnie wci�gn�� czyste, suche skarpety.
- Dzie� za nami, a i prze�y� si� uda�o - powiedzia� z zadowoleniem Kozak. -
Pom�dlmy si� przed snem, na wypadek gdyby�my rana nie doczekali...
- Na wypadek? - wykrztusi� Staszek.
- L�d mimo wszystko p�kn�� pod nami mo�e. A i nie wiadomo, jaka gadzina po pustkowiach morskich wlecze si� w takie noce. Jednak tusz�, i� poskromi� j� zdo�amy.
S�omianki by�y lodowato zimne, po�ow� roz�cielili na dnie sa�, reszt� planowali si� nakry�. Wpe�zli w �piwory.
- Tak zdrowo - wyja�ni� Maksym - aby w cia�o ciep�o by�o, a powietrze pi� zmro�one niczym woda z potoku. Kto ch�odem dycha, ten p�uca oczyszcza z wszelkich jad�w i brud�w, kt�re z dymu i kurzu si� rodz�. To nawet i od suchot wybawi� mo�e.
- Leczycie gru�lic� zimnem? - zdumia� si� Staszek.
- Jak kto krwi� plu� zaczyna, rada taka: w step jedziemy, gdzie �pi w mr�z, jeno sk�rami grubo okryty, a za po�ywienie chleb i psi smalec, a do picia
- A jak s�aby?
- C�, i tak bywa, �e noc� mr�z w pier� wejdzie i suchoty galopuj�ce wywo�a, to dni trzy lub pi�� i do Boga idzie. Tak dobrze i tak nie najgorzej, bo m�czy� si� ju� przecie nie b�dzie, a czasu jeszcze troch� jest, by sakramentami go opatrzy�.
- Wielu do zdrowia wraca?
- Tak jeden na dziesi�ciu, ale czasem nawet dw�ch na pi�tnastu. Tylko �ywi� trza dobrze...
Maksym wydoby� z zawini�tka chleb zmarzni�ty na kamie� i kawa� w�dzonki.
Odgryzali niewielkie k�sy i trzymali w ustach, by zmi�k�y. Staszek czu�, jak po�ywienie
powoli wype�nia mu �o��dek. Rozgrzewa� si�. Przypomnia� sobie w�dr�wk� z Hel�, tamte noclegi w g�rach... Wtedy mieli przynajmniej porz�dny ogie�. Hela. Mi�a, troch� sztywna, ale ciep�a. Sp�tana konwenansami i obyczajem swojej epoki, a jednocze�nie pe�na wewn�trznego �wiat�a.
To dla niej, pomy�la�. Dla niej id� przez l�d. Ryzykuj� �ycie, zamiast czeka� wiosny. Jestem ba�wanem. Za�lepia mnie mi�o��, kt�r� sobie ubzdura�em. Bo przecie� nie wiem, co ona czuje. Nie wiem, co o mnie my�li... A dla mnie? Kocham j� naprawd�, czy tylko dlatego, �e to jedyna fajna dziewczyna, kt�ra by�a obok?
I zn�w powr�ci�o inne wspomnienie, niechciane. Tamta noc, gdy strz�p osobowo�ci Estery wzi�� g�r�. Widok prawie nagiego cia�a, g�adka sk�ra pod palcami...
Wiatr �wiszcza� w�r�d zwa��w kry. Czasem jego podmuchy �opota�y p��tnem namiotu. Troch� tak jak wtedy.
Z�o, pomy�la�. Wtedy ba�em si�, �e z�e my�li i z�e czyny mog� otworzy� drog� demonom. A teraz...?
Wyobrazi� sobie �nie�ne pustkowie. Maksym mia� racj�: w tak� noc na lodzie mog� si� dzia� r�ne rzeczy. Przypomnia� sobie twarz zastrzelonego Chi�czyka. A je�li powr�ci jako duch? Jak si� przed nim zabezpieczy�? Ch�opak nie mia� nawet krzy�yka na szyi. �adnego materialnego znaku swojej wiary. Niczego, czym m�g�by powstrzyma� atak zjawy. Westchn��.
- Ech, nie ma to jak ciep�a ziemianka, g��boko w ziemi mej wykopana - Maksym przerwa� ponure rozwa�ania Staszka. - W noc tak� dobrze z przyjaci�mi siedzie�, krotochwile opowiada� i syconego miodu poci�gn�� kubek lub dwa...
- Miodu nie mamy, ale co� na rozgrzewk� si� znajdzie... - Ch�opak pogrzeba� w worku z zapasami i wydoby� kamionkow� flaszk� samogonu.
Poda� Kozakowi, a potem sam poci�gn�� �yk. Alkohol sp�yn�� do �o��dka. Dawa�
z�udne, cho� przyjemne poczucie ciep�a.
- No, to�my sobie dogodzili - westchn�� Maksym. - Teraz opowie�ci� jak� warto by ducha przed snem rozweseli�, by z�e mary odp�dzi�...
A wi�c i on rozmy�la� o czym� ponurym? Mo�e o przyjacielu pogrzebanym w stepie? Mo�e o wszystkich trupach, kt�rymi us�any by� jego szlak?
- Opowiadaj zatem - poprosi� Staszek.
- Wiesz zapewne, �e w�r�d ludzi wolnych, Kozak�w, najwa�niejszym jest ataman.
- Ataman Bajda - ch�opak przypomnia� sobie wcze�niejsze rozmowy.
- Jak ojciec dzieciom, tak on g�ow� wszystkich ludzi w stepie �yj�cych. Sami go
wybieramy, by potem murem za nim stawa�. Bo to w�dz naszej krwi, spo�r�d nas wszystkich wybrany, jak to w �acinie m�wi�,
- Poj�cia nie mam.
- Lat temu b�dzie z siedemdziesi�t albo mo�e i dawniej jeszcze, za mongolskiego najazdu, jecha� Kozak do domu, wioz�c �upy z dalekich krain. Na wzg�rze wyjecha� i ujrza� przed sob� pole bitwy, a na nim trupy kilkudziesi�ciu Tatar�w, srodze mieczem posiekane. A za nimi leg� te� por�bany trup
- Co wydarzy�o si� potem? - zapyta� Staszek, s�usznie domniemywaj�c, �e to dopiero pocz�tek historii.
- Sta� Kozak nad w�glami, poci�gn�� nosem i cudn� wo� w powietrzu uchwyci�.
Zabra� tedy troch� popio�u w w�ze�ek i ku domowi pojecha�. A gdy na miejsce dotar�, leg�
na piec spocz��. C�rka za� jego juki rozpakowa�a, skarby oraz �upy do skrzy� w�o�y�a i znalaz�a chustk� z popio�em. J� te� zapach cudny w zachwyt wprawi�. Pomy�la�a, i� to przyprawa jakowa� drogocenna i szczypt� na j�zyk po�o�y�a. A miesi�cy dziewi�� min�o i dziewic� przedtem b�d�c, syna porodzi�a. Ch�opaka pi�knego nad podziw, tylko g�owa jego dwa razy wi�ksz� by�a ni� u innych dzieci... - Roze�mia� si� jak z dobrego dowcipu.
Staszek oczekiwa� jakiej� mocniejszej puenty, ale Kozak najwyra�niej ju� sko�czy�
opowie��.
- Nie liczy si� wielko�� g�owy, ale to, jak wszystko w �rodku pouk�adane -
mrukn��. - My mamy niewielkie...
- �aden z nas godno�ci atamana nie dost�pi - powiedzia� Maksym i nieoczekiwanie posmutnia�. - Do tego trzeba wielkiej wiedzy i wielkiej m�dro�ci. Nam obu tych przymiot�w nie brak, ale wi�cej by si� zda�o.
Wreszcie sen ich zmorzy�. Maksym wstawa� parokrotnie, by dolewa� oliwy do kagank�w, Staszek spa� jak zabity a� do rana...
Ostro�ne stukanie do drzwi wyrwa�o Mariusa z zadumy. Wyjrza� przez okienko.
Na widok portowego z�odziejaszka stoj�cego na nabrze�u przed magazynem u�miechn��
si� krzywo, za�o�y� mask� i naci�gn�� na czo�o kaptur. Jego s�uga Anzelm wpu�ci�
�go�cia� do sieni.
- Przynios�e�? - zapyta�.
- Oczywi�cie, panie - w g�osie ch�opaka zabrzmia�y nutki takiej s�u�alczo�ci, �e Kowalik a� chcia� splun�� z obrzydzenia.
- Poka� - poleci�.
Uj�� podany mu mieszek i wydoby� ze �rodka kamie�. Spojrza� na� pod �wiat�o, skin�� g�ow�.
- Ca�e miasto przeszukali�my. Przyjaciel pa�ski, jad�c przez Gda�sk, uroni�
sakiewk�... - zacz�� t�umaczy� cwaniaczek, zaniepokojony przed�u�aj�cym si� milczeniem.
- I kto� j� pochwyci�, nim zd��y�a w rynsztok upa�� i powala� si� b�otem -
parskn�� kupiec z pogard�. - Dotrzymali�cie uk�adu, to i ja dotrzymam. Cho� lepiej by�oby karki wam skr�ci�. Uwolni� tego drugiego! - krzykn�� w stron� wej�cia do piwnic.
- Je�li mo�emy ci, czcigodny panie, jeszcze jako� pom�c... - Konrad p�aszczy� si�, a� przykro by�o patrze�.
- Je�li b�d� kiedy� potrzebowa� waszej pomocy, to po prostu za��dam - uci��.
Po chwili z�odzieje zwiewali a� si� kurzy�o. Kowalik wyda� dyspozycje i ze swoim �upem pow�drowa� do pracowni. Ze skrzynki stoj�cej na stole ostro�nie wydoby� le��cy w niej wolumin. Podszed� do okna, by skorzysta� z lepszego �wiat�a, a nast�pnie otworzy� �Ksi�g� �asicy� w za�o�onym miejscu.
Wytrz�sn�� z woreczka zielony kr��ek. Powierzchni nie szpeci� �aden �lad. By�a g�adka niczym lustrzana tafla.
- Wiedza - szepn�� Marius, przerywaj�c lektur�. - Wiedza, kt�r� niesie przysz�o��... Wiedza, jedyna warto�� obok wiary i praw Hanzy, za kt�r� jestem got�w
odda� �ycie.
Obr�ci� kamie� w palcach. Poczu� dreszcz na karku. Troch� ju� przywyk� do my�lenia o technice przysz�o�ci. Obejrza� bro� zdobyt� przez Borysa i Sadk� w Norwegii.
Analizowa� rysunki, kt�re wykonali. Jednak wielopa�, cho� wspania�y, nie wydawa� mu si� niczym szczeg�lnym. Ot, urz�dzenie, kt�re powsta�o na drodze ulepsze� ze zwyk�ego muszkietu. Teraz mia� przed sob� co�, czego nie rozumia�. Wytw�r techniki kojarz�cy si� raczej z magi�.
Czy naprawd� warto podj�� ryzyko? To, co opowiadali obaj marynarze, nie brzmia�o zach�caj�co. A jednak spr�bowa� trzeba.
U�o�y� si� wygodnie na sienniku. Uj�� kryszta� w dwa palce i znowu obejrza� go uwa�nie. Kamie� nie wygl�da� podejrzanie, nie budzi� l�ku. Nic nie wskazywa�o na to, �e mo�e by� w nim uwi�ziona dusza s�ugi �asicy.
- Cudze my�li zakl�te w kryszta�. Wspomnienia cz�owieka, kt�ry nie �yje.
Najgorsza odmiana czarnej magii - szepn��. - Nekromancja. Budzenie zmar�ych. Ale przecie� wiem ju�, �e to nie magia. To wiedza, tyle �e od naszej odmienna i odleg�a.
Nauka, niczym medycyna i jatrochemia. Wiedza od magii mo�e by� gro�niejsza, ale zarazem rozum posiadaj�c i moralno��, zapanowa� nad jej pokusami mo�na...
Marius wzi�� g��boki oddech i po�o�y� sobie kryszta� na czole. Powierzchnia dotkn�a sk�ry. Oderwa� dr��ce jak w febrze palce. Nic si� nie sta�o. Kamie� le�a�, pocz�tkowo ch�odny, potem coraz cieplejszy. Wizje nie pojawi�y si�. Odetchn�� z ulg�, cho� poczu� te� nieliche rozczarowanie.
- Nic z tego - westchn��. - Nie dzia�a...
Jakby na zawo�anie gdzie� przed jego oczyma zacz�y gromadzi� si� dziwne cienie.
Przymkn�� oczy. Nagle obcy �wiat zala� go niczym wezbrana fala. Zobaczy� ulic�, po kt�rej porusza�y si� niesamowite pojazdy, co� jak furgony, tyle �e wykonane z metalu i pozbawione zaprz�g�w konnych. Zobaczy� drog� wiod�c� pod g�r�, zobaczy� domy, niekt�re wysokie nawet na siedem pi�ter.
Mala Strana - sam nie wiedzia�, sk�d nazwa dzielnicy pojawi�a si� w jego g�owie.
Patrzy� na dziwacznie poubieranych ludzi, zdumiewa�a go czysto�� i r�wny bruk na ulicy.
Ch�on�� obcy �wiat, jego barwy, kszta�ty, zapach...
Z najwi�kszym trudem uni�s� r�k� i oderwa� kamie� od swego czo�a. Wszystko zgas�o niczym zdmuchni�ta �wieca, pozostawiaj�c uczucie pustki i oszo�omienia.
- O dobry Bo�e - szepn�� wstrz��ni�ty i przera�ony.
Spojrza� na klepsydr�. Z trudem wsta�, aby podej�� do sto�u. Od�o�y� scalak w
bezpiecznej odleg�o�ci, a nast�pnie, uj�wszy w d�o� pa�eczk� o�owiu, zacz�� szkicowa�.
Najpierw narysowa� budynki. Potem, na oddzielnych kartach, trzy podstawowe typy dziwacznych pojazd�w. Wreszcie to, co najmniej wa�ne - sylwetki ludzi w ubiorach z dalekiej przysz�o�ci. Zawaha� si�. Szczeg�y jednak mu umyka�y. Mo�e warto zajrze� raz jeszcze?
Znowu leg� na sienniku. Teraz ju� bez l�ku po�o�y� kryszta� na czole. Gda�sk odp�yn�� w niebyt. Marius chcia� dok�adniej rozejrze� si� po ulicy, lecz ku swemu zdumieniu znalaz� si� zupe�nie gdzie indziej. Wt�oczony do ciasnego wn�trza pojazdu p�dzi� gdzie� do przodu. Przez niespotykanych rozmiar�w szyb� widzia� piaszczyst�, rozje�d�on� drog�. Na poboczu poniewiera�y si� resztki roztrzaskanych pojazd�w, pad�a koni i szcz�tki jakich� pak. W jednej chwili zrozumia�, �e sta�o si� tu co� strasznego, �e drog� w po�piechu uczyniono zn�w przejezdn�, usuwaj�c z niej wszystko, co przeszkadza�o w ruchu. Siedz�cy na fotelu obok m�czyzna najwyra�niej kierowa�
pojazdem. Wciska� d�wignie stercz�ce z pod�ogi, kr�ci� ko�em. D�wi�k pojawi� si� z niewielkim op�nieniem. R�wnomierny huk, jakby wali�y pioruny. Muszkiety? Co� rozerwa�o si� z b�yskiem na poboczu, grad od�amk�w za�omota� po �cianach furgonu.
Nast�pna eksplozja by�a bli�ej. Marius zadr�a�, czuj�c, �e za chwil� stanie si� co� strasznego. Kieruj�cy pojazdem szarpn�� kierownic�, Kowalik ujrza� kolejny o�lepiaj�cy b�ysk...
Zerwa� feralny kamie� z czo�a. Odetchn�� g��boko. Od�o�y� kr��ek do woreczka, a nast�pnie zamkn�� skrzyni�, by cho� drewnem odgrodzi� si� od straszliwej mocy artefaktu. Przegl�daj�c si� w zwierciadle, zauwa�y� blado�� swej twarzy, a na czole okr�g�e zaczerwienienie. Ubranie okaza�o si� przemoczone potem.
- Co to by�o? - szepn��. - Wojna... Straszliwa wojna prowadzona przy u�yciu �rodk�w zniszczenia, kt�re powstan� dopiero za stulecia. Przy nich wielopa� to tylko zabawka...
Wiedza? Patrzy� na skrzynk�. Zagryz� wargi. Czu�, jak bardzo zmieni�o go to do�wiadczenie. Czu� dr�cz�c� pokus�, by natychmiast po raz trzeci zanurzy� si� w obcy �wiat, ale jednocze�nie widzia�, jak wiele kosztowa�y go te wycieczki. Dr�a� niczym w febrze, w ustach mia� zupe�nie sucho, a w skroniach pulsowa� b�l... Trzeba odpocz��.
Odzyska� spok�j ducha. Pomodli� si� dla oczyszczenia duszy.
Nie martwi� si�, czy znajdzie w sobie do�� si�y, by ponownie podj�� pr�b� wyprawy w przysz�o��. Wyprawy po wiedz�. Obawia� si�, �e nie znajdzie si�y, by powstrzyma� ciekawo��.
Wsta� dzie�. Kozak zawiesi� sw�j krzy�yk na tyczce namiotu, pomodlili si�, spakowali i ruszyli. Wiatr rozgoni� mg�y. Zimne powietrze by�o niezwykle klarowne.
Staszek zacz�� odkrywa�, �e w�dr�wka po lodzie sprawia mu przyjemno��. Os�aniali twarze przed wiatrem, mr�z k�sa� w�ciekle, ale mimo wszystko podoba�a mu si� ta wycieczka.
- Sp�jrz! - krzykn�� Maksym, pokazuj�c mu co� na samym horyzoncie.
Ch�opak przyjrza� si� uwa�nie i dostrzeg� ciemniejszy pasek. Wa� lodowych toros�w, czy mo�e jednak sta�y l�d? Serce zabi�o mu mocniej. Czu�, jak krew �wawiej kr��y w �y�ach. �a�owa�, �e nie ma lornetki.
- Polska? - zdziwi� si�. - Tak szybko?
- No jak�e? - Kozak u�miechn�� si� z politowaniem. - Gotlandia zapewne. Kto wie, mo�e wieczorem przyjdzie nam g�owy z�o�y� nie w �niegu, ale w karczmie lub zaje�dzie miasta Visby.
