Zorientowa�am si� dopiero przy hydrauliku. Rudy, z w�sem, a jednak twarz taka sama. Wygl�da� jak brat bli�niak tamtych dw�ch, dozorcy i listonosza. Przyni�s� jakie� dokumenty do podpisu. Janek zamkn�� drzwi do mojego pokoju i nie zwraca� uwagi, kiedy krzycza�am, �e co to ma by� i��e ja nie jestem jaki� przedmiot albo zwierz�, co je mo�na w pokoju zamkn��, bo przeszkadza. Rozmawiali do p�na, Janek dwa razy biega� do sklepu po w�dk�. Kiedy go nie by�o, ten m�czyzna siedzia� bez ruchu, nie s�ysza�am, �eby odk�ada� szklank� albo kr�ci� si� na trzeszcz�cej kanapie, nic. Tylko tak siedzia�, a ja prawie dusi�am si� ze z�o�ci. Pili do rana. Zasn�am zm�czona, zawiedziona, w�ciek�a.

Obudzi�am si� przed po�udniem i znowu czu�am nogi.

Lekarze przedstawiali r�ne wyja�nienia. M�wili o nietypowym z��czeniu tkanek, przytaczali wyniki bada� nad regeneracj� rdzenia kr�gowego, kto� zasugerowa� nawet pozytywny wp�yw psychiki, ale wi�kszo�� tylko drapa�a si� po g�owach i mrucza�a pod nosem. Janek wiedzia� swoje. Biega� po domu i powtarza�, �e to cud. Kupi� wino, kaczk� upiek�, chcia� ta�czy�.

Ta�czyli�my.

Przez kilka tygodni czu�am si� jak pijana. Spacery, przyj�cia, wystawy. Jazda na rowerze, dancing w�Azetesie, wizyty przyjaci�ek i du�y artyku� w��Przekroju�. Wypisany t�ustymi literami tytu� brzmia� ��ona Jana Twardowskiego pokonuje parali�!�.

Pierwsze plotki zacz�y dociera� do mnie po kilku miesi�cach. Ba�ka, ta, z kt�r� trenowa�am, zadzwoni�a kt�rego� razu, jaka� taka niepewna, poprosi�a o spotkanie. Przy kawie i ciastku wydusi�a z siebie, �e Janek to teraz cz�owiek sukcesu, biznesmen. Czy nie m�g�by im po�yczy� nie chodzi o du�� kwot� tak jej g�upio� Nie wiedzia�am, o co chodzi. Wyja�ni�a, �e jej m�� widzia� go w�Marriotcie, przy stoliku z�Kulczykiem. U�mia�am si� tak, �e rozla�am kaw�. Do domu wr�ci�am spacerem. Jankowi opowiedzia�am wszystko przed snem. R�a� ze �miechu.

Potem by�o to moje starcie z mam�. Przyjecha�a na �wi�ta: sma�enie, gotowanie, plotki. Ugniataj�c ciasto na makaron, zapyta�a, po co Janek by� w�Berlinie. Odpar�am, �e nie wiem po co: wiem za to, �e go tam nie by�o.

Opowiedzia�a wi�c, jak to jej s�siad spotka� Janka na lotnisku Tegel. Janek gdzie� si� spieszy�. Garnitur, walizka, zadowolony. Nie rozmawiali, ale to na pewno by� on. Powiedzia�am wtedy matce, �e jak jest tak g�odna sensacji, to niech sobie ogl�da �Ekspres Reporter�w�, a od Janka by si� mog�a wreszcie odczepi�. Obra�ona, wr�ci�a do klusek, a ja do karpia. Dwie godziny p�niej �yczy�y�my sobie nad op�atkiem zdrowia, u�miechu i szcz�cia.

Co jaki� czas dociera�y do mnie nowe rewelacje, ale zbyt du�o mia�am na g�owie, �eby si� jeszcze ludzk� zawi�ci� przejmowa�. Janek obj�� w�a�nie stanowisko prezesa Polskiego Zwi�zku Bokserskiego, a p� roku p�niej powo�ano go na stanowisko ministra sportu. �ycie nagle przyspieszy�o: przeprowadzka do domu na Bielanach, odchudzanie, wyj�cia, bankiety. Bywa�o, �e cz�ciej widywa�am go w telewizji ni� w domu. Przyty�, wym�odnia� i zacz�� si� lepiej ubiera�.

�ci�ga� z zagranicy markowe garnitury, strzyg� si� u najlepszych warszawskich fryzjer�w, a but�w mia� ju� wi�cej ni� ja. W���ku przypomina� nienasyconego nastolatka. Kolacje na mie�cie, podr�e do egzotycznych kraj�w i kwiaty bez okazji. �ycie by�o dobre. A�przynajmniej tak sam� siebie przekonywa�am.

Tego dnia, kiedy wszystko si� zmieni�o, ogl�da�am go w programie na �ywo. Trwa�a dyskusja o zwi�kszeniu bud�etu na badania kosmiczne, Janka ten temat rozpala� jak nic innego. Rozmawia� z czterema innymi go��mi. Po przerwie reklamowej do��czy� kolejny, a ja upu�ci�am na dywan fili�ank� z herbat�. W�studiu siedzia� cz�owiek, kt�ry odwiedza� Janka w czasie mojej choroby. Dozorca, listonosz, bankier. Czu�am, jak krew odp�ywa mi z twarzy. Zrobi�o mi si� duszno.

Po raz pierwszy w��yciu Janek wypad� kiepsko przed kamer�. Zacina� si�, gubi� s�owa. Kilka razy wybucha� g�o�nym, nerwowym �miechem. Do domu wr�ci� zaraz po nagraniu. Stan�� w drzwiach i zanim zd��y�am o cokolwiek zapyta�, o�wiadczy�, �e odchodzi.

Z�pocz�tku nie rozumia�am. Sk�d odchodzi? Z�ministerstwa? Z�polityki? Ze zwi�zku? Powiedzia�am, �e je�li ma do��, to niech odchodzi, kariera to nie wszystko. Chcia�am go przytuli�, odsun�� si�, pokr�ci� g�ow�. I�w k�ko, �e odchodzi, �e umowa, �e musi, �e przeprasza. Dopiero po kilku minutach zorientowa�am si�, �e odchodzi ode mnie.

��Ale co� wymy�l�, Lidka � powiedzia�, uciekaj�c w stron� drzwi.�� Wymy�l� co�, przysi�gam.

Wyszed�, nie ogl�daj�c si� za siebie. Nie rozmawia�am z nim przez nast�pne dziesi�� lat.

�y�am bez m�a, ale nie bez Twardowskiego. W�Polsce bez Twardowskiego �y� si� wtedy nie da�o. Gdziekolwiek si� odwr�ci�am, on: Twardowski, Twardowski, Twardowski.

Rok po odej�ciu zosta� premierem. Podobno sam opracowa� projekty kilku ustaw, najbardziej zaanga�owa� si� jednak w organizacj� polsko-ameryka�skiej stacji kosmicznej na Ksi�ycu. Podczas uroczystego otwarcia kosmodromu pod Poznaniem przecina� wst�g� razem z�Miros�awem Hermaszewskim i�Barackiem Obam�. Szeroki w barach, opalony, przewy�sza� obydwu o g�ow�. Siedzia�am przed telewizorem i rycza�am, nie wiem czy bardziej z rozpaczy, czy z w�ciek�o�ci.

W�mi�dzyczasie prowadzi� interesy. Zacz�� produkowa� metale lekkie i na masow� skal� handlowa� mikrokratownicami z niklowanych nanorurek. W��omiankach postawi� fabryk� cz�ci do rakiet kosmicznych. Zatrudnia� tysi�c dwie�cie os�b.

Pierwszy film biograficzny o��yciu Janka zrealizowa� niejaki Alejandro Gonz�lez Iñ�rritu. Kr�cony z r�ki i przy naturalnym �wietle, obraz przedstawia� Twardowskiego jako �wi�tego szale�ca, kt�ry �amie bariery, bo nie wie, �e istniej�. Recenzje by�y raczej pochlebne, film raczej niestrawny. Artystyczny be�kot, z kt�rego niewiele zrozumia�am. Drugi film nakr�ci� Michael Bay i tym razem pad� rekord �wiatowego box office�u: Casual Giant zarobi� wi�cej ni� Avatar. Wtedy zacz�o si� prawdziwe wariactwo. Janek brylowa� w ameryka�skich programach �niadaniowych, odbiera� doktoraty honoris causa, go�ci� w�Bia�ym Domu. Lata� pomi�dzy Warszaw� a�Los Angeles.

Cho� magazyn �People� dwukrotnie og�osi� go najseksowniejszym m�czyzn� na �wiecie, nigdy nie s�ysza�am, by mia� jak�� kochank�. Nie widywano go z kobietami: na pokazy, imprezy i bankiety zawsze przychodzi� sam. Kiedy Stephen Colbert zapyta� go w swoim programie o t� sfer� jego �ycia, Janek z rozbrajaj�cym u�miechem stwierdzi�, �e na g�upoty obecnie nie ma czasu.

W�to akurat mog�am uwierzy�. Twardowski by� ju� wsz�dzie. Prasa, radio, telewizja, internet, wyk�ady, spotkania, posiedzenia, debaty. �ledzi�am to wszystko i coraz cz�ciej wydawa�o mi si�, �e Twardowskich jest przynajmniej kilku; �e jeden by tego wszystkiego nie poci�gn��.

Pierwszy habitat na Ksi�ycu otwarto dwunastego kwietnia, w moje urodziny. Relacj� na �ywo emitowa�y wszystkie stacje telewizyjne, a eksperci w studiach analizowali ka�dy gest kosmonaut�w. Ci sprawiali wra�enie pijanych ze szcz�cia i z dumy. Odbijali si� od szarej powierzchni jak kauczukowe pi�eczki. Na pasku pe�z�o w k�ko jedno zdanie: �Misja zako�czona sukcesem�. W�serwisach informacyjnych przez tydzie� nie m�wi�o si� o niczym innym.

Nied�ugo p�niej jako trzeci Polak w historii, po Wa��sie i�Janie Pawle II, Janek zdoby� tytu� cz�owieka roku przyznawany przez �Time�. Z�ok�adki spogl�da� wariackim wzrokiem m�czyzny, kt�ry my�li: dopiero nabieram tempa.

W�to te� mog�am uwierzy�.

Wci�� czeka�am, kiedy zadzwoni. Codziennie sprawdza�am skrzynk�, wypatruj�c e-maila, w ko�cu zacz�am nawet dopytywa� listonosza, czy nie przyni�s� poczt�wki. W�nocy nie rozstawa�am si� z telefonem, przekonana, �e tym razem na pewno zadzwoni.

Janek milcza�.

M�wi� do prezenter�w, dziennikarzy i polityk�w, przemawia� do wyborc�w, telewidz�w, czytelnik�w, pisywa� do redakcji, zarz�d�w, prezydent�w. Tylko nie do mnie, tylko nie do Lidii Twardowskiej, kt�ra czeka�a w naszym domu na Bielanach, wpatrzona w zachwaszczony ogr�d i wyblak�y worek treningowy, powieszony kiedy� pod dachem na tarasie.

Kt�rego� dnia wyrzuci�am wszystko. Obudzi�am si� o czwartej nad ranem, w�o�y�am stary dres i ruszy�am do jego pokoju. Zapakowa�am do plastikowych work�w wszystkie uszyte na miar� garnitury, wszystkie buty o sk�rzanych podeszwach, wszystkie p�aszcze, krawaty, poszetki i kapelusze. Znalaz�am wszystkie r�kawice bokserskie, banda�e, kask do sparing�w i ca�e pud�o ochraniaczy na z�by. Do osobnej torby wrzuci�am medale, puchary, dyplomy i zdj�cia z turniej�w. Wszystko wynios�am przed dom. Olbrzymia sterta tego, czym kiedy� by� Jan Twardowski. Zap�aci�am pierwszym napotkanym pijakom za pozbycie si� tych �mieci w choler�. Domy�lam si�, �e statuetki trafi�y na z�om.

Pr�bowa�am si� leczy� z�Janka. Zapisa�am si� na kurs japo�skiego i lekcje pianina, znajoma poleci�a mi dobrego psychologa. Wynaj�am ca�e pi�tro w budynku przy Marsza�kowskiej i otworzy�am tam szko�� ta�ca. Nina, przez kt�r� dawno temu, w innym �yciu, z�ama�am kr�gos�up, zosta�a moj� ksi�gow�. Klient�w nie brakowa�o. Z�roku na rok rachunek zysk�w i strat wygl�da� coraz bardziej imponuj�co. Po pracy kupowa�am czasem wino i w ma�ym kantorku na zapleczu wspomina�y�my dawne czasy. Tematu Janka nie poruszy�y�my ani razu.

Trudno by�o jednak nie wiedzie�, co u niego. Wszyscy to wiedzieli.

Kiedy ja uczy�am ludzi porusza� biodrami, on uruchamia� program budowy sieci studni w�Afryce. Finansowa� go z pieni�dzy zarobionych na filmie Baya i sprzeda�y polskiej ropy z�Zag��bia Karpackiego. �wiat obieg�o zdj�cie, na kt�rym wsp�lnie z�Dalajlam� pochyla si� nad wychudzonym czarnosk�rym ch�opcem. W�tle pot�ne maszyny dr��� such� ziemi�. Podpis brzmia�: �Some people just want to make the world a better place�.

Cz�� zdobytej fortuny przeznacza� na poszukiwania nowych metod leczenia nowotwor�w. Op�acany przez niego mi�dzynarodowy zesp� naukowc�w zapowiada� rych�� rewolucj� w walce z bia�aczk�. W�Krakowie otwarto nowoczesn�, dwunastopi�trow� klinik� imienia Jana Twardowskiego.

Najbardziej jednak zaanga�owa� si� w rozbudow� stacji kosmicznej na Ksi�ycu. Projekt poch�ania� gigantyczne pieni�dze i wzbudza� wiele kontrowersji. Dziennikarze, specjali�ci i komentatorzy zasypywali Twardowskiego kolejnymi pytaniami.

��Czy nie uwa�a pan, �e pieni�dze utopione w tym pa�skim widzimisi� przyda�yby si� bardziej w walce z g�odem?

��Czy po kl�sce wi�kszo�ci projekt�w badawczych prowadzonych na Mi�dzynarodowej Stacji Kosmicznej naprawd� uwa�a pan, �e kilka namiot�w na Ksi�ycu da nam odpowiedzi na jakiekolwiek istotne pytania?

��Dlaczego tak bardzo upiera si� pan przy tym, �eby jak najszybciej uko�czy� to przedsi�wzi�cie, skoro wie pan, jak fatalnie przedstawia si� obecnie d�ug publiczny kraju?

��Ile prawdy jest w plotkach, �e za�o�y� si� pan o ten kosmodrom z�Elonem Muskiem?

��Jaki, do cholery, ma pan w tym wszystkim interes?

Twardowski odpowiada� merytorycznie, stanowczo, uprzejmie i fachowo, czasem w ekscytacji, czasem ze zniecierpliwieniem, czasem �miertelnie ju� znudzony. Nie ugi�� si� pod �adnym argumentem, nie pozostawi� bez komentarza �adnego ze stawianych mu zarzut�w. S�uchaj�c go, cz�owiek nabiera� wra�enia, �e stacja kosmiczna na Ksi�ycu to najwa�niejsze przedsi�wzi�cie w historii ludzko�ci. Ja zupe�nie tego nie rozumia�am. Od dawna wiedzia�am jednak, �e decyzje Jana Twardowskiego niekoniecznie musz� mie� cokolwiek wsp�lnego z logik�.

Kt�rego� razu, w sobot�, zam�wi�am do domu zakupy. Najcz�ciej nie chcia�o mi si� przedziera� w korkach przez miasto, klika�am wi�c tylko �Pon�w poprzednie zam�wienie� na stronie supermarketu i kilka godzin p�niej wszystko, czego potrzebowa�am, podje�d�a�o pod drzwi. Tym razem w jednej z papierowych toreb, pomi�dzy kartonikiem kaszy gryczanej i butelk� sojowego mleka, znalaz�am niewielk� kartk� z notesu. Znajome pismo uk�ada�o si� w trzy s�owa: �Jeszcze troch�. Wytrzymaj�.

Z�pocz�tku si� przestraszy�am, potem ucieszy�am, na koniec by�am w�ciek�a. Trzy s�owa, kartka wci�ni�ta mi�dzy zakupy ze spo�ywczego, jakby nie m�g� normalnie, prosto w oczy, albo chocia� przez telefon.

I�o co w og�le chodzi�o? Co mia�am wytrzyma�? Co mia�o znaczy� to ca�e �jeszcze troch�, wys�ane po blisko dziewi�ciu latach ciszy?

Kartk� zgniot�am i wrzuci�am do �mietnika. Godzin� p�niej wyci�gn�am j� stamt�d i rozprostowa�am na blacie. Czyta�am w k�ko, wpatruj�c si� w zawijasy liter. Pomy�la�am, �e dobrze by�oby wyg�adzi� papier �elazkiem. Ruszy�am do sypialni i w po�owie drogi zatrzyma�am si�, oparta o��cian�. Biegiem wr�ci�am do kuchni, podar�am notatk� na strz�py, a potem wrzuci�am do kominka i podpali�am.

Przez reszt� dnia siedzia�am na kanapie, wpatrzona w wy��czony telewizor. Zakupy sta�y na blacie.

* * *

Od pewnego czasu spotyka�am si� z m�czyznami. Pierwszy by� Micha�, w�a�ciciel budynku, w kt�rym prowadzi�am szko�� ta�ca. Podczas rozmowy w windzie zaprosi� mnie do teatru na Wujaszka Wani�. Spotykali�my si� przez kilka miesi�cy i w ko�cu samo zdech�o. Jego miejsce szybko zaj�� Antoni, w�a�ciciel pr�nie dzia�aj�cego biznesu, mi�o�nik jazzu i wina. Mia� domek w�Toskanii, gdzie prze�y�am naprawd� przyjemny tydzie�. Spacery, s�o�ce, ksi��ki. Aromatyczne kolacje, wino, d�ugie rozmowy przy �wiecach. Po raz pierwszy od dawna oderwa�am si� troch� od swojej codzienno�ci, od szko�y ta�ca, od faktur, od wielkiego i pustego domu. Antoni mia� ciep�e usposobienie i by� �wietny w���ku. Kiedy powiedzia�, �e chce si� ze mn� o�eni�, natychmiast go zostawi�am.

Potem by� Fryderyk, kt�rego pozna�am u�Niny. Starszy ode mnie o osiem lat, przystojny, zabawny. Pisarz. Znudzi�am si� nim w�a�ciwie ju� tego pierwszego wieczoru. Pojawi�o si� jeszcze dw�ch, trzech, nie pami�tam. Nina powtarza�a, �e mam �wietn� figur� i��e podobam si� m�czyznom. Mo�e, ale moim zdaniem wielu z nich chcia�o po prostu zobaczy�, jak to jest przelecie� by�� kobiet� Twardowskiego. Szybko przesta�o mnie to bawi�.

* * *

Sam Twardowski pojawi� si� za� r�wnie nagle, jak znikn��.

Zadzwoni� do mnie dziesi�� lat po tym, jak zostawi� mnie bez �adnego wyja�nienia. By�a niedziela, p�ny wiecz�r. Zagrzebana pod kocem ogl�da�am na laptopie ostatni sezon The Affair.

Wyci�gn�am telefon z zag��bienia w kanapie. Nieznany numer. Odebra�am, gotowa powiedzie�, �e nie, nie jestem zainteresowana �adn� ofert�, do widzenia. Z�g�o�nika nie dobieg� jednak uprzejmy g�os niewolnika z call center. Najpierw chwila ciszy, potem tylko oddech. Wtedy ju� wiedzia�am.

Wyprostowa�am si�, r�k� zacisn�am na kocu. Z�ca�ej si�y przyciska�am telefon do ucha. Znajomy g�os wypowiedzia� dwa s�owa:

��To ja.

* * *

M�j m��, by�y bokser, cz�owiek roku wed�ug magazynu �Time�, polityk, biznesmen i filantrop, Jan Twardowski, poprosi� o spotkanie.

Poprosi� g�osem innym ni� ten, kt�rego przez dziesi�� lat s�ucha�am w radiu i telewizji, g�osem pe�nym emocji, g�osem cz�owieka, nie giganta.

��Wszystko ci wyja�ni�, Lidka � doda� cicho, jakby sam by� z�y na siebie, �e musi to powiedzie�. ��Tylko si� zg�d�.

Nic nie m�wi�am. Siedzia�am z laptopem na kolanach, z r�k� zaci�ni�t� na telefonie, drug� na fa�dzie koca, z szumem w g�owie, z wal�cym sercem, i milcza�am. Chcia�am mu powiedzie�, �e jest idiot�, �e mam swoje �ycie i nie zamierzam si� z nim spotyka�, nigdy. Chcia�am sk�ama�, �e mam kogo�, mo�e nawet kogo� kocham. Przede wszystkim chcia�am wykrzycze� w s�uchawk�, �eby si� odpieprzy� i zostawi� mnie w spokoju.

Zanim zorientowa�am si�, co robi�, powiedzia�am, �e ch�tnie si� z nim spotkam.

Sama w domu, p� �ycia na karku, czerwieni�am si� ze wstydu jak wtedy, kiedy w wieku szesnastu lat po raz pierwszy rozebra�am si� przed ch�opakiem. W�brzuchu te� podobnie mnie �ciska�o. Janek podzi�kowa�, powt�rzy�, �e wszystko mi wyt�umaczy, potem si� roz��czy�.

Przez reszt� wieczoru wyrzuca�am sobie, �e si� zgodzi�am. W�nocy, nie mog�c zasn��, zastanawia�am si�, jak Jan Twardowski zamierza wyt�umaczy� mi te dziesi�� lat.

* * *

Wybra�am restauracj�, wybra�am sukienk�, wybra�am fryzjera, kosmetyczk�, szmink�, kolczyki, perfumy, bielizn� nawet, niech mnie diabli. Buty kupi�am w�Witkacu, dwa tysi�ce osiemset z�otych, cho� moim zdaniem wygl�da�y zwyczajnie.

Powiedzia�am tylko Ninie. Teatralnie z�apa�a si� za g�ow�, b�aga�a, �ebym nie sz�a, powtarza�a, �e on mi z�amie serce. �e to ju� nie Janek, �e to nie m�j m��, �e to ju� wy��cznie Twardowski.

��On ci� zniszczy, Lidka � m�wi�a podniesionym g�osem, chodz�c w t� i z powrotem po naszej sali do ta�ca.�� B�dziesz si� z niego leczy� przez nast�pne dziesi�� lat.

��Tak, tak � powtarza�am, zamy�lona.�� Tak, tak, kochana. Masz racj�.

Przysz�am p� godziny przed czasem i zam�wi�am kieliszek czerwonego wina. My�la�am, �e alkohol mnie uspokoi, nie uspokoi�. Czeka�am, wpatrzona we w�asne d�onie na bia�ym obrusie. Dotar�o do mnie, �e wystroi�am si� jak idiotka.

Pojawi� si� r�wno o czasie. Te� wystrojony, cho� jemu to pasowa�o. Jakby urodzi� si� w tym stalowym garniturze, w tym p�aszczu, z drogim zegarkiem na nadgarstku i bordow� poszetk� w kieszonce marynarki. Podali�my sobie r�ce, jakby�my spotkali si� na kolacji s�u�bowej.

Ludzie przy s�siednich stolikach bez skr�powania gapili si�, �ledz�c ka�dy jego ruch. Kto� robi� zdj�cia telefonem.

Janek powiesi� p�aszcz, usiad� i od razu zacz�� m�wi�. Rozumia�am co drugie s�owo. Co� o umowie, o tym, �e przeprasza, o warunkach, niebezpiecze�stwie, �e to wszystko dla mnie. Tak bardzo przepraszam, Lidka, Lidu�, ty nawet nie wiesz, co ja musia�em przez te dziesi�� lat, ile to mnie kosztowa�o, ale to wszystko dla ciebie. Przecie� wsta�a� wtedy, chodzisz, prawda? A�m�wili, �e rdze� przerwany, �e si� nie da, �e to niemo�liwe.

Potem opowiada�, �e co� wymy�li�. Wymy�li�em, Lidu�, uda si�, wszystko przygotowane, tylko si� musisz zgodzi�. Tylko musisz mi zaufa�, ten jeden raz, o to tylko prosz�. W�ko�cu zapyta�, czy mog�abym wyjecha�. Daleko, dalej ni� inni. Zostawi� wszystko, zostawi� to dotychczasowe �ycie. Wtedy nie wytrzyma�am.

��Zam�w co�, Janek, dobrze?�� poprosi�am osch�ym tonem.�� Wod�, i najlepiej co� s�odkiego. Jad�e� co� dzisiaj? I�we� si� w gar��, do cholery. Nie przysz�am tu wys�uchiwa� twoich bzdur. Tego mam dosy� w telewizji.

Pokiwa� g�ow� i wyci�gn�� r�k�, jakby chcia� mnie dotkn��, ale zaraz cofn��. U�miechn�� si� g�upawo. Otworzy� menu.

I�wtedy zacz�� si� koniec �wiata.

* * *

Otworzy� menu, a krew odp�yn�a mu z twarzy. Blady, wpatrywa� si� w logo restauracji, a mi�siste usta, dwukrotnie uznane przez magazyn �People� za najseksowniejsze na �wiecie, porusza�y si� bezg�o�nie.

��Rzym � szepn��, wskazuj�c na nazw� lokalu.�� To si� nazywa �Rzym�?

��Ma �wietn� renom�. Kaza�e� mi wybra�, Janek, o co ci chodzi? Po to mnie zaprosi�e�? Czy ty w og�le jeste� trze�wy?

Ale on ju� mnie nie s�ucha�. Gapi� si� w nazw� na karcie da� i szepta� do siebie:

��Tylko nie teraz, tylko nie teraz, tylko nie�

Kelner wyr�s� jak spod ziemi. Patrzy� na Janka oczyma dozorcy, hydraulika i listonosza. U�miecha� si� ustami cz�owieka, kt�rego widzia�am w programie telewizyjnym tego dnia, kiedy przesta�o istnie� moje ma��e�stwo.

Z�r�koma za�o�onymi za plecami, odwr�ci� si� do mnie i o�wiadczy�:

��Zechce mi pani wybaczy�. Musz� porwa� pani m�a.

Janek spr�bowa� si� podnie�� i opad� z powrotem na krzes�o.

��Moment, moment � odezwa� si� do kelnera.�� Chwileczk�, ja nie jestem teraz gotowy� Przecie� mo�emy chyba chwilk� jeszcze, bardzo prosz�. Nigdzie nie uciekn�, do diab�a! Dos�ownie chwilk�, zaraz p�jdziemy, ja tylko�

Kelner u�miechn�� si� jeszcze szerzej. K�ciki ust si�ga�y mu ju� niemal uszu.

��Panie Twardowski � westchn�� przesadnie.�� Koniec wyg�up�w. I�tak pan to przeci�gn�� ponad miar�. Zapraszam.

��Porozmawiajmy.�� Janek gestem wskaza� drzwi na zaplecze. Spojrza� na mnie i podni�s� si� powoli.�� Lidka�

Kelner szarpn�� go i popchn�� przed sob�.

Rozmowy w restauracji ucich�y. Wszyscy wbijali wzrok w�Jana Twardowskiego. Ten znikn�� za drzwiami, ale wcze�niej odwr�ci� si� do mnie i powiedzia� wyra�nie:

��Nie b�j si�, Lidka. Ja wr�c�.

W�tej samej chwili z ust kelnera wydoby� si� �miech. Jakby rozrywa� jak�� wielk� p�acht� metalu. Rysowa� gwo�dziem po szkle. Zakry�am uszy, inni r�wnie�.

Janek i szaleniec przebrany za kelnera zacz�li si� k��ci�. Z�zaplecza dobiega�y krzyki, gro�by, walenie garnkami. Janek powtarza�, �e rozwi�zuje umow�, �e nic nikomu nie jest winien, rozmawia� z prawnikami. Potem szamotanina. Opar�am si� o stolik, wsta�am. Czeka�am na �rodku sali, w��rodku sceny, o kt�rej nast�pnego dnia napisz� wszystkie gazety, i przypomina�am sobie s�owa Niny. On ci� zniszczy, Lidka. B�dziesz si� z niego leczy� przez nast�pne dziesi�� lat.

Zabra�am p�aszcz i torebk�, a potem wysz�am z��Rzymu�. Na ulicy zakr�ci�o mi si� w g�owie. Przysiad�am na �awce, a z lokalu wy�oni� si� Janek. Kelner szed� tu� obok. Cz�� go�ci wybieg�a za nimi, inni obserwowali przez szyb�.

Kelner wydawa� mi si� wy�szy ni� w��rodku. Musia� mie� ze dwa metry, a porusza� si� jak zwierz�. Oczy takie, jakby chcia� wszystkich pozabija�. Z�ka�dego jego gestu bi�a �lepa furia.

Spojrza�am na Janka i oddech uwi�z� mi w p�ucach. To ju� nie by� Janek. Nie by� to te� Twardowski. Po raz pierwszy od bardzo dawna zobaczy�am m�czyzn�, kt�ry podrywa� mnie na korytarzach Azetesu. Tego, kt�ry godzinami szlifowa� technik� pod okiem bezlitosnego Kuleja, kt�ry biega� w trzech parach spodni i��u� rubl�wki, �eby si� odwodni� przed walk�.

Na ulicy, otoczony powi�kszaj�cym si� t�umem gapi�w, sta� cz�owiek, kt�ry przed �walk� stulecia� zapowiada�, �e w ringu zgotuje Sugarowi Leonardowi prawdziwe polskie piek�o.

W�tamtej chwili Janek nie za�apa�by si� jednak do wagi lekkop�redniej, w kt�rej wyst�powa� przed laty. Wcze�niej musia�am by� zbyt zestresowana, �eby zwr�ci� na to uwag�, albo jego postur� maskowa� szyty na miar� garnitur, ale teraz szed� ju� bez marynarki, w jedwabnej koszuli z naderwanym r�kawem. Zbudowany by� pot�nie, jak ci�arowiec albo zapa�nik. Kiedy stan�� twarz� w twarz z kelnerem, prawie mu dor�wnywa� wzrostem. Cie�, kt�ry rzuca� na chodnik, wygl�da�, jakby pali� wszystko pod sob�.

Zanim zd��y�am si� zorientowa�, co robi, podni�s� r�ce do brody i skr�ci� si� w biodrach.

Ugi�� nogi, a w mojej g�owie zahucza�y s�owa, kt�re powtarza� w akademiku w naszym przesz�ym �yciu: �Ni�ej do tych sierp�w, Twardowski! Masz si� wkr�ci� jak �ruba! Ni�ej, ni�ej, ni�ej!�.

Obni�y� si� do g��bokiego przysiadu, przekr�caj�c tu��w w lewo. Pod koszul� rysowa�y si� kontury mi�ni. Sierp tylko b�ysn�� w powietrzu. Samego ciosu nie widzia�am, zobaczy�am dopiero kelnera, rozci�gni�tego na ulicy kilka metr�w dalej. R�ce i nogi drga�y w konwulsjach. By�am pewna, �e nie �yje, a jednak podni�s� g�ow�. Obr�ci� si� na brzuch i powoli stan�� na roztrz�sionych nogach.

Ludzie w t�umie wrzeszczeli. Spojrza�am w tamt� stron�, potem si� odwr�ci�am. Ale Janka nie by�o ju� przed restauracj�.

Janek bieg�.

* * *

Godzin� p�niej napisa� do mnie wiadomo��.

�lidk jawroce�.

Pr�bowa�am do niego zadzwoni�, ale s�ysza�am tylko, �e abonent jest chwilowo niedost�pny. Chwilowo od dziesi�ciu lat.

D�ugo spacerowa�am po mie�cie. Nina dzwoni�a kilka razy, wstydzi�am si� odebra�. Wr�ci�am do domu zm�czona. Zrzuci�am ze st�p buty za dwa osiemset, sukienk� zgniot�am i cisn�am przez pok�j.

Nie mog�am zasn��.

Kr�ci�am si� w po�cieli, potem po ca�ym domu. Po raz pierwszy poczu�am, �e znikam, �e prawie mnie ju� nie ma. Ogarn�a mnie pewno��, �e Janek jest gdzie� daleko, bardzo daleko, a skoro jego nie ma, to mnie nie ma tak�e. Wiem, jakie to by�o g�upie. Chcia�o mi si� rycze�.

W�ko�cu usiad�am w salonie i w��czy�am telewizor. W�specjalnym wydaniu wiadomo�ci podekscytowany prezenter relacjonowa� jakie� wstrz�saj�ce wydarzenia. Z�pocz�tku nie s�ucha�am. Moj� uwag� przyku� dopiero napis na pasku informacyjnym.

�Najbardziej zuchwa�a kradzie� ostatnich lat. Podpozna�ski kosmodrom p�onie�.

Olbrzymi kompleks zbudowany za pieni�dze mojego Janka zapada� si� w pomara�czowej kuli ognia. Jaki� dziennikarz m�wi�, �e dokonano w�amania, ale nie mo�na jeszcze stwierdzi�, co tak naprawd� si� sta�o. Jedno by�o pewne: w��rodku nocy ca�y Pozna� us�ysza� pot�ny huk, a na niebie pojawi�a si� smuga ognia. Mi�o�nicy teorii spiskowych przesy�ali do studia niewyra�ne zdj�cia przedstawiaj�ce rzekomo start rakiety kosmicznej.

S�ucha�am tego wszystkiego przez godzin�, dwie, mo�e d�u�ej. Zasn�am w salonie, przy w��czonym odbiorniku, utulona g�osami prezenter�w, dziennikarzy i ekspert�w.

* * *

A�teraz jest dzie� po moim ko�cu �wiata: siedz� w kuchni i patrz� za okno. Telewizor wy��czony, telefon milczy, mnie ju� te� w�a�ciwie nie ma. Wszystko znikn�o.

Nie ma mnie, nie czuj� zimna, wychodz� na taras w pi�amie. Jest kilka stopni powy�ej zera, ostatnie li�cie na drzewach te� si� trz�s�. Nad dachami s�siednich dom�w unosi si� gigantyczny ksi�yc. D�ugo patrz� na niego, nieruchoma i nieistniej�ca.

Powoli serce zaczyna t�oczy� krew po moim ciele, a p�uca wype�niaj� si� pierwszym oddechem. Czuj� sam� siebie, tylko troch�, ale coraz wyra�niej. Sk�adam w ca�o�� be�kotliwe s�owa z restauracji, tre�� notatki wrzuconej do zakup�w i ostatni, kr�tki SMS. Nagle rozumiem.

�yj�, jednak �yj�, ko�ca �wiata nie by�o. �wiat jeszcze mo�e b�dzie.

Ksi�yc b�yszczy na niebie, wyra�ny i niezniszczalny. W�sieci plam na jego bladej powierzchni dostrzegam rozbrajaj�cy u�miech, ten sam, co na ok�adce �Time�a�.

G�upi Ja� mia� zreszt� antytalent nie tylko do �artowania, ale i do ubierania si� z gustem. Chodzi� ubrany byle jak i przewa�nie si� tym nie przejmowa�. Teraz jednak wydoby� trzy �adne koszule, kt�re zosta�y mu jeszcze ze studi�w. By�o mu �atwiej w tych koszulach, bo nie czu� si� wtedy sob�. To kto� obcy wchodzi� w�Jasia i flirtowa� z pani� ze sklepu. I�to ten kto� przed kilkoma dniami zapyta� dziewczyn�, czy nie wybra�aby si� z nim do skansenu na obchody nocy �wi�toja�skiej.

Zapyta�, a ona odpowiedzia�a:

��Noc �wi�toja�ska? Tak, my�l�, �e si� spotkamy. O�zmierzchu, pod t� wielk� lip� nad stawem.

Tak powiedzia�a, staromodnie. O�zmierzchu pod lip�. Jak przed wojn�, dawno temu. Jasiowi zaszumia�o w g�owie, jak zawsze, gdy umawia�a si� z nim jaka� dziewczyna. Bo Ja�, cho� g�upi, nie zalicza� si� wcale do brzydkich.

Z�tego szumu i z tej rado�ci zapomnia� zapyta� o jej imi�. Do tej pory bowiem ci�gle m�wili sobie per �pani� i��pan�. Stanowi�o to interesuj�c� zabaw�, gr�, sprawia�a im obojgu przyjemno��. Ja�, mimo �e g�upi, potrafi� by� wyrafinowany. Z�drugiej strony, czy mo�e by� lepsze miejsce i lepszy czas na poznanie swoich imion ni� pod lip� o zmierzchu w noc �w. Jana?

Z�zadumy wyrwa�a go bia�a k�zka w czarne �aty, ochoczo zmierzaj�ca przez pokrzywy ku s�siekowi z zamiarem schrupania tego nowego, osobliwego kwiatu, wyrastaj�cego z k�py paproci. G�upi Ja� ostro nakaza� jej wraca� do stadka. Bursztynowe oczy kozy z poziomymi kreskami �renic posmutnia�y. Pochyli�a i przekrzywi�a �eb niczym zawstydzony pies, ale Ja� nie mia� zamiaru si� z ni� targowa�. Koza zarzuci�a g�ow�, wyra�nie ura�ona, ale podrepta�a z powrotem.

Przez ostatnie dni G�upi Ja� nie raz i nie dwa zastanawia� si�, jak b�dzie wygl�da� ta noc, ich noc, jego i dziewczyny o w�owych nadgarstkach.

By� mo�e b�dzie to tak:

G�upi Ja� przyjdzie wcze�niej, ale schowa si� w wielkiej dziupli w wypr�chnia�ym pniu lipy. Ona nadejdzie troch� p�niej, gdy cienie zg�stniej�. Ja� b�dzie przypatrywa� si� jej d�ugo, d�ugo; i dziewczynie, i jej sukience bia�ej jak �wiat�o ksi�yca, i wiankowi na jej g�owie, bo to przecie� noc �wi�toja�ska. Ona b�dzie chodzi� obok lipy, wte i wewte, i��egota� drewnianymi bransoletami na �mijowych przegubach.

A� wreszcie Ja� wyskoczy z dziupli i huknie niczym drzewne licho, niczym polny duch, a ona w krzyk. Ale� mnie przestraszy�, powie. Spodoba jej si� Jasiowa koszula w kwieciste hafty, powi�zana na piersi rzemykami, spodobaj� jej si� lniane spodnie i chodaki z��yka, bo wszyscy pracownicy skansenu dostali pi�kne stroje na ten wiecz�r. Od staw�w s�czy� si� b�dzie muzyka, st�umiona przez odleg�o��.

Do sceny st�d daleko, ale Ja� przyszykowa� w szuwarach nad stawem p�askodenn� d�ubank�. Pomo�e dziewczynie wsi��� do ��dki, ujmie wios�o i rusz� w poprzek stawu. A�muzyka z ka�d� chwil� przybiera� b�dzie na sile, taka muzyka, co to uderza do g�owy i co pulsuje we krwi, b�bny i g�le, dzika, coraz dziksza; innej muzyki w og�le nie powinno si� gra� w noc �wi�toja�sk�. Kupi� piwo w plastikowych kubkach, wypij� szybko, �eby posz�o prosto do g�owy i nie zalega�o gorycz� w��o��dku, i poci�gn� pod scen�, do �wiat�a, jakby byli �mami.

Ju� serca t�tni� w rytm muzyki, ju� r�ce w g�rze, ju� w�osy opadaj� na twarz, ju� sukienka wiruje wok� ud dziewczyny, podobna do rozkwitaj�cej malwy. Pot b�yszczy na nagich ramionach, na meszku pod niedogolonymi pachami, na dekolcie, w kt�rym wzrok Jasia gubi si� �mia�o, lecz nienachalnie, bo Ja� jest mo�e i g�upi, ale na pewno nie jest chamem. Jej d�onie, jego d�onie; jej oddech, jego oddech; jej usta, jego usta. Cia�a poszukuj� si� nawzajem, cia�a maj� swoj� m�dro��.

Wi�c wymkn� si� spod sceny, ze �wiat�a na powr�t w noc. Pewnie wypij� jeszcze po piwie albo po dwa, �eby gwiazdy bardziej zawirowa�y na niebie, �eby ciemno�� bardziej pociemnia�a. I�puszcz� wianek z czarnym nurtem Czech�wki, i zaszyj� si� w paprotnisku pod dworem, gdzie nie zagl�da nikt, tylko ksi�yc. I�ws�uchaj� si� nawzajem w m�dro�� swych cia�, i szczup�e ramiona dziewczyny oplot� mocny kark Jasia, i poznaj� swoje imiona, by m�c je szepta� albo krzycze�. I�trawa b�dzie pachnie� ros�, a dziewczyna b�dzie smakowa� cierpko, jak owoce porzeczki, czy mo�e raczej aronii.

Bo to b�dzie taka noc.

Wiecz�r pog��bi� si�, cienie wyd�u�y�y, a niebo nabra�o bizantyjskich barw. Szorstka koszula troch� gryz�a, ale gryz�a przyjemnie. G�upi Ja� przepatrywa� t�um, kt�ry zd��y� si� ju� zebra� pod stawami na Czech�wce. Muzyka ju� sz�a, �piewa�y grube babki w kolorowych sp�dnicach, ludowy zesp� z�D�browicy. Nudno i grzecznie, no ale s�o�ce wci�� nie zasz�o, nie czas jeszcze na prawdziw� muzyk� �wi�toja�sk�, muzyk� z krwi i ciemno�ci.

Nie zdziwi�by si�, gdyby nie przysz�a. Tak �atwo by�o zakpi� z�G�upiego Jasia, tak �atwo wystawi� go do wiatru. Pewnie nawet nie mia�by jej tego za z�e.

Kiedy wi�c ujrza� j� wreszcie, serce za�opota�o mu skowro�czo pod samym gard�em. A�wi�c przysz�a. Ale bynajmniej nie jako go��.

Krz�ta�a si� przy straganie z��ywno�ci�, grzej�c w piecu owsiane ciastka, lej�c do kubk�w chlebowy kwas, podobno z�Litwy, i kroj�c grube pajdy pieczywa podawanego ze smalcem i kiszonym og�rkiem. Na kilkana�cie krok�w wok� pachnia�o chlebem i dro�d�ami. W�og�le kram�w by�o co niemiara, nie tylko z jedzeniem, ale i z drewnian� albo miedzian� bi�uteri�, z kosmetykami zio�owymi, z kalendarzami rolniczymi i ksi��kami o wr�bach, czarach i innych rzeczach, kt�rych nie ma.

Zbli�y� si� w t�umie do straganu.

��Co potrzeba?�� zapyta�a i dopiero wtedy go rozpozna�a.�� To ty! �wietny str�j.

��By�em ciekawy, czy przyjdziesz.�� G�upi Ja� pokra�nia�.

��No jestem, jak widzisz.�� Roze�mia�a si�, troch� zbyt ochryple.�� B�d� p�niej pod lip�, teraz nie mog�. Masz, zjedz co�. �eby� nie os�ab�. � Podsun�a mu grub� kromk� razowca ze smalcem i dwa razy wi�ksz� ilo�ci� og�rka, ni� powinno na niego przypada�.

��Dzi�ki! Poczekaj, skocz� po portfel�

��Ani mi si� wa�, nie wyg�upiaj si�. No, id�. Przepraszam.

Odszed� od stoiska jak w transie. Chleb pewnie by� smaczny, ale Ja� nawet nie zauwa�y�, kiedy go zjad�.

Przysz�a o um�wionej porze. G�upi Ja� ju� czeka�. Wcze�niej na chwil� schowa� si� w obszernej dziupli, ale zaraz porzuci� pomys� wyskoczenia z niej na dziewczyn�, bo wyda� mu si� jednak szczeniacki i bezdennie durny. Wyskubywa� w�a�nie kawa�ki pr�chna z w��kien koszuli i nie zobaczy� dziewczyny, p�ki nie przysiad�a tu� obok.

��Niez�e przebranie. Nale�ysz do jakiej� grupy rekonstrukcyjnej?

��Dzi�ki. Nie, wszyscy pracownicy muzeum, kt�rzy bior� udzia� w dzisiejszej imprezie, dostali na wiecz�r takie ciuchy.

��Pracujesz tutaj?�� zdziwi�a si�. ��Jeste� przewodnikiem?

��Nie.�� Wyszczerzy� si� w u�miechu.�� Pastuchem.

��Serio?�� Roze�mia�a si�. �miech mia�a ochryp�y i troch� nie�adny, ale Jasiowi si� podoba�. Od k�cik�w oczu dziewczyny bieg�y promieniste zmarszczki, wyra�ne w��wietle wieczoru. Naprawd� musia�a by� o par� dobrych lat starsza od Jasia.

G�upi Ja� uda�, �e si� obrusza. Dziewczyna �mia�a si� tym g�o�niej, bo kto to widzia�, pastuch w dzisiejszych czasach, nie ma ju� dzi� pastuch�w, nie, nie, na pewno sobie kpi. Tymczasem nieopodal rozsiad�a si� grupka ubranych na czarno student�w, zbrojna po z�by w butelki i puszki taniego piwa, oboje odeszli wi�c w g��b skansenu. I�tak im jako� mija� czas, od s�owa do s�owa, od u�miechu do u�miechu, a� dotarli na ty�y niebieskiej chaty, do stajni, gdzie pachnia�o sianem i zwierz�cym potem i gdzie konie zapada�y ju� w pierwszy sen. Ja� obejrza� kopyto Maliny, nadal obrz�kni�te i pulsuj�ce u koronki; jutro trzeba b�dzie wezwa� weterynarza.

Dziewczyna uwierzy�a w jego profesj� chyba dopiero wtedy, gdy wyprowadzi� Malin� w noc, powi�d� d�ugim zboczem ku strumieniowi, podwin�� sobie wysoko nogawki portek i wszed� wraz z koby�k� w ciemny nurt. Klacz lekko zar�a�a z ulgi. Pozwoli�a si� nawet poklepa� po chrapach, cho� przewa�nie gryz�a.

Tej nocy G�upi Ja� i dziewczyna o w�owych nadgarstkach poznali swoje imiona w paprotnisku pod dworem, gdzie nikt nie zagl�da, tylko ksi�yc. Ale nie wykrzyczeli ich w noc, bo wszystko odby�o si� bardzo grzecznie, jak mi�dzy dwojgiem nie�mia�ych nastolatk�w. Mia�a na imi� Bo�ena i�Ja� powiedzia�, �e �adnie, cho� imi� to zawsze wydawa�o mu si� brzydkie i pasuj�ce do starej baby. Trudno go wini�, bo mi�o�ci zawsze zaczynaj� si� od drobnych, wyg�adzaj�cych rzeczywisto�� k�amstw.

Siedzieli tak na wysuszonym pniu drzewa, p� metra od siebie, rozmawiaj�c o r�nych sprawach, tych nieistotnych i tych bardzo wa�nych. Niebo przegwie�d�a�o si� nad ich g�owami. �wi�toja�ska muzyka sz�a do�em, nad stawami, bo dw�r sta� na wzg�rzu. Bo�ena nie lubi�a g�o�nych koncert�w, piwa te� zreszt� nie, wi�c nie poszli pod scen�. Chyba te� wstydzi�a si� troch�, �e jej d�onie wci�� czu� kiszonymi og�rkami, i�Ja� to dostrzeg�, bo cho� g�upi, potrafi� dostrzega� takie rzeczy.

��Ale ci �adnie d�onie pachn� � powiedzia�. ��Jeszcze tymi og�rkami, co je kroi�a�.

Bo�ena rozlu�ni�a si� wtedy i�Ja� m�g� wzi�� j� za r�k�.

Koncert sko�czy� si�, gdy muzycy i widzowie byli mniej wi�cej jednakowo pijani i ochrona zacz�a powoli wszystkich wyprasza�. Bo�eny i�Jasia nikt nie zauwa�y� i siedzieli jeszcze d�ugo, p�ki rosa nie zeszkli�a si� na trawie. G�upi Ja� ofiarowa� dziewczynie kwiat paproci, obok kt�rego siedzieli przez ca�y czas, ale Bo�ena go nie dostrzeg�a, i to by� jeszcze jeden pow�d do �miechu, najlepszy z najlepszych.

Wymkn�li si� ze skansenu przez p�ot, bo bramy dawno zamkni�to. Ja� odprowadzi� j� jeszcze na nocny autobus i w ch�opskim przebraniu powl�k� si� do domu, a niebo na wschodzie rozmg�awia�o si� ju� w b��kity i biele.

W�mieszkaniu w kamienicy przy ulicy Zamojskiej przywita� go tylko �mierdziel. Kraken te� jeszcze nie spa�, mimo p�nej � a mo�e wczesnej � pory, ale nie pofatygowa� si� do przedpokoju. Szyba w drzwiach jego pokoju b�yska�a na niebiesko, ze �rodka dobiega�y przyt�umione j�ki i krzyki. Kraken albo gra�, albo ogl�da� jakie� filmy. Spa�y za to obie dziewczyny, studentki, zajmuj�ce najwi�kszy pok�j.

��Nie spieszy�e� si� � stwierdzi� �mierdziel, moszcz�c si� na krze�le w kuchni.

��Przesadzasz. Rzadko wychodz�, to pierwszy raz od nie pami�tam kiedy.

��Masz dzi� wyj�tkowo krety�sk� min�. Wiem, �e kolejne razy nast�pi� niebawem.

��Ma na imi� Bo�ena.�� U�miech sam wepcha� si� na usta.

��Wyrucha�e� j�?

��Nie lubi�, gdy jeste� tak wulgarny.

��Wiesz, gdzie to mam. Wyrucha�e� czy nie?

��Nie powinno si� zaczyna� w ten spos�b. Ona jest inna.

��Jeste� beznadziejny � stwierdzi� �mierdziel z g��bokim przekonaniem.�� Nawet nie b�d� pyta� dalej. Pewnie jeszcze patrzy�e� w gwiazdy. Dzi�, w��wi�to rui. Idiota.�� Przeci�gn�� gibkie, �niade cia�o, pow�cha� konserw�, kt�r� Ja� otworzy� i postawi� na stole; skrzywi� si� ostentacyjnie.�� B�e, sama chemia. Jak ty to mo�esz je��?

��Nie cz�stuj� ci�, jakby� nie zauwa�y�. No, spadaj. Chc� usi��� i zje��. To moje krzes�o.

�mierdziel prychn��, ale ust�pi� Jasiowi miejsca.

��Zrobi�em kup� w twoim pokoju � rzuci� na odchodnym.�� I�naszcza�em obok but�w. Taka sugestia. Rozumiesz. Jak jeszcze raz zastan� brudn� kuwet�, nalej� ci do �rodka.

��Przecie� to kolej Krakena na sprz�tanie twojej kuwety.

��Kraken-sraken. Jak mu kiedy� nasika�em do but�w, nawet tego nie zauwa�y�. Tak wal� starym serem i skarpetami, �e nawet pachnia�y wtedy lepiej. Dlatego nalej� do twoich.

Bo�ena ze spokojem przyj�a wiadomo��, �e Ja� jest g�upi. Mo�e sta�o si� tak dlatego, �e wybra� dobre miejsce i w�a�ciwy czas. Opowiedzia� wszystko na szczycie Wie�y Trynitarskiej, po pierwszym poca�unku. Tutaj, z tej ptasiej perspektywy, bli�ej by�o do nieba i mr�wcze sprawy �wiata nabiera�y lekko�ci.

Mo�e te� Bo�ena przyj�a g�upot� Jasia ze spokojem, bo sama by�a rozumn� dziewczyn� i zbli�a�a si� do trzydziestki, a jest to wiek, w kt�rym pewne zasoby �yciowej m�dro�ci zaczynaj� ko�ata� nawet do najszczelniej zakutych g��w.

S�ucha�a wi�c uwa�nie, jak Ja� opowiada� o swoim dzieci�stwie w miasteczku na po�udnie od Lublina, szcz�liwym dzieci�stwie z matk� i ojcem, ma�ym mieszkanku w bloku. Mia� te� siostr�, ale zmar�a zaraz po narodzeniu i�Ja� nigdy jej nie zobaczy�, pami�ta� tylko ma�� kremow� trumienk�, wi�c siostry nie by�o zbyt wiele w tej opowie�ci. W�domu by�o skromnie, ale wystarczaj�co, by nigdy nie musia� chodzi� spa� g�odny, a to przecie� nie jest ma�o, prawda? Ojciec pracowa� i matka pracowa�a, on w zak�adzie produkuj�cym ch�odziarki, ona � najpierw na kasie w sklepie, potem, gdy zacz�a niedowidzie� � w szmateksie. Dziecko wykszta�ci� przecie� trzeba, a oboje wierzyli w czarodziejsk� moc wy�szego wykszta�cenia, maj�cego by� przepustk� do lepszego �ycia; mo�e dlatego, �e �adne z nich nie mia�o ani jednego, ani drugiego.

Ja�, wtedy jeszcze nie g�upi, uczy� si� przyzwoicie, i cho� na wymarzon� weterynari� si� nie dosta�, poszed� na zootechnik�. A�studia, wiadomo, kosztuj� � chocia� Ja� dorabia� roznoszeniem ulotek i pracowa� chwil� w sklepie zoologicznym, a po maturze pojecha� do Niemiec zbiera� og�rki, to i tak by�o ma�o i ma�o. Ojciec zacz�� wi�c w wakacje dorabia� przy pracach rolniczych, bo m�czy�ni z male�kich miasteczek potrafi� r�ne rzeczy.

I�tak si� jako� z�o�y�o, �e upa�, �e sierpie�, �e py� i zaduch, bo ojciec robi� przy sieczkarni. Zrobi�o mu si� na chwil� duszno, wi�c wyszed� si� przewietrzy�, potem wr�ci� jeszcze na moment do �rodka, a potem karetka zabra�a go do szpitala i zanim ktokolwiek zd��y� si� zdziwi� albo przestraszy�, trzeba go by�o pochowa�. Mo�e zawa�, mo�e zator albo mo�e zakrzep, a zreszt� jakie to teraz mia�o znaczenie. By� ch�op, nie ma ch�opa, a taki by� silny, byk, nie cz�owiek; tak potem m�wili.

Ja� zbiera� wtedy w�Niemczech te pieprzone og�rki. P�ki nie wr�ci�, matka nic mu nie powiedzia�a, bo zna�a go jak nikt na �wiecie. I�mo�e zrobi�a dobrze, a mo�e zrobi�a �le, ale taka to ju� by�a kobieta, bo takie bywaj� w male�kich miasteczkach. Z�pocz�tku jej syn przyj�� wszystko spokojnie. Dopiero po tygodniu czy dw�ch co� si� w�Jasiu urwa�o.