- Prosto w paszcz� lwa...
- Jakiego tam lwa. - Wyszczerzy� z�by w koszmarnej parodii u�miechu. - To� twierdzili, �e s� naszymi przyjaci�mi.
- Idziemy po p�askim - rozwa�a� Staszek. - Jak by�em w Gda�sku na wczasach, to z pla�y nie by�o wida� Helu...
- No to co? - nie zrozumia� Maksym.
- Zastanawiam si�, ile drogi przed nami.
- A to wa�ne?
- Co?
- B�dziemy szli, to dojdziemy. B�dziemy w po�udnie, to dobrze, bo wieczorem piwa grzanego wypijemy. B�dziemy wieczorem, to gorzej, bo znalezienie miejsca na nocleg czas jaki� zaj�� mo�e, a i bramy miasta noc� zamkni�te. B�dziemy jutro na rano, te� �le nie b�dzie. A ty si� na zapas martwisz.
- Gdyby�my znali odleg�o��...
- Mo�na by i�� wtedy szybciej albo wolniej. A najwa�niejsze to i�� r�wno. Daleka droga przed nami, a krocz�c sta�ym rytmem, najmniej z si� opadasz.
- Hmm...
- Tu nie ma co m�drkowa� po pr�nicy.
Wczesnym przedpo�udniem natrafili na �lady, co najmniej kilkunastoosobowa karawana przesz�a t�dy par� godzin wcze�niej.
- Podr�ni, mo�e kupcy z towarami id�cy na targ do miasta. - Kozak bada�
odci�ni�te �lady. - Mieli sanie i p�dzili kilka k�z, ale konia nie zaprz�gli, wida� nie ufaj� grubo�ci lodu.
- Dziwne to jakie�...
- Za twoich czas�w pewnikiem machinami jakowymi podr�owali, jak ta, kt�r� przy kopalni zniszczyli�my?
- Za moich czas�w Ba�tyk zim� wcale nie zamarza�. Cieplej by�o, �nieg w grudniu si� pojawia�, w lutym topnia�.
- Gadaj�, �e i dawniej tak bywa�o - powiedzia� Kozak. - Ze dopiero dziesi�� lat mija, od kiedy l�d gruby na tyle, by mo�na i�� daleko. Wcze�niej kto szed�, �yciem ryzykowa�, a czasem i kra tylko le�a�a na wodzie, a pancerz z lodu si� nie tworzy�. Tako� i w czasach dziad�w moich pod Sandomierzem winnice rozkoszne by�y, potem zim przysz�o kilka ostrych i do cna winoro�l wymarz�a.
- Klimat si� zmienia.
- Klimat? - Maksym powt�rzy� nieznane sobie s�owo.
Staszek po�wi�ci� dobre p� godziny na wyja�nienia. W tym czasie wiatr rozproszy� troch� mg�y i l�d zarysowa� si� wyra�niej.
- Tak czy inaczej, przy solidnym ogniu i na twardym gruncie dzi� spoczniemy -
ucieszy� si� Maksym.
Kiedy� gra�em w lotto i marzy�em o tym, co b�d� robi�, gdy ju� zostan� bogaczem, duma� Staszek, �uj�c kawa�ek w�dzonki. Wtedy rozmy�la�em i martwi�em si� o byle drobiazg. A dzi�? Dzi� jest we mnie tyle rado�ci... Teraz cieszy wszystko. Niemal ka�de uderzenie serca.
Wyspa okaza�a si� znacznie wi�ksza, ni� pocz�tkowo s�dzi�. Z daleka widzieli lasy.
Nad kilkoma samotnymi zagrodami unosi�y si� mgie�ki dym�w. Ale miasta ani �ladu.
Nie skr�cali w stron� l�du, po zamarzni�tym morzu sz�o si� znacznie wygodniej ni� przez �nieg.
W zasadzie to kompletnie irracjonalne, rozmy�la� Staszek. Przecie� idziemy po lodzie twardym jak najlepsza autostrada. A jednak po kilku dniach takiej w�dr�wki cz�owiekowi marzy si�, by poczu� pod stopami ziemi�, ska��, bruk, cokolwiek, byle nie zastyg�� wod�...
- Visby! - zakrzykn�� Maksym, pokazuj�c co� na horyzoncie.
Ch�opak zmru�y� oczy. W czystym zimowym powietrzu unosi�a si� jakby mgie�ka.
- To dymy z komin�w?
- Z ca�� pewno�ci�. Jak zim� ode stepu ku Kijowowi w�drujesz, tak samo wygl�da.
- Mo�e to jakie� inne miasto? Albo i du�a wioska...
- Na mapie tylko Visby zaznaczono - u�miechn�� si� Maksym. - A znasz tak� anegdotk�?
Brzegiem pop�yn�� i ujrzawszy wie� turczy�sk� znaczn�, wpad� do niej z towarzyszami wiernymi i do cna z�upi�. Ale ju� poniewczasie spostrzeg�, �e to do Synopy niepodobne, tedy kaza� wszystkich mieszka�c�w do nogi wyr�n��, by o jego pomy�ce nie mogli za�wiadczy�.
Staszek westchn�� w duchu. Opowie�ci Kozaka by�y jak na jego gust zbyt krwawe i ponure.
- S�ysza�em o tym, ale troch� inaczej... W�dz norma�ski umy�li� sobie z�upi� Rzym, ale nie wiedzia�, �e to miasto le�y nie na brzegu morza, tylko w g��bi l�du... -
zacz�� opowiada�.
Im bli�ej byli miasta, tym wi�cej �lad�w pojawia�o si� na lodzie. Najwyra�niej niejeden w�drowiec spieszy� tam, dok�d oni.
- Gdzie si� zatrzymamy? - zagadn�� ch�opak.
- Obaczym. Mo�e b�dzie jaki� zajazd, a jak nie, w lesie zaobozujemy. Chyba �e... -
zmru�y� oczy tkni�ty nag�� my�l� - z�o�ymy wizyt� Peterowi Hansavritsonowi i poprosimy o go�cin�.
- Czy to...
- Sadko i Borys, kt�rych ja pozna�em w Bergen, a ty w Szwecji, to jego zaufani ludzie. Wie�ci mu przeka�emy, pewnie ich ciekaw. A przy okazji mam listy od atamana do niego skierowane. Musisz wiedzie� jeszcze jedno - doda� Maksym jakby niech�tnie. -
Ten cz�owiek... Udaje prostego kupca, ale w rzeczywisto�ci w jego d�oniach splataj� si� liczne nici... Niewiele intryg Hanzy odbywa si� bez jego udzia�u. Likwidacja Pana Wilk�w to jego pomys�.
- Szara eminencja?
- Kto? Przecie� nie jest kardyna�em...
No tak, pomy�la� Staszek. Termin �szara eminencja� wywodzi si� od kapucyna, ojca Josepha, kt�ry by� doradc� i zausznikiem kardyna�a Richelieu. A do epoki trzech muszkieter�w to nam brakuje kilkudziesi�ciu lat...
- A wi�c kapitan Hansavritson to wa�na, cho� tajna persona Hanzy, prze�o�ony naszych niechcianych druh�w, a my ot tak wpadniemy do niego z wizyt�? - U�miechn��
si�.
- A dlaczego nie?
- Mieli�my wyparowa� ze Sztokholmu po to, by znikn�� z pola widzenia jego ewentualnym podw�adnym. A tymczasem proponujesz...
- Oj tam. - Wzruszy� ramionami. - Przecie� nas nie zje. Mam ochot� przespa� si� w cieple.
- Marudzi�e� te� ostatnio, �e miasto ci si� nie podoba...
- No, nie podoba - przyzna�. - Ale to nowe miasto i ciekawo�� je obejrze�. Przy tym raport musz� dla atamana sporz�dzi�, a pisze si� lepiej przy stole ni� w sza�asie. A i Peterowi grzeczno�� wy�wiadczy� mo�emy, zapewne nie wie jeszcze, jak sobie jego s�udzy z Panem Wilk�w poradzili. Przys�uga przys�ug� zrodzi� mo�e. Z lud�mi trzeba dobrze �y�.
- Szale�stwo.
- Czym by�oby �ycie, gdyby wszystko by�o przewidywalne i �atwe?
Gdy dotarli wreszcie do Visby, zbli�a� si� ju� wiecz�r. Na brzegu wznosi� si� szary kamienny mur. Co kilkaset krok�w wyrasta�y z niego baszty. Na po�udniu Staszek zauwa�y� obwarowania zamku. Dachy dom�w i katedr kryte by�y dach�wk�, a gdzieniegdzie nawet miedzian� blach�. Nad zabudow� wznosi�y si� te� kamienne �ciany kilku spalonych ko�cio��w.
- Po�ar mieli? - zdziwi� si� ch�opak.
- Mieszczanie z Lubeki pok��cili si� z nimi jakie� trzydzie�ci lat temu - wyja�ni�
Kozak. - No i spalili miasto... troch�. Lutry wida� o domostwa zadbali, ale nie s� sk�onni �wi�ty� odbudowa�. Albo pieni�dzy im braknie.
Zmierzcha�o si�... Przeszli przez bram�. Dwaj stra�nicy pilnuj�cy przej�cia obrzucili ich wzrokiem, ale nie zatrzymali. Sanki, cho� wypakowane, te� nie wzbudzi�y zainteresowania. W�drowcy zag��bili si� w pl�tanin� zau�k�w.
- Jak zamierzasz znale�� dom Hansavritsona? - zapyta� Staszek.
Czu� si� coraz bardziej zm�czony, pow��czy� nogami. Pr�bowa� troch� wzi�� si� w gar��, jednak wyczerpanie zwyci�y�o. Miasto wydawa�o si� ciemne i wrogie. Ulicami hula� wiatr. Tylko szyby w oknach, rozja�nione blaskiem �wiec i kagank�w, �wiadczy�y, �e kto� tu jednak �yje.
- Zaraz rozpytamy ludzi - odpar� Maksym. Zaszed� do jakiego� otwartego jeszcze sklepiku z tkaninami i rozmawia� przez chwil�.
- No i znam kierunek - powiedzia� ucieszony. - Znajdziemy.
- Kierunek?!
- No, w kt�r� stron� si� uda�. Wiem, jak wygl�da jego gmerk kupiecki, b�dzie pewnie nad drzwiami albo na szyldzie. Jak we Lwowie. Wsz�dzie po miastach obyczaj jednaki, cho� czasem jak kamienica znaczna, to ma rze�by na frontonie i od nich nazw� bierze, albo i r�d w niej na tyle znany, �e i pyta� nie trzeba, bo domy�li� si� mo�na.
No tak, duma� Staszek, drepcz�c za nim. W tym szalonym �wiecie nie maj� nawet tak podstawowych wynalazk�w jak numery dom�w. Trzeba prosi� kogo�, aby odprowadzi�, albo szuka� po szyldach. Paranoja.
Maksym, nie przejmuj�c si� niczym, ci�gn�� sanki. Mg�a opad�a, z ka�d� chwil� robi�o si� ciemniej i zimniej.
A je�li nie znajdziemy? - zastanawia� si� Staszek. Co wtedy? Nie p�jdziemy spa� na ulicy, bramy na noc zamykaj�. Za w��cz�gostwo nas zamkn� czy co? A mo�e w jakim� spalonym ko�ciele roz�o�ymy si� na nocleg? Przecie� nie b�dzie zimniej ni� na zamarzni�tym morzu, mury od wiatru os�oni�. Nie, co ja bredz�, przecie� mamy forsy jak lodu! Zajazdu si� poszuka albo gospody...
- No i jeste�my! - oznajmi� Kozak weso�o, wskazuj�c gmerk namalowany na �cianie wprost nad drzwiami.
Tu niby ma mieszka� ten wielki kombinator? - zdziwi� si� Staszek.
Dom wygl�da� marnie. Wyra�nie widzieli, �e najlepsze lata ma ju� dawno za sob�.
Korniki stoczy�y deski szalunk�w. Szyld prawie ca�kowicie oblaz� z farby. Okucia drzwi pokry�a kaszka korozji. Budynek by� pi�trowy. Na podw�rze prowadzi�a sie� zaopatrzona w bram�. Ch�opakowi przypomnia� si� dom kata w Trondheim.
- Kto� nawet i jest w �rodku. - Kozak wskaza� okienka na pi�trze.
Teraz dopiero Staszek zauwa�y�, �e od wewn�trz pod�wietla je nik�y blask �wiecy.
- Na pewno wiesz, co robisz?
- Jasne!
Uj�� w d�o� ci�k� ko�atk� i zastuka� dono�nie. Brama nie by�a zamkni�ta. Jej skrzyd�o uchyli�o si� z cichym zgrzytem.
- W�azimy - ucieszy� si� Maksym. - Skoro nie zamykaj�, wida� ka�dy go�� im mi�y.
- No nie wiem. - Staszek niepewnie przekroczy� pr�g. - Tak wchodzi� bez zaproszenia na czyje� podw�rze...
- Furda, najwy�ej nas wygoni� na ulic�.
Ci�gn�c sanki, weszli na ma�y dziedziniec otoczony szopami i przybud�wkami.
Wala�y si� po nim puste beczki i paki. Wszystko przypr�szone by�o �niegiem, ale �cie�ki
�wie�o wysypane popio�em wskazywa�y, �e kto� tu jednak mieszka.
- Hej, jest tu kto? - zawo�a� Maksym weso�o po niemiecku. - Go�cie przyszli zdro�eni, w��cz�g� po lodach zm�czeni, nowiny przynosimy, o nocleg prosimy... - nawet w tym j�zyku potrafi� kleci� rymy.
W tym momencie co� d�gn�o Staszka w plecy. Obejrza� si� i zmartwia�. Drog� ucieczki odcina�o im dw�ch ros�ych marynarzy uzbrojonych we w��cznie. Skrzypn�y zawiasy i ju� kolejny z kusz� w r�ce celowa� z otwartych drzwi.
- Aj - westchn�� Maksym.
- Czego tu szukacie? - zapyta� wysoki m�czyzna, kt�ry dot�d sta� w cieniu mi�dzy kom�rkami.
- Maksym Omelajnowicz i Stanis�aw do kupca Petera Hansavritsona. - Kozak dumnie uni�s� g�ow�. - o go�cin� prosi�. Listy od atamana Bajdy przenosimy i wie�ci ze Szwecji mamy.
Zakapior stoj�cy w drzwiach opu�ci� kusz� i zdj�wszy be�t, zwolni� ci�ciw�. Tak�e marynarze odstawili w��cznie pod mur. Najwyra�niej to wyja�nienie im wystarczy�o, by poniechali morderczych zamiar�w. Staszek odetchn�� z ulg�.
- Jestem Hulier Hansavritson - odezwa� si� wysoki. - Medyk, a kapitana Petera brat rodzony. Sanie zostawcie tutaj, zapraszam do kantorku.
Odwr�ci� si� na pi�cie. Ruszyli za nim. Ju� w chwili, gdy przekroczyli drzwi, Staszek poczu�, �e co� jest nie tak. Nie podoba� mu si� zapach panuj�cy we wn�trzu budynku. Przez dominuj�c� wo� st�chlizny przebija�o si� co� paskudnego. Kozak te� w�szy�.
Jak owczarek... - pomy�la� ch�opak.
- Krew - mrukn�� cicho Maksym. - Du�o krwi, kt�ra wsi�k�a w deski i kilka dni w cieple kis�a. Dzia�y si� tu niedobre rzeczy... Niedawno. Bardzo niedawno.
Weszli do pomieszczenia, kt�re dawniej by�o zapewne biurem. Teraz wok� nich roztacza� si� obraz n�dzy i rozpaczy. Po�amane meble, rozrzucone listy i inne papiery.
Dziury wybite w �cianach. Zasiedli na trzech ocala�ych fotelach. Gospodarz przejrza� list od atamana, po czym bez s�owa odda� go Kozakowi.
Wesz�a s�u��ca, przynios�a drewniany talerz z pajdami chleba, fask� smalcu ze skwarkami i kubki. Po chwili dostarczy�a te� kamionkow� butl� z winem.
- Strudzeni drog� jeste�cie, a i g�odni zapewne. - Doktor Hansavrtison gestem wskaza� pocz�stunek. - Posilcie si�, prosz�, wpierw, potem dopiero relacj� z�o�ycie.
- To mi wygl�da, jakby kto� tu czego� szuka� - zauwa�y� Staszek, nadal rozgl�daj�c
si� po pomieszczeniu.
Sprawcy przeryli kompletnie wszystko. Nawet deski pod�ogowe le�a�y luzem, wszystkie zosta�y oderwane...
- Wybaczcie, panowie, to, co si� tu wydarzy�o, to ju� nasza sprawa - powiedzia�
Hulier.
-
Medyk zaduma� si� na chwil�.
- Co tu si� sta�o? - nie wytrzyma� ch�opak.
- Nie bardzo wiemy - westchn�� doktor Hansavrit-son. - Jacy� ludzie wdarli si� do domu i zabili wszystkich. Tylko s�u��ca Helga napa�� prze�y�a, ale z g�ow� rozbit� pa�k� nic nie zdo�a�a powiedzie� ani do rozumu nie wr�ci�a, nim zmar�a. Wymordowano wszystkich, wi�kszo�� w ��kach jeszcze we �nie zaskoczono. Nieliczni op�r stawia� pr�bowali. Kapitana napastnicy uprowadzili.
- Tak, to krew - powiedzia� Kozak, patrz�c na zbr�zowia�e ju� rozbryzgi zdobi�ce �cian�. - Te �lady wygl�daj�, jakby tryska�a z rozci�tej szyi lub innego miejsca, gdzie szybko i silnie �y�ami cyrkuluje. Przypuszczacie, panie, �e wasz brat prze�y� t� napa��?
- Jego cia�a nie by�o w�r�d innych. Dlatego s�dz�, �e �yje, cho� sam nie wiem, co gorsze... Spraw� odkryto na trzeci dzie� dopiero, gdy klient do kantorku zaszed�, a nie mog�c si� dowo�a�, w g��b budynku wkroczy� i j�ki dogorywaj�cej pos�ysza�. Ja dwa dni potem na wysp� przyby�em i tu mnie wie�� ta zaskoczy�a. Cia� dwu r�kodajnych Rosjan te� nie znale�li�my, mo�e wi�c ca�� tr�jk� porwano? A mo�e i dotrze� jeszcze na wysp� nie zdo�ali, bo wiem tyle, �e ludzie ci po ucieczce z Bergen przekazali �Srebrn� �ani�
Heinrichowi Sudermannowi i cumuje ona obecnie w Bremie.
- Panowie Borys i Sadko s� w Szwecji - wyja�ni� Staszek. - Spotkali�my ich w Dalarnie.
Maksym pokr�tce opowiedzia�, jak wygl�da�a rozprawa Lapo�czyk�w z Panem Wilk�w. Nie wspomnia� jednak o z�ocie ani aktach w�asno�ci.
- Ciekawe - podsumowa� doktor, lecz wida� by�o, �e kr��y my�lami zupe�nie gdzie indziej. - Panowie, noc ju� g�ucha, a przybyli�cie tu zapewne z my�l� o wygodnym noclegu.
- Byle szopa nas zadowoli - zapewni� Kozak.
- Ja jestem w tym mie�cie jeno go�ciem, w�drownym lekarzem. Ale pan Per przenocuje was u siebie. Zamierzacie zosta� tu, w Visby, na zim�? Wyszukamy wam
jakie� lokum...
- Spieszno nam dalej. Rano ruszamy w drog� - wyja�ni� Maksym.
- Wypijmy zatem jeszcze jednego za spotkanie. - Dola� wina do kielich�w.
Kupiec Per mieszka� blisko zamku, w po�udniowej cz�ci miasta. Dowiedziawszy si�, �e Maksym by� w Bergen w chwili, gdy Rosenkrantz og�osi� likwidacj� kantoru, zasypa� go pytaniami o rozmaite szczeg�y. Chcia� te� pozna� losy kilku przyjaci�. Kozak kojarzy� tylko jednego, ale nie mia� poj�cia, czy ten pozosta� w mie�cie, czy mo�e zbieg�
na pok�adzie �Srebrnej �ani�.
- �le si� dzieje na naszych morzach - westchn�� Per, gdy znale�li si� na dziedzi�cu jego domostwa. - Tu panowie mog� noc sp�dzi�. - Wskaza� przybud�wk�. - A je�li dni kilka odpocz�� chcecie, to te� rad b�d� z towarzystwa...
W przybud�wce mie�ci� si� niewielki pok�j go�cinny z dwoma ��kami i piecem.
Zaraz te� gospodarz dostarczy� wi�zk� chrustu, a jaka� kobieta, zapewne �ona kupca, przynios�a poduszki i grube pierzyny. Sanie wci�gn�li do szopy. Staszek z ulg� zdj�� buty i wyszed�szy na dziedziniec, przetar� stopy �niegiem.
- Dziwne to jakie� - powiedzia� Maksym, wygodnie wyci�gni�ty na �o�u.
- Ta sprawa?
- Tak. Rozumiem samotny dw�r czy chutor w stepie... Tam r�nie by� mo�e. �li ludzie napa�� mog� i do nogi wybi�, z�oto i srebro zrabowa�... Ale tu? W samym �rodku miasta? By ludzi kilku w ��kach wyr�n��, trza sporej grupy twardych �ajdak�w.
- Mo�e s� tu jakie� portowe rzezimieszki?
- Mo�e. Ale co� mi si� widzi, �e kupcy wiedzieliby, kogo podejrzewa�. A potem zaprosiliby jednego z drugim do piwniczki i bok�w przypiekli, a�by po paj�czej nitce do samego �rodka sieci dotarli.
- Co zatem przypuszczasz?
- Albo kto� przyby� z daleka, zbrodni� pope�ni� i do dom uszed�. Wydaje mi si� to niezbyt prawdopodobnym, bo grupka taka, przez bramy miejskie przechodz�c, zwr�ci�aby uwag� stra�nik�w, a potem �atwo by ruszy� za nimi w po�cig. Mo�e te� doktor wie, kto to zrobi�, lecz sprawiedliwo�ci nie wymierzy, bo r�ce za kr�tkie? Na zamku na ten przyk�ad szwedzki namiestnik siedzi.
- My�lisz, �e to jego sprawka?
- Kto wie? Ale tak by� mo�e. Oj, nie lubi� Szwedy Hanzy, nie lubi�... C�, pomoc Hulierowi ofiarowa� naszym obowi�zkiem by�o. Je�li jednak jej nie chce lub wydaje mu
si� zbyteczn�, to nic tu po nas. �pij ju�, jutro znowu przez lody ruszamy. Droga przed nami daleka i du�o czasu na rozmy�lania mie� b�dziemy...
Zn�w szli po lodzie, zarysy wyspy powoli znika�y na horyzoncie.
- Zastanawiam si�, kim jestem - Staszek przerwa� milczenie. - Nie umiem zabija�... To... obrzydliwe.
- Owszem. Robota i przykra, i brudna. Przerywasz �ajdakowi ni� �ycia, a dusza jego na pot�pienie wieczne idzie. Lepiej zawsze, by egzekucja si� odbywa�a wedle obyczaju, w lochu czas na pokut� zbrodniarzowi da� i pozwoli� z Bogiem si� pojedna�. W
ka�dych czasach trafiaj� si� ludzie, kt�rym nie mo�na pozwoli� �y�. R�ni bywaj� ob��ka�cy. Jeden lubi ch�opaczka zgwa�ci� i kark mu skr�ci�, inny umy�li sobie z ludzkiego szpiku alchemiczne dekokta warzy� lub sztuk� trucicielsk� s�siad�w niszczy.
Gdy takowego si� wykryje, kat go bierze na m�ki lub innymi sposobami spraw� wyja�nia, wreszcie s�d wydaje wyrok i na rynku g�ow� niegodziwcowi odcinaj�.
- No, mieli�my takich - potwierdzi� Staszek.
- W miastach w�adza jest na miejscu. W miastach cz�eka takiego, co jak wilk wchodzi mi�dzy owce, pochwyci� �atwo. Gdy jednak zbrodzie� siedzi gdzie� od w�adzy daleko, a jeszcze otoczy si� band� jemu podobnych z�oczy�c�w, ju� nie pacho�k�w magistrackich, ale uzbrojonych s�siad�w trza, by go z nory wykurzy� i przed s�d zawlec lub w lesie zaciuka�. Tam za� w�adza by�a daleko i B�g wysoko, a za zbrojnych mieli�my jedynie grupk� ludzi, kt�rzy czyta� ni pisa� nieuczeni, or� jedynie przeciw dzikim zwierzom wznosili. Pan Wilk�w niczym udzielny w�adca panowa�, a od najgorszego tyrana by� gorszy, bowiem nie my�la�, jak m�drze maj�tek sw�j i ludu pomna�a�, przeciwnie, niczym Mongo� czy bisurman Tatarzyn lud wyniszcza�, by swoim pobratymcom zrobi� tu miejsce. Tedy sprawiedliwo�ci wymierzenie na tych spad�o, kt�rzy �otrostwa �cierpie� nie mogli. Na takich jak ty czy ja, kt�rzy korzy�ci nijakich w tym nie widzieli, a jednak poszli szuje zabija�.
- Korzy�� odnios�em. I to nie byle jak�. Prze�y�em - mrukn�� Staszek.
- Ale gdybym tamtego stoj�cego w oknie nie trafi�, nie prze�y�by�. Gdyby�my si� o p� dnia sp�nili, panience Heli jeno bym o pogrzebie twoim m�g� opowiedzie�.
- Tak... Ale potem z�oto dosta�em. Tyle z�ota, �e bogaczem jestem. Takiej sumki nikt z mojej rodziny nie ogl�da� zapewne przez ostatnie sto lat.
- Ja tako�, ale przecie� nie po kruszec w b�j poszli�my. Z�oto objawi�o si� nam niespodzianie w tej skrzyni �elaznej. Ani�my o jego istnieniu nie wiedzieli. Zabi�e� z
niezgody na z�o, a nie dla nagrody. Nawet nie by �ycie ratowa�, bo� strzela� zacz�� w chwili, gdy mocni jeszcze si� wydali i �mier� pewna za czyn ten by�a ci pisana.
Dzieweczk� chcieli poha�bi� i zd�awi�, a ty� cz�ek prawy i szlachetny, wi�c w duszy porywie �e� bro� chwyci�, przek�adaj�c sprawiedliwo�ci wymierzenie nad �ycie swoje.
Dobra krew si� w tobie odezwa�a, ot co! - zako�czy� weso�o Kozak. - Pom�dl si� za nich, je�li poganie ci w og�le dusze posiadali.
Krok, potem kolejny i jeszcze jeden. Krok po kroku, naprz�d, na po�udnie, ku Polsce... Do Heli.
Morze mnie sprawdzi, pomy�la� Staszek. L�d, mr�z, pustka i odleg�o��, kt�rym przeciwstawi� mog� jedynie spryt, wytrwa�o�� i si�� woli. Gdy stan� na brzegu po tamtej stronie, oka�e si�, �e jestem innym cz�owiekiem. W Trondheim by�em jeszcze ch�opcem.
Ba�em si�, zawierzy�em Markowi. Wykonywa�em jego polecenia z oddaniem, ale i z l�kiem. W g�rach musia�em przej�� kontrol� nad biegiem wydarze�. Musia�em planowa� i decydowa�. Samodzielnie, cho� z pomoc� Heli. Teraz jest podobnie. Id� przez zamarzni�te piek�o. Nie sam, ale jestem jak samotny.
Przeszli tego dnia spory odcinek, nie napotykaj�c na wi�ksze przeszkody. Kilka razy trafiali na kiepski l�d podesz�y wod�, omijali jednak takie miejsca bez trudu. S�o�ce �wieci�o jasno i zrobi�o si� nawet ciep�o. Raz przeci�li czyje� �lady. Grupa ludzi przesz�a t�dy kilka dni wcze�niej, d���c ze wschodu na zach�d. Pragnienie, by zawr�ci�, s�ab�o, a� wreszcie ca�kiem zanik�o. Staszek uwierzy�, �e to, co robi�, jest mo�e niezwyk�e, ale wykonalne...
Marius Kowalik ze szlochem zerwa� kamie� z czo�a. Otworzy� oczy i mruga�
d�u�sz� chwil�. Te straszne i fascynuj�ce zarazem obrazy wypadk�w odleg�ej przysz�o�ci ci�gle sta�y mu przed oczyma jak powidok.
Ca�e cia�o sp�ywa�o lodowatym potem. Koszula lepi�a si� do plec�w. Wsta� z �o�a, zatoczy� si� i zwymiotowa� do nocnika. Dzbanek zimnej wody, postawiony zawczasu przy oknie, pozwoli� mu doj�� do siebie.
- Ostatni raz - szepn��. - To by� ostatni raz...
Umie�ci� kamie� w sk�rzanej sakiewce, a t� z kolei wrzuci� do skrzyni. Zatrzasn��
wieko, by zn�w cho� okutym drewnem odgrodzi� si� od zniewalaj�cej mocy klejnotu.
- Kowalik - szepn��. - Jestem Marius Kowalik, kupiec i obywatel miasta Gda�ska.
Czar zielonego kryszta�u sprawia�, �e czasem po przebudzeniu z transu nie by�
pewien, kim jest i gdzie si� znajduje. Mia� wra�enie, jakby co� obcego zbruka�o mu
dusz�, lecz jednocze�nie czu� warto��, niewyobra�aln� warto�� wiedzy, kt�r� pozyska� w czasie tych wizji.
Usiad� nad szkicownikiem. Rysowa� z pami�ci szalone obrazy. Niezwyk�e lampy stoj�ce wzd�u� ulicy i cz�owieka, kt�ry je zapala� przy pomocy d�ugiej tyczki ze �wiec�.
P�on�a w nich nie oliwa, lecz jakie� specjalne powietrze p�yn�ce rurami. Ogromne domy, wysoko�ci� dor�wnuj�ce wie�om ko�cielnym. Dziwaczne powozy konne, a niekt�re nawet koni pozbawione. Wielkie witryny sklepowe, w kt�rych pyszni�y si� masy nieznanych mu towar�w.
Narysowa� ulic� pokryt� kostk�. Przyjrza� si� szkicom budowli, doda� rynny.
Poci�gn�� linie na margines i zaostrzywszy pi�ro, zanotowa� uwagi.
- Ostatni raz - warkn��. - To by� ostatni raz... Niezale�nie od tego, ile wiedzy przepadnie, nigdy wi�cej nie wyrusz� na w�dr�wk� w przysz�o��. Lepiej Markusa wypyta� o szczeg�y, ni� zgub� wieczn� lub szale�stwo ryzykowa�.
Wypi� miark� wina. Siniak na czole podszed� mu krwi�, przy�o�y� wi�c do� le��cy na parapecie n�. Lodowate ostrze dawa�o ukojenie. Ju� nie my�la� o dziwnym, obcym mie�cie. Ta podr� po �cie�kach ducha, wyprawa do wspomnie� innego cz�owieka, ju� si� zako�czy�a. Teraz musi by� po prostu sob�, a� czar minie. Do tej pory zawsze mija�.
Za ka�dym razem wolniej.
Pochyli� si� nad kubkiem i d�ugo wdycha� opary z resztek alkoholu pozosta�ych na dnie. Tak d�ugo, a� zabi�y wspomnienie zapach�w dalekiej przysz�o�ci.
W��czy�em si� zau�kami Gda�ska. Podeszwy skrzypia�y od mrozu. Obok katedry zakutani w jakie� �achmany siedzieli trzej �ebracy. Mia�em gar�� drobnych, rzuci�em ka�demu po miedziaku i przyspieszy�em kroku. Wyszed�em przez bram� na brzeg Mot�awy. Zimno by�o... Wpa�� gdzie� na miark� grza�ca?
Wpadnij, wpadnij, kusi� mnie diabe�. Marsko�� w�troby lub pijacki sen na mrozie to �wietny spos�b, by szybko i definitywnie opu�ci� t� epok�.
Pu�ci�em jego podszepty mimo uszu. Nie. Za du�o ostatnio pij�. Poza tym pij�, �eby poprawi� sobie nastr�j, a to ju� zdecydowanie �liska �cie�ka. Nieoczekiwanie przy krowim mo�cie spostrzeg�em znajom� rud� deli�. Nikodem, niedawno poznany szlachcic, te� mnie spostrzeg�. U�ciskali�my si�.
- Ciesz� si� niezmiernie, �e wa�ci spotka�em - powiedzia�. - Tak rozmy�la�em o waszej zgubie i postanowi�em j�zyka zasi�gn��. Tedy do w�jta �ebraczego zaszed�em, z kt�rym ju� wcze�niej gada� mi przysz�o, czyby kto z podleg�ych mu dziad�w w moich
w�o�ciach osi��� nie zechcia�.
- W�jt �ebraczy? - nie zrozumia�em.
- Od lat kilku, by w mie�cie porz�dek panowa�, nad �ebrakami w�adz� ustanowiono - wyja�ni�. - Tedy w�jt�w swych maj�, kt�rzy im miejsca pod ko�cio�ami wyznaczaj�, a dbaj� przy tym, by jak kto zdrowy a silny, pracy szuka�, miast miejsca kalekom i starcom zajmowa�.
- Przednia idea - pochwali�em.
- Jeno z jej praktyk� gorzej - westchn��. - W zesz�ym roku trzech ugada�em, z czego jeden ubie�a�, w tym roku wyrobnice dwie mi narai�, z kt�rych mo�e i po�ytek b�dzie... Ale �ebracy to oczy i uszy miasta, wi�c za j�zyk go poci�gn��em i ciekaw� rzecz mi powiedzia�. Kto� ju� takich kamieni zielonych szuka�. Powiadaj�, �e czasem si� takowe znajduje, nie jest to jednak rzecz bezpieczna, bo czarownikom do sztuk magicznych zdatna... Wy za� na maga ani alchemika nie wygl�dacie.
- To pami�tka po przyjacielu - wyja�ni�em. - Kto kamienia szuka�?
- Tego mi zdradzi� nie chcia�, mniemam jednak, �e kto� z gildii z�odziejskiej. Tak mi to wygl�da�o. �ebracy cz�sto si� z rozmait� ho�ot� zadaj�. - Splun��.
Zaskoczy� mnie. Kto� szuka scalaka? Jaka� lokalna mafia? Co, u diab�a? Ukradli mi to, a potem pogry�li si� o �up? Nie, to kompletnie bez sensu.
- Dzi�kuj� wa�ci za pomoc. - Sk�oni�em si� grzecznie.
- Taka tam pomoc. - Wzruszy� ramionami.
- Pomys�u nie mia�em, gdzie szuka� tego artefaktu - westchn��em.
Doszli�my do �urawia. Wielki d�wig, pokryty g�sto soplami lodu, odpoczywa� po sezonie.
- Jakie to zmy�lne. - M�j rozm�wca, zadar�szy g�ow�, podziwia� ko�a kieratowe, przek�adnie, liny i �a�cuchy. - Odrysowa�em sobie nawet na karcie pergaminu, jak podobny wykona�.
- W maj�tku przyda si� zapewne? - zagadn��em.
- Gdzie tam. Towar�w u mnie niewiele, i stu �aszt�w ziarna nie b�dzie. Tyle, co pola i las zrodz�, ch�opi na tratw� w workach przenios�. Ot, wosku kilka kamieni, miodu par� garnc�w, sk�rek worek lub dwa... Osada nasza biedna. Teraz �em kaza� las pod nowe pola karczowa�, a z rzeki koryta mu� dobywa� i na wysoczy�nie rozrzuca�, co by piach zakry�, a gleb� pod zbo�e przysposobi�, jak to w krzy�ackiej ziemi czyniono. Brat m�j radzi, by drewno na w�giel wypala�, a z popio�u pota� robi�. Gdyby tak biedak�w cho� z dziesi�ciu ugada�, bo lasu pod karczunek po horyzont... Taaak� wie� bym
postawi�, cho� dla dzieci by by�o.
- �ycz�, by marzenia te szcz�liwy fina� znalaz�y - powiedzia�em powa�nie.
- Tak narysowa�em, bo od dziecka, gdym m�yn wewn�trz pierwszy raz obaczy�, nieustanna ciekawo�� mnie do r�nych maszyn bierze... - wr�ci� do tematu.
- Chwalebnie. Powiedzcie mi jeszcze, czy s� tu w Gda�sku �ydzi?
- No ba... Kilkunastu, kilkudziesi�ciu mo�e nawet. Czemu wa�� pytasz?