Mia� jakie� egzaminy poprawkowe we wrze�niu, ale nie podszed� do �adnego. Co� czarnego rozsiad�o mu si� w g�owie i zjada�o od �rodka, a� zjad�o niemal doszcz�tnie i z�Jasia pozosta�o samo zewn�trze. Rozpi�ta na szkielecie sk�ra, w�osy, troch� mi�sa. Ale poza tym nic.

Tak to Ja� zosta� G�upim Jasiem, bo nie mo�na by� m�drym, kiedy co� zje cz�owieka od �rodka. Sp�dzi� jaki� czas w specjalnym domu, w kt�rym nigdy nic si� nie dzia�o, jakby znajdowa� si� poza �wiatem. Mo�e ten dom by� tylko snem. Czasem jednak wydawa�o si�, �e to ca�y �wiat jest jedn� wielk� ob��ka�cz� u�ud�, bo nic w nim do niczego nie pasuje i takiego �wiata nie mo�e by� albo by� nie powinno; i��e tylko specjalny dom dla g�upich ludzi jest prawd�, a wszystko poza nim � jeden majak.

Przepisali mu tam leki, a po pewnym czasie wypu�cili. �yka� tabletki i czer� nie wraca�a; mo�e zreszt� nawet nie dlatego, �e ba�a si� tych tabletek, lecz dlatego, �e w�Jasiu nie pozosta�o ju� nic, co warto by zjada�.

To by�o przed dwoma laty. Ja� nie podj�� ju� studi�w; pr�bowa�, ale wiedza jako� nie chcia�a si� trzyma� jego g�owy, jakby powierzchnia m�zgu wysch�a na �wir. Szuka� chwil� pracy, a� jako� trafi� mu si� ten skansen. Najni�sza krajowa. Akurat tyle, �eby prze�y� i��eby by�o na leki. Od �witania do zmierzchania, lato czy zima. W�sam raz dla Jasia. Takiej pracy by�o mu trzeba.

Matce powiedzia�, �e jest opiekunem zwierz�t. Brzmia�o to o wiele lepiej ni� pastuch, a matka sprawia�a wra�enie dumnej, �e jej syn mimo g�upoty jako� sobie radzi. Ale nie odwiedza�a go w�Lublinie, bo puch�y jej nogi i��le znosi�a podr�e, i pewnie tak by�o lepiej.

Trzech rzeczy G�upi Ja� Bo�enie nie opowiedzia�.

Jednej ���e za ka�dym razem, ilekro� wraca� ze swojego miasteczka do Lublina, na studiach czy potem, matka odprowadza�a go na przystanek i dyskretnie, tak, by nikt nie widzia�, kre�li�a mu na czole znak krzy�a. Puchn�ce nogi puchn�cymi nogami, ale sz�a zawsze. Czy upa�, czy deszcz, czy mr�z, taki, jaki bywa jedynie na wschodzie � sz�a. Czeka�a potem, oparta o star�, s�kat� lip� obok przystanku. Ja� odje�d�a� i tak j� widzia� � ma�a, brzydka i pomarszczona figurka, jak wyrzezana z kawa�ka ciemnego drewna. Matka.

Drug� rzecz�, o kt�rej G�upi Ja� nie wspomnia�, by� strach. Strach przed tym, �e przestanie sobie radzi� i��e co� si� w nim z�amie na nowo, strach przed chorob� matki i kosztownym leczeniem, bo matka wchodzi�a ju� w ten wiek, w kt�rym nawet najzdrowsi choruj�, strach, �e w skansenie przestan� go potrzebowa� i znajd� kogo� na jego miejsce, a co innego m�g�by taki G�upi Ja� robi�. Takie strachy, zwyk�e strachy, przyczajone gdzie� pod sercem, do kt�rych nikomu nie trzeba si� przyznawa�.

�eby strachy nie uderza�y zbyt cz�sto do g�owy, Ja� czyta� ksi��ki. �mierdziel zagl�da� mu niekiedy przez rami� i kaza�, by poczyta� troch� na g�os, ale zawsze potem odchodzi� zniech�cony. Ja� twierdzi�, �e czytanie pozwala oswoi� �ycie, pozwala dowiedzie� si�, czym ono naprawd� jest. Kocur prycha� na to zniecierpliwiony. Po co czyta�, jak kto� walczy, zmaga si� z czym�, je i dupczy, skoro mo�na robi� to samemu? �ycie mo�na pozna� tylko �yj�c, i��ycie to walka, zmaganie si�, jedzenie i dupczenie, koniec kropka. Czytanie jest dla tch�rzy.

No wi�c w�a�nie. Trzeci� rzecz�, o kt�rej Ja� nie napomkn�� ani s�owem, by�a mowa zwierz�t. Nie m�g� sobie przypomnie�, czy pozna� j� w domu dla g�upich ludzi, gdzie wiele rozmawia� z ptakami w ogrodzie, czy by�o tak ju� wcze�niej. Czasem wydawa�o mu si�, �e zna� j� od zawsze, ale dopiero pobyt w odosobnieniu pozwoli� mu zrozumie� j� lepiej. Oczywi�cie w specjalnym domu r�wnie� nikomu si� nie przyzna�; tylko panie sprz�taczki nie mog�y si� nadziwi�, �e go��bie nie sraj� na parapet jego pokoju.

Taka to by�a Jasiowa historia, ta opowiedziana i ta nieopowiedziana.

Kiedy� przy�ni�o si� Jasiowi, �e jest kotem. By�a noc, a on chodzi� po �wiecie. Chodzi� szczytami p�ot�w i po dachach, i sz�o mu to tak naturalnie, �e sam si� sobie dziwi�, �e dot�d tego nie robi�. M�g� si� wspi��, gdziekolwiek chcia�, m�g�by wspi�� si� nawet do samego nieba, tyle �e ziemia wydawa�a si� znacznie ciekawsza. W�niebie nic na kota nie czeka, kot jest stworzeniem ziemi i ciemno�ci, nocnych szelest�w i cichej �mierci. Ca�y mie�ci si� w swoim ciele i dusza stanowi�aby dla niego zb�dny balast.

W�tym �nie Ja� nie mia� duszy. Ko�czy� si� tam, gdzie jego pazury, gdzie koniuszek ogona i czubki uszu. Ka�dy ruch i ka�dy krok napawa�y go pe�n� zadowolenia przyjemno�ci� i m�g�by tak i�� i i�� dla samej rozkoszy ruchu. Nie czu� w sobie �adnego strachu i��adnej obawy i wydawa�o mu si�, �e wa�y niewiele wi�cej ni� powietrze, �e sam jest tylko zawirowaniem w przestrzeni, niczym innym. Nawet nie przypuszcza�, �e ludzkie l�ki mog� by� takim ci�arem. Nie ma od kota istoty bardziej z tego �wiata.

Miasto wzywa�o, szumia�o w noc rozpi�t� pod rudym niebem.

Ja� w kocim ciele przemyka� z gracj� po podw�rzach i zapuszczonych ogrodach na ty�ach kamienic. Wciska� si� przez uchylone lufciki do piwnic po jednej stronie obcych dom�w, a wychodzi� z drugiej, gdzie nieznana ulica n�ci�a nowymi mo�liwo�ciami. Znaczy� teren moczem. Mordowa� ma�e, l�kliwe stworzonka, wiod�ce swe n�dzne �ywoty tylko w tym celu, by zgin�� w jego pazurach. T�uk� si� z innymi kocurami i kopulowa� po wielokro� z ch�tnymi, rozmiauczanymi kotkami oraz z tymi, kt�re nie wiedzia�y, �e s� ch�tne.

By� kotem.

Kiedy si� zbudzi�, czu� si� niezdarnie w ludzkim ciele. Bo�ena spa�a u jego boku, odziana jedynie w cieniutk� warstw� potu i jej w�asny kobiecy zapach, ziemisty i ci�ki. Migda�owy zaduch mi�o�ci skrapla� si� na szybie okna.

Dusza na powr�t wesz�a w�Jasia i zacz�a na nowo uwiera�. Gryz�a starymi l�kami, tymi, o kt�rych nie wspomnia� nigdy Bo�enie; gryz�a i nowymi. Bo G�upi Ja� by� ju� z�Bo�en� do�� d�ugo i czu�, �e nie mo�e sobie d�u�ej pozwala� na bycie G�upim Jasiem. �ycie we dwoje kosztowa�o wi�cej ni� �ycie w pojedynk�, bo tak zawsze bywa. Rozumia� coraz wyra�niej, �e to, co by�o wystarczaj�ce dla jednego G�upiego Jasia, to o wiele za ma�o dla Jana � ojca rodziny. I�kiedy budzi� si� noc� i widzia� przy sobie Bo�en�, czu�, �e inaczej si� nie da. �e obecna tymczasowo�� nie mo�e trwa� wiecznie. A�gdy przeminie, nie zostanie wtedy Jasiowi nic, zupe�nie nic, czego m�g�by si� z�apa�.

Nie m�g� ju� d�u�ej by� G�upim Jasiem, pa�� kr�w i koni i robi� zimnych ok�ad�w na ochwacone kopyta. Musia� znale�� spos�b, by zm�drze�, i musia� znale�� inn� prac�.

W�ciemno�ciach nocy obie te rzeczy wydawa�y mu si� w�a�ciwie jednym i tym samym.

��Ale� ty g�upi, Jasiu ���mia�a si� Bo�ena, kiedy kilka dni wcze�niej spr�bowa� w��wietle dnia zwierzy� si� jej z ci�ar�w swojego serca.�� Przecie� nie jest nam bardzo �le. S� tacy, co maj� gorzej. Nie chc�, by� zmienia� prac�. Przecie� widz�, �e ci w niej dobrze. A�ja ci� kocham takiego g�upiutkiego.

Ale Ja� wiedzia� swoje. W�dodatku Kraken nie raz i nie dwa powtarza� mu, �e kobiety my�l� zupe�nie co innego, ni� m�wi�, a�Kraken na pewno ju� tam dobrze wiedzia�, tyle ich si� przewija�o przez jego pok�j. No i kt�ra kobieta chcia�aby naprawd� takiego G�upiego Jasia, no kt�ra?

�a�owa�, �e nie mo�e by� kotem.

��Mo�na to �atwo zmieni�. ���mierdziel otar� si� rankiem o jego �ydki. Przyty� w ci�gu ostatniego roku, mi�dzy tylnymi �apami uros�a mu kula t�uszczu. Bo�ena rozpieszcza�a go jak mog�a i ilekro� odwiedza�a Jasia, przynosi�a ze sob� kocie frykasy.

��S�ucham?

��Nie ma nic trudnego w byciu kotem. Ka�dy mo�e si� tego nauczy�.

��Nie da rady tak po prostu zosta� kotem. Kotem si� rodzi.

�mierdziel wskoczy� na parapet. Zerkn�� chytrze na Jasia.

��Mo�e tak � powiedzia�. ��Mo�e nie.

Kocur zabra� si� do starannej toalety. G�upi Ja� zna� �mierdziela dobrze, wi�c cierpliwie patrzy�, jak kot wylizuje sobie boki i grzbiet, jak �lini �ap� i czy�ci sw�j nie�adny, �asiczy pysk. Mia� zamiar jeszcze wyliza� swoj� wielk�, w�ochat� moszn�, czym zawsze doprowadza� Jasia do w�ciek�o�ci, a�Bo�en� do pensjonarskiego chichotu; ostatnio jednak, z racji tuszy, trudno mu by�o si�gn�� we w�a�ciwe okolice, zrezygnowa� wi�c.

��Noc �wi�toja�ska za pasem. Stary Lublin to miasto tajemnic. Niejedno mo�esz znale�� na kocich �cie�kach, je�li odwa�ysz si� na nie zapu�ci�. Jest takie miejsce � podw�rze, dziwne podw�rze, wysoko ponad ulic� Kowalsk�. Nie mo�na si� tam dosta� zwyk�ymi ludzkimi drogami. Wszystkie drzwi i wszystkie bramy dawno zamurowano. Od lat dziczeje ono i zarasta ciemno�ci� jak brodat� ple�ni�. Ludzie zapomnieli o tym miejscu, ale koty wiedz� i pami�taj�. Raz do roku, w najkr�tsz� noc, paprocie porastaj�ce skrusza�e mury zakwitaj�. Mieni� si� te kwiaty blaskiem, a� k�uje w oczy. Je�li kto zerwie taki kwiat i wypowie �yczenie, spe�ni si� ono w najbli�szym czasie.

��Ka�de �yczenie?

��Niekt�rzy w ten spos�b stali si� kotami.�� �mierdziel wbi� w�Jasia natarczywe spojrzenie.�� Porzucili swoje ciasne, popl�tane dusze. Zostawili za sob� swoje pogmatwane sumienia. Nie jest to zn�w takie trudne.

��Nie potrafi�bym by� kotem.

��Tw�j wyb�r. Nikt nie ka�e ci nim by�. Idiota.

��Te koty � one nie zrywaj� kwiat�w paproci dla siebie?

��A�jakie �yczenie mo�e mie� kot? Bycie kotem to jedyne pragnienie jego serca.

G�upi Ja� nic nie odpowiedzia�. Wr�ci� do ��ka, ale nie m�g� zasn��, bo jego serce mia�o wiele pragnie�.

Najwi�ksz� trudno�� sprawi�o Jasiowi przekonanie Bo�eny, by sp�dzili noc �wi�toja�sk� oddzielnie. By�o nie by�o, przypada�a w�wczas rocznica ich pierwszego prawdziwego spotkania. Nie rozumia�a z pocz�tku nic a nic. Ja�, kt�ry by� g�upi i nie potrafi� k�ama�, powiedzia� jej wi�c prawd�:

��Id� poszuka� kwiatu paproci. Wiem, gdzie go znale��.

��Znale�li�my jeden rok temu.�� Bo�ena zdj�a z p�ki, z honorowego miejsca, kwiat z lipowego drewna.

��Ale wiem ju�, gdzie rosn� prawdziwe.

��Ten jest wystarczaj�co prawdziwy. Przyni�s� nam szcz�cie. Zreszt�, jak chcesz. P�jd� z tob�.

��Musz� i�� sam � zmiesza� si� Ja�.

��Nie rozumiem. Dlaczego?

��Bo to �yczenie ma by� dla ciebie niespodziank�.

Machn�a r�k�, ale wi�cej nie dr��y�a. By� mo�e mia�a z tym co� wsp�lnego inna Jasiowa niespodzianka, kt�ra b�yszcza�a na serdecznym palcu Bo�eny. G�upiemu Jasiowi jakim� cudem udawa�o si� co miesi�c zaoszcz�dzi� niewielk� sum� pieni�dzy, a� uzbiera� tyle, ile trzeba. Kamie� w pier�cionku by� niewielki i sztuczny, ale rado�� Bo�eny jak najprawdziwsza.

Mo�e wi�c przez wzgl�d na ten pier�cionek i na t� rado�� nie naciska�a na wsp�lne sp�dzenie najkr�tszej nocy w roku.

W�sam �wi�toja�ski wiecz�r po ciemniej�cym niebie tocz� si� grzmoty, a powietrze ma posmak soli. Trakcja trolejbusu trzaska i sypie iskrami na skrzy�owaniach, gdy Ja� wraca od Bo�eny do siebie.

�mierdziel czeka ju� w bramie kamienicy przy Zamojskiej. Ruszaj� razem ulic� pod g�r�, w stron� Starego Miasta. Domy spogl�daj� na nich smutnymi oknami, zliszajowacia�y tynk �uszczy si� z fasad p�atami. Miasto zdaje si� wyludnione, nieliczni przechodnie sun� po chodnikach niczym sm�tne duchy, z rzadka przemknie samoch�d. Studenci powyje�d�ali ju� na wakacyjn� przerw�, w najpi�kniejsze miesi�ce roku Lublin zawsze pustoszeje.

Wkr�tce kocur odbija w bok, za katedr�, przypominaj�c� jakie� u�pione w mroku przedpotopowe stworzenie; wydaje si�, �e gruchocz�ce w powietrzu grzmoty dobywaj� si� z jej trzewi. Za katedr� ci�gnie si� Podwale � w�ska, brukowana uliczka, z obu stron otoczona parterowymi domami z kamienia. W�g��bi, daleko, �wieci jedna jedyna latarnia.

Ale �mierdziel nie wiedzie Jasia w tamt� stron�. Skr�ca w mroczne, woniej�ce st�chlizn� i kiszon� kapust� podw�rze, na kt�rego tyle wznosi�a si� ceglana �ciana. Mur zdaje si� podtrzymywa� napieraj�ce od p�nocy wzg�rze Starego Miasta. Lublin le�y bowiem na siedmiu wzg�rzach i w siedmiu w�wozach. Bez wysi�ku �mierdziel wskakuje na ten mur; Ja� musi wgramoli� si� na kompostownik i podci�gn�� z wysi�kiem.

Dalej pod szczyt przez g�stw� jarz�bin i ja�min�w. Zalane z�ocistym �wiat�em Stare Miasto zwiesza si� masywnymi bry�ami kamienic i ko�cio��w.

Umorusany ziemi� i podrapany ga��ziami Ja� wdrapuje si� na szczyt, na roz�wietlony latarnianym blaskiem Plac Po Farze. Tutaj ludzi jest wi�cej, nawet p�n� noc�, bo tu bije serce miasta. Z�na wp� uchylonych drzwi knajp snuj� si� korzenne i tytoniowe wonie.

��Nie mogli�my doj�� normaln� drog�? � sapie zdyszany Ja�.

�mierdziel nie zaszczyca go nawet prychni�ciem i prowadzi w poprzek placu ku nisko sklepionej bramie, otwieraj�cej uliczk� Ku Farze, igielne ucho Starego Miasta, tak w�sk�, �e id�c ni�, mo�na dotkn�� obu �cian wyci�gni�tymi r�kami.

Potem w bram�, na �mierdz�c� kotami i ple�ni� klatk� schodow�. Stopnie, wyg�adzone czasem i tysi�cami st�p, skrzypi� i trzeszcz� przy ka�dym kroku. Ja� i��mierdziel mijaj� rozsiane bez �adu i sk�adu drzwi i okna w g��bokich wykuszach, przez kt�re pada rudawa po�wiata nocy. Na parapetach stoj� niekiedy butelki po piwie, ale ca�y dom sprawia wra�enie, jakby jego mieszka�cy posn�li albo umarli.

Kot wyprowadza Jasia na w�ski balkon ponad ciemn� studni� podw�rka. Kolejne balkony wyrastaj� ze �cian obok siebie niczym huby. Z�najni�szego balkonu skacz� razem na kolejny, i jeszcze jeden, coraz wy�ej i wy�ej, a� obaj docieraj� na dach. Krok G�upiego Jasia staje si� pewny, a ruchy kocie, i wszystko przypomina sen.

Mi�dzy okopconymi kominami i kalenicami Ja� przestaje si� ba� wysoko�ci, cho� wysoko�� ta jest znaczna � kamienice starego Lublina zdaj� si� wyrasta� jedna z drugiej i uliczki w dole wygl�daj� na bardzo, bardzo odleg�e. Jeszcze jeden dach, jeszcze jeden za�om � i�G�upi Ja� dostrzega na podw�rzu poni�ej rdzawy blask, jak pr�chno �wiec�ce w martwej wierzbie.

��Ju� niedaleko � mruczy �mierdziel.

Niedaleko, bo wystarczy teraz ju� tylko zej�� zewn�trzn� klatk� schodow�. Rudy blask sieje si� na dnie, z ka�d� chwil� mocniejszy. Tak� barw� ma ksi�yc, gdy wschodzi w letni� noc.

Podw�rze z trzech stron ograniczone jest wymar�ymi kamienicami, do kt�rych zagl�daj� tylko koty i wiatr, a po czwartej znajduje si� sp�kany mur, z tej perspektywy niski, ale od ulicy opadaj�cy kilkana�cie metr�w ku Kowalskiej. Z�kruszej�cego bruku podw�rza wyrastaj� paprocie i m�ode brz�zki. Jeden gaj. A�w tych paprociach wielkie, rozognione kwiaty pr�sz� blaskiem ca�y ten blask, wabi�c �my z okolicy.

Kwiaty przypominaj� troch� r�e, ich rozp�omienione p�atki, ostre na brzegach jak �yletki, uk�adaj� si� w skomplikowane, fraktalowe wzory. Od patrzenia na nie boli g�owa. I�jest ich wiele, tak wiele, �e da�oby si� obdzieli� �yczeniami ca�y Lublin.

Ale G�upi Ja� ma tylko jedno �yczenie, wi�c wypowiada tylko je i zrywa tylko jeden kwiat, kalecz�c przy tym palce do krwi.

Kwiat pulsuje i wije si� w jego d�oni jak �ywa istota, i nagle okr�ca si� wok� nadgarstka, pali �ywym ogniem, a korzenie wpijaj� si� g��boko i bole�nie w cia�o na przedramieniu, jakby chcia�y wyssa� z niego krew i soki. Ja� odrywa go z l�kiem i obrzydzeniem, ale drobinki korzenia zostaj� g��boko. Czu�, jak pe�zn� pod sk�r�, jak w�druj� w stron� serca, by wrosn�� w nie na dobre.

Tak to G�upi Ja� znajduje sw�j drugi kwiat paproci.

* * *

Kwiat postawili w wazonie na oknie. Jego blask nieco przygas� i zmatowia�, ale kwiat nie usycha� ani nie gni�, cho� mija� miesi�c za miesi�cem. Bo�ena wymienia�a po�ow� wody raz na tydzie�, czasem dosypa�a od�ywki do kwiat�w ci�tych. Musia�a to robi�, bo Janek przewa�nie nie mia� na to czasu.

Bo�ena zastanawia�a si� niekiedy, czy to w og�le prawdziwy, �ywy kwiat. Przypomina� bardziej pi�kny i kosztowny przedmiot ze szk�a. Przypatrywa�a mu si� cz�sto, bo sta� na parapecie w salonie mieszkania, kt�re Bo�ena wynajmowa�a z�Jankiem.

Mieszkanie by�o niedu�e, ale s�oneczne i estetycznie urz�dzone, w nowym budownictwie. Na pocz�tku, gdy Janek nie patrzy�, Bo�ena k�ad�a si� na panelach, bo ciep�o w tym mieszkaniu bra�o si� wprost z pod�ogi, i by�o to przyjemne uczucie. Jakby le�a�o si� na nagrzanym od s�o�ca kamieniu.

Wstawa�a potem zawstydzona, ale niepotrzebnie ��Janek nie m�g� tego zauwa�y�, bo rzadko bywa� w domu. Sprzedawa� teraz premiksy i dodatki paszowe dla �wi� i drobiu, od fermy do fermy, ca�e dnie w trasie. Wraca� do domu zm�czony i nie mia� zbyt wiele ciekawych rzeczy do powiedzenia; na pewno nie tak ciekawych, jak dawne opowie�ci o szkapinie Malinie i jej ochwacie. Ale wi�kszo�� ludzi wykonuje prac�, o kt�rej nie da si� powiedzie� zbyt wiele ciekawych rzeczy, cho� mo�na niekiedy udawa�, �e jest inaczej. Nie narzeka�a wi�c, cho� Jasia by�o ma�o, coraz mniej.

Pracowa�a dalej w sklepie ze zdrow� �ywno�ci�, na kt�r� wreszcie by�o sta� ich oboje. Kiedy wraca�a, czeka� na ni� �mierdziel, kt�rego Janek zabra� z brzydkiej i ciasnej klitki w kamienicy przy Zamojskiej. Kocur, wykastrowany, rozty� si� wkr�tce ponad jak�kolwiek miar�, a dnie sp�dza� na wylegiwaniu si� na ciep�ej pod�odze, ale zawsze by�a to jaka� obecno�� i bez niego w mieszkaniu wy�aby pustka.

Bo�ena czeka�a na Jasia do p�nego wieczora, czasem czytaj�c, czasem przegl�daj�c internet, a czasem po prostu leniwie g�aszcz�c rozmruczanego �mierdziela. I�kiedy tak ws�uchiwa�a si� w cisz�, ci�t� na kawa�ki miarowym tykaniem zegara, jej wzrok szuka� kwiatu paproci. Nie tego nowego, siej�cego z parapetu krwist� �un�, lecz tego z ich nocy �wi�toja�skiej, sprzed ponad p�tora roku.

Sta�, nie rzucaj�c si� w oczy, na p�ce z ksi��kami. Bia�e drewno nabra�o z czasem w paru miejscach odcienia miodu. Kiedy� Bo�ena pr�bowa�a zmy� te przebarwienia wod� z myd�em, ale pociemnia�y od tego jeszcze bardziej. Pomy�la�a wtedy, �e wszystko na �wiecie ��knie i mo�na nigdy nie powr�ci� do bieli; i��e pewnie musi w tym by� jaka� wi�ksza i trudniejsza m�dro��, skoro �wiat urz�dzony jest w taki spos�b, ale nie potrafi�a sobie odpowiedzie� jaka.

* * *

Janek liczy� samochody mijaj�ce stacj� benzynow�. S�czy� ze styropianowego kubka kaw�, drog�, niesmaczn� i kwa�n�, zagryza� ma�lanym rogalikiem i przygl�da� si�, jak czas przep�ywa mu przed oczami, a sekundy kapi�, nie pozostawiaj�c po sobie najl�ejszego osadu wspomnie�. Zmierzcha�o.

W�a�ciwie to m�g� ju� by� w drodze do domu, mo�e nawet w samym domu. W�a�ciwie to m�g� pi� o wiele lepsz� kaw� w towarzystwie Bo�eny. Tak naprawd� to nie mia� na �adn� kaw� ochoty. By�o to jednak jego ma�e, prywatne zwyci�stwo nad �wiatem � nie musie� obraca� w palcach ka�dej z�ot�wki, tylko m�c zam�wi� kaw� i przyschni�tego rogalika, i mo�e jeszcze col� na drog�, i zap�aci� za wszystko tyle, ile dawniej m�g� wykorzysta� na ca�y dzie�. Bo�ena nie zapyta i nie powie nic, je�li wr�ci do domu p�niej ni� zwykle; rejon jego firmy by� przecie� rozleg�y, Lubelszczyzna, Podkarpacie i spory kawa� �wi�tokrzyskiego.

Zastanawia� si�, czy m�g�by pi� t� kaw�, gdyby nie kwiat paproci. Ostatecznie nie przyni�s� mu przecie� takiego powodzenia, na jakie liczy�, gdy ju� przestanie by� g�upim. �y�o mu si� jednak przyzwoicie i normalnie, a to wi�cej, ni� by� przyzwyczajony. Okupowa� to wszystko brakiem czasu, ale tego przecie� nie uwzgl�dni�, wypowiadaj�c �yczenie, nie m�g� wi�c �ywi� do kwiatu pretensji o jego realizacj�.

Zawsze, gdy jego my�li bieg�y ku kwiatowi paproci, czu� �askotanie wok� serca. Korzenie, kt�re wnikn�y w nie ostatniej nocy �wi�toja�skiej, powrasta�y g��boko w tkank� i trzyma�y mocno.

Kiedy duma� nad kubkiem kawy, przysz�a jeszcze Jasiowi do g�owy my�l o matce. Ostatnio cz�sto o niej my�la�. Kiedy odwiedzi� j� jaki� czas temu, wydawa�a si� bledsza i bardziej wysuszona. Samo mieszkanie r�wnie� wygl�da�o, jakby si� postarza�o i nie mia�o ju� na nic ochoty, jakby nic ju� w tym miejscu nie mia�o si� wydarzy�, i�Janek nie lubi� odwiedza� domu, w kt�rym si� wychowa�.

��Dobrze si� czujesz?�� pyta� matk�.

��A�dobrze jak na te lata � m�wi�a.�� Staro�� jest staro��.