- Mo�e do nich warto mi zaj��? - rozwa�a�em. - I do tych, kt�rzy lichw� si� trudni�, i do tych, co skupuj� starzyzn�...
- Takich tu wa�� nie znajdziesz. Po wsiach mo�e i miastach niedu�ych, ale tu �ydzi kapita�ami wielkimi obracaj� i handel zbo�em ich interesuje, nie za� drobne grosze biedak�w, z kt�rymi wi�cej zachodu ni� zysku. Jak kt�ry pieni�dze po�ycza, to kwoty wielkie, w grube tysi�ce talar�w id�ce.
Czyli kolejny trop mi si� urwa�.
- A zwykli lichwiarze s�? - zapyta�em.
- S�. Ale to �li ludzie. Bezwzgl�dni. Lepiej jak psa w�ciek�ego omija�. Je�li kamie� pochwycili w szpony, to ju� go wa�� nie odzyskasz. Sprawa to og�lnie trudna -
westchn��.
Zagryz�em wargi. Czu�em, jakbym si� ze �cian� zderzy�. Rozstali�my si� i wr�ci�em do domu opowiedzie� wszystko Heli.
Dobra passa sko�czy�a si� trzeciego dnia po opuszczeniu Visby. Najpierw niespodziewanie trafili na rozleg�y obszar wody, przecinaj�cy pola lodowe jak wielka rzeka. Drugi brzeg tafli widnia� w odleg�o�ci nie wi�kszej ni� kilkaset metr�w, ale r�wnie dobrze m�g�by znajdowa� si� na ksi�ycu. Wielka szara foka le��ca na kraw�dzi, s�ysz�c ich kroki, pospiesznie czmychn�a do morza.
- A c� to takiego by�o? - zdumia� si� Maksym. - Sobaka jaka� pludracka -
odpowiedzia� sam sobie. - Mo�e ze�re� by si� j� da�o? Takiego bydl�cia jeszczem w �yciu nie spo�ywa�.
- To foka - wyja�ni� Staszek. - Zwierz�, kt�re �ywi si� rybami. Eskimosi na nie poluj�.
- Eskimosi?
- Lud �yj�cy daleko na p�nocy, na terenie p�nocnej Kanady i na Grenlandii. Nie znasz tych ziem.
- Za wysp� Thule? Tam jeszcze jakie� l�dy...?
- Na p�noc od Islandii jest ogromna wyspa pokryta lodem. Podobnie p�nocny skrawek Ameryki... Nowego �wiata.
- W pierony daleko - zafrasowa� si� Maksym. - Ale mo�e warta�oby to zobaczy�.
Kozak powinien �wiat poznawa� i raporta atamanowi dla nauki towarzyszy z�o�y�, bo kto wie, dok�d los rzuci.
Milcza� zadumany. Staszek mierzy� wzrokiem kana�. Woda sta�a spokojnie i nieruchomo. Wydawa�a si� czarna.
- Co robimy? - Wskaza� przeszkod�.
- Ano jest to psikus nie lada - zafrasowa� si� Kozak.
- Nie mamy ��dki...
- Furda, i tak by�my jej tu nie dowlekli. A mo�e by�my i dowlekli, ale na �smy dzie�, nie na trzeci. P�yn�� by mo�na, lecz g��bia to zdradliwa, zimna okrutnie i si�y mo�e odebra� szybko, zreszt� sanki porzuca� szkoda. Kozacy, gdy tratwy nie majak zrobi�, takie przeszkody pokonuj� na dmuchanych buk�akach. Tak �le, a tak jeszcze gorzej. Przep�yn�� trudno. Rzeczy nasze w dalszej podr�y niezb�dne. P�awi� ich nie mo�emy, bo namokni�tych wysuszy� si� ju� nie da. Zapas�w na dni par� tylko mamy -
doda�. - Prosto nie p�jdziemy, czeka�, a� zamarznie, do nast�pnej zimy by trzeba.
Problem tedy - w prawo czy w lewo si� uda�... Prawa strona lepsza, bo w prawic� bro� ujmujesz. Lewa te� niczego sobie, wszak po lewej serce w piersi bije. Losowa� by mo�na, monet� rzuci�. Albo pomodli� si�, mo�e dobry B�g wskaz�wk� jak� ze�le?
On nie wie, co robi�, u�wiadomi� sobie ze zgroz� Staszek. Nadrabia min�, a mo�e i przywyk� do tego, by ignorowa� problemy nierozwi�zywalne, jednak wida�, �e nie ma poj�cia, jak z tej kaba�y wybrn��. A mo�e jest jeszcze gorzej? Mo�e humor go nie opuszcza, bo ten �wir niczego w �yciu nie bierze powa�nie? Mo�e nawet w obliczu pewnej �mierci b�dzie sobie robi� jaja?
Poszli na zach�d.
- Tak dumam - odezwa� si� Kozak jak�� godzin� p�niej - jak to morze zmro�one step przypomina. Gdyby konie dobrze podku� kolczastymi podkowami, mo�na by po nim w�drowa� niczym po Dzikich Polach.
- I stworzy� specjalny oddzia� kozak�w lodowych, kt�rzy podczas roztop�w gin�liby do ostatniego... - zakpi� Staszek. - A po co?
- A bo to ma�o powod�w? Sztokholm z�upi� op�acalnym mi si� wydaje. Sam widzia�e�, ile tam wszelakiego dobra. A nie spodziewaj� si� ataku zim�. Albo Visby ograbi�, kt�re wszak jest bogatsze... Mo�na by wojn� przeciw lutrom urz�dzi�...
Przodkowie nasi i do Ziemi �wi�tej nieraz zbrojno z krucjatami docierali. Tak i tu, w Szwecji, groby �wi�tej Brygidy i Katarzyny w Vadstenie warto oswobodzi� albo i do Nidaros ruszy�, by relikwie �wi�tego Olafa uczci�. Mo�e i jakich innych b�ogos�awionych ta ziemia zrodzi�a, a jak nie, to w zgliszczach smalandzkich wiosek ko�ci m�czennik�w zbierzem tyle, �e ko�cio�y w po�owie Polski zaopatrzym.
Zatrzyma� si� nieoczekiwanie w p� kroku. Tupn�� stop� i d�ugo nas�uchiwa�.
- L�d tu jest inny - mrukn��. - S�abszy i cie�szy.
Wiatr dmuchn�� im w twarze �niegiem. Podj�li marsz, ale teraz Maksym szed�
du�o ostro�niej i cz�sto opukiwa� l�d. Wreszcie zatrzymali si� przed rozleg�ym polem kry.
- No to klops - b�kn�� Staszek. - Trzeba si� cofn�� w g��b i �ukiem obej��.
- Nie... Bo jak raz si� cofniemy, to jeszcze przyjdzie nam do g��w idea taka, �e i do Sztokholmu wr�ci� si� mo�na.
Nakaza� mu gestem pozosta� w miejscu, a sam, przeskakuj�c z kry na kr�, oddali�
si� spory kawa�ek. Wr�ci� podobnie, pokonuj�c susami szczeliny.
- Przep�yniemy na tafli lodu, je�li uda si� j� od reszty pola oddzieli� - oznajmi�.
Przera�enie odj�o Staszkowi mow�, wi�c postanowi� nie protestowa�.
Zd��y� przywykn�� do tego, �e idzie po lodzie. Zd��y� oswoi� si� z my�l�, i� tylko cienka warstwa oddziela go od g��biny. Do tej pory l�d pod stopami by� twardy niczym granit. Mo�na by�o mu zaufa�. Teraz... Prze�kn�� �lin�. Poczu�, �e ca�y jest zlany potem.
L�k nadchodzi� falami. Gdzie� wewn�trz cia�a narasta� dygot. Nogi nieoczekiwanie sta�y si� ci�kie, nie m�g� zrobi� nawet kroku. Ciarki w�drowa�y mu po plecach.
- No, nie ma co duma�. - Maksym przeci�gn�� si� jak kot. - Do dzie�a.
Niemoc ust�pi�a. Troch�. Staszek z trudem zrobi� pierwszy krok. Wola� si� nie odzywa�, nie chcia�, by Kozak us�ysza� l�k w jego g�osie.
Przeci�gni�cie sanek na chybotliw� kr� by�o trudne. Odepchn�li si� dr�gami i wios�uj�c, w ci�gu dwu godzin szcz�liwie przebyli rozpadlin�. L�d po drugiej stronie okaza� si� s�aby, a wzd�u� brzegu ci�gn�� si� wa� zamarzni�tych kawa�k�w. Najpierw d�ugo szukali miejsca, w kt�rym mogliby wyl�dowa�, potem omal nie stracili ca�ego sprz�tu, gdy tafla zacz�a si� kruszy� i p�ka� pod nogami. Z trudem tylko dotarli do w miar� bezpiecznego miejsca.
- Trza by�o ze dwie niedziele wcze�niej wyruszy� - skwitowa� Kozak. - Wszystko wtedy zamarz�o fest, teraz ju� mi�kn�� zaczyna i wod� podchodzi.
- Dwie niedziele temu by�em niewolnikiem Pana Wilk�w.
- Zatem nale�a�o wcze�niej ci� uwolni�. Pocz�tek lutego ju� mamy. A mo�e i ku po�owie miesi�ca podchodzimy? - Zafrasowa� si�. - Jak cz�ek samotny, a do cerkwi nie chodzi, �atwo si� w kalendarium pogubi�.
Dalej trafili na rozleg�e pola toros�w, znowu stracili mas� czasu na ich omini�cie.
Wreszcie na zako�czenie dnia zacz�� sypa� �nieg. Roz�o�yli pospiesznie ob�z. Nie by�o ju� czasu szuka� dobrego miejsca. Unieruchomili sanki, rozstawili namiot.
- Ile dzi� przeszli�my? - zapyta� Staszek.
- B�g raczy wiedzie� - westchn�� Maksym. - Ale ze szlaku nie zboczyli�my, chyba �e wiatr lody zepchn�� na wsch�d lub na zach�d. Gdybym mia� astrolabium i tablice, tobym mo�e i wyliczy�, gdzie jeste�my. Ale tak mi si� wydaje, �e jeszcze ze trzy dni albo i pi�� i zobaczymy polski brzeg. A jak zboczyli�my, to inflancki cho�by.
Wle�li w �piwory i d�ugo szcz�kali z�bami, nim �wiece i oddechy cho� troch� nagrza�y wn�trze.
- Ci�sza ta droga, ni� my�la�em - przyzna� Maksym. - Trza mniej je��, to na d�u�ej wystarczy. Bo widzi mi si�, �e jak znowu kana�y napotkamy, to i niedziel kilka mo�emy tu sp�dzi�.
Staszek j�kn�� w duchu.
- �yje si� - powiedzia� Maksym pozornie bez zwi�zku.
- Jeszcze si� �yje - mrukn�� ponuro ch�opak.
- Strach i niebezpiecze�stwo dodaj� naszej wyprawie smaku, podobnie jak szczypta soli i ziarnko pieprzu poprawiaj� smak nawet md�ej polewki - filozofowa�.
- Za du�o soli smak psuje, miast poprawia�.
- Jeszcze opowiesz o tym tej swojej rudej lisiczce.
- Albo i nie opowiem...
- Jak to nie? - zdziwi� si� m�czyzna. - Jak nie teraz, to po tamtej stronie, gdy kiedy� wszyscy spotkamy si� w niebie.
Staszek mia� szalon� ochot� jako� si� odgry��, ale po prostu nie znalaz� w sobie do�� poczucia humoru. Co� mu m�wi�o, �e towarzysz powiedzia� to zupe�nie powa�nie.
��ycie to tylko chwila, drobna jak mgnienie oka wobec wieczno�ci� - z g��bin pami�ci wyp�yn�o mu zdanie wypowiedziane kiedy� przez szkolnego katechet�.
- Morze nas sprawdza - odezwa� si� zn�w Kozak. - To ciemna dolina, ale przeb�dziemy j�, bo mamy swoje cele... Ja mam swoj� kobiet�, ty masz swoj� dziewczyn�. No i jeszcze to drugie. To, co chcesz zanie�� Markusowi. Mo�e i wa�niejsze ni� �ycie nas wszystkich.
- Co? - Staszek popatrzy� na niego zdezorientowany.
- To �wi�stwo, z kt�rego Chi�czycy leki warzyli. To, kt�rego� w ruinach szuka�, nie bacz�c na nic.
O cholera. No tak, widzieli, jak wykopuje fiolk� z ziemi. Potem pewnie zapytali Taavi. Dziewczyna opowiedzia�a im o wszystkim. Wywiad pierwsza klasa.
- My�lisz, �e i ty b�dziesz umia� lek z tego zrobi�? - zaciekawi� si� Kozak.
- Tak mi si� wydaje. Z Marka pomoc� powinni�my tego dokona�. Najwa�niejsze, �e mam odpowiedni szczep ple�ni. Reszt� osi�gniemy metod� pr�b i b��d�w.
- Choroby dotykaj� przewa�nie ludzi s�abych duchem. Komu
- To jak w takim razie wyja�nisz choroby zara�liwe, cho�by syfilis? - prychn��
ch�opak.
- Te� ze s�abo�ci si� bierze, kto pokusie ulegnie i zgrzeszy, zbyt s�abym jest, by do zdrowia wr�ci�, tak go i choroba w lat kilka stoczy i u�mierci - powiedzia� z niezachwianym przekonaniem.
- A tr�d?
- Poganie twierdz�, �e to przypad�o��, kt�ra pocz�tek ma w duszy. Czyli te� w g�owie wpierw zrodzi� si� musi, nim cia�o cz�owieka opanuje i si� pozbawi. A pojawia si� wszak bez przyczyny, tedy z cz�eka na cz�eka przenosi� si� nie mo�e. Cho� s� i tacy, kt�rzy m�wi�, �e choroba ta jednak z cz�owieka na cz�owieka przeskakuje, jednak lat wiele toczy go cichcem, by wreszcie na sk�rze wybi�. A co wy o niej wiecie?
- W moich czasach w Europie ju� nie wyst�powa�a. Chorowali na ni� w Azji, w Afryce, daleko od nas. Jest zara�liwa. Ale okres inkubacji... Eee... Bardzo d�ugo dojrzewa w cz�owieku, nim uderzy - znalaz� wyja�nienie zrozumia�e dla towarzysza. - Nawet siedem lat mo�e min�� od zara�enia do chwili, gdy pojawi� si� jej symptomy.
- Zdumiewaj�ce.
- Penicylina to lek, kt�ry wyleczy wszystko. No, prawie wszystko - doda�.
- Mo�e wyrzu� to lepiej - zaproponowa� Kozak. - Bo mi si� widzi, �e to do straszliwego zniewie�cienia ludzi doprowadzi.
- Co?
- S�abi duchem, miast umrze� w por�, jeszcze dzieci nap�odzi� zdo�aj�. R�d ludzki nie b�dzie si� przez to oczyszcza� ze z�ej krwi, tylko przeniesie si� ona z pokolenia na
pokolenie. B�dzie chorych wi�cej i wi�cej, a� ca�y nar�d skarleje cia�em i duchem.
- A kobiety?
- Co: kobiety?
- S� silne duchem czy nie?
-
przys�owie swojego ludu. - U nas bywaj� prawdziwe wilczyce, kt�re w jasyr nie p�jd�, w walce pola Tatarowi nie ust�pi�. Kt�re przez Moskali gwa�cone gard�a lub �y�y szyjne im w mi�osnym u�cisku przegryzaj�. Ale niewiele takich, bo kobieta do czego innego stworzona i ni krwio�erczo�ci, ni zajad�o�ci m�skiej nie ma. Duch ich silny, ale w dbaniu o dom i dzieci. Tedy opiek� je otacza� trzeba, nie w przygodzie nara�a�.
- Czyli choruj� cz�ciej. I umieraj� cz�ciej. Zw�aszcza z powodu powik�a� po porodzie. I m�czyzn wielu pewnie samotnie po �wiecie w�druje. A tu jest lek, kt�ry z ka�dej gor�czki wybawi.
Maksym milcza�, trawi�c jego s�owa.
- Mo�e i s�uszno�� masz, mo�e nie masz, ale gadasz g�adko jak prawdziwy jurysta
- pochwali� niech�tnie. - Mo�e to i s�uszne, by m��w rannych, nawet je�li s�absi s� duchem, wi�cej do zdrowia wr�ci�o na kozactwa chwa��, a Turkom na pohybel...
- A dzieci? - Staszek podpuszcza� go dalej. - Wszystkie s� s�abe duchem.
Bezbronne. Ile ginie przez pierwsze dziesi�� lat �ycia, zanim duch okrzepnie, nie osi�gn�wszy doros�o�ci?
- No, po�owa mo�e - powiedzia� Kozak po chwili namys�u. - Bo i na choroby piersiowe umieraj�, i z gor�czek, kt�re z bagna si� rodz�, i czasami te� z przyczyn innych.
- Teraz wyobra� sobie, �e wszystkie, no, prawie wszystkie do�y�y wieku doros�ego.
- To�... Dwa razy wi�cej doros�ych Kozak�w b�dzie w kolejnym pokoleniu! -
zapali� si�. - Nie tylko Azow, ale i Istanbul si�� tak� wzi�� mo�na!
- A widzisz. Albo starcy. Umieraj� i tracicie m�dro��, kt�r� przez ca�e �ycie zebrali. A tak d�u�ej po�yj� i rad� mog� wam s�u�y�.
- Nowe to dla mnie my�li i we �bie mi mieszaj�. Spa� chyba p�jd� - mrukn��
Maksym. - A twoja lisiczka Hela...
- Tak?
- S� ludzie, w kt�rych duch p�onie jasno jak cerkiewna �wieca. Ona z takich. I do szabli r�ka u niej pr�dka, i dzieci urodzi.
- Hmm...
- I ty� silny. Hela jak narowista klacz hula� lubi. Zechcesz j� ma��e�skim w�z�em zwi�za�, wierzga� b�dzie. Ale gdy z mi�o�ci� do niej podejdziesz, si�y jej niespo�yte na pociech� sobie obr�cisz. Bo razem i chutor zbudujecie, i wrog�w do ziemi po�o�ycie, a zajdziecie w �yciu tak daleko, jak zechcecie, i nikt was nie wstrzyma przed osi�gni�ciem tego, co�cie sobie umy�lili.
Odwr�ci� si� do �ciany. Po chwili chrapa� ju� dono�nie.
To prosty cz�owiek, duma� Staszek, pr�buj�c zasn��. Po prostu nie trafia do niego to, o czym m�wi�. Rozumie s�owa, zdanie, chwyta sens... Ale w jego umy�le nie ma �cie�ek, na kt�re moje s�owa mog�yby trafi�. Jego �wiat to szybkie konie, ostra bro�, twardzi m�czy�ni i pi�kne, silne kobiety. I �mier�, kt�ra nieustannie im towarzyszy.
Trzeba zabi�? Zabije. Trzeba zgin��, os�aniaj�c odwr�t kumpli? Zginie. A kiedy� i tak wszyscy spotkaj� si� w niebie. Fanatyzm religijny? Nawet nie. To raczej cudownie sp�jna, prosta, czarno-bia�a wizja �wiata. Jeste�my my i poganie. My za obron� wiary idziemy do nieba, poganie i heretycy do piek�a. I nikt jeszcze nie wymy�li� tu agnostycyzmu czy ateizmu...
Hela.
Stepowy psycholog za dych�. A mo�e? Maksym widzia� j� w chwili zagro�enia.
Widzia�, co robi na widok martwego konia. Sp�dzili razem kilka dni, przedzieraj�c si� do Bergen. Mo�e ma racj�? Ostatecznie ona bardziej pasowa�aby do jego epoki ni� do mojej.
Kozak z zachowania dziewczyny wydedukuje wi�cej ni� ja.
Zapada� wczesny wiecz�r. Greta posz�a po drewno. Siedzia�em, czytaj�c Bibli� w �wietle �wiecy, gdy wiewi�rka zaskroba�a pazurkami w szybk�. Uchyli�em okno.
Zwierz�tko wskoczy�o do ciep�ego wn�trza. Strzyg�o zabawnie uszkami, puszysty ogon pokryty by� szybko taj�cymi gwiazdkami �niegu.
- Ciekawe, jakim cudem drog� tu znajduje - zaduma�a si� Hela.
- M�dre zwierz�tko.
- Wiewi�rki s� g�upiutkie.
W jej ustach nawet ten epitet zabrzmia� elegancko.
- Czemu tak my�lisz?
- G��wka malutka, mniejszy rozum pomie�ci ni� u kota. Zreszt� w moich czasach bywa�o, �e uczniowie trzymali oswojone. To si� i napatrzy�am. S� mi�e i zwinne, ale trudno je czego� nauczy�.
Wiewi�rce nie spieszy�o si� wida� do klatki. Skoczy�a mojej towarzyszce na kolana
i zacz�a mo�ci� sobie legowisko w fa�dach sukni.
- Panie Marku? - szepn�a nagle Hela.
Podnios�em g�ow�.
- Tu jest...
Podszed�em. Hela, g�aszcz�c zwierz�tko, ods�oni�a obr�k�. Teraz i ja spostrzeg�em wsuni�ty pod ni� zwitek szarego, nawoskowanego papieru.
Wymienili�my zaskoczone spojrzenia. Spr�bowa�em go wyci�gn�� i odkry�em miniaturowy zatrzask. Co, u licha...? Wreszcie uwolni�em karteczk�. Rozprostowa�em j�.
Kto�, u�ywaj�c o�owiu, skre�li� jedno zdanie po niemiecku:
- A niech mnie - szepn�a.
Skrzypn�y drzwi. To Greta wr�ci�a. Dostrzeg�a wiewi�rk� i kartk�. Zrozumia�a natychmiast, bo zblad�a jak upi�r. Spr�y�a si� do ucieczki, lecz nie zd��y�a nic zrobi�.
Dopad�em j� jednym susem. Wyj��em n� i przypar�szy dziewczynk� do �ciany, przy�o�y�em go jej do gard�a. T�p� stron�, ale i tak zadr�a�a, czuj�c ch��d metalu na szyi.
- Kto kaza� ci nas szpiegowa�?
Jej spojrzenie by�o czyste i odwa�ne. Nie ba�a si�. Czu�a na gardle ostrze, przed sob� mia�a rozw�cieczonego m�czyzn�, a jednak nie czu�a l�ku. A mo�e czu�a, ale potrafi�a nad nim mistrzowsko zapanowa�?
- Nie oczekujecie chyba, panie, �e odpowiem - rzek�a cicho.
- Zar�n� ci� jak prosiaka - wysycza�em.
- Zar�nijcie, panie - zgodzi�a si� potulnie. - To wasze prawo.
No, do roboty, za�mia� si� diabe� str�. Upu�� jej krwi. I nie zapomnij o zgwa�ceniu. Ka�dy s�d ci� uniewinni.
Otrz�sn��em si�. Co ja wyrabiam?! Pu�ci�em dziewczynk� i usiad�em ci�ko przy stole.
- Hanza... Pracujesz dla Hanzy - powiedzia�em wreszcie.
Nie odpowiedzia�a. Masowa�a gard�o - chyba ciut za mocno j� �cisn��em... Drzwi za ni�, nadal uchylone, lekko kiwa�y si� w zawiasach. W zasadzie mog�a spr�bowa� ucieczki, ale chyba si� ba�a.
- To by�o do przewidzenia - odezwa�a si� Hela. - Sadko, Borys, Marius Kowalik, kapitan Hansavritson, syndyk Sudermann... Zobaczyli pot�g� �asicy. Jeste�my dla nich �miertelnym zagro�eniem. Uratowa�e� im �ycie, to stawia ich w sytuacji... niezr�cznej.
Powinni nas zabi�, ale nie wypada. Mimo to nie lekcewa�� nas. Obserwuj�.
- Dlatego wpakowali nas prosto w pu�apk� - parskn��em. - Nic nie by�o
przypadkowe, mo�e poza walk� z grabie�cami wrak�w. Mia�em... mieli�my trafi� do Gda�ska. Sadko po przyjacielsku doradza nam ober�� i my jak g�upi idziemy pod ten adres. Tam dostajemy namiar na �adne mieszkanko do wynaj�cia. Potem podsuwaj� nam dziewczynk�, samotn� i zagubion�, kt�ra wzbudzi uczucia opieku�cze, kt�r� zatrudnimy jako s�u��c�, zw�aszcza �e za ci�k� prac� oczekuje jedynie k�ta do spania i odrobiny po�ywienia, by przetrwa� zim�. I kt�ra zna kilka j�zyk�w, wi�c rozumie wszystko, o czym m�wimy. Kt�ra czasem zapewne udaje tylko, �e �pi...
- Zdrada chlebodawcy... - zaduma�a si� Hela. - Ci�ki grzech. Przewina, kt�ra...
- Pani - odezwa�a si� Greta - moja lojalno�� wobec was jest niczym wobec obowi�zk�w wzgl�dem Hanzy.
- A jakie ty mo�esz mie� obowi�zki wzgl�dem tych ludzi? - Wzruszy�em ramionami.
- Nasz dom sp�on��, ziemia by�a pana. Mia�y�my i�� na poniewierk� jako dziad�wki. Sko�czy�abym na ulicy, gdyby kto� si� na moje marne jeszcze wdzi�ki po�akomi�, moja siostra za� nie prze�y�aby pewnie zimy. Wtedy d�o� pomocn� do nas wyci�gni�to. Hanza da�a mi �ycie, wy, panie, tylko prac�.
- Jakie to proste - mrukn��em. - Bierzemy dwie zagubione dziewczynki, kt�re nie maj� rodzic�w, maj�tku i bez pomocy zdechn� gdzie� pod p�otem. Dajemy im ciep�� straw�, �adne sukienki, uczymy czyta� i pisa�. Uczymy obcych j�zyk�w, obiecujemy, nie wiem, mieszkanko na poddaszu kamienicy, mo�e posag, by kiedy� mog�y wyj�� za m�� za czeladnik�w. Wydatek to niewielki, kilkadziesi�t dukat�w. Hanza nawet tego nie poczuje, a one z wdzi�czno�ci wykonaj� ka�de zadanie. B�dzie trzeba kogo� w ��ku zar�n��, to zar�n�, b�dzie trzeba odda� �ycie, to oddadz�...
- Oddam - potwierdzi�a. - I zar�n�. - Zaczerwieni�a si�.
I, cholera, nie mia�em najmniejszych powod�w, by jej nie wierzy�. Peter Hansavritson, czy kto tam wymy�li� ten system, postawi� na w�a�ciw� kart�. Z takimi jak ona, z takimi jak Kowalik czy dwaj Rosjanie mo�na rzuci� wyzwanie ka�demu.
Lensmannowi Trondheim, kr�lowi Danii czy nawet demonowi w postaci �asicy...
- A twoja siostra jest gdzie?
- Pracuje jako opiekunka do ma�ych dzieci w Visby.
- A ile ma lat?
- Dziewi��.
- M�odszej dajemy zaj�cie lekkie i przyjemne, starsza da si� za takich dobroczy�c�w pokroi� �ywcem na plasterki. I koniecznie trzeba bra� osierocone lub
porzucone rodze�stwa, bo takie dzieciaczki maj� nawzajem tylko siebie. Tak niewielkim kosztem mamy na ka�de zawo�anie ludzi, kt�rzy gdy trzeba, z rado�ci� na rz�sach stan� za sprawy Zwi�zku. Oddadz� �ycie, cnot�, zabij� kogo trzeba, okr�t zatopi�, ogie� pod�o��... Nie zdziwi�bym si�, gdyby mieli po kilka takich w ka�dym mie�cie. Nawet trudno mie� do Grety pretensje - filozofowa�em.
Schowa�em n� do pochwy i rzuci�em na st�. Hela od�o�y�a wiewi�rk� do klatki.
- Nie zabijecie mnie, panie? - S�u��ca nadal by�a przestraszona, ale w jej g�osie pobrzmiewa�a determinacja.
- A po co? - Wzruszy�em ramionami.
- Zatem do roboty! - Moja przybrana c�rka wsta�a z �awy. - Ja j� potrzymam, ten sto�ek b�dzie chyba odpowiedni...
- Co? - spyta�em zaskoczony.
- Wlepimy jej ze dwadzie�cia solidnych bat�w na g�k� i odprowadzimy do ober�y. Niech wraca do siostry czy gdzie tam j� w kolejn� misj� wy�l�.
- Na g�k�...? - powt�rzy�em.
- Tak, pani. - Greta ukl�k�a przy sto�ku, a potem zadar�a sp�dnice i giez�o, pokazuj�c go�� pup�. - Bijcie, prosz�, nie trzeba mnie trzyma�. Postaram si� nie krzycze�...
W�o�y�a koniec warkocza do ust i zacisn�a na nim z�by. Ca�a z�o�� nagle mi odesz�a. Patrzy�em na wypi�ty zadek, ozdobiony pieprzykiem na lewym p�dupku, i niespodziewanie zrobi�o mi si� weso�o. Cywilizacja, psiama�, nawet majtek nie nosz�...
- Ubierz si�! - rozkaza�em. - I szykuj kolacj�! Potem pod�og� umyjesz, popi�
wyniesiesz i mo�esz i�� spa�.
- Ja bym jej przyla�a - zaprotestowa�a Hela. - Dla naprostowania charakteru. I oczywi�cie wygna�a od razu, a nie rano.
- I tak nie naprostujesz, a s�u��ca nam si� przydaje. - Wzruszy�em ramionami.
- Nie wyrzucisz jej?
- A po co? Jak znam �ycie, gospodarze tej kamienicy i po�owa lokator�w te� s� na �o�dzie naszych przyjaci�. Wygonimy j� czy nie, nic si� nie zmieni. I tak ka�dy nasz krok b�dzie obserwowany. Niech pracuje dalej, pal diabli, niech nawet pisze swoje raporty. I tak nic z nich nie wynika. Nasz b��d. Dali�my si� koncertowo zrobi� w konia, i to takiej smarkuli.
Hela fukn�a ze z�o�ci�. Wida� znowu u�y�em niecenzuralnych okre�le�...
- Zreszt� podobna jest do ciebie. - Uj��em towarzyszk� pod brod� i spojrza�em jej w oczy. - Obie wobec wroga musia�y�cie udawa�. Po prostu teraz to my jeste�my dla nich wrogiem. Albo potencjalnym wrogiem...
- To prawda. - Spu�ci�a wzrok. - B�dziesz od dzi� spa� sama! - rozkaza�a Grecie.
- Tak, pani.
Wygonienie z ��ka chlebodawczyni jako element kary. Znowu zachcia�o mi si� �mia�.
- Jak niby ma spa� sama, kiedy miejsca nie ma? - zapyta�em. - Ja jej do swego �o�a nie wezm�. A �awka za w�ska i za kr�tka, by na niej po�cieli�.
- To niech �pi na pod�odze, co za problem?
- Zimno jej b�dzie, strasznie od drzwi ci�gnie - b�aznowa�em. - Zachoruje i jak wtedy obowi�zki wype�ni? A jeszcze za medyka i medykamenty b�dziemy musieli p�aci�.
- To jak mam j� ukara�? - warkn�a.
- Za w�osy mnie, pani, wytargaj, zaraz serce si� uspokoi. - Greta z powa�n� min� us�u�nie poda�a chlebodawczyni koniec warkocza.
Nie wytrzyma�em. Rycza�em ze �miechu, dosta�em totalnej g�upawki. �zy ciek�y mi ciurkiem. Wreszcie Hela te� zachichota�a. Tylko Greta sta�a zawstydzona.
Nad ranem spad� mokry �nieg. Nawoskowane p��tno namok�o, wszystko zrobi�o si� wilgotne. Zwin�li obozowisko i ruszyli naprz�d. Brn�li przez rozmi�k�� brej�. Rakiety sprawowa�y si� jako tako. Zi�b przenika� do ko�ci. Sanie posuwa�y si� ci�ko, grz�z�y.
L�d, cho� gruby, zaczyna� si� topi�.
Ko�o po�udnia �nie�yca wr�ci�a. Rozci�gn�li mokry p��cienny daszek i kryj�c si� przed opadem, przeczekiwali. Pokrzepili si� kilkoma �ykami gorza�ki, lecz obrzydliwa mikstura rozgrza�a ich na kr�tko.
- Czas podje�� to, co na czarn� godzin� od�o�y�em, by w potrzebie si� nam doda�o
- powiedzia� Maksym, wyci�gaj�c z worka dwa kawa�ki w�dzonego mi�siwa.
- Golonka jaka�? - zdziwi� si� Staszek.
- Gdy�my wtedy szturmem wzi�li twierdz� Chi�czyk�w, poprosi�em naszych przyjaci� z ludu Saami, by z ubitych wilk�w kilka co lepszych kawa�k�w mi wykroili, zasolili i uw�dzili. Ot� je mamy.
- Wilka je��?! - j�kn�� ch�opak.
- Polacy gadaj�, �e wilk smakuje jak stary pies. Co� z racji w tym chyba i jest -
mrukn�� jego towarzysz. - Cho� psa dawnom nie spo�ywa�, to i w pami�ci si� zatar�o. Ale gdy g��d przyci�nie, po�ywienie takie niespodziewanie smacznym si� zdaje.
- Ale...
- Jemy je czasem, w okoliczno�ciach szczeg�lnych. My, Kozacy, szanujemy wilki, je�li idziemy po nie, to w r�wnym boju walczymy, a� dostaniemy. Je�li Kozak wilka samotnika pokona, wtedy k�y mu wyrwie i jako talizman na szyi nosi. Pono� oberech taki przed strza�� tatarsk� chroni, na bok j� odci�gaj�c.
- Czemu zatem...
- Te, kt�re s�u�y�y genera�owi Wei, straci�y wolno�� i honor, tako� i my nie walczyli�my z nimi, tylko je wybili�my. Ale co� z mocy w nich zosta�o. I teraz, spo�ywaj�c ich serca uw�dzone, si�� we�miemy, by jak wilcy mr�z i g��d przetrwa�.
- Serca...
- Z nich si�a �yciowa najmocniej bije. Bez powodu tego nie jemy - powiedzia�
Maksym. - Gdyby�my mieli wi�cej paliwa, roso�u bym ugotowa�, ale i to powinno si�y nadw�tlone nam przywr�ci�...
Staszek przem�g� si�. Wyj�� z kieszeni kozik i ukroi� sobie plaster. Serce wilka pachnia�o w�dzonk�. Ot, w�dlina jak ka�da inna.
- Mi�so ich cudowne w�a�ciwo�ci posiada, do rany przy�o�one goi j�. Jak febra ogarnie, ros� na wilku gotowany wygna� gor�czk� mo�e. A gdy stare rany si� odezw� lub bole�ci w stawy wliz�, wtedy rozgrzana nad par� sk�ra wilka za opatrunek dobry robi i b�l u�mierza.
Staszek zacisn�� z�by i powoli prze�u� k�s. Mi�so by�o twarde, �ykowate, rozgryzione tr�ci�o czym� nieprzyjemnym. Ale pusty od dawna �o��dek przyjmowa� z rado�ci� najgorsze nawet po�ywienie.
- Powiadasz, smakuje jak stary pies? - mrukn�� ponuro.
- No, troch� podobne. Ale czy tak do ko�ca? Chyba nie - odpowiedzia� Maksym sam sobie. - Bo pies przecie� smaczniejszy, mi�ciutki jak ciel�cina.
Ch�opak milcza�, powstrzymuj�c md�o�ci.
Staszek spodziewa� si� alkoholu, tote� zdziwi� si�, czuj�c na podniebieniu s�odko-gorzki zio�owy syrop.
- Trzy �yki, nie wi�cej! - ostrzeg� go towarzysz.
Si�y wraca�y. Ch�opak poczu� si� lepiej. Os�abienie dr�cz�ce go od kilku dni mija�o.
Czy sprawi�o to mi�so, czy ta kozacka mikstura? - zamy�li� si� Staszek. Z zi�
p�dzone, mo�e zawiera� jakie� alkaloidy... Mo�e to zwyk�a kofeina? Przecie� wyst�puje nie tylko w kawie.
Po pobycie w tym chi�skim gu�agu powinienem przez dwa tygodnie le�e� do g�ry brzuchem, dobrze si� od�ywia� i odpoczywa�, rozmy�la� ch�opak. Lecz gdyby�my ruszyli dwa tygodnie p�niej, ju� by�my pewnie nie przeszli...