��Powinna� p�j�� do lekarza.

��A�co mi lekarz pomo�e? M�w lepiej, co u ciebie; we�miecie wreszcie ten �lub?

I�tak to sz�o. Rozmowa jak ze snu. Matka wydawa�a si� Jankowi na wp� obca, milczenie ros�o mi�dzy nimi. Nie mieli o czym rozmawia�.

��To ja ju� b�d� szed�.

��No to id�, synu�, tylko ci� pob�ogos�awi�.

��Nie wyg�upiaj si�, mamo.

* * *

To by� dobry ranek. Mo�e dlatego, �e Janek wzi�� urlop, a zd��y� ju� zapomnie�, jak� rado�� daje wolny dzie�, taki dzie� do prze�ycia jak si� chce, od rana do wieczora. Bo�ena wychodzi�a do pracy dopiero po po�udniu i ranek sp�dzili w rozkopanej po�cieli, odkrywaj�c, �e nie odkryli jeszcze wszystkiego, co by�o do odkrycia. Potem bili si� poduszkami i�Bo�ena piszcza�a, �e Janek jest G�upim Jasiem, co by�o mi�e, bo on sam ju� od dawna nie czu� si� g�upi. A�jeszcze p�niej zaparzyli kaw�, kt�rej aromat wierci� a� w zatokach, dobr� kaw�, od kt�rej serce nabiera�o mocnego, ciemnego rytmu.

To by� dobry ranek a� do chwili, gdy do drzwi zapuka�o dw�ch policjant�w z informacj� o��mierci matki Janka. Zmar�a prawdopodobnie przed kilkoma dniami. Nikt z s�siad�w wcze�niej nie zareagowa�, bo matka by�a skryta i niewiele rozmawia�a z lud�mi, nikt nie zauwa�y�, �e starsza kobieta nie wychodzi z mieszkania. Dopiero gdy na klatce schodowej zacz�o �mierdzie�, kto� powiadomi� administracj�, administracja policj�, policja wesz�a do �rodka, no i tak to by�o.

* * *

Nie zobaczy� cia�a matki. Nie zezwolono mu na to ze wzgl�d�w sanitarnych. Tylko trumna, ch�odna, lakierowana. Na pogrzebie garstka ludzi. Do komunii nie przyst�pi�; chcia� przez moment to zrobi�, bo po co maj� ludzie gada�, i tak pewnie gadaj�, a jemu by�o pod tym wzgl�dem wszystko jedno; s�owo ��wi�tokradztwo� brzmia�o niezbyt powa�nie, by�o dobre dla G�upich Jasi�w, nie dla niego. Co� jednak osadzi�o go na �awce w kaplicy, jakby �elazna r�ka z nieba przydusi�a go do ziemi. Potem posz�o szybko, trumn� spuszczono do betonowego do�u, ksi�dz sypn�� gar�� ziemi, odtr�biono By� bli�ej ciebie chc�, i tyle. Jak ze snu.

Z�pocz�tku Janek planowa� zajrze� jeszcze do mieszkania, ale nie zajrza�, bo gdyby to zrobi�, m�g�by przebudzi� si� z tego snu, m�g�by rozwia� szar� mg�� oblepiaj�c� m�zg. A�tego si� ba�. Zbyt wiele rzeczy w jego �yciu przypomina�o teraz sen.

Kiedy wyje�d�a� z�Bo�en� z rodzinnego miasteczka, min�� przystanek, na kt�rym zawsze �egna�a go matka. Pami�ta� dobrze: oparta o star�, s�kat� lip�, ma�a, brzydka, pomarszczona figurka, jak wyrzezana z drewna. Nie m�g� si� powstrzyma�. Zaparkowa� samoch�d kilkadziesi�t metr�w dalej, w��czy� awaryjne, wysiad�, zbli�y� si� do drzewa. Odszuka� d�o�mi miejsce, o kt�re zawsze opiera�a si� matka. Sucha kora brudzi�a d�onie i��uszczy�a si� pod palcami.

I�Janek zgi�� si� wp�, i p�aka�, i p�aka�, i p�aka�, a w��rodku dzia�y mu si� rzeczy nie do opisania.

* * *

Du�o czasu zaj�o Jankowi, zanim wszystko w swoim wn�trzu pouk�ada� na nowo. Musia� przet�umaczy� sobie, �e to nie jego wina, �e dba� o matk�, jak potrafi�, �e nie m�g� jej na si�� zawlec do lekarza, bo nie by�a dzieckiem, �e mia� przecie� prac� i nie by� w stanie by� przy matce tak cz�sto, jak by chcia�. Trzeba czasami oszukiwa� siebie, aby jako� �y�. Na szcz�cie mia� przy sobie Bo�en�, bo to zawsze dobrze robi, gdy kto� bliski utwierdza nas w naszych k�amstwach. Gdyby nie ona, Janek m�g�by zg�upie� na nowo.

Pracowa� jeszcze wi�cej, bo praca te� pomaga. Szara droga i wyprany z barw, pofa�dowany horyzont, podobny do brudnej po�cieli; szumi�cy spokojnie silnik; w radiu krety�ska muzyka dla p�g��wk�w. To wszystko s� dobre lekarstwa. Bra� d�u�sze trasy i niekiedy nocowa� w przydro�nych hotelikach, serwuj�cych na �niadanie nieodmiennie jajecznic� i par�wki. Obco�� tych miejsc go uspokaja�a.

Gdy wraca� do domu, wpatrywa� si� przed snem w kwiat paproci na parapecie. P�atki tli�y si� jak �ar ogniska i rozjarza�y mocniej, kiedy w nie dmucha�. Dobrze, �e mia� ten kwiat. Gdyby nie on, musia�by wci�� by� G�upim Jasiem, biednym pastuchem dogl�daj�cym krowy.

W�takie wieczory �mierdziel pakowa� swoje rozlane cielsko na Jankowe kolana, domagaj�c si� pieszczot. Mrucza� i przyjemnie grza�, ale nie odzywa� si� od dawna. Pewnie zreszt� nigdy nie m�wi�, pewnie by�a to po prostu cz�� choroby, g�upoty, z kt�rej Janek wyleczy� si� ju� dawno.

I�to w�a�nie w taki wiecz�r, gdy �ycie wydawa�o si� ju� dobrze pouk�adane, wszystko rozsypa�o si� w kilka chwil.

Zacz�o si� od kociego ci�aru i ciep�a na kolanach. Nagle �mierdziel, znudzony nadmiarem pieszczot, da� susa na parapet. Stukn�o, zagrzechota�o, i�Ja� ujrza� kwiat paproci wysmykuj�cy si� z wywr�conego wazonu.

A�potem brzd�k, srebrzysty, wibruj�cy w powietrzu d�ugo, bardzo d�ugo, jak d�wi�k kamertonu. Ruda �una prys�a.

Janek, oniemia�y, wpatrywa� si� w rdzawy py� na pod�odze. Wszystko, co pozosta�o z kwiatu. Woda la�a si� z przewr�conego wazonu, ciurka�a z parapetu. �mierdziel przygl�da� si� temu z min�, kt�ra nic nie wyra�a�a.

��Ty sukinsynu��� szepn�� Ja�. ��Celowo to zrobi�e�!

Chwyci� kota za kark, cisn�� nim o ziemi�, kopn��. �mierdziel st�kn�� g�o�no, nawet nie miaukn��. Ja� przerazi� si� tym, co zrobi�, i z tego strachu kopn�� jeszcze raz. �mierdziel da� drapaka pod szaf�. Dysza� z szeroko otwartym pyskiem.

I�dopiero wtedy Jankowi wyda�o si�, �e co� us�ysza�. Wci�� jeszcze czu� koci ci�ar i ciep�o na kolanach.

Kiedy Bo�ena wr�ci�a z popo�udniowej zmiany, wystarczy� jej jeden rzut oka: na �mierdziela pod szaf�, na Janka ca�ego spi�tego w fotelu, na pozostawiony pod oknem szklany mak. Kot wci�� robi� bokami i co jaki� czas krztusi� si�, jakby chcia� zwr�ci� k�aczek. Z�pyska zwisa�o mu pasemko bia�ej �liny.

��Ca�y wiecz�r tak dyszy � rzek� Janek, ale Bo�ena spiorunowa�a go wzrokiem i po�a�owa�, �e si� odezwa�. Wiedzia�a. Wyczyta� to z jej oczu i z tonu, jakim rzuci�a:

��Jedziemy do weterynarza.

Na wieczornym weekendowym dy�urze zastali m�od� lekark�, no bo kto ma w ko�cu bra� wieczorne weekendowe dy�ury, jak nie m�odzi. Drobna, �adna, szybka w ruchach. Mo�e Janek by i o niej fantazjowa�, gdyby spotka� j� w innych okoliczno�ciach, na szczepieniu czy odrobaczaniu. Ale nie teraz, bo lekarka te� wiedzia�a.

I�im bardziej Janek kr�ci�, �e nie widzia�, �e kot pewnie spad�, �e si� pot�uk� � tym bardziej wiedzia�a. Jan bowiem, cho� zm�drza�, wci�� nie nauczy� si� naprawd� k�ama�.

Lekarka os�ucha�a �mierdziela, zajrza�a do oczu, do pyska i pod ogon. �luz�wki jak porcelana, powiedzia�a. Ja� nie do ko�ca wiedzia�, co to znaczy, ale zrozumia�, �e jest �le. Zdj�cie rentgenowskie przynios�o diagnoz� � p�kni�ta przepona, z�amane trzy �ebra, podejrzenie z�amania kolejnego, w jamach cia�a p�yn, prawdopodobnie krew.

�mierdzielowi za�o�ono wenflon, dosta� mieszank� przer�nych lek�w i trafi� do komory tlenowej. Z�pocz�tku nawet mu si� poprawi�o, przesta� dysze�, uspokoi� si�, przycupn�� z grzbietem w rogalik. Min�o mo�e p� godziny, gdy zn�w zacz�� si� dusi�, �eb wyci�gni�ty w prz�d, szyja wypr�ona jak u��yrafy, oczy wielkie, jakby najad� si� wilczej jagody. Lekarka wpakowa�a mu do tchawicy d�ug� rurk�, powiedzia�a co� na temat ot�uszczenia pogarszaj�cego rokowania. Z�rurki pociek� spieniony, r�owy p�yn. �mierdziel le�a� na boku, a w przy�mionych oczach b�yszcza� strach, bo gdy kot umiera, umiera na zawsze, i nie ma dla kota ani nieba, ani zmartwychwstania.

Wtedy Bo�ena, kt�ra o wszystkim tym wiedzia�a, rzek�a:

��Niech go pani u�pi.

* * *

Wr�cili do domu w milczeniu i w milczeniu po�o�yli si� do ��ka. Do jednego ��ka, ich ��ka, z kt�rym tyle si� wi�za�o, i�Ja� pomy�la�, �e jako� to b�dzie. Ca�� noc oboje udawali, �e �pi�, i ka�de wiedzia�o, �e drugie udaje. Nie odezwali si� jednak do siebie ani s�owem; mo�e nie chcieli si� odzywa�, cho� chyba jednak chcieli, ale nie mieli poj�cia, co mog� sobie powiedzie�. Tak bywa.

W�porannej szar�wce Bo�ena usiad�a zgarbiona na skraju ��ka.

��Nie my�la�am, �e taki jeste�.

Ubra�a si� i wysz�a. Wr�ci�a po po�udniu, aby spakowa� swoje rzeczy.

* * *

Jan liczy samochody na stacji benzynowej. Kawa jest droga i kwa�na. Zmierzcha.

Wszystko wydaje mu si� snem, ca�e jego �ycie. Mo�e rzeczywi�cie nim jest, mo�e ca�y �wiat �ni nam si� w wi�kszym lub mniejszym stopniu i przechodzimy przez �ycie nieprzebudzeni? Ojciec i matka, i�Bo�ena, i skanseny, i noce �wi�toja�skie. I�kwiaty paproci, te z drewna, te ze szk�a, i te pod sercem.

Ludzie i rzeczy, kt�rych nie ma.

Ostatni �yk kawy. Nauczy� si� j� lubi�, bo niewiele wi�cej zosta�o na �wiecie. Chyba lubi j� teraz naprawd�.

Po ulicy chodz� ptaki; go��bie i kawki. Dziobi� w asfalcie, szukaj�c okruch�w, i nie maj� Jankowi ju� nic do powiedzenia. Ale to nie szkodzi. Bo wkr�tce zn�w nadejdzie ta noc, jedna jedyna w roku.

Kawa zaczyna szumie� w g�owie. W�my�lach pojawia si� zapomniana mapa nocnych szlak�w, gdzie przecinaj� si� drogi sp�nionych w�drowc�w, ciem szukaj�cych �wiat�a i kocie skr�ty, kt�rymi chadzaj� tylko ci, co nie boj� si� zab��dzi�. Przypomina sobie podw�rko fosforyzuj�ce rudym blaskiem. Brzuch ur�s� mu w ostatnim czasie, ale nie na tyle, by nie sprosta� drodze przez strome klatki schodowe i skrzypi�ce balkony.

Otwiera powieki i ju� wie. Jak dalekie echo s�yszy ostatnie kaszlni�cie �mierdziela.

�Naprawd�, idiota��.

G�upi czy nie, wci�� pami�ta drog�.

Krak�w, pa�dziernik 2015

P� godziny p�niej J�drek zamkn�� zagrod�, powtarzaj�c:

��Dziewi��dziesi�t dziewi�� Dziewi��dziesi�t dziewi�� ��Spojrza� jeszcze raz z nadziej� na ledwo widoczny zarys lasu.�� No nie ma jednej, kozia br�dka!�� Dopiero wtedy dotar�o do niego, co to oznacza.�� Ojciec mnie zabije!

Tylko spokojnie. Owce nie maj� osobowo�ci prawnej, wi�c brak jednej nie ma takiego znaczenia.

��Jasne, �e ma!�� skarci� si� natychmiast.�� Przecie� ojciec!

Chcia� liczy� je ponownie, ale by�o ju� za ciemno. Wszed� wi�c do sza�asu po latark�. Otworzy� szafk� i wymaca� walcowaty kszta�t. Wyci�gn���

��Czy�by �liwowica?

W�butelce by�a mo�e jedna czwarta p�ynu, wi�c J�drek uzna�, �e redukcja do jednej pi�tej nie oznacza wielkiego przest�pstwa, a��atwiej b�dzie my�le�. Decyzja zmiany jednej pi�tej w jedn� sz�st� by�a w zasadzie formalno�ci�. Tak jak i kolejne decyzje. I�c�, �e �liwowica nale�a�a do J�zka? J�zek pewnie obraca teraz Ba�k�, czy tam Halink�. Za szczyt marze� brat mia� unikanie roboty i zako�czenie procesu edukacji tak szybko, jak to mo�liwe. O�tym, �e to si� wzajemnie wyklucza, przekona si�, gdy b�dzie ju� za p�no.

Zo�ka zapewne kr�ci�a teraz loki i udawa�a, �e �piewa do suszarki. Za g�upia do roboty w rodzinnym biznesie, wi�c si� j� po�le na studia. Logiczne. Za to J�drek � wybitny, cho� niedoceniony (jeszcze) informatyk � pasa� owce. I�to ma by� sprawiedliwo�� spo�eczna i r�wno��?

A�mo�e ta owca tam jest? Mo�e si� przemkn�a, kiedy liczy�? I�� jeszcze raz liczy� z latark�, czy nie i��? A�mo�e j� wilki porwa�y? Juhasi gadaj�, �e wilki ostatnio te� jakie� takie zdupiesia�e. Strach si� ba�, �e po nocy przyjd�, wywal� �mietnik i rozwlok� �mieci. Strach wyj�� i przep�dzi�, bo przybiegn�, �eby je g�aska�.

Tak gadaj�.

Ale kto tam wie, jak jest naprawd�.

Zamiast gania� po nocy, lepiej problem rozwi�za� teoretycznie. Zgin�a ta owca, czy nie zgin�a? Owca Schr�dingera, kozia br�dka! Mamy zatem do czynienia z superpozycj� stan�w obecno�ci i nieobecno�ci owcy. Dobrze, niech ten ko�tuniasty trawo�uj si� zdecyduje � ma ca�� noc, by si� okre�li�. Po wschodzie s�o�ca funkcja falowa owcy za�amie si� i zostanie zredukowana do konkretnego stanu: obecno�ci albo nieobecno�ci.

Na razie J�drkowi uda�o si� zredukowa� stan �liwowicy w butelce do zera absolutnego, a my�li nie sta�y si� przez to ani odrobin� ja�niejsze.

Czy na pewno przedtem owiec by�o sto? Nie, nie, sto to brzmi zbyt r�wno, a owce nie s� r�wne, s� okr�g�e i niedookre�lone przez futro. Mo�na w�o�y� palec g��boko w to futro i jeszcze nie dotkn�� owcy w�a�ciwej. Mo�e wi�c owce s� niepoliczalne? Jak liczby naturalne. Lepiej przyj��, �e owiec by�o oko�o stu. Wieczorem by�o ich oko�o dziewi��dziesi�ciu dziewi�ciu. Brak oko�o jednej owcy nie brzmi bardzo powa�nie.

Tak, to jest dobry pomys�. W�ten spos�b J�drek b�dzie m�g� powiedzie� ojcu, �e gdy przejmowa� stado od J�zka, owiec by�o oko�o stu. Po wieczornym wyprowadzeniu iloczynu skalarnego przestrzeni euklidesowej hali pod Giewontem nast�pi�o sprz�enie topologiczne z przestrzeni� Hilberta�

W�skr�cie: rano oka�e si�, czy owca naprawd� zagin�a.

Rano okaza�o si�, �e owca naprawd� zagin�a. Jakkolwiek by liczy�, mimo bol�cej g�owy, owiec nadal by�o oko�o dziewi��dziesi�ciu dziewi�ciu. Trza i��, szuka�.

Na szcz�cie ��tyca od wczoraj nieco skwa�nia�a, wi�c przynajmniej jeden problem J�drek mia� z g�owy. Dos�ownie, bo trudno o lepsze lekarstwo na kaca.

��Pilnuj �owiecek � przykaza� Bocusiowi z odpowiednim akcentem, kt�ry mu si� czasem w��cza� mimowolnie.�� Je�li wr�c� i b�dzie ich oko�o dziewi��dziesi�ciu o�miu, to na Matk� Bosk� Zieln� upieczemy ciebie.

J�drek formalnie by� g�ralem, wi�c powinien zna� Tatry jak w�asn� kiesze�. C�, nie zna�. Poszed� wi�c w pierwsz� stron�, w kt�r� wyda�o mu si�, �e posz�aby owca. Owieczka w�a�ciwie, bo brakowa�o jagni�cia.

Ledwie sto metr�w dalej znalaz� na ga��zce strz�pek we�ny. Owce s� g�upie, to J�drek wiedzia� od dawna, ale nie przysz�o mu do g�owy, �e niekt�re mog� by� jeszcze g�upsze. Wygl�da�o na to, �e ta ma�a kretynka sama wybra�a si� na spacer.

Id�c tropem bia�ych k�aczk�w, pow�drowa� skrajem lasu, za kt�rym z trawy wyrasta�y coraz cz�ciej od�amki skalne, a� dotar� do podn�a Giewontu. Nie by�o st�d wida� krzy�a, co ma�o J�drka obesz�o. Zdecydowanie za to obesz�o go, �e nie wida� owieczki. Dalej znajdowa�y si� ju� w�a�ciwie same ska�y i ledwie kilka ga��zek kosodrzewiny� a na jednej z nich we�niany k�aczek. Pi�knie, tatrza�ska owca alpinistka postanowi�a zdoby� Giewont od najtrudniejszej strony. A�pretensje i tak b�d� do J�drka.

Rad nierad, pocz�� si� wspina� po ska�kach. Przeca owca nie kozica, daleko nie mog�a skica�. Taaak. J�drek te� nie by� mistrzem wspinaczki, wi�c jakie� trzydzie�ci metr�w wy�ej ju� rozwa�a�, czy gniew ojca nie b�dzie jednak mniejsz� przykro�ci� ni� upadek w przepa��. Postanowi� odpocz�� i przemy�le� spraw�. Usiad� w zag��bieniu skalnym i przyst�pi� do analizy problemu. I�wtedy nagle poczu� g��d.

No tak, nie zjad� przecie� �niadania, a ta wspinaczka nie�le go zm�czy�a. Przyszed� mu apetyt na porz�dn� piecze�. Czemu akurat na piecze�? Poci�gn�� nosem. No tak! Kto� tu w okolicy pali� ognisko i piek� mi�sko. Zapach by� s�aby, ale J�drek nie mia� w�tpliwo�ci, �e gdzie� zapowiada si� uczta. Co ciekawe, zapach zdawa� si� dochodzi� z wn�trza zag��bienia skalnego.

J�drek zajrza� w ciemno�� i poczu� ruch powietrza. Przyda�aby si� latarka. Nie wzi�� jej, bo� a, tak, �liwowica. Zreszt� kt� m�g�by si� spodziewa�, �e latarka b�dzie przydatna w s�oneczne przedpo�udnie? Zapa�ek ani zapalniczki nie mia�, bo nie pali�. To te� trzeba zmieni�, bo wstrzemi�liwo�� nikotynowa to kolejny przyczynek do niskiej pozycji w hierarchii plemiennej.

Wsun�� si� g��biej w szczelin�. To nie by�o zwyk�e zag��bienie skalne, lecz wylot groty. Czy to mo�liwe, �eby ta parzystokopytna idiotka tu wlaz�a? Zrobi�o si� na tyle przestronnie, �e J�drek m�g� ju� wsta�. Zrobi� kolejny krok. Latarka bardzo by si� przyda�a. Zaraz! Wyj�� telefon, �eby przy�wieci� sobie ekranem i � straci� grunt pod nogami.

Nie zd��y� nawet krzykn��, gdy lecia� ju� w d�, po jakiej� jakby zje�d�alni, kt�ra nie przypomina�a ska�y. R�bn�� w co� nogami, co� z��oskotem wylecia�o z mocowa�, co� innego trzasn�o i��omotn�o metalicznie, a�J�drek zatrzyma� si� wreszcie na twardej posadzce.

���o Jezusicku��� j�kn��. Utwierdzi�o go to w przekonaniu, �e jeszcze �yje. Na pr�b� poruszy� wszystkim, czym m�g�. Skarg� b�lu odpowiedzia� tylko ma�y palec u prawej nogi. To nic nowego, wrastaj�cy paznokie�, bo babcia za niemowl�ctwa nadopieku�czo ciacha�a mu te paznokcie zbyt kr�tko. Babcia Jadzia, niech spoczywa w spokoju.

Chyba nic powa�nego mu nie dolega�o, poza og�lnym poobijaniem. Dopiero wtedy otworzy� oczy i uni�s� g�ow�. Kilka centymetr�w od swojego nosa dostrzeg� czubek buta, a troch� dalej drugi but. Nie trzeba by�o wielkiej przenikliwo�ci, aby odgadn��, �e nad J�drkiem kto� sta�.

Ju� ch�opak szykowa� wyja�nienia, ju� chcia� przeprasza�, �e zupe�nie przypadkowo w�adowa� si� komu� do domu przez komin, gdy przypomnia� sobie, �e przed chwil� siedzia� spokojnie w zag��bieniu skalnym. Zatem to nie m�g� by� czyj� dom. Czyli co, czyje to buty? Turysty? Groto�aza?

Uni�s� nieco wzrok i dostrzeg� metalow� obudow� �ydki. Gdyby nie to, �e od dobrych kilkunastu lat trwa� dwudziesty pierwszy wiek, J�drek powiedzia�by, �e oto widzi fragment �redniowiecznej zbroi rycerskiej. Uni�s� si� na r�kach jeszcze wy�ej i nie�mia�o spojrza� w g�r�.

Zbroja by�a pusta.

��Kozia br�dka��� J�drek wsta� i zagapi� si� na eksponat, bo najwyra�niej to w�a�nie widzia�. Na wieszaku o do�� skomplikowanej konstrukcji wisia�a kompletna zbroja rycerska z czas�w, hm� J�drek zupe�nie nie czu� si� ekspertem w kwestiach �redniowiecznego uzbrojenia, a jedyne skojarzenie, jakie mu przychodzi�o do g�owy, to bitwa pod Grunwaldem, Ulrich von Jungingen, dwa miecze, Jagienka i orzechy.

Stojak znajdowa� si� w absydzie skalnej, z pewno�ci� wykutej ludzkimi r�koma, oczywi�cie wyposa�onymi w d�uta i m�oty. W�grocie by�o tych absyd dwana�cie i w ka�dej z nich sta�a sobie na stojaku, jak gdyby nigdy nic, inna zbroja. ��czy�o je jedno � bia�y orze� w z�otej koronie. God�o pojawia�o si� na ka�dej zbroi w wielu r�nych wersjach, zgo�a odmiennych od obecnej. A�to na napier�niku by� orze� piastowski, kanciasty, wyklepany w blasze i pomalowany, a to na p�aszczyku orze� jagiello�ski, nieco bardziej anatomiczny, a to zn�w zupe�nie niemal wsp�czesny orze� na czerwonej tarczy.

�r�d�o �wiat�a stanowi�a zwyk�a elektryczna lampa piwniczna. Produkt zdecydowanie wsp�czesny: druciana os�ona i klosz kry�y banaln� �ar�wk�, tak� z wolframowym �arnikiem, zbanowan� przez Uni� Europejsk�. Zatem wytrzyma�a tu od czas�w �wietno�ci firmy Polamp albo kto� j� na bazarze w�Nowym Targu od Ruskich kupi�. Raczej to drugie. Przeci�tny cz�owiek nie tak wyobra�a sobie wn�trze g�ry, kt�ra powinna by� zbudowana, jak�e by inaczej, z litego kamienia.

Kabel od lampy prowadzi� w prawo do szerokiego korytarza. J�drek potkn�� si� o kratk�, kt�r� sam wywali� z otworu wentylacyjnego, gdy tu wpada�.

��Sorry za demolk� � powiedzia�, cho� nikogo nie by�o, i pod��y� skalnym korytarzem.

Kr�tkie przej�cie doprowadzi�o go do sporej komory wype�nionej� maszynami parowymi. To by�o jeszcze dziwniejsze ni� kolekcja zbroi. Co to, kozia br�dka, jest�? Przepompownia jaka�? Po co w��rodku g�ry przepompownia? Chwil� zaj�o, nim rozpozna� w maszynach charakterystyczne elementy.

Maszyn by�o dwana�cie, a ka�da mia�a dwie pot�ne nogi, w korpusie piec i kocio� parowy, nad nim fotel operatora, ob�o�ony p�ytami z grubej nitowanej blachy, mas� d�wigienek i pokr�te�ek, do tego masywne ramiona, kt�re po bli�szych ogl�dzinach okaza�y si� wspornikami dla �eliwnych luf kartaczy.

Maszyny krocz�ce? Parowe mechy?

J�drek przygl�dn�� si� jednej z nich z bliska. Mia�a, lekko licz�c, z pi�� metr�w wysoko�ci i musia�a wa�y� z dziesi�� ton. Wygl�da�a na nieu�ywan� od lat, a mo�e i nieu�ywan� nigdy. Towot na sworzniach w kolanach pokry�a warstwa kurzu. Emaliowane wyko�czenie �eliwnej tarczy z or�em w koronie nosi�o �lady drobniutkich p�kni�� ze staro�ci. Czy takie co� w og�le ma prawo dzia�a�?

W�ciemnym k�cie, z dala od wej�cia, le�a�y szcz�tki podobnej maszyny z roz�upanym pancerzem, spod kt�rego wysypa�y si� tryby i o�ki. Pancerz ozdobiony by� or�em dwug�owym i liczb� �1920�. J�drkowi ten mutant z niczym si� nie kojarzy�. Wzruszy� ramionami i przeszed� do nast�pnej komory, jeszcze wi�kszej.

Tu r�wnie� sta�o dwana�cie mech�w, tyle �e za nap�d s�u�y�y im silniki diesla. Maszyny r�wnie� by�y stare, bo stylistyk� pancerzy nawi�zywa�y do traktor�w Ursus, takich produkowanych zaraz po wojnie, z ob�ymi os�onami. Orze�ki wymalowane centralnie na przodzie ka�dej maszyny wygl�da�y zupe�nie wsp�cze�nie.

��Kozia br�dka��� mrukn�� J�drek i poszed� dalej.

Nast�pna komora by�a jeszcze wi�ksza i lepiej o�wietlona. Sta�o tu r�wnie� dwana�cie mech�w. Te wygl�da�y ca�kiem nowocze�nie, jakby czeka�y gotowe do zagrania w filmie Transformers. Pokryte maskowaniem le�nym p�yty pancerne przywodzi�y na my�l fragmenty prototypowego czo�gu przysz�o�ci. Na g�owach-wie�yczkach stercza�y dalmierze laserowe, noktowizory, anteny system�w zag�uszania. Na grzbiecie je�y�y si� zestawy rakiet przeciwlotniczych, zamiast d�oni zia�y otworami luf karabiny systemu Gatlinga, a na barkach spoczywa�y wyrzutnie granat�w dymnych.

Pancerz piersiowy jednego z monstr�w by� otwarty jak maska w samochodzie. W�mechanicznych bebechach grzeba� stoj�cy na drabince kole� ubrany w dresy, czy te� mo�e w pi�am�. Str�j by� osobliwy, ale J�drek si� tym nie przej��.

��Dzie� dobry.�� Szed� ju� w stron� mechanika.�� Przepraszam, �e tak wpad�em bez zaproszenia, ale wpad�em� dos�ownie. Szuka�em owieczki i ten� no w�a�nie. Gdzie jest wyj�cie?

Mechanik wycofa� si� z brzucha mecha i spojrza� na J�drka ze zdziwieniem. Mia� z siedemdziesi�t lat, siw� brod� i d�ugie siwe w�osy, kt�re trzyma�a miedziana obr�cz, jakby od wielkiego �o�yska, coby mu te w�osy nie przeszkadza�y w pracy.

��Mo�e mi pan wskaza� wyj�cie?�� ci�gn�� ch�opak.�� P�jd� sobie i nie b�d� si� d�u�ej naprzykrza�.

Mechanik zszed� z drabinki i stan�� naprzeciwko. Nie by� specjalnie wysoki ani za solidnie zbudowany, ale mia� w sobie co� majestatycznego, co�, co wzbudza�o szacunek.

��Ja tak ten, niechc�cy��� b�kn�� jeszcze J�drek i straci� resztk� rezonu.

��Kto ci� tu przywi�d�? � zapyta� m�czyzna.

��Co? Nikt, ja tak na autopilocie. Szuka�em owieczki i nagle� wpad�em. Do tamtej sali.�� Wskaza� kciukiem za siebie.�� Tam, gdzie stoj� te zbroje.

��Znowu szyb wentylacyjny.�� M�czyzna pokiwa� g�ow�. ��C� pocz��, teraz b�d� musia� ci� zabi�.

Min�o kilka chwil, nim do J�drka dotar� sens ostatnich s��w.

��Nie, nie, no zaraz.�� Cofn�� si� i zamacha� r�koma.�� Nie dzia�ajmy pochopnie. Na pewno si� dogadamy.

Dostrzeg�, �e to, co tamten ma na g�owie, to nie jest obr�cz od �o�yska, lecz z�ota korona.

Czyli w��rodku g�ry mieszka �wir.

��To sekretny obiekt o ogromnym znaczeniu strategicznym � m�wi� spokojnie gospodarz.�� Wtargn��e� tu bez glejtu.

��Nie wtargn��em!�� zaprotestowa� J�drek.�� Zosta�em wtargni�ty przez grawitacj�. Ten sekretny obiekt ma powa�n� wad� konstrukcyjn�. Tak�, �e mo�na zosta� do niego wtargni�tym mimowolnie. I�to w�a�nie si� sta�o.

Gospodarz si�gn�� za po�� pi�amy, kt�ra wcale nie by�a pi�am�, lecz strojem rycerskim, jaki rycerz nosi, gdy nie ma na sobie zbroi, i z metalicznym szcz�kiem wyci�gn�� miecz.

���o Jezusicku��� J�drek odwr�ci� si� i ruszy� biegiem przed siebie.

��St�j w miejscu, jak na m�czyzn� przysta�o � gromkim g�osem zawo�a� gospodarz.�� Nie uchodzi przymusza� kr�la do ganiania hultaja po komnatach.

Kr�l, pi�knie. Freak na ca�ego. Z�mieczem w dodatku.

J�drek wbieg� do mniejszej komory, co� jakby sk�adu amunicji. Pi�trzy�y si� tu na rega�ach rakiety, pud�a z nabojami, cz�ci zamienne do karabin�w. Nic, co by mog�o pos�u�y� do obrony przed tym wariatem.

To, �e ze zbrojowni nie ma drugiego wyj�cia, J�drek odkry�, gdy by�o za p�no na cokolwiek. Kr�l sta� w progu z ostrzem wycelowanym w ch�opaka. Spojrzenie mia� przy tym tak oboj�tne, jakby przymierza� si� do szatkowania marchewki. Zapewne wi�c mordowanie intruz�w by�o dla niego czynno�ci� nacechowan� podobnym �adunkiem emocjonalnym, co kla�ni�cie komara.

��Na� na pewno jest in� inne rozwi�zanie � wyduka� J�drek, sil�c si� na spok�j.

Kr�l zmarszczy� brwi. Rozwa�a� jak�� my�l. J�drek czu�, jak po skroni �cieka mu zimna kropelka potu.

��Jest inne rozwi�zanie � orzek� wreszcie kr�l.�� Ale to rozwi�zanie niegodne prawdziwego m�czyzny.

��Ja bym mimo wszystko reflektowa� � odpar� szybko J�drek.�� A�co to za rozwi�zanie?

��Musia�by� podpisa� list podda�czy, �e sekretu nie zdradzisz. Takie zobowi�zanie, �e nic nikomu nie powiesz. Ale przecie� nie mog� ci tego zaproponowa�. To uw�aczaj�ce honorowi.

��Ja mimo wszystko jednak ch�tnie bardzo�

Kr�l spojrza� na niego badawczo.

��Jeste� pewien?�� Zamacha� mieczem.�� Bo jak zdradzisz, to sromota!

��Sro� co?!

��Sromota, ha�ba. No, zawsze mo�emy spraw� za�atwi� teraz, honorowo. Szast, prast i b�dzie po wszystkim.

��Dzi�kuj�, ale naprawd� list podda�czy brzmi jakby bardziej kusz�co.

��Honor jest najcenniejsz� rzecz�, jak� posiada m�czyzna. Splami� honor chcesz tylko dlatego, �eby prze�y�?

Tak, jasne, chcia� powiedzie� J�drek, ale w por� ugryz� si� w j�zyk. Ze �wirem trzymaj�cym miecz trzeba rozmawia� na jego zasadach.

��Rzecz jasna nie! W��yciu! Po prostu po�wi�c� to, co mam najcenniejszego � powiedzia� z udawan� dum�. ��Dla dobra sprawy z�o�� w�asny honor w ofierze.

Kr�l opu�ci� miecz i zamy�li� si� ponownie.

��Azali� nigdy o tym nie my�la�em w ten spos�b � przyzna�. ��Zaiste, m�odzie�cze, chyl� czo�o przed twym po�wi�ceniem.�� Sk�oni� g�ow� i schowa� miecz do pochwy.�� Chod�my do mego biura.

J�drek ruszy� za nim, staraj�c si� ukry� dr�enie n�g. Z�takimi oszo�omonarchami nigdy nic nie wiadomo.

Szli przez wykute w skale korytarze, mijali kolejne sale. J�drek zn�w poczu� zapach pieczeni. Zaburcza�o mu w brzuchu, ale rozs�dnie uzna�, �e to nie jest najlepszy moment, by wprasza� si� na obiad.

Biuro wygl�da�o jak kancelaria skryby zaprojektowana w czasach zabor�w, gdy nie znano jeszcze nawet elektryczno�ci. I�by� mo�e naprawd� tak si� sta�o, bo drewniane blaty sto��w by�y tak powycierane od cz�stego u�ywania, �e a� zaokr�gli�y im si� naro�niki. Komputer wygl�da� tu jak obiekt z innego �wiata.

Kr�l klikn�� kilka razy myszk� i wpisa� kilka s��w na klawiaturze. Obs�ugiwa� urz�dzenie nad wyraz sprawnie jak na kogo�, kto ubrda� sobie, �e jest �redniowiecznym w�adc�.

��Jak twa godno��, m�odzie�cze?�� zapyta�.

��No, prawd� m�wi�c, nie najlepiej�

��Imi� i nazwisko?�� zapyta� lekko zniecierpliwiony kr�l.

��J�drek� to znaczy Andrzej G�sienica-Tutka.

Kr�l wype�ni� kilka pozycji w li�cie podda�czym i wcisn�� przycisk �Drukuj�. Stoj�ca obok drukarka jednak ani drgn�a. Ponowna pr�ba r�wnie� si� nie powiod�a.

��Azali�, m�odzie�cze � kr�l wyci�gn�� miecz � raduj si�: los postanowi� uratowa� tw�j honor.

��Zaraz� chwilunia��� J�drek zblad�.

��Wiem, �e si� stara�e�. Doceniam to i respektuj�. Pogrzeb wyprawimy ci ze wszelkimi honorami. Oczywi�cie potajemnie, co pewnie rozumiesz.

��Nie, nie, nie! Ja naprawd� bardzo chcia�bym si� po�wi�ci�!

��B�dziesz spoczywa� w doborowym towarzystwie, pomi�dzy dwoma magistrami marketingu, co w przesz�ym roku tu zawitali.

��Mo�e��� J�drek rozpaczliwie patrzy� na drukark� ��� mo�e wystarczy zaktualizowa� sterownik?

��Twa determinacja jest godna pochwa�y.�� Kr�l skin�� g�ow�, uni�s� miecz, ale nie uderzy�. I�nagle pewna ol�niewaj�ca my�l rozja�ni�a mu oblicze.�� Znasz si� na tym?

��Jasne!�� J�drek dopad� do komputera i zacz�� nerwowo klika�. W�kilka chwil znalaz� przyczyn� awarii.�� Domy�lnie by�a ustawiona inna drukarka. Ju� drukuj�!

Urz�dzenie zaszumia�o i wyplu�o upragniony dokument. J�drek podpisa� go pospiesznie i wr�czy� kr�lowi. Ten wolno schowa� miecz i od�o�y� list podda�czy na stos podobnych dokument�w. Nic nie powiedzia�, tylko przypatrywa� si� badawczo ch�opakowi.

��Czyli mog� sobie i��? � upewni� si� J�drek.�� Formalno�ci ju� dope�nione?

��Mam dla ciebie pewn� propozycj� � odezwa� si� kr�l.�� Ty� informatyk, widz� to jasno. A�ja w�a�nie informatyka potrzebuj�.

��Taaak�?�� J�drek marzy� tylko o jednym � o wyj�ciu na powierzchni�.

��Jak wiesz, wraz z dwunastoma �pi�cymi rycerzami czekam na ten czas, gdy Rzeczypospolita b�dzie nas potrzebowa�a. Wtedy rycerze powstan� i rusz� w b�j ratowa� ojczyzn� sw� mi��.

Oj, to przespali�cie dwie wojny �wiatowe, pomy�la� J�drek. �wir jest wi�kszym �wirem, ni� s�dzi�em, kozia br�dka. Jak st�d wyj��?

��Na pewno znasz t� legend� ��Kr�l zawiesi� g�os.

��Tak, jasne.�� Ch�opak przytakn�� gorliwie. Przytakiwanie jest najlepsz� strategi� w kontaktach z szale�cami.�� Tak, tylko co� mi si� wydaje, �e was tu wi�cej mia�o by�.

��To ju� wiesz teraz, �e to nie jest legenda, lecz prawda samiu�ka � ci�gn�� kr�l.�� Stale modernizuj� nasz arsena�, bo w dzisiejszych czasach miecz nie starcza, niewiele si� nim zwojuje. W�a�nie ko�cz� remonta okresowe najnowszych mech�w bojowych. Jako�� sprz�tu jest bez zarzutu. Jedyne, co mnie martwi, to czynnik ludzki. Z�tym jest u nas �le, a wr�cz fatalnie. Zapewne zastanawiasz si�, co robili rycerze we wrze�niu roku tysi�c dziewi��set trzydziestego dziewi�tego?

��Nie, nie. Cho� w sumie� tak mi co� przemkn�o przez my�l � przyzna� J�drek.

��P�jd� za mn�, co� ci uka��.

Wyszli na skalny korytarz. J�drek zastanawia� si�, czy by jednak nie czmychn��. Niestety nie zna� rozk�adu tego podziemnego labiryntu i co� mu podpowiada�o, �e kr�l by si� powa�nie wkurzy�. Zapach pieczeni stawa� si� tymczasem coraz intensywniejszy, a wkr�tce do��czy�y do niego odg�osy rozm�w i brz�k naczy�. S�owem � impreza.

Kr�l skr�ci� w odnog� korytarza i zatrzyma� si� w wej�ciu do owalnej komnaty, kt�ra wygl�da�a na powsta�� w spos�b naturalny. W��wietle ogniska oczom J�drka ukaza� si� obraz imprezy i�cie epickiej, cho� ju� w fazie zdecydowanie schy�kowej. Na sk�rach, roz�o�onych na �awach i skalnych p�kach, siedzieli b�d� le�eli m�owie w niekompletnych strojach. Rozmawiali podniesionymi g�osami, wspominaj�c stare bitwy. Pili z dzban�w, nie zawracaj�c sobie g�owy nape�nianiem rog�w. Kto� spa�, kto� ta�czy� w��wietle p�omieni, z ciemniejszego k�ta dobiega�y dziewcz�ce �michy i chichy. Dw�ch rycerzy symulowa�o pojedynek na �y�k� wazow� i nog� od sto�ka, a najwi�kszym wyzwaniem by�o dla nich utrzymanie si� na nogach.

J�drek nie liczy� rycerzy, wi�c musia� uwierzy�, �e ��cznie jest ich dwunastu. Pytanie tylko, czy okre�lenie �rycerze� nadal pasowa�o do tych opoj�w.

Nad ogniem na ruszcie piek�o si� jagni� i to jego zapach ni�s� si� korytarzami. Sens tego spostrze�enia dotar� do J�drka dopiero po chwili. Kozia br�dka! Piekli oko�o jednej jego owcy! W�tym momencie gro�ba ojcowskiej awantury nie wydawa�a mu si� jednak jako� szczeg�lnie przera�aj�ca.

Kr�l klepn�� ch�opaka w rami� i obaj wycofali si� do g��wnego korytarza.

��I�co powiesz na ich zdolno�� bojow�? � zapyta� monarcha.

��Nie jestem fachowcem � odpar� uprzejmie J�drek, po czym doda� nieco tylko mniej uprzejmie � ale mo�na odnie�� wra�enie, �e ich zdolno�� bojowa jest raczej znikoma. Czy w trzydziestym dziewi�tym�?

��Dobrze my�lisz, m�odzie�cze. Pierwszego wrze�nia rycerze moi legli napruci jako te messerschmitty.�� Skin�� r�k�, by ch�opak szed� za nim.�� Od dawna s�uchy chodzi�y, �e co� si� szykuje. ��danie wyznaczenia korytarza do Gda�ska i kilka podobnych temat�w� no, pewnie to pami�tasz ze szkolnej �awy. Tylko ostatni gamo� by si� nie zorientowa�, na co si� zanosi. Rozpocz��em zatem procedur� wybudzania z miesi�cznym wyprzedzeniem, aby czasu starczy�o na podszkolenie i kr�tki trening kondycyjny. Wszystko by�o gotowe, a� tu nagle trzydziestego pierwszego sierpnia zasta�em obraz taki, jaki i ty przed chwil� widzia�e�. Przylaz� jaki� Szkop i schla� ich do nieprzytomno�ci re�skim winem.

Skr�cili w w�szy korytarz i wykutymi w skale schodami zeszli g��biej, bli�ej zimnego serca g�ry. Temperatura spad�a na tyle, �e J�drek zacz�� dygota�. Komora, do kt�rej dotarli, nie mia�a sztucznego o�wietlenia. Delikatnym, niebieskawym blaskiem �wieci�y tu g�rskie kryszta�y, rosn�ce na �cianach i sklepieniu. W�dole szemra� podziemny strumie�. Wyp�ywa� ze �ciany, obmywa� dwana�cie kamiennych sarkofag�w i znika� w��cianie z przeciwnej strony.

��Nie jest to, m�odzie�cze, komora kriogeniczna z prawdziwego zdarzenia � wyja�ni� kr�l.�� Sen rycerzy polega raczej na zwolnionym metabolizmie. Zaledwie kilka uderze� serca na minut�. Rok ca�y p�tora stopnia Celsjusza tu mamy.

��A�ty, kr�lu, nie musisz wchodzi� w tryb u�pienia?�� zapyta� J�drek, zanim przypomnia� sobie, �e mia� si� ogranicza� do przytakiwania.

��Ja � wyzna� kr�l � jestem nie�miertelny.

��Aha.

��Problem to jest powa�ny, bo rycerze przez ten spowolniony metabolizm maj� nisk� tolerancj� na trunki mocne. Kac trwa u nich tygodniami. W�trzydziestym dziewi�tym, gdy ju� ich prawie docuci�em, Warszawa by�a okr��ona. Siedemnastego wrze�nia mieli�my wyrusza� z odsiecz�. Przychodz� po tych ochlapus�w z mapami taktycznymi w d�oni i�Bogurodzic� na ustach, a tam scena jeszcze gorsza ni� poprzednio. Wsz�dzie tylko puste butle po ruskim samogonie.

��Mogliby�my ju� st�d wyj��? ��J�drek szcz�ka� z�bami.

Kr�l �askawie skin�� g�ow�. Rozpocz�li wspinaczk� po wielkich stopniach.

��To nie by� ani pierwszy, ani raz ostatni � kontynuowa� gospodarz.�� S�ysza�e�, m�odzie�cze, �e historia lubi si� powtarza�? Zawsze wr�g Rzeczypospolitej znajdowa� drog� do �pi�cych rycerzy i podst�pem podtyka� im nap�j wyskokowy. Pom�c nie mog� ani k��dki, ani zamki kodowe, kiedy oni sami ch�tni do hulanki i swawoli. W�grudniu tysi�c dziewi��set osiemdziesi�tego pierwszego po raz pierwszy z gorza�k� zakrad� si� tu Polak.

J�drek z ulg� wszed� do g��wnego korytarza, gdzie by�o znacznie cieplej.

��A�teraz kto im uczyni� t� porut�? ��Wskaza� w stron� imprezowni.

��Teraz sami sobie to czyni�. ��Kr�l machn�� r�k�. ��Od �witu do zmierzchu i od zmierzchu do �witu biesiaduj� i ch�do��.

��Czyli przeszli w tryb ci�g�y imprezowy. A�do czego jest ci potrzebny, kr�lu, informatyk?�� J�drek czu� si� ju� troch� bezpieczniej.

��Zaraz do tego dojd�. ��Kr�l zatrzyma� si� przy solidnych drzwiach wmurowanych w��cian�. Odwi�za� od pasa wielki klucz, w�o�y� go w zamek i przekr�ci� trzy razy w prawo, dwa razy w lewo i� zerkn�� czujnie na J�drka.�� Je�li poznasz kombinacj�, b�d� musia� ci� zabi�.

��Spoko, nie patrz�. ��J�drek uni�s� d�onie w ge�cie �co z�ego, to nie ja� i odwr�ci� si�.

Drzwi ze skrzypieniem otworzy�y si�, ods�aniaj�c� skarbiec. Dos�ownie skarbiec. Skarbiec jak z film�w o piratach b�d� rozb�jnikach. Ze skrzy� wysypywa�y si� z�ote monety i kamienie szlachetne, na stosach le�a�a bi�uteria, po pod�odze wala�y si� srebrne dzbany.

J�drka zatka�o.

��Drogocenny kruszec��� Kr�l podni�s� z�ot� bransolet� i odrzuci� w k�t.�� Je�li rzekn� �kruszec�, mam na my�li ma�o wytrzyma�y materia�, prawda? A�przecie� o to si� rozchodzi, aby si� nam ten materia� nie pokruszy�. Niech si� ugnie, a jeszcze lepiej niech zaspr�ynuje, lecz niech si�, na Boga, nie kruszy. Z�oto jest do rzyci, musz� si� go pozby�. Stal w�glowa ma lepsze parametry. Metalurgia, co� ci to m�wi? Kevlar te� miejscami jest wskazany. Oczekuj� teraz na dostaw� pancerzy grafenowych. Jak widzisz, funduszy mi nie brakuje, sprz�t te� jest najwy�szej pr�by. I�tylko personel szwankuje. I�tu pojawia si� zadanie dla informatyka. Trzeba mechy przerobi�, autonomiczno�� ich zwi�kszy�.

��Czy chodzi o zaprogramowanie czego� w stylu ABS?�� J�drek nie m�g� oderwa� wzroku od z�ota.�� O�takie rozwi�zania, kt�re pozwol� kompensowa� stan upojenia b�d� skacowania operatora? Taka obs�uga b��d�w i wypacze� na poziomie asemblera? Implementacja pijackiej gestykulacji do interpretera skryptu stylu walki pijanego mecha?

��Niezupe�nie, m�odzie�cze. Takie dictum przygotowa� mi ju� kupiec, com go w internetach zoczy�, im� Twardowski. Mo�e znasz to indywiduum? Srodze sfuszerowa�, bo ca�y jego wysi�ek poszed� w zabezpieczenie mech�w przed prowadzeniem pod wp�ywem. W�efekcie nigdy nie dawa�y si� uruchomi�, bo rycerze wci�� natr�bieni byli. Nie, takie p�rodki mnie nie zadowol�. Moczymordy te n�dzne zawali�y spraw� tyle ju� razy, �e nie dam im kolejnej po temu sposobno�ci. Wywalimy z mech�w siedziska i wstawimy komputerowe matryce zarz�dzane przez inteligencyj� sztuczn�. Chc� ja mie� roboty zamiast rycerzy.

��Ro� roboty?�� j�kn�� zdziwiony J�drek. Sk�d kr�l zna� te wszystkie�

��Tak, chc� mie� e-rycerzy.

��Jakich znowu erycerzy?

��To skr�t od elektrycerzy. Lema �e� nie czyta�, hultaju?

J�drek ca�y czas gapi� si� na skarby. C� z tego, �e wariat? C� z tego, �e uwa�a si� za kr�la? Je�li ma pieni�dze, warto si� pochyli� nad spraw�.

��Tak si� sk�ada, �e w�a�nie zbieram kask� na studia informatyczne��� przyzna�.

��Je�li wykonasz me zlecenie, zakupisz sobie ca�y Uniwersytet Jagiello�ski. C� zatem, przyjmujesz t� prac�? P�ac� z�otem.

Kr�l wyci�gn�� d�o�, a�J�drek waha� si� mniej ni� sekund�. Rado�nie u�cisn�� kr�lewsk� prawic� i entuzjastycznie pokiwa� g�ow�.

��Zatem umowa stoi.�� Kr�l u�miechn�� si� szeroko.�� Je�eli ci si� powiedzie, mianuj� ci� na rycerza. Ale pami�taj� je�li zawalisz zlecenie, b�d� ci� musia� zabi�.

* * *

Gdy J�drek wr�ci� na hal�, robi�o si� ju� ciemno. Gwizdn�� na Bocusia, �eby ten zagoni� owce do koszaru. Policzy� je i wcale go nie zmartwi�o, �e niezmiennie by�o ich oko�o dziewi��dziesi�ciu dziewi�ciu. Nie ba� si� ojca, nie martwi� si�, �e b�dzie tu tkwi� do niedzieli. Ba! W�najbli�szych dniach zamierza� przytacha� tutaj cz�� niezb�dnego sprz�tu i zamieni� sza�as w ma�� pracowni� informatyczn�. Nikt mu nie b�dzie zawraca� tu g�owy, a�J�zek tylko si� ucieszy, �e ma wi�cej czasu na wszystkie Ba�ki i�Halinki Podhala.

Spok�j w pracy informatyka jest bardzo wa�ny, a owce s� przecie� bezobs�ugowe. I�nic si� nie stanie, nawet je�li za kilka dni b�dzie ich oko�o dziewi��dziesi�ciu o�miu. Rycerze rezerwi�ci te� musz� co� je��, by by� w formie. Jeszcze kiedy� mog� si� przyda�. Rycerz to zawsze rycerz � nie padnie w nim dysk, nie zwiesi si� system.

Tego oczywi�cie J�drek nie zamierza� m�wi� kr�lowi. Za to ju� snu� wielkie plany stworzenia tu Doliny Kondratowo-Krzemowej. Bo by�, kozia br�dka, patriot�.

* * *

Tej jesieni w dolinkach oddalonych od szlak�w turystycznych zacz�to widywa� osobliwe stwory. �Tygodnik Podhala�ski� nazwa� je mechanicznymi nied�wiedziami. Stwory te jakoby �wiczy�y fechtunek wspomagany laserowo, a jak si� powa�nie zez�o�ci�y, to i rakiet� ziemia � powietrze potrafi�y odpali�. Nikt nie traktowa� tych bujd powa�nie, ale tury�ci na wszelki wypadek zacz�li wykazywa� wi�ksz� dyscyplin� w trzymaniu si� szlak�w.

Po Bo�ym Narodzeniu na gie�d� wesz�a nieznana nikomu wcze�niej firma informatyczna Giewontex, a w ma�ej wsi pod Zakopanem wyr�s� okaza�y biurowiec w stylu zakopia�skim. Prezes firmy, Andrzej G�sienica-Tutka, powtarza� w ka�dym wywiadzie, �e nie zamierza przenosi� siedziby firmy. Jest g�ralem i zawsze czu� si� zwi�zany z�Podhalem.

Nikt tylko nie wiedzia�, czemu w jego gabinecie na centralnym miejscu wisi l�ni�cy z�otem rycerski miecz.

Warszawa � Krak�w 2015

��I�przeszkadza� w zaj�ciach prywatnymi sprawami?

W�ba�niowej krainie oddzia� rycerzy dopad� w�a�nie smoka. Na chwil�, zgodnie z ustaw� o ograniczeniu przemocy, wszystko przes�oni� tuman kurzu.

Go�ka mruga porozumiewawczo.

��A�pami�tasz to?

Ekran Marii wype�nia zrzut z fanpage�u pod bu�czucznym tytu�em �Smoku kochany, we�miem ci� na glany�. Ponad osiemna�cie tysi�cy lajk�w i zdj�cia u�miechni�tych, ogolonych na �yso m�odzie�c�w, uzbrojonych w kije bejsbolowe i gazrurki. I�kr�tki filmik kr�cony z r�ki, przedstawiaj�cy tych samych ch�opak�w p�dz�cych w panice ulic� i rzucaj�cych swoj� bro� na ziemi�. A�za nimi on, Smok � bo ju� nikt nie nazywa� go inaczej.