Powoli zapada� zmierzch.
- Chyba jeste�my niedaleko l�du - rzuci� Maksym, intensywnie w�sz�c w powietrzu.
- Czemu tak s�dzisz? - Staszek z nadziej� uni�s� g�ow�.
- Tak mi si� wydaje... Zapach. Tak pachnie �nieg, kt�ry le�y w lesie. Tak pachnie ziemia.
Ch�opak poci�gn�� nosem. Czu� tylko mr�z i morze. Zawy� w duchu. Znowu zanosi�o si� na �nieg. Niebawem trzeba b�dzie si� zatrzyma�. Znale�� kawa�ek twardego jeszcze lodu...
I nagle daleko na horyzoncie ujrzeli nik�e �wiate�ko.
- Ludzie - mrukn�� Kozak.
- L�d?
- W ka�dym razie ludzie. Dobrzy lub �li. Ano c�, sprawdzimy jacy. - Pog�adzi�
d�oni� r�koje�� szabli. - Dobrych oszcz�dzimy, z�ych zabijemy. Niczym psy pasterskie, gdy wilka spotkaj�.
- A je�li b�dzie ich wi�cej?
- Umrzemy albo uciekniemy - wyja�ni� pogodnie. Podj�li marsz. Maksym, nie myl�c nawet kroku, wydoby� z juk�w samopa� i nabija� go sprawnymi ruchami.
- Umiesz si� z tym obchodzi�? - zapyta� Staszka.
- Niestety...
- A z wielopa�em?
- Mog� spr�bowa�. - Odruchowo dotkn�� kabury swojego rewolweru. - Jak blisko podejd�, trafi� chyba.
- Bo powiedzia�em prawd�, ludzie mog� by� r�ni, a sprawdzi� musimy. �ywno�ci ju� prawie nie ma, oliwa i �wiece te� si� ko�cz�. Je�li szybko na l�d nie wyjdziemy, b�dzie �le. Je�li to brzeg, to dobrze. Je�li w�drowcy jak my, o drog� wypytamy. Pieni�dzy mamy tyle, �e wie� ca�� kupi� by mo�na, tedy �ywno�� naby� mo�emy. Ale z�oto to i
pokusa dla s�abych duchem...
- Lepiej go nie pokazywa�?
- Ty powiedzia�e�.
Szli i szli, coraz bardziej zm�czeni. �wiate�ko by�o s�abe, lecz ca�y czas widzieli je gdzie� na horyzoncie. I naraz l�d sko�czy� si� jak uci�ty no�em. Stali na brzegu szerokiego na kilkaset metr�w pasa wody. Przed sob� widzieli niewyra�nie majacz�cy brzeg i plam� �wiat�a.
- Ogie�, mo�e �wiece w chacie na wydmach - zawyrokowa� Staszek. - Okno roz�wietla. Mo�esz mi poda� ka�acha? No, wielopa�...
- Strzela� chcesz? - zdziwi� si� Kozak, zdejmuj�c bro� z ramienia.
- Nie, ale ma lunetk�. Przez ni� szczeg�y dojrze� mo�na.
- A to� chwat, nie pomy�la�em o tym!
Staszek przy�o�y� celownik do oka i pstrykn�� prze��cznikiem, przechodz�c na podczerwie�. Obraz sta� si� zielony, widzia� teraz prawie wszystko.
- Przysi�ek rybacki albo co� takiego - powiedzia�. - Cztery chaty, jakie� szopy, sieci si� susz�.
- Maj� �odzie?
- Widz� jakie� cz�na wyci�gni�te na brzeg. Szerokie, d�ugie, chyba na kilku wio�larzy.
Zwr�ci� bro� towarzyszowi. Ten spojrza� ciekawie. Obraz z noktowizora musia�
nim g��boko wstrz�sn��. Mrukn�� co�, czego scalak nie przet�umaczy�.
- Jakie to zmy�lne. Istotnie �odzie maj�, nawet do naszych kozackich czajek troch� podobne...
Wydoby� z juk�w latark�. Osadzi� w niej �wiec� i zapali�. Potem zdj�� z szyi r�g i przy�o�ywszy do warg, wydoby� niskie, ponure buczenie. Po d�u�szym czasie drzwi chaty otworzy�y si�. Staszek zamacha� latark�, pr�buj�c zwr�ci� na siebie uwag� mieszka�c�w wioski.
Ludzie z brzegu wsiedli na dwie ��dki i powios�owali w ich stron�, najwyra�niej zaciekawieni, kto przyw�drowa� przez morze. Kilka minut p�niej dobili do kry.
- Wit�jc�! - odezwa� si� najwy�szy, uzbrojony w harpun.
Staszkowi z wra�enia opad�a szcz�ka. To kaszubski, u�wiadomi� sobie.
- Witajcie, dobrzy ludzie - powiedzia� po polsku. - Ze Szwecji po lodach idziemy, prosimy pi�knie, by�cie na l�d nas przewie�li.
- Wsiadajcie - m�czyzna zaprosi� ich do �odzi. - K�t jaki� na noc i miska kaszy te�
si� znajdzie, a wy nam nowiny z dalekiego �wiata opowiecie - m�wi� po polsku z dziwnym akcentem, ale zrozumiale.
- Z przyjemno�ci� - ucieszy� si� Kozak.
- Zrobili�my to - szepn�� Staszek z niedowierzaniem. - Przeszli�my Ba�tyk po lodzie.
- No i co z tego? - Maksym spojrza� na niego zaskoczony. - Ludzka rzecz w�drowa�. Za dni par� w Gda�sku b�dziemy. Mo�e pojutrze nawet...
- Pojutrze to do Elbl�ga zaj�� mo�na. Do Gda�ska jeszcze co najmniej dzie� drogi liczy� trzeba - odpar� Kaszub.
Po porannej mszy poszli�my sobie na D�ugi Targ. Widzia�em, �e sporo rodzin wpad�o na ten pomys�. Zwyczaj taki czy co? Dzie� wsta� �adny, cho� mro�ny.
- Mo�e si� napijemy grzanego wina? - zaproponowa�a Hela. - Zi�b taki.
Zawaha�em si�. Perspektywa by�a kusz�ca, ale... Hela... Mia�a raptem szesna�cie lat. Greta? Trzyna�cie czy co� w tym gu�cie... Z drugiej strony ile alkoholu mog�o by� w tych sikaczach? Trzy procent?
- Chod�my.
By�em w dobrym humorze, nawet lokal wyda� mi si� jakby mniej syfiasty, ni� do tej pory uwa�a�em. A mo�e po prostu posprz�tano? Pod�og� wysypano �wie�ym piaskiem, sto�y wyszorowano, kwa�na wo� w�dzonki i piwa jakby troch� wywietrza�a.
Zam�wi�em wino dla trzech os�b. Hela skrzywi�a si� demonstracyjnie, widz�c, �e zamierzam pocz�stowa� te� ma�� zdrajczyni�.
Ch�opak karczmarza przyni�s� nam kubki, z kt�rych wydobywa�a si� przepyszna wo�. Korzeni nie po�a�owa�.
- Wasze zdrowie! - Skin��em g�ow� dziewczynom i upi�em �yk niebia�skiego napoju.
Skrzypn�y drzwi, ch�odny podmuch wdar� si� do izby. Podkute buty stukn�y na deskach pod�ogi.
- Witaj, Markusie. - Przybysz, zamiataj�c �aw� po�� p�aszcza, usiad� po drugiej stronie sto�u.
No tak. Zapomnia�em. W tej epoce jest si�a, kt�ra b�dzie rado�nie wtr�ca� si� w moje �ycie, ogranicza� wolno��, �ledzi� ka�dy krok i dyktowa�, co mam robi�. Hanza.
- Pan doradca we w�asnej osobie - mrukn��em.
- Ja te� si� ciesz�, mog�c wa�pana widzie�... Je�li mog� prosi�... - Wskaza� gestem
Hel�.
O co mu, u diab�a, chodzi�o? A... Zapewne chcia�, �ebym go przedstawi�.
Kulturalny, psiama�.
- Heleno, to jest Marius Kowalik, wspomina�em ci o tym bydlaku. Mariusie, to moja c�rka Helena. Je�li tylko o�mielisz si� krzywo na ni� spojrze�, ga�y ci drewnian� �y�k� wyd�ubi� i soli w oczodo�y nasypi�, a dopiero potem powieki dratw� zaszyj�.
Nast�pnie rzy� wiekiem skrzyni przytrzasn�, kinol drzwiczkami pieca zgniot�, czy co tam mi do g�owy przyjdzie. Panienk� Gret� zapewne...
- Oczywi�cie, �e znam. - Sk�oni� g�ow�. - Ciesz� si�, �e dobrze j� traktujecie, widz�, rumiana jak paczuszek r�y, a i cia�a na buzi nabra�a. Zreszt� robotna jest, czysta i pos�uszna, wi�c chyba nie gniewacie si� zbytnio, �e wam tak� s�u��c� wybrali�my?
Powinienem da� temu cwaniaczkowi solidnie po mordzie, ale nie mog�em -
dusi�em si� z t�umionego �miechu.
- Do meritum za� przechodz�c - ci�gn�� - pogada� chcia�bym.
- Sadko i Borys czekaj� za drzwiami, czy mo�e nowych konfratr�w od tortur sprowadzi�e�? - zakpi�em. - Ot� wyimaginuj sobie, wa�pan, �e pod sto�em celuj� ci z wielopa�u prosto w jajca. Krzykniesz na swoich pomagier�w, to ci� jedn� kul� wywa�asz�, a potem dopiero wystrzelam im w czo�ach dziury takie, �e ko�cieln� �wiec� wetknie.
- Pascha! - podpowiedzia�a Hela.
- Po przyjacielsku pogada� - zachmurzy� si�.
Odruchowo przesun�� si� nieco na lewo, by zej�� z domniemanej linii strza�u.
Kolana te� chyba �cisn��.
- Poprzednio m�wi�e� o tej przyja�ni, jak mi paznokcie na tw�j rozkaz szczypcami wyrywali.
- Nie moja wina, �e� �ga� i �ga�... - Marius obrazi� si�. - Ale tamto min�o.
- Jeszcze do ko�ca nie odros�y. A kiedy idzie na zmian� pogody, co� mnie w palcach strzyka...
- Zwa�, �e dzia�anie moje mia�o na celu uchronienie ludzi przed zag�ad�, jak� zgotowa� im mog�a �asica! Wrogiem naszym by�e�, ot co! Ale przeprosin chcesz, to przeprosz�. Dzi� i ty, i ja jednako jeste�my lud�mi Petera Hansavritsona. Cho� ty wolny ju� chyba od tych przysi�g jeste� - westchn��.
Spojrza�em na niego pytaj�co.
- �lubowa�e�, Markusie, odda� �ycie i odda�e�. Kula z �Wilka� wystrzelona trafi�a
ci� w g�ow�. Pad�e� na pok�ad bez �ycia.
- Co m�wisz?
- Nogi ci w agonii bi�y. Wyci�gn��em pocisk z rany. Wybra�em kawa�ki ko�ci.
Za�o�y�em opatrunek i wtedy przesta�e� oddycha�. Przy�o�y�em d�o� do twej szyi, ale serce ju� nie bi�o. Peter da� rozkaz, by pogrzeba� ci� na l�dzie. Jednak gdym p�niej zaszed� do kasztelu cia�o obmy� i przyodzia� godnie, ty oddycha�e�. Medyk w Bergen strzaskany kawa�ek czaszki oczy�ci� i cieniutk� blach� ze z�ota tam wprawi�, jak si� to w krajach Po�udnia czasem praktykuje. Szans nie dawa� �adnych, �e prze�yjesz, ale uda�o si�.
- �mier� kliniczna - mrukn��em.
Nic z tego oczywi�cie nie zrozumia�.
- Zatem twierdzisz, �e gdy umar�em...
- Wszystkie twe przysi�gi wa�no�� straci�y, bo �mier� jest ostateczn� granic� zobowi�za� - wyja�ni�. - Nasi przodkowie, zasady te stanowi�c, nie przewidzieli sytuacji tak z�o�onych...
Mariusowi te� przyniesiono wina.
- Dlaczego mi to m�wisz?
- Chc� zagra� czysto. Jeste� wolny i nic nam si� winien. Co wi�cej, jak widz�, rozgryz�e� nasz podst�p. - Wskaza� Gret�. - Je�li chcemy z tob� rozmawia�, musimy uzna�, �e� jest zbyt silny, by�my zmusza� ci� mogli.
Nie wiedzia�em, czy ��e jak pies, czy mo�e m�wi prawd�.
- Zbyt silny...
- Tu nie chodzi o to, co tam w kieszeni ukrywasz, cho� bro� to wielce zacna. Tw�j umys�, Markusie. Zwyci�a si� dzi�ki sile charakteru. A ty pokaza�e� nam swoj�.
- No to chyba nie mamy o czym rozmawia�? - Popatrzy�em na niego spode �ba.
- Mamy. Posiadasz wiedz�, kt�rej ja po��dam. Wiedz�, kt�ra mo�e pom�c Hanzie.
Jeste�my gotowi j� kupi�.
- Na przyk�ad za kawa�ek kotwicy ze �Srebrnej �ani�? - zakpi�em. - Czy mo�e za dom w Visby? Albo statek, �ebym m�g� pop�yn�� gdzie mnie oczy ponios�?
- Najcenniejszym dobrem tego �wiata jest informacja - powiedzia� Kowalik powa�nie. - Gotowi jeste�my na wymian�.
- Nie macie informacji, kt�re mog� mi si� przyda�.
- Za�o�ymy si�? - Przyozdobi� twarz zjadliwym u�miechem.
Spojrza�em w jego �lepia. Nie spu�ci� wzroku. Czu�em, �e rzeczywi�cie ma jakiego�
asa w r�kawie. Co m�g� wiedzie�? Nie, to tylko blef. Chyba.
- Nic nie wiesz - prychn��em. - Nie masz niczego, co m�g�by� zaoferowa�. Ja zreszt� te� nie.
- Wypijmy zatem za interesy, kt�re Hanza prowadzi w kraju Dalarna. W ciekawej krainie, gdzie siedz� ludzie sko�noocy i ��ci na twarzach. Gdzie z wielopa�ami biegaj� lub za pomoc� machin dziwacznych w przestworza niczym ptaki si� unosz�. - Uni�s�
kubek.
- Co powiedzia�e�?! - wykrztusi�em.
- Twierdzi�e�, �e nie mam informacji, kt�re mog�yby ci si� przyda�. - Dopi�
jednym haustem i wsta� od sto�u. - No to pora mi si� zbiera�, by czasu twego nadaremnie nie zajmowa�.
- Siadaj, waszmo�� - warkn��em. - Wygl�da na to, �e jednak b�dziemy musieli pogada� jak przyjaciele... Cho� palce u mych n�g podpowiadaj� mi zgo�a inne rozwi�zanie.
- Palce i palce - prychn��. - �ga�e�, to paznokcie straci�e�. Sp�jrz na to logicznie, a wyci�gniesz sobie z tego cenn� nauk� na przysz�o��.
Westchn��em.
- Pogadajmy zatem o tej Dalarnie - zaproponowa�em. - A je�li dojd� do wniosku, �e ��esz, to rzeczywi�cie nauka o paznokciach mo�e mi si� w �yciu przyda�...
- Nie tutaj. Je�li pozwolicie, odwiedz� was dzi� po zachodzie s�o�ca.
- Adres oczywi�cie znasz? - Znowu poczu�em przyp�yw humoru.
- Zapraszamy - ubieg�a mnie Hela.
Kowalik przyby�, gdy tylko zapad� zmierzch. Wr�czy� Heli w prezencie ko�ciany grzebyczek. Przyni�s� zapiecz�towany dzban re�skiego wina. Usiedli�my przy stole, a dziewcz�ta zabra�y si� do swoich rob�tek.
- Dalarna to ziemia po�o�ona na p�noc od Sztokholmu - zagai�em. - S�dz�, i�...
- Zacznijmy od tego. - Wyj�� z kieszeni sk�rzany mieszek.
Domy�li�em si� natychmiast.
- Scalak Alchemika - sykn��em. - A wi�c...
- Greta jest niewinna, cho� oczywi�cie jej zadaniem by�o go wam wykra�� -
przyzna�. - Na czas jaki� tylko, abym m�g� kr��ek zbada�. Poinformowa�a mnie jednak, �e kamie� zagin��. Zosta� skradziony zapewne jeszcze pierwszego dnia. Odzyska�em go z r�k miejscowego cechu z�odziei i w�a�cicielowi prawowitemu zwracam. - Pchn�� mieszek
w moj� stron�. - Dni kilka przedmiot ten bada�em...
- Z jakim rezultatem?
- Pozna�em troch� twoje czasy. Niewiele, ale i tak mi si� od nat�oku my�li we �bie miesza.
Spojrza�em na niego zaskoczony.
- Moje czasy? Jak...
- Od dawna ju� wiemy, �e kamie� ten przy�o�ony do czo�a pozwala zajrze� w inne �wiaty...
- No jasne! - przypomnia�a mi si� rozmowa z Sadk� na pok�adzie �Jask�ki�.
Wyj�� z torby kajet - kilkana�cie kart papieru spi�tych razem. Roz�o�y� je przede mn�.
No nie�le... Samochody z pocz�tku dwudziestego wieku, szkic ulicy. Zbli�enia detali, latarnia, skrzynka na listy, s�up og�oszeniowy i inne takie. Umia�, szelma, rysowa�.
- To nie moja epoka. - Wzruszy�em ramionami. - Alchemik Sebastian, czyli Ivo, urodzi� si� ze sto lat wcze�niej ni� ja. Opowiedz o Dalarnie.
- Sko�noocy to przybysze z Kitaju, czyli Chin. Tak jak ty, go�cie w tej epoce. A raczej nie go�cie. Naje�d�cy.
Po�o�y� szkic przedstawiaj�cy �mig�owiec.
- To ich machina, taka jak zniszczona przez Kozaka Maksyma opodal Bergen. A mo�e i ta sama.
- Helikopter.
- Widywano go nad Szwecj�. Huk czyni niezno�ny, ale przewa�nie pod os�on� nocy latali, tak �e lud zabobonny ha�as uznawa� za gniew Bo�y lub sprawk� szatana.
Mieli te� wielopa�y. Bro�, z kt�r� nasza r�wna� si� nie mo�e.