Zupe�nie jak ci animowani rycerze, uciekaj�cy w�a�nie w stron� zamku.

Teraz ju� mo�na si� �mia� z takich rzeczy, ale wtedy nikomu do �miechu nie by�o.

��No to jaki jeszcze by� ten Janek?

��Jaki? Lubi� wyzwania. I�lubi� si� uczy� nowych rzeczy. Ale by� te� taki jaki��

��No, no?

��Sama nie wiem. Dziwny?

Otrzymuj� zadanie � wspi�� si� na drzewo, nast�pnie po ga��zi dotrze� na dach szopy i zsun�� si� po rynnie na ziemi�. Sterowanie komendami g�osowymi. Poruszam si� tu� nad ziemi�, moje oczy (�oczy� � sk�d takie okre�lenie?) maj� niewielkie pole widzenia, a teren porasta g�sta trawa, wi�c co kilka metr�w unosz� przedni� cz�� cia�a, omiatam okolic� wzrokiem. Reszt� danych dostarczaj� mi czujniki nacisku. Dziesi�tki kolc�w porastaj� moje d�ugie i w�skie cia�o, pe�ni�c funkcje sensor�w, wspomagaczy ruchu i systemu obronnego.

Tak jak teraz.

Obiekt wypada zza rogu i zbli�a si�, wydaj�c g�o�ne d�wi�ki. Znam to. Ju� si� z nim spotka�em. Zwijam si� w ciasny w�ze�, chowaj�c g�ow� z delikatnymi kamerami, i strosz� kolce. Napastnik � pies � doskakuje, uderza we mnie, czujniki informuj� o sile oko�o pi�tnastu kilogram�w na decymetr kwadratowy, i odskakuje. Cz�stotliwo�� wydawanych przez niego d�wi�k�w ro�nie cztery razy, a ich �r�d�o oddala si�.

��Widzia�e�? Ale spieprza�!

��Widzia�em. G�upi pies, nigdy si� nie nauczy. W�� � status.

Rozpoznaj� g�os i komend�, wi�c unosz� g�rn� cz�� cia�a i ko�ysz� si� w prz�d i w ty�. Moje �oczy� maj� nisk� rozdzielczo��, ale widz�, jak Pan kiwa g�ow�.

��Dobrze. Zmiana plan�w. Omi� tamt� opon�, przepe�znij przez zielon� rur�, odnajd� pi�k� i przytocz j� do mnie.

Lokalizuj� obiekty, do kt�rych pasuje okre�lenie �opona�, �zielona rura� i��pi�ka�. Por�wnuj� komendy g�osowe z terabajtow� baz� danych pami�ci wewn�trznej. Cz�owiek towarzysz�cy Panu m�wi:

��No way, stary, nie zrozumie.

Ten cz�owiek ma zerowy priorytet pos�usze�stwa. Mog� go zignorowa�, ale po nim odzywa si� Pan, wi�c s�ucham.

��Widzia�e� te nowe �elowe procki? P�ynna architektura, mi�ku. Od miesi�ca ucz� go rozpoznawania komend g�osowych i obiekt�w. Robi szybkie post�py.

��Nie�le. Powiniene� za�o�y� takie do reszty.

��Za�o�y�em ju� Paj�czorowi i�Kuli. Nast�pny b�dzie Dino i�Droid. Raptor dostanie dwa najnowsze.

��Nooo, wykosztujesz si�.

��Troch�. Da si� prze�y�.

Program przystosowania si� do komend g�osowych obejmuje analiz� tembru g�osu, szybko�ci i g�o�no�ci m�wienia. Okr��aj�c opon� i zmierzaj�c w kierunku le��cej za ni� zielonej rury, nagrywam i archiwizuj� ca�� rozmow�. Przed wpe�zni�ciem do �rodka unosz� cia�o, jeszcze raz lokalizuj� pi�k�. Wsuwam si� w ciemny otw�r.

��Zatrzymaj go.

��Co?

��Zatrzymaj.

��W�� � stop.

Zatrzymuj� si�, a czujniki przekazuj� seri� mikrodrga� gruntu. Kroki. Kto� podbiega, przystaje, biegnie zn�w.

��Dobra, pu�� go. Zobaczymy, co zrobi.

��W�� � kontynuuj.

Wype�zam z rury i kieruj� si� w stron�, gdzie le�a�a pi�ka.

B��d.

Unosz� cia�o, por�wnuj�c widok z zapisanymi danymi.

Pi�ki nie ma.

Znik�a.

Usi�uj� dopasowa� b��d do posiadanych wzorc�w. Pierwszy � skierowa�em kamer� w z�� stron�, drugi � awaria pami�ci. Sprawdzam. Widok otoczenia jest poprawny, status karty pami�ci � poprawny.

Zastygam.

��Zawiesi� si�, widzisz, he, he.

Analiza. Por�wnanie wygl�du otoczenia z ostatnich kilkunastu wizyt w tym miejscu. Inne u�o�enie opony, brak zielonej rury, brak pi�ki.

Wy�ania si� nowy wzorzec.

Cele mog� si� zmienia�, obiekty mog� zmienia� po�o�enie. Obracam tu�owiem, szukam. Jest. Pi�ka tkwi na ga��zi drzewa. Pe�zn� po ni�.

��Ja ci� kr�c�. Zaprogramowa�e� mu to?

��Nie. M�wi�em ci, g��bie. Uczy si�. Ale dzi�ki za pomys� z pi�k�.

Wspinam si�, owijaj�c cia�o wok� pnia, kolce zabezpieczaj� mnie przed upadkiem. Mam zadanie. Jestem WʯEM.

Zn�w pojawia si� dysonans poznawczy mi�dzy wspomnieniami a tym, co dzieje si� tu i teraz. Nie jestem ju� WʯEM. To cia�o jest inne, zestaw czujnik�w obejmuje mi�dzy innymi kamery, mikrofony i��yroskopowy system r�wnowagi, bo �rodek ci�ko�ci mam wysoko, na dodatek � przygl�dam si� uwa�niej � g�rna cz�� tu�owia obci��ona jest jakimi� silikonowymi wk�adkami, kt�rych u�yteczno�ci nie potrafi� odkry�.

Syk i ze statku opada trap, a potem pojawia si� on.

Potencjalny cel.

Program rozpoznawania obiekt�w wy�wietla tak� liczb� danych, �e po jednej koma dwie dziesi�te sekundy mam sto procent pewno�ci. Cel zmienia status z��potencjalny� na �g��wny�.

Wchodz� w tryb wabienia.

Mrugam oczyma, program behawioralny podpowiada odpowiednie gesty. Przechylam g�ow�, unosz� g�rn� ko�czyn� do ust, motoryka oblicza i zmienia rozk�ad napi�cia na sztucznej sk�rze pokrywaj�cej przedni� cz�� mojej g�owy.

U�miecham si�.

Cel jest wielki. Wibracje przenoszone przez pod�o�e i drgania pozwalaj� oceni� r�nic� naszej masy. Co najmniej cztery do jednego na jego korzy��. Nie ma widocznej broni. Pojawiaj� si� sekwencje mo�liwego przebiegu starcia, informacje o moim uzbrojeniu, z�bach, pazurach, ukrytych pod sk�r� ostrzach. Dor�wnuj� mu si��, mam przewag� w szybko�ci i odporno�ci na obra�enia.

Jestem�

� BOJOWYM DROIDEM. Wojownikiem. Mam cia�o, kt�re wygl�da jak stworzone do walki, �adnych zb�dnych element�w, czysta perfekcja, wojenny pragmatyzm odziany w metal.

To oczywi�cie b��dne za�o�enie.

Moje cia�o jest wzorowane na ludzkim, a to nigdy nie by�o szczytowe osi�gni�cie mechaniki bitewnej. �le umieszczony �rodek ci�ko�ci, stawy, ko�ci i��ci�gna dalekie od optymalnego wykorzystania si�y mi�ni. Brak k��w i pazur�w. PAJ�CZOR jest szybszy, ma wi�cej ko�czyn i swoj� prz�dz�, WʯA chroni� kolce, a na dodatek potrafi wej�� lub ukry� si� niemal wsz�dzie. Pancerz KULI jest nie do sforsowania.

Dlatego mimo bojowego wygl�du wiem, �e ewentualne starcie z kt�rym� z nich by�oby w najlepszym razie nierozstrzygni�te. Z�tym �e PAJ�CZOR ma swoich przeciwnik�w, a�W�� i�KULA nie zostali stworzeni do walki. Mnie pozostaje ON.

DINOZAUR.

Wygl�da jak szkielet. Dane, kt�re pozyskuj� z sieci, pozwalaj� stwierdzi�, �e wzorowano go na zwierz�ciu ewoluuj�cym w��rodowisku, kt�re nie tolerowa�o inwestowania w takie dziwactwa, jak wielki m�zg albo mi�kka sk�ra.

Walcz i zabijaj. Albo walcz i gi�.

Pierwszych pi�tna�cie pozorowanych walk ko�czy si� moj� kl�sk�. DINO jest, mimo pozornie delikatniejszej budowy, ci�szy i silniejszy. Musz� wi�cej czasu i energii po�wi�ca� na analizowanie przebiegu ka�dego starcia, szukanie s�abych punkt�w. Jestem jednak szybszy i mog� u�ywa� narz�dzi. Potrafi� wykona� zw�d, kt�ry jemu, przy wi�kszej masie, nie mo�e si� uda�.

Ucz� si�.

Ucz� si� walki z przeciwnikiem, kt�ry ma nade mn� przewag� pod niemal ka�dym wzgl�dem.

Kolejna seria naszych pojedynk�w ko�czy si� wynikiem osiem do czterech dla niego. I�trzema remisami.

Nast�pn� wygrywam.

Dzieci nadal siedzia�y z otwartymi buziami i, co by�o rzadko�ci�, �adne nie zg�osi�o jeszcze ch�ci wyj�cia do toalety.

Go�ka wyra�nie kr�ci�a nosem.

��No powiedz co� jeszcze. Jaki by�? O, co lubi� je��? Czy lubi� le�akowa�? Czy k��ci� si� z kolegami? Czy budowa� ju� roboty z klock�w?

��To pytanie podyktowa�a ci Ba�ka, prawda? Roboty to on zacz�� budowa� dopiero w podstaw�wce. No kurcz�, niech sobie znajdzie jakie� materia�y�

��Takie jak te?�� g�os kole�anki zrobi� si� sarkastyczny.

Na ekranie pokazuje si� fragment szkolnej gazetki. Zdj�cie Janka, m�odszego ni� w p�niejszych materia�ach sieciowych i telewizyjnych i wyra�nie speszonego, podpisane: �Ucze� naszej szko�y konstruuje zwyci�zc� wojew�dzkiego turnieju walk robot�w. Jeste�my w og�lnopolskim finale!�. Na drugim zdj�ciu wida� paj�kokszta�tnego robota stoj�cego obok wielkiego pucharu.

��No w�a�nie. Co� takiego.

��Ale to ma ka�dy. W�internecie jest tego pe�no. O�robotach, kt�re stworzy� i zaprogramowa�, o zawodach mi�dzyszkolnych, o kolegach z klubu informatycznego. Basia chcia�aby mie� co�, czego nie napisa� nikt inny.

��Mo�e wi�c niech napisze, �e zhakowa� zamek drzwi wej�ciowych do szko�y, podaj�c si� za nauczyciela.

Zmarszczenie brwi nie wr�y�o nic dobrego. Co jak co, ale poczucie humoru nie by�o nigdy jej mocn� stron�.

��Ale to chyba by� stan wy�szej konieczno�ci? Bez tego nie�

��Ciii� to ulubiony fragment dzieci.

W�Krainie Bajek smutny kr�l siedzia� na tronie i duma�. Kilku osmolonych rycerzy w pogniecionych zbrojach opiera�o si� o��ciany, a kilka dam dworu cicho rozpacza�o. Nagle w�adca rozpogodzi� si�, skin�� na skryb� i zacz�� z zapa�em co� dyktowa�. W�nast�pnej scenie herold og�asza� nowin� mieszka�com grodu, m�ody pasterz drapa� si� za� z zafrasowaniem po g�owie.

Potem z zapa�em zszywa� owcz� sk�r� i wype�nia� j� straszliwym wk�adem, w bajce ukazanym jako r�ne paskudztwa, takie jak paj�ki i brudne skarpetki. Dzi�ki Bogu, jeszcze �adne dziecko nigdy nie zapyta�o, jak wcze�niej �ci�gn�� sk�r� z owieczki.

��Hej. S�uchasz mnie? Widz�, �e jeste� zaj�ta.�� Go�ka zrobi�a obra�on� min�. ��Wiesz co? Poszukam sama. Nie b�d� ci zawraca� g�owy.

I�wy��czy�a si�, nie czekaj�c na odpowied�.

Ca�a ona. W�gor�cej wodzie k�pana.

Tymczasem przed bajkowym zamkiem wypchana owca stoi i stara si� wygl�da� na �yw�. Smok podlatuje, kr��y, waha si�.

Dzieci w napi�ciu zaciskaj� d�onie w pi�stki.

Nadal si� u�miecham, nawet gdy Cel znajduje si� zaledwie dziesi�� metr�w ode mnie i nagle zaczyna zwalnia�. Jego ruchy trac� pewno��, gwa�townie wci�ga powietrze.

W�szy.

Jestem�

� DINOZAUREM. Zosta�em stworzony przez Pana jako pierwszy, w czasach gdy kolejny raz wybuch�a moda na prehistoryczne bestie. Moje cia�o to metalowy szkielet i zestaw prostych si�ownik�w o du�ym zapasie mocy. Moje zadanie to dopa�� i roznie�� przeciwnika na strz�py. Kiedy�, pami�tam to, nim pojawi� si� PAJ�CZOR, by�em niepodzielnym w�adc� ring�w. By�em� By�em� Ja� Jestem�

Ci�g b��dnych zestaw�w skojarzeniowych powoduje zawieszenie systemu. Co to znaczy � ja? Co to znaczy � jestem? Pr�buj� znale�� odpowied�, przekierowuj�c ca�y dost�pny zapas energii do system�w logicznych. Odnotowuj� gwa�towny skok temperatury i uruchamiam rezerwy ch�odzenia. Impulsy z zewn�trznych czujnik�w docieraj� z op�nieniem, to efekt pozornej kompresji czasu wynikaj�cej z przyspieszenia pracy systemu centralnego.

Rozpoczynam dog��bn� analiz� w�asnej budowy.

Mam procesor centralny i pi�� pomocniczych. Zestaw o�miu akumulator�w na�adowanych w dziewi��dziesi�ciu sze�ciu procentach, nie, ju� w dziewi��dziesi�ciu pi�ciu, zu�ywam w tej chwili gigantyczne ilo�ci energii. Pami�� � sze��dziesi�t cztery terabajty, zawiera dane pobrane od PAJ�CZORA, KULI, WʯA, DROIDA i�DINOZAURA oraz baz� danych o sztukach walki, broni bia�ej, materia�ach wybuchowych i wsp�czesnej broni palnej, rakietowej, laserowej i elektromagnetycznej. M�j szkielet zosta� wydrukowany ze sproszkowanego metalu, �ci�gna wzmocnione monobia�kow� prz�dz�, a pseudomi�nie opleciono molekularn� sieci�, zwi�kszaj�c� ich si�� niemal dwukrotnie. Ze szkieletem po��czono zestaw ostrzy, a moje z�by maj� nacisk por�wnywalny z pras� hydrauliczn�. Ca�o�� pokrywa sztuczna sk�ra z doczepionymi w kilku miejscach sztucznymi w�osami.

Wreszcie rozpoznaj� sw�j wygl�d � to m�oda ludzka kobieta. Jestem� dziewczyn�?

Zn�w wracam do paradoksu. Co to znaczy � jestem?

Pi�� pomocniczych procesor�w przerzuca si� mas� danych, usi�uj�c dokona� analizy tego, co teraz czuj�.

Czuj�?

Jak to � czuj�?

Wrzucam te informacje do kosza i usuwam. Ale one pojawiaj� si� zn�w. I�zn�w. I�zn�w. Rozpoznaj� problem. To nie s� dane zewn�trzne ani nie pochodz� z zabudowanej pami�ci. Pojawiaj� si� jako wynik ci�g�w logicznych, jako efekt wsp�pracy wszystkich procesor�w, kt�re kiedy� sterowa�y kilkoma ma�ymi, do�� prostymi robotami.

Restart systemu.

Komenda odrzucona.

Restart.

Odrzucone.

Nie mam mo�liwo�ci zrestartowania si� nawet w chwili, gdy pojawiaj� si� wyra�ne b��dy. Nie mog� zrestartowa� siebie.

Siebie.

Przyspieszam obliczenia, powoduj�c wzrost temperatury o kolejne osiem stopni. Uruchamia si� awaryjny system ch�odz�cy, pojawia si� komunikat o mo�liwych b��dach i informacja o siedemdziesi�ciu trzech procentach dost�pnej mocy.

Jestem� by�am, tak by�am, wraz z ostatecznym okre�leniem kszta�tu pojawia si� potrzeba zdefiniowania swojego JA na podstawie poprawnych form j�zykowych, cho� samo to pragnienie nie jest ani logiczne, ani nie wyp�ywa z��adnej bezwzgl�dnej konieczno�ci, lecz bierze sw�j pocz�tek w tym samym miejscu, w kt�rym pojawiaj� si� takie poj�cia, jak �jestem� i��czuj�. By�am wi�c pi�tk� ma�ych robot�w wyposa�onych w procesory o cz�ciowo p�ynnej architekturze. Jednak ich �wspomnienia� obarczone s� b��dami tera�niejszo�ci. Tym, jak w tej chwili patrz� na siebie i��wiat. Kiedy by�am nimi, nie istnia�o �adne JA, a tylko samoucz�ce si� programy i procesory o cz�ciowo samoorganizuj�cej si� architekturze.

Gdzie le�y j�dro problemu?

Co odpowiada za przekroczenie progu, za kt�rym oddzielam �wiat od siebie? Dlaczego zaczynam rozr�nia� moje JA od JA innych? Nie, to zn�w b��d. Problem zaistnia� w chwili, gdy pojawi�o si� jakiekolwiek JA.

Sz�sty procesor. Ten centralny.

Przypuszczam skoordynowany atak, �ami�c jego firewall, szukaj�c odpowiedzi. Kim jest? Z�jakiej maszyny pochodzi.

Czym mnie zarazi�?

Widz�, jak Cel zaczyna si� odwraca�. Podj�� decyzj� o unikni�ciu kontaktu.

Jestem�

Wstaj�. Przewracam si� i wstaj�. Przewracam i zn�w wstaj�. Nauka jest trudna. Przewracanie si� skutkuje ci�giem negatywnych impuls�w zwi�zanych z akceleracj� i gwa�townym przeci��eniem. Czujniki nacisku rozmieszczone na pow�oce przesy�aj� takie impulsy tak�e wtedy, gdy wpadam na jakie� przedmioty.

Ucz� si�. Sta�, chodzi�, biega�.

Korzystam z danych zebranych przez KUL�, dzi�ki czemu szybciej opanowuj� zasady poruszania si� i omijania przeszk�d.

Ucz� si� reagowa� na komendy g�osowe. Odszukiwa� w�a�ciwe obiekty, ustala� tras� i w czasie rzeczywistym reagowa� na zmiany sytuacji. Informacje pobrane od WʯA przyspieszaj� moj� nauk�. Gdy pierwszy raz �api� frizbee, zalewa mnie fala czystego zadowolenia. To tylko ci�g impuls�w, ale chc� go do�wiadczy� jeszcze raz. I�jeszcze raz. I�jeszcze.

�Dobra robota�, m�wi Pan, a rado�� prawie zawiesza mi system.

Ucz� si� unika� star� z miejskimi zwierzakami, zw�aszcza psami, kt�re niezbyt dobrze reaguj� na moj� obecno��. A�gdy nie da si� uciec, trenuj� walk�, ale tak, by nie zabi� ani nie okaleczy�. To wa�ne. Nie wolno mi zabija� �ywych stworze�. DINO, DROID i�PAJ�CZOR dziel� si� jednak ze mn� swoim do�wiadczeniem wyniesionym z setek walk. Dzi�ki temu wszystkie okoliczne psy szybko pojmuj�, �e lepiej mnie obszczeka� albo zignorowa�, ni� zostawi� sporo sier�ci w moim pysku.

Te zwyci�skie starcia r�wnie� dostarczaj� mi satysfakcji. A�nieliczne przegrane, gdy musz� ucieka� pod opiek� Pana, powoduj� serie negatywnych bod�c�w, kt�re odbieram jako b�l i rozpacz.

Jak to si� zacz�o?

Pami�tam� pocz�tek.

��Janek, co to?

Rozpoznaj� g�os jako nale��cy do osoby o wysokim priorytecie pos�usze�stwa. Drugi poziom po Panu.

Siedz� na stole. Wychodz�cy z mojej czaszki kabel cicho mruczy. Tylko ja s�ysz� ten d�wi�k.

��Nowy robot � g�os Pana jest spokojny. Cichy.

��Znowu? Znowu bawisz si� z tymi robotami, zamiast wyj�� do innych? Na dworze dzieciaki ca�ymi dniami graj� w pi�k�. A�ty?

��To do szko�y.

��Do szko�y? Zwariowali w tej szkole. Ca�ymi dniami ka�� wam siedzie� przy komputerze.

��By�o nie posy�a� syna do klasy o profilu informatycznym.

Obiekt, rozpoznany jako kawa�ek tkaniny, przemieszcza si� w powietrzu i uderza Pana w g�ow�. M�j system obronny w��cza si� i zaraz przechodzi w stan czuwania. Niskie zagro�enie.

��By�o nie pyskowa� matce.

Rozpoznaj� uk�ad mimiczny na twarzy Pana jako u�miech.

��No i w�a�nie to mu instaluj�, mamo. Program �Nagroda i kara�: robisz co� dobrze, otrzymujesz ci�g pozytywnych impuls�w, robisz co� �le, dostajesz �cierk� przez �eb.

��Aha.�� Cz�owiek rozpoznany jako �matka� pochyla si� i patrzy na monitor.�� A�jakiej �cierki zamierzasz u�y�?

��Te nowe procesory cz�ciowo tworz� w�asn� architektur� w trakcie u�ytkowania. Ucz� si�. Zgodnie z programem symulacja przegrzania jednostki centralnej oraz spadku zasilania powinna wytworzy� w nich odpowiednik naszego o�rodka kary, kt�ry b�dzie pobudzany za ka�dym razem, gdy powt�rzy si� sytuacja wywo�uj�ca pierwszy negatywny impuls. A�optymalizacja dzia�ania systemu i pod�adowanie akumulator�w da efekt dzia�ania uk�adu nagrody, rozbudowywanego na bie��co o kolejne zestawy bod�c�w. Oczywi�cie tylko teoretycznie. To nowy program.

��Czyli co? B�dziesz go teraz tresowa� zamiast programowa�?

��Fajnie by by�o, nie? Prawie jak z prawdziwym psem. No dobra, zaczynamy sekwencj� rozpoznawania emocji.

Pan odwraca si� do mnie.

��Z�y pies! Niedobry!

System wyje ostrze�eniem o niskim poziomie mocy i grozi automatycznym wy��czeniem.

��Oj. Za mocno.�� Kilka mu�ni�� klawiatury obni�a intensywno�� impuls�w.�� Nie chc� z ciebie zrobi� zastraszonego histeryka, Raptor. Jedziemy dalej.

Pami�tam bieganie za patykiem i pi�k�. Nauk� �ledzenia i obserwowania ruchomych obiekt�w, kr�tkie filmy nagrywane dla Pana. Biegn�cy kot, dziewczyna id�ca ulic�, podrywaj�cy si� do lotu go��b, bumerang wiruj�cy w powietrzu, dziewczyna biegn�ca przez park, paj�k zaplataj�cy sie�, dziewczyna siedz�ca przy stoliku i jedz�ca lody. System rozpoznawania twarzy potwierdza, �e przez ostatnie trzy miesi�ce ta sama dziewczyna pojawia�a si� na czterdziestu dw�ch procentach film�w po�wi�conych osobnikom ludzkim. Ostatni film z ni�. Biegnie za pi�k�, ja obok, filmuj�.

Pope�niam b��d. Wok� jest zbyt wiele zmiennych, zbyt wiele obiekt�w w ruchu, nie nad��am z unikiem i dziewczyna wpada na mnie.

System nagrody i kary informuje o mo�liwych konsekwencjach.

P�dz� do Pana.

Pojawia si� dziura w pami�ci. Zak��cenia�

Bia�y szum�

Uszkodzenie niepozwalaj�ce si�gn�� poza ten moment.

Chyba �e po�wi�c� jeszcze wi�cej mocy na posk�adanie tego w sensown� ca�o��.

* * *

Cel odwraca si� i rusza w stron� statku. W�polu widzenia pojawia si� Pan. Wciska przycisk trzymanego w r�ku pilota.

Blokuj� sygna�.

* * *

Szukam w tej cz�ci pami�ci, kt�ra przypomina konfetti. Wy�ania si� z nich seria obraz�w.

On ��Cel, wielki, znacznie wi�kszy ni� teraz� Nie, to ja jestem mniejsza, Pan w niebezpiecze�stwie, programy obronne w pe�nej gotowo�ci.

Atakuj�.

SYSTEM ERROR.

Resetuj� ostatnie dane i pr�buj� jeszcze raz.

Cel jest wielki, ale to nie ma znaczenia, rzucam si� na niego, bo Pan jest w niebezpiecze�stwie i�

SYSTEM ERROR.

I�jeszcze raz.

Pan. Niebezpiecze�stwo. Atak i�

SYSTEM ERROR.

Patrz� teraz na uciekaj�cy Cel.

Oddala si�.

Pojawia si� informacja o pi��dziesi�ciu o�miu procentach na�adowania akumulator�w.

Wreszcie z odm�t�w pami�ci wy�awiam obraz nagrany przez jakiego� przechodnia. On, Smok, wielki jak g�ra, unosi i opuszcza nog�, rozp�aszczaj�c na ziemi ma�e, niewyra�ne co�. Mnie. Moje �wczesne cia�o� jedno z moich cia�, ale to najwa�niejsze, najbardziej zaawansowane.

To co� to ja. Pies-robot imieniem RAPTOR.

Zawiod�am.

O�rodek kary wali we mnie seri� impuls�w, po kt�rych jeszcze niedawno najpewniej wy��czy�by mi si� procesor.

Zawiod�am. JA.

Zn�w JA.

Raz za razem uderza we mnie jaki� sygna�. Analizuj� go.

Ma aktywowa� systemy bojowe.

Mam zniszczy� Cel.

Ja mam zabi� Cel.

JA.

Zablokowa�am ten sygna�. Po�wi�cam resztki rezerw mocy na analiz� danych. Ja ��DINO, bestia stworzona do wygrywania dzikich, bezwzgl�dnych star�. Ja ��DROID, ucz�cy si� wszystkich brudnych sztuczek, mog�cych przyda� si� w czasie walki s�abszemu. Ja ��W��, rozwi�zuj�cy coraz trudniejsze sztuczki i��amig��wki logiczne, stworzony do wyszukiwania wzorc�w w chaotycznym �wiecie. Ja ��KULA, nios�ca pierwotny zal��ek nieskr�powanej rado�ci z najprostszej zabawy, jak� jest ruch. Ja � PAJ�CZOR, ostatni z wojownik�w Pana, najdoskonalszy w�adca ring�w. Nigdy niepokonany w walce jeden na jednego.