- Do diab�a... A wi�c wiecie, gdzie siedz�.
- Tak.
- Stanowi� zagro�enie - powiedzia�em. - Dla mnie, dla Heli, ale tak�e dla was. Tak s�dz�. W mojej epoce my�leli�my o podr�ach w czasie. Nie potrafili�my tego, ale rozwa�ali�my. Powstawa�y na ten temat ksi��ki. Wszyscy autorzy bali si�, �e taka podr� mo�e zmieni� bieg dziej�w. Zak�adali, �e podr�nicy b�d� musieli zachowa� ostro�no�� szczeg�ln�, a je�li tego nie uczyni�, zmiany sprawi� takie, i� nie uda si� im ju� wr�ci�.
Stanie si� tak, gdy� �wiat si� zmieni, a oni nie poznaj� ju� miejsca i czasu, z kt�rego wyruszyli. Rozumiesz?
Marius zmarszczy� brwi, wyra�nie uk�ada� sobie wszystko w g�owie.
- Wydaje mi si�, �e tak. Inne wojny, inne losy wielkich rod�w i ma�ych rodzin...
Tymczasem oni morduj� kogo popadnie - uzupe�ni�. - Zatem zmiana mo�e by� ich celem.
Mo�e nie tylko zmiana? Mo�e podb�j? Mo�e chc� unicestwi� to, co dla was jest przysz�o�ci�, zapisa� na nowo karty kronik, na razie jeszcze bia�e?
- Mo�e. Tak czy inaczej, trzeba ich powstrzyma�. Zabi�.
- Zatem ucieszy ci� my�l, �e Peter Hansavritson spojrza� na ten problem w podobny spos�b. Nasi najlepsi towarzysze zostali wys�ani, by z tym sko�czy�.
- Tam trzeba ca�ej armii...
- Dlatego wys�ali�my obu.
- Chcesz powiedzie�, �e do walki z band� �wietnie uzbrojonych i wyposa�onych �ajdak�w wys�ali�cie a� dw�ch ludzi? - Z�apa�em si� za g�ow�.
- Poradz� sobie, a dw�ch wystarczy. Zreszt� pozna�e� ich.
- Aaa... Tych dw�ch - zrozumia�em wreszcie.
- Chi�czycy zabili mojego przyjaciela - odezwa�a si� Hela. - Zabrali kryszta� z jego g�owy. Gdyby uda�o si� go odzyska�... Cho� mam nadziej�, �e Staszek �yje.
- Otrzymali rozkazy, by na kamienie �asicy zwr�ci� szczeg�ln� uwag�. Je�li si� uda jaki� zdoby�, przywioz� mi go.
- Tobie?
- Mnie. - Kowalik u�miechn�� si� bezczelnie. - Zwr�c� wam kryszta�, rzecz jasna, z tym �e... - strzepn�� sobie niewidzialny py�ek z ramienia - nie od razu.
Poczu�em ulg�.
- No i oczywi�cie nie za darmo - domy�li�em si�.
- Ty powiedzia�e�.
- Po choler� mamy si� targowa� - prychn��em. - Powiedz zwyczajnie, co chcesz wiedzie�.
- Temat�w jest wiele. - Wskaza� rysunki. - Ale jeszcze zd��ymy sobie o nich podyskutowa�. Podstawowy problem, z jakim si� borykam, to przesy�anie wiadomo�ci.
Na ten przyk�ad list ze Lwowa do Gda�ska w dni czterna�cie idzie. Trza i�� na rynek, odszuka� kupca, kt�ry w drog� ma ruszy�, da� par� groszy i zapiecz�towane pismo zostawi�. Je�li pos�a�ca zamiecie i lute mrozy zatrzymaj�, bywa, �e nie dwie, a trzy niedziele jest w drodze. W drug� stron� tako�. Rozwi�zanie to i zawodne bywa, i dla swej uci��liwo�ci powolne, tedy lat kilka nazad umy�li�em, by wzorem Niemc�w i Italczyk�w przesy�a� wie�ci poprzez go��bie. To rozwi�zanie wad� ma tak�, �e go��b jedynie do
gniazda leci...
- Rozumiem.
- Najwi�ksz� za� przeszkod� Ba�tyk... Ot, jak teraz. Ja siedz� tu, Peter w Visby, jego ludzie w Szwecji. Gdy sezon, co dzie� kto� rusza w morze i listy we�mie, czy to do Sztokholmu, czy do Bremy. I do Londynu okazj� odda� mo�na... Jednak gdy zima przyjdzie, kuso. Nikt nie �egluje, go��bie nie polec�. Ani rozkaz�w pos�a�, ani informacji zdobytych.
- Rozumiem.
- Tak sobie umy�li�em dwa rozwi�zania. Pierwsze, by zbudowa� strza�� ogromn� a lekk�, wewn�trz wydr��on�, kt�r� z balisty mo�na by miotn�� za morze.
Popatrzy�em na Mariusa jak na wariata.
- Tak, wiem - burkn��. - Nie uda�o si�. Si�a jaka� sprawia, �e strza�a cho�by z najpot�niejszej kuszy wystrzelona, na ziemi� spada najdalej tu� za horyzontem...
Bariera jakowa�, co �mia�o�� my�li ogranicza.
- Dwie si�y - wtr�ci�em.
Podni�s� g�ow�, patrz�c na mnie pytaj�co.
- Pierwsz� jest op�r powietrza - wyja�ni�em. - Jak by to wyja�ni�... Szed�e� kiedy� pod wiatr? Czu�e�, jak ci�ko si� idzie?
- Tak.
- Gdy strza�a w powietrzu szybko leci, podobny op�r odczuwa.
- A si�a druga?
- Grawitacja.
Spojrza� na mnie bezradnie. No tak, zasypuj� go fachowymi terminami, a tymczasem Newton jeszcze si� nawet nie urodzi�...
- Ziemia, kt�r� mamy pod stopami, przyci�ga nas. Tak samo przyci�ga strza��.
Nawet gdyby nie by�o oporu powietrza, wcze�niej czy p�niej to, co wystrzelone, spa�� musi.
- Ptaki nie spadaj�. Czy dlatego, �e si�� swych mi�ni pracuj�c, mog� te dwie si�y na czas jaki� pokona�, za� strza�a si�y w�asnej nie posiada? - domy�li� si�.
- Tak w�a�nie jest. W moich czasach mieli�my maszyny zdolne przelecie� nad morzem. Zreszt� wiesz ju� o helikopterze - przypomnia�em sobie.
Oczy mu zab�ys�y.
- Umiesz takowe urz�dzenie zbudowa�?
- Niestety. - Roz�o�y�em r�ce. - Zaraz... A mo�e balon? Wyobra� sobie wielki
p�cherz...
- Wype�niony ciep�ym powietrzem?
Opowiedzia� o eksperymentach, kt�re kiedy� robi�.
- Czyli wystarczy zbudowa� taki sam, tylko ogromny, i mo�na by nim polecie� nad morzem do Szwecji... - rozwa�a�. - Ale z czego zrobi� pow�ok�?
- W moich czasach mieli�my odpowiednie tkaniny. Cho� wcze�niej robiono podobne aerostaty z jedwabiu.
- Z jedwabiu? - j�kn��. - Za drogo... Pomys� jeszcze jeden mia�em - wyzna�.
- Jaki? - zaciekawi�em si�.
- Foki ogl�da�em i my�l taka mnie nasz�a... Z mordy zwierz� to do psa jako �ywo podobne...
- No, troch� mo�e i tak. Uszu nie ma...
- Tedy umy�li�em sobie, �e mo�e gdyby bydl� takie wytresowa�, mog�oby p�ywa� z listami do Szwecji i z powrotem. Ale nie idzie... - westchn��. - Do psa mo�e i podobne, jednak g�upsze o wiele... Ano czas na mnie. - Podni�s� si� z �awy. - Niejedna jeszcze okazja b�dzie, by pogwarzy�, mo�e teraz z rewizyt� do mnie zajdziecie?
- Zgoda. Kiedy i gdzie?
- Na Wyspie Spichrz�w mam mieszkanie. Przy�l� wiadomo�� przez wiewi�rk�. -
B�ysn�� z�bami, jakby rozbawi�o go to, co w�a�nie powiedzia�.
Greta posz�a na targ. Wydoby�em z worka przekl�ty kocio�ek. Min�o ju� tyle czasu. Spojrza�em na datownik zegarka. Jeszcze pi��, mo�e sze�� dni i ukryte w g�owach �adunki nas zabij�. Co b�dzie potem? Kto� znajdzie scalaki, oszlifuje, a nast�pnie zrobi z nich t�oki piecz�tne? Albo moja dusza utkwi w medalionie na piersiach jakiej� matrony?
A mo�e energia strzaska kr��ki i wszystko si� sko�czy. Odejdziemy tam, gdzie reszta ludzi... Czy powinni�my poprosi� Kowalika, by odr�ba� nam g�owy i wydoby� scalaki, zanim dojdzie do wybuchu? Tylko co dalej? Pole�� w jakich� szufladach, a� przyjdzie znowu dwudziesty pierwszy wiek i planeta eksploduje? Bo wskrzesi� nas mo�e jedynie Ina, a ona... Ona jest prawdopodobnie martwa.
- Panie Marku? - odezwa�a si� Hela.
- Tak?
- Czy ona ju� nie o�yje? Zosta�y nam ostatnie dni �ycia... - My�la�a o tym samym.
- Nie wiem... - Wzruszy�em bezradnie ramionami.
Przez twarz dziewczyny przemkn�� cie�, w oczach wyczyta�em nagan�. Ach tak,
wzruszanie ramionami w jej czasach by�o impertynenckie. Nigdy chyba si� nie naucz�...
- Co� jest nie tak - powiedzia�em. - Nie wiem co. Mo�e kiedy Sadko uderzy� w kocio�ek, co� uszkodzi�?
- Zepsu�o si� od wstrz�su?
- Kto wie? Mo�e zreszt� nie dlatego. Mo�e uderzenie siekier� o mied�
spowodowa�o indukcj� impulsu elektrycznego, kt�ry...
Nie rozumia�a, ale s�ucha�a mnie z uwag�.
- A gdyby tak u�y� pr�du raz jeszcze? - podsun�a. - Mo�e tamten co� roz��czy�, a nowe uderzenie naprawi?
- Nie s�dz�, �eby to dzia�a�o w ten spos�b.
- Zatem musimy poszuka� spowiednika i przygotowa� si� na �mier�. Z tego, co m�wi�a Ina, g�ow� nam rozerwie?
- Tak.
- B�d� okropnie wygl�da�a w trumnie...
To nie by� wisielczy humor. Rzeczywi�cie by�a gotowa umrze� i naprawd� martwi�a si� szczeg�ami oprawy pogrzebu.
- Mo�e tylko tak gada�a, �eby nas postraszy�? - zasugerowa�em.
- Ona nie k�amie. Czasem si� myli albo co� przemilcza, ale chyba nigdy dot�d nas nie oszuka�a - powiedzia�a Hela cicho.
Zmarszczy�em czo�o, pr�buj�c przypomnie� sobie wszystkie rozmowy z �asic�.
Mo�e dziewczyna mia�a racj�?
Zdj��em pokryw� z feralnego kocio�ka. Unios�em �wiec�, by zbada� zawarto��.
Warstwa srebrnego py�u na dnie. W nim na wp� zanurzone zielone kr��ki scalak�w i jakie� kryszta�owe sze�ciany. Przechyli�em garnek. Przedmioty na dnie nie przesun�y si� ani o cal.
- Pole czasu stoj�cego - mrukn��em.
- O czym m�wicie, ojcze?
- Wtedy na pok�adzie �Srebrnej �ani�. Gdy uratowa�a nam na zatoce Vågen �ycie.
Pami�tasz?
- Wszystko znieruchomia�o. Okr�t nagle zatrzyma� si� jakby w po�owie ruchu.
- Kule wystrzelone w nasz� stron� zawis�y w powietrzu. My�l�, �e otoczy�a nas stref�, w kt�rej czas przesta� biegn�� lub niezwykle zwolni� - t�umaczy�em. - To samo zjawisko zachodzi w tym naczyniu.
- Wy��czy�a czas i zapomnia�a go w��czy�? Albo wy��czy�a, lecz nie mo�e w��czy�,
bo gdy jest w �rodku, nie potrafi tego zrobi�?
- My�l�, �e to prawdopodobne.
- Ina nie jest g�upia. Uwa�am, �e musia�a jako� si� zabezpieczy� - rozwa�a�a Hela.
- Co masz na my�li?
- Radio. Nies�yszalny g�os, o kt�rym kiedy� opowiadali�cie. To on mia� j� uwolni�.
- Nie rozumiem?
- Je�li od �rodka si� nie da, to trzeba z zewn�trz podzia�a�.
- Mylisz si�. - Pokr�ci�em g�ow�. - Czas w garnku nie mia� si� zatrzyma�, bo jak odtworzy�aby swoje cia�o?
- My�la�am o tym. - Zabawnie zmarszczy�a nos. - Zrobi�a b�bel dla bezpiecze�stwa. Otoczy�a si� stref� stoj�cego czasu. Wszystko, co w ni� uderzy, ju� tak zostanie. Jak kula, kt�ra wbi�a si� w mur, nie dosi�g�szy wn�trza twierdzy, tak i obraz wi�nie niby mucha w paj�czynie. Dlatego jest zatrzymany, jakby nic si� nie dzia�o.
Dagerotyp. Widzieli�my nieruchome statki, a przecie� Du�czycy z pewno�ci� nadal p�yn�li w nasz� stron�. Tylko �e powierzchnia stoj�cego czasu odbija wszystko niczym nieruchoma woda.
- Zaraz. - Ruchem r�ki powstrzyma�em dalszy wyw�d Heli. - S�dzisz, �e widzimy obraz utrwalonej jako� chwili, gdy b�bel zacz�� dzia�a�?
- Tak. Poruszasz, ojcze, kocio�kiem, py� powinien si� przemie�ci�, a tkwi nieruchomo. Nie widzimy tego, co jest wewn�trz. A �asica jest w �rodku, pod spodem, w b�blu, zapewne ca�kiem ju� odtworzona, tylko nie mo�e wyj��.
Patrzy�em na dziewczyn� zdumiony. Kropla wosku �ciekaj�ca ze �wiecy sparzy�a mi palce, ale nie zwa�a�em na to.
- Garnek - wyszepta�em. - Miedziana blacha dzia�a jak ekran...
Hela wdzi�cznie przechyli�a g��wk�, w milczeniu oczekuj�c na wyja�nienia.
- Fale radiowe s�abo przechodz� przez blach�. Masz racj�... Odblokowanie nast�puje z zewn�trz!
- Ten g�os... Liczy�a, �e powstanie z martwych na wyspie albo w pobli�u. Czy jest do�� silny, by przeby� morze? Czy to urz�dzenie, kt�re zapewne gdzie� tam ukry�a, nadal wysy�a rozkaz? Nadajnik? - przypomnia�a sobie odpowiednie s�owo.
- Podaj mi, prosz�, tasak! Sprawdzimy!
- A je�li woda si� wyleje?
- Cebrzyk.
Mimo �e miedziana blacha nie by�a gruba, zdziera�em j� z wysi�kiem. B�bel nie
wype�nia� kocio�ka dok�adnie, ko�o �cianek w kilku miejscach by�o troch� luzu. Wreszcie naszym oczom ukaza�a si� kula wody, twarda i upiornie g�adka w dotyku.
- Aaaaach... - Dziewczyna nabra�a powietrza.
Obraz by� identyczny. Ods�oni�em dwie trzecie kuli, jednak od kt�rejkolwiek strony i pod jakimkolwiek k�tem bym nie spojrza�, widzia�em to samo - zatrzymany niczym stop-klatka obraz py�u le��cego na dnie. Figura niemo�liwa... Dwuwymiarowy obraz na tr�jwymiarowej kuli, w dodatku zawsze frontem do widza. Sam m�zg reagowa�
na ten widok ostrzegawczym b�lem g�owy.
- Co teraz? - zapyta�a Hela.
- Potrzebujemy anteny, spr�bujemy jako� wzmocni� i wy�apa� sygna�... Albo...
Dotar�em w�a�nie do rozci�cia, kt�re pozostawi� top�r Rosjanina. Na powierzchni kuli tkwi� niewielki kr��ek ciemnej substancji. Generator pola? Konus, wal�c w kocio�ek, drasn�� jego kraw�d�. Pochyli�em si� nad nim.
- Prosz�. - Hela poda�a mi szk�o powi�kszaj�ce. Sk�d je wytrzasn�a? Nie by�o czasu pyta�.
- Dzi�kuj�. - Zabra�em si� do ogl�dzin.
Jakie� uzwojenia przypominaj�ce korzonki ro�lin, zatopione w p�przejrzystej masie. Wyra�nie widzia�em przerwan� �cie�k�, czy mo�e raczej kabelek.
- Mog� prosi� o szpilk�?
Helena poda�a mi ig��. Wytar�em j� o spodnie i ostro�nie wetkn��em w p�kni�cie, ��cz�c zerwany obw�d.
Nie s�dzi�em, �e to mo�e by� tak proste. Nie wierzy�em, �e zadzia�a. A jednak.
Kula znik�a z cichym trzaskiem. Na st� chlusn�a woda, a naszym oczom ukaza�a si� mokra �asica. Co� zamigota�o, twarze owia� nam ciep�y wiaterek. Zwierz� i st� by�y ju� suche. Woda w jaki� spos�b �ci�a si� w srebrzysty py�.
- Pani. - Hela dygn�a.
- Dzi�kuj� wam - odezwa�a si� Ina.
Przechyli�a g�ow� i zamar�a. Co� sprawdza�a, ale ja wiedzia�em jedno: b�d� �y�. I naraz poczu�em nienawi�� do samego siebie. Przypomnia�em sobie ch�opca okr�towego zastrzelonego przez lensmanna, przypomnia�em sobie kupca ciskaj�cego sycz�c� bomb� w odm�ty morskie. Jestem �cierwem... Tylu ludzi zaryzykowa�o lub odda�o �ycie, broni�c Oka Jelenia, a ja dla ratowania swojej marnej egzystencji wypu�ci�em demona z magicznego wi�zienia.
- Pani...? - powiedzia�a ponownie Hela, tym razem pytaj�co.