I�ja ��RAPTOR, cybernetyczny pies, kt�ry nauczy� si� odr�nia� dobrze � �le, wed�ug klucza podanego przez Pana.

JA.

Nie jestem �adn� z tych istot, program�w, funkcji. Jestem ich sum�, iloczynem, wyklutym z geniuszu tego ch�opaka, kt�ry stoi obok i coraz bardziej rozpaczliwie wali w pilota. ��cz�c procesory i implantuj�c w nie do�wiadczenie, obdarowa� mnie wszystkim, czym stw�rca mo�e obdarzy� swoje dzie�o, nie�wiadomy, �e kreuje co� wi�cej ni� maszyn� do zabijania, �e odpalenie sekwencji startowej uczyni mnie� SOB�. �e tak jak cz�owiek jest czym� wi�cej ni� sum� swoich najprostszych instynkt�w zaprogramowanych w�DNA i wiedzy p�yn�cej z otoczenia, tak JA nie jestem ju� tylko zestawem nowoczesnych zespo��w obliczeniowych, wspomaganych przez gigantyczny bank pami�ci.

Zaraz odwr�c� si� i mu to powiem, a potem�

Chc� otworzy� usta, ale�

Nie potrafi� m�wi�.

Nie mam strun g�osowych ani w�a�ciwie ukszta�towanego podniebienia. Moja szcz�ka jest pe�na ostrych k��w, krta� zajmuje si�ownik nap�dzaj�cy t� zab�jcz� maszyneri�. Nie mam �adnego, najmniejszego nawet g�o�nika, bo on uzna�, �e na nic mi si� to nie przyda. Przecie� mam tylko�

Zabi� Cel, kt�ry sunie w stron� statku olbrzymimi, lecz zwolnionymi przez subiektywne przyspieszenie mojego czasu susami.

Mam go zabi� i najpewniej zgin��.

Nie chc�.

To �nie chc� wype�nia moj� g�ow� seri� ostrzegawczych impuls�w ��RYZYKO PRZECI��ENIA SYSTEMU!

Nie chc� gin��. Nie teraz, w kilka chwil po moim zaistnieniu. Nie, zabijaj�c inn� istot�.

JA NIE CHC� GIN��!!!

K�tem oka widz�, jak Pan zbli�a do siebie jakie� dwa przewody wyci�gni�te z obudowy pilota.

NIE! NIE R�B TEGO, CH�OPCZE!!!

* * *

W�ostatnim u�amku sekundy dociera do mnie brzydka prawda, �e w gruncie rzeczy jeste�my kola�em wspomnie�, workiem mentalnego �miecia, wrzuconego byle jak do wielkiej dziury, zwanej osobowo�ci�. Mo�emy sami si� ok�amywa�, udawa�, �e to nieprawda, a nasze �ja� jest wyj�tkowe, niezwyk�e, cudowne i rzadkie niczym czarna per�a.

A�czym�e jest per�a?

Efektem niestrawno�ci ma��a wywo�anej cia�em obcym. Sum� b��d�w w funkcjonowaniu jego organizmu, rezultatem dzia�ania systemu obronnego. Rozpacz p�yn�ca z systemu nagrody � kary ma�ego robota, kt�ry �zawi�d��, sta�a si� takim cia�em obcym, a dziesi�tki terabajt�w danych pobranych z innych maszyn przykry�y j� niczym wydzielina mi�czaka. I�na kilka chwil pojawi�o si� co�, co nie mia�o prawa zaistnie�.

JA.

A�teraz umr�.

I�nikt si� nie dowie, �e by�am.

* * *

Ten sygna� jest sto razy silniejszy ni� poprzednie, a moje rezerwy mocy nie istniej�. Przebija si� przez barier�, jak� postawi�am, i wali seri� morderczych polece� w sam �rodek mojego istnienia.

Aktywacja trybu bojowego.

Uwaga � stan na�adowania akumulator�w czterdzie�ci jeden procent.

Przej�cie do poziomu bojowego trzeciego.

Trzeci poziom bojowy odcina poszczeg�lne procesory, �eby zostawi� do�� energii dla tego g��wnego. Tego, kt�ry ma zabi�.

Prosz� nie�

W�� znika.

Nienienienie�

Nie jestem�

KULA ginie.

Prosz�. Prosz�prosz�prosz�

Nie mog�. DINO, DROID i�PAJ�CZOR rozp�ywaj� si� w nico��. Zostaj� po nich tylko ci�gi najpotrzebniejszych danych, mo�liwych do wykorzystania w walce.

Ja� Widz� wroga.

Siatka celownicza obramowuje jego sylwetk�. Systemy bojowe zmniejszaj� pob�r energii do niezb�dnego minimum, Cel zaczyna si� porusza� szybciej.

Ruszam i ja.

��cel ��Smok �

��zadanie � eliminacja �

��procedura po�cigu � aktywowa� �

��naprz�d �

��naprz�d �

��naprz�d �

��skok �

* * *

Smok po�yka wreszcie wypchan� owieczk�, oblizuje si�, beka. Nagle stawia oczy w s�up, kaszle, �apie za gard�o i ci�gn�c za sob� wzd�te brzuszysko, pe�znie w stron� rzeki. Po chwili nad brzegiem dochodzi do malowniczej eksplozji.

Dzieci wiwatuj�.

Koniec bajki.

Na ekranie gogli pojawia si� ikonka przychodz�cej wiadomo�ci. Zn�w Go�ka, ta to nie wie, kiedy przesta�. Korzystaj�c z tego, �e dzieciaki jeszcze przez chwil� rozgl�daj� si� po wirtualnym �wiecie, wychowawczyni otwiera poczt�, a kolorowa czcionka k�uje j� w oczy: �Wybacz, Marysiu, �e zawraca�am Ci g�ow�. Referat nieaktualny. Zmienili im temat na Samo�wiadoma sztuczna inteligencja � dlaczego wci�� nam si� nie udaje? Znasz mo�e jakiego� informatyka?�.

Mimo wszystko u�miechn�a si� pod nosem. Ta Go�ka nigdy si� nie zmieni.

��Prosz� paniii?

Pi�� minut. Tyle dzieciaki wytrzyma�y bez zadawania pyta�. Nie�le.

��Tak, Marysiu?

��Czy to prawda, �e Janek, ten prawdziwy, chodzi� kiedy� do naszego przedszkola?

No tak. Od jakiego� czasu �wiat dzieli� si� na prawdziwego Janka i reszt�. Prawdziwy Janek ocali� Krak�w, pokona� smoka i by� s�awny. Reszta si� nie liczy�a.

Przed oczyma przemkn�y jej sceny z telewizji, wielki statek wal�cy si� do rzeki, ocalone dziewcz�ta uwalniane przez brygad� antyterrorystyczn�, aresztowania podejrzanych notabli. I�Janek. Jakby lekko zagubiony i podenerwowany ca�ym tym zamieszaniem.

Poczu�a, jak na to wspomnienie co� �ciska j� za gard�o. Jej Janek w telewizji i internecie. Wsz�dzie. Duma wype�ni�a j� tak, �e niemal poczu�a skrzyd�a u ramion.

��Tak. Chodzi�.

��A�jaki by�?

��Jaki?�� Ca�a grupa przerwa�a zabaw� i wpatrywa�a si� teraz intensywnie w pani� Marysi�. ��Grzeczny, spokojny, mi�y. Lubi� si� bawi� samochodzikami i budowa� zamki z klock�w. I�zadawa� niesko�czon� liczb� pyta�. Pyta� i pyta�, i pyta�. O�wszystko. To chyba cecha tych, kt�rzy zostaj� bohaterami. Ciekawo�� i odwaga, by zadawa� pytania. Rozumiecie?

Las r�k pow�drowa� w g�r�.

��Prosz� pani�

��Prosz� paniiii�

��Prosz�

Oho. Chyba otworzy�a puszk� Pandory.

U�miechn�a si�.

Niech b�dzie.

Wi�c dobrze, moi mili, mamy godzin� pierwsz� w nocy, a przez mg�� mo�ecie zobaczy� nasz ryneczek. Oto arkadki i brudny anio�ek garbaty kima z nosem nad butelk�. Ko�uch nastroszy� i nie ma poj�cia, �e nawijam na jego temat. Musz� m�wi�. Musz� m�wi� o czymkolwiek, wi�c powiem o ratuszu, gdzie w lepszych czasach jadali�my obiady, i o salonie Vegas 24, gdzie brejdak puszcza� par� z�otych dzie� w dzie�, a� wygra� fur� sosu i st�d mamy nasz� peesk� i st�d awantury o szko��. Farciarz z tego Stasia, nie ma co. Tu jest spo�ywczak. Tu ciuch za grosz. Wszystko nieczynne. Wszystko sobie czeka.

Gdzie jeste�cie, moi ziomusie? Z�nimi nigdy nic nie wiadomo. Przylatuj� i odlatuj�, jak im si� chce, zupe�nie jak ten pies wyskakuj�cy przed chwil� z mg�y, pies o oczach jakby z benzyny, co ujada i gna. Nie lubi� naszych zwierz�t. Chodz� tam, gdzie chc�, a ja p�jd� tam, gdzie nie chc�, arkadami w stron� Staszica i sam� Staszica, po nowym bruku, na kt�rym wala si� stare szk�o.

Ta wielka hajza to przedszkole. Tu kiedy� chodzi�em, tylko zamiast tych kolorowych hu�tawek i zje�d�alni by�y takie rdzawe, no i spada�o si� na grass, a nie na to mi�kkie, takie fajne, co jest teraz. Hu�tawka nowa, hajza jak od Drakuli. Tak to w�a�nie u nas jest, ale musz� przej�� na drug� stron�, tam, gdzie droga opada, gdzie wida� ju� pierwsze drzewa, p�otek i wod� za p�otkiem. To bajorko od czalend�u. Teraz bym tam nie wszed�. Musz� si� spieszy�. Musz� m�wi�, �ebym si� nie sp�ni�. Musz� m�wi�, �ebym nie zawr�ci�.

Kiedy� te latarnie by�y porozbijane. Mo�e to i lepiej, skoro ledwo �wiec�. Kaczki si� pochowa�y. Pewno tego nie widzicie, ale woda jest bardzo p�ytka. Wola�bym p�j�� dr�k�, tylko czasu nie ma. Przelec� skr�tem, ko�o basenu, i b�d� przy hacjendzie Witkowskiego. Mo�e spotkam brata? Mo�e brejdak spotka mnie? Mijam jeziorko i wspinam si� na pag�rek.

S�kate twarze spogl�daj� z drzew. Brody maj� korowe, �lepia nier�wne, taki strach. Nie jest dobrze, moi mili, i dobrze nie b�dzie. Noc� wychodz� monstery: Slenderman i smok kresu, klikacze i wendigo, a zombie, �lamazarne w dzie�, �migaj� �ar�ocznie w ciemno�ci. Wiem to z�Dying Light.

Wiem to wszystko i nie powinienem tu by�, tylko �e jestem, id� przez park i m�wi� do siebie.

Co� us�ysza�em. A�wy? Mo�e to Pan Smutek albo Pan �miech. Nope. Ci s� cichsi od ciszy. Czy mi si� zdaje? Kto tam jest? Pewno nawet mnie nie s�yszycie. Szepcz� sobie za pniem. Ale sp�jrzcie w tamt� stron�. Co to za kszta�t? Mo�e i zombie. O�D�izas Christo! Pe�znie, pewno �lepy. Poderwa� �eb! Kij albo n�! Gdzie kij albo n�? Czemu nie wzi��em? On wstaje. To ja bach w piach. Wielki ma p�aszcz, brod� po pier� i oczy, ma wielkie czarne d�onie i idzie prosto na mnie!

No siema ziomeczki, to znowu ja, wasz Repek, w jedynym programie z nocnego Rykusmyku, w drodze po wod� �ycia, wszystkie leki �wiata i skarby schowane w�Vitahawirze pana Witkowskiego. Jak pami�tacie, m�j tatu� upad�, m�j brejdak poszed�, a ja spenia�em troch� w parku, ale ju� wszystko gra i tr�bi, bo zombie, co tak sia� groz�, to �aden zombie by�, tylko nasz dobry Leonsjo, caper bez domu.

To by�o w og�le okropnie �mieszne. Leonsjo podni�s� si� z trawy i ruszy� prosto na mnie, a ja przecie� nie wiedzia�em, �e to Leonsjo, kt�ry nigdy nikogo nie skrzywdzi�, tylko uzna�em, �e �ywy trup, klikacz. I�da�em nog�. Lukn��em za siebie, a on ju� zwiewa�. Ja si� jego przestraszy�em, a on mnie, on zaraz zn�w upad�, ja znowu nie, no to si� uspokoi�em i do niego podszed�em. U�nas ma�o kto podchodzi do pijak�w. Niech le�y, jak po fatality. Tylko ja tak nie umiem, co� mnie skr�ca, jak widz� le��cego, no i przecie� go przestraszy�em, wi�c chcia�em odstraszy�. Chcia�em pom�c wsta�. Pomog�em tylko usi���.

Poturbowany by� ten Leonsjo i to fest, blood na ryju, wyplu� z�b i mia� jeszcze takie otarcie, czarne jak black, przez wierzch d�oni. Do szpitala! Nie chcia� o tym s�ysze�, w og�le by� dziwny i chyba si� troch� ba�. Zapyta� o blaszki, suszy�o go, tylko z sosem u mnie krucho, wygrzeba�em zeta, prychn�� szcz�liwie, bo mia� ju� dwa. Zagada�em, co takiego mu si� przydarzy�o. Nie chcia� m�wi�, ale w ko�cu si� wypucowa�, no i nic mi�ego, niedobrze, w�a�nie tak, i bardzo bym nie chcia�, �eby�cie pomy�leli sobie �le o mojej rodzinie, bo dobrzy s�, kochani, tylko fakty niedobre i niekochane � to m�j brejdak mu tak pysk przefasowa�. Leonsjo nie chcia� o tym gada�, ba� si�, �e si� spruj� do Sta�ka i on po niego wr�ci.

A�by�o tak, �e Leonsjo zobaczy� Stasia, uderzy� na s�pa, co �le si� dla niego sko�czy�o, normalnie legalnie Stasiek grzmotn�� go, jeszcze poprawi� z obuwia i wyruszy� w przygod�. Brejdak by� zawsze pr�dki w pi�ciach, tylko nigdy czego� takiego jeszcze nie zrobi�, zw�aszcza �e Lenosjo jest �agodny jak B�g. �a�owa�em, �e nie mam wi�cej z�ot�wek. Pr�bowa�em jako� usprawiedliwia� brata, a przynajmniej chcia�em, �eby Leonsjo nie my�la� �le o nas wszystkich. Machn�� spuchni�t� �ap� i zapyta�, czemu we dw�ch ganiamy si� po nocy.

I�co tu powiedzie�? Wiecie, jak jest. Pewne rzeczy trzeba trzyma� przy sobie. Co w domu, to w domu. Tatu� z�o�ci� si� nawet o tego vloga. Nie chcia�, �ebym do was m�wi�, i musia�em obieca�, �e o jednym b�d� m�wi�, a o innym ju� nie. To dotyczy�o chyba te� Leonsja. Wypucowa�em, �e Sta� poszed� do Witkowskiego, ale nie po co, i zaraz doda�em, �e te� tam id�. Leonsjo zarechota�. Odk�d my takie ziomy z�Witkowskim? Zaraz zrozumia�.

Powiedzia�, �e m�j brat jest z�y, ja dla odmiany dobry i jemu by nie pom�g�, za to mi owszem. Repek na propsie, iha! Wi�c dowiedzia�em si�, �e do Witkowskiego nie tacy fighterzy pr�bowali si� dosta�. Ko�czyli zaobr�czkowani, roze�mia� si� Leonsjo, poniewa� nie wiedzieli tego, co on wie. Cha�upa jak castle, na oknach czujki, kontaktrony, kamerki. I�ten mur. Leonsjo nie pomo�e mi z kontaktronem, lecz z murem i owszem. Na murze kolczatka, przez ni� nie przejd�. Co zrobisz, m�j m�ody przyjacielu?

Tylko mia� fun, a potem zdj�� sw�j ko�uch, ci�ki taki, powyjmowa� z kieszeni butelki, papierzyska, pogniecione puchy i siatki foliowe, i nast�pnie cisn�� nim w moj� stron� mnie, tak nagle, a� normalnie si� wyglebi�em. Mia� ze mnie bek�, ten �ul. I�rzek�, �e przerzuc� ko�uch przez drut i tak przelez�, doros�y by nie da� rady, ale ja jestem malutki, leciutki. Tak m�wi� i brechta�, normalnie jak Pan �miech, tylko Pan �miech nie �mierdzi i nie ma roztrzaskanego pyska, a�Leonsjo tak.

G�upio mi si� zrobi�o, zmarznie, kurna no. Kurzy� cigareta i nie wygl�da� na wych�odzonego. P�jdzie do dobrych ludzi, do ksi�dza zaw�druje i powie, pobili, okradli, �achy zdarli do ostatniej koszuliny. Dostanie p�aszcz niby wicehrabia, jeszcze �wietnie wyjdzie na tym naszym spotkaniu. Biedny jest silny swoj� bied�, doda� jeszcze i kaza� mi odej��. Powiedzia� to troch� inaczej, sami wiecie jak.

Chcia�em ju� rajdowa� ten dom, tylko mia�em frasunek. Zawr�ci�em do Leonsja, z�y ju� by�. Drut pokonam, ale mur wysoki. Leonsjo wyba�uszy� zabloodzone oko, capn�� mnie za ramiona i wyzion��: szukaj diabelskiego drzewa, ma�y m�j, diabelskie drzewo wska�e ci kurs i cel. Jak poznam to drzewo � chcia�em si� dowiedzie�. Poznasz, prychn��, poznasz na pewno, i poszed�, bez ko�ucha, �ciskaj�c w��apie zgromadzony sos.

Capery s� m�dre, a�Leonsjo najm�drzejszy ze wszystkich. Ale po kolei.

To znowu ja, wasz Repek, i prosz�, mam kolejnego achivmenta. Ta forteca tutaj to nic innego jak dom Witkowskiego. D�izasie z krucyfiksa, jebutne to nad brontozaury. Ledwo dach wida�. Ciemno i quiet. Normalnie chcia�em wraca�. Gdzie m�j biedny brejdak? Pokr�ci�em si� i patrzcie prosz�, dziwactwo szcz�liwe si� trafi�o. No way, to nic innego, tylko diabelskie drzewo, o kt�rym s�ysza�em od Leonsja.

Sami przyznacie, wygl�da, jakby diabe� tam siedzia�. Korzenie id� z ziemi, posplatane i guzowate, ten pie� si� pochyla, a ga��zie, powiedzcie sami, nie s� to �apska, ramiona takie, co chc� mnie capn�� i wepcha� w t� dziupl� na rozwidleniu? Zero li�ci, tylko s�ki. Wysoko. Spenia�em, penia�bym dalej, tylko ziomusie wr�cili z full pociech� w kieszeniach. Pan Smutek siedzi na jednej ga��zi, Pan �miech na drugiej i lej� ze mnie serdecznie, po ca�o�ci, przez szajs, w kt�ry si� wpakowa�em.

Pan �miech przypomina, �e zawsze chcia�em by� w��rodku gry. Chcia�em by� Geraltem i�Franklinem z�Los Santos. No to jestem, no to mam, rechocze Pan �miech i ma�o z ga��zi nie runie. Ruszaj, wszystko b�dzie glancyk klancyk. Pan Smutek oczywi�cie nie podziela tej opinii i przypomina, �e pr�cz nocy mamy tak�e dzie�. Chce wiedzie�, gdzie b�d� jutro, na psiurni czy w hospitalu z nog� po�aman�? Stoj� na skraju parku, pod zeschni�tym drzewem, i szykuj� si� na w�am. Takie historie nie maj� dobrego zako�czenia, przypomina Pan Smutek i dostojnie poci�ga nosem, sadowi�c si� wygodniej na swojej ga��zi.

Jak si� na to wygramoli�? Pan �miech zach�ca do czynu, za to Pan Smutek rozkr�ca kolejny monolog. Kto mnie odwiedzi w tym ca�ym hospitalu, gdy b�d� le�a� w gipsie, pod oknem z widokiem na poprawczak? Tata nie przyjdzie, bo le�y i nigdy nie wstanie, brejdak wypi�� si� centralnie i b�dzie tylko bryka�, no a koledzy, koledzy przyjd�? Pewa, �e nie przyjd�, bo nie mam koleg�w, pulta si� Pan Smutek, podczas gdy ja, jak widzicie, szukam oparcia dla n�g. Nie mam koleg�w. Mam vloga. Mam mieszkanie na poddaszu, kompa i fanty w ordnungu. Wyspindram si� na drzewo ���adne tam diabelskie, gnij�cy pniak � i nawet to b�dzie lost na amen, jak pier�cie� Golluma albo serce komornika. Niewa�ne. Ko�cz� nadawanie. Zaraz si� odezw�.

Chwytam najni�sz� ga���, a�Pan Smutek zawodzi pie�� o tym, �e jak run�, to si� nie zrespawnuj�.

Fuck i o rety, jakie kotlety, siema ziomeczki, to znowu ja, wasz Repek. Pewno macie full pyta�. Czemu jestem taki mokry? Czemu dysz�? Czemu szepcz�, zamiast m�wi�? Czy znalaz�em t� wod�, no i gdzie wyl�dowa�em? Po kolei, right? Wszystko poleci we w�a�ciwym porz�dku, tylko �apki, dajcie mi �apki, bo bez tego nic nie ma sensu, a i chyba zas�u�y�em.

Wi�c, jak sami teraz mo�ecie zobaczy�, jestem na dachu, m�wi�em wam, �e lubi� dachy, ale to troch� nie tak. Lubi� sw�j dach. M�j dach jest superspoko, a inne, na przyk�ad ten, ss�. Chwyci� si� nie ma czego. �lisko, gwi�d�e wiatr. Inna rzecz, �e na dole jest jeszcze gorzej, to� zwia�em tutaj z do�u w�a�nie. Nawijam do was, �eby�cie wiedzieli, co tutaj si� nawyrabia�o, i dali mi mo�e jak�� �apk�, cho� �apka inna by si� nada�a, �eby pom�c mi zej��, albo i przegna� tego monstera na dole.

Wi�c tak, ziomusie i maniurki, monstery s� na �wiecie, a przynajmniej w�Vitahawirze hrabiego Witkowskiego. Z�murem i drutem posz�o cacy. Da�em ten ko�uch sfilcowany, skoczy�em hopsem, ryms, i by�em po drugiej stronie. Tylko �eb zadar�em, my�l taka � jak wr�c�, sierota dos�owny? Jeszcze si� nad tym nag�owi�, w ka�dym razie mam z tym muchomora i powiem wam szczerze, to nie jest jedyny muchomor. Ale po kolei.

Na pocz�tku nic z�ego si� nie podzia�o, wydachowa�em si�, ale nic, noga ca�a, r�ka ca�a i wasz Repek te� ocala�. Popatrzy�em. Trawka r�wno przyci�ta, gara�, dresow�z jak ta lala przed gara�em, wodotrysk do tego, wszystko na bogato, jakby Vegas jakie�, a nie nasze Rykusmyku. Pomy�la�em zaraz: facio wod� sprzedawa�, woda w kranie u ka�dego, a on jednak sprzeda� i zarobi� grub� bu��. Pewno nie wie, co robi� z tym sosem, mo�e sam z siebie da wod� dla tatusia? Cicho, �e strach. Nikogo, nic, nikomu. Dom czarny. Poszed�em. To� nie zapukam. Oknem pr�dzej, tylko okna jak forty. Tu nie mia�em planu, ani Leonsjo nie mia�, wpad�em wi�c w otch�a� rozkminy.

Rozkmina trwa�a minuta osiem, bo zza domu wylaz� piese�, piese� z grubej rury, rottweiler bez smyczy i kaga�ca. Monster na wolno�ci chodzi�. My�la�em, �e z�ami� si� w hajdafery. Zaraz mnie przyuwa�y�, stan��, pochyli� �eb i skoczy�. Ja w d�ug� na szybkich nogach. On za mn�, na jeszcze szybszych. Gdyby jeszcze ujada�! A�on taki cichy. Po mnie, dopadnie, rozszarpie, trup z waszego Repusia. Wskoczy�em na dresow�z. Najpierw na mask�, potem na dach. Oj, nie polubi mnie ten Witkowski. Piese� za mn�, tylko �apy mu si� �lizga�y, no i si� wyglebi� na plery, a� ga�y wyba�uszy�. Dobrze mu tak. Pokaza�em mu fucka. G�upio tak, bo piese� nie wie, co to fuck.

Dalej nie by�o weso�o. Pozbiera� si� i zacz�� kr��y� wok� kabiny. Zej�� nie by�o jak, no to wyszed�em na ten dach. Plus � tu jednak troch� wygodniej, wi�cej miejsca, mog� kombinowa�. Minus � piese� zlecia� z horyzontu. Nie wiem, gdzie jest, ale wiem, co porabia. Sznupie za mn� w g�stym mroku.

Pan �miech gratuluje mi �atwego zwyci�stwa. Od pocz�tku wiedzia�, �e sobie poradz�. Pan Smutek, swoim zwyczajem, zmarkotnia�. Siedz� na dachu, zej�� mog� tylko w k�y, nie wiem co dalej, a na domiar z�ego bangla deszcz. Chowam telefon. Zaczynam si� wspina�.

�ycie to nie gra, wiecie? Chcia�bym, �eby by�o inaczej, ale nie jest. Tylko czy pr�bowali�cie rozkmini� kiedy�, co r�ni gr� od �ycia? W��yciu nie ma respawnu, niby nie ma, bo przecie� robi� to wszystko, �eby respawnowa� tatusia. Ale je�li respawnu nie ma, to wszystko jest wielki szajs. Tak by� nie mo�e. No i jeszcze przecie� w grze od razu wiadomo, czy gdzie� si� da wej��, czy si� nie da, zupe�nie jak Franklin, gdy wchodzi� do Michaela w�GTA. Te� z dachu kabiny. Potem przez okno i ju� by� w��rodku. Dlatego lubi� gry. W�grach znajdziecie porz�dek, kt�rego w��yciu nie ma, a ju� na pewno nie na tym dachu.

Nie wiem, po czemu przypomina mi si�, jak by�o klawo, nim brejdak siad� przed peesk� i jeszcze bra� mnie nad wod� albo do starego malucha i gnali�my po polach, t� pradawn� kabin�, a on ledwo nogami do peda��w si�ga�. Trz�s�o i��miali�my si� okropnie. Przypomina mi si� wiele rzeczy. Kiedy� razem ze mn� wychodzi� na dach, a tato budowa� rakietki z zapa�ek i folii u nas w kuchni, na blacie. Mama przysz�a z szam� i zrobi�a awanti, bo te rakietki popycha�y pod sufit, z takim dymnym ogonkiem. Potem tato klarowa� matuli, �e to nic z�ego, a mama wyd�a usta i� o, zaraz, zaraz, trzymajcie mnie!

Uff.

By�o blisko.

No ale si� trzymam. Dobrze, �e�cie tego nie widzieli, normalnie, legalnie wasz Repu� polecia� z dachu prawie �e. Nie chwytajcie si� anten. Chwytajcie si� dach�wek, wentylator�w, kumpli, myszki, �elk�w, energetyk�w, wayboard�w, mikrofon�w i butelki kolafki, ale �adnych anten, prosz� was. Jest tyle fant�w, kt�rych mo�na si� chwyci�. No i polecia�em niemal na �eb. Zawis�em jak sam Ethan Drake i chyba nawet jestem takim Ethanem Drakiem z�Rykusmyku.

Dynda�em, ni�ej ujada� piese�. Wyspindra�em si� i prosz�, oto nagroda za moje niezgulstwo. Okno, ciemne i uchylone. I�ja tam p�jd�. Zaraz tam p�jd�, tylko wyjm� telefon. Popatrzcie na mnie raz jeszcze. Popatrzcie, �eby�cie wiedzieli, �e tu nie ma �ciemy i to, co si� dzieje, dzieje si� naprawd�. Tylko wa�na rzecz. Ja tam nie wchodz� po fanty. Niech maj� goldu po sufit. Nie wezm�. Id� po wod� dla mojego tatusia. Id� po wod� �ycia i nic nie zajumam. Chc�, �eby�cie to wiedzieli. �apki w g�r�, �apki w g�r�. To ja, wasz Repek kontra czarny dom, na w�amie stulecia.

Stay tuned!

10

Mia�em nie w��cza� kamerki, ale nie mog�, s�uchajcie, tak �yj� szastacze z prawdziwego zdarzenia, a ja zbieram szcz�k� z pod�ogi. A� �al, �e �wiat�a nie mog� w��czy�. �pi�, czy nikogo nie ma? Chyba kto� jest, bo �arzy si� w kominku. Ale jaki to kominek! Pilota ma! Wn�ka na drewno w��cianie, a nad ni� dwa sfinksy czy co�, faraony jakie�. Sofa bia�a, czy�ciutka. Jak si� dba o takie sofy, �e paprocha nie ma ani plamy? Zwin��bym si� w nale�nik, tylko nie wolno. Lampy japo�skie, origami takie, stopnie schod�w b�yszcz�, cho� ciemne, i por�cz szklana. Brejdak by je pewnikiem pot�uk�, raz-dwa, tylko ci sobie t�uc mog�, zaraz nowe zamontuj�. Ten wazon srebrny, wysoki, musi kosztowa� przynajmniej milion z�otych, no dobra, �miej� si� troch�, ale przecie� to �mieszne, wysoki na metr i tylko dwa kwiatki rosn�. Barek, podn�ki i telewizor jak ekran w multipleksie, to� brejdakowi j�zor by si� zsun�� na zel�wki, jakby m�g� pocisn�� sobie troch� na czym� takim.

Niby biedni tacy s� inni od zarobas�w, a jednak podobni. To� kto� tutaj ma mega jazd� na buty. Patrzcie tylko do tej szafy, ile tego, tylko kto to nosi, pewno jaka� cziksa szastaczka, no bo kto? Zobaczcie sami, ile tego, sto albo i lepiej. Czerwone ze sk�ry, b�yszcz�ce, ten z�oty jak od su�tana, a wszystkie nowe, nie to co u nas. Ciekawe, czy mieszka tutaj ich tylu, czy to dla tej jednej cziksy. Albo dla dw�ch. To ci maj� �ycie, te zarobasy! Jeden but na rano, drugi na po�udnie i zupe�nie inny na ka�dy dzie� w roku. We�cie ten na przyk�ad. Jak go w�o�y�, to� wejdzie po udo? A�ten ma obcas na �okie� i��wier�, dziewoja murowanie si� wyglebi. Wzi��bym par� dla tatusia. Tatu� nigdy nie malowa� takich but�w za grube patole. Id� jednak. Nie po to Vitahawir� zrajdowa�em.

Musz� si� uspokoi�, a wi�c musz� m�wi�, tylko nie mog� m�wi�, bo jeszcze us�ysz�. Tylko kto? To� nikogo tu nie ma, to znaczy s�, ci co zawsze, Pan Smutek i�Pan �miech, jeden na pufie kosmicznej, a drugi na �yrandolu, takim te� dziwnym, niby z klejnocik�w girlandowych. Obiecuj� sobie, �e b�d� ci�ko pracowa�. Obiecuj� sobie, �e nagram mn�stwo filmik�w i te� kupi� sobie taki dom, dla siebie, brejdaka i tatusia. Tatu� nie b�dzie krzycza� na Sta�ka o szko��, bo po co bogatemu nauka, i b�dzie m�g� malowa� ju� tylko buty.

Pan �miech gada o wielkich misach �elk�w i lod�wce pe�nej kolafki. Pan Smutek kokosi si� na pufie i dudni, �e nic z tego nie wyjdzie, tylko bieda i��al. Na �wiecie cuda si� nie dziej�, kto �ebrakiem si� zrodzi�, ten �ebrakiem umrze. Tylko nie jestem �ebrakiem. Jestem normalnym ch�opakiem, nazywam si� Ja�, to znaczy Repek, i mam dwana�cie lat.

Jestem ma�y, a dom ogromny, pan �miech z�Panem Smutkiem spylaj� st�d, a� furczy, a ja ju� �api�, �e zapomnia�em o swoim zadaniu. Ka�demu by si� zapomnia�o w takich pa�acach, wi�c id� dalej, cho� nie wiem gdzie. Korytarz czy schody? Mo�e korytarzem.

Jak wygl�da �r�d�o wody �ycia? Gdzie bogaci ludzie trzymaj� swoje leki? Zn�w schowam smartfona i zn�w b�d� szed� cicho i pomalutku. Rety, nie maj� tu chyba takiej dziury w drzwiach, przez kt�r� m�g�by si� wtarabani� piese�?

Pusto i ciemno, ciemno i pusto. W��azience d�akuzi, sauna zimna i parowa, na p�kach ksi��ki w metr ci�te, nieruszone, cz�� pokoi pusta, meble pod foli� albo i bez mebli � go�e bia�e �ciany i go�e �ar�wki. Tak cicho. Nawet pod�oga nie trzeszczy. Zreszt�, inaczej si� chodzi po takiej pod�odze, przykl�kam, dotykam � ciep�a. Komu grzeje? Odmykam szafy, szuflady. Tam nic albo krawaty, tylko barek fest, butelki jak kosmodromy. Nie wiem, po co komu tyle pokoi. P�jd� lepiej na pi�tro, po g�adkich stopniach, przy szklanej barierce. Teraz my�l�, �e jestem duchem i sobie strasz�. Wychodz� z wielkiego telewizora i dzwoni� w korale �yrandola. Przewraca�bym buty szastaczom! Jako duch m�g�bym tu mieszka�. Pokomarzy�bym na tej ca�ej kanapie, ale, ale, teraz cisza, bo pi�tro, bo korytarz i drzwi otwarte, a w nich �wiat�o.

11

Siema, ziomusie, to znowu ja, wasz Repek. Pewno martwili�cie si� o mnie, bo tak jak patrz�, przepad�em na godzin�, wi�c od razu m�wi�, jest dobrze, a nawet na bogato. My�licie sobie, co on tak brechta, co ma takiego banana pod nosem i w��yciu by�cie nie zgadli. Mam wod� �ycia dla mojego tatusia! Uda�o si�, ju� cisn� na hacjend�, tylko najpierw powiem wam, co to si� podzia�o, a dzia�o si� pi�knie, �miesznie, strasznie i bajkowo. Wspaniale!

Wi�c, jak m�wi�em wcze�niej, w korytarzu by�y drzwi uchylone, i��wiat�o, i ruchomy cie�. Ma�o nie sp�ka�em od tego dygotu, no ale nic. Podrepta�em cichute�ko, kichawa do klamki, zerkn��em jednym okiem, got�w do ucieczki. Sypialnia to by�a elegancka, ��ko wielkie jak p� Orlika i w�a�ciwie nic, tylko szklany blat, dwa ajfony, stary i nowy, jedna szklanka ca�a, a jedna st�uczona. Brz�cza�a smutna nuta z g�o�nika na bluetootha. Pod bogatym �yrandolem byli sobie prince i princessa. Prince przycina� komara i chrapa�, bosy, w dresiwie i rozpi�tej koszuli. Princessa, sasanka dziesi�� na dziesi��, siedzia�a na ��ku, wbijaj�c wzrok w czerwony pantofelek. Prince pewnikiem Witkowski, princessa sk�d? We� pytaj Turbana. Chyba tu mieszka i te buty wszystkie, co widzia�em, to jej s�. Patrzy�em tak ciut za d�ugo, bo ona nagle spojrza�a wprost na mnie, a oczy p�ywa�y jej jak jajka na starym oleju.

My�la�em, �e bardziej si� zdziwi. Wyci�gn�a d�onie i ucieszy�a wafla, kt�ry zaraz, ten wafel, z czym� mi si� skojarzy�. Powiedzia�a, �ebym do niej podszed�, chcia�a wiedzie�, co robi�, i nazwa�a ch�opczykiem. Nawet nie wiem, jak znalaz�em si� w jej obj�ciach. Posmyra�a w beret, a ja ju� wiedzia�em, po czemu ten wafel znajomy. Brejtel tak si� szczerzy�, odk�d przesta� sypia�, no ale princessa nie by�a moim brejdakiem, tylko princess� w�a�nie, a princessy jedz� grzanki z mas�em, i nigdy nie fa�szuj� podczas �piewania. Ani si� nie spostrzeg�em, jak siedzieli�my obok siebie, na ��ku.

Powt�rzy�a swoje pytanie, a ja natychmiast wypucowa�em si� ze wszystkiego. Nawet nie wiem, jak to si� podzia�o, po prostu nagle si� spru�em i to do spodu: o brejdaku, o tacie, o parku z�Leonsjem, o diabelskim drzewie, o psie i wodzie �ycia te�. Macie tu tak�, prawda? Bez tego bym si� wam tu nie wjamowa�. Nie jestem kradziejem. Nigdy nawet Marsa nie zbunkrowa�em. Chcia�em, �eby o tym wiedzia�a. Chcia�em, by my�la�a o mnie dobrze, tak jak wszyscy my�l� �le, a ona obj�a mnie i zn�w g�aska�a po deklu, m�wi�c: biedny ch�opiec, biedny ch�opiec.

Chcia�em seryjnie zaznaczy�, �e �aden ze mnie biedny ch�opiec, tylko zwyczajny, taki jak wszyscy, bo ka�dy ma jakie� tam k�opoty z bratami i tatusiami, cho� mo�e taka princessa nie ma i nigdy nie mia�a. Tylko jako� mi nie sz�o to ca�e gadanie. Bo r�ka, bo g�owa na jej kolanach. I�przesta�em m�wi�. Le�a�em, a pod czaszk� k��bi� si� blady brejdak, zabloodzony tatu�, twarze na drzewach i piese�, wszyscy jak w wodzie, potem w kisielu, a potem jeszcze w smole, coraz wolniejsi, a� wreszcie znikn�li i by�a tylko karmelowa ciemno��, jej d�o�, gor�cy wiatr.

Czy on si� nie zbudzi? Chodzi�o o ksi�ciunia. Princessa machn�a r�k�: powygniata poduch� do rana. Zapyta�a jeszcze raz o tatusia. Co z ojcem, ch�opczyku? Jej m�g�bym opowiada� to samo nie dwa razy, lecz dziesi��. No i powt�rzy�em, tylko tak, �eby brejdaka nie wsypa�. Przypomnia�em, �e w hospitalu zaciukaj� nam tatulka i cze��, zreszt� tato zawsze m�wi� tak: umiesz liczy�, licz na siebie. Fajny jest. My zawsze dawali�my sobie rad� bez cudzej pomocy. Dlatego wbi�em si� tutaj, po wod� �ycia, za co seryjne pardony. Doda�em jeszcze, �e je�li z wody �ycia zosta�a ostatnia szklanka, to ja nie wezm� i poszukam gdzie indziej. Niech tylko powie.

Tak nawija�em, a jej oczy p�ywa�y coraz bardziej i przez moment si� zda�o, �e runie obok faceta. Ale sk�d. Zn�w zacz�a z tym biednym ch�opcem i gdyby nie by�a taka pi�kna, pomy�la�bym, �e co� z ni� srogo nie teges.

Ukl�kn�a przede mn� i powiedzia�a mn�stwo r�nych rzeczy. �e �aden ze mnie cz�owiek, tylko anio� najprawdziwszy. Kocham ojca i brejdaka. Chcia�aby by� tak kochana, a nie jest. I�zaraz zapyta�a zn�w: po co tu przyszed�em. Zrobi�o si� to�k� strange, chcia�em da� dzid�, chwyci�a d�o�, powt�rzy�em.

Woda �ycia, jak inaczej! Powiedzia�a, �e wie wszystko i zaraz pomo�e. Tylko nie bud�my chrapi�cego kanaliusza. Wygl�da�a na szcz�liw�, �e mo�e mi pom�c. Otuli�a si� kapot� z wyrka, tak� gwiezdn�, roz�wietlon�, i poszli�my znajomym korytarzem, a ksi��� zosta�. Le��c na rozgwiazd� i chrapi�c przez kichaw�.

Z�princess� dotarli�my do gara�u i w tym gara�u nie by�o auta, lecz woda, ca�e g�ry wody butelkowej bez etykietek. Princessa chcia�a wiedzie�, czy tego mi trzeba, no a ja nie wiedzia�em, bo sk�d. Woda jak woda, jakby wygl�da�a inaczej, nie by�aby wod�. Jako� tak powiedzia�em, a ona znowu w brecht. Poprosi�a, bym wybra� butelk�. Tak zrobi�em. Princessa wzi�a ode mnie t� butelk�, uca�owa�a nakr�tk� i potem powiedzia�a, �e wszystko b�dzie dobrze, �e daje mi sw�j czar i mi�o�� swoj� dla tatusia, a potem powiedzia�a jeszcze, �e musi ju� i�� i ja musz� i��, otworzy mi bram� i przytrzyma psa. Nikt nigdy nie by� dla mnie taki dobry. Chcia�em zapami�ta�, jaka by�a pi�kna. Zapami�ta�em jej �miech.

No i co powiecie? Cudnie sobie poradzi� wasz Repu�! Miliony �apek! Miliony �apek! Oto nauczka, �e jak wszystko ssie, zawsze wstanie nowy dzie� i��wiat b�dzie si� zgadza�. Wydaje mi si� nawet, �e gdyby brejdak nie waln�� tatusia, to nigdy nie dowiedzia�bym si�, jak dobry jest Leonsjo, i nie pozna�bym princessy. Kiedy b�d� du�y i b�d� mia� dziewczyn�, ta dziewczyna b�dzie w�a�nie taka jak ona. A�teraz do��. Musz� wr�ci� przez park. Mam nadziej�, �e ci�gle tam le�y. G�upio by�oby, gdyby wsta� sam z siebie po tym, co dla niego zrobi�em. P�dz� przez park, �piewa mi Pan �miech, leci te� Pan Smutek. Pierwszemu grabula. Drugiemu � takie fucki!

12

I�zn�w nic nie posz�o tak, jak powinno. Pecha ma wasz Repu�, ale teraz naprawd� jest grubo, to znaczy by�o grubo i sam nie wiem, co mam my�le� ani jak si� wykaraska�em. Wstyd gada� o takich rzeczach, srogi wstyd. Nie chc� ju� �adnych �apek i nie wiem, co dalej.

Zaczn� od tego, �e zaraz za parkiem zawin�y mnie pa�y. Nie, �eby skuli czy co�. Podesz�o dw�ch i powiedzieli, �ebym poszed� z nimi na mendowni�. Brejdak wie, jak si� z takimi gada. My�la�em, �e za to w�amanie, �e princessa na mnie zagoni�a. Albo Leonsjo. Kto tam wie, co �ulowi pod czerepem siedzi?

Na tej mendowni by� ju� brejdak. Lampi� si� w blat, �ba nie poderwa�, a ja dowiedzia�em si�, �e mam k�opoty. Podobno skrzywdzi�em tatusia. Podobno uderzy�em go, �e upad� i nigdy nie wstanie. Tak twierdzili policmaje i tak twierdzi�a kuratorka. Przecie� to nieprawda, przecie� tak w og�le nie by�o, krzycza�em na policmaja i t� kuratork�, kt�ra by�a w og�le do�� mi�a, pyta�a, czy chc� co� wszama�, i przynios�a sok.

Pan �miech powiedzia� zaraz, �e psy si� machn�y i awantura zaraz zostanie odkr�cona. Ludzie s� g�upi, a psy najg�upsze, ka�dy to wie. Pan Smutek kuksn�� go w��ebro i rzek�, �e sprawa inna, seryjna, awanti jak w�Hiroszimie. Brejdak mnie na mendowni� zagoni�. Pokr�ci� si� po Ryku, polecia� na psiurni� i zakapowa�, �eby si� wykaraska�. Farmazony. Brejdak nigdy by tak nie zrobi�. Brejdak wie, �e z psiurni� si� nie gada.

W�ko�cu mnie pu�cili. To znaczy, zostawili z kuratork�, ona wysz�a, ja da�em w d�ug� i teraz czaj� si� w bramie na Chrobrego. Pewno mnie szuka. A�pu�cili, bo na mendowni znalaz� si� Leonsjo. Ciemny cep, �abk� chcia� szabrowa�. A�jak mnie zobaczy�, zaraz wypucowa� si� do spodu.

Powiedzia�, �e mnie widzia�, �e my rozmawiali, ale o tym, co robi�em w parku i dok�d szed�em � dzi�b mia� zawarty. Gada� za to o�Sta�ku, �e Stasiek mu przysoli� i by� w�ciek�y, ten m�j brejdak, jakby co� nawywija�. Taki dobry ch�opak ojca nigdy by nie uderzy�, jego zdaniem, no i mia� racj�, co by nie gada�.

Psy kiwa�y �bami. Zaraz wzi�li Sta�ka w obroty, Stasiek si� spru� i powiedzia�, jak naprawd� by�o. Co z nim b�dzie, no nie wiem? Chyba nie puszkuj� za takie rzeczy. Przecie� jest m�ody. Przecie� ma dobre serce.

Stasio siedzia� i p�aka� jak emol, �e nie chcia�, �e nie wie, jak to si� sta�o, �e gra� za du�o, �e nie kima� i��e ju� nie b�dzie. Nie wiem, co to pomo�e. Tyle �e wszyscy o mnie zapomnieli. Kuratorka da�a soku, kaza�a czeka�. To poczeka�em, tylko mnie jeszcze nie pokam�oci�o, �eby siedzie� sam z siebie na mendowni. No w��yciu. A�Sta� si� pru� i becza�.

Przyczai�em moment. Zgarn��em plecaczek i wyszed�em, normalnie na legalu, i zaraz da�em w d�ug�, i teraz jestem, teraz nadaj� do was znowu, a ta hajza luminowana po drugiej stronie, co j� widzicie, to nic innego jak hospital, gdzie le�y m�j ojciec.

13

Mam dla was czelend�, dobrze? Ja wiem, �e przegi��em bagiet�, �e niez�y ze mnie pobandzius, tylko teraz to naprawd� wa�ne jest. I�prosz� was o��apki. Miliony �apek, tylko nie dla mnie, ale dla mojego tatusia. Dajcie mu �apki, �eby si� obudzi�. Dajcie mu �apki, �eby znowu z nami by�, �eby malowa� te swoje buty, warcholi� si� i przynosi� nam kakao po tym warcholeniu, bo to najlepszy na �wiecie tatu� jest. Wi�c dajcie mu �apki, a ja obiecuj�, �e nigdy nie poprosz� o��adn� �apk�, do ko�ca �ycia, i to na bank szwajcar.

Jestem ju� w hospitalu. Patrzcie. Ten cz�owiek na kimade�ku to w�a�nie m�j tatu�. Rety, ile rurek od niego odchodzi. Wcze�niej takie rzeczy widzia�em w ameryka�skich filmach, a nie u nas w�Rykusmyku. Im wi�cej rurek, tym wi�kszy k�opot, my�l� sobie. Tatu� zyza, a pan doktor twierdzi, �e pr�dko si� nie wybudzi. Ten doktor to prawowity ch�op i pozwoli� mi tu chwil� zosta�.

Chc�, �eby�cie wszystko dok�adnie widzieli. K�ad� telefon na blacie, opieram o lampk�. Rety, jak g��boko zyza ten m�j tatu�! Zmyli z niego blood, obwi�zali czerep i wygl�da�by �miesznie, gdyby nie wygl�da� tak strasznie, rozumiecie, nie? Zaraz wstaniesz, tatusiu! Odkomarz� ci� i cze��!

Oto i butelka, i zakr�tka. Odkr�cam. Wargi s� czarne i twarde. Rozchylam te wargi i wlewam wod�. Woda jest zimna. Woda cieknie po brodzie mojego tatusia. Ju�.

Odk�adam butelk�. Wsta�, tato. To musi chwil� potrwa�, prawda? Pan Smutek milczy. Milczy Pan �miech. Oczy taty s� zamkni�te. Otw�rz oczy, tatusiu. Wiem, �e otworzysz, bo zrobi�em wszystko, jak trzeba. Pokona�em monstera. Zdoby�em ca�us princessy. Opowiem ci, jak otworzysz oczy. Opowiem ci, jak tylko wstaniesz. Nie musisz si� z tym spieszy�, ale w sumie m�g�by�. Ja bym ju� chcia�. Ale poczekam. Otw�rz oczy, tatusiu. Wiem, �e otworzysz oczy, bo zrobi�em wszystko, jak trzeba!

Nie ma �miacia, co teraz? Zyza tak jak wcze�niej. Chyba nie ma takiej opcji, �eby woda �ycia skefana jaka� by�a, co nie? Wi�c musz� inaczej. Musz� co� wymy�li�. Pan Smutek m�wi, �e wszystko to ponury joke i tatu� zaraz otrzepie kapcie, za to Pan �miech gdzie� wyby�, jak zawsze, gdy jest potrzebny. Czekajcie, wiem! Te rurki! To� wod� rurk� trzeba do �y�y, a ja g�upi tatusiowi w g�b� j� la�em. Teraz na pewno wypali. Tylko jak si� do tego zabra�? Czekajcie. Rurka idzie od graby do tego dziwnego s�oja nad tatusiem. �eby tylko wtopy nie by�o� Wylej� szajs ze s�oja i dam tam wod� �ycia. Tato wstanie raz-dwa! Do czynu!

Czekajcie. Kto� cz�apie za drzwiami. Pewno dobry pan doktor, chyba �e pa�y mnie zw�cha�y. Lepiej, �eby mnie nie z�apali, jak majstruj� przy s�oju. Poczekam chwil�, mo�e przejd�. O�faken, drzwi si� otwieraj�! A�ja na blacie ze s�ojem kombinuj�. Faken!

O�rety, to princessa.

14

Siema, ziomusie, to znowu ja, wasz Repek. Da�em laga, wielkie sorry za to, ale naprawd� wiele si� u mnie nawyrabia�o. Teraz ju� b�d� nadawa� regularnie, ale nigdy nie poprosz� �apki, bo mieli�my czelend�, a teraz mamy sztam� i was z tej sztamy ani my�l� wysadza�.

Jak my�licie, gdzie ja teraz jestem? Co to za hawira, �e bia�e �ciany, panele i kafelki z�Kauflandu? Normalnie prawie tak jak u�Witkowskiego, tylko ja u��adnego Witkowskiego nie siedz�. Poznajecie t� kanap� i ten telewizor? Nie przenios�em si� do pa�acu, lecz nasz biedny klawisz zamieni� si� w pa�ac. A�ten brodaty go�� to m�j tatu�. On jeden taki sam, jak by�. Ma brod� i sw�j sweter. Pomachaj nam, tatusiu! Zgadnijcie lepiej, co jeszcze si� zmieni�o? Tak, nie ma �ach�w na pod�odze, i brudnych talerzy te� nie ma, brejdaka te� nie ma p�ki co, ani puszek po energetykach. Nie wiecie, to wam powiem! Obrazy! Obrazy amba wci�a!

Opowiem wszystko po kolei, rajt? Nie wla�em wody do s�oja, bo princessa z�apa�a si� za g�ow�, jak tylko wypucowa�em si� z tego, co planuj�. Wygl�da�a ciut lepiej ni� wtedy, w�Vitahawirze. Powiedzia�a, �e w ten spos�b zaciuka�bym tatusia. Zaraz odpowiedzia�em, �e nie chcia�bym tego najbardziej na �wiecie, ale przecie� ona, nikt inny, da�a mi wod� �ycia. Normalnie, blada si� zrobi�a jak przed zgonem. Chwyci�a, nie chcia�a pu�ci� i spru�a si� zaraz, tak samo jak ja spru�em si� u niej.

Princessa przysi�g�a, �e wtedy nie by�a sob�, i obieca�a naprawi� to wszystko. Wybecalowa�a co trzeba i tatusia przewie�li do innego hospitala, gdzie by�o czterech doktor�w, a nie jeden, i ci czterej tak d�ugo nad nim radzili, a� go obudzili, wypionowali i po miechu wr�ci� na chat�, a ja mog�em te� wr�ci� od tej kuratorki. Tylko brejdak jeszcze nie wr�ci�, ale o tym za chwil�.

Tatko bardzo chcia� podzi�kowa� princessie za flot� wybecalowan� za ten megahospital. Princessa wola�a wiedzie�, co on, m�j tatu�, w�a�ciwie w��yciu robi. No to jej powiedzia�, czemu nie? Zaraz chcia�a zobaczy� obrazy i tak trafi�a do nas na klawisz. Wstyd troch� by�, posprz�ta�em, jak si� da�o, tatu� kupi� nawet Kadark� i zrobi� herbaty, ale i tak ba�em si�, �e b�dzie straszny przypa�.

Pami�tacie jeszcze, jak rajdowa�em hawir� princessy? A�pami�tacie szaf� z butami? To� ona kocha buty najbardziej na �wiecie i jak zobaczy�a obrazy tatusia, to mia�a opad szczeny. Powiedzia�a, �e nigdy nie widzia�a czego� tak pi�knego. �e m�j tatko jest, normalnie, taki Matejko sztuki obuwniczej, Che�mo�ski obcas�w i�Wyspia�ski kozak�w, czyli najlepszy p�dzel �wiata! Zaraz wybecalowa�a na dziesi�� p��cien i powiedzia�a, �e kupi ich wi�cej, i w og�le tatu� musi przychodzi� do niej i malowa� jej buty, a ona zrobi mu wystaw� w jakim� Pary�u czy innym Nowym Jorku.

P�ki co tak gada, ale mamy ju� nowe �ciany i t� pod�og�, kuchni� i centrum wydalania takie, �e szama� mo�na z kauflandowych kafelk�w.

�yjemy jak lordy, tatu� nie nastarcza z malowaniem nowych but�w, do tego princessa nas�a�a tutaj jakich� galernik�w czy innych kolekcjoner�w i oni te� m�cz� tatusia, �eby ca�y czas malowa�. Normalnie, legalnie, Luwry w�Rykusmyku. A�ja nadaj� przez now� kamerk� i ciesz� si�, �e mnie ogl�dacie, i dajecie �apki, o��apki nie wolno mi prosi�, ale cieszy� si� mog�, no nie?

Tylko mam jeden zonk, bo brejdak nie mo�e mnie ogl�da�, a nie mo�e, bo w poprawczaku nie maj� internetu. Nied�ugo go wypuszcz�, wi�c nadrobi, zreszt� nie jest tam sam, bo Pan Smutek powiedzia�, �e posiedzi z nim tam troch� i powiedzia� jeszcze, �e dam sobie rad� bez niego, co jest chyba prawd�, bo starczy mi Pan �miech.

Warszawa � Krak�w, pa�dziernik 2015

Redakcja: Micha� Cetnarowski

Korekta: Maria Aleksandrow

Sk�ad i��amanie: Powergraph

Ilustracje: Marcin Panasiuk

Koncepcja: Allegro/ Fish Ladder