�asica przechyli�a g�ow� w oczekiwaniu.
- Staszek! - pisn�a dziewczyna. - Chi�czycy maj� jego scalak - ostatnie s�owo wym�wi�a jakby z przesadn� staranno�ci�.
- Odnajd�cie ich i zabijcie - poleci�o zwierz�. - Niezale�nie od wszystkiego ich eliminacja jest priorytetem. Kozak wam pomo�e.
- Maksym? - zdziwi�em si�. - Sk�d wiesz?! Nawet go nie spotka�a�!
Nie zaszczyci�a mnie odpowiedzi�. No tak, pewnie zobaczy�a go w moich wspomnieniach...
- Mia�em wizje, �e Staszek �yje - zacz��em.
- Scalak umo�liwia przej�cie kontroli lub wydanie rozkazu na odleg�o�� -
wyja�ni�a. - Wy�apa�e� szcz�tkow� fal� radiow�. Nast�pi�o przebicie. �yje - potwierdzi�a.
- Znajduje si� w odleg�o�ci oko�o sze��dziesi�ciu kilometr�w.
Wymienili�my zdumione spojrzenia.
- Je�li odzyskacie scalak Iva, mo�ecie spr�bowa� o�ywi� r�wnie� jego.
- Mam scalak. Ale jak? - Wytrzeszczy�em oczy. - Ty...
- Potrzebna jest energia i sygna�. Zapis DNA oraz szczeg�y budowy cia�a s� wgrane w scalak. Musicie zgromadzi� odpowiedni� ilo�� materii organicznej. Potem u�yjcie tego. - Wyj�a z brzucha co� w rodzaju zapalniczki.
- Energia... Do tego potrzeba jest energia, masa energii, tak m�wi�a�.
- Zbierz pozosta�� ci�k� wod�.
- Co?
Wskaza�a py�.
- To jest ta woda? - Hela zacz�a zgarnia� proszek na stosik.
- Upchni�ta w nanorurki. Posypcie tym surowiec. Na mnie czas.
- Zaczekaj! - Spojrza�em na �asic� dziko. - My...
- Weso�ej Chanuki.
Osiem �wieczek jednocze�nie strzeli�o p�omieniem. Smyrgn�a prosto w uchylone drzwiczki piecyka. Przez komin si� chcia�a wydosta� czy jak?
- Jakiej znowu Chanuki? - j�kn��em.
- To nasz �ydowski zwyczaj - mrukn�a Hela w jidysz. - Osiem dni. Osiem �wiate�.
Trzeba mie� lamp� chanukow� na oliw� albo �wiecznik. Codziennie zapala si� o jeden p�omyk wi�cej. Ka�dego dnia dzieci dostaj� drobne prezenty... Ale ona si� myli. Chanuka ju� by�a.
- Helu...
Przeb�ysk obcej osobowo�ci na szcz�cie ju� si� cofa�. Dziewczyna spojrza�a na mnie prawie normalnym wzrokiem.
- Znowu - szepn�a.
A potem wr�ci�a do zmiatania dziwnego proszku. Wyszuka�em w kuchni sk�rzany mieszek, �eby mog�a go nape�ni�. Ci�ka woda wci�ni�ta w nanorurki... Ekstra. Bomb� wodorow� mog� sobie zbudowa�. Obr�ci�em w palcach przedmiot, kt�ry mi zostawi�a.
P�askie pude�eczko z szarego metalu zaopatrzone w niewielki przycisk. Westchn��em.
- Panie Marku - Hela spojrza�a na mnie bardzo powa�nie - mo�e wyja�ni mi pan to wszystko bardziej przyst�pnym j�zykiem?
- Wi�kszo�� wa�panna sama poj�a� - za�artowa�em. - Wydaje mi si�, �e sprawa wygl�da tak, jak podejrzewali�my. Ziemia nie uleg�a ca�kowitej zag�adzie. Prze�yli Chi�czycy. Potem przylecieli nomadzi. Dopadli Skrata i postawili przed s�dem. By� mo�e zosta� stracony. P�niej nomadzi odlecieli i...
- Odlecieli bez Oka Jelenia.
- Sk�d wiesz?
- Chi�czycy wyruszyli w przesz�o�� ju� po ich odej�ciu, a nadal szukaj� kamienia.
Tylko po co im on?
W duchu zgrzytn��em z�bami.
- Sama wymy�l - mrukn��em. - Mnie nic nie przychodzi do g�owy. To znaczy -
poprawi�em si� szybko - jest kilka mo�liwo�ci. Pierwsza to sczytanie zawartych na nim danych.
- S�dzi pan, �e na scalaku jest co� jeszcze poza dusz� tamtego?
- Chyba tak. Zreszt� nawet zbadanie wspomnie� tak niezwyk�ej istoty mo�e da� ogromn� wiedz�. Nie chodzi nawet o sekrety umar�ych planet, lecz o drobiazgi. On mo�e zna� prawa fizyki, kt�re popchn� nasz� wiedz� o dziesi�tki lat do przodu... Kt�re pozwol� nam si�gn�� do gwiazd.
- S�dz�, �e mo�e by� inne wyja�nienie - powiedzia�a w zadumie. - Czy my�la� pan nad tym, co tak w�a�ciwie ci ludzie tu robi�?
- Co masz na my�li?
- Maj� gdzie� sw�j ob�z, zapewne po�o�ony w okolicy niedost�pnej i dobrze pilnowany. - Zagi�a jeden palec. - Maj� maszyny umo�liwiaj�ce bardzo dalekie podr�e.
- Zagi�a drugi. - Pojawili si� w pobli�u Kijowa i w pobli�u Bergen. - Zagi�a trzeci. -
Maksym trafi� na jaki� ich �lad w Sztokholmie. Produkuj� niezwykle silne leki swojej epoki, kt�re pomagaj� zwalczy� wi�kszo��, je�li nie wszystkie choroby tych czas�w. I
sprzedaj� je za niewyobra�alne sumy.
- Co sugerujesz?
- Szykuj� si� do kolonizacji.
- Co?!
- To przycz�ek. Gromadz� z�oto i zapewne kupuj� za nie ziemi�. Niebawem przyb�d� tutaj kolonizatorzy. Z broni�, kt�rej nikt nie potrafi si� oprze�. Przyb�dzie ich tu kilka, mo�e nawet kilkadziesi�t tysi�cy - podj�a przerwany w�tek. - I po nas. Nikt nie b�dzie zdolnym, by da� im odp�r... Podporz�dkuj� sobie Europ� i b�d� tu �y� a� do zag�ady, ca�kowicie zmieniaj�c histori� naszej cywilizacji. Niewiele wiem o tym, jacy s�.
Ale pan...
- Wiem...
Szale�czy ustr�j b�d�cy mieszank� najgorszych cech komunizmu i kapitalizmu.
Obozy pracy, wszechw�adza urz�dnik�w, przymusowe aborcje, eksterminacja ca�ych narod�w, zakaz praktyk religijnych, praktycznie przywr�cenie niewolnictwa i bezlitosny wyzysk, wyzysk, wyzysk...
- Wiedz� o istnieniu Oka Jelenia - wr�ci�a do sedna sprawy. - Planuj� wojn� i podb�j kontynentu, musz� rozwa�y� wiele wariant�w. Hanza mog�aby ich powstrzyma�.
Ale si�a Hanzy opiera si� na skupieniu si� czterystu miast na jednym kierunku natarcia.
Bez Oka to niemo�liwe. Chi�czycy musz� je zniszczy�. To optymistyczny wariant.
- A jaki jest pesymistyczny?
- Si�� Hanzy mo�na os�abi� albo wykorzysta�. Je�li przechwyc� Oko i znajd� wsp�lnika, kt�ry odegra rol� dyktatora Zwi�zku, to mo�e mamy szans� ukry� si� na antypodach. Staszek...
- Jest sze��dziesi�t kilometr�w st�d - powiedzia�em w zadumie. - Mo�liwo�ci s� dwie. Wyrwa� im si� albo wlok� go tu jako zak�adnika, by si� z nami rozm�wi�.
- Jeste�my gotowi powita� ich tak, jak na to zas�uguj� - powiedzia�a w jidysz. -
Trzeba tylko ustali�, kt�re z nas b�dzie strzela�.
Obudzi�em si� we w�asnym ��ku. We w�asnym! Kawalerka na Mokotowie...
Zerwa�em si� z po�cieli i rozejrza�em woko�o. Mieszkanie. Moje mieszkanie. Co, u diab�a?! Odwala mi? Uroi�em sobie to ca�e Oko Jelenia? Ubrda�o mi si� kilka miesi�cy w przesz�o�ci? Nie, to niemo�liwe. Nie istniej� narkotyki wystarczaj�co silne, by wywo�a� tak� jazd�. Nie znam choroby psychicznej mog�cej da� podobny efekt. Zatem co?
Naprawd� tam by�em?
Wi�c dlaczego jestem tutaj? Kto� mnie cofn��? Uratowa�? Wyci�gn��? Kto?
Cholera wie. W ka�dym razie znowu jestem w dwudziestym pierwszym wieku.
Poczu�em ulg� i zaraz po niej dojmuj�cy �al. To, �e tu jestem, oznacza chyba, �e ju� nigdy nie zobacz� Heli i Agaty...
Spokojnie. Wyjrza�em przez okno, przeszed�em do kuchni. Otworzy�em lod�wk�.
Wszystko wygl�da�o normalnie. Zagotowa�em wody, zaparzy�em herbaty. Tego mi w�a�nie trzeba. Spojrza�em na zegarek. Sz�sta dwadzie�cia siedem. Godzinka do wyj�cia.
Odpali�em komputer. Wy�wietli� si� obszar roboczy. Spr�bowa�em �ci�gn�� poczt�. Figa, program w og�le nie ruszy�. Internet te� le�a�. Wr�ci�em do kuchni i w��czy�em radio.
�Bolero� Ravela. Trzeba znale�� jak�� stacj� podaj�c� wiadomo�ci... Skaka�em po kana�ach coraz bardziej zaniepokojony. Na wszystkich nadawano wy��cznie muzyk�.
Ku�wa, czyli to, co si� dzieje wok�, prawdziwe chyba nie jest...
Telewizor? Pstrykn��em w pilota, ekran za�nie�y�, ale wszystkie kana�y by�y puste.
- Panowie informatycy, matrix znowu mi si� sypie! - za�artowa�em gorzko. -
Prosz� pilnie prze��czy� na Nowy Jork.
Herbata? Poci�gn��em �yk ze szklanki. P�yn by� przejrzysty, na dnie le�a�y fusy, pachnia� herbat�, ale smakowa� jak kawa.
- Nie do��, �e to kawa, to jeszcze z cukrem - poskar�y�em si�, usi�uj�c zjadliw� ironi� pokry� smutek.
Podszed�em do rega�u i wyci�gn��em pierwsz� z brzegu ksi��k�. Wszystkie kartki by�y czyste. Zrozumia�em. To symulacja. Niedoskona�a symulacja... Zacz��em przegl�da� po kolei wszystkie pozycje. O dziwo, nie wszystkie ksi��ki by�y niezapisane. W
niekt�rych znalaz�em literki.
- Obraz p�ki �ci�gni�ty jest z mojej pami�ci - rozwa�a�em. - Tre�� niekt�rych pozycji �asica ma zapisan� na twardym dysku, wi�c te ksi��ki odtworzy�a. Innych nie potrafi... Ina - odezwa�em si� g�o�no. - Nie m�cz mnie ju�. Wy��cz to.
Obraz mieszkania prys� jak mydlana ba�ka. Le�a�em na swoim ��ku w szesnastowiecznym Gda�sku. �asica siedzia�a na ko�drze.
- I po co to wszystko? - warkn��em.
- Nagroda. Dla ciebie. Dobrze s�u�y�e�. Premia motywacyjna.
- Wsad� sobie w rzy� tak� nagrod� - burkn��em.
- A Heli si� podoba. - Wzruszy�a po ludzku �apkami.
Wyskoczy�em z ��ka i rozchyli�em zas�ony. Hela spa�a ze s�odkim u�miechem na twarzy, widzia�em ruch jej ga�ek ocznych pod powiekami. Obok drzema�a Greta.
- Twoja podopieczna spaceruje sobie po ogrodzie ze swoim dziadkiem -
powiedzia�a �asica. - St�enie endorfin wskazuje na...
- Wy��cz jej to, zanim si� obudzi - rozkaza�em. - Niech my�li, �e to tylko sen.
- Dlaczego?
- Wyobra� sobie, �e wracasz na Czit�. Ze wracasz do �ycia, kt�re p�dzi�a�, zanim wasz� planet� spotka�a zag�ada.
- Nie umiem w��czy� sobie takiej symulacji.
- Wyobra� sobie, �e to potrafisz. I �e musisz to odrzuci�. Wy��czy�. Wygasi�. Ze po pobycie tam musisz wr�ci� tu i dalej wype�nia� zadania Skrata.
Zamy�li�a si�.
- S�dzisz, �e takie wizje mog� spowodowa� wasze uzale�nienie? - Przechyli�a g��wk�.
- Tak. S� jak narkotyk.
Umilk�a.
- Rozumiem - powiedzia�a wreszcie. - Na planecie Czita nie znali�my tego problemu. �adne substancje chemiczne nie sprowadza�y na nas transu ani wizji.
- Farciarze.
- Staszek ju� wyruszy� - zmieni�a temat. - Je�li zachowa tempo dni poprzednich, powinien ko�o po�udnia dotrze� do miasta od wschodu. Udacie si� razem na Gotlandi�.
Po�egnam was. Zobaczymy si� mo�e za dwadzie�cia dni. Realizujcie zadanie. Zostaniecie surowo rozliczeni.
- Czekaj...
Zwierz� zwin�o si� dziwacznie, rozsypa�o na kilka dwuwymiarowych kolorowych przekroj�w i znik�o. Oddech Heli uspokoi� si�. Spa�a, tym razem bez sn�w...
Stali�my z Hel� na trakcie zdeptanym kopytami zwierz�t. Za plecami mieli�my fortyfikacje miasta, przed sob� kilka cha�up i drog� biegn�c� przez za�nie�one pola ku horyzontowi. Dochodzi�o po�udnie, gdy na tle odleg�ego lasu spostrzegli�my dwie sylwetki. Staszek! W towarzyszu ch�opaka z rado�ci� rozpozna�em Maksyma.
Patrzy�em na cudem o�ywionego przyjaciela. Schud�, twarz spali�y mu zimowe wiatry i s�o�ce. Sylwetka wyprostowa�a si�, okrzep�a. By� jakby starszy, a w jego oczach malowa�a si� powaga. Trzy miesi�ce temu w Nidaros po�egna�em ch�opca, teraz przede mn� sta� m�czyzna. Jego spojrzenie wyostrzy�o si�, stwardnia�o, cho� nadal b�yska�a w nim dawna �yczliwo�� wobec ca�ego �wiata.
Hela rzuci�a si� Staszkowi na szyj�, z�apa� j� i okr�ci� w powietrzu, a� suknia za�opotala, czepek spad�, a kitka rudych w�os�w rozmaza�a si� w smug�. Poczu�em delikatne uk�ucie zazdro�ci.
Stara Marta, u�miechaj�c si� bezz�bnymi wargami, mru�y�a z zadowolenia powieki. Nie musia�a nawet patrze� swym jedynym okiem, wystarczy�o, �e czu�a w d�oniach ci�ar monet. Z lubo�ci� przesuwa�a stwardnia�ymi opuszkami palc�w po g�adkiej powierzchni dukat�w, nas�uchiwa�a koj�cego uszy brz�ku srebrnych talar�w.
Sapn�a, wsta�a z trudem i pocz�apa�a w stron� skrzyni. W jej dnie bratanek zrobi� kiedy� zmy�ln� skrytk� na kosztowno�ci. S�katymi paluchami niezgrabnie przekr�ci�a mechanizm. Nie zd��y�a jednak w�o�y� monet. Deska trzasn�a pod czyim� butem.
Staruszka poczu�a silne uderzenie w g�ow�, krew bryzn�a na �cian�. I zapad�a ciemno��.
Ju� na zawsze.
Na pi�tro prowadz� w�skie, skrzypi�ce schody, na pode�cie dwoje drzwi. Pierwsze wy�amano ca�kowicie. Drugie ko�ysz� si� na jedynym ocala�ym zawiasie.
Za drzwiami znajduje si� pok�j. Stoj� w nim dwa ��ka, skrzynie, balia do k�pieli, piec... �ciany niedawno pobielono, pod�og� pi�knie wyszorowano. Szkoda w�o�onego w prac� wysi�ku. Teraz wszystko zbryzgane jest krwi�. Z balii wystaje okrutnie pokaleczona r�ka, w cebrzyku le�y g�owa dziewczynki. Warkocz barwy zle�a�ej s�omy sm�tnie zwisa ku pod�odze. W pomieszczeniu panuje bezruch, tylko puch z rozdartej pierzyny wiruje w powietrzu. Cho� to jeszcze zima, z jakiej� szczeliny wype�z�a du�a, t�usta mucha. Siedzi na kraw�dzi �o�a, jakby nie mog�a poderwa� si� do lotu.
Z podw�rza dobiegaj� weso�e g�osy. Lokatorzy wracaj� do domu, prowadz�c dawno niewidzianych przyjaci�...
Copyright � by Andrzej Pilipiuk, Lublin 2009
Copyright � by Fabryka S��w sp. z o. o., Lublin 2009
Wydanie I
ISBN 978-83-7574-069-1
Wszelkie prawa zastrze�one
All rights reserved
Ksi��ka ani �adne jej cz�� nie mo�e by� przedrukowywana ani w jakikolwiek inny spos�b reprodukowana ani powielana mechanicznie, fotooptycznie, zapisywana elektronicznie lub magnetycznie, ani odczytywana w �rodkach publicznego przekazu bez zgody wydawcy.
Redakcja serii Eryk G�rski, Robert �akuta
Projekt ok�adki Pawe� Zar�ba
Ilustracje Rafa� Sz�apa
Redakcja Katarzyna Pilipiuk Karolina Kacprzak
Sk�ad Monika Nowakowska
Wydawca
Fabryka S��w sp. z o.o.
20-607 Lublin ul. Wallenroda 4c
www.fabryka.pl
e-mail biuro@fabryka.pl
Druk i oprawa OPOLgraf S.A. www.opolgraf.com.pl